open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ایسٹرو ڈائنامکس

## ایسٹرو ڈائنامکس
Astrobotany – Study of plants grown in spacecraft

ایسٹرو ڈائنامکس کلاسیکل میکانکس دا او شعبہ ہے جیندے وچ خلائی جہازاں  دی حرکت دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ ایں علم وچ خلائی جہازاں دے مدار ، ٹراجیکٹریز (trajectories) ، تے مینوورز (maneuvers) دا جائزہ گھدا ویندے ۔ ایسٹرو ڈائنامکس دا مقصد خلائی مشناں دی منصوبہ بندی تے عمل درآمد کیتے خلائی جہازاں دی حرکت کوں سمجھݨ تے کنٹرول کرݨ ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق طبیعیات (physics) ، ریاضی (mathematics) ، تے خلائی انجینئرنگ (space engineering) نال جُڑیا ہویا ہے ۔

ایسٹرو ڈائنامکس وچ خلائی جہازاں دی حرکت دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ خلائی جہازاں دے مدار ، جیویں کہ انہاں دی شکل ، سائز ، تے سمت ، خلائی جہازاں دی ٹراجیکٹریز ، جیویں کہ زمین توں چندر یا مریخ تک دی ٹراجیکٹریز ، خلائی جہازاں دے مینوورز ، جیویں کہ مدار دی تبدیلی  ، لینڈنگ ، تے رینڈیزوس ، خلائی جہازاں تے اثر انداز تھیوݨ والیاں قوتاں ، جیویں کہ کشش ثقل ، ڈریگ  ، تے شمسی ریڈی ایشن پریشر (solar radiation pressure) ، تے خلائی جہازاں دی حرکت کوں کنٹرول کرݨ دے طریقے ، جیویں کہ تھرسٹ ، گائیروسکوپس (gyroscopes) ، تے ری ایکشن ویلز  شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹرو ڈائنامسٹ خلائی جہازاں دے مدار دی منصوبہ بندی کریندن ، خلائی جہازاں دی ٹراجیکٹریز دا حساب لیندن ، خلائی جہازاں دے مینوورز دی منصوبہ بندی کریندن ، خلائی جہازاں تے اثر انداز تھیوݨ والیاں قوتاں دا مطالعہ کریندن ، تے خلائی جہازاں دی حرکت کوں کنٹرول کرݨ کیتے سافٹ ویئر تیار کریندن ۔

ایسٹرو ڈائنامکس دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ خلائی مشناں دے شعبے وچ ، ایسٹرو ڈائنامکس دی مدد نال خلائی مشناں دی منصوبہ بندی تے عمل درآمد کیتا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، خلائی جہازاں کوں چندر تے مریخ تے بھیجݨ کیتے ایسٹرو ڈائنامکس دا استعمال کیتا ویندے ۔ سیٹلائٹ آپریشز دے شعبے وچ ، ایسٹرو ڈائنامکس دی مدد نال سیٹلائٹس دے مدار کوں برقرار رکھیا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، سیٹلائٹس کوں انہاں دے مدار وچ رکھݨ کیتے ایسٹرو ڈائنامکس دا استعمال کیتا ویندے ۔ خلائی ملبے (space debris) دے شعبے وچ ، ایسٹرو ڈائنامکس دی مدد نال خلائی ملبے دی حرکت دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، خلائی ملبے دے ٹکراؤ توں بچݨ کیتے ایسٹرو ڈائنامکس دا استعمال کیتا ویندے ۔

ایسٹرو ڈائنامکس دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں خلائی مشناں کوں کامیاب بݨا سڳدے ہیں ، سیٹلائٹس دے مدار کوں برقرار رکھ سڳدے ہیں ، تے خلائی ملبے دے ٹکراؤ توں بچ سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹرو ڈائنامکس دی مدد نال اساں خلائی مسافراں کوں بین الاقوامی خلائی سٹیشن تے بھیج سڳدے ہیں ، سیٹلائٹس دی مدد نال زمین دی نگرانی کر سڳدے ہیں ، تے خلائی ملبے دے ٹکراؤ توں بچ تے خلائی ماحول کوں محفوظ رکھ سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد خلائی مشناں کوں کامیاب بݨاوݨا ، سیٹلائٹس دے مدار کوں برقرار رکھݨا ، تے خلائی ماحول کوں محفوظ رکھݨا ہے ۔

ایسٹرو ڈائنامکس ہک اہم سائنس ہے جیڑھی اساکوں خلائی جہازاں دی حرکت دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں خلائی مشناں کوں کامیاب بݨا سڳدے ہیں ، سیٹلائٹس دے مدار کوں برقرار رکھ سڳدے ہیں ، تے خلائی ملبے دے ٹکراؤ توں بچ سڳدے ہیں ۔ ایسٹرو ڈائنامکس دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے تے اساکوں ہک بہتر مستقبل بݨاوݨ وچ مدد کریندے ۔
بھومی پیڈنیکر

بھومی پیڈنیکر  ہک بھارتی فلمی اداکارہ ہن۔ یش راج فلمز وچ چھ یسال تک اسسٹنٹ کاسٹنگ ڈائریکٹر دے طور تے کم کرݨ دے بعد، انہاں نے یش راج کمپنی دی رومانوی کامیڈی فلم "دم لگا کے ہائشا" (2015) وچ زیادہ وزن آلی کنوار دے کردار نال فلمی دنیا وچ قدم رکھیا۔ ایں فلم کیتے انہاں نے فلم فیئر اعزاز برائے بہترین نویں اداکارہ جتیا۔

## '''ابتدائی زندگی'''
بھومی پیڈنیکر 18 جولائی 1989 کوں ممبئی، بھارت وچ پیدا تھئین۔ اوہ مراٹھی تے ہریانوی نژاد ہن۔ انہاں دے پیو ستیش مہاراشٹرا دے سابق وزیر داخلہ تے مزدور ہن، جݙاں  انہاں دی ماء سومترا زبانی کینسر توں اپݨے پئے دی موت دے بعد تمباکو مخالف کارکن دے طور تے کم کریندی ہن۔ بھومی نے اپݨی اسکولی تعلیم جوہو، ممبئی دے آریا ودیا مندر توں حاصل کیتی۔ 15 سال دی عمر وچ، انہاں دے پیو ماء نے انہاں کیتے وہستلنگ ووڈ انٹرنیشنل وچ اداکاری دی تربیت کیتے قرض ڳھدا، پر ناقص حاضری دی وجہ توں انہاں کوں کڈھ ݙتا ڳیا۔ ݙیݙھ سال دے اندر، اوہ یش راج فلمز وچ اسسٹنٹ کاسٹنگ ڈائریکٹر دے طور تے شامل تھئین  تے قرض چکا ݙتا۔

## '''فلمی کیریئر'''
بھومی نے اپݨے فلمی کیریئر دا آغاز 2015 وچ فلم "دم لگا کے ہائشا" نال کیتا، جیندے وچ انہاں نے زیادہ وزن آلی زنانی سندھیا دا کردار ادا کیتا۔ ایہ فلم سپر ہٹ ثابت تھئی تے بھومی نے بہترین ڈیبیو اداکارہ دا فلم فیئر ایوارڈ جتیا۔ 2017 وچ، انہاں نے فلم "ٹوائلٹ: ایک پریم کتھا" وچ کم کیتا، جیہڑی کھلے وچ رفع حاجت دے خلاف دیہی ہندوستان دی عورت دی کہانی بیان کریندی ہے۔ ایہ فلم تجارتی طور تے کامیاب رہی۔

ایہو ہی  سال، انہاں نے فلم "شبھ منگل ساودھان" وچ مردانہ امراض تے طنزیہ کہانی پیش کیتی۔ ایہ فلم وی کامیاب رہی تے بھومی کوں بہترین اداکارہ کیتے فلم فیئر ایوارڈ دی نامزدگی ملی۔ 2018 وچ، انہاں نے نیٹ فلکس دی فلم "لسٹ اسٹوریز" وچ کم کیتا۔ 2019 وچ، انہاں نے فلم "سون چڑیا" وچ دیہی چمبل دی نوجوان عورت دا کردار ادا کیتا۔

## '''آئندہ منصوبے'''
بھومی دے آئندہ منصوبیاں وچ "ڈولی کٹی اور وہ چمکتے ستارے"، "سانڈ کی آنکھ"، تے "بالا" شامل ہن۔ اوہ کرن جوہر دی فلم "بھوت - پارٹ ون: دی ہانٹڈ شپ" تے "تخت" وچ وی کم کرݨ آلیاں ہن۔

بھومی پیڈنیکر نے اپݨے منفرد کرداراں تے اداکاری دے ذریعے بالی ووڈ وچ ہک نمایاں مقام حاصل کیتا ہے۔

## '''فلمیں دی تندیر'''

## '''ایوارڈز اور نامزدگی'''

## حوالہ
ایسٹروجیولوجی

## ایسٹروجیولوجی
Astrobiology – Science concerned with life in the universe

ایسٹروجیولوجی سائنس دی او لڑی ہے جیندے وچ فلکیاتی اجسام ، جیویں کہ سیارے ، چندر ، سیارچے ، تے دومکیت ، دی جیولوجی (geology) دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ ایں علم وچ انہاں اجسام دی سطح ، اندرونی بݨتر ، تے جیولوجیکل عمل دا جائزہ گھدا ویندے ۔ ایسٹروجیولوجی دا مقصد کائنات وچ موجود مختلف اجسام دی بݨتر تے ارتقاء کوں سمجھݨ ، تے زمین دی جیولوجیکل تاریخ  نال انہاں دا موازنہ کرݨ ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق فلکیات (astronomy) ، جیولوجی (geology) ، طبیعیات (physics) ، تے کیمسٹری (chemistry) نال جُڑیا ہویا ہے ۔

ایسٹروجیولوجی وچ فلکیاتی اجسام دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ انہاں اجسام دی سطح دی بݨتر ، جیویں کہ پہاڑ ، وادیاں ، آتش فشاں ، تے گڑھے (craters) ، انہاں اجسام دی اندرونی بݨتر ، جیویں کہ کور (core) ، مینٹل (mantle) ، تے کرسٹ (crust) ، انہاں اجسام تے تھیوݨ والے جیولوجیکل عمل ، جیویں کہ آتش فشانی ، ٹیکٹونک پلیٹاں دی حرکت ، تے شہابی ٹکراؤ ، انہاں اجسام دی کیمیائی بݨتر ، جیویں کہ انہاں دی مٹی تے پتھراں دی بݨتر ، تے انہاں اجسام تے پاݨی دی موجودگی ، جیویں کہ برف ، پاݨی دے بخارات ، تے مائع پاݨی  شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹروجیولوجسٹ مریخ تے موجود آتش فشاناں دا مطالعہ کر تے مریخ دی اندرونی بݨتر دا اندازہ لیندے ہن ، چندر تے موجود گڑھیاں دا مطالعہ کر تے شہابی ٹکراؤ دے عمل دا جائزہ گھندے ہن ، یورپا (Europa) تے برف دی سطح دے تھلے موجود سمندر  دا مطالعہ کر تے زندگی دے امکانات دا اندازہ لیندے ہن ، تے کومٹ (comet) دی دم (tail) دا مطالعہ کر تے انہاں دی کیمیائی بݨتر دا پتہ لیندے ہن ۔

ایسٹروجیولوجی دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ سیاروی سائنس (planetary science) دے شعبے وچ ، ایسٹروجیولوجی دی مدد نال سیاریاں تے چندر دی بݨتر تے ارتقاء کوں سمجھا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، مریخ تے چندر دے مشناں  توں حاصل تھیوݨ والے ڈیٹا دا تجزیہ کر تے انہاں دی جیولوجیکل تاریخ دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ فلکیات دے شعبے وچ ، ایسٹروجیولوجی دی مدد نال کائنات وچ زندگی دے امکانات دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، رہݨ دے قابل سیاریاں دی ڳول کر تے انہاں تے پاݨی تے زندگی دے امکانات دا جائزہ گھدا ویندے ۔ زمین دی جیولوجی دے شعبے وچ ، ایسٹروجیولوجی دی مدد نال زمین دی جیولوجیکل تاریخ کوں سمجھݨ وچ مدد ملدی ہے ۔ مثال دے طور تے ، شہابی ٹکراؤ دے عمل دا مطالعہ کر تے زمین تے تھیوݨ والے وݙے واقعات دا اندازہ لایا ویندے ۔

ایسٹروجیولوجی دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کائنات وچ موجود مختلف اجسام دی بݨتر تے ارتقاء کوں سمجھ سڳدے ہیں ، زمین دی جیولوجیکل تاریخ کوں سمجھ سڳدے ہیں ، تے کائنات وچ زندگی دے امکانات دا مطالعہ کر سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹروجیولوجی دی مدد نال اساں مریخ تے پاݨی دی موجودگی دا مطالعہ کر تے مریخ تے زندگی دے امکانات دا اندازہ لا سڳدے ہیں ، زمین تے شہابی ٹکراؤ دے عمل دا مطالعہ کر تے زمین تے تھیوݨ والے وݙے واقعات توں بچݨ دے طریقے ڳول سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد کائنات کوں سمجھݨ ، زمین دی جیولوجیکل تاریخ دا مطالعہ کرݨ ، تے کائنات وچ زندگی دی ڳول کرݨ ہے ۔

ایسٹروجیولوجی ہک اہم سائنس ہے جیڑھی اساکوں فلکیاتی اجسام دی جیولوجی دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کائنات وچ موجود مختلف اجسام دی بݨتر تے ارتقاء کوں سمجھ سڳدے ہیں ، زمین دی جیولوجیکل تاریخ کوں سمجھ سڳدے ہیں ، تے کائنات وچ زندگی دے امکانات دا مطالعہ کر سڳدے ہیں ۔
ایسٹروناٹکس

## ایسٹروناٹکس
Astronautics – Theory and practice of navigation beyond the Earth's atmosphere

ایسٹروناٹکس سائنس تے انجینئرنگ دا او شعبہ ہے جیندے وچ زمین دے ماحول توں ٻاہر نیویگیشن  یعنی راہنمائی دا نظریہ تے عمل  پیش کیتا ویندے ۔ ایں علم وچ خلائی جہازاں  دی ڈیزائننگ ، تعمیر ، لانچنگ ، تے آپریٹنگ دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ ایسٹروناٹکس دا مقصد انسانیت کوں خلائی مشناں دے ذریعے کائنات دی کھوڄ کرݨ دے قابل بݨاوݨا ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق طبیعیات (physics) ، ریاضی (mathematics) ، انجینئرنگ (engineering) ، تے کمپیوٹر سائنس (computer science) نال جُڑیا ہویا ہے ۔

ایسٹروناٹکس وچ خلائی مشناں دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ خلائی جہازاں دی ڈیزائننگ ، جیویں کہ انہاں دی بݨتر ، پروپلشن سسٹم (propulsion system) ، تے کمیونیکیشن سسٹم ، خلائی جہازاں دی تعمیر ، جیویں کہ انہاں دے مختلف حصیاں دی تیاری ، خلائی جہازاں دی لانچنگ ، جیویں کہ راکٹ دی ڈیزائننگ تے لانچنگ ، خلائی جہازاں دی آپریٹنگ ، جیویں کہ انہاں دے مدار دی نگرانی تے کنٹرول ، خلائی مشناں دی منصوبہ بندی ، جیویں کہ مشن دے مقاصد ، ٹائم لائن  ، تے بجٹ  ، تے خلائی مشناں دے خطرات ، جیویں کہ ریڈی ایشن ، مائیکرو گریویٹی ، تے خلائی ملبہ شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹروناٹیکل انجینئر خلائی جہازاں دی ڈیزائننگ کریندے ہن ، خلائی جہازاں دے مختلف حصیاں دی تیاری تے اسمبلی دی نگرانی کریندے ہن ، راکٹ دی لانچنگ دی تیاری کریندے ہن ، خلائی جہازاں دے مدار دی نگرانی تے کنٹرول کیتے سافٹ ویئر تیار کریندے ہن ، خلائی مشناں دی منصوبہ بندی کریندے ہن ، تے خلائی مشناں دے خطرات دا جائزہ گھندے ہن ۔

ایسٹروناٹکس دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ خلائی مشناں دے شعبے وچ ، ایسٹروناٹکس دی مدد نال انسانیت خلائی مشناں دے ذریعے کائنات دی کھوڄ کریندی ہے ۔ مثال دے طور تے ، اپولو مشن دے ذریعے انسان چندر تے ڳیا ، وائجر (Voyager) مشن دے ذریعے خلائی جہاز نظام شمسی توں ٻاہر ڳیا ، تے مریخ تے روورز بھیڄے ڳئے ۔ سیٹلائٹ آپریشز شعبے وچ ، ایسٹروناٹکس دی مدد نال سیٹلائٹس دے مدار کوں برقرار رکھیا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، سیٹلائٹس دی مدد نال زمین دی نگرانی ، کمیونیکیشن ، تے نیویگیشن کیتی ویندی ہے ۔ خلائی سیاحت دے شعبے وچ ، ایسٹروناٹکس دی مدد نال عام لوگ خلائی سفر کر سڳدے ہن ۔ مثال دے طور تے ، خلائی سیاحت کمپنیاں خلائی جہازاں دی مدد نال عام لوکاں کوں خلائی سفر کرویندیاں ہن ۔

ایسٹروناٹکس دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کائنات دی کھوڄ کر سڳدے ہیں ، سیٹلائٹس دی مدد نال زمین دی نگرانی کر سڳدے ہیں ، تے خلائی سیاحت دے ذریعے خلائی سفر کر سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹروناٹکس دی مدد نال اساں مریخ تے زندگی دے امکانات دا مطالعہ کر سڳدے ہیں ، سیٹلائٹس دی مدد نال موسمی تبدیلی دی نگرانی کر سڳدے ہیں ، تے خلائی سیاحت دے ذریعے خلائی سفر دا تجربہ حاصل کر سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد انسانیت کوں کائنات دی کھوڄ کرݨ دے قابل بݨاوݨا ، سیٹلائٹس دی مدد نال زمین دی نگرانی کرݨا ، تے خلائی سیاحت کوں فروغ ݙیوݨا ہے ۔

ایسٹروناٹکس ہک اہم سائنس تے انجینئرنگ دا شعبہ ہے جیڑھا اساکوں زمین دے ماحول توں ٻاہر نیویگیشن دے بارے وچ معلومات فراہم کریندا ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کائنات دی کھوڄ کر سڳدے ہیں ، سیٹلائٹس دی مدد نال زمین دی نگرانی کر سڳدے ہیں ، تے خلائی سیاحت دے ذریعے خلائی سفر کر سڳدے ہیں ۔
بھاونا (اداکارہ)

بھاونا (اداکارہ) ہک بھارتی فلمی اداکارہ ہن۔ اوہ 6 جون 1986 کوں کیرالہ، بھارت وچ پیدا تھئین۔ انہاں دی ماء پشپا تے پیو جی بالاچرن، ہک فوٹوگرافر ہن۔ بھاونا دا ہک وݙا بھرا جئے دیوون وی ہے۔ انہاں نے تھرسور دے ہولی فیملی کانونٹ گرلز ہائی اسکول توں اپݨی اسکولی تعلیم حاصل کیتی۔ بھاونا خود کوں ہک بے چین فرد دے طور تے بیان کریندی ہے۔ اوہ ہک اداکارہ بݨݨ دے خواب دے نال وݙی تھئین۔

5 سال دی عمر وچ، اوہ شیشے دے سامݨے ملیالم فلم "اینٹی سوریاپوتریککو" دی اداکارہ امالا دے مناظر دی نقل کریندی ہئی۔ اوہ اتنے پرجوش ہن کہ کئی وار فلم وچ امالا دے کردار دی طرحاں کاہیں عمارت توں درک لاوݨ تے ٻانہہ تروڑݨ دے کیتے وی تیار تھی ویندی ہن۔

## ذاتی زندگی
بھاونا نے 22 جنوری 2018 کوں اپݨے پراݨے بوائے فرینڈ تے فلم پروڈیوسر نوین نال شادی کیتی۔

## حوالہ
بھاونا (کنڑ اداکارہ)

نندنی رمنا، جیہڑی  اپݨے سٹیج ناں "بھاونا رمنا" نال مشہور ہن، ہک ہندوستانی اداکارہ ہن جیہڑی  بنیادی طور تے کنڑ فلم انڈسٹری وچ کم کریندی ہے۔ اوہ ہک بھرتناٹیم رقاصہ وی ہن تے انہاں نے ترائے کرناٹک اسٹیٹ فلم ایوارڈز جتیے ہن۔ انہاں دی فلم "شانتی" گنیز بک آف ریکارڈز وچ درج تھئی۔ بھاونا رمنا ہوم ٹاؤن پروڈکشن دی ڈائریکٹر وی ہن، جیہڑا ڈانس تے میوزک شوز دا انعقاد کریندا ہے۔ 

## '''کیریئر'''
بھاونا دی پیدائش نندنی رمنا دے ناں نال تھئی، بعد وچ انہاں دا ناں کوڈلو رام کرشنا نے تبدیل کیتا۔ انہاں نے کلاسیکل رقص دی تربیت حاصل کیتی تے ابتدا وچ اداکاری دا کوئی ارادہ نہ ہئی۔ انہاں نے تقریباً ݙہ سال تک بھرتناٹیم سکھیا تے سٹیج کوریوگرافر بݨݨ دا ارادہ رکھیندی ہئی۔ انہاں نے فلمی کیریئر دا آغاز "ماربیلے" نال کیتا، جیہڑی ہک ٹولو فلم ہئی۔ ایندے بعد اوہ کنڑ فلم "نمبر 1" وچ نظر آئین۔ انہاں دی فلم "چندر مکھی پراناسکھی" کافی مشہور تھئی۔ 

بھاونا نے کویتا لنکیش دی فلم "دیویری" وچ وی کم کیتا، جیہڑی اروندن پراسکر ایوارڈ جتی۔  انہاں دی فلم "شانتی" گنیز بک آف ریکارڈز وچ درج تھئی تے ریاستی ایوارڈ جتیا۔  اوہ بالی ووڈ فلم "فیملی" وچ وی نظر آئین، جیندے وچ امیتابھ بچن نے وی کم کیتا۔ 

## '''ٹیلی ویژن'''
بھاونا نے ٹیلی ویژن شوز "گودریج گیم آڈی"، "لائف چینج ماڈی"، تے "رامچاری" وچ وی کم کیتا۔ 

## '''سیاست'''
بھاونا نے 2013ء دے اسمبلی انتخابات وچ کانگریس دے امیدواریں کیتے مہم چلائی۔ 2018ء وچ انہاں نے بی جے پی وچ شمولیت اختیار کیتی۔ 

## حوالہ
ایسٹرونومی

## ایسٹرونومی
Astronomy – Scientific study of celestial objects

ایسٹرونومی سائنس دی او لڑی ہے جیندے وچ کائنات وچ موجود فلکیاتی اجسام دا سائنسی مطالعہ کیتا ویندے ۔ ایں علم وچ تارے ، سیارے ، چندر ، سیارچے ، دومکیت ، کہکشاواں ، تے ٻئے فلکیاتی مظاہر شامل ہوندن ۔ فلکیات دا مقصد کائنات دی بݨتر ، ارتقاء ، تے افعال کوں سمجھݨ ، تے کائنات وچ موجود مادے تے توانائی دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨا ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق طبیعیات (physics) ، ریاضی (mathematics) ، کیمسٹری (chemistry) ، تے ٻئے متعلقہ شعبیاں نال جُڑیا ہویا ہے ۔ 

فلکیات وچ فلکیاتی اجسام دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ تاریاں دی بݨتر ، جیویں کہ انہاں دی کمیت ، درجہ حرارت ، تے چمک ، سیاریاں دی بݨتر ، جیویں کہ انہاں دی سطح ، ماحول ، تے اندرونی بݨتر ، کہکشاواں دی بݨتر ، جیویں کہ انہاں دی شکل ، سائز ، تے اجزاء ، کائنات دا ارتقاء ، جیویں کہ بگ بینگ ، کہکشاواں دی تشکیل ، تے تاریاں دی موت ، فلکیاتی مظاہر، جیویں کہ بلیک ہول ، نیوٹران تارے ، تے سپرنووا ، تے کائنات وچ زندگی دے امکانات شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، فلکیات دان ٹیلیسکوپ دی مدد نال تاریاں تے سیاریاں دا مشاہدہ کریندے ہن ، سپیکٹروسکوپی دی مدد نال تاریاں دی کیمیائی بݨتر دا پتہ لیندے ہن ، ریڈیو ٹیلیسکوپ دی مدد نال کہکشاواں دی حرکت دا مطالعہ کریندے ہن ، کمپیوٹر ماڈلز دی مدد نال کائنات دے ارتقاء دا اندازہ لیندے ہن ، تے خلائی مشناں دی مدد نال سیاریاں تے چندر دا مطالعہ کریندے ہن ۔ 

فلکیات دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ طبیعیات دے شعبے وچ ، فلکیات دی مدد نال کشش ثقل ، روشنی ، تے مادے دے بنیادی ذرات دے بارے وچ معلومات حاصل کیتیاں ویندین ۔ مثال دے طور تے ، فلکیات دان بلیک ہول دا مطالعہ کر تے کشش ثقل دے قوانین دی تصدیق کریندے ہن ۔ سیاروی سائنس (planetary science) دے شعبے وچ ، فلکیات دی مدد نال سیاریاں تے چندر دی بݨتر تے ارتقاء دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، فلکیات دان مریخ تے پاݨی دی موجودگی دا مطالعہ کر تے مریخ تے زندگی دے امکانات دا اندازہ لیندے ہن ۔ خلائی کھوڄ دے شعبے وچ ، فلکیات دی مدد نال خلائی مشناں دی منصوبہ بندی کیتی ویندی ہے ۔ مثال دے طور تے ، فلکیات دان سیاریاں تے چندر تے لینڈنگ کیتے موزوں مقامات دا انتخاب کریندے ہن ۔ 

فلکیات دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کائنات دے بارے وچ اپݨی سمجھ کوں ودھا سڳدے ہیں ، زمین دی کائنات وچ اہمیت کوں سمجھ سڳدے ہیں ، تے کائنات وچ زندگی دے امکانات دا مطالعہ کر سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، فلکیات دی مدد نال اساں ایہ سمجھ سڳدے ہیں کہ زمین کائنات وچ کتنی خاص ہے ، تے کائنات وچ زندگی دی ڳول کر تے انسانیت دے مستقبل دی منصوبہ بندی کر سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد کائنات کوں سمجھݨ ، زمین دی کائنات وچ اہمیت دا مطالعہ کرݨ ، تے کائنات وچ زندگی دی ڳول کرݨ ہے ۔ 

فلکیات ہک اہم سائنس ہے جیڑھی اساکوں فلکیاتی اجسام دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کائنات دے بارے وچ اپݨی سمجھ کوں ودھا سڳدے ہیں ، زمین دی کائنات وچ اہمیت کوں سمجھ سڳدے ہیں ، تے کائنات وچ زندگی دے امکانات دا مطالعہ کر سڳدے ہیں ۔
ایسٹروفزکس

## ایسٹروفزکس
Astrophysics – Subfield of astronomy – study of behaviour of interstellar matter

ایسٹروفزکس فلکیات (astronomy) دی او ننڈھی لڑی ہے جیندے وچ بین الستاروی مادے دے رویے دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ بین الستاروی مادے وچ او تمام گیساں ، دھوڑ ، تے پلازما شامل ہوندن جیڑھے تاریاں دے درمیان خلا وچ موجود ہوندن ۔ ایسٹروفزکس دا مقصد بین الستاروی مادے دی بݨتر ، افعال ، تے ارتقاء کوں سمجھݨ ، تے تاریاں دی تشکیل تے کہکشاواں دی تشکیل وچ ایندے کردار دا مطالعہ کرݨ ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق طبیعیات (physics) ، کیمسٹری (chemistry) ، تے ریاضی (mathematics) نال جُڑیا ہویا ہے ۔

ایسٹروفزکس وچ بین الستاروی مادے دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ بین الستاروی مادے دی بݨتر ، جیویں کہ انہاں دی کثافت ، درجہ حرارت ، تے کیمیائی بݨتر ، بین الستاروی مادے دے افعال ، جیویں کہ تاریاں دی تشکیل وچ ایندا کردار ، کہکشاواں دی تشکیل وچ ایندا کردار ، تے تاریاں دی موت  توں بعد ایندا کردار ، بین الستاروی مادے دا ارتقاء ، جیویں کہ بین الستاروی بادل دی تشکیل ، تاریاں دی تشکیل ، تے سپرنووا  توں بعد بین الستاروی مادے دی تبدیلی ، بین الستاروی مادے دے مشاہدے دے طریقے ، جیویں کہ سپیکٹروسکوپی  ، ریڈیو ٹیلیسکوپی  ، تے انفراریڈ فلکیات (infrared astronomy) ، تے بین الستاروی مادے دے ماڈلز ، جیویں کہ کمپیوٹر ماڈلز  تے ریاضیاتی ماڈلز شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹروفزکس دان سپیکٹروسکوپی دی مدد نال بین الستاروی مادے دی کیمیائی بݨتر دا پتہ لیندے ہن ، ریڈیو ٹیلیسکوپی دی مدد نال بین الستاروی بادل دی حرکت دا مطالعہ کریندے ہن ، انفراریڈ فلکیات دی مدد نال تاریاں دی تشکیل دے عمل دا مشاہدہ کریندے ہن ، کمپیوٹر ماڈلز دی مدد نال بین الستاروی مادے دے ارتقاء دا اندازہ لیندے ہن ، تے ریاضیاتی ماڈلز دی مدد نال بین الستاروی مادے دے افعال دی وضاحت کریندے ہن ۔

ایسٹروفزکس دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ فلکیات دے شعبے وچ ، ایسٹروفزکس دی مدد نال تاریاں دی تشکیل تے کہکشاواں دی تشکیل دے عمل کوں سمجھا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹروفزکس دان بین الستاروی بادل دی کثافت تے درجہ حرارت دا مطالعہ کر تے تاریاں دی تشکیل دے عمل دا اندازہ لیندے ہن ۔ طبیعیات دے شعبے وچ ، ایسٹروفزکس دی مدد نال بین الستاروی مادے وچ تھیوݨ والے طبیعیاتی عمل کوں سمجھا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹروفزکس دان بین الستاروی مادے وچ تھیوݨ والے آئنائزیشن تے ری کمبینیشن دے عمل دا مطالعہ کریندے ہن ۔ کیمسٹری دے شعبے وچ ، ایسٹروفزکس دی مدد نال بین الستاروی مادے دی کیمیائی بݨتر دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹروفزکس دان بین الستاروی مادے وچ موجود مختلف مالیکیول دی سنڄاݨ کریندے ہن ۔

ایسٹروفزکس دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کائنات دی بݨتر تے ارتقاء کوں سمجھ سڳدے ہیں ، تاریاں دی تشکیل تے کہکشاواں دی تشکیل دے عمل کوں سمجھ سڳدے ہیں ، تے کائنات وچ موجود مادے دے بارے وچ معلومات حاصل کر سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، ایسٹروفزکس دی مدد نال اساں ایہ سمجھ سڳدے ہیں کہ تارے کیویں بݨدے ہن ، کہکشاواں کیویں بݨدیاں ہن ، تے کائنات وچ مادے دی تقسیم کیویں تھیندی ہے ۔ ایں علم دا مقصد کائنات کوں سمجھݨ ، تاریاں دی تشکیل تے کہکشاواں دی تشکیل دا مطالعہ کرݨ ، تے کائنات وچ موجود مادے دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨ ہے ۔

ایسٹروفزکس ہک اہم سائنس ہے جیڑھی اساکوں بین الستاروی مادے دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کائنات دی بݨتر تے ارتقاء کوں سمجھ سڳدے ہیں ، تاریاں دی تشکیل تے کہکشاواں دی تشکیل دے عمل کوں سمجھ سڳدے ہیں ، تے کائنات وچ موجود مادے دے بارے وچ معلومات حاصل کر سڳدے ہیں ۔
ایٹمولوجی

## ایٹمولوجی
Atmology – the science of aqueous vapor

ایٹمولوجی سائنس دی او لڑی ہے جیندے وچ آبی بخارات (aqueous vapor) دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ آبی بخارات پاݨی دی او گیسی حالت ہے جیڑھی ماحول وچ موجود ہوندی ہے ۔ ایں علم وچ آبی بخارات دی تشکیل ، خصوصیات ، تے رویے دا جائزہ گھدا ویندے ۔ ایٹمولوجی دا مقصد ماحول وچ آبی بخارات دے کردار کوں سمجھݨ ، موسمیاتی تبدیلی تے ٻئے قدرتی مظاہر  تے ایندے اثرات دا مطالعہ کرݨ ، تے صنعتی تے زرعی عمل وچ ایندے استعمال دے طریقے ڳولݨ ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق موسمیات (meteorology) ، طبیعیات (physics) ، کیمسٹری (chemistry) ، تے انجینئرنگ (engineering) نال جُڑیا ہویا ہے ۔ 

ایٹمولوجی وچ آبی بخارات دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ آبی بخارات دی تشکیل ، جیویں کہ بخارات بݨݨ دا عمل  ، اُبلݨ دا عمل ، تے سبلائمیشن ، آبی بخارات دی خصوصیات ، جیویں کہ ایندی کثافت ، درجہ حرارت ، تے دٻاؤ ، آبی بخارات دا رویہ ، جیویں کہ ایندی حرکت ، کنڈینسیشن ، تے بارش ، آبی بخارات دا ماحول تے اثر ، جیویں کہ موسمی تبدیلی ، بادل  دی تشکیل ، تے گرین ہاؤس اثر ، آبی بخارات دا صنعتی تے زرعی عمل وچ استعمال ، جیویں کہ ٻاپھ  دی پیداوار ، خشک کرݨ دا عمل ، تے آبپاشی ، تے آبی بخارات دی پیمائش دے طریقے ، جیویں کہ ہائیگرو میٹر  تے سائیکرو میٹر  شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، ایٹمولوجسٹ آبی بخارات دی تشکیل دے عمل دا مطالعہ کر تے بادل دی تشکیل دے بارے وچ معلومات حاصل کریندے ہن ، آبی بخارات دی خصوصیات دا مطالعہ کر تے ماحول وچ ایندی مقدار دا اندازہ لیندے ہن ، آبی بخارات دے رویے دا مطالعہ کر تے بارش دی پیش گوئی کریندے ہن ، آبی بخارات دے ماحول تے اثرات دا مطالعہ کر تے موسمی تبدیلی دے بارے وچ معلومات حاصل کریندے ہن ، آبی بخارات دے صنعتی استعمال دا مطالعہ کر تے ٻاپھ دی پیداوار دے موثر طریقے ڳولیندے ہن ، تے آبی بخارات دی پیمائش کر تے ماحول وچ نمی دی مقدار دا اندازہ لیندے ہن ۔ 

ایٹمولوجی دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ موسمیات دے شعبے وچ ، ایٹمولوجی دی مدد نال موسم دی پیش گوئی کیتی ویندی ہے ۔ مثال دے طور تے ، ایٹمولوجسٹ آبی بخارات دی مقدار تے حرکت دا مطالعہ کر تے بارش دی پیش گوئی کریندے ہن ۔ انجینئرنگ دے شعبے وچ ، ایٹمولوجی دی مدد نال ٻاپھ دی پیداوار دے موثر طریقے تیار کیتے ویندن ۔ مثال دے طور تے ، ایٹمولوجسٹ آبی بخارات دے صنعتی استعمال دا مطالعہ کر تے توانائی  دی بچت دے طریقے ڳولیندے ہن ۔ زراعت دے شعبے وچ ، ایٹمولوجی دی مدد نال آبپاشی دے موثر طریقے تیار کیتے ویندن ۔ مثال دے طور تے ، ایٹمولوجسٹ آبی بخارات دی مقدار تے بارش دا مطالعہ کر تے فصلاں کیتے پاݨی دی ضرورت دا اندازہ لیندے ہن ۔ 

ایٹمولوجی دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں موسم دی پیش گوئی کر سڳدے ہیں ، توانائی دی بچت کر سڳدے ہیں ، تے فصلاں دی پیداوار ودھا سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، ایٹمولوجی دی مدد نال اساں بارش دی پیش گوئی کر تے قدرتی آفتاں توں بچ سڳدے ہیں ، ٻاپھ دی پیداوار دے موثر طریقے استعمال کر تے توانائی دی بچت کر سڳدے ہیں ، تے آبپاشی دے موثر طریقے استعمال کر تے فصلاں دی پیداوار ودھا سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد انسانی زندگی کوں بہتر بݨاوݨا ، قدرتی آفتاں توں بچݨا ، توانائی دی بچت کرݨا ، تے فصلاں دی پیداوار ودھاوݨا ہے ۔ 

ایٹمولوجی ہک اہم سائنس ہے جیڑھی اساکوں آبی بخارات دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں موسم دی پیش گوئی کر سڳدے ہیں ، توانائی دی بچت کر سڳدے ہیں ، تے فصلاں دی پیداوار ودھا سڳدے ہیں ۔
ونکی:سائنس
بیگم عشرت اشرف

بیگم عشرت اشرف (اردو: بیگم عشرت اشرف، کنوں) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جہڑی 2018ء کنوں پنجاب صوبائی اسمبلی دی رُکن ہِن۔ اِین٘دے کنوں پہلاں 1985ء کنوں 1988ء تئیں اَتے وَلا 2002ء کنوں 2013ء تئیں پاکستان قومی اسمبلی دی رکن رہ چُکی ہِن۔ بیگم عشرت اشرف پاکستان مسلم لیگ (ن) دی ایم، این اے ہِن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے ٹٻّر
بیگم عشرت اشرف دا تعلق جنوبی پنجاب دے اَخیرلے ضلع رحیم یار خان دے مضافاتی دِیہات کنوں ہِے۔ اِیہ گوجر ٹَٻّر دے سیاست دان چوہدری محمد جعفر اقبال دی ذال ہِن۔ اِیں شادی کنوں ہِک دِھی زیب جعفر اَتے ہِک پُتر چوہدری محمد عمر جعفر ہِن۔  بیگم عشرت اشرف ذکاء اشرف دی بھیݨ ہِن۔ انّھاں دی دِھیزیب جعفر پنجاب اسمبلی دی رُکن اَتے وزیر اعلیٰ پنجاب دی مشیر (صلاح کار) ہِن۔

## سیاسی حیاتی

### 1985ء دے عام چوݨ
بیگم عشرت اشرف 1985ء دے عام چوݨاں وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست اُتے مسلم لیگ (ن) دی اُمیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رُکن چُݨی ڳئی۔

### 2002ء دے عام چوݨ
بیگم عشرت اشرف  2002ء دے عام چوݨاں وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست اُتے مسلم لیگ (ن) دی اُمیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رُکن چُݨی ڳئی۔فروری 2006ء وِچ، اُوہ مسلم لیگ (ن) دی خواتین ونگ دی صدر چُݨی ڳئی۔ جون 2006ء وِچ، اوہ نیشنل پبلک سیفٹی کمیشن دی رکن چُݨی ڳئی۔

## حوالے

ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پنجاب صوبائی اسمبلی دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاست دان
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
بیلم حسنین

بیلم حسنین (اردو: بیلم حسنین ، کنوں) (جنم: 11 فروری 1952ء) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جِنّھاں دا تعلق لاہور نال ہِے، 2002ء کنوں مئی 2018ء تئیں قومی اسمبلی پاکستان دی ممبر رہ چُکی ہِن۔  

## سیاسی حیاتی

### 2002ء دے عام چوݨ
بیلم حسنین بھٹی 2002ء دے عام انتخابات وِچپنجاب کنوں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست اُتے پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دی حیثیت نالقومی اسمبلی پاکستان دی رُکن چُݨی ڳئی ہَئی۔۔

### 2008ء دے عام چوݨ
بیلم 2008ء کے پاکستانی عام انتخابات وِچپنجاب کنوں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست اُتے پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دی حیثیت نال قومی اسمبلی پاکستان دی وَل  رُکن چُݨی ڳئی ہَئی۔۔

### 2013ء دے عام چوݨ
بیلم 2013ء کے پاکستانی عام انتخابات وِچ پنجاب کنوں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست اُتے پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دی حیثیت نالقومی اسمبلی پاکستان دی رُکن چُݨی ڳئی ہَئی۔۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
بشریٰ گوہر

بشریٰ گوہر (اردو: بشریٰ گوہر، کنوں) (جنم: 5 مئی 1961ء) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جہڑی 2008ء کنوں 2013ء تئیں قومی اسمبلی پاکستان دی رُکن رہی ہِن۔ بشریٰ گوہر پشتون تحفظ تحریک (پی ٹی ایم) دی ہِک سرگرم کارکن ہِن۔ اُوہ پہلے عوامی نیشنل پارٹی دی سینئر نائب صدر ہَن۔

## حیاتی دا احوال
بشریٰ گوہر 5 مئی 1961ء کوں پاکستان دے صوابی وِچ ہِک پشتون گھرانے وِچ پیدا تِھئیاں۔ اُنہاں نے جامعہ پشاور توں معاشیات دی تعلیم حاصل کِیتی اَتے ریاست ہائے متحدہ امریکا چلی ڳئیاں، جِتھاں اُنہاں نے 1991ء وِچ ولیمنگٹن یونیورسٹی توں ہیومن ریسورس مینجمنٹ وِچ ماسٹر ڈگری حاصل کِیتی اَتے اِیں دے بعد یونیورسٹی آف پنسلوانیا توں ہندیات وِچ پوسٹ گریجویٹ دی سند حاصل کِیتی۔ پاکستان واپسی تے، اُنہاں نے اقوام متحدہ ترقیاتی پروگرام، یو ایس ایڈ اَتے یوکے ایڈ دے نال مشیر دے طور تے کم کِیتا۔ اُون٘ہاں قومی کمیشن برائے وقار نسواں دی رکن بݨ ڳئیاں اَتے 2003ء تائیں اِیں عہدے تے رہیاں۔

## سیاسی حیاتی

### 2008ء دے عام چوݨ
بشریٰ گوہر 2008ء دے پاکستانی عام انتخابات وِچ خیبر پختونخوا توں خواتین کِیتے مخصوص نشست تے عوامی نیشنل پارٹی دی امیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رُکن منتخب تِھئیاں ہَن۔

2016 توں 2018ء تائیں، اُنہاں نے عوامی نیشنل پارٹی دی سینئر نائب صدر دی حیثیت نال فرائض سر انجام ݙتے۔ 12 نومبر 2018ء کوں اُنہاں دی پارٹی نے اُنہاں دی رُکنیت معطل کر ݙتی۔

## حوالے

ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:عوامی نیشنل پارٹی دے سیاست دان
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
بشریٰ انجم بٹ

بشریٰ انجم بٹ (اردو: بشریٰ انجم بٹ، کنوں) (جنم: 17 جولائی 1981ء) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جہڑی جولائی 2013ء کنوں مئی 2018ء تئیں پنجاب صوبائی اسمبلی دی رکن رہ چُکی ہِن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
بشریٰ انجم بٹ  17 جولائی 1981ء کوں پاکستان دے شہر لاہور وِچ ڄَمّی ہَئی۔

انّھاں نے 2007ء وِچ گریجویشن مکمل کیتی ہَئی۔ 2009ء وِچ بشریٰ انجم بٹ نے لاہور دے کنیئرڈ کالج برائے زنانیاں یونیورسٹی کنوں انگریزی وِچ ایم اے کِیتا۔

## سیاسی حیاتی
بشریٰ انجم بٹ جولائی 2013ء وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے مسلم لیگ (ن) دی امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی کِیتے منتخب تِھئیاں۔ اُون٘ہاں 2018ء دے عام انتخابات وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے مسلم لیگ (ن) دی امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی کِیتے دوبارہ منتخب تِھئیاں۔

## حوالے

ونکی:کنیئرڈ کالج دے فضلا
ونکی:پنجاب صوبائی اسمبلی دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
آٹولوجی

## آٹولوجی
Autology – Word that expresses a property it also possesses – scientific study of oneself

آٹولوجی دے ݙو اہم معنی ہن:

لسانیات وچ آٹولوجی: لسانیات دے تناظر وچ آٹولوجی ہک ایہو جیہا لفظ ہے جیڑھا او خاصیت بیان کرے جیڑھی خود ایندے وچ وی موجود ہووے ۔ مثال دے طور تے ، لفظ "لفظ" خود ہک لفظ ہے ۔ ایں طرحاں ، "لفظ" ہک آٹولوجیکل لفظ ہے ۔ ٻئی مثال "مختصر" ہے ۔ ایہ لفظ خود مختصر ہے ۔ ٻئے لفظاں وچ ، لفظ "مختصر" خود مختصر ہے ۔ ایں طرحاں ، "مختصر" وی ہک آٹولوجیکل لفظ ہے ۔ ایں ونکی دے لفظاں دی دلچسپ ڳالھ ایہ ہے کہ ایہ خود اپݨی تعریف کریندے ہن ۔ 

نفسیات وچ آٹولوجی: نفسیات دے تناظر وچ آٹولوجی خود دا سائنسی مطالعہ ہے ۔ ایں علم وچ انسان اپݨے آپ کوں سمجھݨ دی کوشش کریندے ۔ ایندے وچ اپݨے خیالات ، جذبات ، رویاں ، تے تجربیاں دا جائزہ گھدا ویندے ۔ آٹولوجی دا مقصد خود شعوری کوں ودھاوݨا ، اپݨی شخصیت کوں سمجھݨ ، تے اپݨی زندگی کوں بہتر بݨاوݨا ہوندے ۔ 

آٹولوجیکل لفظاں دی سنڄاݨ کرݨ تھوڑی مشکل تھی سڳدی ہے ۔ کئی واری ہک لفظ آٹولوجیکل لڳدے پر اصل وچ او آٹولوجیکل نئیں ہوندا ۔ مثال دے طور تے ، لفظ "وڈا" آٹولوجیکل نئیں ہے ۔ بھانویں جو "وڈا" ہک وݙی شے دا اشارہ ݙیندا ہے ، پر خود لفظ "وڈا" وڈا نئیں ۔ آٹولوجیکل لفظاں دی خاصیت ایہ ہے کہ او خود اپݨی تعریف کریندے ہن ۔ 

نفسیات دے تناظر وچ آٹولوجی ہک پیچیدہ عمل ہے ۔ ایندے وچ انسان کوں اپݨے آپ کوں دیانت داری تے تنقیدی سوچ  نال ݙیکھݨا پوندے ۔ آٹولوجی دے ذریعے انسان اپݨے آپ کوں بہتر طور تے سمجھ سڳدے ہن ، اپݨے کمزوریاں تے مضبوطیاں کوں سمجھ سڳدے ہن ، تے اپݨی زندگی کوں بہتر بݨاوݨ کیتے اقدامات کر سڳدے ہن ۔ 

آٹولوجی دے کئی طریقے ہن ۔ ایندے وچ خود تجزیہ (self-analysis) ، خود مشاہدہ (self-observation) ، تے خود عکاسی (self-reflection) شامل ہن ۔ آٹولوجی دے ذریعے انسان اپݨے آپ کوں سمجھݨ دے نال نال ٻئے لوکاں کوں وی بہتر طور تے سمجھ سڳدے ہن ۔ 

آٹولوجی دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے انسان اپݨے آپ کوں بہتر طور تے سمجھ سڳدے ہن ، اپݨی زندگی کوں بہتر بݨا سڳدے ہن ، تے ٻئے لوکاں نال بہتر تعلقات قائم کر سڳدے ہن ۔ مثال دے طور تے ، آٹولوجی دی مدد نال انسان اپݨے جذبات کوں کنٹرول کر سڳدے ہن ، اپݨے مقاصد کوں حاصل کر سڳدے ہن ، تے اپݨے رشتیاں کوں بہتر بݨا سڳدے ہن ۔ 

آٹولوجی ہک اہم علم ہے جیڑھا انسان کوں اپݨے آپ کوں سمجھݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ ایں علم دے ذریعے انسان اپݨی زندگی کوں بہتر بݨا سڳدے ہن ، اپݨے مقاصد کوں حاصل کر سڳدے ہن ، تے ٻئے لوکاں نال بہتر تعلقات قائم کر سڳدے ہن ۔ آٹولوجی دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے تے انسان کوں ہک بہتر مستقبل بݨاوݨ وچ مدد کریندے ۔
بسمہ ریاض چودھری

بسمہ ریاض چودھری (اردو: بسمہ ریاض چودھری، کنوں) (جنم: 1960ء، پھالیہ)ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن

## حیاتی دا احوال
بسمہ ریاض چوہدری، پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رُکن ہِن۔ اُون٘ہاں چوہدری ریاض اصغر دی صاحبزادی ہِن، (جیڑھے چوہدری شجاعت حسین دے بہنوئی ہِن)۔ بسمہ ریاض چوہدری پہلی واری ضمنی الیکشن 2005 وِچ پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رُکن منتخب تِھئیاں۔ اُون٘ہاں عام انتخابات 2013 اَتے 2018 وِچ زنانیاں دی مخصوص نشست تے پنجاب اسمبلی وِچ واپس آئیاں۔ اُنہاں نے عام انتخابات 2008 وِچ حلقہ پی پی 117 (منڈی بہاؤ الدین-II) توں ݙوجھی واری پاکستان مسلم لیگ (ق) دی امیدوار دے طور تے حصہ گِھدّا، تاہم اُنہاں کوں پی پی پی دے امیدوار آصف بشیر بھگت نے ہرا ݙِتّا۔ اُنہاں دا تعلق مسلم لیگ ق نال ہئی۔ بسمہ ریاض چوہدری 5 مارچ 1977 کوں شکاگو وِچ پیدا تِھئیاں۔ اُنہاں نے B.Sc دی ڈگری حاصل کِیتی۔ 1998 وِچ مینجمنٹ مارکیٹنگ وِچ اَتے 2001 وِچ شکاگو دی ڈی پال یونیورسٹی توں کمپیوٹر سائنس وِچ ماسٹر کِیتا۔ اُون٘ہاں چوہدری شجاعت حسین دی بھݨین٘جی ہِن۔

## حوالے

ونکی:پنجاب صوبائی اسمبلی دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
انیسہ زیب طاہرخیلی

انیسہ زیب طاہرخیلی (اردو: انیسہ زیب طاہرخیلی، کنوں) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جِنّھاں دا تعلق ضلع ہری پور کنوں ہے۔ اِیں ویلے اُوہ خیبر پختونخوا دی صوبائی اسمبلی دی رُکن دی حیثیت نال خذمتاں انجام ݙین٘دی پئی ہِن ۔ اَتے انّھاں دا تعلق قومی وطن پارٹی نال ہِے۔  

## تعلیم
زیب نے ایل ایل بی میں بی ایس سی (آنرز) اور ارضیات میں ایم ایس سی کی ڈگری حاصل کی۔ 

## حوالے

ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ضلع صوابی دیاں شخصیتاں
ادیبہ حسن

ادیبہ حسن (اردو: ادیبہ حسن، کنوں) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جنّھاں دی سیاسی وابستڳی پاکستان تحریک انصاف نال ہِے۔  

## سیاسی حیاتی
ادیبہ حسن 2018 دے عام انتخابات وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان تحریک انصاف دی امیدوار دے طور تے سندھ دی صوبائی اسمبلی کِیتے منتخب تِھئیاں۔ سندھ اسمبلی دے ایوان وِچ اکثریت پاکستان پیپلز پارٹی کوں حاصل ہِے اَتے اِیہ مسلسل تِریجی واری صوبہ سندھ وِچ حکومت کرین٘دی پئی ہِے۔

### صوبائی اسمبلی قرارداد
ادیبہ حسن نے بین الاقوامی زنانیاں دے ݙین٘ہ تے زنانیاں کوں خراج تحسین پیش کرݨ کِیتے ہِک قرارداد پیش کِیتی۔ ڈاکٹر عشرت العباد خان انسٹی ٹیوٹ وِچ کنٹریکٹ تے 45 ڈاکٹراں دیاں خدمات کوں مستقل کرݨ کِیتے ہِک قرارداد پیش کِیتی۔

### توجہ دلاؤ نوٹس
ادیبہ حسن متحرک اَتے سرگرم عمل صوبائی اسمبلی رُکن ہِن، جیڑھیاں قائمہ کمیٹیاں دی رُکن تاں کائے نِھیں، البتہ توجہ دلاؤ نوٹس پیش کرݨ دے نال نال صوبائی اسمبلی دیاں قرارداداں وِچ شریک رہین٘دی ہِن۔ ادیبہ نے مندرجہ سوالات صوبائی اسمبلی وِچ اَٹھائے ہِن:

* صوبے وِچ گندم ذخیرہ اندوزاں دے خلاف محکمہ خوارک نے کِیہڑے اقدامات اَٹھائے ہِن؟
* واٹر بورڈ کلفٹن دے رہائشیاں کوں پاݨی دی اِیہ مقدار فراہم کِیوں کائے نِھیں کرین٘دا جیڑھی اُنہاں دا حق ہِے، جِہڑی وجہ توں اُوہ پاݨی دی شدید قلت دا شکار ہِن، اِیں دی کِیہ وجہ ہِے؟
* صوبے وِچ گھریلو تشدد دیاں شکایات دے کیس دی رپورٹ شائع کرݨ کِیتے کِیہڑے اقدامات گِھدّے ڳئے ہِن؟

## حوالے

ونکی:سندھ صوبائی اسمبلی دیاں اراکین زنانیاں
ونکی:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 2018ء کنوں 2023ء
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
آمنہ سردار

آمنہ سردار (اردو: آمنہ سردار، کنوں) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن۔ اُوہ ہری پور ضلع نال تعلق رکھین٘دی ہِن اَتے انّھاں دا تعلق پاکستان مسلم لیگ (ن) نال ہِے۔

## سیاسی حیاتی
آمنہ سردار نے زنانیاں دی مخصوص نشست تے منتخب تھی تے خیبر پختونخوا دی صوبائی اسمبلی دی رُکن دے طور تے اپݨیاں خدمات سر انجام ݙین٘دی پئی ہِن۔  اُون٘ہاں یونیورسٹی ٹاؤن، پشاور وِچ کاروباری سرگرمیاں دے معاملے تے خصوصی کمیٹی دی رُکن ہِن، محکمہ اسٹیبلشمنٹ نال متعلق اسٹینڈنگ کمیٹی نمبر 25، محکمہ صنعت و تکنیکی تعلیم نال متعلق اسٹینڈنگ کمیٹی نمبر 14، محکمہ صحت نال متعلق قائمہ کمیٹی نمبر 12  اَتے صوبائی اسمبلی خیبر پختونخوا وِچ معلومات دی کمیٹیاں دی وی رُکن ہِن۔

## تعلیم
آمنہ سردار نے انگریزی زبان وِچ بیچلر آف آرٹس، بیچلر آف ایجوکیشن اَتے ماسٹر آف آرٹس دیاں ڈگریاں حاصل کر رکھّیاں ہِن۔ 

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ارم حسن باجوہ

ارم حسن باجوہ (اردو: ارم حسن باجوہ، کنوں) (جنم: 7 مئی 1980ء) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جہڑی مئی 2013ء کنوں مئی 2018ء تئیں پنجاب صوبائی اسمبلی دی ممبر رہ چُکی ہِن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
ارم حسن باجوہ 7 مئی 1980ء کوں پاکستان دے شہر لاہور وِچ ڄَمّی ہَئی۔

ارم حسن نے 2005ء وِچ پنجاب یونیورسٹی کنوں ہیومن ریسورس مینجمنٹ وِچ ماسٹر آف آرٹس (Master of Arts in Human Resource Management) دی ڈگری حاصل کیتی۔

## سیاسی حیاتی
ارم حسن 2013ء دے عام انتخابات وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے مسلم لیگ (ن) دی امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی کِیتے منتخب تِھئیاں۔

## حوالے

ونکی:پنجاب صوبائی اسمبلی دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
انوشہ رحمان

انوشہ رحمان  احمد خان (اردو: انوشہ رحمان، کنوں) (جنم: 1 جون 1968ء) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی اَتے وکیل ہِن۔ جنّھاں نے اپریل 2018ء کنوں مئی 2018ء تئیں عباسی کابینہ وِچ وزارت اطلاعاتی ٹیکنالوجی و ٹیلی مواصلات دیاں خذمتاں انجام ݙِتّیاں۔انوشہ نے اِیں توں پہلے تریجھی شریف کابینہ وِچ جون 2013ء توں جولائی 2017ء تائیں وزارت اطلاعاتی ٹیکنالوجی و ٹیلی مواصلات اَتے عباسی وزارت وِچ ہِک واری وَل اگست 2017ء توں اپریل 2018ء تائیں خدمات انجام ݙِتیاں۔ اُون٘ہاں مسلم لیگ (ن) دی نمائندگی دی حیثیت نال 2008ء توں مئی 2018ء تائیں پاکستان دی قومی اسمبلی دی رُکن رہ چُکیاں ہِن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
انوشہ رحمان 1 جون 1968ء کوں پاکستان دے شہر لاہور وِچ پیدا تِھئیاں۔ اَتے اُنہاں دا تعلق تقسیم توں پہلے دے ہِک سیاسی خاندان نال ہِے۔ انوشہ نے ایل ایل بی دی تعلیم مکمل کِیتی اَتے یونیورسٹی کالج لندن توں ایل ایل ایم حاصل کِیتا۔

## سیاسی حیاتی
انوشہ نے اپݨی سیاسی زندگی دا آغاز 2006ء یا 2007ء وِچ کِیتا ہئی، جݙݨ اُنہاں کوں مسلم لیگ (ن) دے وکلا ونگ دی سینئر نائب صدر بݨا ݙِتا ڳیا ہئی۔ اُنہاں نے پاکستانی فوجی تاخت، 2007ء دے بعد عدلیہ دی بحالی کِیتے وکلا دی تحریک وِچ فعال کردار ادا کِیتا۔ انوشہ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے 2008ء دے پاکستانی عام انتخابات وِچ پہلی واری پاکستان دی قومی اسمبلی دی رُکن منتخب تِھئیاں ہَن۔ اُون٘ہاں 2013ء دے عام انتخابات وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے ݙوجھی وَاری پاکستان دی قومی اسمبلی دی رُکن منتخب تِھئیاں۔ 2013ء وِچ، اُون٘ہاں وزارت اطلاعاتی ٹیکنالوجی و ٹیلی مواصلات دے عہدے تے فائز تِھئیاں۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پاکستانی وکیل
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی وکیل زنانیاں
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
آمنہ بٹر

آمنہ بٹر (اردو: آمنہ بٹر، کنوں) (جنم: 1962ء) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
آمنہ بٹر دی پیدائش 1962 وِچ تِھئی۔ اُنہاں دا تعلق لاہور دی بٹر جٹ فیملی نال ہِے۔ آمنہ بٹر نے فاطمہ جناح میڈیکل کالج، لاہور توں ایم بی بی ایس کِیتا اَتے امریکا چلی ڳئیاں۔ مشی گن یونیورسٹی توں جیریٹریکس وِچ ڈگری حاصل کِیتی۔ اُنہاں نے مشی گن یونیورسٹی توں پبلک ہیلتھ وِچ ماسٹر وی حاصل کِیتا۔ ڈاکٹر بٹر نے انڈیانا یونیورسٹی وِچ میڈیسن اَتے جیریاٹکس دے اسسٹنٹ پروفیسر دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتیاں اَتے وسکونسن یونیورسٹی وِچ اِیں شعبے دے ایسوسی ایٹ پروفیسر دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتیاں۔ اُون٘ہاں 2007 وِچ وسکونسن دے ملواکی دے ماؤنٹ سینا اسپتال وِچ جیریاتریکس دے ڈائریکٹر دی حیثیت نال خدمات انجام ݙین٘دیاں ہَن۔ اِیں وقت تائیں اُون٘ہاں متعدد درسی کُتب وِچ کئی کتابی ابواب لِکّھ چُکیاں ہِن اَتے بہت سارے تحقیقی مقالے لِکّھین٘دیاں ہِن، جِنّھاں وِچ اینالز آف انٹرنل میڈیسن اَتے جرنل آف امریکن میڈیکل ایسوسی ایشن جیہاں نامور جریدیاں وِچ اشاعتاں شامل ہِن۔ اُنہاں نے مقامی، قومی اَتے بین الاقوامی سطح تے جیریٹراکس میڈیسن نال متعلق 100 توں زیادہ پریزنٹیشنز ݙِتیاں ہِن۔ ڈاکٹر بٹر نے امریکا وِچ ترے مختلف ریاستاں وِچ صحت دی دیکھ بھال دے چار مختلف پروگرام تیار کِیتے اَتے نافذ کِیتے، اَتے اُنہاں نے امریکا وِچ سکریٹری برائے صحت اَتے انسانی خدمات کِیتے مشاورتی کمیٹی وِچ وی خدمات انجام ݙِتیاں۔ امریکا وِچ قیام دے دوران، اُنہاں نے ایف جی ایم سی سابق طلبہ دے صدر/سکریٹری دی حیثیت نال ایسوسی ایشن آف پاکستان فزیشن آف نارتھ امریکا وِچ خدمات انجام ݙِتیاں۔ اُون٘ہاں انسانی حقوق دے ناجائز استعمال دے خلاف ایشین امریکن نیٹ ورک (اے این اے اے) دی بانی صدر ہِن۔ اُنہاں نے انسانی اَتے زنانیاں دے حقوق دی بھرپور حمایت کِیتی اَتے مختار مائی اَتے ڈاکٹر شازیہ خالد دے معاملات کوں پوری دنیا وِچ روشنی ڈالیا۔ 2006 وِچ نیو یارک سٹی وِچ گرلز لرن انٹرنیشنل دی جانب توں اُنہاں کوں لیڈہر دا ایوارڈ ݙِتا ڳیا، اِیں تقریب وِچ اِیہو ایوارڈ سینیٹر ہلیری کلنٹن کوں وی ݙِتا ڳیا ہئی۔ اگست 2006 وِچ اُنہاں کوں پاکستان پیپلز پارٹی دے انسانی حقوق ونگ دی جانب توں انسانی حقوق دا ایوارڈ وی مِل چُکّا ہِے۔

متعدد سماجی، رفاہی اَتے فلاحی پروگراماں دے علاوہ، اُنہاں نے ہِک طویل عرصے توں پاکستان دیاں جیلاں وِچ قید غریب زنانیاں دی مدد کِیتے ہِک رفاہی پروگرام شروع کِیتا ہِے۔ اُنہاں دے انٹرویو مقامی اَتے بین الاقوامی پرنٹ اَتے الیکٹرانک میڈیا وِچ شائع تِھئے ہِن، جِنّھاں وِچ سی این این، ایم ایس این بی سی، دی نیویارک ٹائمس، امریکا دا نیشنل پبلک ریڈیو اَتے ٻہوں سارے ٻئے شامل ہِن۔ ڈاکٹر بٹر لاہور وِچ رہائش پزیر ہِن۔ اُون٘ہاں پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) کِیتے زنانیاں دی مخصوص نشستاں توں ممبر صوبائی اسمبلی (ایم پی اے) پنجاب وی منتخب تِھئیاں۔

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دے سیاست دان
ونکی:پنجاب صوبائی اسمبلی دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پاکستانی طبیب سیاست دان
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
آسیہ ناصر

آسیہ ناصر (اردو: آسیہ ناصر، کنوں) (جنم: 1971ء) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جہڑی 2002ء  کنوں مئی 2018ء تئیں پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن رہ چُکی ہِن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
آسیہ ناصر 15 جولائی 1971ء کوں پاکستان دے شہر کوئٹہ وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں نے گورنمنٹ گرلز کالج کوئٹہ کنوں انگریزی ادب وِچ ایم اے کِیتا۔ 

## سیاسی حیاتی

### 2002ء دے عام انتخابات
آسیہ ناصر 2002ء دے عام انتخابات وِچ اقلیتاں کِیتے مخصوص نشست تے متحدہ مجلس عمل دی امیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رُکن منتخب تِھئیاں۔

### 2008ء دے عام انتخابات
آسیہ 2008ء دے پاکستانی عام انتخابات وِچ بلوچستان توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے متحدہ مجلس عمل دی امیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رُکن دوبارہ منتخب تِھئیاں۔

### 2013ء دے عام انتخابات
اُون٘ہاں 2013ء دے پاکستانی عام انتخابات وِچ اقلیتاں کِیتے مخصوص نشست تے جمیعت علمائے اسلام دی امیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی وِچ دوبارہ منتخب تِھئیاں۔

آسیہ نے جون 2014ء وِچ اِیہ مسئلہ اَٹھایا جو کیوں غیر مسلماں کوں پاکستان دا وزیر اعظم یا ملک دا صدر منتخب کائے نِھیں کِیتا وین٘دا۔ اُنہاں نے پاکستان وِچ غیر مسلم برادری کوں شراب دے استعمال تے پابندی دی وی مخالفت کِیتی۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
آشفہ ریاض فتیانہ

آشفہ ریاض فتیانہ (اردو: آشفہ ریاض فتیانہ، کنوں) (جنم: 7 جنوری 1965ء) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِے جہڑی پنجاب دی موجودہ وزیر برائے زنانیاں دی ترقی ہِن۔ اُوہ 13 ستمبر 2018ء کنوں آپݨے عہدے اُتے لڳی ہوئی ہِن اَتے اگست 2018ء کنوں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رکن ہِن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
آشفہ ریاض فتیانہ نے 1990ء وِچ پنجاب یونیورسٹی کنوں گریجویشن کِیتی۔

## سیاسی حیاتی
اُون٘ہاں 2002 دے پاکستانی عام انتخابات وِچ حلقہ پی پی 88 (ٹوبہ ٹیک سنگھ-5) توں آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی کِیتے منتخب تِھئیاں ہَن۔ اُنہاں نے 29,559 ووٹ حاصل کِیتے اَتے نازیہ راحیل کوں ہرا ݙِتّا۔ 24 نومبر 2003 کوں، اُنہاں کوں وزیر اعلیٰ چوہدری پرویز الٰہی دی صوبائی پنجاب کابینہ وِچ شامل کِیتا ڳیا اَتے اُنہاں کوں انسانی حقوق دے اضافی وزارتی قلمدان دے نال، زنانیاں دی ترقی دی صوبائی وزیر مقرر کِیتا ڳیا۔

جون 2004 وِچ، اُنہاں کوں سماجی بہبود دا اضافی وزارتی قلمدان ݙِتا ڳیا۔ اُنہاں نے 30 نومبر 2006 تائیں زنانیاں دی ترقی، انسانی حقوق اَتے سماجی بہبود دی وزیر دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتیاں۔ یکم دسمبر 2006 کوں، اُون٘ہاں زنانیاں دی ترقی کِیتے پنجاب دی صوبائی وزیر دے عہدے تے فائز تِھئیاں۔

اُون٘ہاں 2018 دے عام انتخابات وِچ حلقہ پی پی 122 (ٹوبہ ٹیک سنگھ-V) توں پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) دی امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی کِیتے دوبارہ منتخب تِھئیاں۔

12 ستمبر 2018 کوں، اُنہاں کوں وزیر اعلیٰ سردار عثمان بزدار دی صوبائی پنجاب کابینہ وِچ شامل کِیتا ڳیا۔ 13 ستمبر 2018 کوں، اُون٘ہاں پنجاب دی زنانیاں دی ترقی دی صوبائی وزیر دے عہدے تے فائز تِھئیاں۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:پنجاب صوبائی اسمبلی دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
آمارہ خان

آمارہ خان (اردو: آمارہ خان، کنوں) ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جہڑی جون 2013ء کنوں مئی 2018ء تئیں پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن رہ چُکی ہِن۔  

## تعلیم
آمارہ خان نے کلینکل نفسیات وِچ ماسٹر پوسٹ ڈپلوما کِیتا ہِے اَتے اطلاق شدہ نفسیات وِچ ماسٹر آف سائنس دی ڈگری حاصل کِیتی ہِے۔

## سیاسی حیاتی

### 2013ء دے عام چوݨ
آمارہ 2013ء دے پاکستانی عام انتخابات وِچ پنجاب توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے مسلم لیگ (ن) دی امیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رُکن منتخب تِھئیاں۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
آسیہ امجد

آسیہ امجد (اردو: آسیہ امجد ،کنوں) (ڄمّݨ دی تریخ تے جاء: 31 جنوری 1973ء ، کھیوڑہ)  ہِک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جہڑی اگست 2018ء کنوں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رکن ہِن۔ انھاں دی سیاسی وابستگی پاکستان تحریک انصاف نال ہِے۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
اسیہ امجد، زوجہ امجد رشید، 31 جنوری 1973ء کوں کھیوڑہ وِچ پیدا تِھئیاں۔ انھاں نے گورنمنٹ گرلز کالج پنڈ دادن خان توں انٹرمیڈیٹ کِیتا۔ انھاں رکن پنجاب سوشل پروٹیکشن اتھارٹی ہِن اَتے سینڈیکیٹ ایرڈ ایگریکلچر یونیورسٹی راولپنڈی دی وی رکن ہِن۔

## سیاسی حیاتی
انھاں 2018 دے عام انتخابات وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) دی امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی کِیتے منتخب تِھئیاں۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:پنجاب صوبائی اسمبلی دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستان تحریک انصاف
ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے صوبائی اسمبلی دے ارکان
بائیولوجی

## حیاتیات
Biology – Science that studies life

حیاتیات او سائنس ہے جیڑھی زندگی دا مطالعہ کریندی ہے ۔ ایں علم وچ جانداراں دی بݨتر ، افعال ، بڑھوتری ، ارتقاء ، تقسیم ، تے درجہ بندی دا جائزہ گھدا ویندے ۔ حیاتیات دا مقصد زندگی دے بنیادی اصولاں کوں سمجھݨ ، جانداراں دے درمیان تعلقات دا مطالعہ کرݨا ، تے انسانی زندگی تے انہاں دے اثرات دا تجزیہ کرݨا ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق کیمسٹری (chemistry) ، طبیعیات (physics) ، جغرافیہ (geography) ، تے ماحولیات (ecology) نال جُڑیا ہویا ہے ۔

حیاتیات وچ زندگی دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ سیل (cell) دی حیاتیات (cell biology) ، جینیات (genetics) ، ارتقائی حیاتیات (evolutionary biology) ، ماحولیات (ecology) ، فزیالوجی (physiology) ، اناٹومی (anatomy) ، باٹنی (botany) ، زولوجی (zoology) ، مائیکروبیالوجی (microbiology) ، تے بائیو کیمسٹری (biochemistry) شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، سیل دی حیاتیات وچ سیل دی بݨتر تے افعال دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ جینیات وچ وراثت (heredity) تے جینز (genes) دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ ارتقائی حیاتیات وچ جانداراں دے ارتقاء تے قدرتی انتخاب (natural selection) دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ ماحولیات وچ جانداراں دے ماحول نال تعلقات دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ فزیالوجی وچ جانداراں دے جسمانی افعال دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ ایناٹومی وچ جانداراں دی جسمانی بݨتر دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ باٹنی وچ پودیاں دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ زولوجی وچ جانوراں  دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ مائیکروبیالوجی وچ مائیکرو آرگینزمز دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ بائیو کیمسٹری وچ جانداراں وچ تھیوݨ والے کیمیائی عمل  دا مطالعہ کیتا ویندے ۔

حیاتیات دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ طب (medicine) دے شعبے وچ ، حیاتیات دی مدد نال بیماریاں دی تشخیص تے علاج کیتا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، جینیات دی مدد نال جینیاتی بیماریاں دی تشخیص کیتی ویندی ہے ۔ مائیکروبیالوجی دی مدد نال انفیکشنز  دا علاج کیتا ویندے ۔ زراعت دے شعبے وچ ، حیاتیات دی مدد نال فصلاں دی پیداوار ودھائی ویندی ہے ۔ مثال دے طور تے ، جینیات دی مدد نال فصلاں دی ونکیاں بہتر بݨائیاں ویندیاں ہن ۔ باٹنی دی مدد نال فصلاں دیاں بیماریاں دا علاج کیتا ویندے ۔ ماحولیاتی سائنس (environmental science) دے شعبے وچ ، حیاتیات دی مدد نال ماحولیاتی نظام (ecosystems) دی حفاظت کیتی ویندی ہے ۔ مثال دے طور تے ، ماحولیات دی مدد نال جانداراں دے مسکن  دی حفاظت کیتی ویندی ہے ۔ ارتقائی حیاتیات دی مدد نال حیاتیاتی گھݨ ونک (biodiversity) دی اہمیت کوں سمجھا ویندے ۔

حیاتیات دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں بیماریاں دا علاج کر سڳدے ہیں ، فصلاں دی پیداوار ودھا سڳدے ہیں ، تے ماحولیاتی نظام دی حفاظت کر سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، حیاتیات دی مدد نال اساں کینسر تے ایڈز (AIDS) جیہیاں بیماریاں دا علاج ڳول سڳدے ہیں ، جینیاتی انجینئرنگ (genetic engineering) دی مدد نال فصلاں دی پیداوار ودھا سڳدے ہیں ، تے ماحولیات دی مدد نال جنگلات تے سمندر دی حفاظت کر سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد انسانی زندگی کوں بہتر بݨاوݨا ، فصلاں دی پیداوار ودھاوݨا ، تے ماحولیاتی نظام دی حفاظت کرݨا ہے ۔

حیاتیات ہک اہم سائنس ہے جیڑھی اساکوں زندگی دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں بیماریاں دا علاج کر سڳدے ہیں ، فصلاں دی پیداوار ودھا سڳدے ہیں ، تے ماحولیاتی نظام دی حفاظت کر سڳدے ہیں ۔ حیاتیات دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے تے اساکوں ہک بہتر مستقبل بݨاوݨ وچ مدد کریندے ۔