open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مارگریٹ مورس نائس

مارگریٹ مورس نائس (1883-1974) ، امریکی پرندیاں دی ماہر ، "ڳاوݨ والی چڑی دی زندگی دی تاریخ وچ مطالعہ" دی مصنف ۔ 

مارگریٹ مورس نائس امریکہ وچ پیدا تھئی ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ پرندیاں دے مطالعے وچ گزاریا ۔ اوں خاص طور تے ڳاوݨ والی چڑی (song sparrow) دے رویے اتے زندگی دے مطالعے وچ دلچسپی رکھدی ہئی ۔ 

نائس ڳاوݨ والی چڑی دے رویے اتے زندگی دے مطالعے دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اوں ڳاوݨ والی چڑی دے آلھݨے بݨاوݨ ، انہاں دے بچے پالݨ اتے انہاں دے علاقائی رویے دا تفصیلی مشاہدہ کیتا ۔ اوں ڳاوݨ والی چڑی دے گیت دا وی مطالعہ کیتا اتے ݙسایا کہ گیت انہاں دے رویے وچ کیویں کردار ادا کریندے ۔ 

اوندی سب توں مشہور تصنیف "ڳاوݨ والی چڑی دی زندگی دی تاریخ وچ مطالعہ" ہئی ، جیڑھی ݙو جلداں وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ اوں ڳاوݨ والی چڑی دے رویے اتے زندگی دے بارے وچ تفصیلی معلومات پیش کیتیاں ۔ ایں کتاب کوں اوں ویلھے دے پرندیاں دے مطالعے وچ ہک اہم ماخذ سمجھا ویندا ہئی اتے اڄ وی ایندی اہمیت برقرار ہے ۔ 

نائس پرندیاں دے رویے دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں ݙسایا کہ پرندیاں دے رویے کوں سمجھݨ کیتے انہاں دے ماحول اتے انہاں دی زندگی دے حالات کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ اوں پرندیاں دے رویے دے مطالعے دے نویں طریقے متعارف کرائے ، جنہاں وچ پرندیاں دی انفرادی شناخت اتے انہاں دے گھونسلیاں دی نگرانی شامل ہئی ۔ 

نائس دا کم پرندیاں دے رویے دے مطالعے دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں پرندیاں دے رویے دے مطالعے دے نویں طریقے متعارف کرائے اتے پرندیاں دے رویے دے بارے وچ معلومات دا ہک جامع ذخیرہ تیار کیتا ۔ اونکوں امریکی پرندیاں دے ماہرین وچوں ہک سمجھا ویندا ہئی ۔ 

اوندے لکھئے ڳئے مضامین اتے اوندی کیتی ڳئی تحقیق اڄ وی سائنسداناں کوں پرندیاں دے رویے دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ اوندی "ڳاوݨ والی چڑی دی زندگی دی تاریخ وچ مطالعہ" اڄ وی ڳاوݨ والی چڑی دے مطالعے دا ہک اہم ماخذ ہے ۔ اوندے کم پرندیاں دے رویے کوں سمجھݨ اتے انہاں دے تحفظ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں پرندیاں دے رویے دے مطالعے وچ خواتین دے کردار کوں وی اجاگر کیتا ۔
سروجنی نائیڈو

سراجینی نائیڈو (نی چٹوپادھیائے) (بنگالی تلفظ: [ʃorod͡ʒini]؛ 13 فروری 1879 – 2 مارچ 1949) ہک ہندوستانی سیاسی کارکن تے شاعرہ ہَن جیڑھیاں ہندوستان دی آزادی دے بعد متحدہ صوبے دی پہلی گورنر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ انّھاں نے برطانوی راج دے خلاف ہندوستانی آزادی دی تحریک وِچ ہک اہم کردار ادا کِیتا۔ اوہ ہندوستانی قومی کانگریس دی صدر تے ریاست دی گورنر مقرر تھیوݨ والی پہلی ہندوستانی زنانی ہَن۔

حیدرآباد وِچ ہک بنگالی خاندان وِچ پیدا تھئیاں، نائیڈو دی تعلیم مدراس، لندن تے کیمبرج وِچ تھئی۔ برطانیہ وِچ اپݨے وقت دے بعد، جِتھاں اوہ ہک سفرجسٹ دے طور تے کم کریندی ہَن، اوہ ہندوستان دی آزادی کِیتے کانگریس پارٹی دی جدوجہد دی طرف متوجہ تھئیاں۔ اوہ قومی تحریک دا حصہ بݨ ڳئیاں تے مہاتما گاندھی تے اوندے خیال سوراج (خود حکومت) دی پیروکار بݨ ڳئیاں۔ اوہ 1925ء وِچ کانگریس دی صدر مقرر تھئیاں تے، جݙاں ہندوستان نے اپݨی آزادی حاصل کِیتی، تاں 1947ء وِچ متحدہ صوبے دی گورنر بݨ ڳئیاں۔

نائیڈو دے شاعرہ دے طور تے ادبی کم نے اونکوں گاندھی دے ذریعے "بلبل ہند" دا عرفی ناں ݙِتّا کیوں جو اوندی شاعری دے رنگ، تصویر کشی تے غنائی کیفیت ہَن۔ اوندے تخلیقی کم وِچ ٻالاں دیاں نظماں تے ٻئے وی شامل ہِن جیڑھے وطن پرستی تے سانحہ جیہے زیادہ سنجیدہ موضوعات تے لکھے ڳئے ہِن۔ 1912ء وِچ شائع تھیا، "حیدرآباد دے بازاراں وِچ" اوندیاں سبھ توں مقبول نظماں وِچوں ہک ہِے۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:ویہویں صدی دے بھارتی شعرا
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:بنگالی شخصیتاں
ونکی:بھارتی دے انگریزی ٻولی دے شعرا
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
بھارتی مکھرجی

بھارتی مکھرجی (27 جولائی 1940ء – 28 جنوری 2017ء) ہک ہندوستانی-امریکی-کینیڈین زنانی مصنفہ تے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، برکلے وچ انگریزی دے شعبے وچ پروفیسر ایمریٹا ہن۔ اوہ متعدد ناولاں تے مختصر کہانیاں دے مجموعیاں دے نال نال نان فکشن دے کمماں دی مصنفہ ہن۔

## ابتدائی زندگی
ہندوستانی ہندو بنگالی برہمن نژاد، مکھرجی برطانوی دور حکومت وچ موجودہ کولکتہ، مغربی بنگال، ہندوستان وچ پیدا تھئیں۔ بعد وچ انہاں نے آزادی دے بعد اپݨے والدین دے نال یورپ دا سفر کیتا، صرف 1950ء دی دہائی دے اوائل وچ کولکتہ واپس آئیاں۔ اتھاں انہاں نے لوریٹو اسکول وچ تعلیم حاصل کیتی۔ انہاں نے اپݨی بی اے کولکتہ یونیورسٹی توں 1959ء وچ لوریٹو کالج دی طالبہ دے طور تے حاصل کیتی تے انہاں دے بعد 1961ء وچ مہاراجا سیاجیراؤ یونیورسٹی آف بڑودہ توں ایم اے کیتا۔ انہاں دے بعد انہاں نے آئیووا یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کرݨ کِیتے ریاستہائے متحدہ دا سفر کیتا۔ انہاں نے 1963ء وچ آئیووا رائٹرز ورکشاپ توں ایم ایف اے تے 1969ء وچ تقابلی ادب دے شعبے توں پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی۔

## کیریئر
کینیڈا وچ مونٹریال تے ٹورنٹو وچ ہک دہائی توں زیادہ رہݨ دے بعد مکھرجی تے انہاں دے شوہر کلارک بلیز امریکا واپس آڳئے۔ انہاں نے 1981ء وچ سنیچر نائٹ دے شمارے وچ شائع تھیوݨ والے "ہک غیر مرئی عورت" وچ فیصلے دے بارے وچ لکھیا۔ مکھرجی تے بلیز نے ڈیز اینڈ نائٹس ان کولکتہ (1977ء) دے نال مل کے لکھیا۔ انہاں نے ایئر انڈیا فلائٹ 182 دے سانحے دے حوالے نال 1987ء دی کتاب دی سورو اینڈ دی ٹیرر وی لکھی۔ فکشن تے نان فکشن دے ٻہوں سارے کم لکھݨ دے علاوہ، مکھرجی نے یوسی برکلے وچ فیکلٹی وچ شامل تھیوݨ توں پہلے میک گل یونیورسٹی، سکڈمور کالج، کوئنز کالج تے سٹی یونیورسٹی آف نیویارک وچ پڑھایا۔ 1988ء وچ مکھرجی نے اپݨے مجموعے دی مڈل مین اینڈ دیگر کہانیاں کِیتے نیشنل بک کریٹکس سرکل ایوارڈ جتیا۔ آمنہ میر دے نال 1989ء دے ہک انٹرویو وچ مکھرجی نے آکھیا جو اوہ خود کوں ہک امریکی مصنف سمجھدیاں ہن، نہ جو ہندوستانی تارکین وطن مصنف۔ مکھرجی 28 جنوری 2017ء کوں ریمیٹائڈ گٹھیا تے ٹاکوٹسوبو کارڈیو مایوپیتھی دی پیچیدگیاں دی وجہ نال مین ہٹن وچ 76 سال دی عمر وچ انتقال کر ڳئیں۔ انہاں دے پسماندگان وچ انہاں دے شوہر تے پتر ہن۔ انہاں دا ݙوجھا پتر بارٹ انہاں توں پہلے 2015ء وچ انتقال کر ڳیا ہئی۔

## ناول

* *ٹائیگر کی بیٹی* (1971ء)
* *بیوی* (1975ء)
* *جیسمین* (1989ء)
* *دنیا کا حامل* (1993ء)
* *اسے مجھ پر چھوڑ دو* (1997ء)
* *مطلوبہ بیٹیاں* (2002ء)
* *درخت کی دلہن* (2004ء)
* *مس نیو انڈیا* (2011ء)

## مختصر کہاݨیاں دے مجموعے

* *تاریکی* (1985ء)
* *دی مڈل مین اور دیگر کہانیاں* (1988ء)
* *ایک باپ*
* *غم کا انتظام*

## یادداشت

* *کلکتہ میں دن اور راتیں* (1977ء، کلارک بلیز کے ساتھ)

## نان فکشن

* *دی سورو اینڈ دی ٹیرر: دی ہنٹنگ لیگیسی آف دی ایئر انڈیا ٹریجڈی* (1987ء، کلارک بلیز کے ساتھ)
* *ہندوستان میں سیاسی ثقافت اور قیادت* (1991ء)
* *ہندوستانی تناظر میں علاقائیت* (1992ء)

## متعلقہ ناول

* *ٹارٹیلا پردہ* - TCBoyle

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دے امریکی ناول نگار
ونکی:امریکی ناول نگار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:کلکتہ دے مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
الفریڈ نیوٹن

الفریڈ نیوٹن (1829-1907) ، انگریز پرندیاں دے ماہر ، چار جلداں تے مشتمل "پرندیاں دی لغت" دے مصنف ۔ 

الفریڈ نیوٹن انگلینڈ وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ پرندیاں دے مطالعے وچ گزاریا ۔ اونکوں پرندیاں دے مطالعے دے شعبے وچ ہک اہم شخصیت سمجھا ویندے ۔ 

نیوٹن پرندیاں دی درجہ بندی اتے انہاں دے مطالعہ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اوں پرندیاں دی کئی قسماں دی وضاحت کیتی اتے انہاں دے درمیان فرق کوں واضح کیتا ۔ اوں پرندیاں دی ودھ ویا اتے انہاں دے ماحول دے بارے وچ وی پرکھ پرچول کیتی ۔ 

اوندی سب توں مشہور تصنیف "پرندیاں دی لغت" ہئی ، جیڑھی چار جلداں وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ اوں پرندیاں دے بارے وچ معلومات دا ہک جامع مجموعہ پیش کیتا ۔ اوں پرندیاں دی درجہ بندی ، انہاں دی جسمانی خصوصیات ، انہاں دے رویے اتے انہاں دے ماحول دے بارے وچ تفصیل نال لکھیا ۔ ایں کتاب کوں اوں ویلھے دے پرندیاں دے مطالعے وچ ہک اہم ماخذ سمجھا ویندا ہئی اتے اڄ وی ایندی اہمیت برقرار ہے ۔ 

نیوٹن پرندیاں دے تحفظ کیتے وی کم کیتا ۔ اوں پرندیاں دیاں ونکیاں دے تحفظ دی ضرورت کوں اجاگر کیتا اتے انہاں دے تحفظ کیتے اقدامات دی وکالت کیتی ۔ اوں پرندیاں دے شکار دے خلاف وی آواز چاتی ۔ 

نیوٹن دا کم پرندیاں دے مطالعے دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں پرندیاں دے مطالعے دے نویں طریقے متعارف کرائے اتے پرندیاں دے بارے وچ معلومات دا ہک جامع ذخیرہ تیار کیتا ۔ اونکوں انگریز پرندیاں دے ماہرین وچوں ہک سمجھا ویندے ۔ 

اوندے لکھئے ڳئے مضامین اتے اوندی کیتی ڳئی تحقیق اڄ وی سائنسداناں کوں پرندیاں دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ اوندی "پرندیاں دی لغت" اڄ وی پرندیاں دے مطالعے دا ہک اہم ماخذ ہے ۔ اوندے کم پرندیاں دی گھݨ ونک کوں سمجھݨ اتے انہاں دے تحفظ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں پرندیاں دے تحفظ کیتے آواز چا تے انہاں دی اہمیت کوں اجاگر کیتا ۔
ہینری ایلین نکلسن

ہینری ایلین نکلسن (1844-1899) ، برطانوی ماہر حیوانیات ، جئیں فوسل ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دا مطالعہ کیتا ۔

ہینری ایلین نکلسن برطانیہ وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ فوسل ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعے وچ گزاریا ۔ اوں خاص طور تے قدیم مرجان ، فوسل شیل فش اتے ٻئے سمندری جانوراں دے فوسلز وچ دلچسپی رکھدا ہئی ۔

نکلسن فوسل ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دی درجہ بندی اتے انہاں دے مطالعہ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اوں قدیم جانوراں دی کئی قسماں دی وضاحت کیتی اتے انہاں دے درمیان فرق کوں واضح کیتا ۔ اوں فوسل ریکارڈ دی مدد نال جانوراں دے ارتقا کوں سمجھݨ دی کوشش کیتی ۔

اوں فوسل ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے مقالے شائع کیتے ہن ۔ اوندی کتاب "فوسل ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دی دستی کتاب" اوں ویلھے دے فوسل ریکارڈ دے مطالعے وچ ہک اہم ماخذ سمجھی ویندی ہئی ۔ اوں فوسل ریکارڈ دی مدد نال زمین دی تاریخ اتے جانوراں دے ارتقا کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

نکلسن دا کم فوسل ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعے دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں فوسل ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعے دے نویں طریقے متعارف کرائے اتے فوسل ریکارڈ دے بارے وچ معلومات دا ہک جامع ذخیرہ تیار کیتا ۔ اونکوں برطانوی فوسل ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے ماہرین وچوں ہک سمجھا ویندا ہئی ۔

اوندے لکھئے ڳئے مضامین اتے اوندی کیتی ڳئی تحقیق اڄ وی سائنسداناں کوں فوسل ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ اوندیاں کتاباں اڄ وی فوسل ریکارڈ دے مطالعے دا ہک اہم ماخذ ہن ۔ اوندے کم زمین دی تاریخ اتے جانوراں دے ارتقا کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں قدیم جانوراں دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا اتے انہاں دے بارے وچ معلومات دا ہک وݙا ذخیرہ تیار کیتا ۔
ایلمر نوبل

ایلمر نوبل (1909-2001) ، امریکی طفیلیات دان ، جئیں ہک بیماریاں پیدا کرݨ والے مائیکسو سپورین دی وضاحت کیتی ۔ 

ایلمر نوبل امریکہ وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ طفیلیات دے مطالعے وچ گزاریا ۔ اوں خاص طور تے مائیکسو سپورینز دے مطالعے وچ دلچسپی رکھدا ہئی ، جیڑھے مچھیاں اتے ٻئے آبی جانوراں کوں متاثر کرݨ والے طفیلی ہن ۔ 

نوبل مائیکسو سپورینز دی درجہ بندی اتے انہاں دے مطالعہ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اوں مائیکسو سپورینز دی کئی قسماں دی وضاحت کیتی ، جنہاں وچ ہک بیماریاں پیدا کرݨ والی قسم وی شامل ہئی ۔ اوں مائیکسو سپورینز دے زندگی دے چکر ، انہاں دے میزباناں اتے اثرات اتے انہاں دے بیماریاں پیدا کرݨ دے طریقے دا مطالعہ کیتا ۔ 

اوں مچھیاں اتے ٻئے آبی جانوراں اتے مائیکسو سپورینز دے اثرات دے بارے وچ ٻہوں سارے مقالے شائع کیتے ہن ۔ اوندے کم آبی جانوراں دے طفیلیات دے مطالعے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اونکوں مائیکسو سپورینز دے مطالعے دے ماہرین وچوں ہک سمجھا ویندا ہئی ۔ 

نوبل مچھیاں دے پالݨ والے فارماں وچ مائیکسو سپورینز دے حملیاں کوں کنٹرول کرݨ کیتے وی کم کیتا ۔ اوں مائیکسو سپورینز دے حملیاں کوں روکݨ دے نویں طریقے تیار کیتے اتے انہاں کوں مچھیاں دے فارماں تک پڄایا ۔ اوں مچھیاں دے پالݨ والے فارماں وچ مچھیاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

نوبل دا کم آبی جانوراں دے طفیلیات دے مطالعے دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں مائیکسو سپورینز دے مطالعے دے نویں طریقے متعارف کرائے اتے مائیکسو سپورینز دے بارے وچ معلومات دا ہک جامع ذخیرہ تیار کیتا ۔ اونکوں امریکی طفیلیات داناں وچوں ہک سمجھا ویندا ہئی ۔ 

اوندے لکھئے ڳئے مضامین اتے اوندی کیتی ڳئی تحقیق اڄ وی سائنسداناں کوں مائیکسو سپورینز دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ اوندے کم آبی جانوراں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی دریافت اتے وضاحت کیتی ڳئی مائیکسو سپورینز دیاں ونکیاں اڄ وی سائنسداناں کوں آبی جانوراں دے طفیلیات کوں سمجھݨ وچ مدد کریندیاں ہن ۔ اوں مچھیاں دے فارماں وچ مچھیاں دی صحت کوں برقرار رکھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق مچھیاں دے پالݨ والے فارماں کوں معاشی طور تے وی فائدہ ݙتا ۔
الفریڈ میرل نارمن

الفریڈ میرل نارمن (1831-1918) ، انگریز پادری اتے قدرتی سائنسدان ، جئیں ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دا مطالعہ کیتا ۔ 

