open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کونسٹینس روور

کونسٹینس روور (1910–2005) تریمتیں دی تحریک دی تاریخ دی ڄاݨ وند

کونسٹینس روور تریمتیں دی تحریک دی تاریخ دی ہک وݙی ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی تریمتیں دی سماجی ، سیاسی اتے قانونی حقوق دی جدوجہد دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے تریمتیں دی تحریک دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

روور 1910 وچ ڄمے اتے 2005 وچ فوت تھئیں ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے برطانوی تریمتیں دی تحریک دی تاریخ ، اتھوں دی قانونی جدوجہد اتے اتھوں دے سماجی اثرات تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "زنانیاں دی جدوجہد" (Women's Suffrage and Party Politics in Britain, 1900-1918) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو تریمتیں دی تحریک سماجی تبدیلی دا ہک اہم حصہ ہئی ، اتے تریمتیں دی جدوجہد قانونی اتے سماجی حقوق دے حصول وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو تریمتیں دی قانونی اتے سماجی جدوجہد ڳنجھل ہئی ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو تریمتیں دی تحریک دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سیاسی ، سماجی اتے قانونی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو تریمتیں دی تحریک دی تاریخ اڄ وی تریمتیں دے حقوق دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

کونسٹینس روور دی تحقیق تریمتیں دی تحریک دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے تریمتیں دی تحریک دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں تریمتیں دی تحریک دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
ناگ نگر کی نگینہ (ناول)

ناگ نگر کی نگینہ ہک مشہور اردو ناول ہے جیہڑا رابعہ ربانی نے تحریر کیتا ہے۔ اے ہک سنسنی خیز اتے مافوق الفطرت کہانی تے مبنی ہے جیندے  وچ تخیلاتی عناصر اتے اسرار و رومانس دی آمیزش ہے۔

ناول دی کہانی ہک ایں چھویر دے گرد ڳھمدی ہے جیندا تعلق ہک پراسرار ناگ قبیلے نال ہوندا ہے اتے او ناگ نگر دی نگینہ سݙویندی ہے۔ کہانی وچ مختلف چیلنجز، سازشاں اتے محبت دی کشمکش ݙکھائی ڳئی ہے۔ رابعہ ربانی نے اپݨے منفرد اندازِ تحریر نال قاری کوں آخر تک ٻاندھے رکھا ہے۔
مضر بن نزار

بنو عدنان وچ مضر او برگزیدہ شخصیت ہن جیہڑے رسول اللہ دے اٹھارہویں پشت تے جد امجد ہن۔ انہاں تک آؤ تاں خاتم النبیین محمد المرسلین حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم دا خاندانی سلسلہ مضر تک ویندے جیہڑے برگزیدہ ہستی الیاس دے پدر بزرگوار ہن۔ محمد ﷺ بن عبد اللہ اپݨے شجرہ نسب دا جݙݨ وی تذکرہ کریندے تاں اینکوں حضرت عدنان تک بیان کریندے۔ اے شجرہ ہک طرف خانوادہ اسماعیل دی حرمت دا پاسبان ہے اتے ݙوجھی طرف نبی آخر الزماں دا نور بے مثل اپݨے اندر سموئے ہوئے ہے۔مضر بن نزار دا ناں عمرو اتے کنیت ابو الیاس ہئی۔ مضر آپ لقب ہئی جیہڑا ناں تے غالب آ ڳیا۔ آپ حسن، رعنائی اتے سرخ رنگت دی وجہ توں مضر ٻولا ویندا ہئی جیہڑا اصل ناں تے وی غالب آ ڳیا۔

مضر رسول اللہ دے اٹھارہویں پشت تے جد امجد ہن۔ آپ تک رسول اللہ دا شجرہ نسب کجھ ایں ہے۔ محمد ﷺ بن عبداللہ بن عبدالمطلب بن ھاشم بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لوی بن غالب بن فھر بن مالک بن نضر بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:اہل بیت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
پادشاہ بیگم

پادشاہ بیگم ہک عالیشان شاہی خطاب ہے جیہڑا حکمران شاہی خاندان دی خاتونِ اول یا سلطنت مغلیہ دی ملکہ کوں عطا کیتا ویندا ہئی۔ سلطنت مغلیہ دے عہد وچ اے خطاب ملکہ ہندوستان کوں ݙتا ویندا ہئی تاکہ مغل حرم اتے زنانہ وچ اوندی حیثیت سب تے نمایاں اتے واضح تھی ونڄے۔ مغل تاریخ دستاویزات اتے ماخذوں توں معلوم تھیندا ہے کہ اولاً اے خطاب مغل بادشاہ ظہیر الدین بابر نے ماہم بیگم کوں تفویض کیتا ہئی۔ ایں خطاب کوں شاذونادر ملکہ ہمسر دے برابر وی سمجھا ویندا ہے۔

### بیگمات ریاست بھوپال

* قدسیہ بیگم، بیگم بھوپال (عہدِ حکومت: 1819ء تا 1837ء)
* نواب سکندر بیگم (عہدِ حکومت: 1860ء تا 1868ء)
* سلطان شاہ جہاں، بیگم بھوپال(عہدِ حکومت: 1844ء تا 16 جون 1901ء)
* سلطان کیخسرو جہاں، بیگم بھوپال (عہدِ حکومت: 16 جون 1901ء تا 20 اپریل 1926ء)

## ٻیا ݙیکھو

* خانزادہ بیگم
* ماہم بیگم
* ارجمند بانو بیگم
* جہاں آرا بیگم
* زینت النساء بیگم
* زیب النسا بیگم
* بادشاہ بیگم ملکہ الزمانی

## حوالہ جات
قاضی نور عالم

قاضی نور عالم مانسہروی سیال شریف دے روحانی پیشوا خواجہ شمس الدین سیالوی دے خلیفہ خاص ہن۔ قاضی نور عالم دی ولادت 1247ھ بمطابق 1831ء کوں موضع بروٹ ضلع مانسہرہ وچ تھئی۔ آپ دے والد ماجد دا ناں قاضی نور محمد ہئی۔ آپ دا تعلق قطب شاہی اعوان خاندان نال ہئی۔

## سلسلۂ نسب

* قاضی نور عالم بن قاضی نور محمد بن قاضی کرم دین بن قاضی شاه ولایت بن قاضی محمد عنایت بن قاضی محمد ولایت بن قاضی محمد اکبر بن قاضی مظہر الحق بن قاضی عبد الحق بن قاضی فضل حق بن قاضی عبد الله بن قاضی احمد خان بن قاضی رب نواز بن قاضی حق نواز بن قاضی شاه محمد بن قاضی محمود بن پنوں خان بن میال شاہین کالانہ شاہ بن کال شاہین خلیل شاہ بن امان شاه (حضرت قطب شاہ) بن انحا شاه بن محمود شاہ بن فقیر شاہ بن سلطان شاہ بن حیدر شاہ بن اکبر شاہ بن بقا شاہ بن تراب شاه بن حضرت شاہ بن تراب شاہ بن انت شاہ نن سکندر شاہ بن فیروز شاہ بن حیدر شاہ بن بقا شاہ بن حمید شاہ بن احمد شاه بن شاہ شمس تبریز بن حضرت محمد حنفیہ بن حضرت علی المرتضی کرم اللہ تعالی وجہ۔

### تلامذہ

# مولانا حمید الدین مانسہروی
# مولانا محمد اسحاق مانسہروی
# مولانا عبد الحق آف سرپنہ ضلع ہزارہ
# قاضی احمد حسن مانسہروی (پسر)
# قاضی غلام نبی مانسہروی (پسر)
# قاضی عبد الحق مانسہروی (پسر)
# مولوی سید انور شاہ کشمیری دیوبندی
# مولانا احمد گل ہزاروی
# مولانا عبد الکریم ہزاروی ساکن لبرکوٹ ہزارہ

## اولاد

# قاضی احمد حسن
# قاضی غلام نبی (سجادہ نشین)
# قاضی عبد الحق

## حوالہ جات

ونکی:چشتی شخصیتاں
میکسیمیلیئن روبل

میکسیمیلیئن روبل (1905–1996) سیاسی تاریخ دا ڄاݨ وند

میکسیمیلیئن روبل سیاسی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی کارل مارکس دے سیاسی نظریات اتے اوندی تحریراں دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے مارکس دی سیاسی فکر دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

روبل 1905 وچ ڄمے اتے 1996 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے مارکس دے سیاسی فلسفے ، اوندی تحریراں دے تاریخی تناظر اتے مارکسزم دے سیاسی اثرات تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "مارکس دا جیون اتے کم" (Marx : Life and Works) مارکس دی زندگی اتے اوندی فکر دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو مارکس دی سیاسی فکر ڳنجھل اتے متنازعہ ہے ، اتے اوندی تحریراں ویہویں صدی دی سیاست تے گہرا اثر پایا ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو مارکس دی سیاسی فکر دے تاریخی تناظر کوں سمجھݨا ٻہوں ضروری ہے ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو مارکس دی سیاسی فکر کوں سمجھݨ کیتے اوندی تحریراں دے تاریخی اتے فلسفیانہ پس منظر کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو مارکس دی سیاسی فکر اڄ وی سیاسی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

میکسیمیلیئن روبل دی تحقیق سیاسی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے مارکس دی سیاسی فکر دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں مارکس دی سیاسی فکر کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
میری روبن

میری روبن (ڄمݨ 1956) یورپ دی تاریخ دی ڄاݨ وند

میری روبن 1100 توں 1600 دے درمیان یورپ دی سماجی تاریخ دی ہک وݙی ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی اوں دور دے یورپی سماج ، خاص طور تے مذہبی اتے ثقافتی پہلوآں دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دے یورپی سماج دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

روبن 1956 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے قرون وسطیٰ اتے ابتدائی جدید یورپ دے مذہبی تجربات ، سماجی تعلقات اتے ثقافتی روایتاں تے مرکوز ہے ۔ انہاں دی کتاب "خالی جگہ : قرون وسطیٰ دی ثقافت وچ جسم" (Corpus Christi : The Eucharist in Late Medieval Culture) اوں دور دی مذہبی اتے ثقافتی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو اوں دور دا یورپی سماج ڳنجھل اتے متنوع ہئی ، جیندے وچ کئی اہم مذہبی اتے ثقافتی تبدیلیاں آئیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو مذہب اتے ثقافت اوں دور دے یورپی سماج تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو اوں دور دے یورپی سماج کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے مذہبی اتے ثقافتی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو اوں دور دی یورپی سماجی تاریخ اڄ وی یورپی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

میری روبن دی تحقیق 1100 توں 1600 دے درمیان یورپی سماجی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دے یورپی سماج دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں اوں دور دے یورپی سماج دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
لاڈو دی پلی

وزیر آباد توں سیالکوٹ دی طرف سفر کرو تاں سوہدرہ توں پہلے سڑک تے نالہ عبور ٹپݨ کیتے ہک چھوٹا پل موجود ہے جیہڑا لاڈو دی پلی دے ناں نال مشہور ہے۔ پروفیسر ڈاکٹر احمد حسین قریشی ایندے بارے وچ لکھدن کہ سیالکوٹ دی طرف توں ہک نوی کنوار دی ڈولی وزیر آباد آندی پئی ہئی جݙݨ دلہن کوں ڈولی توں لہہ کے نالہ عبور کرݨ کیتے آکھیا ڳیا تاں اوں نے آکھیا کہ میݙے پیو کوں آکھو ایں نالہ تے پلی بݨوا ݙیون میں ڈولی توں لہہ کے نالہ عبور نہ کریساں۔ رئیس پیو نے اپݨی لاڈو رانی دی خواہش پوری کریندے ہوئے ایں برساتی نالہ تے پل بݨوایا جیہڑا لاڈو دی پلی دے ناں نال مشہور تھی ڳیا۔ ݙوجھی روایت دے مطابق شاہ جہانی قافلہ نے برساتی نالہ دے قریب ڈیرے لائے ایں قافلہ وچ ہک دائی لاڈو ہئی جیندے ہتھوں شاہ جہاں دی پیدائش تھئی۔ ایں قافلہ دی سہولت کیتے شاہ جہاں نے اتھاں پل تعمیر کرݨ دا حکم ݙتا جیہڑا ایں دائی دے ناں دی وجہ توں لاڈو دی پلی دے ناں نال مشہور تھی ڳیا۔
جارج روڈے

جارج روڈے (1910–1993) انقلاب فرانس دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جارج روڈے انقلاب فرانس دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی انقلاب فرانس دے سماجی پہلوآں ، خاص طور تے عام لوکاں دے کردار دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے انقلاب فرانس دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

روڈے 1910 وچ ڄمے اتے 1993 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے انقلاب فرانس وچ عام لوکاں دا کردار ، اتھوں دے سماجی تحریکاں اتے اتھوں دی سیاسی جدوجہد تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "انقلاب فرانس وچ ہجوم" (The Crowd in the French Revolution) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو انقلاب فرانس صرف سیاسی تبدیلی نئیں ہئی ، بھل ہک گہرا سماجی انقلاب وی ہئی ، جیندے وچ عام لوکاں اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو انقلاب فرانس وچ عام لوکاں دی جدوجہد ڳنجھل ہئی ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو انقلاب فرانس دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سماجی اتے سیاسی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو انقلاب فرانس دی تاریخ اڄ وی انقلاب دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

جارج روڈے دی تحقیق انقلاب فرانس دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے انقلاب فرانس دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں انقلاب فرانس دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
محمد نور عالم چشتی

حافظ محمد نور عالم چشتی سیال شریف دے روحانی پیشوا خواجہ شمس الدین سیالوی دے خلیفہ خاص ہن۔ حافظ محمد نور عالم چشتی دا وصال 3 رمضان 1311ھ بمطابق 10 مارچ 1894ء کوں اتوار دے ݙینہہ تھیا۔ انہاں دا مزار کڑی شریف توں جنوب دی طرف ہک پختہ چار دیواری وچ موجود مرجع خلائق ہے۔

### تلامذہ

# سید محمد قائم الدین شاہ جلال پوری
# قاضی محمد عبد الباقی کرسالوی
# مولانا محمد عبد الرحیم ساکن کڑی شریف (پسر)
# مولانا سید نیک عالم شاہ ساکن کوٹلی شہانی ضلع جہلم
# مولانا محمد عالم ساکن سنگهوئی تحصیل و ضلع جہلم
# مولانا حفظ اللہ دین ساکن کوٹ بلوچ ضلع گجرات
# مولانا محمد امین ساکن کھرکا تحصیل کھاریاں ضلع گجرات
# مولانا عبد اللہ ساکن جانی چک ضلع گجرات
# مولانا احمد شاه ساکن دیالی علاقہ پٹھوار راولپنڈی
# مولانا محمد امین ساکن کڑی شریف (پسر)

## اولاد

# محمد عبد الرحیم
# مولانا محمد امین
# مولانا حافظ عبد المجيد (سجادہ نشین)
# عائشہ بی بی
# فضل بیگم 

## حوالہ جات
آر جے رمل

آر جے رمل (1932–2014) نسل کشی دی تاریخ دا ڄاݨ وند

آر جے رمل نسل کشی دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی سیاسی قتل عام ، خاص طور تے ویہویں صدی وچ تھیوݨ والے وݙے پیمانے تے قتل دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے نسل کشی دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

رمل 1932 وچ ڄمے اتے 2014 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے ویہویں صدی وچ تھیوݨ والے سیاسی قتل عام ، اتھوں دی وجوہات اتے اتھوں دے اثرات تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "موت دا صدی" (Death by Government) ویہویں صدی وچ تھیوݨ والے سیاسی قتل عام دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو سیاسی قتل عام انسانی تاریخ دا ہک المناک اتے ڳنجھل حصہ ہے ، جیندے وچ کئی عوامل شامل ہوندن ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو سیاسی قتل عام دے اثرات گہرے اتے طویل مدتی ہوندن ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو نسل کشی دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دی سیاسی ، سماجی اتے نفسیاتی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو نسل کشی دی تاریخ اڄ وی انسانی حقوق دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

آر جے رمل دی تحقیق نسل کشی دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے نسل کشی دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں نسل کشی دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
ہدیہ مجددیہ

ہدیہ مجددیہ ہک مشہور کتاب ہے جیہڑی امام ربانی مجدد الف ثانی شیخ احمد سرہندی فاروقی (رحمۃ اللہ علیہ) دے مکتوبات (خطوط) دے مجموعے مکتوبات امام ربانی وچ شامل ہک اہم رسالہ ہے۔

اے رسالہ تصوف اتے سلوک دے موضوع تے مشتمل ہے اتے ایں وچ امام ربانی نے اپݨے خاص نظریات اتے تجربات کوں بیان کیتا ہے۔ ہدیہ مجددیہ وچ توحید، معرفت الٰہی، اتباع سنت اتے ٻئے اہم صوفیانہ نکات تے روشنی پاتی ڳئی ہے۔ اے رسالہ سلسلہ نقشبندیہ مجددیہ دے پیروکاراں کیتے خاص طور تے اہمیت دا حامل ہے، کیونکہ ایں وچ ایں سلسلے دے بنیادی اصولاں اتے تعلیمات دی وضاحت کیتی ڳئی ہے۔

مختصراً، ہدیہ مجددیہ امام ربانی مجدد الف ثانی دی تصنیف ہے اتے انہاں دے مکتوبات دے مجموعے دا ہک حصہ ہے جیہڑا تصوف اتے سلوک دے اہم موضوعات تے مشتمل ہے۔
لیلا جے رپ

لیلا جے رپ (ڄمݨ 1950) تریمتیں دی تحریک دی تاریخ دی ڄاݨ وند

لیلا جے رپ تریمتیں دی تحریک دی تاریخ دی ہک وݙی ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی تریمتیں دی سماجی ، سیاسی اتے ثقافتی جدوجہد دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے تریمتیں دی تحریک دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

رپ 1950 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے امریکی تریمتیں دی تحریک دی تاریخ ، اتھوں دی بین الاقوامی جدوجہد اتے اتھوں دے سماجی اثرات تے مرکوز ہے ۔ انہاں دی کتاب "دنیا وچ زنانیاں : 1945 توں تریمتیں دی بین الاقوامی تحریک" (Worlds of Women : The International Feminist Movement Since 1945) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو تریمتیں دی جدوجہد سماجی تبدیلی دا ہک اہم حصہ ہے ، اتے تریمتیں دی بین الاقوامی جدوجہد قانونی اتے سماجی حقوق دے حصول وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو تریمتیں دی بین الاقوامی جدوجہد ڳنجھل ہے ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو تریمتیں دی تحریک دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سیاسی ، سماجی اتے ثقافتی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو تریمتیں دی تحریک دی تاریخ اڄ وی تریمتیں دے حقوق دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

لیلا جے رپ دی تحقیق تریمتیں دی تحریک دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے تریمتیں دی تحریک دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں تریمتیں دی تحریک دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
شہر زاد

شہرزاد ہک افسانوی کردار ہے جیہڑا الف لیلہ و لیلہ (عربی: ألف ليلة وليلة)، جینکوں عام طور تے عربین نائٹس یا ہزار راتیں دے ناں نال ڄاݨا ویندا ہے، دی داستان گو اتے مرکزی کردار ہے۔

الف لیلہ و لیلہ دی کہانی دے مطابق، شہرزاد ہک ذہین اتے پڑھی لکھی تریمت ہے جیہڑی بادشاہ شہریار دے وزیر دی دھی ہے۔ بادشاہ شہریار اپݨی پہلی ذال دی بے وفائی توں دل برداشتہ تھی کے ہر رات ہک نویں دوشیزہ نال شادی کریندا ہے اتے اگلی صبح اونکوں قتل کر ݙیندا ہے۔

جݙݨ شہرزاد دی واری آندی ہے، تاں او بادشاہ توں ہک کہانی سݨاوݨ دی اجازت طلب کریندی ہے۔ او اتنی دلچسپ اتے سحر انگیز کہانی سݨیندی ہے کہ بادشاہ اگلی رات کہانی دا انجام سݨݨ کیتے اونکوں قتل کرݨ توں باز رہندا ہے۔ اے سلسلہ ہک ہزار ہک راتیں تک جاری رہندا ہے، جئیں دوران شہرزاد اپݨی دانائی، فصاحت اتے کہانی سݨاوݨ دی مہارت نال بادشاہ دے دل وچ نرمی پیدا کر ݙیندی ہے اتے اونکوں قتل دے ارادے توں باز رکھدی ہے۔

شہرزاد دا کردار نہ صرف ہک بہترین داستان گو دے طور تے پیش کیتا ڳیا ہے، بلکہ او ذہانت، حکمت اتے جرأت دی علامت وی ہے۔ ایندیاں کہانیاں نہ صرف بادشاہ کوں مسحور کریندیاں ہن بلکہ انہاں وچ اخلاقی سبق اتے انسانی فطرت دے بارے وچ بصیرت وی موجود ہوندی ہے۔

مختصراً، شہرزاد الف لیلہ و لیلہ دی ہک کلیدی اتے محبوب شخصیت ہے جیہڑی اپݨیاں کہانیاں دے ذریعے ظلم کوں ختم کرݨ اتے محبت اتے انسانیت کوں فروغ ݙیوݨ وچ کامیاب تھیندی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* الف لیلہ و لیلہ
* علی بابا
* سم سم

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
کارنیلیس ریان

کارنیلیس ریان (1920–1974) ݙوجھی عالمی جنگ  دی تاریخ دا ڄاݨ وند

کارنیلیس ریان ݙوجھی وݙی جنگ دی تاریخ دے ہک وݙے مصنف ہن ، جنھاں دیاں لکھیل کتاباں عام لوکاں وچ ٻہوں مقبول تھیاں ۔ انہاں اپݨی زندگی ݙوجھی وݙی جنگ دے واقعات کوں عام لوکاں تک پہنچاوݨ دی کوشش کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے مضامین ایں جنگ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

ریان 1920 وچ ڄمے اتے 1974 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں ، خاص طور تے "ݙاݙا لمبا ݙینہہ" (The Longest Day) "آخری جنگ" (The Last Battle) اتے "ہک پل ٻہوں دور" (A Bridge Too Far) ݙوجھی وݙی جنگ دے واقعات دا تفصیلی اتے دلچسپ بیان پیش کریندیاں ہن ۔ انہاں دی تحریر دا انداز اتنا سادہ اتے دلکش ہئی جو عام لوک وی ایں جنگ دی تاریخ کوں آسانی نال سمجھ سڳدے ہن ۔ 

انہاں دیاں کتاباں وچ جنگ دے واقعات دا بیان اتنا تفصیلی ہئی جو پڑھݨ والے خود کوں انہاں واقعات دا حصہ محسوس کریندے ہن ۔ انہاں جنگ دے عام سپاہیاں اتے افسراں دے تجربات کوں وی اپݨی تحریراں وچ شامل کیتا ، جیندے نال جنگ دی انسانی قیمت سامݨے آئی ۔ انہاں دیاں کتاباں نہ صرف تاریخی لحاظ نال اہم ہن ، بھل انہاں ݙوجھی وݙی جنگ دے واقعات کوں عام لوکاں وچ مقبول بݨاوݨ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ 

کارنیلیس ریان دیاں لکھیل کتاباں ݙوجھی وݙی جنگ دی تاریخ دے طالب علماں اتے عام پڑھݨ والیاں ݙوہاں کیتے ٻہوں اہم ہن ۔ انہاں دیاں کاوشاں ایں جنگ دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
بورس ریباکوف

بورس ریباکوف (1908–2001) سوویت یونین دی تاریخ دا ڄاݨ وند

بورس ریباکوف سوویت یونین دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی قدیم سلاوی تاریخ ، ثقافت اتے آثار قدیمہ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے سوویت یونین دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

ریباکوف 1908 وچ ڄمے اتے 2001 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے قدیم سلاوی تہذیب ، اتھوں دی ثقافت اتے اتھوں دے آثار قدیمہ تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "قدیم روس دی کافر پرستی" (Paganism of Ancient Rus) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو قدیم سلاوی تہذیب ہک ڳنجھل اتے ترقی یافتہ تہذیب ہئی ، جیندے وچ کئی اہم ثقافتی اتے سماجی تبدیلیاں آئیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو قدیم سلاوی ثقافت سوویت یونین دی تاریخ تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو سوویت یونین دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے قدیم سلاوی ثقافت دے سماجی اتے ثقافتی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو قدیم سلاوی تاریخ اڄ وی سوویت یونین دی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

بورس ریباکوف دی تحقیق سوویت یونین دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے قدیم سلاوی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں قدیم سلاوی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
خافی خان

محمد ہاشم، جیہڑے خافی خان دے لقب نال مشہور ہن، مغل ہندوستان دے ہک سرکاری ملازم اتے مؤرخ ہن جیہڑے تقریباً 1664ء وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے فارسی زبان وچ ہندوستان دی تاریخ تے ہک اہم کتاب "منتخب اللباب" تصنیف کیتی، جئیں وچ انہاں نے محمد شاہ دے دور حکومت دے اوائل (1732ء تک) دے واقعات درج کیتے ہن۔ انہاں نے اورنگزیب اتے ایں دے جانشیناں دی خدمت کیتی اتے دکن اتے گجرات وچ مختلف عہدیاں تے فائز رہے۔ خافی خان نظام الملک، آصف جاہ اول دے قریبی دوست ہن اتے انہاں کوں نظام الملکی دا لقب وی ݙتا ڳیا ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
راجا بھارا مل

راجا بھارا مَل یا راجا بِہارِی مَل، بِہار مَل، بَھرمَل، بھاگ مَل (ڄمݨ دی تاریخ: 1498ء - وفات دی تاریخ: 27 جنوری 1574ء) ریاست آمیر دا راجا ہئی جینکوں اڄ جے پور آکھیا ویندا ہے۔ راجا بھارا مل دی وجہ شہرت اوندی دھی مریم الزمانی المعروف بہ جودھا بائی ہے جیندی شادی مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر نال تھئی ہئی۔ ایں شادی توں مسلم ہندو تعلقات وچ بہتری ݙیکھݨ وچ آئی اتے مغلیہ سلطنت دا ولی عہد نورالدین جہانگیر دی پیدائش وی جودھا بائی توں تھئی ہئی۔ راجا بھارا مَل پہلا راجپوت حکمران ہئی جیہڑا جلال الدین اکبر دے دربار نال وابستہ تھیا، حالانکہ ایں توں قبل کوئی ہندو یا راجپوت حکمران مسلم حکمراناں نال تعلقات یا دربار نال وابستگی اختیار نہیں کریندا ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
خواجہ پرویز

خواجہ پرویز (ڄمݨ دی تاریخ: 28 دسمبر 1932ء - وفات دی تاریخ: 21 جون 2011ء) ہک مایہ ناز پاکستانی فلمی نغمہ ساز غنائی شاعر اتے نغمہ نگار ہن جنہاں نے اردو اتے پنجابی ݙونہاں زباناں دی فلماں کیتے موسیقی ݙتی۔ انہاں دا پیشہ ورانہ کیریئر 40 سال تے محیط ہے۔ 

## نغمہ نگاری

* ”اکھیاں اڈیک دیاں دل واجاں مار دا“
* " جب کوئی پیار سے بلائے گا"
* ،"کسے دا یار نہ وچھڑے"،"
* ماہی آوے گا"،
* "میری چیچی دا چھلا ماہی لاہ لیا"
* ،"،’’تم ہی محبوب میرے‘‘،’
* ’تیرے بنا یوں گھڑیاں بیتیں جیسے صدیاں بیت گئیں‘‘۔،
* دو دل اک دوجے کولوں دور ہو گئے

## ان کے کچھ مقبول گیت

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
عبد الملک عصامی

عبد الملک عصامی (ڄمݨ دی تاریخ: 1311ء - وفات دی تاریخ: ؟) 14ویں صدی دے ہندوستان دے مؤرخ اتے درباری شاعر ہن، جنہاں نے بہمنی سلطنت دے بانی علاؤالدین بہمن شاہ دی سرپرستی وچ فارسی زبان وچ لکھیا۔ او اپݨی تاریخی شاعری دی کتاب "فتوح السلاطین" (سن 1350ء) کیتے مشہور ہن، جیہڑی ہندوستان دی فتوحات دی تاریخ بیان کریندی ہے۔ عصامی دہلی وچ پیدا تھئے اتے محمد بن تغلق دے حکم تے اپݨے خاندان دے نال دولت آباد منتقل تھئے، جتھاں انہاں نے تغلق دے ظلم و ستم دا مشاہدہ کیتا۔ بہمن شاہ دی خدمت وچ آوݨ دے بعد، انہاں نے "فتوح السلاطین" لکھی، جیہڑی اگرچہ تاریخی اعتبار نال مکمل طور تے معتبر نہیں ہے، لیکن ایں دور دی سیاسی اتے سماجی زندگی دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کریندی ہے۔

## حوالہ جات

ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
والٹراؤٹ شالکے

والٹراؤٹ شالکے (1927–2021) فلسفیانہ تاریخ دی ڄاݨ وند

والٹراؤٹ شالکے فلسفیانہ تاریخ دی ہک وݙی ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی فلسفے دی تاریخ ، خاص طور تے جرمن فلسفے اتے اتھوں دے سماجی اثرات دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے فلسفے دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

شالکے 1927 وچ ڄمے اتے 2021 وچ فوت تھئیں ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے جرمن کلاسیکی فلسفے ، اتھوں دے سماجی اتے سیاسی اثرات اتے فلسفے دی تاریخ دے سماجی تناظر تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دیاں کتاباں فلسفے دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندیاں ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو فلسفہ صرف نظریاتی بحث نئیں ، بھل سماجی اتے سیاسی تبدیلیاں دا ہک اہم حصہ ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو فلسفے دے سماجی اتے سیاسی اثرات گہرے اتے طویل مدتی ہوندن ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو فلسفے دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سماجی اتے سیاسی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو فلسفے دی تاریخ اڄ وی فلسفے دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

والٹراؤٹ شالکے دی تحقیق فلسفے دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے فلسفے دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں فلسفے دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
ڈومینک سینڈبروک

ڈومینک سینڈبروک (ڄمݨ 1974) امریکہ دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ڈومینک سینڈبروک حالیہ برطانیہ اتے امریکہ دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی اوں دور دی سماجی ، ثقافتی اتے سیاسی تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے مضامین اوں دور دے برطانیہ اتے امریکہ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

سینڈبروک 1974 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے ویہویں صدی دے آخری حصے اتے اکویہویں صدی دے شروع وچ برطانیہ اتے امریکہ دی سماجی ، ثقافتی اتے سیاسی تبدیلیاں تے مرکوز ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں "سفید راج" (White Heat) اتے "ریاست خواب" (State of Play) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندیاں ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو اوں دور وچ برطانیہ اتے امریکہ وچ کئی اہم سماجی ، ثقافتی اتے سیاسی تبدیلیاں آئیاں ، جنھاں اتھوں دے لوکاں دی زندگی تے گہرا اثر پایا ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو اوں دور وچ سماجی اتے ثقافتی تبدیلیاں برطانیہ اتے امریکہ دی سیاست تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو اوں دور دے برطانیہ اتے امریکہ دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سماجی ، ثقافتی اتے سیاسی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو اوں دور دی تاریخ اڄ وی برطانیہ اتے امریکہ دی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

ڈومینک سینڈبروک دی تحقیق حالیہ برطانیہ اتے امریکہ دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اوں دور دے برطانیہ اتے امریکہ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں اوں دور دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
اوشا سانیال

اوشا سانیال (ڄیندی پئی ہے) تصوف دی تاریخ دی ڄاݨ وند

اوشا سانیال ایشیائی اسلام اتے تصوف دی تاریخ دی ہک وݙی ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی جنوبی ایشیا وچ اسلام دے سماجی اتے ثقافتی پہلوآں ، خاص طور تے تصوف دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے ایں خطے وچ اسلام اتے تصوف دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

سانیال دی تحقیق خاص طور تے جنوبی ایشیا وچ تصوف دے سماجی کردار ، اتھوں دی مذہبی روایتاں اتے اتھوں دے ثقافتی اثرات تے مرکوز ہے ۔ انہاں دی کتاب (Ahmad Raza Khan : In the Path of the Prophet) اوں دور دی مذہبی اتے سماجی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو جنوبی ایشیا وچ اسلام اتے تصوف ہک ڳنجھل اتے متنوع روایت ہے ، جیندے وچ کئی اہم سماجی اتے ثقافتی تبدیلیاں آئیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو تصوف جنوبی ایشیا وچ اسلام دے سماجی اتے ثقافتی پہلوآں تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو جنوبی ایشیا وچ اسلام دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے تصوف دے سماجی اتے ثقافتی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن اوندی ہے جو جنوبی ایشیا وچ اسلام اتے تصوف دی تاریخ اڄ وی ایں خطے دی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

اوشا سانیال دی تحقیق جنوبی ایشیا وچ اسلام اتے تصوف دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے ایں خطے وچ اسلام اتے تصوف دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں جنوبی ایشیا وچ اسلام اتے تصوف دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
سائمن شاما

سائمن شاما (ڄمݨ 1945) فرانس دی تاریخ دا ڄاݨ وند

سائمن شاما برطانیہ ، ہالینڈ ، امریکہ اتے فرانس دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی ایں خطے دی سماجی ، ثقافتی اتے سیاسی تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے دستاویزی فلماں ایں خطے دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندیاں ہن ۔ 

شاما 1945 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے برطانوی ، ڈچ ، امریکی اتے فرانسیسی تاریخ دے ثقافتی اتے سماجی پہلوآں تے مرکوز ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں "شہری" (Citizens) "زمین دا منظر" (Landscape and Memory) اتے "ہالینڈ دی شرمندگی" (The Embarrassment of Riches) ایں خطے دی تاریخ دا تفصیلی اتے دلکش جائزہ پیش کریندیاں ہن ۔ انہاں دی تحریر دا انداز اتنا دلچسپ ہے جو عام لوک وی ایں خطے دی تاریخ کوں آسانی نال سمجھ سڳدے ہن ۔ 

انہاں دیاں کتاباں وچ تاریخ دے واقعات دا بیان اتنا تفصیلی ہے جو پڑھݨ والے خود کوں انہاں واقعات دا حصہ محسوس کریندے ہن ۔ انہاں ایں خطے دی ثقافتی اتے سماجی تاریخ کوں وی اپݨی تحریراں وچ شامل کیتا ، جیندے نال اتھوں دے لوکاں دی زندگی سامݨے آئی ۔ انہاں دیاں کتاباں نہ صرف تاریخی لحاظ نال اہم ہن ، بھل انہاں ایں خطے دی تاریخ کوں عام لوکاں وچ مقبول بݨاوݨ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ 

سائمن شاما دیاں لکھیل کتاباں اتے دستاویزی فلماں برطانیہ ، ہالینڈ ، امریکہ اتے فرانس دی تاریخ دے طالب علماں اتے عام پڑھݨ والیاں ݙوہاں کیتے ٻہوں اہم ہن ۔ انہاں دیاں کاوشاں ایں خطے دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
سلطان راہی

سلطان راہی (ڄمݨ دی تاریخ: 24 جون 1938ء، وفات دی تاریخ: 9 جنوری 1996ء) پاکستانی فلم انڈسٹری دے ہک لیجنڈری اداکار، پروڈیوسر اتے اسکرین رائٹر ہن۔ انہاں نے بنیادی طور تے پنجابی سنیما وچ کم کیتا اتے 1970ء اتے 1980ء دی دہائیاں وچ پاکستانی فلماں دے سب توں کامیاب اداکاراں وچ شمار کیتے ویندے ہن۔ انہاں کوں پاکستان دا "کلنٹ ایسٹ ووڈ" وی آکھیا ویندا ہئی۔

سلطان راہی نے اپݨے 40 سالہ کیریئر وچ 700 توں زائد پنجابی اتے 100 توں زائد اردو فلماں وچ کم کیتا اتے تقریباً 160 ایوارڈز جتیے۔ انہاں دیاں مشہور فلماں وچ "مولا جٹ"، "شیر خان"، "چن وریام"، "کالے چور" اتے "صاحب جی" شامل ہن۔

9 جنوری 1996ء کوں، سلطان راہی کوں گوجرانوالہ دے قریب جی ٹی روڈ تے ڈاکوواں نے گولی مار کے قتل کر ݙتا۔ انہاں دی موت پاکستانی فلم انڈسٹری کیتے ہک وݙا نقصان ہئی۔

## فلماں

## سوانح حیات

* سلطان راہی کا آخری کھڑاک (معاذ حسن)
* سلطان راہی: پاکستانی فلموں کا سلطان (زاہد عکاسی)

## حوالہ جات

## بیرونی روابط

* 
* سلطان راہی اور ان کی 804 فلمیں
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلم پروڈیوسر
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
رینے شمرلنگ

رینے شمرلنگ (1901–1967) جارجیائی فن دی تاریخ دا ڄاݨ وند

رینے شمرلنگ جارجیائی فن دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی جارجیا دے قدیم اتے قرون وسطیٰ دے فن ، خاص طور تے اتھوں دے مذہبی فن اتے فن تعمیر دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے جارجیائی فن دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

شمرلنگ 1901 وچ ڄمے اتے 1967 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے جارجیائی گرجا گھراں دے فن تعمیر ، اتھوں دی دیواراں تے بݨے ہوئے تصویراں اتے اتھوں دے مذہبی فن پارے تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دیاں کتاباں جارجیائی فن دا تفصیلی اتے علمی جائزہ پیش کریندیاں ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو جارجیائی فن ہک منفرد اتے مالامال روایت ہے ، جیندے وچ کئی اہم فنی اتے ثقافتی پہلو موجود ہن ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو جارجیائی فن جارجیا دی ثقافت اتے قومی سنڄاݨ تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو جارجیا دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے فن دے سماجی اتے ثقافتی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو جارجیائی فن دی تاریخ اڄ وی جارجیا دی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

رینے شمرلنگ دی تحقیق جارجیائی فن دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے جارجیائی فن دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا علمی انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں جارجیائی فن دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
ژان کلاڈ شمٹ

ژان کلاڈ شمٹ (ڄمݨ 1946) قرون وسطیٰ دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ژان کلاڈ شمٹ قرون وسطیٰ دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی قرون وسطیٰ دے یورپی سماج ، خاص طور تے اتھوں دے مذہبی اتے ثقافتی پہلوآں دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دے یورپی سماج دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

شمٹ 1946 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے قرون وسطیٰ دے مذہبی تجربات ، اتھوں دے سماجی تعلقات اتے اتھوں دی ثقافتی روایتاں تے مرکوز ہے ۔ انہاں دی کتاب "زندیاں دے گھوسٹ" (Ghosts in the Middle Ages) اوں دور دی مذہبی اتے ثقافتی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو قرون وسطیٰ دا یورپی سماج ہک ڳنجھل اتے متنوع سماج ہئی ، جیندے وچ کئی اہم مذہبی اتے ثقافتی تبدیلیاں آئیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو مذہب اتے ثقافت قرون وسطیٰ دے یورپی سماج تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو قرون وسطیٰ دے یورپی سماج کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے مذہبی اتے ثقافتی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو قرون وسطیٰ دی یورپی سماجی تاریخ اڄ وی یورپی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

ژان-کلاڈ شمٹ دی تحقیق قرون وسطیٰ دے یورپی سماجی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دے یورپی سماج دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا علمی انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں قرون وسطیٰ دے یورپی سماج دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
ضدی جٹ

ضدی جٹ (انگریزی: Ziddi Jatt) پنجابی زبان دی پاکستانی فلم ہے جیہڑی مکمل طور تے لاہور وچ تیار کیتی ڳئی ہے۔ فلم دی نمائش 6 جولائی، 1979ء کوں تھئی۔ اے ہنگامہ خیز فلم دے بارے وچ فلم دی تکمیل کیتی ڳئی ہے۔ اے باکس آفس وچ اوسط فلم ثابت تھئی۔ ایشیا دی عوام ݙیکھݨ توں بھرپور برقرار ہن۔ ایں فلم دے ہدایت کار یونس ملک ہن اتے فلم ساز حاجی محمد الیاس ہن۔ ایں فلم دی موسیقی طافو نے ترتیب ݙتی جبکہ نغمات مشہور شاعر خواجہ پرویز نے تحریر کیتے۔ ایں فلم وچ پاکستان دے مشہور و معروف گلوکاراں نور جہاں، مسعود رانا اتے مہناز بیگم نے گیت ڳائے۔ فلم وچ سلطان راہی نے میرؤ دا کردار نبھایا ہے اتے ممتاز نے بلو دے کردار وچ قابل قدر اداکاری کیتی۔ جݙݨ کہ ٻئے اداکاراں وچ مصطفٰی قریشی، نغمہ، بہار اتے ساون نے وی اپݨے کردار کوں چنڳے انداز وچ پیش کیتا۔

## کاسٹ

* سلطان راہی جسے کہ (میرؤ)
* ممتاز جسے کہ (بلو)
* نغمہ جسے کہ (بانو)
* عشرت چوہدری جسے کہ (رانو)
* انیتا بیگم جسے کہ (ڈانسر کے طور پر)
* تمنا بیگم جسے کہ (بلو ورکر)
* ننھا جسے کہ (گاموں)

* حیدر عباس جسے کہ (ماجھو کا بھائی)
* اشرف چیتا جسے کہ (ماجھو کا بھائی)
* ظاہر شاہ جسے کہ (ویلن کے طور پر)
* الطاف خان جسے کہ (اچھو)
* اقبال درانی جسے کہ (ویلن کے طور پر)
* حق نواز جسے کہ (ویلن کے طور پر)
* مقبول احمد جسے کہ (ویلن کے طور پر)

* شکیل احمد جسے کہ (جیلر کے طور پر)
* سلیم حسن جسے کہ (مالھو)
* اختر شاد جسے کہ (پولیس انسپکٹر)
* ساون جسے کہ (چوہدری بڈھا)
* بہار جسے کہ (میراں)
* مصطفٰی قریشی جسے کہ (ماجھو)

## حوالہ جات

## بیرونی رابطہ
*
سلطان راہی کی فلمیں

سلطان راہی نے سینکڑاں فلماں وچ کم کیتا اتے انہاں دا ناں گینز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ درج کیتا ڳیا۔ انہاں نے ایکسٹرا توں اپݨے کیرئیر دا آغاز کیتا اتے ول او محنت دی بدولت فلماں دی ضرورت بݨ ڳئے۔ انہاں نے پنجابی فلماں دے ذریعے ہی ناں کمایا لیکن انہاں نے کجھ اردو فلماں وچ وی کم کیتا۔ انہاں دی موت نال پاکستانی فلمی صنعت کوں بے پایاں نقصان پہنچا۔ سلطان راہی فلاحی کماں کیتے وی ٻہوں مشہور ہن۔ مصطفی قریشی دے نال انہاں دی جوڑی ٻہوں مقبول تھئی۔ سلطان راہی نے اردو اتے پنجابی دے 804 توں زائد فلماں وچ کم کیتا۔ سلطان راہی دے قتل دے وقت وی انہاں دیاں 54 فلماں زیر تکمیل ہن۔ 9 جنوری 1996ء وچ انہاں کوں ایمن آباد دے قریب ڈاکواں نے قتل کر ݙتا۔ مقام افسوس ہے کہ انہاں دے قاتلاں دا اڄ تک پتہ نہ چل سڳیا۔

## حوالہ جات

### بیرونی روابط

ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فلم پروڈیوسر
ونکی:پاکستانی اداکار
کارل ایمیل شورسکے

کارل ایمیل شورسکے (1915–2015) ویانا دی تاریخ دا ڄاݨ وند

کارل ایمیل شورسکے ویانا دی جدیدیت دے فکری تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی ویانا دی ثقافتی اتے فکری تاریخ ، خاص طور تے ویہویں صدی دے شروع وچ اتھوں دی فن ، ادب اتے سیاست دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے مضامین ویانا دی جدیدیت دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

شورسکے 1915 وچ ڄمے اتے 2015 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے ویانا دی ثقافتی اتے فکری زندگی ، اتھوں دی فن ، ادب ، موسیقی اتے سیاست تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "فناں وچ فکری ویانا" (Fin-de-Siècle Vienna : Politics and Culture) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو ویانا ویہویں صدی دے شروع وچ ہک اہم ثقافتی اتے فکری مرکز ہئی ، جیندے وچ کئی اہم فنکار ، ادیب اتے مفکرین موجود ہن ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو ویانا دی جدیدیت ویہویں صدی دی ثقافت اتے فکر تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو ویانا دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دی ثقافتی اتے فکری زندگی کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو ویانا دی جدیدیت دی تاریخ اڄ وی ثقافتی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

کارل ایمیل شورسکے دی تحقیق ویانا دی جدیدیت دی فکری تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین ویانا دی جدیدیت دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا علمی انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں ویانا دی جدیدیت دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
ملک احمد خان یوسفزئی

ملک احمد خان یوسفزئی (ڄمݨ دی تاریخ: 1460ء - وفات دی تاریخ: 1530ء) جینکوں ملک احمد بابا دے ناں نال وی ڄاݨا ویندا ہئی ہک افغان سردار اتے جنگجو ہئی۔ انہاں دا تعلق یوسفزئی دے قبیلہ رازر مندر نال ہئی۔ احمد خان دی زندگی قدیم سرحدی علاقے (جدید خیبر پختونخواہ، پاکستان) وچ یوسف زئیاں نال لڑݨ اتے ولا آباد کرݨ وچ گزری۔ یوسفزئیاں نے شمالی سرحدی علاقے (کے پی کے) دے کنٹرول کیتے دلازک نال لڑائی کیتی، جینکوں سواتی (پشتون قبیلہ) وی آکھیا ویندا ہے۔ دلزاک نے ابتدا وچ یوسف زئی کوں پناہ ݙتی ہئی ایں توں پہلے کہ انہاں کوں انہاں دے ہتھوں کڈھیا ونجے۔ ملک توں کڈھے ونجݨ دے بعد، ملک احمد خان نے اپݨے چاچا ملک سلیمان شاہ دی جاء یوسفزئی دا سردار بݨ ڳیا۔ بابر دے نال بی بی مبارکہ دی شادی دے ذریعے، یوسفزئیاں نے آخر کار مغلاں نال صلح کر ڳھدی اتے دیر، سوات، بونیر، مالاکنڈ، صوابی اتے مردان وچ تھانہ، مالاکنڈ دے دار الحکومت وچ اپݨا مضبوط ڳڑھ قائم کرݨ وچ کامیاب تھئے۔ بی بی مبارکہ شاہ منصور دی دھی ہئی جیہڑا ملک سلیمان شاہ دا پتر اتے ملک احمد خان دا کزن ہئی۔

## حوالہ جات
جابر خان

جابر خان (انگریزی: Jabar Khan) پنجابی زبان وچ فلم دا آغاز کیتا۔ فلم دی نمائش 27 اپریل، 1987ء کوں تھئی۔ اے پاکستانی، ایکشن اتے موسیقی فلماں وچ پاتی ویندی ہے۔ فلم دے ہدایت کار الطاف حسین ہن۔ فلم سازی محمد نعیم خان دی ہئی۔ ایں فلم دے گیتاں دے موسیقار طافو ہن۔ ایں فلم وچ گیت پاکستان دے مشہور و معروف گلوکاراں نور جہاں نے ڳائے۔ فلم دی لسٹ ریکارڈنگ وچ شامل ایم سعید ہن۔ انہاں نے گیتاں دی بہترین ریکارڈنگ کیتی اتے شاعر وارث لدھیانوی، خواجہ پرویز، سعید گیلانی دی طرف توں دھناں بݨے ہوئے ہن۔ 

## حوالہ جات

### بیرونی رابطہ
* 
* 
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
پال ڈبلیو شروڈر

پال ڈبلیو شروڈر (1927–2020) یورپی سفارت کاری دا تاریخ دان

پال ڈبلیو شروڈر یورپی سفارتکاری دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی یورپی طاقتیں دے درمیان سفارتی تعلقات ، خاص طور تے انویہویں صدی وچ اتھوں دی سیاسی جدوجہد دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے یورپی سفارتکاری دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

شروڈر 1927 وچ ڄمے اتے 2020 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے انویہویں صدی دی یورپی سفارتکاری ، اتھوں دی طاقتیں دے درمیان تعلقات اتے اتھوں دی سیاسی توازن تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "یورپ دی تبدیلی" (The Transformation of European Politics, 1763–1848) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو انویہویں صدی دی یورپی سفارتکاری ہک ڳنجھل اتے اہم دور ہئی ، جیندے وچ کئی اہم سیاسی تبدیلیاں آئیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو یورپی طاقتیں دے درمیان تعلقات یورپی تاریخ تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو یورپی سفارتکاری دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سیاسی اتے سفارتی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو یورپی سفارتکاری دی تاریخ اڄ وی یورپی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

پال ڈبلیو شروڈر دی تحقیق یورپی سفارتکاری دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے یورپی سفارتکاری دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا علمی انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں یورپی سفارتکاری دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
شاطر غزنوی

شاطر غزنوی (ڄمݨ دی تاریخ: 1905ء - وفات دی تاریخ: 1971ء) ہک ڈراما نگار، گیت نگار اتے فلماں دے کہانی کار / اسکرین پلے مکالمہ نگار ہن، جیہڑے 1905ء وچ پشاور، پاکستان وچ پیدا تھئے۔ انہاں دا اصل ناں امین الحق خان ہئی لیکن انہاں نے شاطر غزنوی دا قلمی ناں اختیار کیتا۔ انہاں دے آبا و اجداد غزنی، افغانستان توں پشاور منتقل تھی ڳئے ہن، ایں کیتے انہاں نے اپݨی اصلیت ݙکھاوݨ کیتے اپݨے قلمی ناں دے طور تے "غزنوی" دا استعمال کیتا۔ او 22 اکتوبر 1971ء کوں لاہور وچ سمدے ہوئے انتقال کر ڳئے، انہاں کوں میانی دے تاریخی قبرستان وچ سپرد خاک کر ݙتا ڳیا۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
شریف بدمعاش

شریف بدمعاش (انگریزی: Sharif Badmash) پنجابی زبان وچ فلم دا آغاز کیتا۔ فلم دی نمائش 11 جولائی، 1975ء کوں تھئی۔ اے پاکستانی سماجی، موسیقی فلم ہے۔ ایں فلم کوں سپر ہٹ دا مقام ݙتا ڳیا۔ ایں فلم دے ہدایت کار اقبال کشمیری ہن۔ فلم ساز تیار کردہ او وی چوہری محمد اجمل ہن۔ فلم دے اداکاراں وچوں منفرد کردار ݙیکھو ممتاز، یوسف خان، آسیہ، سلطان راہی، منور ظریف اتے افضال احمد ہن۔

### کاسٹ

* ممتاز جسے کہ (گڈو)
* یوسف خان جسے کہ (باو شریف)
* آسیہ بیگم جسے کہ (بالی)
* سلطان راہی جسے کہ (نادر)
* منور ظریف جسے کہ (مصری)
* الیاس کشمیری جسے کہ (جیلر)
* افضال احمد جسے کہ (جگوو)
* مصطفی قریشی جسے کہ (منگوو)
* اسد بخاری جسے کہ (اکّو)
* شاہدہ جسے کہ (بلو)
* عطیہ شرف جسے کہ (ماسٹر جی کی بیٹی)
* نعیم ہاشمی جسے کہ (ماسٹر جی)
* فرح جلال

* سیماں جسے کہ (بالی کی ماں)
* عاصم ہاشمی
* رشید حیدری
* عالیہ بیگم
* حامد حسین
* رنگون والا
* چوہان
* جانی جسے کہ (کینٹی)
* موجی
* آغا دلراج
* ضیاء پہلوان
* فضل حق جسے کہ (ٹھکیدار)

### ساؤنڈ ٹریک




## حوالہ جات

### بیرونی روابط
* 
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
محمود مدنی

مولانا محمود مدنی ہک بھارتی سیاست دان اتے عالم دین ہن۔ او 2006ء توں 2012ء تک پارلیمان دی راجیہ سبھا دے رکن رہے۔ او ہندوستانی مسلماناں دی سب توں وݙی تنظیم جمعیت علمائے ہند (جیندے 13 ملین کارکنان و ارکان ہن) دے صدر ہن۔ مولانا محمود مدنی شیخ الاسلام حسین احمد مدنی دے لائق پوہترے اتے دار العلوم دیوبند دی معزز ترین بندے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
اکبر علی شاہ

خواجہ اکبر علی شاہ دا شمار ضلع جہلم دے بلند پایہ اولیاء کرام وچ ہوندا ہے۔ آپ عارف کامل ہن۔ خواجہ اکبر علی شاہ المعروف چنبی والی سرکار دی ولادت 1820ء وچ موضع رنمل ضلع گجرات وچ تھئی۔ آپ دے والد ماجد دا ناں غلام حیدر شاہ ہئی۔ آپ دا سلسلۂ نسب حاجی محمد نوشہ گنج بخش نال ونڄ ملدا ہے۔ آپ ولادت دے بعد آپ کوں آپ دے چاچا غلام حسین شاہ نے اپݨے بھرا توں اے آکھ کے منگ ڳھدا کہ اے ٻال میݙا ہے۔

## اولاد

# سید سلطان علی شاہ (سجادہ نشین) 

## حوالہ جات
ولیم ہنری سکاٹ

ولیم ہنری سکاٹ (1921–1993) فلپائن دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ولیم ہنری سکاٹ فلپائن دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی فلپائن دی قدیم تاریخ ، خاص طور تے اتھوں دے تل وطنی لوکاں دی ثقافت اتے جدوجہد دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے فلپائن دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

سکاٹ 1921 وچ ڄمے اتے 1993 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے فلپائن دے تل وطنی لوکاں دی ثقافت ، اتھوں دی قدیم تاریخ اتے اتھوں دی ہسپانوی نوآبادیات دے خلاف جدوجہد تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "بارنگے : فلپائن دی قبل از ہسپانوی کمیونٹی" (Barangay : Sixteenth-Century Philippine Social Organization) ایں موضوع تے ہک اہم کتاب ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو فلپائن دی تاریخ صرف نوآبادیاتی تاریخ نئیں ، بھل اتھوں دے تل وطنی لوکاں دی ہک مالامال اتے ڳنجھل تاریخ وی ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو فلپائن دے تل وطنی لوکاں دی ثقافت فلپائن دی قومی سنڄاݨ تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو فلپائن دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے تل وطنی لوکاں دی ثقافت دے سماجی اتے ثقافتی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو فلپائن دی قدیم تاریخ اڄ وی فلپائن دی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

ولیم ہنری سکاٹ دی تحقیق فلپائن دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے فلپائن دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا علمی انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں فلپائن دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
جوآن سکاٹ

جوآن سکاٹ (ڄمݨ 1941) تریمتیں دی تحریک دی تاریخ دی ڄاݨ وند

جوآن سکاٹ تریمتیں دی تحریک دی تاریخ دی ہک وݙی ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی تریمتیں دی تاریخ ، خاص طور تے ایں تحریک دے سماجی اتے سیاسی پہلوآں دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے تریمتیں دی تحریک دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

سکاٹ دی تحقیق خاص طور تے تریمتیں دی تاریخ وچ طاقت دے تعلقات ، اتھوں دی سماجی تعمیر اتے اتھوں دی سیاسی جدوجہد تے مرکوز ہے ۔ انہاں دی کتاب "جنس اتے تاریخ دی سیاست" (Gender and the Politics of History) ایں موضوع تے ہک اہم کتاب ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو تریمتیں دی تاریخ صرف تریمتیں دے تجربات دا مجموعہ نئیں ، بھل ایہ طاقت دے تعلقات اتے سماجی تعمیر دا ہک ڳنجھل نظام ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو تریمتیں دی تاریخ دی تحقیق تریمتیں دی تحریک تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو تریمتیں دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سماجی اتے سیاسی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو تریمتیں دی تاریخ اڄ وی تریمتیں دی تحریک دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

جوآن سکاٹ دی تحقیق تریمتیں دی تحریک دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے تریمتیں دی تحریک دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا علمی انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں تریمتیں دی تحریک دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
ٹام سیگیو

ٹام سیگیو (ڄمݨ 1945) اسرائیل دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ٹام سیگیو اسرائیلی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی اسرائیلی ریاست دے قیام ، اتھوں دے سیاسی اتے سماجی پہلوآں دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے اسرائیلی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

سیگیو 1945 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے اسرائیلی ریاست دے قیام ، اتھوں دی سیاسی تاریخ اتے اتھوں دی سماجی تبدیلیاں تے مرکوز ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں "1949 : پہلے اسرائیلی" (1949 : The First Israelis) اتے "ساتواں ملین : اسرائیلی ہولوکاسٹ یاد" (The Seventh Million : Israelis and the Holocaust) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندیاں ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو اسرائیلی ریاست دی تاریخ ہک ڳنجھل اتے اہم تاریخ ہے ، جیندے وچ کئی اہم سیاسی اتے سماجی تبدیلیاں آئیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو اسرائیلی ریاست دے قیام اتے اتھوں دی سماجی تبدیلیاں ایں خطے دی تاریخ تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو اسرائیلی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سیاسی اتے سماجی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو اسرائیلی تاریخ اڄ وی ایں خطے دی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

ٹام سیگیو دی تحقیق اسرائیلی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اسرائیلی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا علمی انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں اسرائیلی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