امام عالی مقام ؓ تے سرائیکی وسیب

پیارے ݙوہترے حضرت امام حسین ؓ کوں اپݨے مونڈھیاں دی سواری مہیا کرݨ آلے اساݙے ہادی بر حق حضرت محمد مصطفیؐ نے انسانیت دی فلاح کیتے اڄ توں 14  سو سال پہلے نظام حکومت وضع فرمایا تے شواری سسٹم نال پہلی اسلامی سلطنت دی بنیاد رکھی ، مدینہ منورہ اچ قائم تھیوݨ آلی اے اسلامی جمہوری تے فلاحی ریاست پوری کائنات کیتے ہک مثال تے نمونہ ثابت تھئی ، ایں ویلھے دی شوریٰ اڄ دی اسمبلی ، پارلیمنٹ یا لوک سبھا یا ول جمہوری سسٹم دے تحت خاص لوکیں دا ہک ایوان ہئی پر ایندے وچ متقی ، پرہیزگار دے نال نال صاحب الرائے لوک شامل ہن ۔ پر افسوس جو خلافت حضرت علی دے بعد ایں نظام کوں ختم کر تے ہک فاسق فاجر شخص ( یزید ) کوں خلیفہ بݨا تے نظام محمدیؐ دی بساط ولہیٹ ݙتی ڳئی ،جیندی سزا امت مسلمہ چوݙاں سو سال توں گھن تے اڄ تئیں بھڳتیندی پئی اے ۔

قانون دی تعلیم کیتے پوری دنیا اچ مشہور برطانیہ دے تعلیمی ادارے ’’ لنکز ان ‘‘ وچ بار ایٹ لاء دے داخلے کیتے قائد اعظم ڳئے تاں انہاں دی نظر ایں فریم تے پئی جتھاں روئے زمین کیتے قوانین بݨاوݨ آلے قانون ساز عمائدین دے ناں لڳے ہوئے ہن تے ایں فہرست اچ سب توں پہلا ناں اساݙے ہادی بر حق حضرت محمدؐ دا ہئی، اِتھوں معلوم تھیا جو غیر مسلمان وی اساݙے آقائے نامدار دے بݨائے ہوئے قوانین دی عظمت تے سپر میسی کوں تسلیم کیتا، جݙݨ جو مسلم ممالک اچ وی نظام محمدیؐ نافذ کرݨ کیتے لیت و لعل نال کم کریندے پن ، یزید جݙݨ شورائی نظام دی بجائے ملوکیت دی بنیاد رکھی تاں نواسہ رسول ؐ حضرت امام حسین ؓ نہ صرف ایندی مخالفت کیتی بلکہ عملی طور تے میدان وچ آ ڳئے ۔ ہادی بر حق دے نظام دے احیاء تے نفاذ کیتے اپݨی تے اپݨی آل اولاد دی جاناں دی پرواہ نہ کیتی تے راہ حق وچ قربان تھی تے امت محمدی کیتے مشعل راہ بݨ ڳئے۔

مسلمان ملکاں اچ پاتی ونجٖݨ آلی مطلق العنانی ، ڈکٹیٹر شپ مرضی دی حکومتاں ،سرداری ، جاگیرداری تے قبائلی نظام تے وݙیاں بادشاہتاں ، اے سب ایں ملوکی نظام دے مظاہر ہن جیندی بنیاد یزید دے دور اچ رکھی ڳئی ، اے انج ڳالھ ہے جو اساݙے کجھ ذاکرین یزیدی نظام ملوکیت دی مخالفت وی کریندے رہ ڳئے تے شہنشاہ ایران محمد رضا شاہ پہلوی توں وظیفے وی گھندے رہے تے اڄ  وی اساݙے علماء کرام اسلامی شورائی نظام دا مطالبہ وی کریندے پن تے اسلامی ممالک وچ قائم غیرشورائی مطلق العنانی حکومتاں توں امداداں وی وصول کریندے پن ۔ واقعہ کربلا دا سرائیکی وسیب دا گھاٹا تعلق ہے ، اے ڳالھ دعوے نال آکھی ونجٖ سڳدی ہے جو حضرت امام عالی مقام دی قربانی کوں خراج عقیدت پیش کرݨ کیتے جتنا مرثیہ سرائیکی زبان اچ آکھیا ویندے دنیا دی کہیں ٻئی زبان اچ نی آکھیا ڳیا ۔ سانحہ کربلا 10 محرم 61 ھ بمطابق پہلی اکتوبر 680ء دے بعد حضرت امام حسین ؓ دے پتر احضرت امام زین العابدین تے مستورات کوں دمشق گھن ڳئے تاں حضرت امام حسینؓ دی بھیݨ ام کلثوم ؓ تے امام زین العابدین دی مستورات نے مرثیے آکھئے۔ امام زین العابدین دی ہک زوجہ محترمہ جنہاں دا تعلق سندھ نال ہئی نے اپݨی مادری زبان سرائیکی وچ مرثیے آکھئے ۔ سرائیکی مرثیے دی اوہو روایت سرائیکی وسیب اچ اڄ تئیں زندہ چلی امدی ہے ، مرثیے کوں سرائیکی دی اصناف سخن وچوں ہک معتبر صنف دی حیثیت حاصل ہے تے ایں صنف اچ ہزاراں سخنور طبع ازمائی کر چکین ، ہزار ہا کریندے پن تے سینکڑاں نی بلکہ ہزاراں کتاباں واقعہ کربلا دی یاد اچ لکھی ونجٖ چکین، مرثیہ جیں سوز و گداز تے محبت نال سرائیکی زبان اچ پڑھیا تے سݨیا ویندے کہیں ٻئی زبان اچ ایندی مثال ٻہوں مشکل ہے ۔ 

سرائیکی زبان دے مشہور شاعر حضرت خواجہ غلام فرید اپݨے انداز اچ واقعہ کربلا دی یاد تازہ کیتی ۔ دیوان فرید دی کافی نمبر 31 دے ہک بند ’’ عشرہ محرم ساݙڑی عید ‘‘ دا کجھ کم پڑھ مومن بھراواں غلط مطلب کڈھئے ، انہاں دا آکھݨ ہے جو خواجہ صیب نے عشرہ محرم کوں عید قرار ݙتے ، حالانکہ اصل ڳالھ اے جو خواجہ صیب نے آکھئیج و اساݙے کول اتنا درد تے غم ہے جو اساݙی عید وی عشرہ محرم دی طرح ہے تے اساݙی خوشی رووݨ دھووݨ دا ناں تھی کے رہ ڳئی ہے۔ کافی دا بند ملاحظہ فرماؤ۔

رووݨ پٹݨ کوں سمجھوں شادی                  سُنجٖ بر جھر جھنگ ݙسم آبادی

عشرہ محرم ساݙڑی عید

ایں کافئی دے پنجویں بند اچ خواجہ صیب نے واقعہ کربلا تے روشنی پیندے ہوئے اسیران کربلا نال عقیدت دا اظہار فرمائے تے یزید پلیت دی سخت الفاظ اچ مذمت کیتی ۔ کافی دا بند ملاحظہ فرماؤ:۔

جند اسیرے جو رو جفا دی          دلڑی قیدی کرب و بلا دی

ݙسم رقیب یزید پلید

میݙے خیال اچ ایں وضاحت دے بعد اساݙے عظیم صوفی شاعر حضرت خواجہ غلام فرید دے بارے اچ پاتی ونجٖݨ آلی غلط فہمی دا ازالہ تھی ونجٖݨا چاہیدے۔

میں عرض کریندا پیا ہاں جو کربلا تے سرائیکی وسیب دے حالات واقعات اچ کافی مماثلت ہمیشہ توں موجود رہی ہے۔ جیں طرح اساݙے عظیم پیشوا حضرت امام حسین ؓ نے سر ݙتا پر کوڑے دے سامݨے سر جھِکا نہ کیتا، اوہا رسم شبیری سرائیکی وسیب اچ وی دہرائی ویندی رہی ہے ۔ 2 جون 1818ء کوں اسلامی سلطنت دے دارالحکومت قلعہ ملتان تے ہک ٻئی کربلا تھئی، سکھ فوج ابڑغت حملے کرتے قلعہ ملتان دا محاصرہ کر گھدا تے ملتان دی مسلمان فوجاںدے ذرائع رسد بند کر تے پاݨی دی سپلائی وی کپ ݙتی ۔ سکھا فوج والئی ملتان نواب مظفر خان کوں پیغام بھیجٖیا جو ہتھیار سٹ ݙیو۔ والئی ملتان واپسی جواب اچ آکھیا جو مسلمان کݙاہیں ہتھیار نی سٹیندا ، ول سکھا فوج نے حملے کیتے ، موبا مظفر خان دے ہک پُتر کون قتل کیتاتے ملتان دی چاٻیاں طلب کیتیاں ، والئی ملتان نے آکھیا جو ملتان دی چاٻیاں میݙے پیٹ اچ ہن ، میں آخری ساہ تئیں لڑساں تتے اپݨے ہتھ نال مسلم حکومت دیاں چاٻیاں غیر مسلمان دے حوالے نہ کریساں ۔ایندے بعد سکھا فوج والئی ملتان دی دھی تے ہک ٻئے پُتر کوں ڈھیر کر ݙتا تے پیغام بھیجٖیا جو ہُݨ تیݙی کمر ترٹ ڳئی ہے ہتھیار سٹ ݙے ، اپݨی تے اپݨی باقی اولاد دی جان دی امان پا، والئی ملتان جواب ݙتا جو میݙی ہک جان تاں کیا لکھاں جاناں تے لکھاں پتر ہوون تاں وی میں ہک ہک کر تے ملتان دی مقدس مٹی دے ناں ’’ ویل‘‘ ݙیواں ، نواب مظفر خان شہید والئی ملتان نے ٻالاں ٻچیاں سمیت نو( ۹ ) جوان پُتراں تے ہک لخت جگر دھی دی قربانی ݙے تے رسم شبیری ادا کر ݙتی تے حق دا پرچم بلند کیتا۔

حضرت امام حسینؓ دی شہادت اساݙے کیتے مشعل راہ ہے ،باطل قوتاں دنیا توں اسلام دا ناں مٹاوݨ کیتے تیار کر گھدی ہے تے مسلماناں تے حملے توں حملے تھیندے پن ، انہاں حملیاں دا مقالہ اساݙی آپت دی لڑائی تے ہک ݙوجھے کوں کافر تے مشرف آکھن یا ماتمی جلوس کڈھݨ توں نی بلکہ حسینی جذبے تے قوت ایمانی نال کیتا ونجٖ سڳدے ۔ اڄ اساکوں فرقہ پرست تے فتویٰ ساز کارخانیاں دی نی بلکہ ایمان پیدا کرݨ آلے اداریاں دی لوڑھ ہے۔ سراداری ، جاگیرداری تے آمیرتاں دی صورت اچ یزیدی نظام اڄ وی موجودہے ، مظلوم دے نال اڄ وی ظلم تھیندا پے ، کرپٹ ، بدکردار لوکاں دی پذیرائی تے شریفاں دی بے عزتی دا عمل اڄ پہلے توں ودھ ڳئے۔ ایں صورتحال اچ یزیدی تے خارجی قوتاں دے خلاف جنگ تے جہاد دی ضرورت ہے، اپر اے جنگ تے جہاد ایویں ممکن اے جو اکھ تے دل توں امام عالی مقام دی محبت دا اظہار تھیوے تے زبان تے ہتھ ( اپݨی طرف نی ) بلکہ دشمنان اسوہ حسین دی طرف رجوع کرن ۔

## '''حوالہ'''
معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی وسیب) وچوں چوݨ