الفریڈ میرل نارمن انگلینڈ وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعے وچ گزاریا ۔ اوں خاص طور تے سمندری ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں ، جیویں کہ کرسٹیشینز ، مولسکز اتے برائیوزونز وچ دلچسپی رکھدا ہئی ۔ 

نارمن ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دی درجہ بندی اتے انہاں دے مطالعہ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اوں سمندری ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دی کئی قسماں دی وضاحت کیتی اتے انہاں دے درمیان فرق کوں واضح کیتا ۔ اوں ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دی ودھ ویا اتے انہاں دے ماحول دے بارے وچ وی پرکھ پرچول کیتی ۔ 

اوں ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے بارے وچ ٻہوں سارے مقالے شائع کیتے ہن ۔ اوندے کم ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعے دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اونکوں ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعے دے ماہرین وچوں ہک سمجھا ویندا ہئی ۔ 

نارمن سمندری ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے نمونے جمع کرݨ کیتے ٻہوں سارے سمندری سفر کیتے ۔ اوں برطانوی ساحلاں اتے ٻئے سمندری علاقیاں توں ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے نمونے جمع کیتے ۔ اوندا جمع کیتا ڳیا نمونیاں دا مجموعہ اوں ویلھے دے ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعے وچ ہک اہم ماخذ سمجھا ویندا ہئی ۔ 

نارمن دا کم ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعے دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعے دے نویں طریقے متعارف کرائے اتے ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے بارے وچ معلومات دا ہک جامع ذخیرہ تیار کیتا ۔ اونکوں انگریز ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے ماہرین وچوں ہک سمجھا ویندا ہئی ۔ 

اوندے لکھئے ڳئے مضامین اتے اوندی کیتی ڳئی تحقیق اڄ وی سائنسداناں کوں ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ اوندے کم ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دی گھݨ ونک کوں سمجھݨ اتے انہاں دے ماحول کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی دریافت اتے وضاحت کیتی ڳئی ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دیاں ونکیاں اڄ وی سائنسداناں کوں سمندری زندگی کوں سمجھݨ وچ مدد کریندیاں ہن ۔
الفریڈ جان نارتھ

الفریڈ جان نارتھ (1855-1917) ، آسٹریلوی پرندیاں دا ماہر ، جئیں پہلی واری ٻہوں سارے پرندیاں دی وضاحت کیتی ۔ 

الفریڈ جان نارتھ آسٹریلیا وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ آسٹریلیا دے پرندیاں دے مطالعے وچ گزاریا ۔ اوں خاص طور تے آسٹریلیا دے نویں پرندیاں دیاں ونکیاں دی دریافت اتے انہاں دی وضاحت وچ دلچسپی رکھدا ہئی ۔ 

نارتھ آسٹریلیا دے پرندیاں دی درجہ بندی اتے انہاں دے مطالعہ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اوں آسٹریلیا دے پرندیاں دی کئی نویاں قسماں دی وضاحت کیتی ، جیڑھیاں اوں توں پہلے سائنسداناں کوں معلوم نہ ہن ۔ اوں پرندیاں دی ودھ ویا اتے انہاں دے ماحول دے بارے وچ وی پرکھ پرچول کیتی ۔ 

اوں آسٹریلیا دے پرندیاں دے بارے وچ ٻہوں سارے مقالے شائع کیتے ہن ۔ اوندا کم آسٹریلیا دے پرندیاں دے مطالعے دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اونکوں آسٹریلیا دے پرندیاں دے ماہرین وچوں ہک سمجھا ویندا ہئی ۔ 

نارتھ آسٹریلیا دے پرندیاں دے نمونے جمع کرݨ کیتے ٻہوں سارے سفر کیتے ۔ اوں آسٹریلیا دے مختلف علاقیاں توں پرندیاں دے نمونے جمع کیتے ۔ اوندا جمع کیتا ڳیا نمونیاں دا مجموعہ آسٹریلیا دے پرندیاں دے مطالعے وچ ہک اہم ماخذ سمجھا ویندا ہئی ۔ 

نارتھ دا کم آسٹریلیا دے پرندیاں دے مطالعے دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں آسٹریلیا دے پرندیاں دے مطالعے دے نویں طریقے متعارف کرائے اتے آسٹریلیا دے پرندیاں دے بارے وچ معلومات دا ہک جامع ذخیرہ تیار کیتا ۔ اونکوں آسٹریلوی پرندیاں دے ماہرین وچوں ہک سمجھا ویندا ہئی ۔ 

اوندے لکھئے ڳئے مضامین اتے اوندی کیتی ڳئی تحقیق اڄ وی سائنسداناں کوں آسٹریلیا دے پرندیاں دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ اوندے کم آسٹریلیا دے پرندیاں دی گھݨ ونک کوں سمجھݨ اتے انہاں دے ماحول کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی دریافت اتے وضاحت کیتی ڳئی پرندیاں دیاں ونکیاں اڄ وی سائنسداناں کوں آسٹریلیا دے پرندیاں دی زندگی کوں سمجھݨ وچ مدد کریندیاں ہن ۔ انہاں دی تحقیق آسٹریلیا دے پرندیاں دے بارے وچ معلومات دا ہک وݙا ذخیرہ تیار کیتا ۔ انہاں آسٹریلیا دے پرندیاں دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
ہیرمن نیمئیر

ہیرمن نیمئیر (1918-1991) ، چلی دا حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان اتے ٻالاں دا طبیب ، ممالیہ جانوراں دے میٹابولزم تے کم کیتا ۔

ہیرمن نیمئیر چلی وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ ممالیہ جانوراں دے میٹابولزم دے مطالعے وچ گزاریا ۔ اوں خاص طور تے ٻالاں دے میٹابولزم اتے غذائیت وچ دلچسپی رکھدا ہئی ۔

نیمئیر ممالیہ جانوراں دے میٹابولزم دے مطالعے دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اوں ٻالاں دے غذائی میٹابولزم دی پیچیدگیاں کوں سمجھݨ دی کوشش کیتی اتے ݙسایا کہ ٻالاں دی نشوونما کیتے ضروری غذائی اجزا کیویں استعمال تھیندن ۔ اوں ٻالاں دی غذائیت دے بارے وچ ٻہوں سارے تجربات کیتے اتے ݙسایا کہ غذائی کمی کیویں ٻالاں دی صحت تے اثر انداز تھیندی ہے ۔

اوں ٻالاں دی صحت دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے مقالے شائع کیتے ہن ۔ اوندا کم ٻالاں دی غذائیت اتے صحت دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں ٻالاں دی غذائیت دے بارے وچ نویاں معلومات پیش کیتیاں اتے ݙسایا کہ ٻالاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیویں غذائی مداخلت کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔

نیمئیر چلی وچ ٻالاں دی صحت دے نظام کوں بہتر بݨاوݨ کیتے وی کم کیتا ۔ اوں ٻالاں دی غذائیت دے بارے وچ عوامی آگاہی ودھاوݨ دی کوشش کیتی اتے ݙسایا کہ ٻالاں دی صحت کیتے متوازن غذا کتنی ضروری ہے ۔ اوں ٻالاں دی صحت کیتے کئی منصوبیاں وچ حصہ گھدا اتے ٻالاں دی صحت دے نظام کوں بہتر بݨاوݨ کیتے اقدامات دی وکالت کیتی ۔

نیمئیر دا کم ٻالاں دی صحت اتے غذائیت دے شعبے اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں ٻالاں دی صحت دے بارے وچ نویاں معلومات پیش کیتیاں اتے ݙسایا کہ ٻالاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیویں غذائی مداخلت کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ اونکوں چلی دے ٻالاں دے طبی ماہرین وچوں ہک سمجھا ویندا ہئی ۔

اوندے لکھئے ڳئے مضامین اتے اوندی کیتی ڳئی تحقیق اڄ وی سائنسداناں اتے ڈاکٹراں کوں ٻالاں دی صحت اتے غذائیت دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ اوندے کم چلی وچ ٻالاں دی صحت دے نظام کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی دریافت اتے وضاحت کیتی ڳئی معلومات اڄ وی ٻالاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کریندیاں ہن ۔ اوں ٻالاں دے میٹابولزم دی پیچیدگی کوں سمجھݨ اتے انہاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
چترا مڈگل

چترا مڈگل (پیدائش 10 دسمبر 1943) ہِک ہندوستانی لکھاری ہَن تے جدید ہندی ادب دیاں ممتاز ادبی شخصیات وِچوں ہِک ہَن۔

اوہ پہلی ہندوستانی زنانی ہَن جیڑھیاں نے اپݨے ناول آوان کِیتے ویاس سمان حاصل کِیتا۔

2019ء وِچ انّھاں کوں بھارت دے اعلیٰ ترین ادبی ایوارڈ، ساہتیہ اکیڈمی نال نوازا ڳیا جیڑھا انّھاں دے ناول پوسٹ باکس نمبر 203، نالاسوپارا دی بنیاد تے ݙِتّا ڳیا ہئی۔

## ذاتی حیاتی
چترا مڈگل 10 دسمبر 1943ء کوں چنئی وِچ پیدا تھئیاں ہَن۔ انّھاں نے ایس این ڈی ٹی ویمن یونیورسٹی توں ہندی ادب وِچ ایم اے دی ڈگری حاصل کِیتی۔ انّھاں نے اپݨے والد دی خواہش دے خلاف "ساریکا" دے سابق ایڈیٹر اودھ نارائن مڈگل نال شادی کِیتی۔

## ادبی کم
اُنّھاں دے ناول آوان وِچ ٹریڈ یونین تحریک دیاں حیاتیاں تے وقتاں دی تصویر کشی کِیتی ڳئی ہئی جݙݨ دتا سامنت دی سربراہی وِچ تقریباً 300،000 کارکناں نے ممبئی ٹیکسٹائل مِلاں دی ہِک سال دی طویل ہڑتال کِیتی ہئی، جیڑھا دے آخر وِچ اِیں شہر دی تجارتی پہچان صنعت دا خاتمہ ݙِٹھا ڳیا۔ اِیں کم کوں متفقہ طور تے نقاداں نے ادبی کم دا شاہکار تسلیم کِیتا ہِے تے ہندی ادب وِچ ہِک کلاسیکی ناول دے طور تے براجمان ہِے۔

اُنّھاں دے ناول آوان دا پلاٹ ٹریڈ یونین دے سرکردہ رہنما، شنکر گوہا نیوگی دے قتل دے بعد ترتیب پایا۔ دراصل اُنّھاں دا قتل بمبئی دے ہِک ٻئے مشہور یونینسٹ ڈاکٹر دتا سامنت دے قتل دے بعد تھیا ہئی۔ اِیں دے بعد، میہار توں مدھیہ پردیش دے ہِک ٻئے مزدور رہنما کوں مارا ڳیا۔

ڈاکٹر دتا سامنت جیڑھے اُنّھاں دے رہنما تے فلسفی ہَن، اُنّھاں دے قتل نے اُنّھاں کوں بکھیر کے رکھ ݙِتّا۔ ایہو واقعہ اُنّھاں دے ناول آوان دی بنیاد بݨ ڳیا۔

## ایوارڈ

* 2000 - ناول آوان کِیتے انڈو شرما بین الاقوامی کتھا سمان
* 2003 - ناول آوان کِیتے برلا فاؤنڈیشن دی طرفوں ویاس سمان
* 2018 - ہندی زمرے وِچ ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ہاورڈ ٹی اوڈم

ہاورڈ ٹی اوڈم (1924-2002) ہک امریکی ماحولیات دان ہا جئیں نظام ماحولیات دے میدان وچ اہم کم کیتا ۔ او 1 ستمبر 1924 کوں نیوپورٹ ، نیو ہیمپشائر وچ پیدا تھیا ۔ انہاں اپݨی تعلیم نارتھ کیرولینا یونیورسٹی توں مکمل کیتی ، جتھوں انہاں 1947 وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

اوڈم کوں نظام ماحولیات دے بانیاں وچوں ہک سمجھا ویندے ۔ انہاں ماحولیاتی نظاماں کوں سمجھݨ کیتے توانائی دے بہاؤ دے تصور کوں متعارف کرایا ۔ انہاں دا خیال ہا کہ توانائی ماحولیاتی نظاماں وچ کیویں منتقل تھیندی ہے ، ایندے نال اساں انہاں نظاماں کوں بہتر طور تے سمجھ سڳدے ہیں ۔ 

اوڈم ماحولیاتی نظاماں دی پیچیدگیاں کوں سمجھݨ کیتے توانائی دے بہاؤ دے نقشے بݨاوݨ کیتے "توانائی بولی" تیار کیتی ۔ انہاں نقشیاں سائنسداناں کوں ماحولیاتی نظاماں وچ توانائی دے بہاؤ کوں تصور کرݨ اتے انہاں دے تعاملات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙتی ۔ 

انہاں ماحولیاتی نظاماں وچ خود تنظیمی دے تصور تے وی زور ݙتا ۔ انہاں سمجھایا کہ ماحولیاتی نظام اپݨی توانائی دے بہاؤ کوں منظم کرݨ اتے تبدیلیاں دے مطابق ڈھلݨ دے قابل ہوندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ماحولیاتی نظاماں دی لچک اتے استحکام کوں سمجھݨ وچ مدد ݙتی ۔ 

اوڈم فلوریڈا یونیورسٹی وچ ماحولیات دے پروفیسر دے طور تے کم کیتا ۔ انہاں اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ ماحولیاتی نظاماں دی تحقیق اتے تعلیم وچ صرف کیتا ۔ انہاں طلبا دیاں کئی پیڑھیاں کوں متاثر کیتا اتے انہاں کوں نظام ماحولیات دے میدان وچ کیریئر بݨاوݨ دی ترغیب ݙتی ۔ 

اوڈم کوں انہاں دے کم کیتے کئی اعزازات ملے ۔ انہاں کوں ماحولیات دے میدان وچ انہاں دی شراکت کیتے کئی ایوارڈ ملے ۔ 

اوڈم 11 ستمبر 2002 کوں گینز ویل ، فلوریڈا وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث نظام ماحولیات دے میدان وچ انہاں دے کم اتے ماحول دی حفاظت کیتے انہاں دی وکالت وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں ماحولیات دے میدان وچ ہک سنڄاپو رہنما دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم ماحولیاتی سائنس دے میدان کوں بدل ݙتا ۔
ولیم اوگلبی

ولیم اوگلبی (1808-1873) ہک برطانوی ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہا ، جئیں جانوراں دی نسلاں دی درجہ بندی اتے ناں رکھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ او 1808 وچ ڈبلن ، آئرلینڈ وچ پیدا تھیا ۔ او حیاتیات دے میدان وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں مشہور تھیا اتے جانوراں دی نسلاں دی درجہ بندی دے بارے وچ اہم کم کیتا ۔

اوگلبی لندن دی زولوجیکل سوسائٹی وچ کم کیتا اتے جانوراں دے نمونیاں دا مطالعہ کرݨ وچ اپݨا زیادہ تر وقت صرف کیتا ۔ او جانوراں دی درجہ بندی دے بارے وچ اپݨے تفصیلی علم اتے درست مشاہدے کیتے مشہور ہا ۔ او جانوراں دی نویں نسلاں دی شناخت کرݨ اتے انہاں دے ناں رکھݨ وچ مہارت رکھدا ہا ۔

انہاں جانوراں دیاں کئی پیڑھیاں دی درجہ بندی کیتی اتے انہاں دے ناں رکھئے ، جنہاں وچ کئی ممالیہ جانور وی شامل ہن ۔ انہاں دے کم جانوراں دی درجہ بندی دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا اتے سائنسداناں کوں جانوراں دی نسلاں دے بارے وچ بہتر طور تے سمجھݨ وچ مدد ݙتی ۔

اوگلبی جانوراں دی نسلاں دے بارے وچ کئی مضامین اتے رپورٹاں وی لکھیاں ، جیندے نال انہاں دی شہرت وچ وادھا تھیا ۔ انہاں دے کم کوں انہاں دے دور دے سائنسداناں ٻہوں سراہیا اتے انہاں دی درجہ بندی دی درستگی کوں تسلیم کیتا ڳیا ۔

انہاں دی زندگی دا زیادہ تر حصہ جانوراں دے مطالعہ اتے انہاں دی درجہ بندی وچ گزرا ۔ انہاں نویں نسلاں دی شناخت اتے انہاں دے ناں رکھݨ وچ اپݨی مہارت دا استعمال کیتا اتے جانوراں دی درجہ بندی دے میدان وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔

اوگلبی 1873 وچ لندن وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث جانوراں دی درجہ بندی دے میدان وچ انہاں دے کم اتے جانوراں دی نسلاں دے بارے وچ انہاں دے علم وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں جانوراں دی درجہ بندی دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔
ولیم رابرٹ اوگلوی گرانٹ

ولیم رابرٹ اوگلوی گرانٹ (1863-1924) ہک سکاٹش پرندیاں دے ماہر ہن ، جنہاں کئی سفراں کیتے ، جیندے وچ سکوترا ، مادیرا اتے کینری جزائر وی شامل ہن ۔ او 1863 وچ مورے ، سکاٹ لینڈ وچ پیدا تھیا ۔ پرندیاں دے مطالعہ وچ انہاں دی دلچسپی چھوٹی عمر توں ہی شروع تھی ڳئی ہئی ، اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ پرندیاں دے مطالعہ اتے انہاں دے نمونے جمع کرݨ وچ گزاریا ۔ 

اوگلوی-گرانٹ برٹش میوزیم (نیچرل ہسٹری) وچ کم کیتا ، جتھاں انہاں پرندیاں دے نمونیاں دی درجہ بندی اتے مطالعہ کیتا ۔ انہاں دنیا دے مختلف حصیاں وچ کئی سفراں کیتے ، جیندے وچ سکوترا ، مادیرا اتے کینری جزائر وی شامل ہن ۔ انہاں سفراں دے دوران ، انہاں پرندیاں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی عادتاں اتے رہائش گاہاں دا مطالعہ کیتا ۔ 

سکوترا ، مادیرا اتے کینری جزائر دے سفراں انہاں کوں پرندیاں دے بارے وچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں جزائر وچ پرندیاں دی کئی نویں نسلاں دریافت کیتیاں ، اتے انہاں دی درجہ بندی اتے انہاں دے ناں رکھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم انہاں جزائر دے پرندیاں دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد ݙتی ۔ 

اوگلوی-گرانٹ پرندیاں دے بارے وچ کئی کتاباں اتے مضامین لکھئے ۔ انہاں دے کم کوں انہاں دے دور دے پرندیاں دے ماہرین ٻہوں سراہیا ، اتے انہاں دی درجہ بندی دی درستگی کوں تسلیم کیتا ڳیا ۔ انہاں پرندیاں دے بارے وچ اپݨے علم کوں ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔ 

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ پرندیاں دے مطالعہ اتے انہاں دے نمونے جمع کرݨ وچ گزرا ۔ انہاں پرندیاں دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔ 

