زندگی دا مستقبل

اگر 21ویں صدی انسانی زندگی واسطے آخری صدی ثابت تھئی تاں ایندیاں 3 وجوہات ہوسن۔ 

## 1۔ ایٹمی جنگ
پہلی وجہ ایٹمی جنگ تھی سڳدی اے۔ دنیا تے اتنا زیادہ مقدار اچ ایٹمی ہتھیار ان جو او کجھ لمحئیں دے وچ زندگی دا خاتمہ کر سڳدن۔

## 2۔ عالمی وبا
ݙوجھی وجہ ہک عظیم عالمی وبا یا بیماری ہو سڳدی اے کیوں جو زمین تے اصل حکومت جراثیمیں دی اے۔ اساݙے جسم اچ کھربیں دی تعداد اچ اے موجود ان۔ ساݙے جسم اچ جتنا خلیے ہن انہیں کنوں وی زیادہ بیکٹیریا موجود ان۔ اے مسلسل اپنڑیں آپ کوں بدلدے پن تے ہو سڳدے جو اے کوئی اینجھی شکل اختیار کر گھنن جو اے اساکوں ہیں دنیا توں مٹا ݙیون۔

## 3۔ مصنوعی ذہانت
تریجھی وجہ مصنوعی ذہانت ہے۔ مصنوعی ذہانت کمپیوٹر سائنس دا اینجھا شعبہ اے جیڑھا اے تحقیق کریندا پے جو اینجھیاں ذہین مشیناں بنڑایاں ونڄن جیڑھیا بندے آلی کار کم کرن تے اْنہیں دے احساسات وی بندے آلی کار ہوون۔ اے کم روزبروز ترقی کریندا پئے تے اینجھیاں ذہین مشیناں بݨ چُکئین جیڑھیاں آواز سُنڄاݨ گھندئین، کوئی چیز سِکھ سڳدئین تے کوئی منصوبہ ای بݨاسڳدئین۔ مصنوعی ذہانت ساݙی زندگی کوں مکمل تبدیل کر ݙیسی۔ مصنوعی ذہانت دے کجھ فائدے وی ہن جیویں جو مشیناں بندئیں کنوں گھٹ غلطی کریندئین، زیادہ رفتار نال کم کریندئین، خلا اچ ونڄ سڳدئین تے گرمی سردی دا انہیں تے زیادہ اثر نئیں تھیندا۔

کمپیوٹرز ڈھیر مدت کنوں شطرنج دا کھیݙ کھیݙدے اندن اور شطرنج دے عالمی چمیپیئن کئی دفعہ کمپیوٹر توں شطرنج ہر چکیئن۔ ایندے وچ کوئی حیرانی دی ڳالھ نئیں۔ شطرنج عقل دا کھیݙ اے تے کمپیوٹر کوں اپݨے مخالف دے سارئیں مہرئیں دے مقام دا پتہ ہوندے۔ ایں وجہ کنوں کمپیوٹر شطرنج دی چال چل سڳدن۔ 

تاس دا کھیݙزیادہ مشکل کھیݙ اے۔ تواݙے مخالف کنے کیڑھے پتے ان تواکوں علم نئیں ہوندا۔ تُساں صرف اندازہ لا سڳدو۔ تاس دے کھیݙ وچ وی کمپیوٹر  بندے کوں آسانی نال ہرا ݙیندے۔ ایویں پوکر دے کھیݙ اچ اداکاری دا ٻہوں عمل دخل ہوندے۔ بعض اوقات ہک کھلاڑی وݙے پتے ہووݨ دے باوجود گھبراوݨ دی اداکاری کریندے تاکہ مخالف اے سمجھے جو ہوں کنے چھوٹے پتے ان۔ او وݙی شرط لاوے تے ہر ونڄے۔ بعض اوقات چھوٹے پتے ہوون تے اینجھی اداکاری کیتی ویندی اے جو مخالف اے سمجھے جو پتے وݙے ہن۔ ایں وجہ کنوں پوکر کوں اینجھا کھیݙ سمجھیا ویندے جیڑھا صرف انسان کھیݙ سڳدن لیکن کارنیگی میلون یونیورسٹی دے سائنسدانیں ایں دعوے کوں غلط ثابت کرݙتے اور مصنوعی ذہانت دے مشتمل ہک اینجھا پروگرام ڈیزائن کیتے جیندے نال کمپیوٹر دنیا دے پوکر دے 5 بہترین کھلاڑئیں کوں ہکے ٹائم ہرا ݙتے۔ ایں پروگرام دا ناں پلوریبس[PLURIBUS] ہے۔ ایندے نال اے ثابت تھئے جو پوکر دے کھیݙاچ کمپیوٹر بندے کنوں وی زیادہ ماہر ثابت تھئے۔ کیونکہ کمپیوٹر نہ تھکدے، نہ اینکون بُکھ تریہہ لڳدی اے، نہ او جذباتی تھیندے، نہ کݙاہوں پریشان تھیندے تے ہمیشہ اپݨی توجہ اپݨی مقصد تے رکھیندے۔   

