open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جوزف روٹبلات

## جوزف روٹبلات
سر جوزف روٹبلات (4 نومبر 1908 – 31 اگست 2005) ہک پولش اتے برطانوی ماہر طبیعیات ہن ۔ ݙوجھی عالمی جنگ دے دوران انہاں ٹیوب الائیز اتے مین ہیٹن پروجیکٹ تے کم کیتا ، لیکن 1944 وچ لاس الاموس لیبارٹری چھوڑ ݙتی کیونکہ انہاں تے واضح تھی ڳیا ہئی کہ جرمنی ایٹمی بم دی تیاری چھوڑ ݙتی ہے ۔ انہاں دی زندگی سائنس ، ضمیر اتے امن دی مسلسل تلاش دی عکاسی کریندی ہے ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
جوزف روٹبلات پولینڈ وچ ہک یہودی خاندان وچ پیدا تھئے ۔ انہاں وارسا یونیورسٹی وچ فزکس دی تعلیم حاصل کیتی اتے 1938 وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں دی ابتدائی زندگی غربت اتے سیاسی عدم استحکام نال عبارت ہئی ۔

## ݙوجھی عالمی جنگ تے مین ہیٹن پروجیکٹ
دوسری عالمی جنگ شروع تھیوݨ تے روٹبلات برطانیہ چلے ڳئے ۔ اتھاں انہاں ٹیوب الائیز پروجیکٹ تے کم شروع کیتا ، جیڑھا برطانوی ایٹمی بم بݨاوݨ دا منصوبہ ہئی ۔ بعد وچ او مین ہیٹن پروجیکٹ وچ شامل تھی ڳئے ، جیڑھا امریکی ایٹمی بم بݨاوݨ دا منصوبہ ہئی ۔

## ضمیر دی آواز
روٹبلات شروع توں ای ایٹمی ہتھیاراں دے استعمال دے خلاف ہن ۔ انہاں دا خیال ہئی کہ ایٹمی ہتھیار انسانیت کیتے ہک بہت وݙا خطرہ ہن ۔ 1944 وچ جݙاں انہاں تے ایہ واضح تھی ڳیا کہ جرمنی ایٹمی بم دی تیاری چھوڑ ݙتی ہے ، تاں انہاں مین ہیٹن پروجیکٹ چھوڑ ݙتا ۔ انہاں دا ضمیر انہاں کوں ایٹمی ہتھیاراں دی تیاری وچ مزید شامل رہݨ دی اجازت نہ ݙیندا ہئی ۔

## امن کیتے جدوجہد
مین ہیٹن پروجیکٹ چھوڑݨ دے بعد روٹبلات اپݨی زندگی امن کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں ایٹمی ہتھیاراں دے خلاف اتے عالمی امن دے حق وچ آواز بلند کیتی ۔ او سائنسداناں دے ہک بین الاقوامی گروپ پگواش کانفرنسز آن سائنس اینڈ ورلڈ افیئرز دے بانی رکن ہن ۔ ایہ گروپ ایٹمی ہتھیاراں دے خطرات توں آگاہی ݙیوݨ اتے امن کوں فروغ ݙیوݨ کیتے کم کردا ہئی ۔

## نوبل انعام
روٹبلات دی امن کیتے کوششاں کوں عالمی سطح تے سراہا ڳیا ۔ 1995 وچ انہاں کوں جوزف پگ اتے پگواش کانفرنساں دے نال مشترکہ طور تے امن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی ایٹمی ہتھیاراں دے خلاف جدوجہد اتے عالمی امن دے فروغ کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔

## روٹبلات دی زندگی دے اہم واقعات
1908 پولینڈ وچ پیدائش ۔

1938 وارسا یونیورسٹی توں ڈاکٹریٹ ۔

1939 برطانیہ آمد ۔

1944 مین ہیٹن پروجیکٹ چھوڑ ݙتا ۔

1955 پگواش کانفرنساں دے بانی رکن ۔

1995 امن دا نوبل انعام ۔

## روٹبلات دی وفات
سر جوزف روٹبلات 31 اگست 2005 کوں 96 سال دی عمر وچ لندن وچ انتقال کر ڳئے ۔ انہاں دی وفات نال دنیا ہک عظیم سائنسدان اتے امن دے علمبردار توں محروم تھی ڳئی ۔ تاہم ، انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہے گی ۔
پگواش کانفرنسز آن سائنس اینڈ ورلڈ افیئرز

## پگواش کانفرنسز آن سائنس اینڈ ورلڈ افیئرز
پگواش کانفرنسز آن سائنس اینڈ ورلڈ افیئرز ہک بین الاقوامی تنظیم ہے جیڑھی سکالرز اتے عوامی شخصیات کوں مسلح تنازعات دے خطرے کوں گھٹ کرݨ اتے عالمی سلامتی دے خطرات دے حل ڳولݨ کیتے ہک پلیٹ فارم تے جمع کریندی ہے ۔ ایندی بنیاد 1957 وچ جوزف روٹبلات اتے برٹرینڈ رسل 1955 وچ رسل-آئنسٹائن منشور دے اجراء دے بعد ، کینیڈا دے نووا سکوشیا دے پگواش وچ رکھی ہئی ۔

## پگواش دا آغاز رسل-آئنسٹائن منشور
پگواش کانفرنساں دی کہانی رسل-آئنسٹائن منشور نال شروع تھیندی ہے ۔ 1955 وچ برٹرینڈ رسل اتے البرٹ آئنسٹائن سمیت دنیا دے کجھ ممتاز سائنسداناں ہک منشور جاری کیتا جیندا مقصد ایٹمی ہتھیاراں دے خطرات توں دنیا کوں آگاہ کرݨ ہئی ۔ ایں منشور وچ سائنسداناں تے زور ݙتا ڳیا ہئی کہ او جنگ کوں ختم کرݨ اتے امن کوں فروغ ݙیوݨ کیتے کم کرݨ ۔ ایں منشور دے نتیجے وچ ای پگواش کانفرنساں دا قیام عمل وچ آیا ۔

## پگواش ناں تے مقصد
پگواش کانفرنساں دا ناں کینیڈا دے نووا سکوشیا دے ہک چھوٹے جئے مقام پگواش دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے جتھاں پہلی کانفرنس منعقد تھئی ہئی ۔ پگواش دا مقصد دنیا بھر دے سائنسداناں ، دانشوراں اتے رہنماواں کوں ہک مشترکہ پلیٹ فارم تے جمع کرݨ ہے تاں جو او عالمی امن اتے سلامتی دے مسائل تے تبادلہ خیال کر سڳن اتے انہاں مسائل دا حل ڳول سڳن ۔

## پگواش دیاں سرگرمیاں
پگواش کانفرنساں مختلف قسم دیاں سرگرمیاں منعقد کریندی ہے ۔ جنہاں وچ سالانہ کانفرنساں ، ورکشاپس ، سیمینارز اتے مطالعہ گروپس شامل ہن ۔ انہاں سرگرمیاں وچ دنیا بھر دے سائنسدان ، سیاستدان ، سفارتکار ، اتے امن دے کارکن شرکت کریندے ہن ۔ پگواش کانفرنساں دا بنیادی زور ایٹمی ہتھیاراں دے خاتمے ، مسلح تنازعات دے حل ، اتے عالمی سلامتی کوں فروغ ݙیوݨ تے ہوندے ۔

## پگواش دی اہمیت
پگواش کانفرنساں عالمی امن اتے سلامتی دے فروغ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں کانفرنساں وچ کئی اہم بین الاقوامی معاہدیاں دی تیاری وچ مدد ملی ہے ، جنہاں وچ ایٹمی ہتھیاراں دی ممانعت دے معاہدے وی شامل ہن ۔ پگواش سرد جنگ دے دوران وی مختلف فریقاں دے درمیان مکالمے کوں فروغ ݙیوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## پگواش اتے نوبل انعام
پگواش کانفرنساں دی امن کیتے کوششاں کوں عالمی سطح تے سراہا ڳیا ہے ۔ 1995 وچ پگواش کانفرنساں اتے جوزف روٹبلات کوں مشترکہ طور تے امن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام ایٹمی ہتھیاراں دے خلاف جدوجہد اتے عالمی امن دے فروغ کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔

## پگواش مستقبل دا منظر
اج وی پگواش کانفرنساں عالمی امن اتے سلامتی دے مسائل تے کم کر رہی ہے ۔ دنیا کوں اڄ وی کئی خطرات دا سامنا ہے ، جنہاں وچ ایٹمی ہتھیاراں دا پھیلاؤ ، موسمیاتی تبدیلی ، دہشت گردی ، اتے وبائی امراض شامل ہن ۔ پگواش کانفرنساں انہاں خطرات نال نمٹݨ کیتے بین الاقوامی تعاون کوں فروغ ݙیوݨ کیتے کم کر رہی ہے ۔

## پگواش دی میراث
پگواش کانفرنساں دی میراث عالمی امن اتے سلامتی کیتے جدوجہد دی میراث ہے ۔ ایہ تنظیم سائنسداناں ، دانشوراں اتے رہنماواں کوں ہک پلیٹ فارم مہیا کریندی ہے تاں جو او مشترکہ طور تے دنیا کوں درپیش چیلنجاں دا حل ڳول سڳن ۔

## پگواش دے اصول
پگواش کانفرنساں کجھ بنیادی اصولاں تے مبنی ہے ۔ جنہاں وچ شامل ہن

ایٹمی ہتھیاراں دا خاتمہ ۔

مسلح تنازعات دا پرامن حل ۔

عالمی سلامتی کوں فروغ ݙیوݨ ۔

بین الاقوامی تعاون ۔
کارلوس فیلیپے زیمینس بیلو

## کارلوس فیلیپے زیمینس بیلو
کارلوس فیلیپے زیمینس بیلو ، جنہاں کوں عام طور تے کارلوس بیلو یا زیمینس بیلو دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے ، ہک مشرقی تیموری مذہبی اڳواݨ ہن ۔ او 3 فروری 1948 کوں پیدا تھئے ۔ او کیتھولک چرچ دے ہک پادری ہن ۔ 1988 وچ او بشپ بݨے اتے 1988 توں 2002 تئیں ڈائوسیز آف ڈیلی دے اپوسٹولک ایڈمنسٹریٹر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ 1996 وچ انہاں جوز راموس ہورٹا دے نال مل تے مشرقی تیمور دے تنازعے دے ہک منصفانہ اتے پرامن حل کیتے کم کرݨ تے امن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ او سیلسیئنز دے ہک منے ہوئے رکن ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
کارلوس بیلو مشرقی تیمور دے ہک چھوٹے جئے قصبے وچ پیدا تھئے ۔ انہاں کم عمری وچ ہی مذہب وچ دلچسپی ݙکھاوݨا شروع کر ݙتا ہئی ۔ انہاں سیلسیئن آرڈر وچ شمولیت اختیار کیتی اتے مذہبی تعلیم حاصل کیتی ۔ 

## بشپ دی حیثیت نال خدمات
1988 وچ کارلوس بیلو ڈائوسیز آف ڈیلی دے بشپ بݨے ۔ انہاں مشرقی تیمور وچ انسانی حقوق دی صورتحال کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کم کیتا ۔ انہاں انڈونیشیا دے قبضے دے خلاف آواز بلند کیتی اتے مشرقی تیمور دی آزادی کیتے جدوجہد وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## امن کیتے کوششاں
کارلوس بیلو مشرقی تیمور وچ امن دے قیام کیتے بہت کوششاں کیتیاں ۔ انہاں انڈونیشیا دی حکومت اتے مشرقی تیمور دی مزاحمتی تحریک دے درمیان مذاکرات کراوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دیاں کوششاں دے نتیجے وچ 1999 وچ مشرقی تیمور آزاد تھی ڳیا ۔ 

## نوبل انعام
کارلوس بیلو اتے جوز راموس ہورٹا کوں 1996 وچ مشترکہ طور تے امن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی مشرقی تیمور وچ امن دے قیام کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔ 

## آزادی دے بعد کردار
مشرقی تیمور دی آزادی دے بعد کارلوس بیلو ملک دی تعمیر نو وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں تعلیم ، صحت اتے سماجی ترقی دے شعبیاں وچ کم کیتا ۔ انہاں قومی مفاہمت کوں فروغ ݙیوݨ کیتے وی کوششاں کیتیاں ۔
جوزے راموس ہورٹا

## جوزے راموس ہورٹا
جوزے مینوئل راموس-ہورٹا (جنم 26 دسمبر 1949) اک مشرقی تیموری سیاستدان ، سفارتکار تے نوبل امن انعام یافتہ ہن ، جنہاں اپݨے ملک دی آزادی تے جمہوری حکومت دی راہ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ او 2022 توں مشرقی تیمور دے صدر دے طور تے خدمات انجام ݙیندے پئے ہن ، ایندے علاوہ او 20 مئی 2007 توں 20 مئی 2012 تک وی صدر رہ چکے ہن ۔ اپݨے ملک کیتے دہائیوں دے تعاون انہاں کوں مشرقی تیمور دی سیاسی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت بݨا ݙتا ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے سرگرمی
راموس ہورٹا دیلی ، مشرقی تیمور دے دارالحکومت وچ ، پرتگالی نوآبادیاتی دور دے دوران پیدا تھئے ۔ انہاں دی پرتگالی تے تیموری نسل حکومت تے سفارتکاری دے بارے وچ انہاں دے نظریات کوں تشکیل ݙتا ۔ انہاں قانون تے بین الاقوامی تعلقات وچ تعلیم حاصل کیتی تے بعد وچ اپݨے علم کوں انڈونیشیا توں مشرقی تیمور دی آزادی دی وکالت کیتے استعمال کیتا ۔ 

1975 وچ انڈونیشیا دے مشرقی تیمور تے حملے تے الحاق دے بعد ، راموس-ہورٹا جلاوطنی وچ چلے ڳئے تے بین الاقوامی سطح تے مشرقی تیموری مزاحمت دی آواز بݨ ڳئے ۔ انہاں مشرقی تیمور دے حق خودارادیت کوں تسلیم کراوݨ کیتے اقوام متحدہ تے مختلف بین الاقوامی اداریاں وچ اپݨے وطن دی حمایت حاصل کرݨ کیتے اݨتھک محنت کیتی ۔ 

## سفارتی کوششاں تے نوبل امن انعام
راموس-ہورٹا دی مسلسل محنت دے نتیجے وچ انہاں کوں 1996 وچ بشپ کارلوس فیلیپے زیمینس بیلو دے نال نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ، انڈونیشیائی قبضے کوں ختم کرݨ کیتے انہاں دی غیر متشدد جدوجہد کیتے ۔ ایہ اعزاز عالمی سفارتکاری وچ مشرقی تیموری مقصد کوں نمایاں کیتا تے انڈونیشیا کوں دستبردار تھیوݨ تے دباؤ ودھا ݙتا ۔ 

1999 وچ اقوام متحدہ دے زیر اہتمام ریفرنڈم دے دوران انہاں دی سفارتی مہارت انتہائی اہم ثابت تھئی ، جتھاں مشرقی تیمور دے لوکاں آزادی کیتے وݙے پیمانے تے ووٹ ݙتا ۔ انہاں عبوری انتظامیہ وچ ہک اہم کردار ادا کیتا جیڑھا 2002 وچ مشرقی تیمور دی مکمل آزادی تک پہنچا ۔ 

## پہلی مدت بحیثیت صدر (2007–2012)
2007 وچ ، راموس-ہورٹا مشرقی تیمور دے دوسرے صدر منتخب تھئے ، ملک دے پہلے منتخب اڳواݨ زانانا گوسماو دے بعد ۔ انہاں دی صدارت نویں ملک وچ مفاہمت ، معاشی ترقی تے جمہوری ادارے کوں مضبوط کرݨ تے مرکوز رہی ۔ البتہ ، انہاں دے دور وچ سیاسی بے چینی تے 2008 وچ ہک قاتلانہ حملے ورڳے وݙے چیلنجز دا سامݨا کرݨا پیا ، جیڑھا او شدید زخمی تھیوݨ دے بعد زندہ بچ ڳئے ۔ 

## صدارت وچ واپسی (2022–تاحال)
مختلف سفارتی تے مشاورتی کردار ادا کرݨ دے بعد ، راموس-ہورٹا سیاسی میدان وچ واپس آئے تے 2022 وچ دوبارہ صدر منتخب تھئے ۔
انٹرنیشنل کمپین ٹو بین لینڈمائنز

## انٹرنیشنل کمپین ٹو بین لینڈمائنز (ICBL)
بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خلاف عالمی مہم (ICBL) غیر سرکاری تنظیماں دا ہک اتحاد ہے جیندا مقصد ہک اینجھی دنیا قائم کرݨ ہے جتھ بارودی سرنگاں تے کلسٹر بم نہ ہوݨ ، جتھ بارودی سرنگاں تے کلسٹر بم توں بچݨ والیاں دے حقوق دا احترام کیتا ونڄے اتے او ہک مطمئن زندگی گزار سڳن ۔ 

بارودی سرنگاں تے کلسٹر بم انسانیت کیتے خطرہ

بارودی سرنگاں اتے کلسٹر بم جنگ دے خوفناک ہتھیار ہن جیڑھے نہ صرف جنگ دے دوران بھل جنگ ختم تھیوݨ دے بعد وی سالاں تئیں معصوم لوکاں دی جان گھندے ہن ۔ بارودی سرنگاں زمین وچ لکیاں ہوندیاں ہن اتے کݙاہیں وی پھٹ سڳدیاں ہن ، جیڑھیاں اکثر عام شہریاں ، خاص کر ٻالاں کوں نشانہ بݨیندیاں ہن ۔ کلسٹر بم چھوٹے چھوٹے بماں وچ ونڈے ویندے ہن جیڑھے ہک وسیع علاقے وچ کھنڈ ویندے ہن اتے او وی سالاں تئیں خطرناک رہ سڳدے ہن ۔ 

بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خلاف عالمی مہم دا قیام

بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے انسانیت سوز اثرات کوں ݙیکھدے ہوئے ، کجھ غیر سرکاری تنظیماں رل تے ہک عالمی مہم شروع کیتی تاں جو انہاں ہتھیاراں تے پابندی لڳائی ونڄ سڳئے ۔ ایں مہم کوں بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خلاف عالمی مہم دا ناں ݙتا ڳیا ۔ 

مہم دے مقاصد

بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خلاف عالمی مہم دے کجھ اہم مقاصد ہن

بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دی تیاری ، استعمال اتے ذخیرہ اندوزی تے پابندی لاوݨ ۔ 

بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں توں متاثرہ لوکاں دی مدد کرݨ اتے انہاں دی بحالی کیتے کم کرݨ ۔ 

لوکاں کوں بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خطرات توں آگاہ کرݨ ۔ 

حکومتوں کوں بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خاتمے کیتے اقدامات کرݨ تے زور ݙیوݨ ۔ 

## مہم دی کامیابی
بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خلاف عالمی مہم دیاں کوششاں نال ٻہوں وݙی سوبھ ملی ہے ۔ 1997 وچ بارودی سرنگاں تے پابندی لاوݨ والا اوٹاوا معاہدہ طے پایا ، جیندے تے ٻہوں سارے ملکاں دستخط کیتے ہن ۔ ایں معاہدے دے تحت بارودی سرنگاں دی تیاری ، استعمال اتے ذخیرہ اندوزی تے پابندی لڳائی ڳئی ہے ۔ ایں توں علاوہ ، کلسٹر بماں تے وی پابندی لاوݨ کیتے ہک بین الاقوامی معاہدہ طے پایا ہے ۔ 

## مہم دیاں سرگرمیاں
بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خلاف عالمی مہم اپݨے مقاصد کوں حاصل کرݨ کیتے مختلف قسم دیاں سرگرمیاں انجام ݙیندی ہے ۔ جنہاں وچ شامل ہن

عوامی آگاہی مہم چلانا ۔ 

بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں توں متاثرہ لوکاں دی مدد کرݨ ۔ 

حکومتوں نال لابنگ کرݨ ۔ 

بین الاقوامی کانفرنساں اتے سیمینارز دا انعقاد کرݨ ۔ 

## مہم دی اہمیت
بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خلاف عالمی مہم دی اہمیت ایں ڳال توں واضح تھیندی ہے کہ ایندے نتیجے وچ ٻہوں سارے لوکاں دیاں زندگیاں بچ ڳئیاں ہن اتے ٻہوں سارے لوکاں کوں معذوری توں بچایا ڳیا ہے ۔ ایہ مہم انسانیت دی بقا دی ہک اہم جنگ ہے جیڑھی اڄ وی جاری ہے ۔ 

## مہم کوں درپیش چیلنجز
بھلے ہی بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں تے پابندی لڳ ڳئی ہے ، لیکن اڄ وی دنیا وچ ٻہوں سارے اینجھے علاقے ہن جتھاں ایہ ہتھیار موجود ہن اتے لوکاں دیاں زندگیاں کوں خطرے وچ ݙالدے ہن ۔ ایں توں علاوہ ، کجھ ملک اڄ وی انہاں ہتھیاراں دی تیاری اتے استعمال کریندے ہن ۔ ایں ڪري بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خلاف عالمی مہم کوں اڄ وی ٻہوں سارے چیلنجز دا سامنا ہے ۔ 