اوگلوی-گرانٹ 1924 وچ لندن وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث پرندیاں دے مطالعہ دے میدان وچ انہاں دے کم اتے انہاں جزائر دے پرندیاں دے بارے وچ انہاں دے علم وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں پرندیاں دے مطالعہ دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔
متوپلانی

link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Tanjore_Nayak_Kingdom.jpg|thumb|مملکت تنجاور نائک
متّوپلانی (تمل: முத்துப்பழனி) اٹھارویں صدی عیسوی وچ تیلگو زبان دی ہِک شاعرہ تے دیوداسی گُزری ہِن۔ متوپلانی تنجاور دے مرہٹہ بادشاہ پرتاپ سنگھ (1739–63) دے دربار نال منسلک رہیاں۔ کجھ مورخین نے اُنھاں دا عرصہ حیات 1739ء توں 1790ء تک محیط ݙسایا ہِے تے تنجاؤر ضلع وچ واقع موناگاپاکا کوں اُنھاں دی جائے پیدائش قرار ݙِتّا ہِے۔ متوپلانی نے اپݨی شاعری تے علمی رسوخ دے باعث خاصی شہرت حاصل کِیتی، خصوصاً اُنھاں دی رزمیہ نظم "رادھکا سانت ونم" (رادھا دی رضاجوئی) ٻہوں مشہور تھئی۔

## سوانح حیات
link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Pratap_Singh_of_Thanjavur.jpg|thumb|پرتاپ سنگھ، بادشاہ تنجاور
متوپلانی تیلگو زبان دی ماہر، سنسکرت ادب دی عالمہ تے مشاق رقاصہ ہَن۔ اُنھاں دا تعلق ہِک دیوداسی خاندان نال ہئی۔ اُنھاں دے دادا تنجنائیکی غیر معمولی صلاحیتاں دے حامل درباری، ماہر موسیقار تے نو رس وچ طاق ہَن۔ اُنھاں دے گھر وچ منعقد تھیوݨ والیاں محافل موسیقی وچ متوپلانی کوں اصحاب علم و فضل تے اشرافیہ نال ملݨ تے اُنھاں توں استفادہ دے بھرپور مواقع میسر آئے۔

اِنہاں صحبتاں توں متوپلانی نے علم موسیقی دے اسرار تے فن شاعری دے رموز سِکّھے تے چنگا ریاض کِیتا۔ فنون لطیفہ وچ اُنھاں دی مہارت اُنھاں کوں کشاں کشاں پرتاپ سنگھ دے دربار تک گِھن ڳئی تے جلدی ہی اُنھاں کوں ملکہ بݨݨ دا اعزاز حاصل تھی ڳیا۔ اِس عہد دے ہندوستان وچ کِسے گھریلو زنانی دا لکھݨ پڑھݨ تے فنون لطیفہ دا مظاہرہ کرݨ نادر الوقوع ہئی۔

## تخلیقات
link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Brooklyn_Museum_-_Krishna_and_Radha_Seated_on_a_Terrace.jpg|thumb|بروکلین عجائب گھر - کرشن اَتے رادھا چھت اُتے ٻیٹھے ہِن۔
متوپلانی دی سب توں مشہور تخلیق "رادھکا سانت ونم" (رادھا دی رضاجوئی) ہِے جیندے وچ ایویں معلوم تھیندا ہِے جو اُنھاں نے اپݨے جنسی تجربات کوں شعری زبان وچ بیان کِیتا ہِے۔ ایں بنا تے اِسنوں شہوت انگیز بیانیہ نظم آکھیا ویندا ہِے۔ اِس وچ متوپلانی نے کرشن، اُنھاں دی سہیلی رادھا تے نویں نویلی بیوی الا دے ازدواجی تعلق دا ذکر کِیتا ہِے تے نال ہی رادھا دی آتش رقابت کوں سرد کرݨ تے اِس دی رضاجوئی دے واقعات کوں واشگاف انداز وچ نظم کِیتا ہِے۔ اڳوں چل کے اِیہ وی لکھا ہِے جو اِس نظم دا تخیل خود کرشن دا عطا کردہ ہِے جݙݨ اوہ اُنھاں دے خواب وچ آئے ہَن۔ اِیہ نظم اپݨی اباحیت تے عریاں تخیل دے باعث بیسویں صدی عیسوی دی ابتدا وچ خاصی متنازع بݨ ڳئی ہئی۔

## حوالے

ونکی:ہندوستانی طوائفاں
ونکی:مرہٹہ سلطنت دیاں زنانیاں
ونکی:تیلگو شعرا
ونکی:تنجاور دیاں شخصیتاں
ونکی:بھارتی شعرا
سیرگی اوگنیو

سیرگی اوگنیو (1886-1951) ہک روسی ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہا ، جئیں روسی ممالیہ جانوراں دا مطالعہ کیتا ۔ او 1886 وچ ماسکو ، روس وچ پیدا تھیا ۔ او حیاتیات دے میدان وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں مشہور تھیا اتے روسی ممالیہ جانوراں دے بارے وچ اہم کم کیتا ۔

اوگنیو ماسکو اسٹیٹ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ ایں یونیورسٹی وچ حیاتیات دے پروفیسر دے طور تے کم کیتا ۔ انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ روسی ممالیہ جانوراں دے مطالعہ اتے انہاں دی درجہ بندی وچ صرف کیتا ۔ انہاں روسی ممالیہ جانوراں دیاں کئی پیڑھیاں دی شناخت کیتی اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔

انہاں روسی ممالیہ جانوراں دے بارے وچ کئی کتاباں اتے مضامین لکھئے ۔ انہاں دی سب توں مشہور کتاب "ممالیہ جانوراں دی حیاتیات" (Biology of Mammals) ہئی ، جینکوں کئی جلداں وچ شائع کیتا ڳیا ۔ ایں کتاب وچ روسی ممالیہ جانوراں دی درجہ بندی ، انہاں دی عادتاں ، انہاں دی رہائش گاہاں اتے انہاں دے بارے وچ ٻئی معلومات شامل ہن ۔

اوگنیو روسی ممالیہ جانوراں دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ کیتے کئی سفراں کیتے ۔ انہاں روس دے مختلف حصیاں وچ ممالیہ جانوراں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی عادتاں اتے رہائش گاہاں دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں دے کم روسی ممالیہ جانوراں دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد ݙتی ۔

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ روسی ممالیہ جانوراں دے مطالعہ اتے انہاں دی درجہ بندی وچ گزرا ۔ انہاں روسی ممالیہ جانوراں دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔

اوگنیو 1951 وچ ماسکو وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث روسی ممالیہ جانوراں دے مطالعہ دے میدان وچ انہاں دے کم اتے روسی ممالیہ جانوراں دے بارے وچ انہاں دے علم وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں روسی ممالیہ جانوراں دے مطالعہ دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم روسی حیاتیات دے میدان کوں بدل ݙتا ۔
یوجین اوڈم

یوجین پی اوڈم (1913-2002) ہک امریکی ماحولیات دان ہا ، جئیں "فنڈامینٹلز آف ایکولوجی" دی مشترکہ تصنیف کیتی ۔ او 17 ستمبر 1913 کوں نیوپورٹ ، نیو ہیمپشائر وچ پیدا تھیا ۔ انہاں دی تعلیم نارتھ کیرولینا یونیورسٹی وچ تھئی ، جتھوں انہاں 1939 وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

اوڈم کوں جدید ماحولیات دے بانیاں وچوں ہک سمجھا ویندے ۔ انہاں دے کم ماحولیات دے میدان کوں ہک سائنسی نظم و ضبط دے طور تے قائم کرݨ وچ مدد ݙتی ۔ انہاں دی کتاب "فنڈامینٹلز آف ایکولوجی" ، جینکوں انہاں اپݨے بھرا ہاورڈ ٹی اوڈم دے نال مل تے لکھی ہئی ، ماحولیات دے میدان وچ ہک بنیادی متن بݨ ڳئی ۔ 

اوڈم ماحولیاتی نظام دے تصور تے زور ݙتا ۔ انہاں سمجھایا کہ جاندار اپݨے ماحول دے نال کیویں تعامل کریندن اتے کیویں توانائی اتے مادہ ماحولیاتی نظام وچوں گزردا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ماحولیاتی نظام دی پیچیدگیاں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙتی ۔ 

اوڈم ماحولیاتی تحفظ دی اہمیت تے وی زور ݙتا ۔ انہاں خبردار کیتا کہ انسانی سرگرمیاں ماحولیاتی نظام کوں تباہ کر سڳدیاں ہن اتے انہاں ماحول دی حفاظت کیتے اقدامات کرݨ دی وکالت کیتی ۔ 

اوڈم جورجیا یونیورسٹی وچ ماحولیات دے پروفیسر دے طور تے کم کیتا ۔ انہاں اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ ماحولیاتی نظام دی تحقیق اتے تعلیم وچ صرف کیتا ۔ انہاں طلبا دیاں کئی پیڑھیاں کوں متاثر کیتا اتے انہاں کوں ماحولیات دے میدان وچ کیریئر بݨاوݨ دی ترغیب ݙتی ۔ 

اوڈم کوں انہاں دے کم کیتے کئی اعزازات ملے ۔ انہاں کوں 1987 وچ سویڈن دے رائل سویڈش اکیڈمی آف سائنسز دی طرفوں کرافورڈ انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں ماحولیات دے میدان وچ انہاں دی شراکت کیتے کئی ٻئے ایوارڈ وی ملے ۔ 

اوڈم 10 اگست 2002 کوں ایتھنز ، جورجیا وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث ماحولیات دے میدان وچ انہاں دے کم اتے ماحول دی حفاظت کیتے انہاں دی وکالت وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں ماحولیات دے میدان وچ ہک سنڄاپو رہنما دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔
توموکو اوہتا

توموکو اوہتا (ڄمݨ دی تاریخ 1933) ہک جاپانی مالیکیولر ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ، جنہاں ارتقا دے تقریباً غیر جانبدار نظریہ کوں ترقی ݙتی ۔ او 1933 وچ میاکونوجو ، میازاکی پریفیکچر ، جاپان وچ پیدا تھیاں ۔ انہاں مالیکیولر حیاتیات دے میدان وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں شہرت حاصل کیتی اتے ارتقا دے بارے وچ اہم کم کیتا ۔

اوہتا ٹوکیو یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ نیشنل انسٹیٹیوٹ آف جینیٹکس وچ پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ ارتقا دے مالیکیولر میکانزم دے مطالعہ اتے تقریبا غیر جانبدار نظریہ دی ترقی وچ صرف کیتا ۔ انہاں دے کم ارتقا دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں بدل ݙتا ۔

انہاں دا نظریہ ، جینکوں "تقریباً غیر جانبدار نظریہ" آکھیا ویندے ، ارتقا دے مالیکیولر نظریہ وچ ہک اہم تبدیلی ہئی ۔ انہاں استدلال کیتا کہ مالیکیولر سطح تے زیادہ تر جینیاتی تبدیلیاں نہ تاں فائدے وند ہوندیاں ہن اتے نہ ہی نقصان دہ ، بھل تقریباً غیر جانبدار ہوندیاں ہن ۔ انہاں تبدیلیاں دا ارتقا تے اثر آبادی دے سائز اتے جینیاتی بہاؤ تے منحصر ہوندے ۔

اوہتا دے کم ارتقا دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں ودھایا اتے مالیکیولر ارتقا دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں سائنسداناں کوں ایں سمجھݨ وچ مدد ݙتی کہ کیویں جینیاتی تبدیلیاں ارتقا کوں متاثر کریندیاں ہن ۔ انہاں دے کم ارتقائی حیاتیات دے میدان وچ ہک نویں راہ کھولی ۔

اوہتا مالیکیولر ارتقا دے بارے وچ کئی مضامین اتے کتاباں لکھیاں ، جیندے نال انہاں دی شہرت وچ وادھا تھیا ۔ انہاں دے کم کوں انہاں دے دور دے سائنسداناں ٻہوں سراہیا اتے انہاں دے نظریے دی درستگی کوں تسلیم کیتا ڳیا ۔

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ ارتقا دے مالیکیولر میکانزم دے مطالعہ اتے تقریبا غیر جانبدار نظریہ دی ترقی وچ گزرا ۔ انہاں مالیکیولر ارتقا دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔

اوہتا ہݨ وی مالیکیولر حیاتیات دے میدان وچ فعال ہن اتے ارتقا دے بارے وچ تحقیق کریندیاں پئیاں ہن ۔ انہاں دی میراث ارتقائی حیاتیات دے میدان وچ انہاں دے کم اتے تقریبا غیر جانبدار نظریہ وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں مالیکیولر ارتقا دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم ارتقائی حیاتیات دے میدان کوں بدل ݙتا ۔
لورینز اوکن

لورینز اوکن (1779-1851) ہک جرمن فطرت دان ہا ، جئیں جانوراں دی درجہ بندی تیار کیتی ۔ او 1779 وچ بوٹنگن ، جرمنی وچ پیدا تھیا ۔ او فطرت دے مطالعہ وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں مشہور تھیا اتے جانوراں دی درجہ بندی دے بارے وچ اہم کم کیتا ۔

اوکن گوٹنگن یونیورسٹی وچ طب دی تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ جینا یونیورسٹی وچ فطری فلسفہ دے پروفیسر دے طور تے کم کیتا ۔ انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ جانوراں دے مطالعہ اتے انہاں دی درجہ بندی وچ صرف کیتا ۔ انہاں جانوراں دی درجہ بندی دا ہک نواں نظام تیار کیتا ، جئیں جانوراں کوں انہاں دی بݨتر اتے انہاں دے افعال دی بنیاد تے گروہاں وچ تقسیم کیتا ۔

انہاں دی درجہ بندی دا نظام انہاں دے دور دے سائنسداناں کیتے ٻہوں اہم ہئی ۔ انہاں جانوراں دی درجہ بندی دے بارے وچ اپݨے خیالات کوں کئی کتاباں اتے مضامین وچ شائع کیتا ۔ انہاں دی سب توں مشہور کتاب "فطرت دا فلسفہ" ہئی ، جئیں جانوراں دی درجہ بندی دے بارے وچ انہاں دے نظریات کوں بیان کیتا ڳیا ۔

اوکن جانوراں دی درجہ بندی دے علاوہ ، ٻئے سائنسی شعبیاں وچ وی اہم کم کیتا ۔ انہاں ارتقا دے بارے وچ وی اپݨے خیالات پیش کیتے اتے انہاں جانداراں دی بݨتر اتے انہاں دے افعال دے بارے وچ وی پرکھ پرچول کیتی ۔

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ جانوراں دے مطالعہ اتے انہاں دی درجہ بندی وچ گزرا ۔ انہاں فطرت دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔

اوکن 1851 وچ زیورخ ، سوئٹزرلینڈ وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث جانوراں دی درجہ بندی دے میدان وچ انہاں دے کم اتے فطرت دے بارے وچ انہاں دے علم وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں جانوراں دی درجہ بندی دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم حیاتیات دے میدان کوں بدل ݙتا ۔
الگزینڈر جارج اوگسٹن

الگزینڈر جارج اوگسٹن (1911-1996) ہک برطانوی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہا ، جئیں وضاحت کیتی کہ کیویں ٹرائکاربو آکسیلیٹ سائیکل وچ ہک غیر متناسب مادہ متناسب مصنوعات پیدا کر سڳدے ۔ او 1911 وچ ایڈنبرا ، سکاٹ لینڈ وچ پیدا تھیا ۔ او حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے میدان وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں مشہور تھیا اتے ٹرائکاربو آکسیلیٹ سائیکل دے بارے وچ اہم کم کیتا ۔

اوگسٹن آکسفورڈ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ ایں یونیورسٹی وچ حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے پروفیسر دے طور تے کم کیتا ۔ انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعہ اتے ٹرائکاربو آکسیلیٹ سائیکل دے بارے وچ تحقیق وچ صرف کیتا ۔ انہاں ایں سائیکل دے بارے وچ اپݨے مشاہدات اتے تجربات دی بنیاد تے ہک نظریہ پیش کیتا ، جئیں وضاحت کیتی کہ کیویں ہک غیر متناسب مادہ متناسب مصنوعات پیدا کر سڳدے ۔

انہاں دے کم حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے میدان وچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔ انہاں سائنسداناں کوں ایں سمجھݨ وچ مدد ݙتی کہ کیویں حیاتیاتی نظاماں وچ متناسب انویاں دا تعامل تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ایں سمجھݨ وچ وی مدد ݙتی کہ کیویں ٹرائکاربو آکسیلیٹ سائیکل وچ توانائی پیدا تھیندی ہے ۔

اوگسٹن حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے بارے وچ کئی مضامین اتے رپورٹاں وی لکھیاں ، جیندے نال انہاں دی شہرت وچ وادھا تھیا ۔ انہاں دے کم کوں انہاں دے دور دے سائنسداناں ٻہوں سراہیا اتے انہاں دے نظریے دی درستگی کوں تسلیم کیتا ڳیا ۔

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعہ اتے ٹرائکاربو آکسیلیٹ سائیکل دے بارے وچ تحقیق وچ گزرا ۔ انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔

اوگسٹن 1996 وچ کیمبرج ، انگلینڈ وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے میدان وچ انہاں دے کم اتے ٹرائکاربو آکسیلیٹ سائیکل دے بارے وچ انہاں دے علم وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے میدان کوں بدل ݙتا ۔
جوزپے اولیوی

جوزپے اولیوی (1769-1795) ہک اطالوی فطرت دان ہا ، جئیں سمندر دی تہہ دے جانوراں دا مطالعہ کیتا ۔ او 1769 وچ چیوگیا ، اٹلی وچ پیدا تھیا ۔ او فطرت دے مطالعہ وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں مشہور تھیا اتے سمندر دی تہہ دے جانوراں دے بارے وچ اہم کم کیتا ۔ 

اولیوی پادوا یونیورسٹی وچ طب دی تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ فطرت دے مطالعہ وچ دلچسپی گھن ڳیا ۔ انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ سمندر دی تہہ دے جانوراں دے مطالعہ اتے انہاں دی درجہ بندی وچ صرف کیتا ۔ انہاں سمندر دی تہہ دے جانوراں دی کئی نویاں نسلاں دریافت کیتیاں اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

انہاں دی سب توں مشہور کتاب "ایڈریٹک سمندر دی حیوانیات" (Zoologia Adriatica) ہئی ، جئیں سمندر دی تہہ دے جانوراں دی درجہ بندی اتے انہاں دی عادتاں دے بارے وچ انہاں دے مشاہدات کوں بیان کیتا ڳیا ۔ ایں کتاب وچ سمندر دی تہہ دے جانوراں دی کئی نویاں نسلاں دی تصویراں وی شامل ہن ۔ 

اولیوی سمندر دی تہہ دے جانوراں دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ کیتے کئی سفراں کیتے ۔ انہاں ایڈریٹک سمندر دے مختلف حصیاں وچ سمندر دی تہہ دے جانوراں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی عادتاں اتے رہائش گاہاں دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں دے کم سمندر دی تہہ دے جانوراں دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد ݙتی ۔ 

