open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ولیم گریڈو

## ولیم گریڈو (پیدائش 1955)
ولیم ڈی گریڈو ، امریکہ دے ہک سنڄاپو دوائی ساز کیمیا دان ہن ۔ او یو سی سان فرانسسکو وچ کم کریندن ۔ انہاں کوں پروٹین ڈیزائن ، پیپٹائڈومیمیٹکس دی تیاری اتے جھلی-فعال پیپٹائڈز اتے پروٹینز دی خصوصیات دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے رکن ہن ۔ 

انہاں دی تحقیق دا مرکز پروٹینز دے ڈیزائن اتے تیاری تے مبنی ہے ۔ انہاں پروٹین ڈیزائن کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں نویں پروٹینز تیار کرݨ وچ مدد کیتی ہے جیڑھے طبی اتے صنعتی استعمال کیتے مفید ہن ۔ 

انہاں پیپٹائڈومیمیٹکس دی تیاری وچ وی اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ پیپٹائڈومیمیٹکس او مرکبات ہوندن جیڑھے پیپٹائڈز دی طرحاں کم کریندن ، لیکن انہاں وچ کجھ تبدیلیاں کیتیاں ویندن تاں جو انہاں کوں زیادہ تکڑا اتے موثر بݨایا ونڄ سڳے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں نویاں دوائیاں تیار کرݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ 

انہاں جھلی-فعال پیپٹائڈز اتے پروٹینز دی خصوصیات دی وی پرکھ پرچول کیتی ہے ۔ ایہ پیپٹائڈز اتے پروٹینز خلیات دی جھلی نال تعامل کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی ہے کہ ایہ پیپٹائڈز اتے پروٹینز کیویں کم کریندن اتے انہاں کوں نویاں دوائیاں تیار کرݨ کیتے کیویں استعمال کیتا ونڄ سڳے ۔ 

انہاں دوائی سازی کیمسٹری دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں نویاں دوائیاں تیار کرݨ اتے نویں علاج تیار کرݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دی تحقیق طب دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
پیئر میٹس

پیئر میٹس (پیدائش 1944)

پیئر ڈی میٹس ، بیلجیئم دے ہک سنڄاپو طبیب اتے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ او یونیورسٹی کیتھولک ڈی لووین وچ کم کریندے ہن ۔ انہاں کوں پیپٹائڈ ہارمونز دے ہارمون-ریسیپٹر تعامل اتے ذیابیطس دی جسمانی پیتھوجینیسس دے مطالعے دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز پیپٹائڈ ہارمونز دے ریسیپٹرز تے انہاں دے تعامل تے مبنی ہے ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی ہے کہ ہارمونز خلیات نال کیویں تعامل کریندن اتے ایہ تعامل کیویں خلیاں دے اندر مختلف عمل کوں متحرک کریندے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ہارمونز دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ہے ۔

انہاں ذیابیطس دی جسمانی پیتھوجینیسس دے مطالعے وچ وی اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی ہے کہ ذیابیطس کیویں تھیندی ہے اتے ایہ کیویں جسم کوں متاثر کریندی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ذیابیطس دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ہے ۔

انہاں انسولین ریسیپٹر دے مطالعے وچ بھرویں سانجھ کیتی ہے ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انسولین ریسیپٹر خلیات دی سطح تے کیویں کم کریندا ہے اتے انسولین کیویں خلیاں وچ گلوکوز دے جذب کوں متحرک کریندی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انسولین دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں ہارمون-ریسیپٹر تعامل اتے ذیابیطس دے شعبیاں وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ہارمونز دے عمل اتے ذیابیطس دی جسمانی پیتھوجینیسس کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق طب دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
رچرڈ ڈکرسن

## رچرڈ ڈکرسن (پیدائش 1931)
رچرڈ ای ڈکرسن ، امریکہ دے ہک سنڄاپو حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ او بی-ڈی این اے دا سنگل کرسٹل سٹرکچر تجزیہ کرݨ والے پہلے سائنسدان ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز ڈی این اے دے سٹرکچر اتے انہاں دے فنکشن تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایکس رے کرسٹلوگرافی دی مدد نال بی-ڈی این اے دے سٹرکچر دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ڈی این اے دے سٹرکچر کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں بی-ڈی این اے دے سٹرکچر دا تفصیلی تجزیہ کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ڈی این اے ڈبل ہیلکس دی شکل وچ ہوندا ہے اتے ایہ ݙو زنجیراں نال بݨیا ہوندا ہے جیڑھے آپس وچ ہائیڈروجن بانڈز نال جڑے ہوندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ڈی این اے دے سٹرکچر کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں ڈی این اے دے سٹرکچر دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں ودھایا ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ ڈی این اے کیویں جیناتی معلومات کوں محفوظ رکھدا ہے اتے کیویں ایہ معلومات اڳلی نسل وچ منتقل تھیندیاں ہن ۔

انہاں ڈی این اے دے سٹرکچر دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں جیناتیات ، طب اتے بائیوٹیکنالوجی دے شعبیاں وچ نویں رستے کھولݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق ڈی این اے دے سٹرکچر دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں تبدیل کر ݙتا ۔
ولے گلوور ڈینس

## ولے گلوور ڈینس (1879-1929)
ولے گلوور ڈینس ، امریکہ دے ہک سنڄاپو حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ او ٹولین یونیورسٹی وچ کم کریندے ہن ۔ او طبی کیمیا دے بانی ہن اتے حیاتیاتی سیالاں وچ پروٹین دی پیمائش دے علم وچ اہم کردار ادا کیتا انہاں ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز طبی کیمیا اتے حیاتیاتی سیالاں وچ پروٹین دی پیمائش تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ حیاتیاتی سیالاں وچ پروٹین دی مقدار کیویں ماپی ونڄے اتے ایہ پیمائش کیویں طبی تشخیص وچ مدد کر سکدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں حیاتیاتی سیالاں وچ پروٹین دی پیمائش کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں طبی کیمیا دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں مختلف بیماریاں دی تشخیص کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق طب دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں حیاتیاتی سیالاں وچ پروٹین دی پیمائش کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین دی مقدار کوں رنگین رد عمل دی مدد نال ماپا ونڄے سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دی پیمائش کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں طبی تشخیص دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں مختلف بیماریاں دی تشخیص کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق طبی تشخیص دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
زکریاس ڈشے

## زکریاس ڈشے (1895-1988)
زکریاس ڈشے ، یوکرینی-یہودی نسل دے امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں فیڈبیک انہیبیشن دے ذریعے میٹابولک ریگولیشن دریافت کیتا ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز میٹابولک ریگولیشن اتے فیڈبیک انہیبیشن تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ حیاتیاتی عمل وچ ، مصنوعات دی زیادہ مقدار انہاں عمل کوں روک سڳدی ہے جیڑھے انہاں کوں بݨیندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں خلیاں دے اندرونی عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں فیڈبیک انہیبیشن دے عمل دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ فیڈبیک انہیبیشن انزائمز دے ذریعے تھیندی ہے ، جیڑھے میٹابولک عمل کوں متحرک کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں خلیاں دے اندرونی عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں میٹابولک ریگولیشن دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں ودھایا ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ خلئے کیویں اپݨے اندرونی ماحول کوں کنٹرول کریندن اتے کیویں ایہ کنٹرول مختلف حالات وچ خلیاں کوں زندہ رکھݨ وچ مدد کریندا ہے ۔

انہاں میٹابولک ریگولیشن دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں طب ، زراعت اتے بایوٹیکنالوجی دے شعبیاں وچ نویں رستے کھولݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق میٹابولک ریگولیشن دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں تبدیل کر ݙتا ۔
ہنری برکلے فرینکس

## ہنری برکلے فرینکس (ہال) ڈکسن (1928-2008)
ہنری برکلے فرینکس (ہال) ڈکسن ، کیمبرج یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو برطانوی انزائمولوجسٹ ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز انزائمز دے میکانزم اتے انہاں دی کائینیٹکس تے مبنی ہئی ۔ انہاں انزائمز دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں انزائمز دے ری ایکشنز دی رفتار اتے میکانزم دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائمز کیویں سبسٹریٹس نال تعامل کریندن اتے کیویں ایہ تعامل ری ایکشنز دی رفتار کوں متاثر کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں انزائم کائینیٹکس دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں ودھایا ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ انزائمز کیویں مختلف حالات وچ کم کریندن اتے کیویں انہاں دی کارکردگی کوں تبدیل کیتا ونڄے سڳدے ۔

انہاں انزائمولوجی دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں طب ، زراعت اتے بایوٹیکنالوجی دے شعبیاں وچ نویں رستے کھولݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق انزائمولوجی دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں تبدیل کر ݙتا ۔
میلکم ڈکسن

## میلکم ڈکسن (1899-1985)
میلکم ڈکسن ، کیمبرج یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو برطانوی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں دی تحقیق انزائم دی بݨتر ، کائینیٹکس اتے خصوصیات تے مبنی ہئی ۔ انہاں دی کتاب (ایڈون سی ویب نال مل کے) "انزائمز" ٻہوں اثر انگیز ہئی ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز انزائمز دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں انزائمز دی بݨتر ، کائینیٹکس اتے خصوصیات دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں انزائمز دی بݨتر دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائمز پروٹینز ہوندن اتے انہاں دی بݨتر انہاں دے فنکشن کیتے ضروری ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دی بݨتر کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں انزائم کائینیٹکس دا وی تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائمز ری ایکشنز دی رفتار کوں کیویں تکھا کریندن اتے کیویں انہاں دی کارکردگی کوں تبدیل کیتا ونڄے سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں انزائمز دی خصوصیات دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائمز مختلف حالات وچ کیویں کم کریندن اتے کیویں انہاں دی کارکردگی کوں متاثر کیتا ونڄے سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں دی کتاب "انزائمز" حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ ٻہوں اثر انگیز ہئی ۔ ایہ کتاب انزائمز دے بارے وچ معلومات دا ہک جامع ذریعہ ہئی اتے ایہ سائنسداناں  دیاں کئی پیڑھیاں  کیتے رہنما ثابت تھئی ۔
فورڈ ڈولیٹل

## فورڈ ڈولیٹل (پیدائش 1942)
فورڈ ڈولیٹل ، ڈلہوزی یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں کوں سائنوبیکٹیریا دے مطالعے اتے مجموعی طور تے حیاتیاتی ارتقاء وچ انہاں دے تعاون دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے رکن ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز سائنوبیکٹیریا دے مطالعے اتے حیاتیاتی ارتقاء تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ سائنوبیکٹیریا کیویں کم کریندن اتے او کیویں زمین تے زندگی دے ارتقاء وچ اہم کردار ادا کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں سائنوبیکٹیریا دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں سائنوبیکٹیریا دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ سائنوبیکٹیریا زمین تے آکسیجن پیدا کرݨ والے پہلے جاندار ہن ۔ انہاں دے کم زمین تے زندگی دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں حیاتیاتی ارتقاء دے مطالعے وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جینز افقی طور تے منتقل تھی سڳدن ، جیڑھا ارتقاء دے روایتی نظریہ کوں چیلنج کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ارتقاء دے عمل کوں سمجھݨ وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں سائنوبیکٹیریا اتے حیاتیاتی ارتقاء دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جیناتی سیکوینسنگ دی مدد نال سائنوبیکٹیریا اتے حیاتیاتی ارتقاء دا مطالعہ کیتا ونڄے سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں سائنوبیکٹیریا اتے حیاتیاتی ارتقاء دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں سائنوبیکٹیریا اتے حیاتیاتی ارتقاء دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں زمین تے زندگی دے ارتقاء کوں سمجھݨ اتے ارتقاء دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیات دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے  ۔
جوناتھن ڈورڈک

## جوناتھن ڈورڈک (پیدائش 1959)
جوناتھن ڈورڈک ، رینسیلیئر پولی ٹیکنک انسٹی ٹیوٹ دے ہک سنڄاپو امریکی حیاتیاتی کیمیائی انجینئر ہن ۔ انہاں کوں انتہائی حالات وچ انزائم کٹالیسس دی ترقی دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔ 

انہاں دی تحقیق دا مرکز انتہائی حالات وچ انزائم کٹالیسس دی ترقی تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ انزائمز انتہائی حالات وچ کیویں کم کریندن ، مثلاً انتہائی درجہ حرارت ، پی ایچ اتے نامیاتی سالوینٹس وچ ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں مختلف صنعتی اتے طبی استعمالات کیتے استعمال کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

انہاں انتہائی حالات وچ انزائم کٹالیسس دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائمز کوں انتہائی حالات وچ کم کرݨ کیتے تبدیل کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم انزائمز دے صنعتی اتے طبی ورتا کوں ودھایا ۔ 

انہاں انتہائی حالات وچ انزائم کٹالیسس دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائمز کوں نامیاتی سالوینٹس وچ کم کرݨ کیتے تبدیل کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔ 

انہاں حیاتیاتی کیمیائی انجینئرنگ دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں مختلف صنعتی اتے طبی استعمالات کیتے انزائمز کوں استعمال کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیائی انجینئرنگ دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
رالف ڈورفمین

## رالف ڈورفمین (1911-1985)
رالف ڈورفمین ، سٹینفورڈ یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں کوں کینسر اتے گٹھیا دے علاج دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز کینسر اتے گٹھیا دے علاج دی ترقی تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ کینسر اتے گٹھیا کیویں تھیندن اتے انہاں دے علاج کیتے نویں طریقے کیویں تیار کیتے ونجن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں کینسر اتے گٹھیا دے علاج کیتے نویاں دوائیاں اتے علاج تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں کینسر دے علاج دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ہارمونز کینسر دے خلیاں دے ودھݨ کوں متاثر کر سڳدن ۔ انہاں دے کم ہارمونل تھراپی دی ترقی کوں ممکن بݨایا ، جیڑھا کینسر دے کجھ قسماں دے علاج وچ استعمال تھیندا ہے ۔

انہاں گٹھیا دے علاج دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ سٹیرائڈز گٹھیا دے درد اتے سوجݨ کوں گھٹ کر سڳدن ۔ انہاں دے کم سٹیرائڈ تھراپی دی ترقی کوں ممکن بݨایا ، جیڑھا گٹھیا دے علاج وچ استعمال تھیندا ہے ۔

انہاں کینسر اتے گٹھیا دے علاج دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جانوراں دے ماڈلز کینسر اتے گٹھیا دے علاج دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونجن سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں کینسر اتے گٹھیا دے علاج دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں کینسر اتے گٹھیا دے علاج دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم لکھاں لوکاں دی زندگی بچاوݨ اتے انہاں دے معیار زندگی کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق طب دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
الیگزینڈر ڈونس

## الیگزینڈر ڈونس (1909-1997)
الیگزینڈر ڈونس ، روچیسٹر یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی پروٹین کیمیا دان ہن ۔ او جینیاتی کوڈ دے ابتدائی کم وچ سرگرم ہن ، اتے او انہاں پہلے سائنسداناں وچوں ہن جنہاں ایہ تجویز کیتا کہ ایہ ٹرپلٹ-بیسڈ ہئی ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز پروٹین دی کیمسٹری اتے جینیاتی کوڈ دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ پروٹین کیویں بݨدن اتے جینیاتی کوڈ کیویں پروٹین دی ترکیب کوں کنٹرول کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دی ترکیب دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں جینیاتی کوڈ دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ تجویز کیتا کہ جینیاتی کوڈ ٹرپلٹ-بیسڈ ہے ، یعنی ہر امینو ایسڈ کوں تین نیوکلیوٹائڈز دے کوڈون نال ظاہر کیتا ویندے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں جینیاتی کوڈ دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں جینیاتی کوڈ دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین دی ترکیب کوں ریڈیو ایکٹیو آئسوٹوپس دی مدد نال ٹریس کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دی ترکیب دے عمل کوں سمجھݨ کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں پروٹین کیمسٹری اتے جینیاتی کوڈ دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دی ترکیب دے عمل کوں سمجھݨ اتے جینیاتی کوڈ دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے جینیاتیات دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
گیڈیون ڈریفس

## گیڈیون ڈریفس
گیڈیون ڈریفس ، پنسلوانیا یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان اتے حیاتیاتی طبیعیات (بائیو فزکس) دان ہن ۔ انہاں دی تحقیق غیر کوڈنگ آر این اے دے فنکشن اتے حیاتیاتی پیدائش اتے آر این اے نال تعامل کرݨ والے پروٹینز تے مبنی ہے ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے رکن ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز غیر کوڈنگ آر این اے اتے آر این اے تعامل پروٹینز دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ غیر کوڈنگ آر این اے کیویں کم کریندے ہن اتے او خلیاں دے اندر مختلف عمل کوں کیویں کنٹرول کریندے ہن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں آر این اے دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں غیر کوڈنگ آر این اے دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ غیر کوڈنگ آر این اے خلیاں دے اندر جین دے اظہار ، پروٹین دی ترکیب اتے ٻئے کئی اہم عمل کوں کنٹرول کریندے ہن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں آر این اے دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں آر این اے تعامل پروٹینز دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ آر این اے تعامل پروٹینز غیر کوڈنگ آر این اے نال مل تے خلیاں دے اندر مختلف عمل کوں کنٹرول کریندے ہن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں آر این اے تعامل پروٹینز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں غیر کوڈنگ آر این اے اتے آر این اے تعامل پروٹینز دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ آر این اے اتے پروٹینز دے تعامل کوں کراس لنکنگ اتے امیونوپریسیپیٹیشن دی مدد نال ٹریس کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں آر این اے اتے پروٹینز دے تعامل دے عمل کوں سمجھݨ کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں غیر کوڈنگ آر این اے اتے آر این اے تعامل پروٹینز دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں خلیاں دے اندر مختلف عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے حیاتیاتی طبیعیات (بائیو فزکس) دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
جیک سیسل ڈرمنڈ

## جیک سیسل ڈرمنڈ (1891-1952)
جیک سیسل ڈرمنڈ ، یونیورسٹی کالج لندن دے ہک سنڄاپو برطانوی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں کوں وٹامن اے دی تنہائی دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔ او جنگ دے دوران غذائیت تے مشیر وی ہن ۔ انہاں کوں انہاں دی ذال اتے دھی سمیت فرانس وچ قتل کر ݙتا ڳیا ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز وٹامن اے دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ وٹامن اے کیویں کم کریندا ہے اتے او انسانی صحت کیتے کیویں ضروری ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں وٹامن اے دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں وٹامن اے دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ وٹامن اے اکھیں دی صحت ، جلد دی صحت اتے مدافعتی نظام کیتے ضروری ہے ۔ انہاں دے کم وٹامن اے دی اہمیت کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں وٹامن اے دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ وٹامن اے کوں مچھی دے جگر دے تیل توں کڈھیا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں وٹامن اے دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں جنگ دے دوران غذائیت تے مشیر دے طور تے وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں جنگ دے دوران لوکاں دی غذائی ضروریات کوں پورا کرݨ کیتے نویں طریقے تیار کیتے ۔ انہاں دے کم جنگ دے دوران لوکاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں وٹامن اے اتے غذائیت دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم لکھاں لوکاں دی زندگی بچاوݨ اتے انہاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق طب اتے غذائیت دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
سیٹسورو ایباشی

## سیٹسورو ایباشی (1922-2006)
سیٹسورو ایباشی ، ٹوکیو یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو جاپانی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں کوں ٹروپونن دی دریافت دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز پٹھیاں دے سنگڑݨ دے عمل تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ پٹھے کیویں سنگڑدن اتے ایہ عمل کیویں کنٹرول تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پٹھیاں دے سنگڑݨ دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں ٹروپونن دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ٹروپونن ہک پروٹین ہے جیڑھا پٹھیاں دے سنگڑݨ دے عمل کوں کنٹرول کریندا ہے ۔ انہاں دے کم پٹھیاں دے سنگڑݨ دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں ٹروپونن دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ٹروپونن کوں پٹھیاں دے خلیاں توں کڈھیا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ٹروپونن دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں پٹھیاں دے سنگڑݨ دے عمل دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پٹھیاں دے سنگڑݨ دے عمل کوں سمجھݨ اتے پٹھیاں دیاں بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے طب دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں پٹھیاں دے سنگڑݨ دے عمل دے علاوہ کیلشیم دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ کیلشیم پٹھیاں دے سنگڑݨ دے عمل وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں کیلشیم دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
جارج ڈوڈ

## جارج ڈوڈ (وفات 2020)
جارج ایچ ڈوڈ ، برطانیہ دے ہک ماہر حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) ہن ، جیڑھے عطر اتے فیرومونز تے تحقیق کریندے ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز خوشبو اتے فیرومونز دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ خوشبو اتے فیرومونز کیویں کم کریندن اتے او کیویں انسانی رویے کوں متاثر کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں خوشبو اتے فیرومونز دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں خوشبو دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ خوشبو انسانی جذبات اتے یادداشتاں کوں متاثر کر سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم خوشبو دے نفسیاتی اثرات کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں فیرومونز دے مطالعے وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ فیرومونز جانوراں دے رویے کوں متاثر کر سڳدے ہن اتے انساناں وچ وی انہاں دا کجھ اثر تھی سڳدے ۔ انہاں دے کم فیرومونز دے حیاتیاتی کردار کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں خوشبو اتے فیرومونز دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ خوشبو اتے فیرومونز کوں گیس کرومیٹوگرافی اتے ماس سپیکٹومیٹری دی مدد نال ماپا ونڄے سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں خوشبو اتے فیرومونز دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں خوشبو اتے فیرومونز دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انسانی رویے اتے جانوراں دے رویے کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق طب ، نفسیات اتے مارکیٹنگ دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
رچرڈ ایبرائٹ

## رچرڈ ایبرائٹ (پیدائش 1959)
رچرڈ ایچ ایبرائٹ ، رٹگرز یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی مالیکیولر حیاتیات دان ہن ۔ انہاں کوں پروٹین-ڈی این اے تعامل ، ٹرانسکرپشن دے پہلو اتے اینٹی بیکٹیریل دوائیں دی دریافت تے انہاں دے کم دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔ 

انہاں دی تحقیق دا مرکز پروٹین-ڈی این اے تعامل ، ٹرانسکرپشن اتے اینٹی بیکٹیریل دوائیں دی دریافت تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ پروٹین ڈی این اے نال کیویں تعامل کریندن ، ٹرانسکرپشن کیویں تھیندی ہے اتے اینٹی بیکٹیریل دوائیں کیویں کم کریندین ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں جین دے اظہار ، بیکٹیریل انفیکشن اتے دوائیں دی ترقی دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ 

انہاں پروٹین-ڈی این اے تعامل دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین ڈی این اے نال مخصوص طریقے نال تعامل کریندن اتے ایہ تعامل جین دے اظہار کوں کنٹرول کریندا ہے ۔ انہاں دے کم جین دے اظہار دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں ٹرانسکرپشن دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ٹرانسکرپشن ہک ڳنجھل عمل ہے جیڑھا مختلف پروٹینز دے ذریعے کنٹرول تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم ٹرانسکرپشن دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں اینٹی بیکٹیریل دوائیں دی دریافت دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ بیکٹیریا دے جینز کوں نشانہ بݨا تے اینٹی بیکٹیریل دوائیں تیار کیتیاں ونڄ سڳدین ۔ انہاں دے کم اینٹی بیکٹیریل دوائیں دی ترقی کوں ممکن بݨایا ۔ 

انہاں پروٹین-ڈی این اے تعامل ، ٹرانسکرپشن اتے اینٹی بیکٹیریل دوائیں دی دریافت دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جیناتی انجینئرنگ اتے بایو کیمیکل طریقے پروٹین-ڈی این اے تعامل ، ٹرانسکرپشن اتے اینٹی بیکٹیریل دوائیں دی دریافت دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین-ڈی این اے تعامل ، ٹرانسکرپشن اتے اینٹی بیکٹیریل دوائیں دی دریافت دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔ 

انہاں مالیکیولر حیاتیات دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں جین دے اظہار ، بیکٹیریل انفیکشن اتے دوائیں دی ترقی دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق مالیکیولر حیاتیات ، طب اتے دوائی سازی دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
جان ٹائلسٹن ایڈسال

## جان ٹائلسٹن ایڈسال (1902-2002)
جان ٹائلسٹن ایڈسال ، ہارورڈ دے ہک سنڄاپو امریکی پروٹین کیمیا دان ہن ۔ او پروٹین دی تحقیق وچ ٻہوں اثر انداز تھئے ، اتے (ایڈون کوہن دے نال) "پروٹینز ، امینو ایسڈز اتے پیپٹائڈز" دے مصنف ہن ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے رکن ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز پروٹین دی کیمسٹری اتے انہاں دی خصوصیات دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ پروٹین کیویں کم کریندن اتے او انسانی جسم کیتے کیویں ضروری ہن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں پروٹین دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین امینو ایسڈز نال بݨے ہوندن اتے انہاں دی بݨتر انہاں دے فنکشن کیتے ضروری ہے ۔ انہاں دے کم پروٹین دی بݨتر اتے فنکشن کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں پروٹین دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین کوں الٹرا سینٹری فیوگیشن ، الیکٹروفورسس اتے سپیکٹرو فوٹومیٹری دی مدد نال مطالعہ کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں (ایڈون کوہن دے نال) "پروٹینز ، امینو ایسڈز اتے پیپٹائڈز" کتاب لکھی ۔ ایہ کتاب پروٹین دی کیمسٹری اتے خصوصیات دے بارے وچ معلومات دا ہک جامع ذریعہ ہئی ۔ ایہ کتاب سائنسداناں  دیاں کئی پیڑھیاں  کیتے رہنما ثابت تھئی ۔

انہاں پروٹین کیمسٹری دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے طب دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
کونراڈ ایلویجم

## کونراڈ ایلویجم (1901-1962)
کونراڈ ایلویجم ، وسکونسن یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان اتے غذائیت دان ہن ۔ انہاں کوں ݙو وٹامنز ، نیکوٹینک ایسڈ اتے نیکوٹینامائیڈ دی شناخت دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز وٹامنز دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ وٹامنز کیویں کم کریندن اتے او انسانی صحت کیتے کیویں ضروری ہن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں وٹامنز دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں نیکوٹینک ایسڈ اتے نیکوٹینامائیڈ دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ نیکوٹینک ایسڈ اتے نیکوٹینامائیڈ پیلاگرا بیماری کوں روکݨ وچ مدد کریندن ۔ انہاں دے کم پیلاگرا بیماری دے علاج کوں ممکن بݨایا ۔

انہاں وٹامنز دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جانوراں دے ماڈلز وٹامنز دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں وٹامنز دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں غذائیت دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں وٹامنز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے غذائیت دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں نیکوٹینک ایسڈ اتے نیکوٹینامائیڈ دے علاوہ ٻئے وٹامنز تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ وٹامنز انسانی صحت کیتے ضروری ہوندن اتے انہاں دی کمی بیماریاں دا باعث بݨدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں وٹامنز دی اہمیت کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
کونسٹنٹین ایفیٹوف

## کونسٹنٹین ایفیٹوف (پیدائش 1958)
کونسٹنٹین ایفیٹوف ، کریمیا سٹیٹ میڈیکل یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو یوکرینی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں کوں مالیکیولر امیونولوجی ، ارتقائی حیاتیات اتے بایو سسٹمیٹکس وچ انہاں دے کم دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز مالیکیولر امیونولوجی ، ارتقائی حیاتیات اتے بایو سسٹمیٹکس دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ مدافعتی نظام کیویں کم کریندا ہے ، جاندار کیویں ارتقاء پزیر تھیندن ، اتے جانداراں کوں کیویں درجہ بندی کیتی ونڄے سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں مدافعتی نظام ، ارتقاء اتے جانداراں دی درجہ بندی دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں مالیکیولر امیونولوجی دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ مدافعتی نظام مالیکیولر سطح تے کیویں کم کریندا ہے اتے کیویں ایہ مختلف پیتھوجنز کوں سنجانݨدا اتے انہاں نال لڑدا ہے ۔ انہاں دے کم مدافعتی نظام دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں ارتقائی حیاتیات دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جاندار مالیکیولر سطح تے کیویں ارتقاء پزیر تھیندن اتے کیویں جیناتی تبدیلیاں انہاں دے ارتقاء کوں متاثر کریندین ۔ انہاں دے کم ارتقاء دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں بایو سسٹمیٹکس دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جانداراں کوں مالیکیولر ڈیٹا دی مدد نال کیویں درجہ بندی کیتی ونڄے سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم جانداراں دی درجہ بندی دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں مالیکیولر امیونولوجی ، ارتقائی حیاتیات اتے بایو سسٹمیٹکس دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جیناتی سیکوینسنگ اتے مالیکیولر فائیلوجنیٹکس مالیکیولر امیونولوجی ، ارتقائی حیاتیات اتے بایو سسٹمیٹکس دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں مالیکیولر امیونولوجی ، ارتقائی حیاتیات اتے بایو سسٹمیٹکس دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں مالیکیولر امیونولوجی ، ارتقائی حیاتیات اتے بایو سسٹمیٹکس دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں مدافعتی نظام ، ارتقاء اتے جانداراں دی درجہ بندی دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) ، حیاتیات اتے طب دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
سرائیکی وسیب دیاں وستیاں تے وستیاں دی حیات

## '''وستی:Settlement  :'''
پراݨے زمانے وچ انسان غاریں وچ رہنداہا۔او پتھردا زمانہ اکھوہنداہا۔جیندےوچ انسان پتھردےاوزاریں نال جانوریں دا شکارکرݨ کیتے ایڈےاوڈےپھرداراہندا ہی۔ول جڈاں انسان فصل رہاوݨ کنوں واقف تھیاتاں غاریں وچوں نکل تےدریائی وادیں وچ آ کے آبادتھی گیا۔تےایں طراں مل جل تے مستقل طور تے ہک جاہ راہݨ دا مںڈھ ٻدھا۔‘‘ جیڑھے ویلے ہک جاہ مستقل طورتے  بِہوں سارےگھر بݨ ونجݨ تاں اُوں کوں وستی آہدن۔،، (1)