## نوبل امن  انعام
ایں تنظیم کوں 1997 دا امن دا نوبل انعام وی ݙتا ڳیا

## مستقبل دی امید
بارودی سرنگاں تے کلسٹر بماں دے خلاف عالمی مہم کوں امید ہے کہ او اپݨی کوششاں نال ہک اینجھی دنیا قائم کرݨ وچ کامیاب تھی ویسن جتھ بارودی سرنگاں تے کلسٹر بم بالکل نہ ہوون ۔ ایہ ہک مشکل کم ہے ، لیکن مہم دے کارکن ہمت نی ہاردے پئے اتے او اپݨی جدوجہد جاری رکھیسن ۔
جوڈی ولیمز

## جوڈی ولیمز
جوڈی ولیمز (ڄمی 9 اکتوبر ، 1950) ہک امریکی سیاسی کارکن ہن جیڑھے بارودی سرنگاں تے پابندی لاوݨ ، انسانی حقوق (خاص طور تے زنانیاں دے حقوق) دے دفاع ، اتے اڄ دی دنیا وچ سلامتی دی نویں سمجھ کوں ودھاوݨ دے کم کیتے ڄاݨی ویندی ہے ۔ انہاں کوں 1997 وچ بارودی سرنگاں تے پابندی لاوݨ اتے انہاں کوں صاف کرݨ دے کم کیتے نوبل امن انعام نال نوازیا ڳیا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے سیاسی سرگرمیاں دا آغاز
جوڈی ولیمز امریکہ وچ پیدا تھیاں ۔ انہاں دی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کینی ، پر انہاں دی سیاسی سرگرمیاں دا محور ہمیشاں انسانی حقوق تے امن رہیا ہے ۔ انہاں اپݨی زندگی دا آغاز ویتنام جنگ دے خلاف احتجاج نال کیتا اتے ہمیشاں سماجی انصاف کیتے آواز چاتی ۔ 

## بارودی سرنگاں دے خلاف عالمی مہم
جوڈی ولیمز دی سب توں وݙی پہچان بارودی سرنگاں دے خلاف انہاں دی جدوجہد ہے ۔ انہاں بارودی سرنگاں دے انسانیت سوز اثرات کوں ݙیکھدے ہوئے انہاں تے پابندی لاوݨ کیتے ہک عالمی مہم شروع کیتی ۔ انہاں دیاں کوششاں نال ٻہوں سارے ملکاں بارودی سرنگاں تے پابندی لاوݨ والے معاہدے تے دستخط کیتے ۔ 

## بارودی سرنگاں خاموش قاتل
بارودی سرنگاں جنگ دے بعد وی سالاں تئیں زمین وچ لکیاں رہندیاں ہن اتے معصوم لوکاں دی جان ڳھندیاں ہن ۔ خاص طور تے ٻال اتے زنانیاں انہاں دا آسان نشانہ بݨدے ہن ۔ جوڈی ولیمز بارودی سرنگاں دے خطرناک اثرات کوں دنیا دے سامݨے پیش کیتا اتے انہاں تے پابندی لاوݨ کیتے ہک طاقتور مہم چلائی ۔ 

## عالمی سطح تے حمایت
جوڈی ولیمز دی مہم کوں پوری دنیا وچ حمایت ملی ۔ مختلف ملکاں دیاں حکومتاں ، انسانی حقوق دیاں تنظیماں اتے عام لوک انہاں دی آواز وچ شامل تھئے ۔ انہاں دیاں کوششاں نال بارودی سرنگاں تے پابندی لاوݨ دا مطالبہ ہک عالمی تحریک بݨ ڳیا ۔ 

## نوبل امن انعام
جوڈی ولیمز دی بارودی سرنگاں دے خلاف جدوجہد کوں عالمی سطح تے سراہا ڳیا ۔ 1997 وچ انہاں کوں ایں کم کیتے امن دا نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی اݨتھک محنت اتے انسانیت کیتے خدمات دا آدر ہئی ۔ 

## انسانی حقوق دی علمبردار
جوڈی ولیمز نہ صرف بارودی سرنگاں دے خلاف آواز ہن بھل او انسانی حقوق دی وی علمبردار ہن ۔ خاص طور تے زنانیاں دے حقوق دے حوالے نال انہاں ہمیشاں آواز چاتی ہے ۔ انہاں دا مننا ہے کہ زنانیاں کوں وی مرداں دے برابر حقوق ملݨے چاہیدے ہن اتے انہاں کوں ہر قسم دے تشدد توں محفوظ رہݨ دا حق ہے ۔ 

## سلامتی دی نویں تعریف
جوڈی ولیمز سلامتی دی روایتی تعریف کوں چیلنج کریندی ہن ۔ انہاں دا خیال ہے کہ سلامتی صرف فوجی طاقت نال حاصل نی تھیندی بھل ایندے کیتے سماجی انصاف ، انسانی حقوق اتے اقتصادی ترقی وی ضروری ہے ۔ انہاں سلامتی دی ہک نویں تعریف پیش کیتی ہے جیندا محور انسانیت ہے ۔
جان ہیوم

## جان ہیوم
جان ہیوم (18 جنوری 1937 – 3 اگست 2020) شمالی آئرلینڈ وچ ہک آئرش قوم پرست سیاستدان اتے نوبل امن انعام یافتہ ہن ۔ سوشل ڈیموکریٹک اینڈ لیبر پارٹی دے بانی اتے اڳواݨ ، ہیوم شمالی آئرلینڈ دی پارلیمنٹ ، شمالی آئرلینڈ اسمبلی بشمول ، 1974 وچ ، ایندی پہلی طاقت شیئرنگ ایگزیکٹو ، یورپی پارلیمنٹ اتے یونائیٹڈ کنگڈم پارلیمنٹ وچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ آئرش قوم پرستی اتے السٹر یونینزم دے درمیان ہک سمجھوتہ ڳولیندے ہوئے ، اتے امریکی حمایت حاصل کریندے ہوئے ، انہاں شمالی آئرلینڈ وچ برطانوی حکومت دی پالیسی تے تنقید وی کیتی اتے مسلح جدوجہد دے جمہوری رویے دی مخالفت وی کیتی ۔ 1998 وچ انہاں دے حوالے وچ ، نارویجن نوبل کمیٹی ہیوم کوں گڈ فرائیڈے معاہدے دے معمار دے طور تے تسلیم کیتا ۔ اپݨے حصے کیتے ، ہیوم خواہش رکھدے ہن کہ انہاں کوں انہاں دے ابتدائی سالاں وچ کریڈٹ یونین تحریک دے علمبردار دے طور تے یاد کیتا ونڄے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے سیاسی سفر
جان ہیوم شمالی آئرلینڈ دے شہر ڈيري وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک کیتھولک خاندان نال ہئی ۔ انہاں سینٹ کولمبز کالج وچ تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ سینٹ پیٹرک کالج ، میوتھ وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں اپݨے سیاسی سفر دا آغاز 1960 دے ݙہاکے وچ کیتا اتے شمالی آئرلینڈ وچ شہری حقوق دی تحریک وچ شامل تھئے ۔ 

## سوشل ڈیموکریٹک اینڈ لیبر پارٹی دا قیام
1970 وچ جان ہیوم سوشل ڈیموکریٹک اینڈ لیبر پارٹی (ایس ڈی ایل پی) دے قیام وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ ایہ پارٹی شمالی آئرلینڈ دی سب توں وݙی قوم پرست جماعت بݨ ڳئی ۔ ایس ڈی ایل پی شمالی آئرلینڈ وچ امن اتے مفاہمت کیتے کم کیتا ۔ 

## گڈ فرائیڈے معاہدہ
جان ہیوم دی سب توں وݙی سوبھ گڈ فرائیڈے معاہدہ ہئی ۔ انہاں شمالی آئرلینڈ دے مسئلے دے حل کیتے کئی سالاں تئیں کم کیتا ۔ انہاں مختلف فریقاں نال مذاکرات کیتے اتے ہک اینجھے معاہدے تے پہنچݨ وچ اہم کردار ادا کیتا جیڑھا شمالی آئرلینڈ وچ امن قائم کرݨ کیتے ہک بنیاد بݨا ۔ 

## نوبل امن انعام
جان ہیوم کوں 1998 وچ ڈیوڈ ٹرمبل دے نال مشترکہ طور تے امن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی شمالی آئرلینڈ وچ امن دے قیام کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔ 

## شمالی آئرلینڈ وچ امن
گڈ فرائیڈے معاہدے دے بعد شمالی آئرلینڈ وچ امن دا ہک نواں دور شروع تھیا ۔ جان ہیوم شمالی آئرلینڈ وچ امن اتے مفاہمت کوں فروغ ݙیوݨ کیتے اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں مختلف برادریاں دے درمیان مکالمے کوں ودھایا اتے ہک منصفانہ اتے مساوی معاشرے دے قیام کیتے کم کیتا ۔ 

## جان ہیوم دی وفات
جان ہیوم 3 اگست 2020 کوں 83 سال دی عمر وچ انتقال کر ڳئے ۔ انہاں دی وفات نال شمالی آئرلینڈ ہک عظیم اڳواݨ توں محروم تھی ڳیا ۔
ڈیوڈ ڈ ٹرمبل

## ڈیوڈ ڈ ٹرمبل
ولیم ڈیوڈ ٹرمبل ، بیرن ٹرمبل (15 اکتوبر 1944 – 25 جولائی 2022) ہک شمالی آئرش سیاستدان ہن جیڑھے 1998 توں 2002 تئیں شمالی آئرلینڈ دے پہلے وزیر اعلیٰ اتے 1995 توں 2005 تئیں السٹر یونینسٹ پارٹی (یو یو پی) دے اڳواݨ رہے ۔ او 1990 توں 2005 تئیں اپر بین کیتے رکن پارلیمنٹ (ایم پی) اتے 1998 توں 2007 تئیں اپر بین کیتے قانون ساز اسمبلی دے رکن (ایم ایل اے) وی رہے ۔

## ابتدائی زندگی تے سیاسی سفر
ڈیوڈ ٹرمبل شمالی آئرلینڈ دے شہر بانبریج وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک پروٹسٹنٹ گھرانے نال ہئی ۔ انہاں کوئینز یونیورسٹی بیلفاسٹ وچ قانون دی تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ بیرسٹر بݨے ۔ انہاں اپݨے سیاسی سفر دا آغاز 1970 دے ݙہاکے وچ کیتا اتے السٹر یونینسٹ پارٹی وچ شامل تھئے ۔