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ سمندر دی تہہ دے جانوراں دے مطالعہ اتے انہاں دی درجہ بندی وچ گزرا ۔ انہاں فطرت دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔ 

اولیوی 1795 وچ چیوگیا وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث سمندر دی تہہ دے جانوراں دے مطالعہ دے میدان وچ انہاں دے کم اتے سمندر دی تہہ دے جانوراں دے بارے وچ انہاں دے علم وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں سمندر دی تہہ دے جانوراں دے مطالعہ دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم سمندری حیاتیات دے میدان کوں بدل ݙتا ۔
مارک اے او نیل

مارک اے او نیل (ڄمݨ دی تاریخ 1959) ہک برطانوی ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے کمپیوٹر سائنس دان ہن ، جنہاں مصنوعی زندگی اتے حیاتیاتی طور تے متاثر کمپیوٹر سازی تے کم کیتا ہے ۔ او 1959 وچ برطانیہ وچ پیدا تھیا ۔ انہاں حیاتیات اتے کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں شہرت حاصل کیتی اتے مصنوعی زندگی اتے حیاتیاتی طور تے متاثر کمپیوٹر سازی دے بارے وچ اہم کم کیتا ۔

او نیل کمپیوٹر سائنس اتے حیاتیات وچ تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ ایں شعبے وچ پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ مصنوعی زندگی اتے حیاتیاتی طور تے متاثر کمپیوٹر سازی دے مطالعہ اتے انہاں دے اطلاقات دی ترقی وچ صرف کیتا ۔ انہاں دے کم کمپیوٹر سائنس اتے حیاتیات دے میداناں دے درمیان پل بݨایا ۔

انہاں مصنوعی زندگی دے بارے وچ پرکھ پرچول کیتی ، جینکوں کمپیوٹر پروگراماں یا روبوٹس وچ حیاتیاتی عمل دی تقلید کرݨ کیتے استعمال کیتا ویندے ۔ انہاں حیاتیاتی طور تے متاثر کمپیوٹر سازی دے بارے وچ وی کم کیتا ، جینکوں حیاتیاتی نظاماں توں متاثر تھی تے کمپیوٹر الگورتھم اتے نظام تیار کرݨ کیتے استعمال کیتا ویندے ۔

انہاں دے کم کمپیوٹر سائنس اتے حیاتیات دے میداناں وچ کئی نویاں راہاں کھولیان ۔ انہاں سائنسداناں کوں ایں سمجھݨ وچ مدد ݙتی کہ کیویں حیاتیاتی نظاماں توں متاثر تھی تے کمپیوٹر الگورتھم اتے نظام تیار کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم مصنوعی زندگی اتے حیاتیاتی طور تے متاثر کمپیوٹر سازی دے میداناں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

او نیل مصنوعی زندگی اتے حیاتیاتی طور تے متاثر کمپیوٹر سازی دے بارے وچ کئی مضامین اتے رپورٹاں وی لکھیاں ، جیندے نال انہاں دی شہرت وچ وادھا تھیا ۔ انہاں دے کم کوں انہاں دے دور دے سائنسداناں ٻہوں سراہیا اتے انہاں دے نظریات دی اہمیت کوں تسلیم کیتا ڳیا ۔

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ مصنوعی زندگی اتے حیاتیاتی طور تے متاثر کمپیوٹر سازی دے مطالعہ اتے انہاں دے اطلاقات دی ترقی وچ گزرا ۔ انہاں کمپیوٹر سائنس اتے حیاتیات دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔

او نیل ہݨ وی مصنوعی زندگی اتے حیاتیاتی طور تے متاثر کمپیوٹر سازی دے میدان وچ فعال ہن اتے ایں شعبے وچ تحقیق کریندے پئے ہن ۔ انہاں دی میراث کمپیوٹر سائنس اتے حیاتیات دے میداناں وچ انہاں دے کم اتے مصنوعی زندگی اتے حیاتیاتی طور تے متاثر کمپیوٹر سازی دے بارے وچ انہاں دے علم وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں کمپیوٹر سائنس اتے حیاتیات دے میداناں وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم کمپیوٹر سائنس اتے حیاتیات دے میداناں کوں بدل ݙتا ۔
بیسالی موہنتی

بیسالی موہنتی (پیدائش 5 اگست 1994) ہِک ہندوستانی کلاسیکی ڈانسر تے کوریوگرافر، لکھاری، کالم نگار تے خارجہ تے عوامی پالیسی دے تجزیہ کار ہَن۔ اوہ امریکی بزنس میگزین فوربس، دی ہفنگٹن پوسٹ، دی ڈپلومیٹ تے اوپن ڈیموکریسی، لندن سمیت کئی معروف بین الاقوامی اشاعتاں کِیتے خارجہ پالیسی تے اسٹریٹجک معاملات وِچ باقاعدہ معاون ہَن    ۔ اوہ آکسفورڈ اوڈیسی سنٹر دی بانی ہَن جیڑھا یونیورسٹی آف آکسفورڈ تے برطانیہ دے ٻئے اہم اداریاں وِچ اوڈیسی رقص دی ترویج تے تربیت وِچ شامل ہِے۔

اوہ آکسفورڈ یونیورسٹی نال وابستہ سال 2015-16ء کِیتے اے ایل سی گلوبل فیلو ہَن۔

## ابتدائی حیاتی تے تعلیم
بیسالی موہنتی دی پیدائش 5 اگست 1994ء کوں اڈیشہ دے شہر پوری وِچ تھئی ہئی۔ انّھاں دی تعلیم بیلیڈ سیکرامنٹ ہائی اسکول، پوری تے KIIT انٹرنیشنل اسکول، بھونیشور وِچ تھئی۔ انّھاں نے لیڈی شری رام کالج برائے زنانیاں، دہلی توں سیاست تے بین الاقوامی تعلقات وِچ بیچلر ڈگری حاصل کِیتی۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
الگزینڈر اوپارین

الگزینڈر اوپارین (1894-1980) ہک روسی ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہا ، جینکوں زندگی دی ابتدا دے بارے وچ اپݨے کم کیتے سب توں ودھ سنڄاݨا ویندے ۔ او 1894 وچ یوگلیچ ، روس وچ پیدا تھیا ۔ انہاں زندگی دی ابتدا دے بارے وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں شہرت حاصل کیتی اتے ایں موضوع تے اہم کم کیتا ۔

اوپارین ماسکو اسٹیٹ یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ ایں یونیورسٹی وچ حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے پروفیسر دے طور تے کم کیتا ۔ انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ زندگی دی ابتدا دے میکانزم دے مطالعہ اتے ایں موضوع تے اپݨے نظریات دی ترقی وچ صرف کیتا ۔ انہاں دے کم زندگی دی ابتدا دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں بدل ݙتا ۔

انہاں دا سب توں مشہور کم "زندگی دی ابتدا" (The Origin of Life) ہئی ، جینکوں 1924 وچ شائع کیتا ڳیا ۔ ایں کتاب وچ ، انہاں ہک نظریہ پیش کیتا جئیں وضاحت کیتی کہ کیویں زندگی زمین تے پیدا تھئی ۔ انہاں استدلال کیتا کہ زندگی غیر نامیاتی مادے توں آہستہ آہستہ کیمیائی ارتقا دے ذریعے پیدا تھئی ۔

اوپارین دے نظریے دے مطابق ، زمین دے ابتدائی ماحول وچ سادہ نامیاتی مرکبات پیدا تھئے ، جیڑھے بعد وچ ڳنجھل نامیاتی مرکبات وچ تبدیل تھئے ۔ انہاں ڳنجھل مرکبات آخر کار پروٹوسیلز بݨائے ، جیڑھے ابتدائی زندگی دی شکل ہن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ایں سمجھݨ وچ مدد ݙتی کہ کیویں زندگی زمین تے پیدا تھئی ۔

اوپارین زندگی دی ابتدا دے بارے وچ کئی مضامین اتے رپورٹاں وی لکھیاں ، جیندے نال انہاں دی شہرت وچ وادھا تھیا ۔ انہاں دے کم کوں انہاں دے دور دے سائنسداناں ٻہوں سراہیا اتے انہاں دے نظریے دی اہمیت کوں تسلیم کیتا ڳیا ۔

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ زندگی دی ابتدا دے میکانزم دے مطالعہ اتے ایں موضوع تے اپݨے نظریات دی ترقی وچ گزرا ۔ انہاں زندگی دی ابتدا دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔

اوپارین 1980 وچ ماسکو وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث زندگی دی ابتدا دے مطالعہ دے میدان وچ انہاں دے کم اتے زندگی دی ابتدا دے بارے وچ انہاں دے نظریے وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں زندگی دی ابتدا دے مطالعہ دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم زندگی دی ابتدا دے میدان کوں بدل ݙتا ۔
السیڈ ڈی اوربگنی

السیڈ ڈی اوربگنی (1802-1857) ہک فرانسیسی فطرت دان ہا ، جئیں جنوبی امریکہ وچ ٻہوں سارے نمونے جمع کیتے ۔ او 1802 وچ کویرون ، فرانس وچ پیدا تھیا ۔ او فطرت دے مطالعہ وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں مشہور تھیا اتے جنوبی امریکہ دے قدرتی تاریخ دے بارے وچ اہم کم کیتا ۔

اوربگنی پیرس وچ تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ فطرت دے مطالعہ وچ دلچسپی گھن ڳیا ۔ 1826 توں 1833 تک ، انہاں فرانسیسی حکومت دی سرپرستی وچ جنوبی امریکہ دا سفر کیتا ۔ ایں سفر دے دوران ، انہاں برازیل ، ارجنٹائن ، چلی ، پیرو ، بولیویا اتے ایکواڈور سمیت کئی ملکاں دا دورہ کیتا ۔ انہاں جانوراں ، پودیاں ، فوسلز اتے پتھراں دے ہزاراں نمونے جمع کیتے ۔

انہاں دے جمع کیتے ڳئے نمونے جنوبی امریکہ دی قدرتی تاریخ دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں ودھاوݨ وچ مددگار ثابت تھئے ۔ انہاں کئی نویاں نسلاں دریافت کیتیاں اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں جنوبی امریکہ دے جغرافیہ اتے ارضیات دے بارے وچ وی اہم مشاہدات کیتے ۔

انہاں دی سب توں مشہور کتاب "جنوبی امریکہ دا سفر" ہئی ، جینکوں نو جلداں وچ شائع کیتا ڳیا ۔ ایں کتاب وچ انہاں دے سفر دے تجربات ، انہاں دے جمع کیتے ڳئے نمونیاں دی تفصیل اتے جنوبی امریکہ دی قدرتی تاریخ دے بارے وچ انہاں دے مشاہدات شامل ہن ۔

اوربگنی فوسلز دے مطالعہ وچ وی اہم کم کیتا ۔ انہاں فوسلز دی درجہ بندی دا ہک نواں نظام تیار کیتا اتے انہاں فوسلز دے ذریعے زمین دی ارضیاتی تاریخ دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں فوسلز دے بارے وچ اپݨے خیالات کوں کئی کتاباں اتے مضامین وچ شائع کیتا ۔

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ جنوبی امریکہ دے قدرتی تاریخ دے مطالعہ اتے انہاں دے جمع کیتے ڳئے نمونیاں دی تحقیق وچ گزرا ۔ انہاں فطرت دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔

اوربگنی 1857 وچ پیرس وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث جنوبی امریکہ دی قدرتی تاریخ دے مطالعہ دے میدان وچ انہاں دے کم اتے انہاں دے جمع کیتے ڳئے نمونیاں وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں جنوبی امریکہ دی قدرتی تاریخ دے مطالعہ دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم حیاتیات اتے ارضیات دے میداناں کوں بدل ݙتا ۔
اندو مینن

اندو مینن ہِک مشہور بھارتی زنانی ناول نگار تے مختصر کہانی نویس ہِن۔ اُنھاں کوں 2014ء وچ سنٹرل ساہتیہ ایوارڈ برائے ینگ رائٹرز نال نوازا ڳیا تے انڈیا ٹوڈے نے 2015ء وچ انڈیا دے آنݨ والے ادیباں وچوں ہِک دے طور تے پہچاݨا۔ 2005ء وچ انڈیا ٹوڈے نے وی اُنھاں کوں کیرالہ دی بیس نوجوان صلاحیتاں وچوں ہِک دے طور تے منتخب کِیتا۔ مینن دی کئی کہانیاں کوں فلمیں وچ ڈھالا ڳیا ہِے جیندے وچ "فادر اینڈ ورجن" وی شامل ہِے، جیڑھی 2009ء وچ فرانس وچ تھیوݨ والے کانز انٹرنیشنل فلم فیسٹیول وچ ݙکھائی ڳئی ہئی۔ اِس دی مختصر فلم "یو کانٹ اسٹیپ ٹوائس ان دی سیم ریور" نے 2010ء وچ اٹلی وچ ریور ٹو ریور فیسٹیول وچ ایوارڈ جِتیا ہئی۔ اِس دے علاوہ، "مریگم" دا 2011ء وچ کانز انٹرنیشنل فلم فیسٹیول دے نال مل کے Marché du فلم فلم مارکیٹ وچ پریمیئر تھیا۔

## ابتدائی زندگی
اندو مینن 13 جون 1980ء کوں پیدا تھئِیاں۔ اندو نے ملیالم فلم ڈائریکٹر تے شاعر روپیش پال نال شادی کِیتی۔ روپیش تے اندو دی ہِک ڄائیں گوری ماریہ تے ہِک پُتر آدتیہ ہِے۔

## اعزازات

* 2003ء: جنپریہ پراسکرم - *ہم جنس پرست گائے* 
* 2004ء: ای پی سوشاما انڈومنٹ - *یوشیتھایورکنگل* 

## کتابیات

* *کپالینککوریچورو وچیتھراپستکم* (2015ء)
* *جانفریس اورو کوڈیا کموکن* (2021ء)

## مختصر کہاݨیاں دا مجموعہ

* ہم جنس پرست گائے (2002ء)
* سنگھ پریوار (2005ء)
* ہندو چائی اللہ مسلم پرشن (2007ء)
* چمبنسابدا تھروالی (2013ء)
* Indumenonte Kathakal (2013)
* پازارستھتھم (2017ء)
* ایکا ویسٹ لینڈ دی انگریزی وچ ہم جنس پرست گائے تے ٻئے کہانیاں (2021ء)۔ کے نداکمار دے ذریعے ترجمہ کِیتا ڳیا۔
* اندو مینونٹے تھرانجیدوتھا کتھاکل (2020ء)

## یادداشتیں/ نظمیں

* *اینے چمبیکن پڈیپیچا استریے* (2014ء)
* *داخلے سے آنندمے* (محبت کی نظمیں) (2014ء)
* *اینٹے کادھا اینٹے Pennungaludeyum* (2021)
* *نہانورو پاوم گدھرالے اینتھیناو نییننے کدارا کونڈو میتون ناتھ* (2022ء)
* *اینٹے کویتھکل* (2021ء)

## ترجمے

* *دی لیزبین کاؤ* (2002ء) 
* *اوار چایام تھیککاتھا چویتو پڈیکاللیرون چولم تھنمپول* (2003ء)
* *انوراگتھینتے پشتکم* (2007ء)
* *Nammute Raktham* (2021) ( *قبائلی شاعری* )
* *جانفریس (عربی)* (2020ء)

## ترمیم شدہ کَم

* *بھومیائل پینکوٹیکلک* (2005ء)
* *تھاناتھ بھکشانوم جیوانوپادھیوم* (2019ء)
* *غیر تحریری تاریخیں اور قبائلی آزادی کے جنگجو* (2020ء)
* *قبائلی گانوں کی کدالو تھائی پومارم کتاب* (2019ء)
* *ولسم؛ متھوا- ملیالم زبان میں پل کی کتاب* (2019ء)

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:بھارتی افسانہ نگار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
جارج آرڈ

جارج آرڈ (1781-1866) ہک امریکی پرندیاں دا ماہر ہا ، جئیں "امریکن آرنیتھولوجی" لکھی ۔ او 1781 وچ فلاڈیلفیا ، پنسلوانیا وچ پیدا تھیا ۔ او فطرت دے مطالعہ وچ اپݨی دلچسپی دی وجہ توں مشہور تھیا اتے امریکی پرندیاں دے بارے وچ اہم کم کیتا ۔ 

آرڈ اپݨی زندگی دا وݙا حصہ پرندیاں دے مطالعہ اتے انہاں دی درجہ بندی وچ صرف کیتا ۔ او الیگزینڈر ولسن دا دوست اتے شاگرد ہا ، جئیں "امریکن آرنیتھولوجی" لکھی ہئی ۔ ولسن دی موت دے بعد ، آرڈ ایں کتاب دے باقی حصے مکمل کیتے اتے اینکوں شائع کیتا ۔ 

آرڈ امریکی پرندیاں دے بارے وچ کئی نویاں نسلاں دریافت کیتیاں اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں پرندیاں دی عادتاں ، انہاں دی رہائش گاہاں اتے انہاں دی درجہ بندی دے بارے وچ وی اہم مشاہدات کیتے ۔ انہاں دے کم امریکی پرندیاں دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد ݙتی ۔ 

انہاں دی سب توں مشہور کتاب "امریکن آرنیتھولوجی" ہئی ، جینکوں ولسن دی موت دے بعد مکمل کیتا ڳیا ۔ ایں کتاب وچ امریکی پرندیاں دی درجہ بندی ، انہاں دی تصویراں اتے انہاں دی عادتاں دے بارے وچ معلومات شامل ہن ۔ ایں کتاب کوں امریکی پرندیاں دے مطالعہ دے میدان وچ ہک بنیادی کم سمجھا ویندے ۔ 

آرڈ پرندیاں دے علاوہ ، ٻئے سائنسی شعبیاں وچ وی اہم کم کیتا ۔ انہاں ممالیہ جانوراں اتے رینگݨ والے جانوراں دے بارے وچ وی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں امریکی قدرتی تاریخ دے بارے وچ کئی مضامین اتے رپورٹاں وی لکھیاں ۔ 

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ امریکی پرندیاں دے مطالعہ اتے انہاں دی درجہ بندی وچ گزرا ۔ انہاں فطرت دے بارے وچ اپݨے علم کوں ودھاوݨ اتے ٻنہاں نال ونڈݨ کیتے ٻہوں محنت کیتی ۔ 

آرڈ 1866 وچ فلاڈیلفیا وچ فوت تھیا ۔ انہاں دی میراث امریکی پرندیاں دے مطالعہ دے میدان وچ انہاں دے کم اتے "امریکن آرنیتھولوجی" وچ زندہ ہے ۔ انہاں کوں امریکی پرندیاں دے مطالعہ دے میدان وچ ہک اہم شخصیت دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم امریکی پرندیاں دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں بدل ݙتا ۔