open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تھامس ہارس فیلڈ

## تھامس ہارس فیلڈ (1773-1859)
تھامس ہارس فیلڈ ، امریکہ دا ہک ماہر فطرت ہئی ، جئیں انڈونیشیا دے پودیاں تے جانوراں دی وضاحت کیتی ۔ او 12 مئی 1773 کوں بیتھلم ، پنسلوانیا وچ پیدا تھیا تے 24 جولائی 1859 کوں لندن ، انگلینڈ وچ فوت تھیا ۔ ہارس فیلڈ دی تحقیق انڈونیشیا دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات فراہم کرݨ وچ اہم ثابت تھئی ۔ 

ہارس فیلڈ فلاڈیلفیا یونیورسٹی توں طب دی تعلیم حاصل کیتی تے بعد وچ ایسٹ انڈیا کمپنی وچ سرجن دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں جاوا ، سماٹرا تے ٻئے انڈونیشیائی جزائر دا سفر کیتا تے اتھوں دے پودیاں تے جانوراں دے نمونے جمع کیتے ۔ انہاں دی تحقیق دا مرکزی موضوع انڈونیشیا دے پودے تے جانور ہئی ۔ انہاں کئی نویں انواع دی وضاحت کیتی تے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دیاں جمع کیتیاں ڳئیاں اشیا انڈونیشیا دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات فراہم کرݨ وچ اہم ثابت تھیاں ۔ انہاں خاص طور تے جاوا دے ممالیہ جانوراں تے پودیاں تے کم کیتا ۔ 

ہارس فیلڈ دی تحقیق انڈونیشیا دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات فراہم کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں انڈونیشیا دے پودیاں تے جانوراں دی درجہ بندی کوں بہتر بݨایا تے انہاں دی جغرافیائی تقسیم دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق انڈونیشیا دے قدرتی ماحول دے ارتقا کوں سمجھݨ وچ وی مدد کیتی ۔ انہاں دیاں جمع کیتیاں ڳئیاں اشیا کوں سائنسی تحقیق کیتے استعمال کیتا ڳیا تے انہاں انڈونیشیا دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی کتاب "زولوجیکل ریسرچز ان جاوا" (Zoological Researches in Java) انہاں دی مشہور کتاب ہے ، جیندے وچ انہاں جاوا دے جانوراں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

ہارس فیلڈ دی تحقیق نہ صرف انڈونیشیا دے پودیاں تے جانوراں دے بارے وچ اہم ہئی ، بھل انہاں قدرتی تاریخ دی درجہ بندی تے جغرافیائی تقسیم دے بارے وچ وی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں قدرتی تاریخ دے ارتقا کوں سمجھݨ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق انڈونیشیا دے قدرتی ماحول دے بارے وچ سائنسی معلومات کوں ودھایا ۔
سارہ بلافر ہرڈی

## سارہ بلافر ہرڈی
سارہ بلافر ہرڈی (ڄمݨ دی تریخ 1946) ، امریکی بشریات دان ، جیڑھی ارتقائی نفسیات اتے سماجی حیاتیات وچ کم کریندی ہے ۔ 

سارہ بلافر ہرڈی ہک ایجھیں محقق ہن جنہاں ما اتے ٻال دے رشتے رشتے کو سمجھݨ دی کوشش کیتی۔ انہاں دی تحقیق  ایہ وی ݙسیندی ہے جو ایندے وچ ما ٻال دی ݙیکھ بھال ، ٻالاں دی اپݨی اپݨی رل مل تے رہݨ دی صلاحیت اتے ایندے نال نال اپݨے اپݨے ݙکھ سکھ وی شامل ہن ۔ انہاں دا کم ایندے بارے وی  ݙسیندے جو گھردے انساناں اتے ٻئے جانوراں وچ ما ٻال دے رشتے کتنے وکھرے ہن ۔ 

ہرڈی دا ایہ وی منݨاں ہے جو روایتی طور تے ، انساناں وچ ما دی ذمے واری صرف اپݨے ٻال دی ݙیکھ بھال کرݨ دی نئیں ہوندی ، بھل ایندے وچ ٻئے رشتے داراں اتے قبیلے دے لوکاں دا وی ہک وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں دی تحقیق ایہ وی ہے جو انساناں وچ ٻالاں دی پرورش وچ ایہ رل مل تے رہݨ دی صلاحیت کتنی ضروری ہے ۔ انہاں دا کم ایہ وی وی ہے جو ایندے وچ ایہ وی پتہ لڳدے جو انساناں وچ ما ٻال دے رشتے کتنے ڳنجھل ہن ۔
فرانسوا ہوبر

## فرانسوا ہوبر (1750-1831)
فرانسوا ہوبر ہک ایجھیں سائنسدان ہن جنہاں ماکھی دی مکھیاں دی دنیا وچ ہک وݙا انقلاب گھن آندا ۔ انہاں اپݨیاں اکھیں دی کمزوری دے باوجود ، ماکھی دیاں مکھیاں دے بارے وچ کم کیتا جو اڄ وی ایندے تے تحقیق جاری ہے ۔ انہاں اپݨے نوکراں دی مدد نال ، ایݙے تجربے کیتے جنہاں نال ماکھی دیاں مکھیاں دی زندگی دے بارے وچ پتہ لڳا جو اڄ وی ایندے تے کم جاری ہے ۔ 

انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماکھی دیاں مکھیاں کتنے منظم طریقے نال راہندیاں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ملکہ مکھی ، مزدور مکھیاں اتے نر مکھیاں دا اپݨا اپݨا کم ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماکھی دیاں مکھیاں کتنے طریقے نال ماکھی بݨیندیاں ہن اتے چھتے کتنے طریقے نال بݨیندیاں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماکھی دیاں مکھیاں اپݨے چھتے کوں کتنے طریقے نال صاف رکھیندیاں ہن اتے اپݨے ٻالاں دی کتنے طریقے نال پرورش کریندیاں ہن ۔ 

انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماکھی دیاں مکھیاں اپݨے چھتے وچ درجہ حرارت کوں کتنے طریقے نال برقرار رکھیندیاں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماکھی دیاں مکھیاں اپݨے چھتے وچ ہوا کوں کتنے طریقے نال گردش وچ رکھیندیاں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماکھی دیاں مکھیاں اپݨے چھتے وچ نمی کوں کتنے طریقے نال برقرار رکھیندیاں ہن ۔ 

انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماکھی دیاں مکھیاں اپݨے چھتے وچ بیماریاں کوں کتنے طریقے نال روکیندیاں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماکھی دیاں مکھیاں اپݨے چھتے وچ دشمناں کوں کتنے طریقے نال روکیندیاں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماکھی دیاں مکھیاں اپݨے چھتے وچ اپݨی خوراک کوں کتنے طریقے نال محفوظ رکھیندیاں ہن ۔
امبروسیئس ہبرچٹ

## امبروسیئس ہبرچٹ (1853-1915)
امبروسیئس ہبرچٹ ہک ایجھیں سائنسدان ہن جنہاں ممالیہ جانوراں دی جنینیات اتے پلاسینٹیشن دی دنیا وچ ہک وݙا انقلاب گھن آندا ۔ انہاں اپݨی تحقیق نال ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ممالیہ جانوراں دے ٻال اپݨی ما دے پیٹ وچ کتنے طریقے نال ودھدے ہن اتے ایندے وچ پلاسینٹا دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ 

انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پلاسینٹا ہک ایجھیں عضو ہوندے جیڑھا ٻال کوں اپݨی ما نال جوڑیندے ۔ پلاسینٹا ٻال کوں خوراک اتے آکسیجن ݙیندے اتے ایندے نال نال ٻال دے فضلے کوں وی ختم کریندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پلاسینٹا مختلف ممالیہ جانوراں وچ مختلف طریقے نال کم کریندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پلاسینٹا ٻال دی نشوونما وچ کتنا ضروری ہوندے ۔ 

انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ممالیہ جانوراں دے ٻال اپݨی ما دے پیٹ وچ کتنے مرحلے وچ ودھدے ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جنین کتنے طریقے نال اپݨے اعضا بݨیندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جنین کتنے طریقے نال اپݨے اعصابی نظام بݨیندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جنین کتنے طریقے نال اپݨیاں ہݙیاں بݨیندے ۔ 

انہاں دا کم ایہ وی ہا جو انہاں ممالیہ جانوراں دی جنینیات کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد کیتی ۔ انہاں دا کم ایہ وی ہا جو انہاں پلاسینٹیشن کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد کیتی ۔ انہاں دا کم ایہ وی ہا جو انہاں ٻالاں دی پیدائش دے دوران تھیوݨ آلیاں پیچیدگیاں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد کیتی ۔ انہاں دا کم ایہ وی ہا جو انہاں ٻالاں دی پیدائش دے دوران تھیوݨ آلیاں بیماریاں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد کیتی ۔
ولیم ہنری ہڈسن

## ولیم ہنری ہڈسن (1841-1922)
ولیم ہنری ہڈسن ہک ایجھے لکھاری اتے سائنسدان ہن جنہاں دنیا دے قدرتی حسن کوں اپݨے لفظاں وچ قید کیتا ۔ انہاں دا جنم ارجنٹائن وچ تھیا پر انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ برطانیہ وچ گزاریا ۔ انہاں دا کم قدرتی تاریخ اتے ادب دا ہک مٹھا ملاپ ہا ۔ انہاں پرندیاں ، جانوراں اتے قدرتی مناظر دے بارے وچ ایہ وی لکھیا جو پڑھݨ والے ایہ وی محسوس کریندے ہن جیویں او خود انہاں دے نال انہاں تھاںواں تے گھم رہے ہن ۔

