open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مہوڈنڈ جھیل

## مہوڈنڈ جھیل
مہوڈنڈ جھیل ، جینکوں مقامی زبان اچ "مچھلیاں دی جھیل" وی آکھیا ویندے ، خیبر پختونخواہ دے ضلع سوات اچ ، کالام توں تقریباً 40 کلومیٹر (25 میل) دے فاصلے تے ، تاگھی وادی اوشو اچ واقع ہک خوبصورت جھیل ہے ۔ ایہ جھیل دور دراز علاقہ ہووݨ دی وجہ توں حالی ٻہوں گھٹ لوکاں دی نظر اچ آئی ہے ، پر ایندی خوبصورتی تے سکون لاجواب ہے ۔ 

وادی اوشو ، ضلع سوات دی ہک خوبصورت تے سرسبز وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز چرانداں ، صاف پاݨی دے چشمیاں ، جھیلاں تے دلکش مناظر دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ 

مہوڈنڈ جھیل ، تاگھی وادی اوشو اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے برف نال ڈھکے ہوئے سلسلے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

مہوڈنڈ جھیل تک پہنچݨ کیتے کالام توں چار وہیل ڈرائیو گاڑی تے ونڄݨا پوندے ۔ رستہ کجھ کچا تے دشوار گزار ہے ، پر جھیل دی خوبصورتی ساری تھکاوٹ مکا ݙیندی ہے ۔ 

مہوڈنڈ جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے برف پوش پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ 

اینکوں مچھیاں دی جھیل وی آکھیا ویندے ، شئیت ایں واسطے جو ایں جھیل وچ مچھیاں دی افراند ہے ۔ 

مہوڈنڈ جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی کجھ اثر پیا ہے ۔ جتنے وی پھرندڑ آندے ہن انہاں دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔
پیالہ جھیل

## پیالہ جھیل
پیالہ جھیل ، جینکوں کجھ لوک کٹورا جھیل وی آکھیندن ، خیبر پختونخواہ دے ضلع مانسہرہ اچ ، وادی کاغان دے جالکھنڈ دے مقام تے واقع ہک ننڍی جھیل ہے ۔ ایہ جھیل ناران توں تقریباً 40 کلومیٹر (25 میل) دے فاصلے تے ہے ۔ پیالہ جھیل اپݨی گول شکل ، صاف پاݨی تے دلکش مناظر دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

کاغان وادی ، خیبر پختونخواہ دی ہک خوبصورت تے مشہور وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز چراگاہواں ، صاف پاݨی دے چشماں ، جھیلاں تے دلکش مناظر دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ کاغان وادی اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

جالکھنڈ ، وادی کاغان دا ہک خوبصورت علاقہ ہے ، جیڑھا اپݨی قدرتی خوبصورتی دی وجہ توں سڃاتا ویندا ہے ۔ اتھوں دے پہاڑ ، وݨ تے صاف پاݨی دے چشماں ہک دلکش منظر پیش کریندن ۔ 

پیالہ جھیل ، جالکھنڈ اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے برف نال ڈھکے ہوئے سلسلے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

پیالہ جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

پیالہ جھیل اپݨی گول شکل دی وجہ توں مشہور ہے ۔ ایندا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے تے ایندا نظارہ ٻہوں دلکش ہوندے ۔ اینکوں پیالہ ایں واسطے آکھیا ویندے کیوں جو ایندی شکل پیالے یعنی کٹورے وانگوں ہے ۔ 

پیالہ جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
نمل جھیل

## نمل جھیل
نمل جھیل ، ہک مصنوعی جھیل ہے جیڑھی میانوالی ضلعاچ ، نمل وادی دے ہک کونے تے واقع رکھی ناں دے ہک پنڈ دے نیڑے ہے ۔ ایہ جھیل 1913 اچ نمل ڈیم دی تعمیر دے بعد وجود اچ آئی ۔ نمل ڈیم میانوالی شہر توں تقریباً 32 کلومیٹر (20 میل) دے فاصلے تے واقع ہے ۔ نمل جھیل اپݨے سݨہپ ، پر سکون ماحول تے مختلف قسم دی آبی حیات دی وجہ توں ہک خاص مقام رکھدی ہے ۔ 

ضلع میانوالی ، صوبہ پنجاب دا ہک اہم ضلع ہے ۔ ایہ ضلع اپݨی منفرد جغرافیائی خصوصیات ، ثقافت تے تاریخ دی وجہ توں سڃاتا ویندا ہے ۔ اتھوں دے لوک عموماً محنتی تے روايتی ہن ۔ ایں ضلعے دی زمین کجھ حصیاں اچ پتھریلی وی ہے ۔ 

نمل جھیل ، نمل وادی اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کجھ بلندی تے واقع ہے ایں سانگے اتھوں دا موسم عموماً معتدل راہندے ۔ ایندے نیڑے دا علاقہ وی خوبصورت ہے ۔ 

نمل جھیل ہک مصنوعی جھیل ہے ۔ ایہ جھیل 1913 اچ نمل ڈیم دی تعمیر دے بعد وجود اچ آئی ۔ ایں ڈیم دی تعمیر دا مقصد علاقے کوں پاݨی مہیا کرݨ ہئی ، پر ایندے نال نال ایہ ہک خوبصورت جھیل دی شکل اچ سامݨے آئی ۔ 

نمل جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے تے اتھاں مختلف قسم دے آبی حیات وی پاتے ویندے ہن ۔ جھیل دے چاروں پاسے سرسبز علاقہ تے پہاڑ ایندی خوبصورتی کوں مزید ودھیندے ہن ۔ 

نمل جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ ایندے نال نال ، جھیل دا پاݨی زراعت کیتے وی استعمال تھیندے ۔
پائے جھیل

## پائے جھیل
پائے جھیل ، خیبر پختونخواہ صوبے دی خوبصورت وادی کاغان اچ ، شوگران دے نیڑے ، پائے دے مرغزار دے مرکز اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل تقریباً 2,895 میٹر (9,498 فٹ) دی بلندی تے واقع ہے ۔ ایندے چاروں پاسے مکڑا پیک ، ملکہ پربت ، موسیٰ کا مصلیٰ تے کشمیر دے پہاڑ ہن ۔ جھیل تک پہنچݨ کیتے کیوائی توں شوگران توں تھیندے ہوئے جیپ ٹریک دے ذریعے ونج سڳدے ۔ پائے جھیل اپݨے سݨہپ ، بلند مقام تے دلکش مناظر دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

کاغان وادی ، خیبر پختونخواہ دی ہک خوبصورت تے مشہور وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز چراگاہواں ، صاف پاݨی دے چشماں ، جھیلاں تے دلکش مناظر دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ کاغان وادی اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

پائے جھیل ، شوگران دے نیڑے ، پائے دے مرغزار دے مرکز اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے برف نال ڈھکے ہوئے سلسلے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

پائے جھیل تک پہنچݨ کیتے کیوائی توں شوگران توں تھیندے ہوئے جیپ ٹریک دے ذریعے ونج سڳدے ۔ ایہ رستہ تھوڑا اوکھا ضرور ہے ، پر جھیل دی خوبصورتی ساری تھکاوٹ کوں بھلا ݙیندی ہے ۔ 

پائے جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ پائے جھیل ہک مقبول سیاحتی مقام ہے ۔ اتھاں سال بھر پھرندڑ آندے ہن تے جھیل دی خوبصورتی توں لطف اندوز تھیندے ہن ۔

پائے جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
شکور جھیل

## شکور جھیل
شکور جھیل ، ہک وݙی جھیل ہے جیڑھی 300 مربع کلومیٹر تے پھیلی ہوئی ہے ، پاکستان دے جنوبی کنارے تے ، بھارتی ریاست گجرات تے صوبہ سندھ دے درمیان سرحد تے واقع ہے ۔ جھیل دا تقریباً 90 مربع کلومیٹر حصہ پاکستان اچ ہے ، جݙاں جو جھیل دا وݙا حصہ ، یعنی 210 مربع کلومیٹر ، بھارت اچ ہے ۔ بھارت دی بݨائی ہوئی انڈو-پاک بارڈر روڈ شکور جھیل دے اتے توں ویندی ہے تے اے بھارت دی جی جے ایس ایچ 45 اسٹیٹ ہائی وے نال جھیل دے ٹھیک چڑھدے پاسے ، کنجرکوٹ قلعے تے ملدی ہے ۔ شکور جھیل نہ صرف ݙوہیں ملکاں کیتے اہمیت رکھدی ہے بھل ایندی خوبصورتی وی لاجواب ہے ۔ 

گجرات ، بھارت دی ہک ریاست اے جیڑھی اپݨی ثقافت ، تاریخ تے تجارت کیتے مشہور ہے ۔ ایں طرح سندھ ، پاکستان دا ہک صوبہ اے جیڑھا اپݨی زرخیز زمین ، زراعت تے ثقافت دی وجہ توں سڃاتا ویندا ہے ۔ ݙوہیں علاقے تاریخی تے ثقافتی طور تے ہک ٻیے نال جڑے ہوئے ہن ۔ 

شکور جھیل ، پاکستان تے بھارت دے درمیان سرحد تے واقع ہے ۔ ایندا کجھ حصہ پاکستان اچ تے کجھ حصہ بھارت اچ ہے ۔ ایہ جھیل ہک نشیبی علاقے اچ واقع ہے تے ایندے نیڑے دا علاقہ وی خوبصورت ہے ۔ 

شکور جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل مختلف موسمی تبدیلیاں تے بارشاں دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

شکور جھیل نہ صرف قدرتی خوبصورتی دا منظر پیش کریندی ہے بھل ایندی ماحولیاتی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مختلف قسم دے آبی جانوراں اتے پرندیاں دا گھر ہے ۔ خاص کر تے مہاجر پرندے اتھاں ٻہوں تعداد اچ آندے ہن ۔ کیوں جو ایہ جھیل ݙوہیں ملکاں دی سرحد تے واقع ہے ، ایں واسطے ݙوہیں ملکاں کیتے ہی اہمیت دی حامل ہے ۔ 

شکور جھیل دے اتے توں انڈو-پاک بارڈر روڈ ویندی ہے ، جیڑھی ݙوہیں ملکاں کوں جڑیندی ہے ۔ ایں روڈ دی وجہ توں اتھاں دی آمدورفت کجھ آسان تھی ڳئی ہے ۔ لیکن سرحدی علاقہ ہووݨ دی وجہ توں کجھ مسائل وی ہن ۔ 

شکور جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی کجھ اثر پیا ہے ۔ کجھ لوک مچھی پکڑ تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ پر سرحدی مسائل دی وجہ توں انہاں کوں کجھ مشکلات دا سامݨا وی کرݨا پوندے ۔
بنجوسہ جھیل

## بنجوسہ جھیل
بنجوسہ جھیل ، ہک مصنوعی جھیل تے سیاحتی مقام ہے جیڑھا آزاد کشمیر ، پاکستان دے ضلع پونچھ اچ ، راولاکوٹ شہر توں 18 کلومیٹر (11 میل) دے فاصلے تے واقع ہے ۔ ایہ جھیل 1,981 میٹر (6,499 فٹ) دی بلندی تے واقع ہے ۔ ایہ جھیل راولپنڈی توں 160 کلومیٹر دور ہے ۔ بنجوسہ جھیل اپݨے سݨہپ ، پرسکون ماحول تے دلکش مناظر دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

راولاکوٹ ، آزاد کشمیر دا ہک خوبصورت شہر ہے ۔ ایہ شہر پہاڑاں اچ واقع ہے تے اپݨے سݨہپ دی وجہ توں مشہور ہے ۔ راولاکوٹ سیاحتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

ضلع پونچھ ، آزاد کشمیر دا ہک ضلع ہے ۔ ایہ ضلع اپݨی تاریخ ، ثقافت تے قدرتی خوبصورتی دی وجہ توں سڃاتا ویندا ہے ۔ 

بنجوسہ جھیل ، راولاکوٹ دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ جھیل پہاڑاں اچ واقع ہے تے ایندے چاروں پاسے سرسبز وݨ تے پہاڑ ہن ۔ 

بنجوسہ جھیل ہک مصنوعی جھیل ہے ۔ ایہ جھیل انساناں دی بݨائی ہوئی ہے ۔ 

بنجوسہ جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے تے اتھاں مختلف قسم دے آبی حیات وی پاتے ویندے ہن ۔ جھیل دے چاروں پاسے سرسبز علاقہ تے پہاڑ ایندی خوبصورتی کوں مزید ودھیندے ہن ۔ 

بنجوسہ جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ 

بنجوسہ جھیل نہ صرف ہک خوبصورت سیاحتی مقام ہے بھل ایندی ماحولیاتی اہمیت وی ٻہوں ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے آبی جانوراں دا گھر ہے ۔ ایندے نال نال ، ایہ جھیل علاقے دے موسم تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ تے سب توں وݙی ڳالھ ایہ ہے کہ ایہ جھیل اتھوں دے لوکاں کیتے پاݨی دا ہک وݙا ذریعہ ہے ۔
چوٹیاری جھیل

## چوٹیاری جھیل
چوٹیاری بند ، ہک مصنوعی پاݨی دا ذخیرہ اے جیڑھا پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع سانگھڑ اچ ، سانگھڑ قصبے توں 35 کلومیٹر دور واقع ہے ۔ ایندی تعمیر دسمبر 2002 اچ 6 ارب روپے دی لاگت نال مکمل تھئی ہئی ۔ ایں بند دی تعمیر دا وݙا مقصد لیفٹ بینک آؤٹ فال ڈرین (LBOD) دا کھارا پاݨی خارج کرݨ ہئی ۔ ایہ بند 24,300 ایکڑ (9,800 ہیکٹر) تے پھیلا ہویا ہے تے ایندی ذخیرہ کرݨ دی گنجائش 750,000 ایکڑ فٹ (300,000 ہیکٹر فٹ) ہے ۔ ایندی فعال گنجائش 0.67 ایم اے ایف ہے ۔ چوٹیاری بند نہ صرف علاقے کیتے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے بھل ایندی وجہ توں ماحولیات تے زراعت تے وی مثبت اثرات مرتب تھئے ہن ۔ 

ضلع سانگھڑ ، صوبہ سندھ دا ہک اہم ضلع اے جیڑھا اپݨی زرخیز زمین ، زراعت ، ثقافت تے تاریخ دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دے لوک عموماً زراعت نال وابستہ ہن تے سادہ زندگی گزاریندے ہن ۔ 

چوٹیاری بند ، ضلع سانگھڑ اچ واقع ہے ۔ ایہ بند سانگھڑ قصبے دے نیڑے واقع ہے تے ایندے نیڑے دا علاقہ وی زرعی ہے ۔ 

چوٹیاری بند دی تعمیر دا وݙا مقصد لیفٹ بینک آؤٹ فال ڈرین (LBOD) دا کھارا پاݨی خارج کرݨ ہئی ۔ LBOD ہک وݙا منصوبہ اے جیندا مقصد سندھ دے مختلف ضلعیاں توں سیم تے تھور دا پاݨی کڈھݨا ہے ۔ ایں پاݨی کوں چوٹیاری بند اچ ذخیرہ کر تے ول دریائے سندھ اچ چھوڑا ویندا ہے ۔ 

چوٹیاری بند نہ صرف پاݨی دا ہک وݙا ذخیرہ اے بھل ایندی وجہ توں علاقے اچ زراعت کوں وی فروغ ملا ہے ۔ ایں بند دی وجہ توں تل وطنی لوکاں کوں پاݨی دی کمی دا سامݨا نہیں کرݨ پوندا ۔ ایندے علاوہ ، ماحولیاتی لحاظ نال وی اے بند ٻہوں اہم ہے ۔ 

چوٹیاری بند دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ کجھ لوک مچھی پکڑ تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ بند دی وجہ توں زراعت اچ وی بہتری آئی ہے ، جیندے نال تل وطنی لوکاں دی آمدنی اچ اضافہ تھیا ہے ۔
حب ڈیم

## حب ڈیم
حب ڈیم ، دریائے حب تے ہک ذخیرہ ہے ۔ ایہ کراچی شہر توں 56 کلومیٹر دور ، سندھ تے بلوچستان صوبیاں دی سرحد تے ، کراچی تے حب ضلعیاں اچ واقع ہے ۔ ایہ ڈیم 24300 ایکڑ تے پھیلا ہویا ہے تے ایندی مجموعی ذخیرہ کرنے دی صلاحیت 857000 ایکڑ فٹ ہے ۔ ایہ پاکستان دا پنجواں سب توں وݙا ڈیم ہے ۔ ایہ کراچی شہر کیتے پیݨ دے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ حب ڈیم نہ صرف کراچی کیتے پاݨی دا ذریعہ ہے بھل ایندے نال نال اے علاقے دی زراعت تے ماحولیات تے وی اثر انداز تھیندے ۔ 

حب ڈیم ، کراچی تے حب ضلعیاں دی سرحد تے واقع ہے ۔ ایہ ڈیم دریائے حب تے بݨایا ڳیا ہے ۔ 

حب ڈیم دی تعمیر دا وݙا مقصد کراچی شہر کوں پیݨ دے پاݨی دی فراہمی ہئی ۔ ایندے علاوہ ، ایں ڈیم دا پاݨی زراعت کیتے وی استعمال تھیندے ۔ 

حب ڈیم کراچی شہر کیتے پیݨ دے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ ایں ڈیم دی وجہ توں کراچی دے لوکاں کوں پاݨی دی کمی دا سامݨا نہیں کرݨ پوندا ۔ ایندے علاوہ ، ایہ ڈیم علاقے دی زراعت کیتے وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

حب ڈیم دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ کجھ لوک مچھی پکڑ تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ ڈیم دی وجہ توں زراعت اچ وی بہتری آئی ہے ، جیندے نال تل وطنی لوکاں دی آمدنی اچ اضافہ تھیا ہے ۔
خانپور ڈیم

## خانپور ڈیم
خانپور ڈیم ، خیبر پختونخواہ دے شہر خانپور اچ ، دریائے ہرو تے واقع ہے ، جیڑھا پاکستان دے دارالحکومت اسلام آباد توں تقریباً 50 کلومیٹر دور ہے ۔ ایہ ڈیم خانپور جھیل بݨیندا ہے ، جیڑھا اسلام آباد تے راولپنڈی کوں پیݨ دا پاݨی تے شہراں دے نیڑے دے ٻہوں سارے زرعی تے صنعتی علاقیاں کوں آبپاشی دا پاݨی فراہم کریندے ۔ خانپور ڈیم نہ صرف اسلام آباد تے راولپنڈی کیتے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے بھل ایندے نال نال اے علاقے دی زراعت تے ماحولیات تے وی اثر انداز تھیندے ۔ 

خانپور ، خیبر پختونخواہ دا ہک تاریخی شہر ہے ۔ ایہ شہر دریائے ہرو دے کنارے واقع ہے تے اپݨے سݨہپ دی وجہ توں مشہور ہے ۔ 

خانپور ڈیم ، خانپور شہر اچ دریائے ہرو تے واقع ہے ۔ ایہ ڈیم اسلام آباد تے راولپنڈی دے نیڑے واقع ہے تے ایندے نیڑے دا علاقہ وی زرعی ہے ۔ 

خانپور ڈیم دی تعمیر دا وݙا مقصد اسلام آباد تے راولپنڈی شہراں کوں پیݨ دے پاݨی دی فراہمی ہئی ۔ ایندے علاوہ ، ایہ ڈیم علاقے دی زراعت کیتے وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

خانپور ڈیم اسلام آباد تے راولپنڈی کیتے پیݨ دے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ ایں ڈیم دی وجہ توں شہراں دے لوکاں کوں پاݨی دی کمی دا سامݨا نہیں کرݨ پوندا ۔ ایندے علاوہ ، ایہ ڈیم علاقے دی زراعت کیتے وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

خانپور ڈیم دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ کجھ لوک مچھی پکڑ تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ ڈیم دی وجہ توں زراعت اچ وی بہتری آئی ہے ، جیندے نال تل وطنی لوکاں دی آمدنی اچ اضافہ تھیا ہے ۔
راول جھیل

## راول جھیل
راول جھیل ، پاکستان اچ ہک مصنوعی ذخیرہ اے جیڑھا راولپنڈی تے اسلام آباد شہراں دیاں پاݨی دیاں ضرورتاں پوریاں کریندے ۔ ایہ سہولت پنجاب ایریگیشن ڈیپارٹمنٹ دی زیر نگرانی ہے ۔ جھیل دا تقریباً 70 فیصد کیچمنٹ ایریا مری اچ واقع ہے جݙاں جو 30 فیصد اسلام آباد کیپیٹل ٹیریٹری (ICT) اچ واقع ہے ۔ جھیل دے مچھی دے ٹھیکے ICT انتظامیہ ݙیندی ہے ۔ کورنگ دریا تے کجھ ٻئے چھوٹے نالے جیڑھے مارگلہ پہاڑیاں توں آندے ہن ، ایں مصنوعی جھیل کوں بݨاوݨ کیتے استعمال تھئے ہن جیڑھی 8.8 مربع کلومیٹر دے علاقے تے پھیلی ہوئی ہے ۔ کورنگ دریا ، راول ڈیم دا نکاسی نالا ہے ۔ راول جھیل ، پنڈ مالپور ، بݨی گالہ تے مارگلہ ہلز نیشنل پارک دے ہک الگ تھل حصے اچ واقع ہے ۔ ہن 2024 توں راول جھیل سیوریج نال آلودہ ہے ۔ ایں ڈیم آبادی دیاں پاݨی دیاں ضرورتاں پوریاں کرݨ ، کھیتاں کوں سیراب کرݨ ، سیلاب تے قابو پاوݨ تے مختلف قسماں دے پرندیاں ، مچھیاں تے ٻئی آبی زندگی کیتے قدرتی مسکن دے طور تے اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ 

راول جھیل ، اسلام آباد تے راولپنڈی دے نیڑے واقع ہے ۔ ایندا کجھ حصہ مری اچ تے کجھ اسلام آباد اچ ہے ۔ 

راول جھیل ہک مصنوعی جھیل ہے جیڑھی کورنگ دریا تے کجھ ٻئے نالیاں نال بݨی ہے ۔ 

راول جھیل ، اسلام آباد تے راولپنڈی کیتے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ ایہ جھیل نہ صرف شہراں کوں پاݨی فراہم کریندی ہے بھل زراعت کیتے وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

راول جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی اثر پیا ہے ۔ کجھ لوک مچھی پکڑ تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
سوائک جھیل

## سوائک جھیل
سوائک جھیل (جینکوں کھنڈوعہ جھیل وی آکھیا ویندے) ، پنجاب ، پاکستان دے ضلع چکوال دی تحصیل کلر کہار اچ واقع ہک جھیل ہے ۔ ایہ جھیل لاہور تے اسلام آباد کوں ڳنڈھݨ والی ایم 2 موٹروے دے ذریعے قابل رسائی ہے ۔ ایہ جھیل کلر کہار توں تقریباً 10 کلومیٹر (6.2 میل) تے چکوال شہر توں 48 کلومیٹر (30 میل) جنوب مغرب اچ موٹروے (ایم 2) دے نال واقع ہے ۔ جھیل اچ ہک آبشار وی ہے ۔ ایہ ہک مقبول سیاحتی مقام ہے تے اتھاں تیراکی تے غوطہ زنی دے مواقع موجود ہن ۔ 

کلر کہار ، پنجاب ، پاکستان دے ضلع چکوال دا ہک قصبہ تے تحصیل ہے ۔ ایہ کلر کہار تحصیل دا دارالحکومت وی ہے ۔ کلر کہار اپݨی تاریخی اہمیت ، ثقافتی ورثے تے قدرتی خوبصورتی دی وجہ توں ہک منفرد مقام رکھدے ۔ 

سوائک جھیل ، کلر کہار دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ جھیل موٹروے ایم 2 دے نال واقع ہے تے ایندے نیڑے دا علاقہ وی خوبصورت ہے ۔ 

سوائک جھیل تک پہنچݨ کیتے موٹروے ایم 2 استعمال کیتا ونج سڳدے ۔ ایہ جھیل کلر کہار تے چکوال شہراں دے نیڑے واقع ہے ، ایں سانگے اتھاں پہنچݨ ٻہوں آسان ہے ۔ 

سوائک جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل مختلف موسمی تبدیلیاں تے بارشاں دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

سوائک جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے تے اتھاں مختلف قسم دے آبی حیات وی پاتے ویندے ہن ۔ جھیل دے چاروں پاسے سرسبز علاقہ تے پہاڑ ایندی خوبصورتی کوں مزید ودھیندے ہن ۔ 

سوائک جھیل اچ ہک خوبصورت آبشار وی اے جیڑھا ایندی خوبصورتی کوں چار چن لڳویندے ۔ ایہ آبشار جھیل دے پاݨی کوں مزید صاف تے شفاف کریندا ہے ۔ 

سوائک جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ 

سوائک جھیل نہ صرف ہک خوبصورت سیاحتی مقام ہے بھل ایندی ماحولیاتی اہمیت وی ٻہوں ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے آبی جانوراں دا گھر ہے ۔ ایندے نال نال ، ایہ جھیل علاقے دے موسم تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔
سملی ڈیم

## سملی ڈیم
سملی ڈیم ، دریائے سواں تے بݨیا ہویا ہک مٹی دا بند اے جیڑھا 80 میٹر (260 فٹ) اچا ہے ۔ ایہ اسلام آباد تے راولپنڈی توں 30 کلومیٹر (19 میل) چڑھدے پاسے ، ضلع راولپنڈی ، پنجاب ، پاکستان اچ واقع ہے ۔ ہک وݙے سیاستدان حاجی راجہ کمال خان ، جنہاں ڈیم کیتے اپݨی زمین ݙے تے ٻہوں خدمت کیتی ۔ ایہ پاکستان دے دارالحکومت اسلام آباد اچ رہݨ والے لوکاں کیتے پیݨ دے پاݨی دا سب توں وݙا ذخیرہ ہے ۔ ایں ڈیم اچ ذخیرہ تھیا ہویا پاݨی مری دیاں پہاڑیاں دی پگھلدی ہوئی برف تے قدرتی چشماں توں آندا ہے ۔ اینکوں کیپیٹل ڈیولپمنٹ اتھارٹی بݨوایا ہئی ۔ ڈیم دی منصوبہ بندی 1962 اچ شروع تھئی ہئی تے منصوبے اچ تاخیر دی وجہ توں اے 1972 اچ متوقع طور تے مکمل نہ تھی سڳیا ۔ ایہ 1983 اچ مکمل تھیا ۔ سملی ڈیم اسلام آباد دی پاݨی دی لوڑ کوں پورا کرݨ اچ اہم کردار ادا کریندے ۔ 

اسلام آباد ، پاکستان دا دارالحکومت ہے تے راولپنڈی ہک تاریخی شہر اے جیڑھا اسلام آباد دے نال جڑا ہویا ہے ۔ ݙوہیں شہر آبادی دے لحاظ نال وݙے ہن تے اتھاں پاݨی دی لوڑ وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ 

سملی ڈیم ، اسلام آباد تے راولپنڈی دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ ڈیم دریائے سواں تے بݨیا ڳیا ہے ۔ ایندا آلا دوالا دا علاقہ وی پہاڑی ہے ۔ 

سملی ڈیم دی تعمیر دا وݙا مقصد اسلام آباد تے راولپنڈی دے لوکاں کوں پیݨ دے پاݨی دی فراہمی ہئی ۔ ایندے علاوہ ، ایہ ڈیم کجھ حد تئیں زراعت کیتے وی استعمال تھیندے ۔ 

سملی ڈیم اسلام آباد کیتے پیݨ دے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ ایہ ڈیم اسلام آباد دی پاݨی دی لوڑ دا ہک وݙا حصہ پورا کریندے ۔
ٹنڈا جھیل

## ٹنڈا جھیل
ٹنڈا ڈیم یا ٹنڈا جھیل ، ہک چھوٹا ڈیم تے ہک جھیل ویو پارک اے جیڑھا پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخواہ دے ضلع کوہاٹ اچ واقع ہے ۔ ایہ ڈیم ٹنڈا جھیل توں نکلݨ والیاں نہراں دے ذریعے جرمہ ، ٹپی ، باقزئی ، دھودا ، شاہ پور تے ٻہوں سارے ٻئے پنڈاں کوں آبپاشی کیتے پاݨی فراہم کریندے ۔ ٹنڈا ڈیم نہ صرف علاقے کیتے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے بھل ایندی خوبصورتی وی قابل دید ہے ۔ 

ضلع کوہاٹ ، صوبہ خیبر پختونخواہ دا ہک اہم ضلع اے جیڑھا اپݨی منفرد جغرافیائی خصوصیات ، ثقافت تے تاریخ دی وجہ توں سڃاتا ویندا ہے ۔ اتھوں دے لوک عموماً محنتی تے روايتی ہن ۔ ایں ضلعے دی زمین کجھ حصیاں اچ پتھریلی وی ہے ۔ 

ٹنڈا ڈیم ، ضلع کوہاٹ اچ واقع ہے ۔ ایہ ڈیم کوہاٹ شہر دے نیڑے واقع ہے تے ایندے نیڑے دا علاقہ وی خوبصورت ہے ۔ 

ٹنڈا ڈیم دی تعمیر دا وݙا مقصد علاقے دے پنڈاں کوں آبپاشی کیتے پاݨی فراہم کرݨ ہئی ۔ ایندے علاوہ ، ایہ ڈیم کجھ حد تئیں تل وطنی لوکاں کیتے روزگار دا ذریعہ وی ہے ۔ 

ٹنڈا ڈیم کوہاٹ ضلعے کیتے ٻہوں اہمیت دا حامل ہے ۔ ایہ ڈیم نہ صرف پاݨی ذخیرہ کریندا اے بھل علاقے دی زراعت کیتے وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

ٹنڈا ڈیم دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ کجھ لوک مچھی پکڑ تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ ڈیم دی وجہ توں زراعت اچ وی بہتری آئی ہے ، جیندے نال تل وطنی لوکاں دی آمدنی اچ اضافہ تھیا ہے ۔
عبداللہ شاہ غازی

عبداللہ شاہ غازی ہک مشہور صوفی بزرگ تے شیعان زیدیہ دے ݙاہویں امام ہن جنہاں دا مزار پاکستان دے شہر کراچی اچ واقع ہے۔ انہاں دا تعلق عرب دے علاقے نال ہئی تے آپ خاندان اہل بیت نال تعلق رکھدے ہن۔ عبداللہ شاہ غازی کوں صوفی ازم دے حوالے نال وݙا مقام حاصل ہے تے انہاں دے مزار تے ہر سال ہزاراں زائرین آندن۔

عبداللہ شاہ غازی دا مزار کراچی دے علاقے کلفٹن اچ واقع ہے۔
عبداللہ شاہ غازی دی زندگی دے بارے اچ زیادہ تاریخی معلومات دستیاب نی ہن، پر انہاں دے روحانی کرامات تے معجزات دے قصے لوک داستاناں تے روایات اچ موجود ہن۔ انہاں کوں اللہ دے نیک بندے دے طور تے یاد کیتا ویندے تے انہاں دے مزار تے لوگ اپݨے مسائل دے حل کیتے دعاواں گھن٘دے ہن۔ لیکن انہاں دا اصل کم جہاد تے شیعان زیدیہ دی قیادت اے، اے جہاد انہاں اہل بیت تے حقیقی اسلام دے نفاذ دی خاطر کیتا تے رتبہ شہادت تے فائز تھئے۔

عبداللہ شاہ غازی دے مزار تے ہر سال انہاں دی عرس دی تقریب وی منائی ویندی ہے جیہڑی ہک وݙے مذہبی تے روحانی اجتماع دا موقع ہوندے۔ ایں موقع تے صوفی کلام تے قوالی دے پروگرام وی تھیندن جیہڑے زائرین کیتے روحانی سکون دا باعث بݨ٘دے ہن۔
## حوالے
ساکاگاویہ

## ساکاگاویہ
ساکاگاویہ (مئی 1788 – 20 دسمبر 1812) لمہی شوشونی قبیلے دی ہک نینگر تریمت ہئی ، جئیں اپݨی نوجوانی اچ لیوس تے کلارک چڑھی دی مدد کیتی ، جئیں لوزیانا دے علاقے کوں دریافت کرݨ دا مشن پورا کیتا ۔ ساکاگاویہ ہزاراں میل شمالی ڈکوٹا توں بحرالکاہل تک چڑھی دے نال سفر کیتا ، مقامی امریکی لوکاں نال ثقافتے ڳانڈھے قائم کرݨ اچ مدد کیتی تے مختلف علاقیاں اچ قدرتی تاریخ دے بارے اچ چڑھی دے علم اچ اضافہ کیتا ۔ 

ساکاگاویہ دا جنم تقریباً 1788 اچ لمہی شوشونی قبیلے اچ تھیا ۔ اپݨی جوانی اچ ، ہڈاٹسا قبیلے دے لوکاں اونکوں اغوا کر گھدا ۔ بعد اچ ، اونکوں ہک فرانسیسی کینیڈین تاجر ، توسینٹ چاربونو ، نال ویاہ ݙتا ڳیا ۔ 1804 اچ ، لیوس تے کلارک چڑھی شمالی ڈکوٹا پہنچی ، جیڑھے پچادھی علاقیاں دی تلاش کرݨ تے نقشہ بݨاوݨ کیتے بھیڄے ڳئے ہن ۔ انہاں چاربونو کوں مترجم دے طور تے ملازم رکھیا ، تے ساکاگاویہ ، جیڑھی اپݨے پہلے ٻال ، جین بپٹسٹ چاربونو نال حاملہ ہئی ، وی چڑھی دا حصہ بݨ ڳئی ۔ 

ساکاگاویہ دی موجودگی چڑھی کیتے بے حد قیمتی ثابت تھئی ۔ شوشونی قبیلے دی رکن ہووݨ دی وجہ توں ، او تل وطنی لوکاں نال رابطے قائم کرݨ اچ مدد کر سڳدی ہئی ۔ او چڑھی کیتے خوراک لبھݨ اچ وی مدد کریندی ہئی تے زمین کوں سمجھݨ اچ وی مدد کریندی ہئی ۔ سب توں اہم ڳالھ ایہ ہئی کہ او ہک امن دی نشان دے طور تے کم کریندی ہئی ۔ 

او زمین کوں سمجھݨ اچ مدد کریندی ہئی ، خاص طور تے شوشونی علاقیاں اچ ۔ او رستیاں دی نشابری کریندی ہئی تے چڑھی کوں محفوظ رستیاں تے گھن ویندی ہئی ۔ 

او مقامی امریکی قبیلے دے لوکاں نال رابطے قائم کرݨ اچ مدد کریندی ہئی ، خاص طور تے شوشونی لوکاں نال ۔ او چڑھی دے مقاصد کوں سمجھݨ اچ مدد کریندی ہئی تے امن قائم کرݨ اچ مدد کریندی ہئی ۔ 

او چڑھی کیتے خوراک لبھݨ اچ مدد کریندی ہئی ، جیڑھے خوراک دی کمی دے دوران ٻہوں ضروری ہئی ۔ او جڑی بوٹیاں تے ٻوٹیاں دے بارے اچ وی علم رکھدی ہئی ، جیڑھے دوائیں تے خوراک کیتے استعمال تھیندے ہن ۔ 

او چڑھی کیتے امید تے حوصلے دی علامت ہئی ۔ اپݨے ٻال کوں چا تے سفر کرݨ نال ، او ظاہر کریندی ہئی کہ چڑھی امن پسند ہئی تے تل وطنی لوکاں کیتے کوئی خطرہ کائنا ہئی ۔ 

ساکاگاویہ دی موت 1812 اچ تھئی ، لیکن اوندے کردار تے میراث کوں اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ۔
آناٹولی میخائلووچ ساگالویچ

آناٹولی میخائلووچ ساگالویچ (پیدائش 5 ستمبر 1938) ہک روسی دریافت کار ہن ، جیڑھے 1995 توں روسی سائنسز دی اکاڈیمی (1991 تئیں سوویت یونین دی سائنسز دی اکاڈیمی) دے شیرشوف انسٹی ٹیوٹ آف اوشیانولوجی اچ کم کریندے پئے ہن ۔ انہاں دی زندگی سمندر دی گہرائی وچ تحقیق اتے دریافت کیتے وقف ہے ۔

ساگالویچ 5 ستمبر 1938 کوں ماسکو اچ ڄمیے ہن ۔ انہاں ماسکو انسٹی ٹیوٹ آف فزکس اینڈ ٹیکنالوجی توں 1962 اچ گریجویشن کیتی اتے 1970 اچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں اپݨے کیریئر دا وݙا حصہ سمندر دی گہرائی اچ تحقیق اتے دریافت کیتے صرف کیتا ۔

ساگالویچ گہرے سمندر دی تحقیقی آبدوزاں دی تعمیر اتے آپریشن اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دی قیادت اچ روسی سائنسداناں سمندر دی گہرائی اچ کئی اہم دریافتاں کیتیاں ہن ، جنہاں اچ سمندر دی تہہ تے زندگی دے نمونے ، سمندر دی تہہ دی ساخت اتے سمندر دے ماحول اچ تبدیلیاں شامل ہن ۔

انہاں کئی اہم سمندری تحقیقی مشنز دی قیادت کیتی ہے ، جنہاں اچ دنیا دے سب توں گہرے مقام ، ماریانا ٹرینچ دی دریافت شامل ہے ۔ انہاں سمندر دی تہہ تے موجود کئی تاریخی جہازاں دی دریافت اتے تحقیق وی کیتی ہے ، جنہاں اچ ٹائٹینک اتے جرمن جنگی جہاز بسمارک شامل ہن ۔

ساگالویچ اپݨے کم دے دوران کئی اعزازات حاصل کیتے ہن ، جنہاں اچ ہیرو آف دی روسی فیڈریشن دا اعزاز وی شامل ہے ۔ انہاں دی تحقیق اتے دریافتاں سمندر دی دنیا دے بارے اچ اساݙے علم اچ وݙا اضافہ کیتا ہے ۔
کیرا سالک

کیرا سالک (ڄمݨ دی تریخ 4 ستمبر 1971) ہک امریکی لکھاری ، چڑھی کار تے صحافی ہن ، جیڑھے مالی اتے پاپوا نیو گنی اچ اپݨے سفراں دی وجہ توں مشہور ہن ۔ انہاں اپݨے سفراں تے مبنی ݙو غیر افسانوی کتاباں اتے ہک افسانوی کتاب لکھی ہے اتے نیشنل جیوگرافک میگزین دی معاون مدیر وی ہن ۔ 

کیرا سالک دی زندگی چڑھی کاری اتے لکھݨ نال بھری ہوئی ہے ۔ او دنیا دے دور دراز علاقیاں اچ سفر کرݨ اتے اتھوں دے لوکاں اتے ثقافتاں دے بارے اچ لکھݨ کیتے مشہور ہن ۔ انہاں دے سفر اکثر خطرناک اتے چیلنجنگ ہوندن ، لیکن او ہمیشہ اپݨے تجربات کوں دلچسپ اتے معلوماتی انداز اچ بیان کریندن ۔ 

مالی اچ ، سالک صحارا صحرا اچ ہک کلھا سفر کیتا ، جیڑھا انہاں دی پہلی کتاب "فور تھاوزنڈ مائلز اکروس نو وئیر" دا موضوع ہئی ۔ پاپوا نیو گنی اچ ، انہاں کوروائی قبیلے دے نال رہائش اختیار کیتی ، جیڑھے دنیا دے آخری قبیلے وچوں ہن جیڑھے درختاں تے رہندن ۔ انہاں دے تجربات انہاں دی کتاب "کراؤنڈ آف فیذرز: دی کیرینگٹن ایونٹ" دا موضوع ہن ۔ 

سالک دا لکھݨ دا انداز واضح اتے دلکش ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں صرف سفری کہانیاں نی ہوندیاں ، بھل او انسانی حالت اتے دنیا دے مختلف حصیاں اچ زندگی دے بارے اچ گہرے مشاہدات وی پیش کریندن ۔ انہاں دی لکھت اچ ثقافتی گھݨ ونک دی قدر اتے دنیا دے دور دراز علاقیاں دی حفاظت دی ضرورت تے زور ݙتا ڳیا ہے ۔ 

نیشنل جیوگرافک میگزین اچ انہاں دے مضامین وی انہاں دی سفری چڑھی کاری اتے مختلف ثقافتاں دے بارے اچ انہاں دے علم دا ثبوت ہن ۔ انہاں دی لکھت نہ صرف معلومات فراہم کریندی ہے بھل قاری کوں دنیا دے مختلف حصیاں دا سݨہپ اتے ڳنجھلپ کوں سمجھݨ اچ وی مدد کریندی ہے ۔
توریبیو الونسو ڈی سالازار

توریبیو الونسو ڈی سالازار (وفات 5 ستمبر 1526) کاسٹیلین نسل دا ہک ہسپانوی جہازی ہئی ، جیڑھا 21 اگست 1526 کوں مارشل جزائر تے پہنچݨ والا پہلا مغربی شخص ہئی ۔ اوندی زندگی سمندری سفر اتے دریافت نال جڑی ہوئی ہئی ۔

سالازار دے ابتدائی جیوݨ دے بارے اچ زیادہ معلومات موجود نی ، پر اوندی شہرت اوں وقت ودھی جݙاں او گارسیا جوفری ڈی لوئیسا دی چڑھی اچ شامل تھیا ۔ ایہ چڑھی مالوکا جزائر (مسالے دے جزائر) تک پچادھی رستے دی تلاش کیتے روانہ تھئی ہئی ۔

لوئیسا دی چڑھی 1525 اچ شروع تھئی ، اتے ایہ ہسپانوی سلطنت دی طرفوں بحرالکاہل اچ کیتی ڳئی پہلی وݙی چڑھی ہئی ۔ چڑھی دے دوران ، سالازار ہک جہاز دا کپتان ہئی ، اتے اوں کئی مشکل حالات دا سامنا کیتا ۔ طوفاناں اتے بیماری چڑھی کوں ٻہوں متاثر کیتا ، اتے لوئیسا سمیت کئی اہم افراد فوت تھی ڳئے ۔

21 اگست 1526 کوں ، سالازار اتے اوندے عملے مارشل جزائر دا نظارہ کیتا ۔ ایہ پہلا موقع ہئی جݙاں کہیں مغربی شخص انہاں جزائر کوں ݙٹھا ۔ سالازار جزائر دا نقشہ بݨایا اتے انہاں دے بارے اچ معلومات جمع کیتیاں ۔ اوندی ایہ دریافت یورپ کیتے ہک نویں دنیا دا دروازہ کھولݨ دے سانویں ہئی ۔

سالازار دی چڑھی جاری رہی ، پر اوندی صحت خراب تھی ڳئی ۔ 5 ستمبر 1526 کوں ، او سمندر اچ فوت تھی ڳیا ۔ اوندی موت اوں وقت تھئی جݙاں اوندی چڑھی ایشیا ول سفر کریندی پئی ہئی ۔

سالازار دی مارشل جزائر دی دریافت ہسپانوی سمندری تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ اوندے سفر بحرالکاہل دے بارے اچ یورپی علم اچ اضافہ کیتا اتے نویں تجارتی رستیاں دی تلاش اچ مدد کیتی ۔ بھانویں جو اوندی زندگی مختصر ہئی ، پر اوندی دریافتاں اوں کوں تاریخ اچ امر کر ݙتا ۔
گادیئل چو سانچیز رویرا

گادیئل چو سانچیز رویرا ہک پیرووی چڑھی کار تے جنگل دے ماہر ہن ۔ اگست 2010 اچ ، "چو" دریائے ایمیزون دے نال پیدل سفر مکمل کیتا ، جیڑھا سنگتی چڑھی کار ایڈ اسٹافورڈ شروع کیتا ہئی ۔ 2013 اچ انہاں جھیل ٹیٹیکاکا دا دنیا دا پہلا کیاک سفر مکمل کیتا ۔

چو سانچیز رویرا دی زندگی جنگل اتے چڑھی کاری نال بھری ہوئی ہے ۔ او پیرو دے جنگلات اچ ڄمیے اتے وݙے تھئے ، اتے انہاں جنگل دے بارے اچ گہرا علم حاصل کیتا ۔ انہاں دی مہارت اتے تجربے انہاں کوں ہک قابل اعتماد چڑھی کار بݨایا ۔

2010 اچ ، چو ایڈ اسٹافورڈ دے شروع کیتے ڳئے دریائے ایمیزون دے نال پیدل سفر کوں مکمل کیتا ۔ ایہ سفر کئی مہینیاں تک جاری رہیا ، اتے چو جنگل دے مشکل حالات دا سامنا کیتا ۔ انہاں جنگلی جانوراں ، موسمیاتی تبدیلیاں اتے جنگل دے ٻئے خطرات نال نبڑیا ۔ انہاں دی ہمت اتے استقامت انہاں کوں سفر مکمل کرݨ اچ مدد کیتی ۔

2013 اچ ، چو جھیل ٹیٹیکاکا دا دنیا دا پہلا کیاک سفر مکمل کیتا ۔ ٹیٹیکاکا جھیل دنیا دی سب توں وݙی بلند ترین قابل جہاز رانی جھیل ہے ، اتے چو دا سفر ہک وݙا کارنامہ ہئی ۔ انہاں جھیل دے مشکل حالات دا سامنا کیتا ، اتے انہاں جھیل دے مختلف جزائر دا دورہ کیتا ۔ انہاں دی مہارت اتے تجربے انہاں کوں سفر محفوظ طریقے نال مکمل کرݨ اچ مدد کیتی ۔

چو سانچیز رویرا ہک بہادر اتے ہنر مند چڑھی کار ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی چڑھی کاری اتے جنگل دے بارے اچ علم حاصل کرݨ کیتے وقف کیتی ہے ۔ انہاں دے کارنامے انہاں لوکاں کیتے تحریک دا باعث ہن جیڑھے دنیا کوں دریافت کرݨ اتے اپݨے خواباں کوں پورا کرݨ اچ دلچسپی رکھدن ۔ انہاں دا تجربہ اتے علم انہاں کوں جنگل دے ماہر دے طور تے نمایاں کریندے ۔
سینڈر چوما ڈی کوروش

سینڈر چوما ڈی کوروش (27 مارچ 1784/8 – 11 اپریل 1842) ہک ہنگریائی لسانیات دان اتے مشرقی علوم دے ماہر ہن ، جیڑھے پہلی تبتی انگریزی لغت اتے گرائمر کتاب دے مصنف ہن ۔ انہاں کوں تبتی اچ "پھائی-گلن-گی-گرا-پا" سݙیا ویندا ہئی ، جیندا مطلب ہے "غیر ملکی شاگرد" ، اتے 1933 اچ جاپانیاں انہاں کوں بوساتسو یا ٻودھی ستوا قرار ݙتا ۔ انہاں دا ڄمݨ دا مقام کوروش ، ٹرانسلوانیا دی گرینڈ پرنسپلٹی (اڄ کل کوواسنا ، رومانیہ دا حصہ) ہئی ۔ انہاں دی ڄمݨ دی تاریخ اکثر 4 اپریل ݙتی ویندی ہے ، حالانکہ ایہ اصل اچ انہاں دے بپتسمہ دا ݙینہہ ہے اتے انہاں دی ڄمݨ دا سال کجھ مصنفین 1784 دی بجائے 1787 یا 1788 قرار ݙیندن ۔ میگیار نسلی گروہ ، سیکیلز ، جئیں نال انہاں دا تعلق ہئی ، یقین رکھدے ہن کہ انہاں دا تعلق اٹیلا دے ہن قبیلے دی ہک شاخ توں ہے جیڑھی پنجویں صدی اچ ٹرانسلوانیا اچ آباد تھئی ہئی ۔ لسانی رشتہ داری دا مطالعہ کر تے سیکیلز اتے میگیاراں دے ماخذ دی جاہ لبھݨ دی امید اچ ، او 1820 اچ ایشیا روانہ تھئے اتے اپݨی زندگی تبتی زبان اتے ٻدھ فلسفہ دے مطالعہ اچ گزاری ۔ چوما ڈی کوروش کوں تبتیات دا بانی سمجھا ویندا ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ او ستارہاں زباناں اچ پڑھ سڳدے ہن ۔ او 1842 اچ لہاسا دے سفر دی کوشش کریندے ہوئے دارجلنگ اچ فوت تھی ڳئے اتے ایشیاٹک سوسائٹی آف بنگال انہاں دے اعزاز اچ ہک یادگار تعمیر کروائی ۔
سانیکوف

سانیکوف ہک روسی کھوڄ کار ہئی جیں انویہویں صدی دے اوائل اچ آرکٹک سمندر اچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں دی سب توں وݙی کامیابی سٹولبووئی اتے فادیئفسکی جزائر دی دریافت ہئی ۔ 1800 اچ ، سانیکوف سٹولبووئی جزیرے کوں دریافت کیتا اتے اوندا نقشہ بݨایا ، اتے 1805 اچ فادیئفسکی جزیرے کوں دریافت کیتا ۔ 1809–1810 اچ ، انہاں ماتوی گیدینشٹروم دی قیادت اچ چڑھی اچ حصہ گھدا ۔ 1810 اچ ، سانیکوف نویں سائبیریا دے جزیرے کوں پار کیتا اتے ہک سال بعد فادیئفسکی جزیرے دی کھوڄ کیتی ۔ انہاں بنج لینڈ وی دریافت کیتا اتے تجویز پیش کیتی کہ کوٹلنی جزیرے دے اُبھے پاسوں ہک وسیع زمین موجود ہے ۔ ایں فرضی جزیرے کوں سانیکوف لینڈ دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے ۔

سانیکوف ہک روسی کھوڄ کار ہئی جیں انویہویں صدی دے اوائل اچ آرکٹک سمندر اچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں دی سب توں وݙی کامیابی سٹولبووئی اتے فادیئفسکی جزائر دی دریافت ہئی ، جیڑھے نویں سائبیریا دے جزائر دا حصہ ہن ۔ انہاں بنج لینڈ وی دریافت کیتا ، جیڑھا ہک وسیع ریتڑا میدان ہے جیڑھا نویں سائبیریا اتے فادیئفسکی جزائر کوں ڳنڈھیندے ۔

سانیکوف دی سب توں مشہور تجویز سانیکوف لینڈ دی ہئی ، جیڑھا ہک فرضی جزیرہ ہئی جیڑھا کوٹلنی جزیرے دے اُبھے پاسوں واقع ہئی ۔ انہاں دلیل ݙتی کہ انہاں دور دراز توں پہاڑ ݙٹھے ہن ، جیڑھے ہک وݙے جزیرے دی موجودگی دا اشارہ ݙیندے ہن ۔ تاہم ، سانیکوف لینڈ دی موجودگی کݙاہیں وی ثابت نی تھی سڳی ، اتے ایہ ہک افسانوی جزیرہ بݨ ڳیا ہے ۔

سانیکوف دے کارنامے آرکٹک دی کھوڄ دی تاریخ اچ اہم ہن ۔ انہاں دیاں دریافتاں آرکٹک دے جغرافیہ دے بارے اچ ساݙے علم اچ اضافہ کیتا اتے مستقبل دے کھوڄ کاراں کیتے رستے کھولئے ۔  بھانویں جو سانیکوف لینڈ دی موجودگی ہک معمہ بݨی رہی ، پر سانیکوف دی میراث ہک بہادر اتے ہنر مند کھوڄ کار دے طور تے قائم ہے ۔
جواؤ ڈی سانٹاریم

جواؤ ڈی سانٹاریم (پندرہویں صدی) ہک پرتگالی کھوڄ کار ہئی ، جئیں ساؤ ٹومے (21 دسمبر 1471 کوں) ، انوبون (جنوری 1472 کوں) اتے پرنسپے (17 جنوری 1472 کوں) دریافت کیتا ، اتے ایں طرحاں جنوبی نصف کرہ تک پہنچݨ والا پہلا یورپی بݨ ڳیا ۔ پیرو ایسکوبار دے نال مل تے ، اوں 1471 اتے 1472 اچ آئیوری کوسٹ اچ ساساندرا دے شہر وی ڳیا ، گھانا توں دریائے نائیجر ڈیلٹا تئیں افریقی زمین دی کھوڄ کیتی ۔ 1484 توں ، او کیپ ورد اچ الکاترازیس (سینٹیاگو یا براوا دے آس پاس) دا کپتان ہئی ۔

جواؤ ڈی سانٹاریم پندرہویں صدی دے پرتگالی کھوڄ کاراں اچوں ہک اہم شخصیت ہئی ، جئیں افریقہ دے پچادھی ساحل تے اہم دریافتاں کیتیاں ۔ اوں 1471 اتے 1472 اچ پیرو ایسکوبار دے نال مل تے سفر کیتا ، اتے ایں سفر اچ انہاں کئی نویں جزائر اتے ساحلی علاقیاں کوں دریافت کیتا ۔

انہاں دیاں سب توں اہم دریافتاں اچ ساؤ ٹومے ، انوبون اتے پرنسپے شامل ہن ، جیڑھے اڄ کل آزاد ریاستاں ہن ۔ انہاں جزائر دی دریافت نال پرتگالیاں کوں افریقہ دے نال تجارتی رستے قائم کرݨ اچ مدد ملی ۔ انہاں دیاں ایہ دریافتاں جغرافیائی طور تے وی اہم ہن کیوں جو انہاں پہلی واری یورپی لوکاں کوں جنوبی نصف کرہ تک پہنچایا ۔

سانٹاریم اتے ایسکوبار آئیوری کوسٹ دا شہر ساساندرا وی ݙٹھا ، اتے گھانا توں دریائے نائیجر ڈیلٹا تئیں افریقی زمین دی کھوڄ کیتی ۔ انہاں دے ایں سفر نال پرتگالیاں کوں افریقہ دے اندرونی حصیاں دے بارے اچ معلومات حاصل تھیاں ۔

1484 اچ ، سانٹاریم کوں کیپ ورد اچ الکاترازیس دا کپتان مقرر کیتا ڳیا ۔ اوں اتھاں کئی سال تک خدمات انجام ݙتیاں ، اتے اوندے تجربے اتے علم پرتگالی بحری چڑھیاں کیتے اہم کردار ادا کیتا ۔

جواؤ ڈی سانٹاریم دی زندگی کھوڄ اتے دریافت نال بھری ہوئی ہئی ۔ اوندے کارنامے پرتگالی سمندری تاریخ اچ اہم ہن ، اتے اوندی میراث اڄ وی یاد رکھی ویندی ہے ۔ اوں دیاں دریافتاں نہ صرف پرتگال دی معیشت کوں فائدہ پہنچایا بھل دنیا دے جغرافیائی علم اچ وی  وادھا کیتا ۔
گاوریل آندریوچ ساریچیف

گاوریل آندریوچ ساریچیف (1763 – 11 اگست (پرانا کیلنڈر 30 جولائی) 1831) ، امریکہ اچ "ساریچیف" لکھیا ویندا ہئی ، ہک روسی جہازی ، آبی نگار ، ایڈمرل (1829) اتے سینٹ پیٹرزبرگ اچ روسی اکیڈمی آف سائنسز دا معزز رکن (1809) ہئی ۔

گاوریل ساریچیف ہک نمایاں روسی جہازی اتے آبی نگار ہئی جئیں اٹھارہویں اتے انویہویں صدی دی موہر اچ روسی بحریہ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں آرکٹک اتے بحرالکاہل دے علاقیاں اچ کئی اہم چڑھیاں اچ حصہ گھدا اتے انہاں علاقیاں دے نقشے بݨاوݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔

ساریچیف اپݨے کیریئر دا آغاز 1780 دی دہائی اچ کیتا ، اتے او جلد ہی ہک ہنر مند جہازی اتے نقشہ ساز ثابت تھیا ۔ اوں 1785–1793 دی بلنگز چڑھی اچ حصہ گھدا ، جئیں شمالی بحرالکاہل اتے آرکٹک سمندر دی کھوڄ کیتی ۔ ایں چڑھی دے دوران ، ساریچیف الاسکا ، بیئرنگ آبنائے اتے سائبیریا دے ساحلی علاقیاں دا تفصیلی نقشہ بݨایا ۔

1802–1806 اچ ، ساریچیف بالٹک سمندر دا نقشہ بݨاوݨ والی چڑھی دی قیادت کیتی ۔ اوں سمندر دی گہرائی ، ساحلی پٹی اتے سمندری دھاریاں دا مطالعہ کیتا اتے ایں علاقے دا تفصیلی نقشہ تیار کیتا ۔

ساریچیف دی آبی نگاری اچ مہارت اوں کوں روسی اکیڈمی آف سائنسز دا معزز رکن بݨایا ۔ اوں کئی سائنسی مقالے لکھے اتے انہاں روسی بحریہ دی ترقی اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 1829 اچ ، اوں کوں ایڈمرل دے عہدے تے ترقی ݙتی ڳئی ۔

ساریچیف دی زندگی کھوڄ اتے سائنسی تحقیق نال بھری ہوئی ہئی ۔ اوندے کارنامے روسی سمندری تاریخ اچ اہم ہن ، اتے اوندی میراث اڄ وی یاد رکھی ویندی ہے ۔ اوندے نقشے اتے سائنسی مقالے روسی بحریہ اتے سائنسی برادری کیتے قیمتی اثاثے ہن ۔
مارٹن ساؤر

مارٹن ساؤر (1785–1806) ہک انگریز سول ملازم ، سٹاک بروکر اتے کھوڄ کار ہئی ۔ اوندی زندگی مختلف شعبیاں اچ پھیلی ہوئی ہئی ، جیندے اچ سرکاری کم ، مالیات اتے جغرافیائی کھوڄ شامل ہن ۔

ساؤر دی زندگی دے ابتدائی حالات دے بارے اچ زیادہ معلومات موجود نی ، لیکن اوندی شہرت اوں وقت ودھی جݙاں اوں روسی سلطنت دی خدمت اچ کم شروع کیتا ۔ اوں روسی بحریہ دی بلنگز چڑھی اچ حصہ گھدا ، جئیں شمالی بحرالکاہل اتے آرکٹک سمندر دی کھوڄ کیتی ۔ ایں چڑھی دے دوران ، ساؤر مختلف سائنسی مشاہدات درج کیتے اتے جغرافیائی معلومات جمع کیتیاں ۔

اوں دی چڑھی دے دوران ، ساؤر روسی سائبیریا دے ساحلی علاقیاں ، الاسکا اتے بیئرنگ آبنائے دا سفر کیتا ۔ اوں تل وطنی لوکاں دے ثقافتی رسوم و رواج دا مطالعہ کیتا اتے انہاں دے بارے اچ تفصیلی معلومات درج کیتیاں ۔ اوندی ڈائری اتے رپورٹاں اوں دور دے جغرافیائی اتے نسلی مطالعہ کیتے اہم ماخذ ہن ۔

اوں دی ڈائری "این اکاؤنٹ آف اے جیوگرافیکل اینڈ ایسٹرونومیکل ایکسپڈیشن ٹو دی ناردرن پارٹس آف رشیا" اوندے سفر دی اہم دستاویز ہے ۔ ایں کتاب اچ اوں نہ صرف جغرافیائی معلومات ݙتیاں بھل اوں دور دے سماجی اتے اقتصادی حالات دا وی ذکر کیتا ۔

کھوڄ کار دے علاوہ ، ساؤر ہک سٹاک بروکر وی ہئی ۔ اوندی مالیاتی مہارت اوں دور دے تجارتی معاملات اچ استعمال تھئی ۔ اوں روسی حکومت کیتے مالیاتی معاملات کوں سنبھالݨ اچ مدد کیتی ۔

مارٹن ساؤر دی زندگی مختلف شعبیاں اچ پھیلی ہوئی ہئی ۔ اوندی کھوڄ کار دے طور تے خدمات اتے اوندی ڈائری اوں دور دی جغرافیائی اتے ثقافتی معلومات کیتے اہم ماخذ ہن ۔ اوندی زندگی اوں دور دے مختلف پہلواں دی عکاسی کریندی ہے ، جیندے اچ سائنسی کھوڄ ، سرکاری خدمات اتے مالیاتی معاملات شامل ہن ۔
ربان بار صوما

ربان بار صوما (تقریباً 1220 – جنوری 1294) ، جینکوں ربان صوما یا ربان چوما وی آکھیا ویندا ہئی ، چین اچ "نسطوری" چرچ آف دی ایسٹ دا ہک ایغور یا اونگود راہب ہئی جیڑھا سفارت کار بݨ ڳیا ۔ او اپݨے ہک شاگرد مارکوس (بعد اچ سرپرست یاباللہا سوم) دے نال یوآن چین توں یروشلم دی زیارت تے روانہ تھیوݨ کیتے ڄاݨیا ویندا ہے ۔ رستے اچ فوجی بدامنی دی وجہ توں ، او کݙاہیں وی اپݨے منزل تے نہ پہنچ سڳے ، بھل انہاں ایلخاناتی کنٹرول والے بغداد اچ کئی سال گزاریئے ۔

ربان بار صوما ہک غیر معمولی شخصیت ہئی جئیں تیرہویں صدی دے آخر اچ ایشیا اتے یورپ دے درمیان رابطے اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ او چین اچ ڄمݨ والا ہک ایغور راہب ہئی جئیں اپݨے شاگرد مارکوس دے نال مل تے یروشلم دی زیارت دا ارادہ کیتا ۔ انہاں دا سفر ہک تاریخی واقعہ ہئی ، کیوں جو ایہ چین توں پچادھی ایشیا اتے یورپ تک دا پہلا ڄاݨیا ونجݨ والا سفر ہئی ۔

انہاں دے سفر دی شروعات 1278 اچ تھئی ، لیکن رستے اچ فوجی بدامنی دی وجہ توں او کݙاہیں وی یروشلم نہ پہنچ سڳے ۔ انہاں ایلخاناتی کنٹرول والے بغداد اچ کئی سال گزاریئے ، اتے اوتھوں انہاں قسطنطنیہ ، روم اتے پیرس سمیت یورپ دے کئی شہراں دا سفر کیتا ۔

ربان بار صوما دا سفر نہ صرف جغرافیائی طور تے اہم ہئی بھل ثقافتی اتے سیاسی طور تے وی اہم ہئی ۔ انہاں یورپ دے مختلف حکمراناں نال ملاقاتاں کیتیاں اتے انہاں چین اتے یورپ دے درمیان تجارتی اتے سفارتی تعلقات قائم کرݨ دی کوشش کیتی ۔ انہاں دے سفر دی وجہ توں یورپیاں کوں چین دے بارے اچ معلومات حاصل تھیاں ، اتے چینیاں کوں یورپ دے بارے اچ معلومات حاصل تھیاں ۔

ربان بار صوما دی زندگی مذہبی رواداری اتے ثقافتی تبادلے دی مثال ہے ۔ او ہک مسیحی راہب ہئی جئیں مسلمان حکمراناں دے زیر کنٹرول علاقیاں اچ سفر کیتا اتے مختلف مذاہب دے لوکاں نال ملاقاتاں کیتیاں ۔ انہاں دی زندگی اسان کوں ݙسیندی ہے کہ مختلف ثقافتاں اتے مذاہب دے لوک امن اتے تعاون نال رہ سڳدن ۔

انہاں دے سفر دی تفصیل انہاں دی کتاب "دی ٹریول آف ربان صوما" اچ موجود ہے ، جیڑھی انویہویں صدی اچ دریافت تھئی ۔ ایں کتاب اچ انہاں دے سفر دے واقعات ، انہاں دیاں ملاقاتاں اتے انہاں دے مشاہدات درج ہن ۔ ایہ کتاب اوں دور دی تاریخ کیتے ہک قیمتی ماخذ ہے ۔
یوہان ہانس شلٹبرگر

یوہان ہانس شلٹبرگر (1380 – تقریباً 1440) ہک جرمن مسافر اتے لکھاری ہئی ۔ او ہک معزز خاندان اچ ڄمیا ہئی ، غالباً میونخ اتے فرائزنگ دے درمیان لوہوف دے قریب ہولرن اچ ۔

یوہان شلٹبرگر ہک غیر معمولی مسافر ہئی جئیں چوݙویں اتے پندرہویں صدی دی موہر اچ مشرق وسطیٰ اتے ایشیا دے وسیع علاقیاں دا سفر کیتا ۔ اوندی زندگی چڑھی کاری اتے حیرت انگیز تجربات نال بھری ہوئی ہئی ۔

او 16 سال دی عمر اچ ہنگری دے بادشاہ سیگسمنڈ دی فوج اچ شامل تھیا ۔ 1396 اچ ، او نیکوپولس دی جنگ اچ سلطنت عثمانیہ دے خلاف لڑیا اتے اوتھوں قیدی بݨا گھدا ڳیا ۔ اوں اڳلے کئی سال غلام دی حیثیت نال گزاریئے ، اتے اوں مختلف حکمراناں دی خدمت کیتی ، جیندے اچ تیمور لنگ وی شامل ہئی ۔

شلٹبرگر تیمور لنگ دی فوج اچ شامل تھی تے ایشیا دے مختلف حصیاں دا سفر کیتا ، جیندے اچ روس ، قفقاز ، فارس (ایران) ، اتے وسطی ایشیا شامل ہن ۔ اوں اوں دور دے سیاسی اتے سماجی حالات دا گہرا مشاہدہ کیتا ، اتے اوں مختلف ثقافتاں اتے لوکاں دے بارے اچ معلومات جمع کیتیاں ۔

اوں دی کتاب ، "دی بانڈ اینڈ وائیجنگ آف ہانس شلٹبرگر" ، اوندے سفراں دا تفصیلی احوال ݙیندی ہے ۔ ایں کتاب اچ اوں دور دے جغرافیہ ، تاریخ ، اتے نسلیات دے بارے اچ قیمتی معلومات موجود ہن ۔ اوں مختلف شہراں ، درباراں ، اتے لڑائیاں دا ذکر کیتا ، اتے اوں اوں دور دے لوکاں دے رہن سہن دے طریقے دا وی ذکر کیتا ۔

شلٹبرگر دی کتاب نہ صرف اوں دور دے تاریخ داناں کیتے اہم ہے بھل عام قاری کیتے وی دلچسپ ہے ۔ اوندی کہانی اساکوں چوݙویں اتے پندرہویں صدی دے ایشیا دی جھلک ݙیندی ہے ، اتے اوں دور دے سیاسی اتے ثقافتی حالات کوں سمجھݨ اچ مدد ݙیندی ہے ۔
ایڈورڈ شلاگنٹویٹ

ایڈورڈ شلاگنٹویٹ (23 مارچ 1831 – 10 جولائی 1866) میونخ دے پنج شلاگنٹویٹ بھراواں اچوں تریجھا ہئی ۔  ایڈورڈ شلاگنٹویٹ ، شلاگنٹویٹ بھراواں اچوں ہک ہئی ، جیڑھے انویہویں صدی دے وسط اچ وسطی ایشیا اچ اپݨی سائنسی کھوڄ کیتے مشہور ہن ۔ ایڈورڈ اتے اوندے بھراواں جغرافیہ ، ارضیات اتے مقناطیسی میدان دے مطالعہ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔

شلاگنٹویٹ بھراواں برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دی سرپرستی اچ وسطی ایشیا اچ کئی چڑھیاں کیتیاں ۔ انہاں ہمالیہ ، قراقرم اتے کونلون پہاڑاں سمیت وسیع علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔ انہاں دے سائنسی مشاہدات اتے جمع کیتے ڳئے نمونے اوں دور دے سائنسی علم اچ اہم اضافہ ہن ۔

ایڈورڈ شلاگنٹویٹ اپݨے بھراواں دے نال مل تے مختلف سائنسی مطالعیاں اچ حصہ گھدا ۔ انہاں جغرافیائی اتے ارضیاتی سروے کیتے ، اتے انہاں مختلف نباتات اتے حیوانات دے نمونے جمع کیتے ۔ انہاں دے کم اوں علاقے دے قدرتی ماحول دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔

بدقسمتی نال ، ایڈورڈ دی زندگی مختصر ہئی ۔ اوں 1866 اچ 35 سال دی عمر اچ وفات پاتی ۔ اوندی موت اوں دور دے خطرناک سفری حالات اتے بیماری دی وجہ توں تھئی ۔

ایڈورڈ شلاگنٹویٹ دا کم اوندے بھراواں دے نال مل تے کیتا ڳیا ہئی ، اتے اوں وسطی ایشیا دے سائنسی کھوڄ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندے اتے اوندے بھراواں دے کم اوں دور دے جغرافیائی اتے سائنسی علم اچ اہم  وادھا کیتا ۔ انہاں دی میراث اڄ وی سائنسی برادری کیتے اہم ہے ۔
ایڈولف وون شلاگنٹویٹ

ایڈولف وون شلاگنٹویٹ (9 جنوری 1829 – 26 اگست 1857) ہک جرمن نباتات دان اتے وسطی ایشیا دا کھوڄ کار ہئی ۔ بھرا ہرمین ، ایڈولف اتے رابرٹ شلاگنٹویٹ کوں برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی جنوبی اتے وسطی ایشیا اچ زمین دے مقناطیسی میدان دا مطالعہ کرݨ کیتے مقرر کیتا ہئی ۔ او کونلون پہاڑاں کوں پار کرݨ والے پہلے یورپی ہن اتے قراقرم اتے کونلون دے درمیان دے علاقے دی کھوڄ کرݨ والے پہلے یورپی ہن ۔ انہاں دی مشترکہ کھوڄ دے بعد ، ایڈولف شلاگنٹویٹ اپݨی ہک وکھری چڑھی کیتی ، اتے موجودہ متنازعہ اکسائی چن دے علاقے کوں پہلی واری پار کیتا ۔ چینی جاسوس سمجھݨ دی غلطی اچ ، اونکوں کاشغر اچ پھاسی ݙتی ڳئی ۔

ایڈولف وون شلاگنٹویٹ ہک جرمن سائنسدان اتے کھوڄ کار ہئی جئیں انویہویں صدی دے وسط اچ وسطی ایشیا اچ اہم سائنسی کم کیتا ۔ اوں اپݨے بھراواں ہرمین اتے رابرٹ دے نال مل تے برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی کیتے مقناطیسی میدان دا مطالعہ کیتا ، اتے ایں دوران انہاں کئی جغرافیائی دریافتاں وی کیتیاں ۔

انہاں بھراواں کونلون پہاڑاں کوں پار کرݨ والے پہلے یورپی بݨݨ دا اعزاز حاصل کیتا ، اتے انہاں قراقرم اتے کونلون دے درمیان دے علاقے دی کھوڄ کیتی ۔ انہاں دے کم اوں علاقے دے جغرافیہ اتے مقناطیسی میدان دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔

مشترکہ چڑھی دے بعد ، ایڈولف اپݨی ہک وکھری چڑھی دا آغاز کیتا ، جیندے اچ اوں اکسائی چن دے متنازعہ علاقے کوں پہلی واری پار کیتا ۔ اوندا ایہ سفر خطرناک ہئی ، اتے اونکوں تل وطنی لوکاں دی طرفوں مزاحمت دا سامنا کرݨا پیا ۔

بدقسمتی نال ، ایڈولف کوں چینی جاسوس سمجھݨ دی غلطی کیتی ڳئی ، اتے اونکوں کاشغر اچ پھاسی ݙتی ڳئی ۔ اوندی موت اوں دور دے سیاسی حالات دی وجہ توں تھئی ، جیندے اچ یورپی کھوڄ کاراں تے شک کیتا ویندا ہئی ۔

ایڈولف وون شلاگنٹویٹ دی زندگی مختصر لیکن شاندار ہئی ۔ اوندے سائنسی کم اتے جغرافیائی دریافتاں وسطی ایشیا دے بارے اچ ساݙے علم اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی موت اوں دور دی سیاسی پیچیدگیاں دی عکاسی کریندی ہے ، اتے اوندی میراث اڄ وی سائنسی برادری کیتے تحریک دا باعث ہے ۔
ایمل شلاگنٹویٹ

ایمل شلاگنٹویٹ (7 جولائی 1835 – 29 اکتوبر 1904) ہک جرمن عالم ہئی جیڑھا تبت اچ ٻدھ مت تے اپݨے کم کیتے مشہور ہئی ۔ ایمل شلاگنٹویٹ ، شلاگنٹویٹ بھراواں اچوں ہک ہئی ، جیڑھے انویہویں صدی دے وسط اچ وسطی ایشیا اچ اپݨی سائنسی کھوڄ کیتے مشہور ہن ۔ لیکن ایمل اپݨے بھراواں وانگوں جغرافیائی کھوڄ دی بجائے تبت اچ ٻدھ مت دے مطالعہ تے توجہ ݙتی ۔ 

ایمل تبت دے ٻدھ مت دے بارے اچ گہرا علم حاصل کیتا ۔ اوں تبتی زبان اتے ادب دا مطالعہ کیتا ، اتے اوں تبتی ٻدھ مت دے مختلف پہلواں تے تحقیقی مقالے لکھے ۔ اوندا کم تبتی ٻدھ مت دے بارے اچ یورپی علم اچ اہم اضافہ ہئی ۔ 

ایمل تبتی ٻدھ مت دے فلسفہ ، تاریخ اتے رسومات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں تبتی ٻدھ مت دے مختلف مکاتب فکر اتے انہاں دے عقائد دا تجزیہ کیتا ۔ اوں تبتی ٻدھ مت دے تاریخی متون دا ترجمہ کیتا اتے انہاں دی تشریح کیتی ۔ 

ایمل شلاگنٹویٹ دی کتاب "بدھ مت ان تبت" (Buddhism in Tibet) اوندے کم دا اہم حصہ ہے ۔ ایں کتاب اچ اوں تبتی ٻدھ مت دے مختلف پہلواں دا تفصیلی جائزہ پیش کیتا ہے ۔ ایہ کتاب اڄ وی تبتی ٻدھ مت دے مطالعہ کیتے ہک اہم ماخذ ہے ۔ 

ایمل شلاگنٹویٹ دا کم تبتی ٻدھ مت دے بارے اچ یورپی علم اچ اہم کردار ادا کرݨ والے عالم دے طور تے یاد رکھیا ویندا ہے ۔ اوں تبتی ٻدھ مت دے مطالعہ کیتے ہک مضبوط بنیاد فراہم کیتی ، اتے اوندا کم اڄ وی محققین کیتے اہم ہے ۔ اوندی تحقیق تبت دے ٻدھ مت دے بارے اچ سائنسی علم اچ اہم اضافہ ثابت تھئی ۔
ولیم کورنیلز شاؤٹن

ولیم کورنیلز شاؤٹن (تقریباً 1567 – 1625) ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی کیتے ہک ڈچ جہازی ہئی ۔ او کیپ ہارن دے رستے بحرالکاہل اچ سفر کرݨ والا پہلا شخص ہئی ۔

ولیم کورنیلز شاؤٹن ستارہویں صدی دی موہر اچ ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی کیتے کم کرݨ والا ہک مشہور جہازی ہئی ۔ اوں ہک اہم بحری سفر کیتا ، جیندے اچ اوں کیپ ہارن دے رستے بحرالکاہل اچ سفر کیتا ۔ اوندا ایہ کارنامہ بحری تاریخ اچ ہک اہم موڑ ثابت تھیا ۔

اوںدا سفر 1615 اچ شروع تھیا ، جݙاں اوں اپݨے جہاز "ایینڈراخت" نال ہالینڈ توں روانہ تھی تے جنوبی امریکہ دے ساحلاں ول سفر کیتا ۔ اوندا مقصد ہک نواں تجارتی رستہ لبھݨا ہئی ، جیڑھا ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی کیتے ایشیا تک پہنچݨ اچ مدد کرے ۔

شاؤٹن کیپ ہارن کوں پار کرݨ دا فیصلہ کیتا ، جیڑھا جنوبی امریکہ دے جنوبی سرے تے واقع ہئی ۔ اوں وقت ، ایہ علاقہ خطرناک سمندری حالات دی وجہ توں بدنام ہئی ۔ شاؤٹن اتے اوندے عملے سخت موسمی حالات دا سامنا کیتا ، لیکن انہاں ہمت نہ ہاری اتے کیپ ہارن کوں کامیابی نال پار کر گھدا ۔

کیپ ہارن کوں پار کرݨ دے بعد ، شاؤٹن بحرالکاہل اچ داخل تھیا اتے اوں کئی جزائر دی کھوڄ کیتی ۔ اوں ٹونگا اتے نیو آئرلینڈ سمیت کئی علاقیاں دا نقشہ بݨایا ۔ اوندا سفر بحری علم اتے جغرافیائی معلومات اچ اہم اضافہ ثابت تھیا ۔

شاؤٹن دا سفر 1617 اچ ختم تھیا ، جݙاں او ہالینڈ واپس پہنچیا ۔ اوندے سفر دی کامیابی ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی کیتے ہک نواں تجارتی رستہ کھول ݙتا اتے یورپیاں کیتے بحرالکاہل دے بارے اچ معلومات فراہم کیتیاں ۔

ولیم کورنیلز شاؤٹن دا نام بحری تاریخ اچ ہمیشہ یاد رکھیا ویسی ۔ اوں ہک خطرناک سفر کیتا اتے اوں دور دے جہازراناں کیتے ہک مثال قائم کیتی ۔ اوندی میراث بحری کھوڄ اتے جغرافیائی علم اچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔
جارج آگسٹ شوائنفرتھ

جارج آگسٹ شوائنفرتھ (29 دسمبر 1836 – 19 ستمبر 1925) ہک بالٹک جرمن نباتات دان اتے نسلیات دان ہئی ، جئیں مشرقی وسطی افریقہ دی کھوڄ کیتی ۔ 

جارج آگسٹ شوائنفرتھ ہک مشہور جرمن سائنسدان اتے کھوڄ کار ہئی ، جئیں انویہویں صدی دے وسط اتے آخر اچ مشرقی وسطی افریقہ اچ اہم سائنسی کم کیتا ۔ او نباتات دان اتے نسلیات دان ہئی ، اتے اوں افریقہ دے قدرتی ماحول اتے انسانی ثقافتاں دا گہرا مطالعہ کیتا ۔ 

شوائنفرتھ 1860 دی دہائی اچ افریقہ اچ اپݨی پہلی چڑھی شروع کیتی ۔ اوں دریائے نیل دے علاقے دی کھوڄ کیتی اتے اوں مختلف نباتات اتے حیوانات دے نمونے جمع کیتے ۔ اوں تل وطنی لوکاں دے ثقافتی رسماں ریتاں دا وی مطالعہ کیتا اتے انہاں دے بارے اچ معلومات درج کیتیاں ۔ 

اوں دی سب توں مشہور چڑھی 1868–1871 اچ تھئی ، جݙاں اوں موجودہ جنوبی سوڈان اتے جمہوری جمہوریہ کانگو دے علاقے دی کھوڄ کیتی ۔ اوں ایں سفر اچ کئی نویاں نباتات اتے حیوانات دی انواع دریافت کیتیاں ، اتے اوں پیگمی لوکاں دے بارے اچ وی معلومات حاصل کیتیاں ۔ 

شوائنفرتھ اپݨے سفراں دے دوران جمع کیتے ڳئے نمونیاں اتے معلومات تے مبنی کئی سائنسی مقالے اتے کتاباں لکھیاں ۔ اوندی کتاب "دی ہارٹ آف افریقہ" (The Heart of Africa) اوندے کم دا اہم حصہ ہے ۔ ایں کتاب اچ اوں اپݨے سفراں دے تجربات اتے مشاہدات دا تفصیلی احوال ݙتا ہے ۔ 

شوائنفرتھ دا کم افریقی نباتات ، حیوانات اتے ثقافتاں دے بارے اچ یورپی علم اچ اہم اضافہ ہئی ۔ اوں افریقہ دے بارے اچ سائنسی معلومات فراہم کیتیاں اتے اوں اوں دور دے نسلیات دے مطالعہ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی میراث اڄ وی سائنسداناں اتے محققین کیتے اہم ہے ۔ اوں افریقہ دے بارے اچ سائنسی معلومات ݙتیاں ۔
ہرمین شلاگنٹویٹ

ہرمین شلاگنٹویٹ ، ساکنلنسکی (13 مئی 1826 – 19 جنوری 1882) ، جینکوں ہرمین روڈولف الفریڈ وون شلاگنٹویٹ-ساکنلنسکی وی آکھیا ویندا ہئی ، وسطی ایشیا دا ہک جرمن کھوڄ کار ہئی ۔ بھرا ہرمین ، ایڈولف اتے رابرٹ شلاگنٹویٹ کوں برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی جنوبی اتے وسطی ایشیا اچ زمین دے مقناطیسی میدان دا مطالعہ کرݨ کیتے مقرر کیتا ہئی ۔ او کونلون پہاڑاں کوں پار کرݨ والے پہلے یورپی ہن اتے قراقرم اتے کونلون دے درمیان دے علاقے دی کھوڄ کرݨ والے پہلے یورپی ہن ۔

ہرمین شلاگنٹویٹ انویہویں صدی دے وسط اچ وسطی ایشیا دی کھوڄ کرݨ والے شلاگنٹویٹ بھراواں اچوں ہک ہئی ۔ اوں اپݨے بھراواں ایڈولف اتے رابرٹ دے نال مل تے برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دی سرپرستی اچ سائنسی کھوڄ کیتی ۔ انہاں دا بنیادی مقصد زمین دے مقناطیسی میدان دا مطالعہ ہئی ، لیکن انہاں جغرافیہ ، ارضیات اتے نسلیات دے شعبیاں اچ وی اہم کم کیتا ۔

شلاگنٹویٹ بھراواں ہمالیہ ، قراقرم اتے کونلون پہاڑاں سمیت وسیع علاقیاں دا سفر کیتا ۔ انہاں اوں دور اچ ناقابل رسائی سمجھݨ والے علاقیاں دی کھوڄ کیتی اتے سائنسی معلومات جمع کیتیاں ۔ او کونلون پہاڑاں کوں پار کرݨ والے پہلے یورپی بݨے ، جیڑھا اوں دور دا ہک وݙا کارنامہ ہئی ۔ انہاں قراقرم اتے کونلون دے درمیان دے علاقے دی وی کھوڄ کیتی ، جیڑھا اوں وقت تک یورپی سائنسداناں کیتے نامعلوم ہئی ۔

ہرمین شلاگنٹویٹ اپݨے سفراں دے دوران جغرافیائی اتے ارضیاتی سروے کیتے ، اتے اوں مختلف نباتات اتے حیوانات دے نمونے جمع کیتے ۔ اوں تل وطنی لوکاں دے ثقافتی رسوم و رواج دا وی مطالعہ کیتا اتے انہاں دے بارے اچ معلومات درج کیتیاں ۔ اوندے کم اوں علاقے دے قدرتی ماحول اتے انسانی ثقافتاں دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔

ہرمین شلاگنٹویٹ دا کم اوں دور دے سائنسی علم اچ اہم اضافہ ہئی ۔ اوں وسطی ایشیا دی کھوڄ اچ اہم کردار ادا کیتا اتے اوندے کم مستقبل دے سائنسداناں کیتے راہ ہموار کیتی ۔ اوندی میراث اڄ وی جغرافیائی اتے سائنسی برادری کیتے اہم ہے ۔ اوں وسطی ایشیا دی کھوڄ اچ ہک اہم کردار ادا کیتا ۔