ممتاز عاصم

ج: 8 مار چ، 1952ء ، م: 17نومبر 1911ء

ممتاز عاصم دا پورا ناں ممتا ز علی عاصم ہے ۔ انہاں دی تعلیم بی ۔اے ۔ ایل ایل بی ہے۔ ممتاز عاصم احمد پور شرقیہ اچ وکالت کریندے ہن ۔ ممتاز سئیں 8مارچ 1952ء محلہ نور شاہ بخاری اچ پیدا تھئے ۔ اُنہاں دے ابا سئیں دا ناں احمد بخش سیال ہا۔جیڑھے خود وی شاعر ہن ۔ ممتاز سئیں ݙاڈھی سوہݨی غزل لکھد ے ہن ۔ طبیعت دے سادہ تے محبت کرݨ آلے انسان ہن۔ اُنہاں دی غزل ‘غزل دے سارے تقاضے پورے کریندی ہے۔ او سیاسی ، سماجی ، معاشی موضوعات تے خوب لکھدے ہن۔ ممتاز عاصم 17نومبر 2011ء کوں اللہ کوں پیارے تھی ڳئے۔ 

؎                     جگ تے ساݙی کل حیاتی ایویں گزری ہے

                       جیویں چنگے شعر دا ݙوجھا مصرعہ بُھل ڳئے ہیں 

٭                      بمطابق شناختی کارڈ ، ملاقات احمد پور شرقیہ، ذاتی سنگتی۔3مارچ2011ء

کلام  ٭

(1)

ہر ویلے دیاں مونجھاں دے نتیجے نکل آسن

گھُل ویسی بدن سارا کرنگے نکل آسن

نیں نبھݨی وسیب اپݨے دے گَݙ ساݙی کݙانہیں

جے رادھے اَساں پھُل وی تاں کنڈے نکل آسن

ݙینھ لنگھسی میݙا تانگھ دی درسال تے ٻہہ کے

رات آسی تاں پپلیاں اُتے تارے نکل آسن

پورھیے دا سفر جھاڳ تے میں شام دے ویلے

گھر وَلساں تاں گھر ٻار دے جھیڑے نکل آسن

پندھ اَوکھا اَڑانگا ہے جیکر دور ہے منزل

ٹُر پوسوں تاں سُکھ سوکھ دے رستے نکل آسن

ملسن جو کݙھاں سنگتی تاں ہتھ پیر چُمیسن

کنڈ پچھوں لکھاں عیب اُلانبھے نکل آسن

یاد آسی جݙاں تیݙی کلھیپے دے سفر وچ 

ہنجوں میݙیاں اَکھیں وچوں آپے نکل آسن

چپ تیݙی تیکوں بوتا بݨا ݙیوے نہ عاصم

کجُھ ٻول نتاں ہوٹھاں تے چھالے نکل آسن

(2)

حیاتی ہے تھوڑی تے لمبا سفر ہے تیکوں ایہ خبر ہے؟

تیݙی ڳول وچ کوئی تھیا در بدر ہے تیکوں ایہ خبر ہے؟

نہ جھیڑے پھَلا تے توں صدمے ودھئے کر  ا ڳے ݙکھڑے ڈھیر ہن

محبت دا ویلا ٻہوں مختصر ہے تیکوں ایہ خبر ہے؟

ایہ کون ہے جو اپݨی اَنا دے  ہندیریں اندر قیدی تھی ڳے

ایہ کون ہے وفا دے لہو نال تر ہے تیکوں ایہ خبر ہے؟

کلیہپے کوں ڳل لا تے ݙس کون وسدا پے وستی دے اندر

ایہ ممتاز ہے یا کوئی ٻیا بشر ہے تیکوں ایہ خبر ہے؟

میݙا مولا اپݨے ردھیمیں توں واندا جو تھیویں تاں ݙیکھیں

تیݙے ہوندیں جڳ تے ٻہوں اوکھا بشر ہے تیکوں ایہ خبر ہے؟

اُو کل تاں ھا ٹکریا میکوں کھِلدا ہسدا اُو عاصمؔ اُو شاعر

سُݨیے سے اَچا چیت اَحٖ ڳیا مر ہے تیکوں ایہ خبر ہے؟ 

(3)

