اَکھیں دے پپلیں نال سرائیکی اکھر چُݨݨ آلا۔ شوکت مغل

لسانیات بارے جتنا کم پروفیسر شوکت مغل کیتے کہیں بٖئے سرائیکی لکھاری دے حصے وچ نی آیا ‘ انہاندا کم سرائیکی زبان دا سرمایہ وی ہے تے سرائیکی قوم دا ماݨ وی ‘ اَڄ مادہ پرستی دے دور وچ لوک دولت گٖولیندن‘ میں ݙٹھے جو مغل صاحب دولت خرچ کر تے سرائیکی دے اکھرلبھیندن تے انہاں کوں کٹھا کرتے کتاب ٹھہیندن ‘ جوڑیندن ‘ بݨیندن ‘ کمپوز کرویندن ‘ ولا دھیان نال اوندا پروف پڑھدن تے ولا چھپوا تے وسیب کوں پیش کر ݙیندن۔ لوظیں دے او اتنے دیوانے ہن جو اَکھیں دے پپلیں نال میں انہاں کوں لوظ گٖولیندا تے سنبھیندا ݙٹھے۔ اَڄ دے دور وچ ایجھیاں قربانیاں ݙیوݨ آلے کتھ اِن ؟ جیکر مغل صاحب جیہے کجھ لوک ہِن وی سہی تاں قوم ایجھے لوکیں دی اُنہاندے جیندیں قدر کرے۔ جے موئیں دی واہ واہ البھل تھیوے ، مزاراں تے روضے بݨن تے چاڑھے چڑھیجن ، اوندے کہیں لیکھے؟

پروفیسر شوکت مغل ایں ویلے تک چار درجن توں زائد کتاباں لکھ چکن ‘ انہاندی ہر کتاب اپنی جاہ تے اہم اے پر آوݨ آلی ’’جامع سرائیکی لغت‘‘ بٖہوں اہم اے ۔ اے اتنا وݙا کم اے جیندی جتنی تعریف کیتی ونجٖے گھٹ اے ۔ایندے وچ کوئی شک نی شوکت مغل صاحب جیرھا کم کلہے سرکریندے پن دراصل اے کم اداریں تے حکومتیں داہے پر کیا کریجے جو سینکڑاں تے ہزاراں وانجھیں دے وچوں سرائیکی قوم نال اے وی ہک ودھیکی ہے جو جیرھی ذمے واری حکومت دی ہئی او شوکت مغل دے لیکھے لا ݙتی گٖئی اے ‘ پر شوکت مغل ہار منݨ آلے کائنی ‘ انشاء اللہ چار پنج جلداں وچ ’’جامع سرائیکی لغت‘‘ جݙاں چھپ تے سامھݨے آئوسے تاں سرائیکی دے ناقدین کوں پتہ لگسے جو ’’زباناں دی ماء‘‘ سرائیکی کتنی عظیم اے تے ماء دھرتی دے پتر شوکت مغل اپنی ماء بٖولی دی کئیں طرح اتاوالی کیتی اے۔

پروفیسر شوکت مغل صاحب کوں اَڄ ہک زمانہ سرائیکی حوالے نال جٖاݨدے پر ایں گٖالھ دا بٖہوں گھٹ لوکیں کوں پتہ ہے جو اَڄ دے شوکت مغل کل شوکت حسین زاہد ہن ۔ شوکت انہاندا ناں تے زاہد انہاندا تخلص ہا ‘ سئیں ہوریں تھتھ مُتھ اُردو شاعری وی کریندے ہن پر سرائیکی دا نہ انہاں کوں پتہ ہا تے نہ ایں پاسے آوݨ دا خیال ‘ول کیا تھیا جو او سرائیکی آلے پاسے آگٖئے؟ میں سمجھداں سرائیکی بارے او خود نی آئے بلکہ انہاں کوں انہاندی او محبت گھن اَئی جیرھی انہاندے خون وچ شامل ہئی ‘ سیاݨے آکھدن ’’رَت رَلا‘‘ کریندی اے ‘اے بٖئی گٖالھ اے جو مغل صاحب سرائیکی آلے پاسے آ تاں گٖے پر انہاں کوں سرائیکی لکھݨ پڑھݨ ݙا نہ اَمدا ہا ‘ او خود ݙسیندن جو میں پروفیسر ہووݨ دے باوجود پُچھدا ودّا ہم جو ’’بٖ‘‘, ’’ڄ‘‘, ’’ݙ‘‘, ’’گٖ‘‘ تے’’ ݨ‘‘ کیویں لکھیندی اے۔؟

اَڄ سرائیکی وچ پروفیسر شوکت مغل صاحب دا بٖہوں وݙا ناں ہے ‘ انہاں سرائیکی واسطے بٖہوں کم کیتے تے سرائیکی دا دامن لسانیات دے کتابیں نال بھر ݙتے۔ ایں طرح سرائیکی ماء بٖولی وی انہاں کوں بٖہوں شان تے ’’شوکت‘‘ عطا کیتی اے ‘ اَڄ او ہک شخص نی بلکہ سرائیکی قوم دے ہیرو ہن ۔جیکر او سرائیکی آلے پاسے نہ اَمدے تے صرف شوکت حسین زاہد رہ ویندے تاں اَڄ انہاندی ایجھی شان نہ ہوندی۔ 

بندہ ناچیز 1993ء وچ ملتان آیا تے17 نومبر 1994ء وچ ملتانوں سرائیکی اخبار ’’جھوک‘‘ شروع کیتا ‘ میںݙٹھا جو ملتان وچ ادبی تحقیقی تے تخلیقی تے تحریکی حوالے نال سرائیکی دا اوکم نی پیا تھیندا جیرھا دیرہ غازی خان ‘ بہاول پور یا دیرہ اسماعیل خان وچ تھیندا پیا ہا۔ ملتان وچوں سرائیکی اخبار ’’جھوک‘‘ شائع کرݨ نال اے تجربہ وی سامنے آیا جوکجھ لوک خوش تھیوݨ دی بجائے نراض تھئے ۔ بٖیا اساں اے ݙٹھا جو اپݨی ماء بٖولی نال بٖہوں زیادہ بے پروائی دے نال ملتانی بھرا اساݙے نال ہروں بھروں پنجابی تے اردو اَلاوݨ پئے ویندے ہن‘ اساں آکھیا بھئی اے کیا؟ انہاں ولدی ݙیوݨی ‘ لالہ معاف کراہے ‘ بھل گٖیوں عادت جو بݨی ہوئی اے ۔ میکوں ہک واری شبیر حسن اختر مرحوم کوڑیج تے آکھیا تساں کیرھے غستان وچ بانگاں ݙیوݨ آگٖیو‘ اِتھاں کوئی تہاݙے نال نہ تھیسی تے نہ کوئی تہاݙا اخبار پڑھسی ‘ ترپڑ ویچ تے گھر ویسو ‘ انہاں اے وی آکھیا جوقدیم ملتانیاں اِچوں کہیں کوں سرائیکی نال محبت کائنی ‘ اساں ڈاکٹر مہر عبدالحق ‘ مولانا نور احمد فریدی‘ عتیق فکری ‘ علامہ طالوت ‘ کیفی جام پوری ‘ طاہر تونسوی ‘ تاج لنگاہ ‘سب بٖاہر دے لوکاں ملتان آ تے سرائیکی دا کم کیتے ‘ ملتان وچ ایجھے قدیم سرمایہ دار وی ہن جیرھے ارب پتی ہن ‘محل ماڑیاں تے سینکڑاں مربعیاں والے وی ہن جنہاں سرائیکی واسطے اَڄ تک ہک دھیلا خرچ نی کیتا ۔ میں شبیر حسن اختر دی گالھ کوں سروں غلط وی نی آکھیا  پراَڄ اے ضرور آکھداں جو شوکت مغل ملتانیاں دی لاج رکھ گھدی اے ۔ قدیم ملتانیاں وچوں اے شخص ایجھا ہے جئیں سرائیکی واسطے صرف کتاباں نی لکھیاں بلکہ لکھاں دا ذاتی سرمایہ خرچ کر تے انہاں کوں چھپوایا وی ہے۔اے ہے سرائیکی دا اصل کم تے سرائیکی دی خدمت۔

مہینہ نی گزردے ‘ شوکت مغل سرائیکی کتاب دا کوئی نہ کوئی مسودہ چھاپݨ کیتے آ تے ݙے ݙیندن ‘ اساں ویڑے تھی ویندوں ‘ بھئی اے کیا؟ اساں کنوں سالیں وچ ہک کتاب نی لکھیندی ‘ تساں پتہ وی نی لگٖݨ ڈیندے کتاب تے کتاب لکھی آندو ‘ ادا مغل سئیں !ایندی وجہ تاں ݙسو ؟ مغل صاحب ݙسیندن جو ہک تاں میں دول چا تے اپݨے کم دے ہوکے نی ݙیندا‘ ݙوجھا اے جو میݙے کول ترائے چار کتاباں دا کم ہر ویلے جاری رہندے تے نال اے وی جوبھاویں جو کجھ تھیوے ‘جیکر زیادہ نی تاں ݙو گھنٹے بٖہہ تے میں روزانہ سرائیکی دا کم لازمی کرینداں ‘ میݙی ایں پکی عادت پاروں ڈھیر برکت پئے ویندی اے۔

## حوالہ
معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