ہڈسن پرندیاں دے بارے وچ ایہ وی ماہر ہا جو انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ پرندیاں دے مطالعہ وچ گزاریا ۔ انہاں اپݨی کتاباں وچ پرندیاں دے بارے وچ ایہ وی لکھیا جو پڑھݨ والے ایہ وی محسوس کریندے ہن جیویں او خود انہاں پرندیاں کوں ݙیکھ رہے ہن ۔ انہاں دا منݨاں ہا جو پرندے اپݨے ماحول دے نال ایجھیں رل مل تے راہندے ہن جو ایندے وچ ہک خاص طرحاں دی خوبصورتی ہوندی ہے ۔

ہڈسن لامارکی ارتقا دے حامی ہن ۔ لامارک دا منݨاں ہا جو جانور اپݨی زندگی وچ جیڑھیاں خاصیتاں حاصل کریندن ، او اپݨی اڳلی نسل کوں ݙے ݙیندن ۔ ہڈسن ایہ وی منیندے ہن جو ماحول دے اثر نال جانوراں وچ تبدیلیاں اوندیاں ہن اتے او تبدیلیاں انہاں دی اڳلی نسل وچ منتقل تھیندیاں ہن ۔

ہڈسن ڈارون ازم دے ناقد ہن ۔ ڈارون دا منݨاں ہا جو جانوراں وچ تبدیلیاں قدرتی انتخاب نال اوندیاں ہن ۔ ہڈسن ایہ وی منیندے ہن جو ڈارون ازم اتنا مکمل نئیں جتنا ڈارون دے حامی منیندن ۔ انہاں دا منݨاں ہا جو حیاتیاتی قوتاں وی جانوراں وچ تبدیلیاں لیاوݨ وچ ہک وݙا کردار ادا کریندیاں ہن ۔

ہڈسن حیاتیاتی قوتاں دے منݨ والے ہن ۔ انہاں دا منݨاں ہا جو دنیا وچ ہک ایجھیں طاقت موجود ہے جیڑھی جانوراں اتے پودیاں کوں زندہ رکھدی ہے ۔ انہاں دا منݨاں ہا جو ایجھیں طاقت کوں سمجھݨا ٻہوں ضروری ہے ۔
الیگزینڈر وان ہمبولٹ

## الیگزینڈر وان ہمبولٹ (1769-1859)
الیگزینڈر وان ہمبولٹ ہک ایجھیں سائنسدان ہن ، جنہاں دنیا کوں نواں ݙیکھݨ دا طریقہ سکھایا ۔ انہاں دا جنم جرمنی وچ تھیا پر انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ دنیا دے مختلف حصیاں وچ گزاریا ۔ انہاں اپݨے سفر وچ پودیاں ، جانوراں ، پہاڑاں اتے دریاواں دے بارے وچ ایہ وی کم کیتا جو اڄ وی ایندے تے تحقیق جاری ہے ۔

ہمبولٹ نباتاتی جغرافیہ دے ماہر ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پودے مختلف تھاںواں تے کتنے طریقے نال ودھدے ہن اتے ایندے وچ ماحول دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پہاڑاں تے پودے کتنے طریقے نال ودھدے ہن اتے ایندے وچ بلندی دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو دریاواں دے کنارے پودے کتنے طریقے نال ودھدے ہن اتے ایندے وچ پاݨی دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔

ہمبولٹ حیاتیاتی جغرافیہ دے بنیادی معمار ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پودے اتے جانور مختلف تھاںواں تے کتنے طریقے نال رل مل تے راہندے ہن اتے ایندے وچ ماحول دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پودے اتے جانور پہاڑاں تے کتنے طریقے نال رل مل تے راہندے ہن اتے ایندے وچ بلندی دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پودے اتے جانور دریاواں دے کنارے کتنے طریقے نال رل مل تے راہندے ہن اتے ایندے وچ پاݨی دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔

ہمبولٹ موسمیات دے ماہر ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو موسم مختلف تھاںواں تے کتنے طریقے نال تبدیل تھیندے اتے ایندے وچ ہوا دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو موسم پہاڑاں تے کتنے طریقے نال تبدیل تھیندے اتے ایندے وچ بلندی دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو موسم دریاواں دے کنارے کتنے طریقے نال تبدیل تھیندے اتے ایندے وچ پاݨی دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔

ہمبولٹ جغرافیہ دے ماہر ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو زمین مختلف تھاںواں تے کتنے طریقے نال تبدیل تھیندی اتے ایندے وچ پہاڑاں اتے دریاواں دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو زمین پہاڑاں تے کتنے طریقے نال تبدیل تھیندی اتے ایندے وچ بلندی دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو زمین دریاواں دے کنارے کتنے طریقے نال تبدیل تھیندی اتے ایندے وچ پاݨی دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔
ایلن آکٹیوین ہیوم

## ایلن آکٹیوین ہیوم (1829-1912)
ایلن آکٹیوین ہیوم ہک اینجھے شخص ہن جنہاں ہندوستان دے پرندیاں دی دنیا وچ ہک وݙا انقلاب گھن آندا ۔ انہاں دا جنم برطانیہ وچ تھیا پر انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ ہندوستان وچ گزاریا ۔ انہاں ہندوستان دے مختلف حصیاں وچ گھم تے پرندیاں دے بارے وچ ایہ وی کم کیتا جو اڄ وی ایندے تے تحقیق جاری ہے ۔

ہیوم پرندیاں دے بارے وچ ایݙے ماہر ہن جو انہاں ہندوستان دے پرندیاں دا ہک وݙا ذخیرہ بݨایا ۔ انہاں اپݨے سفر وچ مختلف قسماں دے پرندیاں کوں ݙیکھیا ، انہاں دی تصویر بݨائی اتے انہاں دے بارے وچ لکھیا ۔ انہاں دا ذخیرہ اڄ وی سائنسداناں کوں ہندوستان دے پرندیاں دے بارے وچ سکھیندے ۔

ہیوم ایہ وی منیندے ہن جو ہندوستان دے پرندے اپݨے ماحول دے نال اینجھے رل مل تے راہندے ہن جو ایندے وچ ہک خاص طرحاں دی خوبصورتی ہوندی ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو ہندوستان دے پرندیاں دی حفاظت کرݨی ٻہوں ضروری ہے ۔ انہاں اپݨی کتاباں وچ پرندیاں دے بارے وچ ایہ وی لکھیا جو پڑھݨ والے ایہ وی محسوس کریندے ہن جیویں او خود انہاں پرندیاں کوں ݙیکھ رہے ہن ۔

ہیوم ایݙے ماہر ہن جو انہاں پرندیاں دے بارے وچ اتنی وݙیاں معلومات رکھدے ہن جو انہاں پرندیاں دیاں مختلف ونکیاں کوں اپݨیاں اکھیں نال پتہ لڳا لیندے ہن ۔ انہاں پرندیاں دے بارے وچ ایہ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دیاں کتاباں توں معلومات حاصل کریندے ہن ۔

ہیوم دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں ہندوستان دے پرندیاں دے بارے وچ سکھیندے ۔ انہاں دیاں کتاباں اڄ وی لوکاں کوں قدرتی حسن نال جوڑیندیاں ہن ۔ انہاں دا کم اڄ وی لوکاں کوں ایہ وی سکھیندے جو ہندوستان دے پرندے کتنے خوبصورت اتے ڳنجھل ہن ۔ انہاں دا کم اڄ وی لوکاں کوں ایہ وی سکھیندے جو پرندیاں دی حفاظت کرݨی کتنی ضروری ہے ۔

ہیوم صرف پرندیاں دے ماہر نئیں ہن ، بھل انہاں ہندوستان دی آزادی دی تحریک وچ وی وݙا حصہ گھدا ۔ انہاں اپݨی زندگی دے آخری حصے وچ ہندوستان دی آزادی کیتے کم کیتا ۔
جارج ایولین ہچنسن

## جارج ایولین ہچنسن (1903-1991)
جارج ایولین ہچنسن ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں ماحولیات دی دنیا وچ ریاضی کوں شامل کرݨ دا ہک نواں دروازہ کھولیا ۔ انہاں دا جنم برطانیہ وچ تھیا پر انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ امریکہ وچ گزاریا ۔ انہاں جھیلاں ، تلاباں اتے ٻئے آبی نظاماں دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا جو اڄ وی ایندے تے تحقیق جاری ہے ۔

ہچنسن لمنالوجی دے ماہر ہن ۔ لمنالوجی آبی نظاماں دا مطالعہ کریندی ہے ۔ انہاں جھیلاں وچ پودیاں ، جانوراں اتے ٻئے جانداراں دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا جو اڄ وی ایندے تے تحقیق جاری ہے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جھیلاں وچ جاندار کتنے طریقے نال رل مل تے راہندے ہن اتے ایندے وچ ماحول دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جھیلاں وچ جاندار کتنے طریقے نال اپݨی خوراک حاصل کریندے ہن اتے ایندے وچ توانائی دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔

ہچنسن ماحولیات وچ ریاضی دے استعمال دے بنیادی معمار ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ماحولیات دے مسئلے کوں ریاضی دے ذریعے کتنے طریقے نال حل کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانداراں دی آبادی کوں ریاضی دے ذریعے کتنے طریقے نال سمجھا ونڄ سڳدے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانداراں دے درمیان مقابلے کوں ریاضی دے ذریعے کتنے طریقے نال سمجھا ونڄ سڳدے ۔

ہچنسن ایہ وی منیندے ہن جو ماحولیات دے مسئلے کوں حل کرݨ کیتے ریاضی دا استعمال کرݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو ریاضی دے ذریعے ماحولیات دے مسئلے کوں اینجھے طریقے نال حل کیتا ونڄ سڳدے جیڑھا ٻئے طریقے نال ممکن نئیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں وچ ریاضی دے ذریعے ماحولیات دے مسئلے کوں حل کرݨ دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دیاں کتاباں توں معلومات حاصل کریندے ہن ۔

ہچنسن دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں ماحولیات دے مسئلے کوں حل کرݨ کیتے نواں سوچݨ تے مجبور کریندے ۔ انہاں دیاں کتاباں اڄ وی لوکاں کوں ماحولیات دے بارے وچ سکھیندیاں ہن ۔ انہاں دا کم اڄ وی لوکاں کوں ایہ وی سکھیندے جو ماحولیات دے مسئلے کتنے ڳنجھل ہن اتے ایندے کیتے ریاضی دا استعمال کتنا ضروری ہے ۔
January 3

## دواقعات

* 1959ء - الاسکا امریکا میں 49 ریاست دے طور اتے شامل تھیا ۔
*  1977ء - ایپل کمپیوٹر وجود وچ آیا۔
* 2008ء - عالمی مارکیٹ وچ تیل دی قیمت 100 ڈالر فی بیرل تک پہنچ ڳئی۔
*  2007ءسابقہ صدر پاکستان و جنرل پرویز مشرف دا بے نظیر بھٹو دے قتل وچ ملوث ہوݨ دے الزام توں انکار 
*  1988ءمارگریٹ تھیچر طویل مدت تک حکمرانی کرݨ آلی برطانوی وزیر اعظم بن ڳئیں	
*  1966ء ایوب خان، لال بہادر شاستری دے نال ڳالھ مہاڑ کیتے  گول میز کانفرنس وچ شرکت کیتے  تاشقند روانہ تھئے 	
* 1962ء گلشن آرا عالم، نوٹری پبلک دے کیتے نامزد تھیوݨ آلی پہلی پاکستانی زنانی بݨیں 	
*  1961ءامریکا نے کیوبا توں سیاسی روابط دا خاتمہ کر ڳھدا 	
* 1959ءالاسکا، امریکا دی انجاویں ریاست ٻݨیا 	
* 1958ء ویسٹ انڈیز فیڈریشن دا قیام عمل وچ آیا 	
*  1955ء بلوچستان، مغربی پاکستان اتے مشتمل ون یونٹ وچ شا مل تھیا 	
* 1953ء گورنر جنرل غلام محمد نے نیشنل میوزیم کراچی دا افتتاح کیتا	
*  1925ء میسولینی نے اٹلیدی پارلیمنٹ تحلیل کر کے عنان حکومت سنبھال  ڳھدی 	
*  1921ءترکی کا  دے نال امن دے کیتےڳالھ مہاڑ  دا آغاز۔	

## ولادت

* 1836ء منشی نول کشور، سب توں وݙے اردومطبع دے  علم دوست مالک علی گڑھ وچ ڄمیے ہن	
* 1883ء &#x2013; کلیمنٹ ایٹلی, انگریزی سپاہی، وکیل تے سیاست دان، برطانیہ دے وزیر اعظم (و۔ 1967)
* 1892ء &#x2013; جان رونالڈ روئل ٹولکین، انگریزی زبان دان اتے مصنف (و۔ 1973)
* 1930ء &#x2013; مارا کورڈے، امریکی ماڈل اتے اداکارہ
* 1950ء &#x2013; وکٹوریہ پرنسپل، امریکی اداکارہ اتے پروڈیوسر
*  1953ء - محمد وحید حسن،  دے صدر
*  1956ء - میل گبسن، امریکی اداکار و فلمساز
*  1937ء - آصف نواز جنجوعہ،رئیسِ عملۂ پاک فوج
*  1938ء - جسونت سنگھ، بھارتی سیاست دان

## وفات

* 1903ء &#x2013; الوئس ہٹلر، آسٹرین سول سرونٹ (پ۔ 1837)
* 1931ء &#x2013; جوزف جوفری، فرانسیسی جنرل (پ۔ 1852)
* 1967ء &#x2013; جیک روبی، امریکی قاتل (پ۔ 1911)
*  1972ء - موہن راکیش، بھارتی قلم کار۔
* 2005ء &#x2013; جے این ڈکشت، بھارتی قومی سلامتی مشیر (پ۔ 1936)
* 2020ء; قاسم سلیمانی, ایرانی جنرل کوں  بغداد دے بین الاقوامی ہوائی اݙے دے نال امریکی فضائی ڈرون حملے وچ ابو مہدی المہندس اتے ݙاہ ٻئے بندے د ے نال شہید تھئے ۔ اینہہ حملے دا حکم امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے ݙتا ہا۔(پ 1957ء)

## تعطیلات و تہوار

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
January 4

* 1950ء -  نے  کو ں تسلیم کیتا ۔
* 2006ء دے بادشاہ عبداللہ السعودنے بھارتی شہر دہلی دی جامع مسجد دی مرمت دے کیتے  امداد دی پیش کش کیتی 
*  2005ء صدر جنرل پرویز مشرف نے کاروکاری دے انسداد دے قانون اتے دستخط کیتے 	
*  1990ء صوبہ سندھ وچ مسافر ٹرین حادثے وچ ترائے سوافراد جاں بحق تھی ڳئے 	
* 1959ءلیونا ون پہلا خلائی طیارہ ہائی جہڑا  جندر دی زمین اتے لتھا 	
*  1950ء  نے کمیونسٹ پیکنگ گورنمنٹ آف چائنا کوں  تسلیم کیتا 	
* 1932ءبرطانوی ایسٹ انڈیا دے وائسرائے ویلنگٹن نے گانڈھی اتے نہروکو پکڑ ڳھدا	
* 1762ء نے  اور  نال اعلان جنگ کیتا 	

## ولادت

* 1809ء لوئس بریل ،نابیناافراد دے کیتے تحریر اتے مطالعے دے موجد ،کا وپرے (پیرس) وچ ڄمیے	

*  - 2011ء - سلمان تاثیر، گورنر پنجاب پاکستان
* 1967ء فنون لطیفہ ،موسیقی اور حقوقِ نسواںدی حامی عطیہ فیضی 	
* 1931ء مولانا محمد علی جوہر لندن وچ گول میز کانفرنس دے دوران انتقال کر ڳئے	
* 1965ء ممتاز شاعر ٹی ایس ایلیٹ 	

## تعطیلات و تہوار

* 1948ء  (میانمار) نے برطانیہ توں آزادی حاصل کیتی	

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جنوری
ونکی:ایام سال
January 5

* 2004ء نے مصر دے نال مکمل سفارتی تعلقات بحال کرݨ اتے آمادگی ظاہر کیتی 	
* 2002ء کھٹمنڈو وچ یارہویں سارک کانفرنس دے دوران جنرل پرویز مشرف دا واجپائی نال تاریخی مصافحہ	
* 1925ء مسز نیلی ٹیلر راس پہلی امریکی زنانی گورنر ٻݨی 	
* 1909ء نے پاناما دی آزادی تسلیم کیتی 	

* 1928ء پیپلز پارٹی دے بانی رہنما ذوالفقار علی بھٹو دی پیدائش	
* 1986ء - - دیپیکا پڈوکون، بھارتی اداکارہ
* 1592ء تاج محل تعمیر کرواوݨ آضے معروف مغل شہنشاہ شاہجہاں دا یوم پیدائش	
* 1950ء  معروف مذہبی سکالر اتے عالم دین زاہد الراشدی ڄمیے 

* 2012ء دے صوبہ خیبر پختونخوا وچ ریڈیو، ٹی وی اور فوک موسیقی دے ہک مشہور عوامی گلوکار رسول بادشاہفوت تھی ڳئے ۔ 
* 2024ء-- مسعود الرحمان عثمانی - پاکستانی اسلامی اسکالر۔
* 2024ء- بلونت سنگھ نند گڑھ- ہندوستانی سکھ رہنما، تخت سری دمدمہ صاحب دے جتھے دار (2003–2015)۔
* 2025ء -  مشہور نعت خواں حافظ طاہر بلال چشتی ضلع جھنگ وچ دل دا دورہ پووݨ نال فوت تھی ڳئے۔

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جنوری
ونکی:ایام سال
6 جنوری

## واقعات

* 2016ء: اُتلے کوریا نے آپݨے چوتھے جوہری تجربے وِچ ہائیڈروجن بم دا کامیاب تجربہ کرݨ دا دعویٰ کیتا۔
* 2010ء: دُنیا دی اُچی عمارت برج دبئی جینکوں برج خلیفہ وی آکھیا ویندے، دا افتتاح کر ݙتا ڳیا۔
* 2004ء: پاکستان اَتے بھارت مسٔلہ کشمیر دے حل کِیتے نویں سِرے توں ڳالھ مُہاڑ کِیتے راضی تھی ڳئے۔
* 1842ء: برطانوی اَتے ہندوستانی فوجیاں دے رَلّے ہوئے دستے دی کابل توں واپسی۔

## ڄمݨ

* 1367ء – رچرڈ دوم شاہ انگلستان (و۔ 1400ء)
* 1412ء – جون آف آرک، فرانسیسی جاں نثار اتے سینٹ (و۔ 1431ء)
* 1883ء – جبران خلیل جبران، لبنانی نژاد امریکی شاعر، مصور اتے فلسفی (و۔ 1931ء)
* 1924ء – کم ڈے ژونگ، جنوبی کوریا جنرل اتے سیاست دان، اٹھواں صدر کوریا، نوبل امن انعام یافتہ (و۔ 2009ء)
* 1944ء – بونی فرینکلن، امریکی اداکارہ و گلوکارہ (و۔ 2013ء)
* 1944ء – رولف ایم زنکرنیج، سوئس ماہر مناعیات اتے محقق، نوبل انعام برائے فعلیات و طب یافتہ
* 1955ء – روون اٹکنسن، انگریز اداکار، پروڈوسر اتے اسکرین رائٹر
* 1959ء – کپیل دیو، بھارتی کرکٹ کھلاڑی
* 1967ء – اے آر رحمان، بھارتی کمپوزر، گلوکار و گیت نگار، موسیقار اور ہمدرد عوام

## وفات

* 664ء – عمرو ابن عاص، عرب جنرل و سیاست دان، گورنر مصر (پ۔ 583ء)
* 786ء – ابو تفلیسی، عراقی مسیحی رہنما (پ۔ 756ء)
* 1693ء – محمد رابع، عثمانی سلطان (پ۔ 1642ء)
* 1852ء – لوئی بریل، فرانسیسی ماہر تعلیم، بریل سسٹم کا موجد (پ۔ 1809ء)
* 1918ء – جورج کنٹور، جرمن ریاضی دان فلسفی (پ۔ 1845ء)
* 1919ء – تھیوڈور روزویلٹ، امریکی سیاست دان، 26واں صدر ریاستہائے متحدہ امریکا (پ۔ 1858ء)
* 1990ء – پاول چینکوف، روسی طبیعیات دان، نوبل انعام برائے طبیعیات یافتہ (پ۔ 1904ء)
* 2013ء – قاضی حسین احمد، پاکستانی سیاست دان (پ۔ 1938ء)
* 2017ء – اوم پوری، بھارتی اداکار (پ۔ 1950ء)
* 2018ء – عفاف صادق، جامعہ سوڈان دی پروفیسر، ادبی تنقید نگار اتے شاعرہ (پ۔ 1954ء)
* 2024ء – ظہیر الحق - 89 سال ، بنگلہ دیشی فٹ بال کھݙاڑی(پولیس اے سی، محمڈن ایس سی، پاکستان قومی ٹیم)، دل کا دورہ۔

## تعطیلات و تہوار

* جنگی لاوارثیں دا عالمی دن

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
January 2

*  1492ء - سقوط غرناطہ، بنو نصر دے آخری حکمران ابو عبد اللہ نے عیسائیوں دے سامݨے ہتھیار سٹ ڈتے۔
*  1965ء - ایوب خان پاکستان دے صدر منتخب تھئے ۔
*  1972ء - پاکستان وچ ذوالفقار علی بھٹو دی حکومت نے اعلان کیتا کہ ہر قسم دی صنعتیں کو ں قومیایا ویسی۔
*  1992ء فیڈرل شریعت کورٹ نے رِباکو غیر اسلامی قرر ݙے ݙتا  
*  1977ء وچ زرعی اصلاحات دا نفاذ عمل وچ آیا ➞
* 1974ء وچ ہولناک آتشزدگی،ہک اعشاریہ ݙ و ملین ایکٹر حصہ سڑ کیں تباہ➞
*  1972ء -پاکستان دی ساریاں اہم صنعتاں کو قومیا ڳھیدا ڳیا ➞
*  1942ء - جنگ عظیم دوئم دے دوران فلپائن دے دار الحکومت منیلا تے جاپانی افواج دا قبضہ➞
*  1857ء - برطانوی فوجیوں دا بھارتی شہر کلکتہ تے قبضہ➞
*  1839ء - چاند دی پہلی تصویر فرانس دے فوٹوگرافر لوئس ڈاگوری نے چھکی 
* 1492ء - سقوطِ غرناطہ : اندلس توں مسلماناں دی حکومت دا خاتمہ➞
* 2016ء - سعودی عرب وچ سعودی شیعہ عالم نمر باقر النمر تے اوندے نال 46 ٻے افراد کوں  دہشت گردی، بغاوت اتے بیرونی ممالک دے اشارہ اتے مداخلت دے الزامات دی وجہ نال  سزائے موت ݙتی ڳئ۔
*  2016ء - پٹھان کوٹ ایئر بیس اتے حملہ، وچ 5 شدت پسند اتے 8 بھارتی فوجی و ٻئے اہلکار ہلاک تھئے ۔

## ولادت

* 1642ء - محمد رابع، عثمانی سلطان (و۔ 1693)
* 1699ء - عثمان ثالث، عثمانی سلطان (و۔ 1757)
* 1920ء - آئزک ایسیموو، امریکی کیمیادان اتے مصنف (و۔ 1992)
* 1929ء - لہری، پاکستان دی فلم انڈسٹری دے ممتاز مزاحیہ اداکار متحدہ ہندوستان دے شہر کان پور وچ ڄمیے 
* 1940ء - سعود الفیصل، سعودی وزیر خارجہ (و۔ 2015)
* 1967ء - ٹیا کریرا، امریکی اداکارہ اتے گلوکارہ
* 1983ء - کیٹ بوسورتھ، امریکی اداکارہ، گلوکارہ اتے پروڈیوسر
*  1932ء - انجم اعظمی، اردو دے ممتاز شاعر اتے نقاد ہن۔

## وفات

* 2018ء – علی اکبر معین فر، ایرانی دے پہلے وزیر پٹرولیم۔ اتے سیاست دان۔ (1928ء)
* 2019ء – جیفری لینگ لینڈز، برطانوی فوجی افسر اتے معلم (پ۔ 1917ء)۔

* 2024ء **–** صالح العاروری**،** فلسطینی عسکریت پسند، حماس دے پولیٹیکل بیورو دے ڈپٹی چیئرمین (2017 سے)، عز الدین القسام بریگیڈ دے کمانڈر (1993 توں ) اسرائیلی  فضائی حملے وچ ہلاک۔ 
* 2024ء **–** سرتاج عزیز، 94 سال، پاکستانی سیاست دان اتے ماہر معاشیات، وزیر خارجہ (1998–1999، 2013–2017)، قومی سلامتی دے مشیر (2013–2015) اتے تین بار وزیر خزانہ رہے۔

## تعطیلات و تہوار

* 1919ءکو آزادی حاصل تھئی 	

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
7 جنوری

## واقعات

* ٢٠٢٥ء امریکہ دے شہر لاس اینجلس وچ تاریخ دی بد ترین بھاہ
* ٢٠٢٥ء صبح ٩:٠٥ وجے تبت (چین)، بھارت، بنگلہ دیش، نیپال اتے بھوٹان وچ شدید زلزلے دے جھٹکے محسوس کیتے گئے۔ شدت ٧.١۔ گہرائی ١٠ کلومیٹر۔ دوری تبت توں ٨٠ کلومیٹر۔ مدت ١٥ سیکنڈ، ١٢٠ ہلاکتاں دی اطلاع۔
* ١٩٩٢ء عمران خان نے اپنڑے کیریئر دا آخری ٹیسٹ میچ کھیݙیا
* ١٩٧٥ء اوپیک نے خام تیل دی پیداوار وچ ݙاہ فیصد اضافے دا اعلان کیتا
* ١٩٧٥ء سینئر وزیر حیات محمد شیر پاؤ پشاور بم دھماکے وچ جاں بحق تھی ڳئے 
* ١٩٥٩ء امریکا نے کیوبا وچ فیڈل کا سترودی حکومت کوں تسلیم کیتا
* ١٩٥٣ء ریاستہائے متحدہ نے پہلا ہائیڈروجن بم ٻݨایا
* ١٩٤٩ء جینز (خلیات) دی پہلی تصویر جنوبی کیلیفورنیا دی یونیورسٹی وچ زیر تعلیم پیس اینڈ بیکر نے چھکی
* ١٧٩٧ء اٹلی دا موجودہ پرچم پہلی وار استعمال کیتا ڳیا
* ١٧٨٢ء بینک آف نارتھ امریکا، ریاستہائے متحدہ دا پہلا کمرشل بینک کھولیا ڳیا
* ١٦١٠ء ممتاز ماہر فلکیات گلیلیو گلیلی نے مشتری دے چار چندر دا مشاہدہ کیتا

## ولادت

* ١٨٠٠ء – میلارڈ فلمور، امریکی سپاہی، وکیل اتے سیاست دان، ١٣ویں صدر ریاستہائے متحدہ امریکا
* ١٨٤٤ء – برناڈیٹ سوبیروس، فرانسیسی نن اتے سینٹ
* ١٩٢٩ء – ٹیری مور (اداکارہ)، امریکی اداکارہ
* ١٩٤١ء – جان ای واکر، انگریز کیمیا دان، نوبل انعام برائے کیمیا یافتہ
* ١٩٤٣ء – سڈاکو ساساکی، جاپانی لڑکی

## وفات

* ١٩٤٣ء – نکولا ٹیسلا، سربیائی امریکی طبیعیات دان
* ١٩٨٤ء – الفرڈ کاسٹلر، جرمن فرانسیسی طبیعیات دان، نوبل انعام یافتہ
* ١٩٨٩ء – ہیروہیتو، جاپانی بادشاہ
* ١٩٩٨ء – ولادمیر پریلوگ، کورشیائی سوئس کیمیا دان، نوبل انعام یافتہ
* ٢٠١٤ء – رن رن شا، چینی ہانک کانگ کاروباری اتے ہمدرد عوام، بانی شاہ برادرز اسٹوڈیو اتے ٹی وی بی
* ٢٠١٦ء – مفتی محمد سعید، بھارتی وکیل اتے سیاست دان، بھارتی وزیر داخلہ
* ٢٠٢٠ء – فخر الدین جی ابراہیم، پاکستانی قانون دان اتے سابق چیف الیکشن کمشنر
* ٢٠٢٤ء – نورما فرنینڈس - پاکستانی معلمہ

## حوالہ
8 جنوری

## واقعات

* ١٩٧٢ء - ذوالفقار علی بھٹو، صدرِ پاکستان نے بنگالی سیاست دان شیخ مجیب الرحمن کوں جیل دی قید توں رہائی ڈیوائی جینکوں بنگلہ دیش دی آزادی دے اعلان دے بعد گرفتار کیتا ڳیا ہا۔
* ١٩٧٧ء وچ ١٩٧٧ء دی انتخابی مہم کیتے حزب اختلاف دی جماعتاں نے باہمی اتحاد نال پاکستان نیشنل الائنس بݨاوݨ دا اعلان کیتا۔
* ٢٠١١ء - امریکی کانگرس دی رکن گیبریالا گفرڈز ہک قاتلانہ حملے وچ شدید زخمی تھی ڳئی جݙاں جو چھ ٻئے افراد ہلاک تھی ڳئے۔
* ١٩٥٢ء اردن وچ آئین دا نفاذ
* ١٩٢٩ء نیدرلینڈز اتے ویسٹ انڈیز کرکٹ بورڈ دے درمیان پہلا ٹیلی فونک رابطہ تھیا
* ١٩٢٦ء سعودی عرب عبدالعزیز ابن سعود حجاز دے بادشاہ بݨے اتے حجاز دا ناں تبدیل کر کے سعودی عرب رکھیا ڳیا
* ١٩٥٦ء قانون ساز اسمبلی وزیر قانون ابراہیم اسماعیل چندریگر نے پاکستان دا دستوری بل پیش کیتا
* ١٩٥٩ء چارلس ڈی گال فرانس دے صدر بݨے۔
* ٢٠٠٣ء ستاسی سال بعد آئن اسٹائن دے نظریے (کہ کشش ثقل اتے بجلی دی رفتار برابر ہے) کوں سائنسی طور تے ثابت کیتا ڳیا
* ١٩٩٦ء ہک کارگو طیارہ کنشاسا، زائر دے ہک پرہجوم بازار وچ ݙھاہے  لکے تباہ تھی ڳیا، جیندے نال زمین تے ٢٢٣ افراد ہلاک تھی ڳئے۔ عملے دے چھ ارکان وچوں ݙو وی مارے ڳئے۔
* ١٩٨٩ء ہک برٹش فلائٹ اتے ہک بوئنگ فلائٹ موٹروے نال ٹکرا ڳئی، جیندے وچ سوار ١٢٦ وچوں ٤٧ افراد ہلاک تھی ڳئے۔
* ٢٠٠٩ء شمالی کوسٹا ریکا وچ ٦.١ شدت دے زلزلے وچ ١٥ افراد ہلاک اتے ٣٢ زخمی تھی ڳئے۔
* ٢٠٢٠ء یوکرینی ایئر لائنز دی تہران ایئرپورٹ تے ٹیک آف دے فوراً بعد ڈھاہے کے تباہ تھی ڳئی۔ جہاز وچ سوار سارے ١٧٦ مارے ڳئے۔
* ٢٠٢١ء وینزویلا دے لا ویگا، کراکس وچ پولیس دے "قتل عام" دے طور تے بیان کیتے ونڄݨ آلے واقعے وچ ٢٣ افراد مارے ڳئے۔

## ولادت

* ١٨٦٧ء – ایملی گرین بالچ، امریکی ماہر معاشیات و مصنف، نوبل انعام یافتہ
* ١٨٩١ء – والٹتھر بوتھ، جرمن طبیعیات دان اتے پروفیسر، نوبل انعام یافتہ
* ١٩٣٢ء – ایلوس پریسلے، امریکی گلوکارہ، گٹار نواز اتے اداکار
* ١٩٤٢ء – سٹیفن ہاکنگ، انگریزی طبیعیات دان
* ١٩٦١ء – شعیب محمد، پاکستانی کرکٹ کھݙاڑی 
* ١٩٨٤ء – کم جونگ-اون، شمالی کوریا سپاہی اتے سیاست دان، تریجھا سپریم لیڈر کوریا

## وفات

* ١٦٤٢ء – گلیلیو گلیلی، اطالوی طبیعیات دان، ریاضی دان، فلکیات دان اتے فلسفی
* ١٩٤١ء – چوہدری فضل حق، برِصغیر پاک و ہند دے سیاسی راہنما، ادیب اتے مجلسِ احرار دے بانی
* ١٩٧٦ء – چو این لائی، چینی سپاہی اورسیاست دان، پہلے وزیر اعظم چین
* ١٩٩٣ء – آصف نواز جنجوعہ، پاکستان دے چیف آف آرمی اسٹاف
* ١٩٩٧ء – ملون کیلون، امریکی کیمیا دان، نوبل انعام یافتہ
* ٢٠٠٢ء – الیکزینڈر پروکورو، آسٹریلوی روسی طبیعیات دان، نوبل انعام یافتہ
* ٢٠٠٧ء – انور پیرزادہ، پاکستانی، سندھی شاعر، محقق و ادیب
* ٢٠٠٧ء – ایوو تاکاموٹو، امریکی کاٹون ساز، ہدایت کار اتے تخلیق کار
* ٢٠١٧ء – ہاشمی رفسنجانی، ایرانی سیاست دان
* ٢٠٢١ء – سیٹھ عابد حسین، ٨٤-٨٥ سال، پاکستانی کروڑ پتی اتے سونے دے سوداگر، مخیر شخصیت۔
* ٢٠٢٤ء – وسام الطویل - لبنانی جنگجو، حزب اللہ دے سینئر کمانڈر، اسرائیلی فضائی حملہ وچ مارے ڳئے۔

## حوالہ
ونکی:سال
ونکی:مہینے
ونکی:جنور
فریڈرک ہٹن

## فریڈرک ہٹن
فریڈرک ہٹن (1835-1905) ، انگریز ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے ارضیات دان ، جنہاں نیوزی لینڈ دی قدرتی تاریخ کوں سمجھاوݨ کیتے قدرتی انتخاب دا استعمال کیتا ۔

فریڈرک ہٹن ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں نیوزی لینڈ دی قدرتی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ہک وݙا کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا جنم انگلینڈ وچ تھیا پر انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ نیوزی لینڈ وچ گزاریا ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے پودیاں ، جانوراں اتے ارضیات دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا جو اڄ وی ایندے تے تحقیق جاری ہے ۔

ہٹن ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے ارضیات دان ݙوہیں ہن ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے پودیاں اتے جانوراں دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا جو انہاں دیاں ونکیاں اتے انہاں دے رہݨ دے طریقے کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ انہاں نیوزی لینڈ دی ارضیات دے بارے وچ وی ایہ وی کم کیتا جو انہاں دی زمینی بݨتر اتے انہاں دے پہاڑاں کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو نیوزی لینڈ دے پودے اتے جانور کتنے طریقے نال اپݨے ماحول دے نال رل مل تے راہندے ہن اتے ایندے وچ قدرتی انتخاب دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔

ہٹن ڈارون دے قدرتی انتخاب دے نظریہ دے حامی ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو نیوزی لینڈ دے پودے اتے جانور کتنے طریقے نال اپݨے ماحول دے نال اپݨے آپ کوں ڈھالیندے ہن اتے ایندے وچ قدرتی انتخاب دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو نیوزی لینڈ دے پودے اتے جانور کتنے طریقے نال اپݨے دشمناں توں بچدے ہن اتے ایندے وچ قدرتی انتخاب دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو نیوزی لینڈ دے پودے اتے جانور کتنے طریقے نال اپݨے ٻالاں دی پرورش کریندے ہن اتے ایندے وچ قدرتی انتخاب دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔

ہٹن ایہ وی منیندے ہن جو نیوزی لینڈ دی قدرتی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے قدرتی انتخاب دا نظریہ استعمال کرݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو قدرتی انتخاب دے ذریعے نیوزی لینڈ دے پودیاں اتے جانوراں دیاں ونکیاں اتے انہاں دے رہݨ دے طریقے کوں اینجھے طریقے نال سمجھا ونڄ سڳدے جیڑھا ٻئے طریقے نال ممکن نئیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں وچ قدرتی انتخاب دے ذریعے نیوزی لینڈ دی قدرتی تاریخ کوں سمجھاوݨ دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دیاں کتاباں توں معلومات حاصل کریندے ہن ۔

ہٹن دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں نیوزی لینڈ دی قدرتی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے نواں سوچݨ تے مجبور کریندے ۔ انہاں دیاں کتاباں اڄ وی لوکاں کوں نیوزی لینڈ دے پودیاں ، جانوراں اتے ارضیات دے بارے وچ سکھیندیاں ہن ۔ انہاں دا کم اڄ وی لوکاں کوں ایہ وی سکھیندے جو قدرتی انتخاب کتنا وݙا طاقتور نظریہ ہے اتے ایندے ذریعے دنیا کوں کتنے طریقے نال سمجھا ونڄ سڳدے ۔
ہیو ہکسلے

## ہیو ہکسل
ہیو ہکسلے (1924-2013) ، برطانوی سالماتی ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ، جنہاں پٹھیاں دے فعل تے کم کیتا ۔

ہیو ہکسلے ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں ساݙے پٹھیاں دے کم کرݨ دے طریقے کوں سمجھݨ وچ ہک وݙا کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا جنم برطانیہ وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ پٹھیاں دے سالماتی حیاتیات دے مطالعے وچ گزاریا ۔ انہاں ایہ وی کم کیتا جیندے نال اڄ وی سائنسدان پٹھیاں دے بارے وچ نواں سکھدے پئین ۔

ہکسلے پٹھیاں دے فعل دے ماہر ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پٹھے کتنے طریقے نال کم کریندے ہن اتے ایندے وچ سالماتی سطح تے کتنے ڳنجھل عمل شامل ہوندن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پٹھیاں وچ موجود پروٹین (proteins) کتنے طریقے نال ہک ݙوجھے دے نال تعامل کریندے ہن اتے ایندے نال پٹھیاں وچ سنگڑݨ دا عمل کتنے طریقے نال تھیندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پٹھیاں وچ توانائی کتنے طریقے نال استعمال تھیندی ہے اتے ایندے نال پٹھیاں دی کارکردگی کتنے طریقے نال متاثر تھیندی ہے ۔

ہکسلے ایہ وی منیندے ہن جو پٹھیاں دے فعل کوں سمجھݨ کیتے سالماتی حیاتیات دا مطالعہ کرݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو سالماتی سطح تے پٹھیاں دے عمل کوں سمجھݨ دے نال پٹھیاں دیاں بیماریاں کوں سمجھݨ اتے انہاں دا علاج کرݨ وچ مدد مل سڳدی ہے ۔ انہاں اپݨی تحقیق وچ اینجھے تکنیکاں استعمال کیتیاں جنہاں نال پٹھیاں دے سالماتی ڈھانچے کوں وݙی تفصیل نال ݙیکھیا ونڄ سڳدا ہا ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ پٹھیاں دے سالماتی فعل دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔

ہکسلے دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں پٹھیاں دے فعل کوں سمجھݨ کیتے نواں سوچݨ تے مجبور کریندے ۔ انہاں دی تحقیق اڄ وی لوکاں کوں پٹھیاں دیاں بیماریاں دے بارے وچ سکھیندی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی لوکاں کوں ایہ وی سکھیندے جو پٹھے کتنے ڳنجھل ہوندے ہن اتے ایندے کیتے سالماتی حیاتیات دا مطالعہ کتنا ضروری ہے ۔
9 جنوری

## اہم واقعات
٢٠٠٧ء – ایپل کمپیوٹر کمپنی نے آئی فون متعارف کرایا۔

٢٠٠٦ء – بوسنیا وچ اقوام متحدہ دے سابق کمانڈر جنرل سر مائیکل روس نے غیر ملکی نیوز ایجنسی کوں انٹرویو وچ صدر ٹونی بلیئر تے عراق جنگ دے خلاف مواخذہ کراوݨ دا آکھیا۔

١٧٦٠ء – براری گھاٹ دے میدان وچ افغاناں دے ہتھوں مرہٹیاں کوں شکست۔ 

٢٠٠٥ء – محمود عباس فلسطینی اتھارٹی دے صدر منتخب تھئے۔

١٨٨٢ء – آسکر وائلڈ نے نیویارک وچ پہلا لیکچر ݙتا۔ ١٩٦٠ء – پاکستان وچ پہلی وار یوم دفاع منایا ڳیا۔ 

١٩٧٧ء – صدر پاکستان فضل الٰہی نے وزیر اعظم دی درخواست تے اسمبلیاں تحلیل کر ݙتیاں تاکہ نویں انتخابات کروائے ونڄ سڳن۔

١٩٩١ء – سپاہ صحابہ دے رہنما اتے رکن قومی اسمبلی مولانا قاسمی کوں جھنگ وچ قتل کر ݙتا ڳیا۔ 

٢٠٠٣ء – کراچی اسٹاک ایکسچینج وچ ریکارڈ تیزی ݙٹھی ڳئی۔

٢٠٠٤ء – امریکا نے عراقی صدر صدام حسین کوں جنگی قیدی قرار ݙتا۔

## مشہور شخصیات دی پیدائش
١٩٠٨ء – سیمون دی بووار، فرانسیسی فلسفی اتے مصنف۔ ١٩١٣ء – رچرڈ نکسن، امریکی کماندار، وکیل اتے سیاست دان، ٣٧ویں صدر ریاستہائے متحدہ امریکا۔ ١٩٢٢ء – ہر گوبند کھرانا، بھارتی-امریکی حیاتی کیمیا دان اتے پروفیسر، نوبل انعام یافتہ۔ ١٩٤٦ء – موئنس لوکتسوفت، ڈنمارکی سیاست دان، ٤٥ویں ڈنمارک وزیر خارجہ۔ ١٩٥٩ء – ریگوبرٹا مینچو، گوٹیمالا فعالیت پسند اتے سیاست دان، نوبل انعام یافتہ۔ ١٩٦٨ء – جای لارین ایڈمز، امریکی اداکارہ۔

## مشہور شخصیات دی وفات
١٨٧٣ء – نپولین سوم، فرانسیسی سیاست دان، پہلے صدر فرانس۔

١٩٦١ء – ایملی گرین بالچ، امریکی ماہر معاشیات اتے محقق، نوبل انعام یافتہ۔

١٩٩٦ء – سلطان راہی، پاکستان فلم انڈسٹری دے نامور اداکار۔ 

١٩٩٨ء – کنیچی فوکوئی، جاپانی کیمیا دان اتے محقق، نوبل انعام یافتہ۔

٢٠١٣ء – جیمز ایم۔ بچانن، امریکی ماہر معاشیات اتے محقق، نوبل انعام یافتہ۔ 

٢٠١٤ء – ڈیل ٹی موٹنسن، امریکی ماہر معاشیات اتے محقق، نوبل انعام یافتہ۔ 

٢٠٢٤ء – راشد خان (موسیقار)، ہندوستانی کلاسیکی موسیقار، پروسٹیٹ کینسر دی وجہ توں انتقال کر ڳئے۔

٢٠٢٥ء – لاہور ہائیکورٹ دے جسٹس (ر) سجاد سپرا انتقال کر ڳئے، مقامی قبرستان وچ سپرد خاک کر ݙتا ڳیا۔

## حوالہ
جولین سورل ہکسلے

## جولین سورل ہکسلے
جولین سورل ہکسلے (1887-1975) ، انگریز ماہر حیوانیات اتے جدید ارتقائی ترکیب وچ حصہ پاوݨ والے ، یونیسکو دے پہلے ڈائریکٹر جنرل ۔ 

جولین سورل ہکسلے ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں ارتقا دے نظریے کوں نواں روپ ݙتا اتے اینکوں جدید سائنسی سوچ دے نال جوڑیا ۔ انہاں دا جنم انگلینڈ وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ حیوانیات ، ارتقا اتے سائنسی تعلیم دے فروغ وچ گزاریا ۔ انہاں نہ صرف سائنس دے میدان وچ کم کیتا بھل انہاں انسانیت دی خدمت کیتے یونیسکو جیہیں عالمی ادارے دی بنیاد وی رکھی ۔ 

ہکسلے حیوانیات دے ماہر ہن اتے انہاں اپݨی تحقیق نال جانوراں دے رویاں اتے انہاں دے ارتقائی عمل کوں سمجھݨ وچ مدد ݙتی ۔ انہاں جدید ارتقائی ترکیب وچ وݙا حصہ پایا جیندے نال ڈارون دے ارتقا دے نظریے کوں جینیات ، آبادی حیاتیات اتے جیواشمات دے نال جوڑیا ڳیا ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ارتقا صرف قدرتی انتخاب دا نتیجہ نئیں بھل ایندے وچ جینیاتی تبدیلیاں اتے آبادی دے اندر تھیوݨ والے عمل وی شامل ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ارتقا کتنے طریقے نال جانوراں دے رویاں کوں متاثر کریندے اتے ایندے نال انہاں دی بقا کتنے طریقے نال یقینی بݨدی ہے ۔ 

ہکسلے ایہ وی منیندے ہن جو ارتقا دا نظریہ صرف حیاتیات دا موضوع نئیں بھل ایندے نال انسانیت دے مستقبل کوں وی سمجھا ونڄ سڳدے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو سائنسی تعلیم دے ذریعے انسان اپݨے ماحول کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے اتے اپݨی بقا کوں یقینی بݨا سڳدے ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ ارتقا دے نظریے کوں عام لوکاں تک پچاوݨ دی کوشش کیتی اتے اینکوں سائنسی تعلیم دے فروغ کیتے استعمال کیتا ۔ 

ہکسلے یونیسکو دے پہلے ڈائریکٹر جنرل وی ہن ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو عالمی تعاون دے ذریعے انسان اپݨے مسائل حل کر سڳدے اتے امن قائم کر سڳدے ۔ انہاں یونیسکو دے ذریعے سائنسی تعلیم ، ثقافت اتے مواصلات دے فروغ کیتے کم کیتا ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو سائنس اتے ثقافت دے ذریعے انسان اپݨے اختلافات کوں ختم کر سڳدے اتے ہک ݙوجھے کوں سمجھ سڳدے ۔
لبی ہائمن

## لبی ہائمن
لبی ہائمن (1888-1969) ، امریکی غیر فقاری ماہر حیوانیات ، "ابتدائی حیوانیات کیتے ہک لیبارٹری دستی" دی مصنفہ ۔ 

لبی ہائمن ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں غیر فقاری جانوراں دے بارے وچ ایجھا کم کیتا جیندے نال اڄ وی سائنسدان انہاں دے بارے وچ نواں سکھدے پئین ۔ انہاں دا جنم امریکہ وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ غیر فقاری جانوراں دے مطالعے وچ گزاریا ۔ انہاں ایجھیاں کتاباں لکھیاں جنہاں نال شاگردان کوں غیر فقاری جانوراں دے بارے وچ سکھݨ وچ وݙی مدد ملی ۔ 

ہائمن غیر فقاری جانوراں دی ماہر ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو غیر فقاری جانور کتنے طریقے نال ہک ݙوجھے دے نال جڑے ہوئے ہن اتے انہاں دی جسمانی بݨتر کتنی ڳنجھل ہوندی ہے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو غیر فقاری جانوراں دے رویے کتنے طریقے نال انہاں دی بقا کوں متاثر کریندے ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو غیر فقاری جانوراں دیاں ونکیاں کتنے طریقے نال اپݨے ماحول دے نال رل مل تے راہندیاں ہن ۔ 

ہائمن "ابتدائی حیوانیات کیتے ہک لیبارٹری دستی" دی مصنفہ وی ہن ۔ ایہ کتاب شاگردان کوں غیر فقاری جانوراں دے بارے وچ سکھݨ وچ وݙی مدد ݙیندی ہے ۔ ایہ کتاب شاگردان کوں غیر فقاری جانوراں دے جسمانی بݨتر ، رویے اتے قسماں دے بارے وچ سکھیندی ہے ۔ ایہ کتاب شاگردان کوں غیر فقاری جانوراں دے مطالعے کیتے لیبارٹری وچ کم کرݨ دے طریقے وی سکھیندی ہے ۔ 

ہائمن ایہ وی منیندیاں ہن جو غیر فقاری جانوراں دا مطالعہ کرݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ انہاں ایہ وی منیندیاں ہن جو غیر فقاری جانور ساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن اتے انہاں دی بقا ساݙے کیتے ٻہوں ضروری ہے ۔ انہاں ایہ وی منیندیاں ہن جو غیر فقاری جانوراں دے بارے وچ سکھݨ نال اساں اپݨے ماحول کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ غیر فقاری جانوراں دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی شاگردان انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔
جوزف ہرٹل

## جوزف ہرٹل
جوزف ہرٹل (1810-1894) ، آسٹریا دے ماہر تشریح الاعضا ، انسانی تشریح الاعضا دی ہک سنڄاپو درسی کتاب دے مصنف ۔

جوزف ہرٹل ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں انسانی جسم دی بݨتر کوں سمجھݨ وچ اپݨا وݙا کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا جنم آسٹریا وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ انسانی تشریح الاعضا دے مطالعے وچ گزاریا ۔ انہاں ایجھیاں کتاباں لکھیاں جنہاں نال شاگردان کوں انسانی جسم دی بݨتر کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی ۔

ہرٹل انسانی تشریح الاعضا دے ماہر ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو انسانی جسم کتنے طریقے نال بݨیا ہے اتے ایندے وچ کتنے ڳنجھل نظام موجود ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو انسانی جسم دے مختلف اعضا کتنے طریقے نال ہک ݙوجھے دے نال جڑے ہوئے ہن اتے انہاں دا کم کتنے طریقے نال ہک ݙوجھے تے اثر انداز تھیندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو انسانی جسم وچ رڳاں اتے نساں کتنے طریقے نال پھیلے ہوئے ہن اتے انہاں دا کم کتنے طریقے نال انسانی صحت کوں متاثر کریندے ۔

ہرٹل انسانی تشریح الاعضا دی ہک سنڄاپو درسی کتاب دے مصنف وی ہن ۔ ایہ کتاب شاگردان کوں انسانی جسم دی بݨتر کوں سکھݨ وچ وݙی مدد ݙیندی ہے ۔ ایہ کتاب شاگردان کوں انسانی جسم دے مختلف اعضا دی بݨتر ، انہاں دے کم اتے انہاں دے درمیان تعلق دے بارے وچ سکھیندی ہے ۔ ایہ کتاب شاگردان کوں انسانی تشریح الاعضا دے مطالعے کیتے لیبارٹری وچ کم کرݨ دے طریقے وی سکھیندی ہے ۔

ہرٹل ایہ وی منیندے ہن جو انسانی جسم دی بݨتر کوں سمجھݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو انسانی جسم دی بݨتر کوں سمجھݨ نال اساں انسانی صحت کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے ہیں ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو انسانی جسم دی بݨتر کوں سمجھݨ نال اساں انسانی بیماریاں دا علاج بہتر طریقے نال کر سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ انسانی تشریح الاعضا دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی شاگردان انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔
الفیئس ہائٹ

## الفیئس ہائٹ
الفیئس ہائٹ (1838-1902) ، امریکی ماہر حیوانیات اتے قدیم ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ، نو لامارک ازم دے حامی ۔

الفیئس ہائٹ ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں قدیم حیاتیات اتے حیوانیات دے میدان وچ اپݨا وݙا ناں بݨایا ۔ انہاں دا جنم امریکہ وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ جانوراں دے فوسلز (fossils) اتے انہاں دے ارتقا دے مطالعے وچ گزاریا ۔ انہاں ایہ وی کم کیتا جیندے نال اڄ وی سائنسدان جانوراں دے ارتقا دے بارے وچ نواں سکھدے پئین ۔

ہائٹ قدیم ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے ماہر حیوانیات ݙوہیں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانوراں دے فوسلز کتنے طریقے نال انہاں دے ارتقا دے بارے وچ معلومات ݙیندے ہن اتے ایندے وچ انہاں دی جسمانی بݨتر دا کتنا وݙا ہتھ ہوندے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانوراں دے ارتقائی رشتے کتنے ڳنجھل ہوندے ہن اتے ایندے نال انہاں دیاں ونکیاں کوں کتنے طریقے نال سمجھا ونڄ سڳدے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانوراں دے رویاں کتنے طریقے نال انہاں دے ارتقا کوں متاثر کریندے ہن ۔

ہائٹ نو لامارک ازم دے حامی ہن ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو جانور اپݨی زندگی وچ جیڑھیاں خاصیتاں حاصل کریندے ہن ، او انہاں دی اڳلی نسل کوں منتقل تھیندیاں ہن ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو ماحول دے اثر نال جانوراں وچ تبدیلیاں اوندیاں ہن اتے او تبدیلیاں انہاں دی اڳلی نسل وچ منتقل تھیندیاں ہن ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو جانوراں دے رویاں وی انہاں دے ارتقا کوں متاثر کریندے ہن ۔

ہائٹ ایہ وی منیندے ہن جو جانوراں دے ارتقا کوں سمجھݨ کیتے نو لامارک ازم دا نظریہ استعمال کرݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو نو لامارک ازم دے ذریعے جانوراں دیاں ونکیاں اتے انہاں دے رہݨ دے طریقے کوں اینجھے طریقے نال سمجھا ونڄ سڳدے جیڑھا ٻئے طریقے نال ممکن نئیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ جانوراں دے ارتقا دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔

ہائٹ دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں جانوراں دے ارتقا دے بارے وچ نواں سوچݨ تے مجبور کریندے ۔ انہاں دی تحقیق اڄ وی لوکاں کوں جانوراں دیاں ونکیاں اتے انہاں دے ارتقائی رشتے دے بارے وچ سکھیندی ہے ۔
ہرمین وان ایرنگ

## ہرمین وان ایرنگ
ہرمین وان ایرنگ (1850-1930) ، جرمن-برازیلی ماہر حیوانیات ، جنہاں برازیل وچ نمونے کٹھے کیتے اتے جرمنی بھیڄے ۔

ہرمین وان ایرنگ ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں برازیل دے جانوراں دے بارے وچ ایجھا کم کیتا جیندے نال اڄ وی سائنسدان انہاں دے بارے وچ نواں سکھدے پئین ۔ انہاں دا جنم جرمنی وچ تھیا پر انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ برازیل وچ گزاریا ۔ انہاں برازیل دے مختلف حصیاں وچ گھم تے جانوراں دے نمونے کٹھے کیتے اتے انہاں کوں جرمنی بھیڄیا ۔ اینہاں نمونیاں نال برازیل دے جانوراں دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨ وچ وݙی مدد ملی ۔

وان ایرنگ حیوانیات دے ماہر ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو برازیل وچ کتنے قسماں دے جانور موجود ہن اتے انہاں دی جسمانی بݨتر کتنی ڳنجھل ہوندی ہے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو برازیل دے جانوراں دے رویے کتنے طریقے نال انہاں دی بقا کوں متاثر کریندے ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو برازیل دے جانوراں دیاں ونکیاں کتنے طریقے نال اپݨے ماحول دے نال رل مل تے راہندیاں ہن ۔

وان ایرنگ برازیل دے جانوراں دے نمونے کٹھے کرݨ کیتے مشہور ہن ۔ انہاں اپݨے سفر وچ مختلف قسماں دے جانوراں دے نمونے کٹھے کیتے اتے انہاں کوں جرمنی بھیڄیا ۔ اینہاں نمونیاں نال برازیل دے جانوراں دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨ وچ وݙی مدد ملی ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو برازیل دے جانوراں دیاں ونکیاں کتنے طریقے نال جرمنی دے جانوراں توں مختلف ہن ۔

وان ایرنگ ایہ وی منیندے ہن جو برازیل دے جانوراں دا مطالعہ کرݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو برازیل دے جانور ساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن اتے انہاں دی بقا ساݙے کیتے ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو برازیل دے جانوراں دے بارے وچ سکھݨ نال اساں اپݨے ماحول کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ برازیل دے جانوراں دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔
یوہان کارل ولہیم الیجر

## یوہان کارل ولہیم الیجر
یوہان کارل ولہیم الیجر (1775-1813) ، جرمن ماہر حیوانیات اتے کیڑا سائنس دان ، جنہاں لنیئن نظام دی نویں ترتیب ݙتی ۔

یوہان کارل ولہیم الیجر ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں جانوراں اتے کیڑیاں دی درجہ بندی دے نظام کوں نواں روپ ݙتا ۔ انہاں دا جنم جرمنی وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ جانوراں اتے کیڑیاں دے مطالعے وچ گزاریا ۔ انہاں ایجھا کم کیتا جیندے نال اڄ وی سائنسدان جانوراں اتے کیڑیاں دی درجہ بندی دے بارے وچ نواں سکھدے پئین ۔

الیجر ماہر حیوانیات اتے کیڑا سائنس دان ݙوہیں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانوراں اتے کیڑیاں کوں کتنے طریقے نال درجہ بندی کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانوراں اتے کیڑیاں دے درمیان رشتے کتنے ڳنجھل ہوندے ہن اتے ایندے نال انہاں دیاں ونکیاں کوں کتنے طریقے نال سمجھا ونڄ سڳدے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانوراں اتے کیڑیاں دی جسمانی بݨتر کتنے طریقے نال انہاں دی درجہ بندی کوں متاثر کریندی ہے ۔

الیجر لنیئن نظام دی نویں ترتیب ݙیوݨ کیتے مشہور ہن ۔ لنیئن نظام جانوراں اتے پودیاں دی درجہ بندی دا ہک پرانا نظام ہے ۔ الیجر ایہ وی منیندے ہن جو لنیئن نظام وچ کجھ خامیاں موجود ہن اتے اینکوں بہتر بݨاوݨ دی ضرورت ہے ۔ انہاں اپݨی تحقیق نال لنیئن نظام وچ کجھ تبدیلیاں کیتیاں اتے اینکوں جانوراں اتے کیڑیاں دی درجہ بندی کیتے ودھ موزوں بݨایا ۔

الیجر ایہ وی منیندے ہن جو جانوراں اتے کیڑیاں دی درجہ بندی کرݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو جانوراں اتے کیڑیاں دی درجہ بندی نال اساں انہاں دے درمیان رشتے کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے ہیں ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو جانوراں اتے کیڑیاں دی درجہ بندی نال اساں انہاں دیاں ونکیاں کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ جانوراں اتے کیڑیاں دی درجہ بندی دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔
یان انجن ہاؤز

## یان انجن ہاؤز
یان انجن ہاؤز (1730-1799) ، ڈچ فعلیات دان ، ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے کیمیا دان ، جنہاں ضیائی تالیف دریافت کیتی ۔

یان انجن ہاؤز ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں پودیاں دے اینجھے عمل کوں دریافت کیتا جیندے نال پودے اپݨی خوراک بݨیندے ہن ۔ انہاں دا جنم نیدرلینڈز وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ پودیاں دے مطالعے وچ گزاریا ۔ انہاں ایجھا کم کیتا جیندے نال اڄ وی سائنسدان پودیاں دے اوں عمل دے بارے وچ نواں سکھدے پئین ۔

انجن ہاؤز فعلیات دان ، ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے کیمیا دان ݙوہیں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پودے کتنے طریقے نال اپݨی خوراک بݨیندے ہن اتے ایندے وچ کتنے ڳنجھل کیمیائی عمل شامل ہوندے ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پودے سجھ دی روشنی کوں کتنے طریقے نال استعمال کریندے ہن اتے ایندے نال کاربن ڈائی آکسائیڈ اتے پاݨی کوں کتنے طریقے نال گلوکوز اتے آکسیجن وچ تبدیل کریندے ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو پودے رات دے وقت کتنے طریقے نال آکسیجن استعمال کریندے ہن اتے کاربن ڈائی آکسائیڈ خارج کریندے ہن ۔

انجن ہاؤز ضیائی تالیف دی دریافت کیتے مشہور ہن ۔ ضیائی تالیف ہک ایجھا عمل ہے جیندے نال پودے سجھ دی روشنی ، کاربن ڈائی آکسائیڈ اتے پاݨی کوں استعمال کر تے اپݨی خوراک بݨیندے ہن ۔ انجن ہاؤز ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو ایہ عمل پودیاں دیاں پتیاں وچ تھیندے ہے اتے ایندے کیتے سجھ دی روشنی دا ہووݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ انہاں اپݨی تحقیق نال ایہ وی ثابت کیتا جو پودے اپݨی خوراک بݨاوݨ دے نال نال آکسیجن وی خارج کریندے ہن ، جیڑھی انساناں اتے جانوراں کیتے ٻہوں ضروری ہے ۔

انجن ہاؤز ایہ وی منیندے ہن جو پودیاں دے اوں عمل کوں سمجھݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو پودیاں دے اوں عمل کوں سمجھݨ نال اساں اپݨے ماحول کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے ہیں ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو پودیاں دے اوں عمل کوں سمجھݨ نال اساں اپݨی خوراک دے ذرائع کوں بہتر طریقے نال استعمال کر سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ پودیاں دے اوں عمل دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔
ہاروی اٹانو

## ہاروی اٹانو
ہاروی اٹانو (1920-2010) ، امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ، جنہاں سکل سیل انیمیا دی سالماتی بنیاد دا مطالعہ کیتا ۔

ہاروی اٹانو ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں سکل سیل انیمیا جیہیں خطرناک بیماری دی سالماتی بنیاد کوں سمجھݨ وچ اپݨا وݙا کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا جنم امریکہ وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے وچ گزاریا ۔ انہاں ایجھا کم کیتا جیندے نال اڄ وی سائنسدان اوں بیماری دے بارے وچ نواں سکھدے پئین ۔

اٹانو حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو سکل سیل انیمیا کتنے طریقے نال انسانی جسم کوں متاثر کریندی ہے اتے ایندے وچ کتنے ڳنجھل سالماتی عمل شامل ہوندے ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو سکل سیل انیمیا وچ خون دے لال خلیے کتنے طریقے نال اپݨی شکل تبدیل کریندے ہن اتے ایندے نال خون دی گردش کتنے طریقے نال متاثر تھیندی ہے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو سکل سیل انیمیا وچ ہیموگلوبن پروٹین کتنے طریقے نال تبدیل تھیندی ہے اتے ایندے نال آکسیجن دی ترسیل کتنے طریقے نال متاثر تھیندی ہے ۔

اٹانو سکل سیل انیمیا دی سالماتی بنیاد دریافت کرݨ کیتے مشہور ہن ۔ انہاں اپݨی تحقیق نال ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو اوں بیماری وچ ہیموگلوبن پروٹین دی بݨتر وچ ہک معمولی تبدیلی تھیندی ہے ، جیندے نال خون دے لال خلیے اپݨی گول شکل توں تبدیل تھی تے دراں دی شکل دے تھی ویندے ہن ۔ اینہاں خلییاں نال خون دی گردش وچ رکاوٹ پیدا تھیندی ہے ، جیندے نال جسم دے مختلف حصیاں کوں آکسیجن دی کمی دا سامݨا کرݨا پوندے ہے ۔

اٹانو ایہ وی منیندے ہن جو سکل سیل انیمیا دی سالماتی بنیاد کوں سمجھݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو اوں بیماری دی سالماتی بنیاد کوں سمجھݨ نال اساں اوں بیماری دے علاج کیتے نویں طریقے دریافت کر سڳدے ہیں ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو اوں بیماری دی سالماتی بنیاد کوں سمجھݨ نال اساں اوں بیماری دی روک تھام کیتے نویں طریقے دریافت کر سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ سکل سیل انیمیا دی سالماتی بنیاد دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔
آنورے ژاکینو

## آنورے ژاکینو
آنورے ژاکینو (1815-1887) ، فرانسیسی جراح اتے ماہر حیوانیات ، جنہاں مولسک دیاں ونکیاں دی وضاحت اتے تصویر کشی کیتی ۔

آنورے ژاکینو ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں مولسک دی دنیا وچ اپݨا وݙا کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا جنم فرانس وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ جانوراں دے مطالعے وچ گزاریا ۔ انہاں ایجھا کم کیتا جیندے نال اڄ وی سائنسدان مولسک دے بارے وچ نواں سکھدے پئین ۔

ژاکینو جراح اتے ماہر حیوانیات ݙوہیں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو مولسک کتنے قسماں دے ہوندے ہن اتے انہاں دی جسمانی بݨتر کتنی ڳنجھل ہوندی ہے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو مولسک دے رویے کتنے طریقے نال انہاں دی بقا کوں متاثر کریندے ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو مولسک دیاں ونکیاں کتنے طریقے نال اپݨے ماحول دے نال رل مل تے راہندیاں ہن ۔ انہاں اپݨے جراحی دے علم کوں جانوراں دی بݨتر سمجھݨ وچ استعمال کیتا ۔

ژاکینو مولسک دیاں ونکیاں دی وضاحت اتے تصویر کشی کرݨ کیتے مشہور ہن ۔ انہاں اپݨے سفر وچ مختلف قسماں دے مولسک دے نمونے کٹھے کیتے اتے انہاں دی وضاحت کیتی ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ مولسک دیاں ونکیاں دی تصویر کشی کیتی جیندے نال سائنسداناں کوں انہاں دی شناخت کرݨ وچ وݙی مدد ملی ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو مولسک دیاں ونکیاں کتنے طریقے نال ہک ݙوجھے توں مختلف ہن ۔

ژاکینو ایہ وی منیندے ہن جو مولسک دا مطالعہ کرݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو مولسک ساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن اتے انہاں دی بقا ساݙے کیتے ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو مولسک دے بارے وچ سکھݨ نال اساں اپݨے ماحول کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ مولسک دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی سائنسدان انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔
ولیم جارڈائن

## ولیم جارڈائن
ولیم جارڈائن (1800-1874) ، سکاٹش فطرت دان ، جنہاں دیاں کتاباں دی سیریز "دی نیچرلسٹس لائبریری" مشہور ہے ۔ 

ولیم جارڈائن ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں قدرتی تاریخ کوں عام لوکاں تئیں پچاوݨ وچ اپݨا وݙا کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا جنم سکاٹ لینڈ وچ تھیا اتے انہاں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ قدرتی تاریخ دے مطالعے وچ گزاریا ۔ انہاں ایجھا کم کیتا جیندے نال اڄ وی لوک قدرتی تاریخ دے بارے وچ نواں سکھدے پئین ۔ 

جارڈائن فطرت دان ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو دنیا وچ کتنے قسماں دے جانور اتے پودے موجود ہن اتے انہاں دی جسمانی بݨتر کتنی ڳنجھل ہوندی ہے ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانوراں اتے پودیاں دے رویے کتنے طریقے نال انہاں دی بقا کوں متاثر کریندے ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو جانوراں اتے پودیاں دیاں ونکیاں کتنے طریقے نال اپݨے ماحول دے نال رل مل تے راہندیاں ہن ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو دنیا دے مختلف حصیاں وچ پائے ونڄݨ والے جانداراں دے درمیان رشتے کتنے ڳنجھل ہوندے ہن ۔ 

جارڈائن "دی نیچرلسٹس لائبریری" کتاباں دی سیریز کیتے مشہور ہن ۔ ایہ سیریز قدرتی تاریخ دے مختلف موضوعات تے مبنی ہے ۔ انہاں کتاباں وچ جانوراں ، پودیاں ، حشرات اتے ٻئے قدرتی مظاہر دی تفصیلات ݙتیاں ڳئیاں ہن ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں وچ قدرتی تاریخ دے بارے وچ وی لکھیا جیندے نال عام لوکاں کوں وی اینہاں موضوعات کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی ۔ انہاں ایہ وی کھوڄ کڈھیا جو قدرتی تاریخ کوں سمجھݨ نال انسان اپݨے ماحول کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے ۔ 

جارڈائن ایہ وی منیندے ہن جو قدرتی تاریخ دا مطالعہ کرݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو قدرتی تاریخ ساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہے اتے اینکوں سمجھݨا ساݙے کیتے ٻہوں ضروری ہے ۔ او ایہ وی منیندے ہن جو قدرتی تاریخ دے بارے وچ سکھݨ نال اساں اپݨے ماحول کوں بہتر طریقے نال سمجھ سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨیاں کتاباں اتے مضامین وچ قدرتی تاریخ دے بارے وچ وی لکھیا جو اڄ وی لوک انہاں دے کم توں معلومات حاصل کریندے پئین ۔