اسٹیفن ہاکنگ اے ݙسایا ہا جو مصنوعی ذہانت [ARTIFICIAL INTELLIGENCE]رکھݨ والیاں مشیناں ٻہوں خطرناک ثابت تھی سڳدئین تے انسان کوں انہیں کنوں ہوشیار رہݨ دی ضرورت اے۔ اگر کݙاہوں انہیں مشینیں مصنوعی ذہانت کوں استعمال کریندئیں ہوئیں آپت اچ ربط بݨا گھدا تاں اے انسانی غلامی کنوں آزاد تھی کے انسانیں کوں غلام بݨاسڳدئین۔ اے ہو سڳدے جو انسان اپݨی ہی بݨائی ہوئی چیز دے ہتھوں ختم تھی ونڄے۔ 

انہیں 3 وجوہات دے علاوہ ساݙے ماحول اچ تھیوݨ والی تبدیلی وی اتنا خطرناک اے جو اگر اینکوں نہ روکیا ڳیا تاں انسان ایں زمین توں ختم تھی سڳدے۔ زمین دا موسم بدلدا پے، زمین گرم کنوں گرم تھیندی پئی اے اور اے عمل مسلسل ودھدا پے۔ 

ایندے علاوہ زمین تے شہابیے وی ڈھاندے رہ ویندن تے اڳوں تے وی ڈھاندے رہ ویسن۔ انہیں دی وجہ کنوں ڈائنوسار وی ختم تھی ڳن۔ اے واقعہ ولا وی تھی سڳدے۔ 

کوئی وݙا اسمانی جسم وی زمین نال ٹکرا تے زمین کوں تباہ کر سڳدے یا زمین کوں ہوندے مدار اچوں کڈھ سڳدے۔ 

ساکوں اے وی پتہ اے جو سجھ وقت دے نال نال پھیل تے زمین کوں نڳل ویسی۔ 

کائنات دے خاتمے دے علاوہ انسان کنیں ہر چیز کنوں بچݨ دا علاج اے۔ انسان ماحول اچ ہووݨ والی تبدیلی کنوں ذمہ دا ری دا احساس کر تے بچ سڳدے۔ ایویں شہابئیں کنوں بچݨ وی ممکن اے۔ کہیں وݙے اسمانی جسم نال ٹکراؤ دا وی رخ موڑیا ونڄ سڳدے۔ حتٰی کہ سجھ دے وچ ہووݨ والی تبدیلی کنوں وی بچیا ونڄ سڳدے اگر اساں ہر 6 ہزار سال بعد زمین دا مدار بدل ݙیوں۔ اے چیز سائنسی طور تے قابل عمل اے۔ سجھ دی موت کنوں پہلے تاں ساکوں لازمی طور تے اپݨا نظام شمسی چھوڑ تے کائنات اچ کوئی نویں جاہ ڳولڑیں پوسی۔ ساݙے ہُݨ والے فیصلے آوݨ والے اربیں سالیں دے مستقبل دا فیصلہ کریسن۔

ہاکنگ اے آکھیا ہا :

"میݙے خیال اچ انسانی نسل اگر خلا دے وچ اپݨے واسطے کوئی نویں جاہ تلاش نئیں کریندی تاں ایندا کوئی مستقبل نہ ہوسی"۔ 

## حوالہ
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان