لُکار

رحمت اللہ ناں ہَس سݙیند ے اُونکوں رحمتو ہَن۔ چھی سَت سال دی عمر وچ اونکوں وݙا بخار تھیا جیندے نتیجے وچ اُوندی یاداشت کمزور تھی ڳئی تے اونکوں تریجھی کلاس وچ داخلہ وی نہ ملیا۔ اوں سکول چھوڑ ݙتا۔ کئی ہُنروی نہ سکھ سڳیا۔ کاروبار دے قابل وی نہ رہیا۔ پیو اُوندا معاشی طور تے تکڑا ہا۔ وقت گزردا ڳیا۔ رحمتو چنڳاں بھلا سوہݨاسوڈھا جوان تھی ڳیا۔ ساری وستی اُوندے نال ہلکا پھُلکا مذاق کریندی ہئی تے او مذاقاں سہندا وی ہا۔ گھر دے رشتے ہَن ۔ پیو اُوندی شادی کر ݙتی گھر وسݨ پئے ڳیا بھُلکڑ ہووݨ دی وجہ کنوں او اپݨی ذال دا اَدھ ݙاج ڳالی کھڑا ہا۔ کہیں آکھیے۔رحمتو گھر دی چاہ پلانویں ہا تاں رحمتو چاہ پلاوݨ توں بعد چاہ دے برتن واپس گھر نہ گھِن آوے ہا۔ اینویں جگ گلاس کھیس سرہاݨے تے ٻئیاں ڈھیر ساریاں ستراں ہمیشہ ٻاہروں بھُل اَمدا ہا۔

                       ذال اُوندی ٻہوں پَچی تھئی پئی ہئی بھڑ دی ہئی جو اَڄ توں بعد تیکوں گھر دی کئی چیزٻاہر نہ چا ونڄݨ ݙیساں ۔ رحمتو وی اپݨی ذال دی ایں ڳالھ نال متفق ہا۔ ݙونہیں ذال مُڑس فیصلہ کیتا جو اَڄ توں بعد رحمتو گھر دی کئی چیز ٻاہر نہ چا ویسی۔

                        ہک ݙینہہ رحمتو بزار وچ ٻیٹھا ہا ، ایندے اپݨے محلے دے چھوکرے جیڑھے جو پندرہ سولہ بݨدے ہن، کٹھے ہک جاء تے ٻیٹھے ایہہ پروگرام بݨایا جو ݙو ݙینہہ بعد خواجہ فرید ؒ دا عرس شروع تھیوݨ والا ہے ہر سال دی طرحاں اِت واری وی آوݨ ونڄݨ واسطے ہک بس ٹھپݨ دا اَہر کیتا ونڄے۔ آوݨ ونڄݨ اتے اُتھائوں دی ݙو ترے ݙینہواردی روٹی دا خرچہ ݙو سو روپے فی پُٹھہ طے کیتا۔ ہک سنگتی رحمتو دے کھیسے وچ ہتھ مارتے زوریں نال ݙو سو روپے کڈھ گِدھے تے رحمتو کوں آکھیا جو تیݙے پیسے آڳئے۔ 

                       ݙو ݙینہہ بعد عصر ویلے بس وستی وچ آڳئی ۔ سارے سنگتییںاپݨا اپݨا بسترا بس دی چھت تے رکھوا ݙتا، رحمتو کوں پتہ ہا جو اونکوں گھروں بسترا نہ مِلسی او بزار وچ ہک ہوٹل دی چُنڈ وچ پیہہ ٻیٹھا۔ سنگتی پریشان تھئے ہر کہیں دا بسترا آڳئے تے رحمتو حالی اپݨابسترا جمع نہیں کر ایا۔ جیندی وجہ نال دیر تھیندی پئی اے۔ ݙو چار سنگتی رحمتو کوں ڳولݨ پئے ڳئے، رحمتو لبھݨ وچ نہ آیا، گھروں پتہ کیتا تاں ولدی آئی جو رحمتو گھر کوئنی ، ݙوجھی واری رحمتو کوں ڳولݨ سانگے ݙو بندے بزا ر وچ روانہ کیتے ڳئے۔ سردی دا موسم ہئی۔ ہوٹل دے ٻاہروں ہک حلوائی سوہن حلوے دا کڑھا چاڑھی کھڑا ہا۔ کاٹھیئیں دے دھوں دی وجہ توں کوٹھا بھریا کھڑا ہال رحمتو ایں دُھوں وچ لُکا ٻیٹھا ہا۔ بندے ہمت کیتی ، ہوٹل دے اندر پیہہ ڳیا تے دھوں وچوں رحمتو کوں کڈھ آیا، تے رحمتو کوں آکھیا جلد ی بسترا چا وا تیݙی وجہ توں سارے لیٹ پئے تھیندوں۔ رحمتو آکھیا کوئی مسئلہ نی اے ڳیم تے اے آئیُم۔ 

                       ݙونہیں بندے رحمتو دے گھر دے ٻاہروں کھڑ ڳئے تے رحمتو اپݨے گھر دے اندر لڳاڳیا۔ رحمتو پُراعتماد، مونہوں سیٹی وڄیندے ہوئے ہک کوٹھے وچ پیٹھا تے تریجھے وچوں نِکلدا واپس ڳلی تیآڳیا، ذال کنوں بسترا نہ مَنگیُس۔ ٻاہروں کھڑے سنگتییں پُچھیا وے رحمتو بسترا؟ رحمتو آکھیا۔ ’’ٻدھیندے پئین‘‘ پنج ݙاہ منٹ بعد اُنہیں سنگتییں رحمتو کوں وَل گھر پٹھیا تے زور زور نال ڳلی وچ کھڑ تے سنگتی آکھݨ پئے ڳئے ’’جلد ی بسترا چاوا، جلدی بسترا چا وا‘‘ رحمتو گھر وڑیا تاں سدھا نلکے تے پیر دھووݨ پئے ڳیا۔ نلکے ڳیڑݨ دی آواز آئی تاں کمرے وچ ٻیٹھی اوندی ذال اڳواڑ تے آڳئی ۔ ذال پُچھیا: کیا ڳالھ ہے پریشان پریشان لڳدئیں؟ رحمتو آکھیا بھلا ہووی کیا کروں پاگل جو تھئے۔ ذال پُچھیا کون؟ آکھݨ لڳا ایہے جیڑھے ٻاہروں بھونکدے کھڑن میکوں آہدن وَنڄ گھروں بسترا چاوا۔

                       ذال آکھیا: ’’نہ نہ ۔ بسترا‘‘ رحمتو آکھیا ڳالھی میں کوئی بسترا چاوݨ آیاں گھر، میں کوئی پاڳل ہاں جو جیندی مکھی چانگلاں اپݨے ہتھیں بسترا چانواں تے وَت رول آنواں۔ میں بسترا نا منگداں تے نانینداں۔ ڳلی وچوں اُچی آواز آئی’’ رحمتو جلدی کر بسترا چاوا‘‘

                       بھلا ہووی ہک مسئلہ ہے او اے جو ݙو ݙینہواراں پہلے کوٹ مٹھݨ تے عرس تے ونڄݨ واسطے ݙو سو روپے میں کنوں ہِݨیں مروڑ گِدھے ہن۔ اوہے پھسائی کھڑاں ، ٻئی ڳالھ اے ہے جو اَڄ کل ہن وی سردیاں اڳوں کوٹ مٹھݨ اساںسارئیں ٹِکݨاں وی پرائمری سکول وچ ہے جتھاں کھٹڑے کائنی تݙیاں ہوسن جتھاں ہر کوئی کھیس سرہاݨا لا سَوڑ پا پوسی، ہک میں کلہا ہوساں جیڑھا بغیر بسترے دے رات گزریساں۔ میکوں اندازہ ہے جو ٹھڈدی وجہ توں میکو پسلیں والا بخار تھیسی تے واپسی تے ڈاکٹر دی فیس تے دوائیں دے ݙو ترے سو روپیہ لڳسی ۔ میں سیاݨا بندہ ہاں ٻہوں ڳݨیُم جو بسترا تاں نہیں نیوݨاں مگر علاج دے اُتے ترے سو روپے تھیوݨ والے خرچ دے برابر ہک لُکار اَمدی ہے، ایہا  ݙو اڑی اُونی لُکار جیڑھی گھرو دّی ہے جے ایہا چائی ونڄاں اَتے گم وی تھی ونڄے تاں اینویں سمجھسوں ترے سو روپے علاج دے خرچ کیتے نے، جے گم نہ تھئی تاں ݙوترے سَو فائدے وچ راہسوں۔اُوندی ذال آکھیا ہُݨ میں تیکوں کیا آکھاں ’’چا ونڄ لُکار آخر تھیسی تاں گُم۔ ٻاہروں وَت نعرہ لڳا وُوے جلدی آ بسترا چا تے ۔ رحمتو اندروں کھڑ تے جواب ݙتا اَمدا پیاں، اَمداں پیاں۔ رحمتو لُکار کَچھ وچ مار تے دُروک لائی ۔ڳلی وچ کھڑے بندئییں کوں چِریندادھروک لیندا ڳلی دیاں موڑاں شوڑاں ٹپدا اݙے تے کھڑی بس وچ دھو ونڄ تھیا۔

                       بس خالی ہئی سارے سنگتی بس دے نال کھڑے ہن۔رحمتو دی انتظار جو ہئی۔ بندئییں رحمتو کوں لعن تعن کیتی جو اُوں دیر کر ݙتی ہے۔ بس دے شیشیں وچوں رحمتو ݙونہیں ہتھیں نال اپݨے سنگتیں کوں بُجے ݙتے جو ، میں تاں سب کنوں پہلے بس وچ آیاں دیر تہاݙی وجہ نال تھئی ہے۔ جیڑھے ٻاہرکھڑو۔

                        بس چل پئی کوٹ مِٹھݨ پُڄ ڳئی تریجھے ݙینہہ ختم شریف توں بعد بس وَل انہیں سارئیں کوں چاتا تے عصر دے قریب وستی آن سٹیا۔ رحمتو دی لُکار گُم تھی ڳئی۔ سارے سنگتی آپݨا آپݨا بسترا سر تے رکھ میلے دی مٹھائی دا پوڑا ہتھ وِچ پا آپݨے آپݨے گھریں ݙو روانہ تھی ڳئے۔ رحمتو لُکار گُم کیتی کھڑا ہا۔ اے گھر کینویں وَنڄے ایں پُِچھیں اندھارا کرݨ دی خاطر ، ہوٹل تے ٻہہ تے وقت گزاری دا منصوبہ بݨایا۔ ہک ہوٹل تے ونڄ تے چاہ دا آرڈر ݙتا تے اَدھ گھنٹہ ٻہہ ڳیا۔ حالی ݙینہہ لاٹ پلاٹی ہا۔ اے وَل اُوں ہوٹل توں اُٹھیا تے وستی دے بزار وچ ٻئے ہوٹل وچ گھِر ڳیا۔ اُتھاں ٻئی چاہ ونڄ پیتی۔ پچھوں گھر وچ پھڑ پوٹ پئی جو میلے والے سارے جوان کافی دیر تھی ڳئی ہے وَل آئن تے رحمتو حالی تک گھر نی آیا۔ رحمتو دی ذال ایں پریشانی دی حالت وچ اپݨی چھوٹی بھیݨ کوں بزار پٹھیا جو رحمتو دا پتہ کرے۔ چھوکری بزار وَنڄ تے ہوٹل تے پتہ کیتا تاں پتہ لڳا جو تھوڑی دیر پہلے اتھاں ٻیٹھا ہا تے ہوٹل دے مالک اَڳوں تے ݙیکھݨ دا اشارہ کیتا، چھوکری بزاردی ہر دُکان دے وچ جھاتیاں پیندی ڳئی تے اَڳوں تے وَدھدی ڳئی۔ ݙوجھی بزار دے ہوٹل وچ رحمتو ٻیٹھا نظر آیا۔ رحمتو کوں آکھیُس ادا گھروں سݙیندے پئے نی۔ رحمتو چھوکری کوں آکھیا ذرا سہی تاں کڈھݨ ݙیوو ۔ ہُݨے آندے پیوں کوٹ مٹھݨ کنوں۔ چاہ دی گھُٹی پی گھناںاَمدا پیاں، توں ڄل۔ چھوہر تکرار نہ کیتی، وَلدی گھر ݙو وَلی آئی۔ سارا کجھ بھیݨ کوں ݙسایُس۔ بھیݨ اُوندی پُچھیا: اَڑی رحمتو دے مونڈھے تے لُکار ہئی؟ چھوہر آکھیا: کائنا۔ رحمتو دی ذال سمجھ ڳئی جو رحمتو گھر وی ہِیں وجہ کنوں نی پیا اَمدا۔ رحمتو دا سالا رمضان جیڑھا جو بس اَݙے تے منیجر ہا او گھر کھڑا ہا۔ رمضان دی چھوٹی قد وݙے وال قمیض دے بٹݨ کھلے ہوئے ہمیشہ نیلے رنگ دی شلوار قمیض، پیریں چپل جیندی ودھری کݙاہیں نا ݙتی ہئی۔ آواز موٹی ہتھ وچ سگریٹ اَکھیں رَتیاں تے کاوڑ دا بھریا۔ بھیݨ اپݨے بھرا کوںآکھیا۔ جو رحمتو ، رحمانی ہوٹل تے ٻیٹھے گھر نی اَمدا اُونکوں تاں آکھو گھر وَل آوے۔ رمضان سدھا رحمانی ہوٹل تے لڳا ڳیا جتھاںجو رحمتو پہلے ٻیٹھا ہا۔ رمضان رحمتو کوں آکھیا:’’ووے گھر کیوں نی ویندا؟ رحمتو جُتی پاوݨ تے اُٹھݨ پئے ڳیا۔ آکھیُس ویندے پئے اوں۔

                       رحمتو رمضان کنوں ڈردا ہا۔رمضان کݙاہیں کݙاہیں بُجے تے موڑے وی مریندا ہا۔ رحمتو کوں بُجے گھٹ تے موڑے زیادہ لگدے ہن۔ او جلدی نال اُٹھیا تے گھر روانہ تھی ڳیا۔ گھر دا ٻاہرلا دروازہ ٹپیا تاں اڳوں اوندی ذال پُچھیا: ’’رحمتو لُکار کتھاں سٹ آئیں؟‘‘ رحمتو آکھیا ݙیکھ بھلا ہووی توں تاں میݙی سڄݨ ہَیں توں پہلے میں کنوں حال پُچھیںہا۔ میں تیکوں حال ݙیواں۔’’ لُکار وی حال وچ آویسی۔‘‘

                        ݙونہیں برامدے وچ لاتھے کھٹڑیں تے ٻہہ ڳئے۔ ہک کھٹڑے تے رحمتو تے ݙوجھے تے اوندی ذال۔ذال آکھیا جی حال ݙے، رحمتو آکھیا ݙیکھ ہُݨ کینجھی سوہݨی ڳالھ کیتی ہئی حال گھِنݨ والی ۔

                       بھلا ہووی اوں ݙیہاڑے ساکوں روانہ کیتی اساں میلے تے پُڄ ڳئیوں ایں دفعہ خواجہ فرید دا میلہ ݙاڈھا بھریا ہا۔ سرکساں ہن موت دے کنویں ہن ٹھیٹر ہن۔ پھل فروٹ مٹھئیں دیاں ہزاراں دکاناں ، لوکی ماوݨ دی نہ ہئی تے ’’جیڑھیاں وَت ایں دفعہ لُکاریں پیاں چویندیاں ہَن چوری‘‘ اُوندی ذال آکھیا تیݙی لُکار؟ رحمتو آکھیا او تاں پہلے پہلے چا گِدھی ہانیں۔ ٻئی خیر شالا خیر۔

٭٭٭

## حوالہ
کتاب: وتر ساخ (سرائیکی کہاݨیاں) ، مصنف : عبداللطیف بھٹی، ناشر: جھوک پبلشرز ،ملتان