ساݙی ذات دے وسوں وِپرے تے بے شول کلیہپا

سیت اپݨی توں آپے منگے اَݙ کشکول کلیہپا

کلھا مول نی تھیوݨ ݙیندا ساݙے کولوں ساکوں

جݙاں نیڑے کوئی نی ہوندا ہوندے کول کلیہپا

مونجھے ماندے تھیندوں جݙاں آن ستیندن یاداں

کجھ بھُلیے ننگرپ دے قصے ݙیندے چول کلیہپا

بھانویں ڳل دا ڳیڑ ہے جیوݨ بھانویں کُوڑ حیاتی

جڳ دے شور اچ وَل وی نچدے پا رمجھول کلیہپا

مول نہ کہیں کوں ݙوہ ایہ ݙیوے نہ کہیں نال اُلانبھے

راتیں ݙینھاں آپ وجیندے ڳل پئے دول کلیہپا

آکھیا نہ ہم جڳ دے صدمے ھاں دے نال نہ لَئے کر

ہُݨ کیوں کھیوا تھیندی جیویں کجُھ تاں ٻول کلیہپا

حالی گندر سنبھال رکھیندے سارے عیب لُکیندے

وقت ٻیا تاں آپ کھُلیسی اپݨے پول کلیہپا

عاصم یار غنیمت ساکوں ساتھ سہارا اِیندا

سب دی سنگت آپو واݨی ساݙا ڈھول کلہیپا

(4)

تِکھی مَٹھّی تھکی تھکی ریت اُݙردی ڳئی

بُکھی تسی پیلی ککی ریت اُݙردی ڳئی

ہک گوپے توں ٻے گوپے تئیں سانجھ سنہیے ݙیندی

تیݙی میݙی سینگی سکی ریت اُݙردی ڳئی

سوچݨ ٻیٹھم اپݨا اپݨے پیو ݙاݙے دا شجرہ

اکھیں اڳوں پل پل یکی ریت اُݙردی ڳئی

ٻاہروں رُت بدلیندا موسم اندروں ہکو موسم

ݙکھیں راند پکئی ہے پکی ریت اُݙردی ڳئی

بھانویں پیریں پندھ اَڑانگے بھانویں سیت سفر ہن

بھانویں ٹِٻیاں اُوڈھر ڈھکی ریت اُݙردی ڳئی

کُتّے لَک ڳئے تیݙے میݙے حق حقوق دا اَٹا 

اَندھی پیہندی رہ ڳئی چکی ریت اُڈردی ڳئی 

چندروکی ہک رات کوں کلھے ٹنڈر وَݨ دے اُتے

پکّھیاں پاتی، چھیکڑی ڳکی ریت اُݙردی ڳئی

(5)

ساݙے پوکھے نہ ہا سُکھے ساہ سمل دا پاݨی

لیکھ دا لکھیل روہ دی روٹی جھر جنگل دا پاݨی

ہنجوں شَمدݨ، جھُڑ ، سمندر ، دریا ، مینہ ، ہواڑاں

ہر ہک رنگ وچ ہر ہک جون اچ پاݨی ولدا پاݨی

ہولے ہولے ولدیاں سِم آئن تانگھ تنگھیندیاں اکھیں

اڄݨ تئیں تاں سُکیا نہ ہا پچھلی چھل دا پاݨی

تیݙی میݙی مِتھ نی رَلݨی توں کِتھ ہیں میں کِتھ ہاں

میں ہاں امرت صبر دا توں ہیں اَک گندل دا پاݨی

تس نیں لیکھ نصیبا ساݙا نِرا زور ݙڈھپ ہے 

ݙاڈھا ہے کوئی پیتی ویندے روہی تھل دا پاݨی

ݙاڈھا کے تئیں ݙاڈھا راہسی ہیݨاں کے تئیں ہیݨاں

ݙیکھیں پُل دے تلوں لنگھسی اوڑک چلدا پاݨی

اڳلے ساہ دا پک ہے کیکوں نہ تیکوں نہ میکوں

جیوݨ لحظے کھن دی رتول پل ݙوں پل دا پاݨی

نندر کنوار دی ݙولی گھنݨ آسی گھوٹ جگارا

اکھیں دے وچ سانبھ کے رکھیں عاصمؔ ٻلدا پاݨی

(6)

شام توں پہلے گھر وَلݨ دا وعدہ بھُل ڳے ہیں

اَساں پیریں پندھ وِچھا تے رستہ بھُل ڳے ہیں

کیا کیا اَساں یاد رکھوں ہا کیا کیا بھُل ڳے ہیں

قصہ آہدے آہدے اَدھ وچ قصہ بھُل ڳے ہیں

اُوں کوں پریت وفا دی ساری راند وِسر ڳئی ہے

اَساں پریم نگر دا یکا نقشہ بھُل ڳے ہیں

جینکوں پھُولوں اونکوں اندروں درد ولیہٹی پن

جگ دے صدمے ݙیکھ کے اپݨا ݙکھڑا بھُل ڳے ہیں

رات کُہیڑ دی بُکل دے وچ اَوڑک سم ڳئی ہے

اَساں اکھیں صحن ٻلھا تے جاگا بھُل ڳے ہیں

جگ تے ساݙی کُل حیاتی ایویں گذری ہے

جیویں چنڳے شعر دا ݙوجھا مصرعہ بھُل ڳے ہیں

ساکوں ساݙے وݙکیاں دے کِرتے دی بھوم نی کوئی

لڳدے اپݨے پیو ݙاݙے دا شجرہ بھُل ڳے ہیں

تھوڑے دل دے ہیسے سانول جھِݨکاں نہ ݙے ساکوں

بھُل ڳے ہیں تئیں نال اَلا تے بابا بھُل ڳے ہیں

ساکوں عاصمؔ جیکر یاریں دِلوں کڈھ چھوڑیئے 

اَساں سنگت ساتھ دا سارا لیکھا بُھل ڳئے ہیں 

(7)

آہدے وے اُو اَساݙا کݙاہیں یار ہا تاں ہا

رووݨ پِٹݨ اَساݙا جے بیکار ہا تاں ہا

روہی دی تسی دھرتی تے وسی نیں ہک وی پھینگ

کل رات ٻکروال دا گجکار ہا تاں ہا

ٻچے جو نانگ کھادے ہن کݙھ آلہݨے وِچوں

پکھیاں دے ویݨ ہَن جیکر چِلکار ہا تاں ہا

چوریں دا یار وستی دا سردار ہے تاں ہے

چوریں دا یار وستی دا سردار ہا تاں ہا

اُوں کوں وی ہَن رُدھیمے کئی زندگانی دے

ساکوں وی اپݨی ذات دا کم کار ہا تاں ہا

پچھتا تے ول تاں آیا ہا عاصمؔ اُو دَر تے کل

اقرار ہا تاں ہا بھلے انکار ہا تاں ہا

(8)

جیڑھا ونڈے پیار وفا دروازے تے

ایجھا حاکم بھیڄ خدا دروازے تے

ݙینھ کوں کھِل تے مِلدن میݙے رَل وَسدے

سنویں سنڄ کوں لجُھدن آ دروازے تے 

ماڑ ہندیریں وَسدے لوک سفر کر ڳن

سکھݨاں رہ ڳے ناں لکھیا دروازے تے

لوک اُکرس توں ہُجریں وچ بے شُم رہ ڳے

دَر کھڑکیندی تھک ڳئی وا دروازے تے

بھنیاں ٻاہیں ڳل ݙو آندن ڳل لاویں

ٹُر آون جے چار بھرا دروازے تے

پیتاں پالݨ ٹپ ڳئی ویہڑا دھی راݨی

پہرے ݙیندی رہ ڳئی ماء دروازے تے

پُشتے گھر دے سانبھ سنبھال سیاݨا تھی

پُڄ ڳئی عاصمؔ ول دریا دروازے تے

(9)

میݙے اڳوں میݙی ہستی بے وسی ایجھی نہ ہئی

سامݨے ݙیوے دے سجھ دی مفلسی ایجھی نہ ہئی

میں ݙراکل رات دا ہک واہمہ ہاں یا ہاں خاب

شیشے اندر اپݨی صورت اُوپری ایجھی نہ ہئی

خوف میݙے دل دا ہے یا ݙر ہے ایہ ماحول دا

میکوں اپݨے آپ تے حیرانگی ایجھی نہ ہئی 

اڳلے موسم نیں یا وَل میݙی نظر دا وہم ہے

ݙینھ کُراڑے وی نہ ہَن تے رات وی ایجھی نہ ہئی

پہلے وی تاں دوستاں دے آسرے موجود ہَن

پہلے وی جندڑی ݙکھی ہئی پر ݙکھی ایجھی نہ ہئی

ایں توں پہلے وی تاں سِجھ اُبھریا ہا عاصمؔ ظلم دا

دُھپاں سِر تے ہَن پر ایہ دھرتی تپی ایجھی نہ ہئی

(10)

ݙس ہاں کیڑھی چس ہے تیݙی وستی وچ

جوفہ کوئینی کَس ہے تیݙی وستی وچ

اکھیں کھُلدن نہ لب چُلدن لوکیں دے

ہر پاسے اُکرس ہے تیݙی وستی وچ

نِت محروم ہے خلقت اپݨے حق توں اِتھ

نِت ہوٹھاں تے تس ہے تیݙی وستی وچ

اِتھاں لوک نروئے مول نی تھی سڳدے

جے تئیں ݙیݨ آلس ہے تیݙی وستی وچ

جہڑا حق دے واروں تھی تے حق ٻولے

کیا کُئی ایجھا ݙس ہے تیݙی وستی وچ

نِت ݙاہڈھے دے ݙوں حصے ہِن تئیں لیکھے

نِت ہیݨاں بے وس ہے تیݙی وستی وچ

کھوٹا کھرا سِکہ تیݙا چل ویندے

تیکوں کیہڑھی کس ہے تیݙی وستی وچ

اَوڑک تیݙی وستی وِچوں لݙ ویسوں

ساکوں نِری کس ہے تیݙی وستی وچ

عاصمؔ جَہیے ہیرے دا مُل اُتھ کیا لگݨیں

سونا جتھاں جس ہے تیݙی وستی وچ

(11)

بُت کنوں جو روح بارا تھی ونڄے

کُوڑ تے سچ دا نِتارا تھی ونڄے

کیا خبر سنگتی مِلن وَل راہ وچ

کیا پتہ وَل دل ݙکھارا تھی ونڄے

میݙا رب منگدا نمہی میں ڈھیر کجُھ

میکوں اِتنا ݙے گذارا تھی ونڄے

میکوں گھن لاہے نہ ݙکھ دی چور گپ

سکھݨاں ساہ نہ مٹی گارا تھی ونڄے

جئیں میݙے ہوٹھاں کوں بخشی ہے تریہہ

شالا اُوندا کھو وی کھارا تھی ونڄے

آہ بݨ ونڄے سبب طوفان دا

ہنج وَھہہ پووے تاں تارا تھی ونڄے

عاصمؔ اکھیں وچ جگارے ٻال گھن

اِیں توں پہلے جو اندھارا تھی ونڄے

(12)

شہر اَݨ سونہاں ہے سارا میں مسافر پار دا

ٻہہ ڳیا ہاں میں، مِلے جتھ چھانورا دیوار دا

دل نشانہ تھی ڳیا ہا جیندے ہک مُسکار دا

ہُݨ کِتَھئیں وی ݙس نی پوندا اُوں مٹھل من ٹھار دا

مینہ وسݨ دی ہے خوشی جو فصلاں میݙیاں پک ڳیاں

ݙکھ وی پر میکوں ہے ٻہوں ہمسائے دی دیوار دا

ڄاپدا ایویں ہا دل دے کوچے وِچ کھسکار ہے

لا کے کن سُݨیم اَلا ہا آپݨے ݙسکار دا

مٹی گارے وچ تاں ہئی مزدور دے پورھیے دی رَت

بھانویں جو رنگیا ڳیا ہے کوٹھا کہیں سردار دا

توں نہ آیوں اَڄ تاں میڈی خودکشی دے مرگ تے

کالا ہوسی پورا کالم کل نویں اخبار دا

توں مسیحا کِتھ دا ہیں عاصمؔ جو اَڄ تیݙے کنوں

کجھ تدارک تھی نہ سڳیا دل دے ہک آزار دا

(13)

کوٹھے تے پِڑ کوٹھا کوئینی 

میݙا شہر وی چڄ دا کوئینی

جنگل وانگ ہے سارا جیوݨ

جتھ جیوݨ دا رستہ کوئینی

فلکوں اُوڈھر پُڄ ڳن بندے

اپݨے آپ دا پتہ کوئینی

دل دا حال نہ ڄاݨݨ سکے

پر یاریں توں گجُھا کوئینی

شیشہ میکوں ݙیکھ تے آہدے

ایہ چہرہ تاں تیݙا کوئینی

اکھیں دے وچ خواب ہندیرے

کھیسے دے وچ پیسہ کوئینی

رَل وسدیں گݙ ٹھا نیں بھانویں

ٻنے دا کوئی جھیڑا کوئینی

پیسہ بھانویں میل ہے ہتھ دا

پیسے ٻاجھ گذارا کوئینی

گندا مندا آہدو تُساں

کوئیناں عاصمؔ ایجھا کوئینی

(14)

اَساں یادیں دی اِیں دل وچ جݙاں دی ہے وسئی وستی

اَساݙے تک تے نی پوندی نہ ٻئی نگری نہ ٻئی وستی

اجݨ بُت وچ میݙے ست ہے سلامت نور بازو ہن

نی میکوں خینس ݙے سڳدی کرے جتنی بُرَئی وستی

ایہ کیجھا شہر ہے تیݙا جتھاں چودھار فتنے ہِن

تیݙے آکھے امن والی اَساں چھوڑی اَڄئی وستی

ݙیراور کوٹ تے پتن منارا ، اُچ جے بھُردے رہے

ولا وݙکیاں دے سمل تے کریسی کیا وݙئی وستی

تیݙی سنگت دے گݙ ساݙا نہ روح رَلݨیں نہ دلڳݨیں

تہوں تاں دل اکھیندے جو بݨائوں نِوّی تے ٻئی وستی

جݙاں وی پیش پئی سِر تے کوئی آفت کوئی مشکل

سبھے دشمن دے واروں ہَن میݙے واروں نہ تھئی وستی

ایہ کیا تھی ڳے جو اَڄ وسبے دا وسبہ اَݨ سونہاں ݙسدے

پرائے رستے ، پرائے منظر ، پرائے وسدے پرائی وستی

جݙاں وستی دے اندر کہیں رنجایا دل اپاپی دا

نہ وَل عاصمؔ او باقی ہا نہ ول باقی اُو ہئی وستی 

(15)

ھے لیکھ اَساݙا یا کہیں سنگتی بھرا دا 

ݙکھ سانجھا ہے ہر جا تے کتھئیں گھٹ یا زیادہ 

بے مہت زمانے کوں نہ تن ماس کھواویں 

اِتھ لوک وِسر ویندے ہنی رات دا کھادا 

ہک تل وی میکوں خینس نی ݙے سڳیا زمانہ 

جے تئیں ہا میݙے سِر تے پچھانواں میݙی ماء دا 

حق منگداں تے سچ آہداں ایہو جرم ہے میݙا 

ہیں ڳالھ تے جھیڑا ہے میݙے نال بھرا د ا

تیکوں ریہے کم کار دے ہمروز رُدھیمیں 

میکوں نہ رکھیا وِپریں کہیں کار دے ݙادا 

                       (15)

ایجھے تاں کوئی پئے ڳن بترٹ گھراں دے اَندر 

مُکدی نظر نی آندی اَٹ کٹ گھراں دے اَندر 

وستی دے سارے نینگر سِکھ ڳن اُٻالھیاں ٹورا ں 

سارے سیاݨے ٻہہ ڳن سِر سٹ گھراں دے اندر 

بݨدیں بھرا تاں اودھاں وَل وانجھ دیاں توں کپ ݙے

انصاف تے عدل دے بِج چھٹ گھراں دے اَندر 

بھروسہ کیا ہے زمانے دی سِر پھری ہوا دا 

چنگاٖ ہے اوہو گزرے جو جھٹ گھراں دے اَندر 

٭                      کلام مصنف دی ذاتی ڈائری اچوں گھِدا گئے، بمطابق بیاض شاعر

## حوالہ
کتاب احمد پور شرقیہ اِچ سرائیکی غزل دی ٹور، مصنف : عبدالباسط بھٹی ، ناشر : جھوک پبلشرز ، ملتان