## السٹر یونینسٹ پارٹی دی قیادت
1995 وچ ڈیوڈ ٹرمبل السٹر یونینسٹ پارٹی دے اڳواݨ بݨے ۔ انہاں دی قیادت وچ یو یو پی شمالی آئرلینڈ دے مسئلے دے حل کیتے اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں مختلف فریقاں نال مذاکرات کیتے اتے گڈ فرائیڈے معاہدے تے دستخط کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## گڈ فرائیڈے معاہدہ
ڈیوڈ ٹرمبل دی سب توں وݙی سوبھ گڈ فرائیڈے معاہدہ ہئی ۔ ایہ معاہدہ شمالی آئرلینڈ وچ امن قائم کرݨ کیتے ہک بنیاد بݨا ۔ ٹرمبل شمالی آئرلینڈ دے مسئلے دے حل کیتے کئی سالاں تئیں کم کیتا ۔ انہاں مختلف فریقاں نال مذاکرات کیتے اتے ہک اینجھے معاہدے تے پہنچݨ وچ اہم کردار ادا کیتا جیڑھا شمالی آئرلینڈ وچ امن قائم کرݨ کیتے ہک بنیاد بݨا ۔

## شمالی آئرلینڈ دے پہلے وزیر اعلیٰ
1998 وچ ڈیوڈ ٹرمبل شمالی آئرلینڈ دے پہلے وزیر اعلیٰ بݨے ۔ انہاں 2002 تئیں وزیر اعلیٰ دے عہدے تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں دے دور وچ شمالی آئرلینڈ وچ امن اتے مفاہمت کوں فروغ ݙیوݨ کیتے کئی اقدامات کیتے ڳئے ۔

## نوبل امن انعام
ڈیوڈ ٹرمبل کوں 1998 وچ جان ہیوم دے نال مشترکہ طور تے امن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی شمالی آئرلینڈ وچ امن دے قیام کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔
کم ڈے جونگ

## کم ڈے جونگ
کم ڈے جونگ (6 جنوری 1924 – 18 اگست 2009) ہک جنوبی کوریائی سیاستدان ، کارکن اتے مدبر ہن جنہاں 1998 توں 2003 تئیں جنوبی کوریا دے اٹھویں صدر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں دی زندگی جمہوریت کیتے جدوجہد ، شمالی کوریا نال مفاہمت دیاں کوششاں اتے امن کیتے خدمات نال عبارت ہے ۔

## ابتدائی زندگی تے سیاسی سفر
کم ڈے جونگ جنوبی کوریا دے ہک جزیرے وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک غریب گھرانے نال ہئی ۔ انہاں اپݨی جوانی وچ صحافت نال وابستگی اختیار کیتی اتے جمہوریت دے حق وچ آواز بلند کیتی ۔ انہاں کوں کئی واری قید اتے جلاوطنی دا سامنا کرݨا پیا کیونکہ او جنوبی کوریا دی آمرانہ حکومت دے خلاف ہن ۔

## جمہوریت کیتے جدوجہد
کم ڈے جونگ جنوبی کوریا وچ جمہوریت دے قیام کیتے ہک مضبوط آواز ہن ۔ انہاں کئی سال آمرانہ حکومت دے خلاف جدوجہد کیتی ۔ انہاں کوں قتل دے کئی منصوبیاں دا وی سامنا کرݨ پیا ۔ انہاں دی ہمت اتے استقامت جنوبی کوریا دے لوکاں کوں جمہوریت کیتے جدوجہد کرݨ دی ترغیب ݙتی ۔

## صدارت اتے اصلاحات
1997 وچ کم ڈے جونگ جنوبی کوریا دے صدر منتخب تھئے ۔ انہاں اپݨے دور صدارت وچ کئی اہم اصلاحات کیتیاں ۔ انہاں معیشت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کم کیتا اتے ملک وچ جمہوری ادارےآں کوں مضبوط کیتا ۔ انہاں دی قیادت وچ جنوبی کوریا ہک مضبوط اتے جمہوری ملک بݨ ڳیا ۔

## شمالی کوریا نال مفاہمت دی پالیسی
کم ڈے جونگ دی سب توں وݙی سوبھ شمالی کوریا نال مفاہمت دی پالیسی ہئی ۔ انہاں شمالی کوریا نال تعلقات بہتر بݨاوݨ کیتے کوششاں کیتیاں ۔ 2000 وچ انہاں شمالی کوریا دے اڳواݨ کم جونگ ال نال ملاقات کیتی ۔ ایہ ملاقات ݙوہاں ملکاں دے درمیان تعلقات کوں بہتر بݨاوݨ کیتے ہک اہم قدم ہئی ۔

نوبل امن انعام

کم ڈے جونگ کوں 2000 وچ امن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی شمالی کوریا نال مفاہمت دی پالیسی اتے جمہوریت کیتے جدوجہد دا آدر ہئی ۔

## میراث
کم ڈے جونگ دی زندگی جنوبی کوریا دی تاریخ دا ہک اہم حصہ ہے ۔ او ہک بہادر اتے اصول پسند سیاستدان ہن ۔ انہاں جنوبی کوریا وچ جمہوریت دے قیام اتے شمالی کوریا نال مفاہمت کیتے جو کوششاں کیتیاں او ہمیشاں یاد رکھیاں ویسن ۔
کوفی عنان

## کوفی عنان
کوفی عطا عنان (8 اپریل 1938 – 18 اگست 2018) ہک گھانا دے سفارتکار ہن جنہاں 1997 توں 2006 تئیں اقوام متحدہ دے ستویں سیکرٹری جنرل دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ عنان اتے اقوام متحدہ 2001 وچ نوبل امن انعام دے مشترکہ وصول کنندہ ہن ۔ او کوفی عنان فاؤنڈیشن دے بانی اتے چیئرمین ہن ، اتےنیلسن منڈیلا دی قائم کردہ ہک بین الاقوامی تنظیم ، دی ایلڈرز دے چیئرمین وی ہن ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
کوفی عنان گھانا دے شہر کوماسی وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک شاہی خاندان نال ہئی ۔ انہاں کوماسی وچ ایلیمینٹری تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ امریکہ وچ سینٹ پال کالج اتے جنیوا وچ گریجویٹ انسٹیٹیوٹ آف انٹرنیشنل سٹڈیز وچ تعلیم حاصل کیتی ۔

## اقوام متحدہ وچ شمولیت
عنان 1962 وچ اقوام متحدہ وچ شمولیت اختیار کیتی اتے مختلف شعبیاں وچ کم کیتا ۔ انہاں انتظامی اتے بجٹ دے امور ، امن کیپنگ آپریشنز اتے انسانی حقوق دے شعبیاں وچ خدمات انجام ݙتیاں ۔

## سیکرٹری جنرل دی حیثیت نال خدمات
1997 وچ کوفی عنان اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل بݨے ۔ انہاں ݙو مدتیاں تئیں سیکرٹری جنرل دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں دے دور وچ اقوام متحدہ کئی اہم چیلنجاں دا سامنا کیتا ، جنہاں وچ بوسنیا ، روانڈا اتے مشرقی تیمور وچ بحران شامل ہن ۔ عنان انہاں بحراناں نال نمٹݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## امن کیتے کوششاں
کوفی عنان امن دے علمبردار ہن ۔ انہاں دنیا بھر وچ امن قائم کرݨ کیتے بہت کوششاں کیتیاں ۔ انہاں مختلف تنازعات دے حل کیتے مذاکرات کیتے اتے امن کیپنگ مشنز کوں مضبوط کیتا ۔ انہاں دیاں کوششاں نال کئی ملکاں وچ امن قائم تھیا ۔

## نوبل امن انعام
کوفی عنان اتے اقوام متحدہ کوں 2001 وچ مشترکہ طور تے نوبل امن انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی عالمی امن کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔

## کوفی عنان فاؤنڈیشن
سیکرٹری جنرل دے عہدے توں ریٹائر تھیوݨ دے بعد عنان کوفی عنان فاؤنڈیشن قائم کیتی ۔ ایہ فاؤنڈیشن امن ، ترقی اتے انسانی حقوق دے فروغ کیتے کم کریندی ہے ۔

## دی ایلڈرز
کوفی عنان دی ایلڈرز دے چیئرمین وی ہن ، جیڑھی نيلسن منڈیلا دی قائم کردہ ہک بین الاقوامی تنظیم ہے ۔ ایہ تنظیم دنیا بھر وچ امن اتے انسانی حقوق دے فروغ کیتے کم کریندی ہے ۔

## میراث
کوفی عنان دی زندگی بین الاقوامی تعاون اتے امن دی مثال ہے ۔ انہاں اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل دے طور تے اتے بعد وچ وی دنیا بھر وچ امن اتے ترقی کیتے اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔

## کوفی عنان دی وفات
کوفی عنان 18 اگست 2018 کوں 80 سال دی عمر وچ انتقال کر ڳئے ۔ انہاں دی وفات نال دنیا ہک عظیم اڳواݨ توں محروم تھی ڳئی ۔ تاہم ، انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہے گی ۔
جیمی کارٹر

## جیمی کارٹر
جیمز ارل کارٹر جونیئر (1 اکتوبر 1924 – 29 دسمبر 2024) ہک امریکی سیاستدان اتے انسانی ہمدرد ہن جنہاں 1977 توں 1981 تئیں ریاستہائے متحدہ دے انتالیویں صدر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ ڈیموکریٹک پارٹی دے رکن ، کارٹر 1971 توں 1975 تئیں جارجیا دے چھہترویں گورنر اتے 1963 توں 1967 تئیں جارجیا سینیٹ وچ رہے ۔ او امریکی تاریخ دے سب توں زیادہ عمر رسیدہ صدر ہن اتے 100 سال دی عمر تک پہنچݨ والے پہلے صدر ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے سیاسی سفر
جیمی کارٹر 1 اکتوبر 1924 کوں جارجیا دے ہک چھوٹے جئے قصبے وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک کسان گھرانے نال ہئی ۔ انہاں جارجیا ٹیک اتے بعد وچ یونائیٹڈ سٹیٹس نیول اکیڈمی وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں بحریہ وچ افسر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ 1953 وچ انہاں بحریہ چھوڑ ݙتی اتے اپݨے آبائی شہر واپس آ ڳئے ۔ اتھاں انہاں مونگ پھلی دی کاشت شروع کیتی ۔ 

جارجیا دی سیاست

1960 دے ݙہاکے وچ کارٹر سیاست وچ داخل تھئے ۔ 1970 وچ او جارجیا دے گورنر منتخب تھئے ۔ گورنر دی حیثیت نال انہاں تعلیم ، صحت اتے سماجی خدمات دے شعبیاں وچ اصلاحات کیتیاں ۔ انہاں نسلی مساوات کوں وی فروغ ݙتا ۔ 

## امریکی صدارت
1976 وچ جیمی کارٹر ڈیموکریٹک پارٹی دے صدارتی امیدوار بݨے اتے ریپبلکن امیدوار جیرالڈ فورڈ کوں شکست ݙے تے صدر منتخب تھئے ۔ انہاں دے دور صدارت وچ معیشت کوں بہتر بݨاوݨ ، انسانی حقوق کوں فروغ ݙیوݨ اتے خارجہ پالیسی وچ تبدیلیاں لاوݨ تے توجہ ݙتی ڳئی ۔ 

کارٹر دے دور صدارت دے اہم واقعات

ایران وچ امریکی سفارت خانے تے قبضہ

سوویت یونین نال تعلقات وچ کشیدگی

کیمپ ڈیوڈ معاہدہ

توانائی بحران

صدارت توں ریٹائر تھیوݨ دے بعد کارٹر انسانی حقوق ، امن اتے ترقی کیتے کم کرݨ وچ مصروف رہے ۔ انہاں کارٹر سینٹر قائم کیتا جیڑھا دنیا بھر وچ جمہوریت ، انسانی حقوق اتے صحت دے فروغ کیتے کم کریندا ہے ۔ 

کارٹر سینٹر

کارٹر سینٹر جیمی کارٹر اتے انہاں دی ذال روزالین کارٹر دی قائم کردہ ہک غیر سرکاری تنظیم ہے ۔ ایہ تنظیم دنیا بھر وچ امن ، جمہوریت ، انسانی حقوق اتے صحت دے فروغ کیتے کم کریندی ہے ۔ کارٹر سینٹر کئی ملکاں وچ انتخابات دی نگرانی کیتی ہے اتے تنازعات دے حل وچ مدد کیتی ہے ۔ 

انسانی حقوق دے علمبردار

جیمی کارٹر انسانی حقوق دے ہک مضبوط علمبردار ہن ۔ انہاں ہمیشاں دنیا بھر وچ انسانی حقوق دے تحفظ کیتے آواز بلند کیتی ہے ۔ انہاں کئی ملکاں وچ انسانی حقوق دی خلاف ورزیاں کوں اجاگر کیتا ہے اتے مظلوماں دی مدد کیتی ہے ۔ 

امن کیتے کوششاں

جیمی کارٹر دنیا بھر وچ امن دے قیام کیتے وی کوششاں کیتیاں ہن ۔ انہاں کئی ملکاں وچ تنازعات دے حل کیتے مذاکرات کیتے ہن ۔ انہاں دیاں کوششاں نال کئی جنگاں ختم تھئیاں ہن اتے امن قائم تھیا ہے ۔ 

صحت دے شعبے وچ خدمات

جیمی کارٹر صحت دے شعبے وچ وی اہم خدمات انجام ݙتیاں ہن ۔ انہاں کئی ملکاں وچ صحت دے نظام کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کم کیتا ہے ۔ انہاں غریب لوکاں کوں طبی سہولیات ݙیواوݨ کیتے وی کوششاں کیتیاں ہن ۔
شیریں عبادی

## شیریں عبادی
شیریں عبادی (ڄمی 21 جون 1947) ہک ایرانی نوبل انعام یافتہ ، وکیل ، لکھاری ، استاد ، اتے سابق جج ہن اتے انہاں ایران وچ ڈیفینڈرز آف ہیومن رائٹس سینٹر دی بنیاد رکھی ۔ 2003 وچ ، عبادی کوں جمہوریت اتے زنانیاں ، ٻالاں اتے پناہ گزیناں دے حقوق کیتے انہاں دیاں شاندار کوششاں کیتے نوبل امن انعام نال نوازیا ڳیا ۔ او پہلی مسلمان زنانی اتے ایہ انعام حاصل کرݨ والی پہلی ایرانی ہن ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
شیریں عبادی ایران وچ پیدا تھیاں ۔ انہاں تہران یونیورسٹی وچ قانون دی تعلیم حاصل کیتی اتے 1969 وچ گریجویشن کیتی ۔ بعد وچ انہاں ڈاکٹریٹ دی ڈگری وی حاصل کیتی ۔

## قانونی کیریئر تے انسانی حقوق دی سرگرمیاں
عبادی اپݨے قانونی کیریئر دا آغاز جج دے طور تے کیتا ۔ پر ستت انہاں کوں انسانی حقوق دے مسئلےآں نال دلچسپی پیدا تھی ڳئی ۔ انہاں زنانیاں دے حقوق ، ٻالاں دے حقوق اتے پناہ گزیناں دے حقوق کیتے کم کرݨ شروع کر ݙتا ۔ انہاں ایران وچ ڈیفینڈرز آف ہیومن رائٹس سینٹر قائم کیتا ، جیڑھا انسانی حقوق دے تحفظ کیتے کم کردا ہے ۔

## نوبل امن انعام
2003 وچ شیریں عبادی کوں امن دا نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی انسانی حقوق دے تحفظ اتے جمہوریت دے فروغ کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔ عبادی نوبل انعام حاصل کرݨ والی پہلی ایرانی زنانی ہن ۔

## انسانی حقوق کیتے جدوجہد
شیریں عبادی ہمیشاں انسانی حقوق کیتے جدوجہد کیتی ہے ۔ انہاں ایران وچ زنانیاں دے خلاف امتیازی سلوک دے خلاف آواز بلند کیتی ہے ۔ انہاں ٻالاں دے حقوق دے تحفظ کیتے وی کم کیتا ہے ۔ انہاں پناہ گزیناں دی مدد کیتی ہے اتے انہاں دے حقوق کیتے وی جدوجہد کیتی ہے ۔

## لکھاری تے استاد
شیریں عبادی ہک بہترین لکھاری وی ہن ۔ انہاں کئی کتاباں لکھیاں ہن جنہاں وچ انہاں انسانی حقوق دے مسئلےآں تے روشنی ڈالی ہے ۔ او یونیورسٹی وچ قانون دی تعلیم وی ݙیندی ہن ۔
وانگاری ماتھائی

## وانگاری ماتھائی
وانگاری ماتھائی (1 اپریل 1940 – 25 ستمبر 2011) ہک کینیا دی سماجی ، ماحولیاتی اتے سیاسی کارکن ہن جنہاں گرین بیلٹ موومنٹ دی بنیاد رکھی ، جیڑھی ہک ماحولیاتی غیر سرکاری تنظیم ہے جیڑھی درخت لاوݨ ، ماحولیاتی تحفظ اتے زنانیاں دے حقوق تے توجہ ݙیندی ہے ۔ 2004 وچ او امن دا نوبل انعام جتݨ والی پہلی افریقی زنانی بݨ گئیاں ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
وانگاری ماتھائی کینیا دے ہائی لینڈز وچ پیدا تھئیں ۔ انہاں دا تعلق ہک کسان گھرانے نال ہئی ۔ انہاں کینیا وچ تعلیم حاصل کرݨ دے بعد امریکہ وچ تعلیم حاصل کیتی اتے حیاتیات وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ بعد وچ انہاں کینیا واپس آ تے یونیورسٹی وچ پڑھاوݨا شروع کر ݙتا ۔

## گرین بیلٹ موومنٹ دا قیام
وانگاری ماتھائی 1977 وچ گرین بیلٹ موومنٹ دی بنیاد رکھی ۔ ایں تنظیم دا مقصد درخت لاوݨ ، ماحولیات دا تحفظ کرݨ اتے زنانیاں کوں بااختیار بݨاوݨا ہئی ۔ ایں تحریک دے تحت لکھاں درخت لائے ڳئے ہن اتے ہزاراں زنانیاں کوں روزگار مہیا کیتا ڳیا ہے ۔

## ماحولیاتی سرگرمیاں
وانگاری ماتھائی ہک سرگرم ماحولیات دان ہن ۔ انہاں کینیا وچ جنگلات دی کٹائی دے خلاف آواز بلند کیتی اتے ماحولیات دے تحفظ کیتے کئی اقدامات کیتے ۔ انہاں بین الاقوامی سطح تے وی ماحولیاتی مسئلےآں تے توجہ ݙیوائی ۔

## زنانیاں دے حقوق دی علمبردار
وانگاری ماتھائی زنانیاں دے حقوق دی وی علمبردار ہن ۔ انہاں زنانیاں کوں تعلیم حاصل کرݨ اتے روزگار دے مواقع حاصل کرݨ دی ترغیب ݙتی ۔ انہاں زنانیاں دے خلاف تشدد دے خلاف وی آواز بلند کیتی ۔

## نوبل امن انعام
2004 وچ وانگاری ماتھائی کوں نوبل امن انعام نال نوازیا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی ماحولیات دے تحفظ ، امن دے فروغ اتے زنانیاں دے حقوق کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔
بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی

## بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی
بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی (IAEA) ہک بین الحکومتی تنظیم ہے جیڑھی ایٹمی توانائی دے پرامن استعمال کوں ودھاوݨ اتے ایندے فوجی مقاصد کیتے استعمال کوں روکݨ دی کوشش کریندی ہے ، جیندے وچ ایٹمی ہتھیار وی شامل ہن ۔ ایندا قیام 1957 وچ اقوام متحدہ دے نظام دے اندر ہک خودمختار تنظیم دے طور تے تھیا ہئی ، بھانویں جو ایندا اپݨا بانی معاہدہ ایندی گورننس کریندا ہے ، ایہ تنظیم اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی اتے سلامتی کونسل ݙوہاں کوں رپورٹ کریندی ہے ، اتے ایندا صدر دفتر آسٹریا دے ویانا وچ اقوام متحدہ دے دفتر وچ ہے ۔ 

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی دا قیام

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی دا قیام ہک اینجھے خواب دی تعبیر ہئی جیڑھا ایٹمی توانائی دے پرامن استعمال کوں یقینی بݨاوݨ اتے ایندے خطرناک استعمال کوں روکݨ کیتے ݙٹھا ڳیا ہئی ۔ 1950 دے ݙہاکے وچ ایٹمی توانائی دی دریافت دے بعد دنیا تے ایہ واضح تھی ڳیا ہئی کہ ایہ توانائی انسانیت کیتے ٻہوں فائدہ مند وی تھی سڳدی ہے اتے تباہ کن وی ۔ ایں ڪري ہک اینجھی تنظیم دی ضرورت محسوس تھئی جیڑھی ایٹمی توانائی دے استعمال کوں کنٹرول کر سڳئے اتے ایندے پرامن استعمال کوں ودھاوݨ کیتے کم کر سڳئے ۔ 

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی دے مقاصد امن اتے ترقی کیتے ایٹمی توانائی

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی دے کجھ اہم مقاصد ہن

ایٹمی توانائی دے پرامن استعمال کوں ودھاوݨ۔ 

ایٹمی ہتھیاراں دے پھیلاؤ کوں روکݨ ۔ 

ایٹمی توانائی دی حفاظت کوں یقینی بݨاوݨ ۔ 

ایٹمی توانائی دے طبی ، زراعتی اتے صنعتی استعمال کوں فروغ ݙیوݨ ۔ 

ترقی پذیر ملکاں کوں ایٹمی توانائی دی ٹیکنالوجی حاصل کرݨ وچ مدد کرݨ ۔ 

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی دیاں سرگرمیاں دنیا بھر وچ ایٹمی توانائی دا پرامن استعمال

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی اپݨے مقاصد کوں حاصل کرݨ کیتے مختلف قسم دیاں سرگرمیاں انجام ݙیندی ہے ۔ جنہاں وچ شامل ہن

ایٹمی توانائی دے پرامن استعمال تے تحقیق کوں فروغ ݙیوݨ ۔ 

ایٹمی ہتھیاراں دے پھیلاؤ کوں روکݨ کیتے معائنہ کرݨ ۔ 

ایٹمی توانائی دی حفاظت کیتے بین الاقوامی معیار قائم کرݨ ۔ 

ترقی پذیر ملکاں کوں ایٹمی توانائی دی ٹیکنالوجی حاصل کرݨ وچ مدد کرݨ ۔ 

ایٹمی توانائی دے طبی ، زراعتی اتے صنعتی استعمال کوں فروغ ݙیوݨ ۔ 

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی دی اہمیت ایٹمی توانائی کوں کنٹرول کرݨ دا واحد ذریعہ

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی دی اہمیت ایں ڳال توں واضح تھیندی ہے کہ ایہ دنیا وچ ایٹمی توانائی کوں کنٹرول کرݨ دا واحد ذریعہ ہے ۔ ایہ تنظیم ایٹمی ہتھیاراں دے پھیلاؤ کوں روکݨ اتے ایٹمی توانائی دے پرامن استعمال کوں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ 

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی کوں درپیش چیلنجز 

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی کوں اپݨے کم وچ ٻہوں سارے چیلنجز دا سامنا کرݨ پوندے ۔ ایٹمی ہتھیاراں دا پھیلاؤ ہک وݙا مسئلہ ہے جیڑھا اڄ وی دنیا کوں درپیش ہے ۔ ایں توں علاوہ ، ایٹمی توانائی دی حفاظت کوں یقینی بݨاوݨ وی ہک مشکل کم ہے ۔ 

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی دا مستقبل

بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی دا مستقبل ایٹمی توانائی دے پرامن استعمال نال جڑیا ہویا ہے ۔ ایہ تنظیم مستقبل وچ وی اپݨا کم جاری رکھیسی اتے دنیا بھر وچ ایٹمی توانائی دے پرامن استعمال کوں ودھاوݨ کیتے کوششاں کریندی رہسی ۔
محمد اکبر خان بگٹی

نواب اکبر بگٹی ہک مشہور بلوچ قوم پرست رہنما تے جمہوری وطن پارٹی دے سربراہ ہن۔ اوہ 1926ء وچ ڈیرہ بگٹی وچ پیدا تھئے تے ایچی سن کالج لاہور تے آکسفورڈ توں تعلیم حاصل کیتی۔ 1946ء وچ اوہ اپݨے قبیلے دے سردار بنے تے بعد وچ سیول سروس وچ شامل تھئے۔ اوہ 1958ء وچ وفاقی کابینہ وچ وزیر مملکت رہے تے 1973ء وچ بلوچستان دے گورنر مقرر تھئے۔ 1988ء وچ اوہ بلوچستان دے وزیر اعلیٰٰ بنے۔

اکبر بگٹی نے بلوچ حقوق کیتے جدوجہد کیتی تے 2006ء وچ کوہلو دے پہاڑاں وچ فوجی آپریشن دے دوران ہک دھماکے وچ انہاں دی وفات تھئی۔ انہاں دے قتل دے بعد بلوچستان وچ شدید احتجاج تھیا تے حالات کشیدہ تھی ڳئے۔ ایں واقعے دے بعد انہاں دے خاندان نے سابق صدر پرویز مشرف تے الزام لایا۔ ایہ کیس ہݨ تک عدالت وچ زیر سماعت ہے۔

## حوالہ
گرامین بینک

## گرامین بینک
گرامین بینک ہک مائیکرو فنانس ، خصوصی کمیونٹی ڈیولپمنٹ بینک ہے جیڑھا بنگلہ دیش وچ قائم تھیا ۔ ایہ غریب لوکاں کوں بغیر ضمانت دے چھوٹے قرضے (مائیکرو کریڈٹ یا گرامین کریڈٹ دے ناں نال ڄاݨے ویندے ہن) ݙیندا ہے ۔ گرامین بینک دی سوبھ دی کہانی دنیا بھر وچ غریبی دے خلاف جنگ وچ ہک مثال بݨ ڳئی ہے ۔ 

## گرامین بینک دا قیام
گرامین بینک دا قیام پروفیسر محمد یونس دے ہک خواب دی تعبیر ہئی ۔ انہاں محسوس کیتا کہ غریب لوک غربت دی وجہ توں ترقی نی کر سڳدے کیونکہ انہاں کوں قرضے نی ملدے ۔ انہاں سوچا کہ اگر غریب لوکاں کوں چھوٹے چھوٹے قرضے ݙتے ونڄن تاں او اپݨے کاروبار شروع کر سڳدے ہن اتے اپݨی زندگی کوں بہتر بݨا سڳدے ہن ۔ ایں سوچ دے تحت انہاں 1983 وچ گرامین بینک دی بنیاد رکھی ۔ 

## گرامین بینک دا طریقہ کار
گرامین بینک دا طریقہ کار ٻہوں سادہ ہے ۔ ایہ بینک غریب لوکاں کوں چھوٹے چھوٹے گروہاں وچ منظم کر تے انہاں کوں قرضے ݙیندا ہے ۔ گروہ دے ارکان ہک دوسرے دے قرضے دی ضمانت ݙیندے ہن ۔ ایں طرح بینک کوں قرضے واپس ملݨ دا یقین تھی ویندا ہے ۔ گرامین بینک دا نظام اعتبار تے بھروسے تے مبنی ہے ۔ 

## گرامین بینک دی سوبھ
گرامین بینک دی سوبھ ٻہوں وݙی ہے ۔ ایں بینک لکھاں غریب لوکاں دی زندگی وچ تبدیلی ݙتی ہے ۔ گرامین بینک توں قرضے گھن تے لوکاں اپݨے چھوٹے چھوٹے کاروبار شروع کیتے ہن اتے اپݨی آمدنی وچ اضافہ کیتا ہے ۔ ایں بینک دی وجہ توں ٻہوں سارے لوک غربت توں نکلݨ وچ کامیاب تھی ڳئے ہن ۔ 

## دنیا بھر وچ مائیکرو فنانس دی تحریک
گرامین بینک دی سوبھ دنیا بھر وچ مائیکرو فنانس دی تحریک کوں جنم ݙتا ہے ۔ اڄ دنیا بھر وچ ٻہوں سارے مائیکرو فنانس ادارے قائم تھی ڳئے ہن جیڑھے غریب لوکاں کوں چھوٹے چھوٹے قرضے ݙیندے ہن ۔ گرامین بینک دی وجہ توں لکھاں لوکاں کوں روزگار دے مواقع میسر آئے ہن اتے انہاں دی زندگی وچ بہتری آئی ہے ۔
بین الحکومتی پینل برائے موسمیاتی تبدیلی

## بین الحکومتی پینل برائے موسمیاتی تبدیلی (IPCC)
بین الحکومتی پینل برائے موسمیاتی تبدیلی (IPCC) اقوام متحدہ دا ہک بین الحکومتی ادارہ ہے جیندا کم انسانی سرگرمیاں دی وجہ توں تھیوݨ والی موسمیاتی تبدیلی بارے سائنسی علم کوں ودھاوݨا ہے ۔ عالمی موسمیاتی تنظیم (WMO) اتے اقوام متحدہ دے ماحولیاتی پروگرام (UNEP) 1988 وچ IPCC قائم کیتا ۔ اقوام متحدہ ایں سال دے آخر وچ IPCC دے قیام دی توثیق کیتی ۔ ایندا سیکرٹریٹ جنیوا ، سوئٹزرلینڈ وچ WMO دی میزبانی وچ ہے ۔ ایندے 195 رکن ممالک ہن جیڑھے IPCC دی گورننس کریندے ہن ۔ رکن ممالک سائنسداناں دا ہک بیورو منتخب کریندے ہن جیڑھا ہک تشخیصی چکر وچ خدمات انجام ݙیندا ہے ۔ ہک چکر عام طور تے چھی توں ست سال دا ہوندے ۔ بیورو اپݨے شعبیاں دے ماہرین کوں IPCC رپورٹس تیار کرݨ کیتے منتخب کریندا ہے ۔ انہاں ماہرین کوں ڳولݨ کیتے حکومتاں اتے مبصر تنظیماں دی طرفوں ہک رسمی نامزدگی دا عمل ہوندے ۔ IPCC دے ترئے ورکنگ گروپس اتے ہک ٹاسک فورس ہے ، جیڑھے ایندا سائنسی کم کریندے ہن ۔ 

موسمیاتی تبدیلی ہک عالمی مسئلہ

موسمیاتی تبدیلی اڄ دنیا کوں درپیش سب توں وݙے چیلنجاں وچوں ہک ہے ۔ ایندے نتیجے وچ زمین دا درجہ حرارت ودھدا پیا ہے ، سمندر دی سطح بلند تھیندی پئی ہے ، اتے ٻئے کئی خطرناک اثرات مرتب تھیندے پئے ہن ۔ موسمیاتی تبدیلی دی وجہ توں قدرتی آفات وچ وی اضافہ تھیندا پیا ہے ۔ 

بین الحکومتی پینل برائے موسمیاتی تبدیلی دا بنیادی کردار موسمیاتی تبدیلی بارے سائنسی معلومات فراہم کرݨ ہے ۔ IPCC دنیا بھر دے سائنسداناں کوں ہک پلیٹ فارم تے جمع کر تے انہاں دی تحقیق کوں اکٹھا کریندا ہے اتے ایں معلومات کوں رپورٹاں دی شکل وچ شائع کریندا ہے ۔ ایہ رپورٹاں پالیسی سازاں اتے عام لوکاں کوں موسمیاتی تبدیلی دے مسئلے کوں سمجھݨ اتے ایندے حل کیتے اقدامات کرݨ وچ مدد کریندی ہن ۔ 

بین الحکومتی پینل برائے موسمیاتی تبدیلی دا طریقہ کار ٻہوں شفاف اتے غیر جانبدارانہ ہے ۔ IPCC دی رپورٹاں دی تیاری وچ دنیا بھر دے ہزاراں سائنسدان شامل ہوندے ہن جیڑھے اپݨی تحقیق کوں اکٹھا کر تے رپورٹاں تیار کریندے ہن ۔ ایہ رپورٹاں کئی مراحل توں گزر تے شائع تھیندیاں ہن تاں جو انہاں وچ کوئی غلطی نہ رہے ۔ 

بین الحکومتی پینل برائے موسمیاتی تبدیلی دیاں رپورٹاں موسمیاتی تبدیلی بارے سائنسی معلومات دا ہک قیمتی وسیلہ ہن ۔ ایہ رپورٹاں پالیسی سازاں ، سائنسداناں ، اتے عام لوکاں کیتے ٻہوں مفید ہن ۔ انہاں رپورٹاں دی مدد نال موسمیاتی تبدیلی دے مسئلے کوں سمجھݨ اتے ایندے حل کیتے اقدامات کرݨ وچ مدد ملدی ہے ۔ 

بین الحکومتی پینل برائے موسمیاتی تبدیلی دیاں رپورٹاں عالمی سطح تے موسمیاتی تبدیلی دے مسئلے بارے آگاہی ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں رپورٹاں دی وجہ توں کئی ملکاں موسمیاتی تبدیلی نال نمٹݨ کیتے اقدامات کیتے ہن ۔ 

موسمیاتی تبدیلی ہک مسلسل چیلنج ہے جیڑھا دنیا کوں درپیش ہے ۔ بین الحکومتی پینل برائے موسمیاتی تبدیلی وی اپݨا کم جاری رکھیسی اتے مستقبل وچ وی موسمیاتی تبدیلی بارے سائنسی معلومات فراہم کریندا رہسی ۔
مارٹی آہتیساری

## مارٹی آہتیساری
مارٹی اوئیوا کالیوی آہتیساری (23 جون 1937 – 16 اکتوبر 2023) ہک فن لینڈ دے سیاستدان ، فن لینڈ دے ݙاہویں صدر ، 1994 توں 2000 تئیں ، نوبل امن انعام یافتہ ، اتے اقوام متحدہ دے سفارتکار اتے ثالث ہن جیڑھے انہاں دے بین الاقوامی امن دے کم کیتے ڄاݨے ویندے ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
مارٹی آہتیساری فن لینڈ دے شہر ویبرگ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک متوسط ​​گھرانے نال ہئی ۔ انہاں دے والد ناروے نال تعلق رکھدے ہن اتے انہاں دی والدہ فن لینڈ دی ہن ۔ آہتیساری اپݨی تعلیم اوولو وچ شروع کیتی اتے بعد وچ تعلیم حاصل کرݨ کیتے امریکہ ڳئے ۔ انہاں کولمبیا یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی اتے 1960 وچ گریجویشن کیتی ۔ 

## سفارتی کیریئر
گریجویشن مکمل کرݨ دے بعد آہتیساری اقوام متحدہ وچ شامل تھی ڳئے ۔ انہاں ترقی پذیر ملکاں وچ تعلیم دے شعبے وچ کم کیتا ۔ 1970 دے ݙہاکے وچ انہاں نمیبیا دی آزادی کیتے کم کیتا ۔ 1980 دے ݙہاکے وچ انہاں اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل دے خصوصی نمائندے دے طور تے نمیبیا وچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں نمیبیا دی آزادی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## فن لینڈ دے صدر
1994 وچ مارٹی آہتیساری فن لینڈ دے صدر منتخب تھئے ۔ انہاں 2000 تئیں صدر دے عہدے تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں دے دور صدارت وچ فن لینڈ یورپی یونین وچ شامل تھیا ۔ انہاں فن لینڈ دی خارجہ پالیسی کوں وی نویں شکل ݙتی ۔ 

## امن کیتے کوششاں
صدر دے عہدے توں ریٹائر تھیوݨ دے بعد آہتیساری امن دے قیام کیتے کم کرݨ وچ مصروف رہے ۔ انہاں کئی ملکاں وچ تنازعات دے حل کیتے ثالثی کیتی ۔ انہاں انڈونیشیا وچ آچے دے تنازعے ، کوسووو دے مسئلے اتے عراق دے مسئلے سمیت کئی اہم تنازعات دے حل وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## نوبل امن انعام
2008 وچ مارٹی آہتیساری کوں امن دا نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی دنیا بھر وچ امن دے قیام کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔ 

## مارٹی آہتیساری دی وفات
مارٹی آہتیساری  16 اکتوبر 2023 کوں 86 سال دی عمر وچ انتقال کر ڳئے ۔ انہاں دی وفات نال دنیا ہک عظیم اڳواݨ توں محروم تھی ڳئی ۔ تاہم ، انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہسے ۔
لیو شیاؤبو

## لیو شیاؤبو
لیو شیاؤبو (28 دسمبر 1955 – 13 جولائی 2017) ہک چینی ادبی نقاد ، انسانی حقوق دے کارکن ، فلسفی اتے نوبل امن انعام یافتہ ہن جنہاں سیاسی اصلاحات دا مطالبہ کیتا ہئی اتے چین وچ چینی کمیونسٹ پارٹی دی ہک پارٹی دی حکمرانی کوں ختم کرݨ دیاں مہماں وچ شامل رہے ۔ انہاں کوں کئی واری گرفتار کیتا ڳیا ، اتے چین دے سب توں نمایاں مخالف اتے ملک دے سب توں مشہور سیاسی قیدی دے طور تے بیان کیتا ڳیا ۔ 26 جون 2017 کوں ، جگر دے کینسر دی تشخیص تھیوݨ دے بعد انہاں کوں طبی پیرول ݙتی ڳئی ، او کجھ ہفتے بعد 13 جولائی 2017 کوں انتقال کر ڳئے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
لیو شیاؤبو چین دے شہر چانگچون وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک تعلیم یافتہ گھرانے نال ہئی ۔ انہاں بیجنگ نارمل یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ فلسفہ وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

## ادبی تے سیاسی سرگرمیاں
لیو شیاؤبو ہک باصلاحیت ادبی نقاد ہن ۔ انہاں کئی مضامین اتے کتاباں لکھیاں جنہاں وچ انہاں چینی سماج اتے سیاست تے تنقید کیتی ۔ انہاں جمہوریت اتے انسانی حقوق دے حق وچ آواز بلند کیتی ۔ 1989 وچ تیانانمین اسکوائر دے احتجاج وچ وی انہاں شرکت کیتی ۔ 

## قید تے نوبل انعام
لیو شیاؤبو کوں انہاں دی سیاسی سرگرمیاں دی وجہ توں کئی واری گرفتار کیتا ڳیا ۔ 2008 وچ انہاں کوں ریاست کوں زیر کرنے دے جرم وچ 11 سال قید دی سزا سݨائی ڳئی ۔ 2010 وچ انہاں کوں امن دا نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی انسانی حقوق اتے جمہوریت کیتے جدوجہد دا آدر ہئی ۔ 

## لیو شیاؤبو دی میراث
لیو شیاؤبو دی زندگی چین وچ جمہوریت اتے انسانی حقوق دی جدوجہد دی ہک مثال ہے ۔ انہاں اپݨی زندگی انہاں اقدار کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ 

## لیو شیاؤبو دی شخصیت
لیو شیاؤبو ہک بہادر اتے اصول پسند شخص ہن ۔ او انسانی حقوق دے سچے علمبردار ہن ۔ انہاں ہمیشاں مظلوماں دی آواز بلند کیتی ہے ۔ او ہک محب وطن چینی ہن اتے انہاں اپݨی زندگی چین دے لوکاں دی خدمت کیتے وقف کر ݙتی ۔ 

## لیو شیاؤبو دی جدوجہد
لیو شیاؤبو دی زندگی جدوجہد نال بھرپور ہئی ۔ انہاں اپݨی زندگی وچ کئی چیلنجاں دا سامنا کیتا ۔ تاہم ، انہاں ہمیشاں ہمت نہ ہاری اتے اپݨے مقاصد کیتے جدوجہد جاری رکھی ۔ انہاں دی زندگی ایں ڳال دی مثال ہے کہ اگر انسان وچ ہمت اتے حوصلہ ہووے تاں او کوئی وی مقصد حاصل کر سڳدا ہے ۔ 

## لیو شیاؤبو دی وفات
لیو شیاؤبو دی وفات نال چین ہک عظیم اڳواݨ توں محروم تھی ڳیا ۔
ایلن جانسن سرلیف

جانسن سِرلیف افریقہ دی پہلی منتخب خاتون سربراہِ مملکت ہن۔ اوہ لائبیریا وچ جاری چودہ سالہ خانہ جنگی دے خاتمے دے بعد ݙو ہزار پنج وچ ملک دی صدر منتخب تھئین۔ انھیں 2011ء دا نوبل امن انعام ݙتا ڳیا۔

ایلن جانسن سرلیف ، جیڑھیاں 29 اکتوبر 1938 کوں ایلن یوجینیا جانسن دے ناں نال پیدا تھیاں ، ہک لائبیریا دی سیاست دان ، معیشت دان تے نوبل امن انعام یافتہ شخصیت ہن ۔ انہاں افریقہ دی پہلی منتخب خاتون سربراہ مملکت دے طور تے تاریخ رقم کیتی ۔ او 2006 توں 2018 تک لائبیریا دی چوویہویں صدر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں تے ملک کوں خانہ جنگی دے بعد دی بحالی دے دور وچ قیادت فراہم کیتی ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
سرلیف لائبیریا دے دارالحکومت مونروویا وچ پیدا تھیاں ۔ انہاں دے والدین گولا تے جرمن نسل نال تعلق رکھدے ہن ۔ انہاں ابتدائی تعلیم لائبیریا وچ حاصل کیتی تے بعد وچ امریکہ چلی ڳئیاں ، جتھاں انہاں وسکونسن دے میڈیسن بزنس کالج وچ تعلیم حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف کولوراڈو توں معاشیات وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ 1971 وچ انہاں ہارورڈ یونیورسٹی توں پبلک ایڈمنسٹریشن وچ ماسٹرز دی ڈگری حاصل کیتی ۔

## سیاسی کیریئر تے جدوجہد
سرلیف دا سیاسی کیریئر 1970 دے ݙہاکے وچ شروع تھیا ، جݙݨ او صدر ولیم ٹولبرٹ دی حکومت وچ وزیر خزانہ دے طور تے خدمات انجام ݙیندیاں رہیاں ۔ پر 1980 وچ سیموئیل ڈو دی فوجی بغاوت دے بعد ، او جلاوطنی وچ چلی ڳئیاں تے ورلڈ بینک تے اقوام متحدہ دے نال کم کیتا ۔

او 1980 دے ݙہاکے دے آخر وچ لائبیریا واپس آئیاں ، پر ڈو دی حکومت انہاں کوں انہاں دی مخالفت دی وجہ توں قید کر ݙتا ۔ رہائی دے بعد او دوبارہ جلاوطنی وچ چلی ڳئیاں تے لائبیریا وچ جمہوری حکومت دی وکالت جاری رکھی ۔ بعد وچ انہاں ملک دی تباہ کن خانہ جنگی کوں ختم کرݨ دیاں کوششاں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## صدارت تے کارنامے
2005  وچ ، ایلن جانسن سرلیف صدارتی انتخابات وچ حصہ گھدا تے تاریخی انتخابات وچ سابق فٹ بال اسٹار جارج ویہہ کوں ہرا تے جیت حاصل کیتی ۔ او 16 جنوری 2006 کوں صدر دے طور تے حلف چاتا ، جیڑھا لائبیریا دی سیاست وچ ہک تبدیلی دے دور دا آغاز ہئی ۔

اپݨی صدارت دے دوران ، انہاں لائبیریا دی معیشت کوں دوبارہ تعمیر کرݨ ، جمہوری ادارےآں کوں مضبوط بݨاوݨ تے بنیادی ڈھانچے کوں بہتر بݨاوݨ تے توجہ مرکوز کیتی ۔ انہاں غیر ملکی سرمایہ کاری کوں راغب کیتا ، قرضےآں وچ چھوٹ حاصل کیتی تے شفافیت تے جوابدہی کوں فروغ ݙیوݨ والی پالیسیاں نافذ کیتیاں ۔ انہاں دی حکومت تعلیم ، صحت تے خواتین دی بااختیاری کوں ترجیح ݙتی ۔

2011 وچ ، او ݙوجھی مدت کیتے دوبارہ منتخب تھئیاں ۔ ایہی سال ، انہاں کوں لیماہ گبووی تے توکل کرمان دے نال نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ، کیوں جو انہاں خواتین دے حقوق تے امن دی تعمیر دیاں کوششاں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
لیماہ گبووی

## لیماہ گبووی
لیماہ روبرٹا گبووی (ڄمی 1 فروری 1972) ہک لائبیریا دی امن کارکن ہن جیہناں زنانیاں دی عدم تشدد امن تحریک ، ویمن آف لائبیریا ماس ایکشن فار پیس دی اڳواݨی کیتی ، جینے 2003 وچ ݙوجھی لائبیریا دی خانہ جنگی کوں ختم کرݨ وچ مدد کیتی ۔ جنگ ختم کرݨ دیاں انہاں دیاں کوششاں ، انہاں دی ساتھی ایلن جانسن سرلیف دے نال ، امن دے دور دی شروعات کرݨ وچ مدد کیتی اتے 2005 وچ ہک آزاد چون دا موقع ݙتا جیڑھا سرلیف جتیا ۔ گبووی اتے ایلن جانسن سرلیف ، توکل کرمان دے نال ، 2011 دا نوبل امن انعام زنانیاں دی حفاظت کیتے عدم تشدد دی جدوجہد اتے امن سازی دے کم وچ زنانیاں دی مکمل شرکت دے حق کیتے ݙتا ڳیا ۔

## ابتدائی زندگی تے امن کیتے جدوجہد دا آغاز
لیماہ گبووی لائبیریا وچ پیدا تھیاں ۔ انہاں دی ابتدائی زندگی جنگ اتے تشدد نال عبارت ہئی ۔ لائبیریا دی خانہ جنگی انہاں تے ٻہوں اثر کیتا ۔ انہاں محسوس کیتا کہ جنگ دا سب توں زیادہ نقصان زنانیاں اتے ٻالاں کوں تھیندا ہے ۔ ایں ڪري انہاں امن کیتے کم کرݨ دا فیصلہ کیتا ۔

## زنانیاں دی امن تحریک
لیماہ گبووی زنانیاں کوں رلا تے ہک امن تحریک شروع کیتی ۔ انہاں زنانیاں کوں عدم تشدد دے ذریعے امن قائم کرݨ دی ترغیب ݙتی ۔ انہاں دی تحریک کوں ویمن آف لائبیریا ماس ایکشن فار پیس دا ناں ݙتا ڳیا ۔ ایں تحریک وچ ہر مکتبہ فکر دیاں زنانیاں شامل تھیاں ۔

## امن کیتے عدم تشدد جدوجہد
لیماہ گبووی دی تحریک لائبیریا وچ امن قائم کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں زنانیاں کوں متحد کر تے جنگ بندی دا مطالبہ کیتا ۔ انہاں کئی احتجاج کیتے اتے امن دے حق وچ آواز بلند کیتی ۔ انہاں دیاں کوششاں دے نتیجے وچ 2003 وچ لائبیریا وچ جنگ بندی تھئی ۔

## نوبل امن انعام
2011 وچ لیماہ گبووی ، ایلن جانسن سرلیف اتے توکل کرمان کوں مشترکہ طور تے نوبل امن انعام نال نوازیا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی زنانیاں دے حقوق کیتے جدوجہد اتے امن دے قیام کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔
توکل کرمان

## توکل عبدالسلام خالد کرمان
توکل عبدالسلام خالد کرمان (ڄمی 7 فروری 1979) ہک یمنی صحافی ، سیاستدان ، اتے انسانی حقوق دی کارکن ہن ۔ انہاں 2005 وچ پریس دی آزادی اتے انسانی حقوق دی وکالت کیتے قائم کردہ ہک گروپ 'ویمن جرنلسٹس ودآؤٹ چینز' دی مشترکہ بنیاد رکھی اتے ایندی اڳواݨی کیتی ۔ او 2011 دی یمنی بغاوت دا بین الاقوامی عوامی چہرہ بݨ گئیاں جیڑھی عرب بہار تحریک دا حصہ ہئی ۔ انہاں کوں یمن وچ اکثر لوہہ زنانی اتے انقلاب دی ما دے طور تے ڄاݨیا ویندا ہئی ۔ او زنانیاں دی حفاظت کیتے عدم تشدد دی جدوجہد اتے امن سازی دے کم وچ زنانیاں دی مکمل شرکت دے حق کیتے 2011 دے نوبل امن انعام دی مشترکہ وصول کنندہ ہن ۔ او نوبل انعام جتݨ والی پہلی یمنی ، پہلی عرب زنانی اتے ݙوجھی مسلمان زنانی بݨ گئیاں ۔

## ابتدائی زندگی تے صحافتی سفر
توکل کرمان یمن دے شہر تعز وچ پیدا تھئیں ۔ انہاں دے والد ہک وکیل اتے سیاستدان ہن ۔ انہاں صنعاء یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی اتے قانون وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ تعلیم مکمل کرݨ دے بعد انہاں صحافت وچ قدم رکھیا اتے انسانی حقوق دے مسئلےآں تے لکھݨا شروع کر ݙتا ۔

## ویمن جرنلسٹس ودآؤٹ چینز
2005 وچ توکل کرمان 'ویمن جرنلسٹس ودآؤٹ چینز' ناں دی ہک تنظیم قائم کیتی ۔ ایں تنظیم دا مقصد یمن وچ پریس دی آزادی اتے انسانی حقوق دا تحفظ کرݨ ہئی ۔ ایں تنظیم یمن وچ صحافیاں دے خلاف تشدد دے واقعات کوں دستاویزی شکل ݙتی اتے انہاں دے خلاف آواز بلند کیتی ۔

## عرب بہار اتے یمنی انقلاب
2011 وچ عرب بہار تحریک دے دوران یمن وچ وی حکومت دے خلاف احتجاج شروع تھی ڳئے ۔ توکل کرمان ایں تحریک وچ پیش پیش رہیاں ۔ انہاں نوجواناں کوں احتجاج وچ شامل تھیوݨ دی ترغیب ݙتی اتے حکومت دے خلاف آواز بلند کیتی ۔ انہاں دی قیادت وچ ہزاراں لوک سڑکاں تے نکل آئے اتے حکومت دے استعفیٰ دا مطالبہ کیتا ۔

### نوبل امن انعام
2011 وچ توکل کرمان کوں لیماہ گبووی اتے ایلن جانسن سرلیف دے نال مشترکہ طور تے نوبل امن انعام نال نوازیا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی زنانیاں دے حقوق کیتے جدوجہد اتے امن دے قیام کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔
یورپی یونین

## یورپی یونین
یورپی یونین (EU)، 27 رکن ریاستاں دا ہک بین الاقوامی سیاسی اتے اقتصادی اتحاد ہے جیڑھے بنیادی طور تے یورپ وچ واقع ہن ۔ ایں اتحاد دا کل رقبہ 4,233,255 مربع کلومیٹر (1,634,469 مربع میل) ہے اتے اندازاً کل آبادی 449 ملین توں ودھ ہے ۔ یورپی یونین کوں اکثر ہک sui generis سیاسی وجود دے طور تے بیان کیتا ویندا ہے جیڑھا وفاق اتے کنفیڈریشن ݙوہاں دیاں خصوصیات کوں ملیندا ہے ۔ 

## یورپی یونین دا قیام
یورپی یونین دا قیام ہک تاریخی عمل ہئی جیڑھا کئی سالاں دی محنت اتے کوششاں دا نتیجہ ہئی ۔ ݙوجھی عالمی جنگ دے بعد یورپی اڳواݨاں محسوس کیتا کہ یورپ کوں ہک متحد اتے مضبوط براعظم بݨاوݨ کیتے ہک نویں قسم دے تعاون دی ضرورت ہے ۔ ایں سوچ دے تحت یورپی یونین دا قیام عمل وچ آیا ۔ 

یورپی یونین دے مقاصد 

یورپی یونین دے کجھ اہم مقاصد ہن

یورپ وچ امن اتے سلامتی قائم کرݨ ۔ 

رکن ممالک دے درمیان اقتصادی تعاون کوں ودھاوݨ ۔ 

یورپ وچ سماجی انصاف اتے مساوات کوں فروغ ݙیوݨ ۔ 

یورپی ثقافت اتے ورثے دا تحفظ کرݨ ۔ 

دنیا وچ امن اتے ترقی کیتے کم کرݨ ۔ 

## یورپی یونین دی ساخت پیچیدہ اتے جمہوری
یورپی یونین دی ساخت ٻہوں پیچیدہ ہے اتے ایندے کئی ادارے ہن جیڑھے مختلف کماں کیتے ذمہ دار ہن ۔ یورپی یونین دے اہم ادارےآں وچ یورپی کمیشن ، یورپی کونسل ، یورپی پارلیمنٹ ، اتے یورپی کورٹ آف جسٹس شامل ہن ۔ ایہ ادارے جمہوری اصولاں تے مبنی ہن اتے رکن ممالک دے نمائندے انہاں وچ شامل ہوندے ہن ۔ 

## یورپی یونین دیاں پالیسیاں
یورپی یونین کئی قسم دیاں پالیسیاں تے عمل کریندی ہے جنہاں وچ اقتصادی پالیسی ، زرعی پالیسی ، ماحولیاتی پالیسی ، اتے خارجہ پالیسی شامل ہن ۔ یورپی یونین دیاں پالیسیاں رکن ممالک دی زندگی تے ٻہوں اثر انداز تھیندیاں ہن ۔ 

## یورپی یونین دی اہمیت
یورپی یونین اڄ دنیا دا سب توں وݙا اقتصادی بلاک ہے اتے عالمی سیاست وچ ہک اہم کردار ادا کریندا ہے ۔ یورپی یونین دنیا بھر وچ امن ، ترقی ، اتے انسانی حقوق دے فروغ کیتے اہم کردار ادا کیتا ہے ۔