## '''وستی دا محل وقوع تے مقام:'''
‘‘ وستی دا محل و قوع تے مقام بہوں اہمیت دا حاصل ہے۔محل وقوع کنوں پتہ لگدے جو وستی کتھاں واقع ہے۔تے مقام زمین دا او حصہ ہوندے جیندے اتے وستی واقع ہوندی اے۔ ’’ (2)

منڈھ کنوں انسان نے وستیں کیتے مندرجہ ذیل مقامات کوں فوقیت ڈتی اے۔ 

·                   ‘‘ دریاویں دے کنارے 

·                   ݙو دریاویں دا درمیانی علاقہ

·                   ساحل سمندر تے جزیرے 

·                   مختلف ذرائع آمدو رفت دی سہولت 

·                   روز مرہ زندگی دی سہولت دی فراوانی’’ (3)

## '''دیہاتی تے شہری وستیاں Rural and Urban Settlements'''
آبادی تے سرگرمی دے لحاظ نال وستیں دیاں ݙو وݙیاں قسماں ہن۔

                  I.                       دیہاتی وستیاں       

               II.                       شہری وستیاں

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
شیلے لونگ

شیلے لونگ ہک امریکی اداکارہ ہے۔ انہاں ٹیلی ویژن سیریز "چیئرز" (Cheers) وچ ڈیانے چیمبرز دے کردار کیتے شہرت حاصل کیتی۔ لونگ "آؤٹ ریجئیس فارچیون" (Outrageous Fortune) اتے "دی بریڈی بنچ مووی" (The Brady Bunch Movie) جیہاں فلماں وچ وی اہم کردار ادا کیتے ہن۔ اوہ اپݨی باصلاحیت اتے مزاحیہ اداکاری کیتے ڄاݨی ویندی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
دیہاتی وستیاں

دیہاتی وستیاں Rural Settlements  انسان دے زمین تے آباد تھیوݨ دے بعد ساریں کنوں پہلے دیہاتی وستیاں ہی وجود اچ آئین۔انہیں دی خصوصیات مندرجہ ذیل ہن۔

·                   ‘‘ اے وستیاں سائزاچ چھوٹیاں ہوندن

·                   انہیں دی آبادی گھٹ ہوندی اے۔

·                   دیہاتیں اچ آبادی دا زیادہ تر حصہ زراعت دے پیشے نال منسلک ہوندے ۔

·                   دیہاتیں وچ تعلیمی،طبی،تے تفریحی سہولتاں گھٹ ہوندن۔’’ (4)

## Forms of Rural Settlements دیہاتی وستیاں دی بناوٹ دے لحاظ نال اقسام

##### بناوٹ دے لحاظ نال دیہاتی وستیں دی اقسام مندرجہ ذیل اے۔
1.               دِگھریاں ہویاں وستیاں  Dispersed Settlements

‘‘ ایں جھیاں وستیاں جنہیں وچ گھر ہک بئے کنوں پرَے پرَے ہوندن۔انہیں کوں دِگھریاں یا کھنڈیاں ہوئیاں وستیاں آہدن ۔’’ 

2.               جڑیاں  ہوئیاں وستیاں  Nucleated Settlements

ایں جھیاں وستیاں جیندےوچ گھر ہک بئےدےنال نال ہوندنانہیںکوں جڑیاں ہوئیاں وستیاں آکھیاویندے۔ 

3.               لمبوتریاں وستیاں 

دریا یا سڑک دے نال نال دگھریاں ہوئیاں وستیاں عموماًلمبوتری شکل دیاں ہوندن۔

4.                 منصوبہ بندی دے تحت بݨیاں ہوئیاں وستیاں 

اکژ وستیاں با قاعدہ منصوبہ بندی دے تحت بݨایاں ویندن جنہیں وچ گلیں تے سٹرکیں دی ترتیب رکھی ویندی اے۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
شہری وستیاں

شہری وستیاں  ‘‘ شہری وستیں دے قیام دی بنیاد اوں ویلے پاتی گئی جڈاں انسان نے زراعت اچ مہارت حاصل کیتی ۔ تے اَپݨی  لُوڑ کنوں زیادہ پیداوار حاصل کرݨ شروع کیتی۔ ایں طراں تجارتی سرگرمیں دامنڈھ ٻدھا۔ جیندے کنوں لوکیں دا معیار زندگی اُچا تھیوݨ لگا۔ معیار زندگی بلند تھیوݨ دی وجہ نال گھریں دی تعمیر دا انداز وی بدلݨ لگا۔تے وستیں کیتے باقاعدہ منصوبہ بندی دے تحت مقامات دا انتخاب تھیوݨ لگا۔’’  (5)

ہݨ اساں شہری وستیں دی خصوصیات دا جائزہ گھندے ہیں۔

1.                 اے وستیاں سائز اچ وڈیاں ہوندن 

2.                 انہیں دی آبادی زیادہ ہوندی اے 

3.                 شہریں وچ زیادہ تر لوک خدمات ،صنعت تے تجارت دے پیشے نال منسلک ہوندن۔ 

4.                 شہریں وچ تعلیمی ، طبی ، تجارتی تے تفریحی ہرقسم دی بنیادی سہولتیں دی فراوانی ہوندی اے۔ 

5.                 بݨاوٹ دے لحاظ نال شہری وستیاں ‘‘جڑیاں ہویاں وستیاں اکھیندن۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
وستیں دی درجہ بندی

وستیں کوں حجم تے سرگرمیں دے مطابق ترتیب ڈتا ویندے ۔ جیویں جیویں وستی دا حجم ودھدا ونجے تاں اُوندیں دئیں سرگرمیں وچ وی ودھارا تھیندے ویندا ۔

## 1.ذیلی گاؤں / وستی  Hamlet   ‎
‘‘اے سب کنوں چھو ٹی وستی گاؤں اے جہڑھی چند گھریں تے مشتمل ہوندی اے۔ اے گھر ہک بئے کنوں پرے پرے ہوندن ۔ تے انہیں دے ادھ وچ زمین کاشتکاری / رہاوݨ کیتے استعمال تھیندی اے اینجھیں وستیں کوں ذیلی گاؤں آکھیا ویندے۔ ’’ (6)

## 2.گاؤں Village
گاؤں ، ذیلی گاؤں کنوں وڈا ہوندے اے کافی زیادہ گھر یں  تے مشتمل ہوندے ۔ گاؤں اچ زیادہ تر گھر زرعی زمینیں دے نال بݨائے ویندے ہن۔ 

## 3.قصبہ Town
اینجھیں وستی جیڑھی گاؤں کنْوں وَڈی تے شہر کنوں چھوٹی ہووے ۔ قصبہ اکھیندی اے۔ اِیندے وچ گاؤں تے شہر ݙوہیں دیاں خصوصیات پاتیاں ویندن ۔ قصبے اچ بازار، تعلیمی ادارے ، ہسپتال تے سرکاری دفاتر وی موجود ہوندن۔ایندے علاوہ آبادی دی حدود دے وچ تے باہرو کاشتکاری وی کیتی ویندی اے۔ 

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
دیہاتی تے شہری آبادی

پاکستان بنیادی طور تے  ہک زرعی ملک ہے۔ زیادہ تر لوگ زراعت دے پیشے نال جڑْے ہوئے ہن۔ ایہا وجہ ہے جو پاکستان دی زیادہ تر آبادی دیہاتیں اچ آباد ہے۔ البتہ بہتر زندگی کیتے لوگ شہر یں دا رخ کریندن جیندی وجہ نال شہری آبادی اچ اضافہ تھیندا ویندے ۔ موجودہ دور اچ دیہاتیں اچ راہن آلے افراد دا تناسب تقریبا61 فیصد تے شہری آبادی دا تناسب تقریبا 39 فیصد اے۔ 

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
اندرون ملک نقل مکانی

دنیا دے ڈوجھے ممالک دی طرح پاکستان اچ وی اندرون ملک نقل مکانی بالخصوص دیہاتیں کنوں شہریں دُورجحان ودھدا ویندے ۔ لوگ بہتر معیار زندگی کیتے شہریں دا رخ  کریندن ۔ البتہ رہائش کیتے ہن شہروں کنوں دُور پُر سکون جاہیں دے انتخاب کوں وی ترجیح ڈیندن۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
کچے چارے

دیہات اچ ہک جا ہ کنوں ڈوجھی جاہ تے ونجن کیتے کچے چارےبݨائے ویندن ۔ جیڑھے عموماً مٹی دےہوندن ۔ انہیں تے صرف ریڑھے ، ڈاندریڑھی تے گڈاں ریڑھی چلدن جیڑھیاں سست رفتار ہوندن ۔ مٹی نال بݨن دی وجہ نال سفر دے دوران بہوں گرد و غبار / دھوڑ اُڈدی اے۔’’ (7)

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
دیہاتی آبادی

دیہاتی آبادی  Rural Settlement

ساݙے ملک پاکستان دی تقریباً 61 فیصد آبادی دیہاتی علاقیں وچ آباد ہے۔اے آبادی مندرجہ ذیل شکلیں وچ پاتی ویندی اے۔

1.               کھیت رہائش( Farmstead )  

2.               وستی(Hamlet)     

3.                دیہات    (Village)

اے ترائے صورتاں ہک ݙوجھے نال منسلک ہن ۔ کھیت رہائش دی کثیر تعداد وستی بݨریندی اے۔ تے چند وستیاں کٹھے رہائش کر گِھنݨ تاں چک یا دیہات بݨ ویندے۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
وستی

‘‘ اے ساریں کنوں چھوٹی آبادی ہے جیڑھی چند گھریں تے مشتمل ہوندی اے۔ اے کہیں سڑک دے نال یا ڈوہیں پاسے آباد ہوندی ہے۔ وڈی وڈی سڑکیں دے سجے کھبےاینجھیاں آبادیاں ساڈے معاشرے وچ عام پاتیاں ویندیاں ہن۔ جبکہ ایں جھیاں وستیاں دریاویں تے نہیریں دے کنارے تے عام پاتیاں ویندن ایں جھئیں وستیں کوں لائن آلے گاون وی آکھیا ویندے۔وستی چند گھریں تے ضروریات زندگی دی دکانیں تے مشتمل ہک چھوٹی جھئیں آبادی جیندے وچ اکثر مکان پکے تے بجلی موجود ہوندی اے۔ 

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
وستی دی خاصیتاں

## 1رہائش
وستی وچ راہݨ آلے کَندھ نال کَندھ ملا تے گھر بݨندن۔ 

## 2.باہمی تعاون
اے لوگ ہک بئے دے تعاون دے محتاج ہوندن ۔ خاص طور تے گھریلو ضروریات تے زرعی کمیں وچ ہک بئے دے معاون ہوندن ۔ اتھاں خالص تعاون ملدے۔ خلوص تے محبت پاتی ویندی اے۔ اصولی معاملات وچ اختلاف وی پاتے ویندن ، جنہیں کوں رد نی کیتا ویندا ۔ جیندے وچ ہک بئے کوں مالی نقصان پچاوݨ، ہک ڈوجھے دی عزت خراب کرݨ شامل ہن۔

## 3 بنیادی سہولتاں
ساڈے معاشرے دی دیہی آبادی زیادہ تر ایں جھئیں صورتیں اچ پاتی ویندی اے۔انہیں وچ ہک چھوٹی مسیت تے ہک دکان ضرور پاتی ویندی اے۔سکول عام طور تے نیڑے دے  گاؤں یا وڈی وستی وچ پاتا ویندے۔

## 4. جدید سہولتاں
 وستی عام طو ر تے جدید سہولتیں مثلاً پاݨی ، بجلی ، ٹیلی فون  وغیرہ کْنوں محروم ہوندی اے۔ مگر او وستیاں جیڑھیاں وڈیں شہریں دے نال نال ہوندن انہیں وچ اے سہولتاں کتھائیں کتھا ئیں دستیاب ہن۔ 

## 5.رشتہ داری یا قرابت
وستیاں عام طور تے ہک قبیلہ ، گروہ یا برادری نال تعلق رکھݨ آلے افراد تے مشتمل ہوندیاں ہن انہیں وچ ݙھیر لوکیں دے پیشے وی ہکو جھئیں ہوندن۔ 

## 6. عصبیت دا جذبہ
انہیں وچ عصبیت دا جذبہ نہایت گہرا پاتا ویندے تے مشکل حالات وچ سارے کھٹے تھی تے ہک ٻئے دی مدد کریندن تا ہم اندرونی اختلافات وی ہوندن۔ 

## 7.معاشرتی تفاعل
انہیں وچ معاشرتی تفاعل نہایت ہی گہرا ہوندے تے بہوں زیادہ ہوندے ۔ لوک ہک بئے کوں نیڑے کنوں ڄاݨدے ہن تے ذاتی زندگی اچ دلچسپی گھندن۔ 

## 8.پردہ و حجاب
وستی دے افراد ہک بئے دے اتنا قریب ہوندن کہ انہیں دیاں تریمتیں وستی دے مردیں کنوں پردہ نی کریندیاں۔ 

## 9.بنیادی ضروریات دی فراہمی
 وستی اپݨیاں ضرورتاں اندر خانے پوری کریندی اے۔ جیندے وچ روز مرہ دے کھاوݨ پیوݨ دیاں چیزاں ، درزی، نائی صحت و سکول دے بنیادی مراکز وغیرہ ہن۔ دیگر ضروریات کیتے نال آلے گاؤں ونجڑاں پوندے۔

## چک یا گاؤں
‘‘ دیہاتی آبادی کھیت رہائش دے علاوہ چھوٹے گاؤں دی شکل اچ کھٹی رہندی اے۔ ایں جھئیں آبادی کوں چک یا گاؤں یا پنڈ آہدن ۔ اے ہک بئے کنوں پرے بہوں سارے گھریں تے مشمل ہوندی اے۔ اوں گاؤں دی معاشرتی زندگی ایں طراں دی ہوندی اے۔’’ (11) 

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
جینیفر لوپیز

جینیفر لوپیز ہک امریکی ڳائیکہ ، اداکارہ اتے رقاصہ ہے۔ انہاں "سیلینا" (Selena) اتے "آؤٹ آف سائٹ" (Out of Sight) جیہاں فلماں وچ اہم کردار ادا کیتے ہن۔ لوپیز "جینی فرام دی بلاک" (Jenny from the Block) اتے "آن دی فلور" (On the Floor) جاہیں ڳاݨے وی کڈھے ہن۔ اوہ اپݨی باصلاحیت اتے ہر فن مولا پرفارمنس کیتے ڄاݨی ویندی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ٹیلی ویژن پروڈیوسر زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
دیہات اچ پیشیں اچ اختلاف

دیہات اچ اکثر لوکیں دا پیشہ کاشتکاری ، کجھ فنکار ، جنہیں وچ لوہار ، درکھاݨ ، مو چی ، دھوبی، نائی ، مراسی وغیرہ شامل ہوندن۔انہیں دے علاوہ چند دکاندار ، حکیم یا ڈاکڑ ، ݙنگریں دا ڈاکڑ، سرکاری ڈسپنسری، پرائمری یا مڈل سکول ، زراعت انسپکڑ ، سکول ماسڑ ، پٹواری ، مولوی ، عید گاہ ، گورکن ، پولیس چوکی وغیرہ ہوندی اے۔ ’’

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
دیہات اچ سیاسی دھڑے بندی تے پارٹی بازی

1. : دیہات اچ سیاسی دھڑے بندی تے پارٹی بازی وی کیتھائیں کیتھائیں پاتی ویندی اے۔ جیندےوچ وڈےوڈےزمینداردھڑے بݨیندن۔انتخابات دے دوران اے سیاسی گٹھ جوڑ نمایاں نظر آندے۔ کجھ وستیں دے کچے تے پکے گھریں و چ رَل مِل تے راہݨ اَتے ضرورت دیاں چیزاں ملݨ دی سوکھ تے بجلی وی ہوندی اے۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
جین لنچ

جین لنچ ہک امریکی اداکارہ اتے کامیڈین ہے۔ انہاں ٹیلی ویژن سیریز "گلی" (Glee) وچ سو سلویسٹر دے کردار کیتے شہرت حاصل کیتی۔ لنچ "بیسٹ ان شو" (Best in Show) اتے "دی 40-ایئر-اولڈ ورجن" (The 40-Year-Old Virgin) جیہاں فلماں وچ وی کم کیتا ہے۔ اوہ اپݨی مزاحیہ اداکاری اتے دلکش شخصیت کیتے ڄاݨی ویندی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
دیہات اچ دینی مدرسہ

## دینی مدرسہ
‘‘دیہات دی جامع مسجد اچ دینی مدرسہ وی ہوندے جتھاں قرآن پاک دی تعلیم ڈتی ویندی اے۔ رمضان المبارک وچ  تراویح دا اہتمام وی ہوندے۔’’ (13) اِیݙو آݙو دے لوک مسجد اچ کھٹے تھی تے نماز پڑھدن اتے ٻال مدرسے وچ قرآن پاک دی تعلیم حاصل کریندن۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
دیہات اچ آمدورفت دا ذریعہ

ہک دیہات دا ڈوجھے دیہات دے نال  بنئیں تے سڑکیں دے زریعے تعلق ہوندے تے قریبی شہر دے نال کچی یا پکی سڑک دے ذریعے رابطہ ہوندے جیندی وجہ نال اَوݨ ونجݨ رہندے۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
دیہات اچ ذرائع ابلاغ

دیہات اچ ریڈ یو تے اخبار عام استعمال کیتے ویندن۔ کیتھائیں کیتھائیں ٹی وی وی ہوندےدیہاتی راہݨ سہݨ پر سکون معاشرتی زندگی دا ماحول مہیا کریندے۔ جھیڑے جھگڑے دا منصب تے جھیڑے دا شکار تھیوݨ 

آلے بندےایں ماحول کنْوں ذہنی سکون حاصل کریندن۔پریشانی ، انتشار تے بد نظمی دا شکار تھیون آلے افراد وی دیہاتی ماحول اچ سکون حاصل کریندن جیڑھے لوک قلبی انتشار اچ مبتلا ہوون یا مالیخولیا دے مریض ہوون دیہاتی زندگی انہیں کیتے بہترین علاج گاہ اے جتھَاں گھٹ کنوُں گھٹ مصروفیات تے پریشانی پاتی ویندی اے۔ 

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
وستی دی اہمیت

‘‘ سرائیکی وسیب اچ دیہات شہر تے کھیت رہائش دے مابین رابطے دا ذریعہ ہن ۔ کھیتیں وچ راہݨ آلے لوکیں دی ضروریات دیہات کنْوں پوری تھیندی اے۔ جیندے وچ سکول ، جامع مسجد، عید گاہ ، کاروبار، دکاناں، علاج کیتے حکیم یا ڈاکڑ ، دیہاتی ڈاک خانے ، یونین کونسل دا دفتر، پٹواری ، درزی، لوہار، درکھان، موچی ، نائی، کمبھار وغیرہ شامل ہن۔اتے شہریں دی مصنوعات دیہات دے دکانداریں دے ذریعے دیہات آلیں تک تے کھیتیں دے آباد کاریں تک پہنچدی اے۔۔ جیندے نال شہریں دا صنعتی مال دیہاتی علاقیں اچ کھپدے۔ اجتماعی پروگرام وی دیہات اچ تھیندن جنہیں داواسطہ اِیڈو اْوڈو دے لوکیں نال ہوندے۔ انتخابی مہم دامنڈھ وی دیہات دے قائد کریندن۔ جیڑھی چفیر دیہات اچ کھنڈ ویندی اے۔کھیڈیں دا انعقاد دیہات دے سکول یا یونین کونسل دے دفتر اچ دیہات دے انہیں  جوانیں کنْوں تھیندے جیڑھے ایندے وچ دلچسپی گھندن۔ ’’  

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
کیلی لنچ

کیلی لنچ ہک امریکی اداکارہ ہے۔ انہاں "کاک ٹیل" (Cocktail) اتے "ڈریگ اسٹور کاؤ بوائے" (Drugstore Cowboy) جیہاں فلماں وچ اہم کردار ادا کیتے۔ لنچ ٹیلی ویژن سیریز "میجک سٹی" (Magic City) وچ وی کم کیتا ہے۔ اوہ اپݨی باصلاحیت اتے ہر فن مولا پرفارمنس کیتے ڄاݨی ویندی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ٹیرن میننگ

ٹیرن میننگ ہک امریکی اداکارہ ہے۔ انہاں "8 مائل" (8 Mile) اتے "ہسٹل اینڈ فلو" (Hustle & Flow) جیہاں فلماں وچ اہم کردار ادا کیتے۔ میننگ ٹیلی ویژن سیریز "اورنج از دی نیو بلیک" (Orange Is the New Black) وچ وی کم کیتا ہے۔ اوہ اپݨی باصلاحیت اتے ہر فن مولا پرفارمنس کیتے ڄاݨی ویندی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:فلمی اداکار
ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
وستی دی حیات

پہلے اساں ہک ایہوجئیں بھوئیں تے وسدے ہاسے جیڑھی قصے ، شاعری ، کھیڈاں ، علوم و فنون ، محبت ، امن، خُشحالی ، تے بہادری دا پنگھوڑاہئی۔ ایندے وچ ست دریا اپݨے ڈھیر سارے بانہہ بیلی دریاویں سمیت واہندے ہن۔ تے اے سارے دریا مختلف وستیں وچوں لنگھ تے ایتھاں کٹھے تھیدن تے لمیں دو سیکڑیں کوہیں دا پندھ کر تےسمندر اِچ ونج ݙھاندن ایں زرخیز وادی اِچ کݨک ، کپاہ ، چاول تے ݙوڄھیاں فصلاں زور دیاں تھیندن۔تے ایتھو دے لوک وڈے رڑھ وَاہِن۔ اے وادی چرند پرند دی ما أہے۔ جیندی جھولی اچ ہرݨ، پاہڑے ، گئیں ، تتر ، تلہور ، کونجاں تے ڈوجھے پکھی تے جانور مٹک مٹک تے ٹردن ۔ تے امن دی ایں بھوئیں تےاْݙاکڑیاں مریندن ۔ ایں وسیب وچ نہ صرف رڑ ھ وائی تھیندی اے بلکہ کپاہ ، مٹی دے نفیس تھانویں تے بݨیے ہوئے پھل بوٹے اتھوں دی فنی مہارت دے شاہکا ر ہن۔ایں بھاگ بھریئے وسیب اچ تلےِ تے چاندی دے تاریں نال ہولیاں پھْل جْتیاں تے کھسے بݨائے ویندے ہن۔ مردیں دے سر تے بدھݨ کیتے سوݨیاں ریشمی لنگیاں بݨایاں ویندیاں ہن۔ چولے تے ہار کڈ بھئے ویندے ہن۔ پلنگ ، کھٹوں ،صندوقاں ، مونہہ  ݙلکھن دے شیشے تے با لیں دے سر بلہاوݨ آلے مرکھے رنگین تے سْہݨیں ہوندن۔ جہناں کوں شیشے نال سنگھار یا ویندے تےاِتھاں پَڑچھے ، سْندھڑے ،اتے چادریں وچ مختلف  رنگیں نال پھل بوٹے بݨائے ویندے ہن۔ ایں وسیب اچ ہر پاسے ساوِل گْھلدی ہوا اچ جھمراں مریندی ہے تے پھْل ہک بئے کوں گلکڑیاں پیندن۔ اٹھیں دی چھیݨ چھیݨ تے شَرنادی سْر تے حَا نچیں دی روح جھمراں مریندی بَنڑی دے گھردوجنج توں پہلے پجݨ کیتے دھرو کڑیاں مریندن تے رنگین کھٹوں تے باندھن۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
سرائیکی وسیب ۔ ڈویژن تے اضلاع

سرائیکی وسیب چار نشابُر خطیاں تے مشتمل اے۔ روہ ، روہی، تھل دامان۔ سرائیکی وسیب دے ساڈھے چھ ڈویثرن تے 23 ضلعےہن۔ ڈویثرنیں دے ناں اے ہن۔ ملتان ، بہاولپور، ڈیرہ غازی خان، ڈیرہ اسماعیل خان، سرگودھا، ساہیوال۔ 

1.  ملتان ڈویثرن دے چارے ضلعےخانیوال، وہاڑی، لودھراں تے ملتان ہن۔تے ایندیاں تحصیلاں ملتان، شجاع آباد، دنیاپور، خانیوال، کبیر والا، میاں چنو، وہاڑی، میلسی، بورے آلا۔

2.   بہاولپور ڈویثرن دے ترے ضلعے ، بہاولنگر، بہاولپور، رحیم یار خان، تحصیلاں أچ بہاولپور، نیرمان، احمدپورشرقیہ، حاصل پور، بہاولنگر، منچن آباد، چشتیاں ، ہارون آباد، فورٹ عباس، رحیم یار خان، لیاقت پور، خانپور، صادق آباد شامل ہن۔ 

3.   دیرہ غازی  خان ڈویثرن دے چارے ضلع  دیرہ غازی خان ، مظفر گڑھ، لیہ تے راجن پور ہن۔تحصیلاں دی ترتیب ایویں ہے۔ ڈیرہ غازی خان، تونسہ شریف، کوٹ چھٹہ، راجن پور، روجھان، جام پور، علی پور، مظفر گڑھ، کوٹ ادو، خان گڑھ تے جتوئی۔ مظفر گڑھ پنج تحصیلیں دا بہوں وڈا ضلع ہے۔ 

4.   دیرہ اسماعیل خان ڈویثرن وچ ݙو ضلعے ناٹک تے دیرہ اسماعیل خان آندن۔ تحصیلاں وچ کلاچی، پہاڑ پور تے ڈیرہ اسماعیل خان شامل ہن۔

5.   سرگودھا ڈویثرن وچ سرگودھا، حوشاب، میانوالی تے بھکر دے ضلعے آندن۔ تحصیلاں أچ سرگودھا، شاہ پورصدر، بھلوال، خوشاب، نور پور تھل ، میانوالی، عینی خیل، بھکر، کلورکوٹ تے منکیرہ شامل ہن۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
ایڈلی مارا

ایڈلی مارا ہک امریکی اداکارہ ہئی۔ انہاں 1930 دے ݙہاکے وچ فلماں وچ کم کیتا۔ مارا "دی گڈ ارتھ" (The Good Earth) اتے "آئی میٹ ہم ان پیرس" (I Met Him in Paris) جیہاں فلماں وچ اہم کردار ادا کیتے۔ اوہ اپݨی باصلاحیت اتے دلکش شخصیت کیتے ڄاݨی ویندی ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:فلمی اداکار
ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
پینی مارشل

پینی مارشل ہک امریکی اداکارہ اتے ہدایت کار ہئی۔ انہاں "لیگ آف دیئر اون" (A League of Their Own) اتے "بگ" (Big) جیہاں فلماں دی ہدایت کاری کیتی۔ مارشل ٹیلی ویژن سیریز "لیورن اینڈ شرلی" (Laverne & Shirley) وچ وی کم کیتا ہئی۔ اوہ اپݨی باصلاحیت اتے مزاحیہ اداکاری کیتے ڄاݨی ویندی ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
سرائیکی وسیب دی ثقافت

سرائیکی ثقافت:ثقافت کہیں وی قوم دے گروہ دی سنجاݨ ہوندی اے ایندے نال پتہ لگدے جو اْوقوم کیویں حیاتی گزریندی اے کیویں رہندی اے کیا کھاندی پیندی اےاوندیاں رسماں ریتاں کیا ہن۔ اوندے ویس ، غذادیاں عادتاں وغیرہ کیا ہن۔کہیں قوم دا ادب تے ثقافت اوندی میراث تے سرمایہ ہوندی اے بندہ وݙا ہووئے بھانویں چھوٹا غریب ہووئے بھانویں امیر پڑھیا لکھیا یا اݨ پڑھ ہووئے اونکوں اپݨی زبان کلچر اْتے ادب نال ضرور پیار ہوندے۔ اے ثقافت جغرافیائی ماحول ، موسماں تے زندگی دے طور طریقے دے مطابق وی ہوندی اے بعض ویلے وٹیندی رہندی اے۔ سرائیکی وسیب زیادہ تر میدان تے رتیلے علاقیاں دے وچ موجود اے اتے بعض لوک پہاڑی تے نیم پہاڑی علاقیں وچ وی رہندن۔ جغرافیائی ماحول دی تبدیلی دے نال وی رہݨ سہݨ ویس تے مجلسی آداب دا فرق پوندے ایں طرح اساں آکھ سگدے ہیں جو کہیں وی قوم دی ثقافت دے اجزا اے ہن۔

1.                 لباس: مردانے لباس ، زنانہ لباس، مرادنے گاݨہیں ، زنانیں گاݨہیں ۔

2.                 خوراک : ثرید ، سجی ، سُوبت، پرہندہ

3.                 زبان: گیت ، شادی دے ویݨ ، لولی، فصلیں دے گیت۔

4.                 رسم و رواج : جمݨ ، شادی اتے موت دیاں رسماں تے رواج ، ݙے گھن دا رواج وغیرہ۔ 

5.                 آرٹ دے پیشے: زراعت ، زیور سازی، ظروف سازی، اْکیڑ سازی۔

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی
ثقافت /کلچر دا لغوی مفہوم

بعض کلمات تے اصطلاحات ایں جھیاں ہوندن کہ انہاں دے معنی تے مطلب اساں سمجھدے ہیں محسوس کریندے ہیں لیکن انہیں دی جامع تے واضح تعریف مشکل کر سگدے ہیں۔ مثلا محبت ، شجاعت تے صداقت وغیرہ کجھ اہیو جھیاں معاملہ کلچر یا ثقافت دا ہے۔ کلچر اصل اچ انگریزی لفظ Cultivation کنوں گھِدا گئے جیندے معنی زراعت تے کاشتکاری دے ہن۔

انگریزی دی مشہور ڈکشنری چیمبرز اچ کلچردے معنی ‘‘ شائستگی و درستگی ’’ تے آکسفورڈ ڈکشنری وچ ‘‘ تربیت و ترقی ’’ دے ہن۔

ایلیٹ دے مطابق کلچر دا مفہوم ‘‘ تمدنی سلیقہ تے معاشرتی قرینہ اے’’ قدیم رومن اچ کلچر کنوں مراد ‘‘ ذہن و دماغ دی کاشتکاری تے ایندے وچ خیالات دی آبیاری  ’’ چنانچہ کلچر علما لغت دےنیڑے کلچر مندرجہ ذیل معنی دا حاصل ہے۔ 

1.                 ‘‘ کہیں چیز دی اصلاح تے درستگی

2.                 تربیت تے ترقی

3.                 اخلاق تے عادات کوں سنوارݨ 

4.                 تہذیب تے تعلیم 

5.                 تحسین ارتقا

6.                 عیب کنوں پاک کرݨ۔’’  

## حوالہ
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی