علامہ اقبال تے ڈاکٹر طاہر تونسوی

ڈاکٹر طاہر تونسوی سرائیکی وسیب دا ایجھا ناں ہے جنہاں ادبی حوالے نال صرف پاکستان اِی نہیں ، بلکہ ٻاہرلی دنیا وچ وی اپݨے ناں دا لوہا منوائے ، ڈاکٹر طاہر تونسوی دیاں ایں وقت تک کئی درجن کتاباں جنہاں وچوں ادھ درجن اقبالیات بارے اَتے سو توں زائد مضامین اَتے مقالے جات وچوں درجن توں زائد مقالے اقبالیات دے حوالے نال خاص اہمیت دے حامل ہن ۔ ڈاکٹر طاہر تونسوی کوں پوری دنیا وچوں ادبی خدمات تے ایوارڈ ملے پر او 1990ء کوں اقبال اکیڈمی ملتان دی طرفوں ملݨ والے ایوارڈ تے فخر محسوس کریندن۔

ڈاکٹر طاہر تونسوی اقبالیات بارے جیرھا کم کیتے ادبی تاریخ دا حصہ ہے۔ انہاں دے شائع شدہ مضامین دی ترتیب ایں طرح ہے۔

٭                                            اقبال اور عصرِ حاضر کا انسان پطرس لاہور۔

٭                                            اقبال اور ہم ’’اقبال‘‘ گورنمنٹ کالج ہاسٹل لاہور۔

٭                                            اقبال، یونیورسل پوائنٹ ’’کتاب‘‘ جنوری 1978ء۔

٭                                            اقبال اور سید سلیمان ندوی نقوش لاہور ’’اقبال نمبر‘‘ جون 1978ء

٭                                            اقبال کا فلسفہ مذہب ، امروز لاہور 17فروری 1978ء

٭                                            اقبال کا نفسیاتی مطالعہ ، مساوات لاہور ،24فروری 1978ء

٭                                            اقبال ریویو (اقبال نمبر) کتاب لاہور نومبر1978ء

٭                                            اقبالیات کے نقوش ’’کتاب‘‘ اپریل 1978ء

٭                                            اقبال اور ہمارے فکری رویے ، امروز لاہور ۔2جولائی 1979ء

٭                                            اقبال کی طویل نظمیں ایک مطالعہ امروز ملتان 29فروری 1983ء

٭                                            اقبال کے فکری زاویے ،امروز ملتان 2جولائی 1983ء

٭                                            اقبال شناسی ’’کتاب‘‘ 1977ء

٭                                            علامہ اقبال سیمینار (مقالہ) اسلامیہ یونیورسٹی بہاول پور1996ء

مضامین توں علاوہ ڈاکٹر طاہر تونسوی علامہ اقبال بارے کتاباں لکھیاں جیرھیاں جو اقبالیات دے طالبعلمیں کوں کم ݙیندیاں پن ، انہاندے کتابیں دی تفصیل کجھ ایں طرح ہے۔

٭                                            حیاتِ اقبال ، مکتبہ عالیہ لاہور ، 1977ء

٭                                            اقبال اور پاکستانی ادب ، اعتقاد پبلشنگ ہائوس نئی دہلی ،1979ء

٭                                            اقبال اور سید سلیمان ندوی ، مکتبہ عالیہ لاہور ،1977ء

٭                                            اقبال اور مشاہیر ، سنگ میل پبلیکیشنز لاہور1978ء

٭                                            اقبال اور عظیم شخصیات ، تخلیق مرکز لاہور 1979ء

ایں طرح ڈاکٹر طاہر تونسوی’’علامہ اقبال تے سرائیکی زبان و ادب‘‘ بارے کتاب دی ترتیب ݙتی اے ، جیرھی ٻہوں جلدی شائع تھی ویسے۔

پہلی جنوری 1948ء کوں تونسہ دی مردم خیز دھرتی وچ پیدا تھیوݨ والا عبدالحفیظ طاہر (ڈاکٹر طاہر تونسوی) سرائیکی وسیب سرائیکی مٹی اَتے سرائیکی دھرتی دا ماݨ اے ۔ نہ صرف اقبالیات بلکہ فریدیات اَتے پاکستانی ادب بارے انہاندے خدمتاں دا اعتراف نہ کرݨ بخیلی تے کم ظرفی ہوسے۔ڈاکٹر طاہر تونسوی اَتے جگن ناتھ آزاد اقبالیات بارے جتنا کم کیتے ، اوندی مثال ملݨ مشکل اے ، انہاں ݙوہاں ادیباں دے کم وچ سانجھ تے جُڑت پاتی ویندی اے ، وݙی سانجھ تے جُڑت اے ہے جو ݙوہاں دا تعلق سرائیکی خطے (میانوالی۔ تونسہ) دی مردم خیز مٹی نال ہے۔ پر عجیب ڳالھ اے جو اے ݙوہیں حضرات سرکاری سیکٹر وچ بݨݨ والے اقبالیات دے ادارے توں ٻاہر اِن ، جیکر سرائیکی ہووݨ جرم نہ ہووے ہا تاں (جگن ناتھ آزاد دا معاملہ الڳ اے) البتہ ڈاکٹرطاہر تونسوی اقبال اکیڈمی دے سربراہ ضرور ہوون ہا ۔ لہور دے ٹھڈے کمریاں وچ ٻیٹھے ہوئے حکمراناں کوں لہور وچوں ٻاہر نکل تے سرائیکی وسیب دے ادیباں ، شاعراں تے دانشوراں دے محبت دے سیک دی تپش کوںمحسوس کرݨا چہیدے ۔ تاں جو محبت دا اے سیک تے تپش کاوڑ دی بھا تے گولہ نہ بݨ ونجٖے۔

٭٭٭

## حوالہ
کتاب: علامہ اقبال تے سرائیکی وسیب ،مصنف : ظہور دھریجہ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان