ارنسٹ ردرفورڈ

### ارنسٹ ردرفورڈ
ارنسٹ ردرفورڈ (30 اگست 1871 – 19 اکتوبر 1937) ہک نیوزی لینڈ دا طبیعیات دان ہا جیڑھا ایٹمی تے نیوکلیئر فزکس ڈوہائیں اچ ہک اہم محقق ہا ۔ اینکوں "نیوکلیئر فزکس دا پیو" تے "مائیکل فیراڈے توں بعد سبھ توں وݙا تجربہ کار" قرار ݙتا ڳیا ہے ۔ 1908 اچ ، اینکوں "عناصر دی تحلیل تے تابکار مادیاں دی کیمسٹری اچ ایندیاں تحقیقات" کیتے کیمسٹری دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ او پہلا اوشیانیائی نوبل انعام یافتہ ہا تے پہلا او ہا جئیں کینیڈا اچ ایوارڈ یافتہ کم انجام ݙتا ۔ 

ردرفورڈ دیاں دریافتاں اچ تابکار ہاف لائف دا تصور ، تابکار عنصر ریڈون ، تے الفا تے بیٹا تابکاری دی تفریق تے ناں شامل ہن ۔ تھامس روئڈز دے نال مل تے ، ردرفورڈ کوں ایہ ثابت کرݨ دا سہرا ݙتا ویندا اے جو الفا تابکاری ہیلیئم نیوکلیائی تے مشتمل ہوندی ہے ۔ 1911 اچ ، انہاں نظریہ پیش کیتا جو ایٹم دا چارج ہک ٻہوں چھوٹے نیوکلیئس اچ مرکوز ہوندے ۔ او ہینس گیگر تے ارنسٹ مارسڈن ولوں کیتے ڳئے گولڈ فوائل تجربے دے دوران ردرفورڈ سکیٹرنگ دی دریافت تے تشریح دے ذریعے ایں نظریے تے پہنچا ۔ 1912 اچ انہاں نیلز بوہر کوں اپݨی لیب اچ شامل تھیوݨ دی دعوت ݙتی ، جیندے نال ایٹم دا بوہر-ردرفورڈ ماڈل بݨا ۔ 1917 اچ ، انہاں مصنوعی طور تے پیدا تھیوݨ والے پہلے نیوکلیئر رد عمل کوں انجام ݙتا جیندے اچ نائٹروجن نیوکلیائی تے الفا ذرات دی بمباری کیتی ڳئی ۔ انہاں تجربات اینکوں ہک سب ایٹمی ذرہ دے اخراج کوں دریافت کرݨ تے مجبور کیتا جینکوں انہاں شروع اچ "ہائیڈروجن ایٹم" آکھیا ، پر بعد اچ (زیادہ درست طور تے) پروٹون دا ناں ݙتا ۔ اینکوں ہینری موزلے دے نال مل تے ایٹمی نمبرنگ سسٹم تیار کرݨ دا سہرا وی ݙتا ویندا ہے ۔ ایندیاں ٻیاں کامیابیاں اچ ریڈیو کمیونیکیشن تے الٹراساؤنڈ ٹیکنالوجی دے شعبیاں کوں اڳوں تے ودھاوݨ شامل ہے ۔ 

ردرفورڈ 1919 اچ کیمبرج یونیورسٹی اچ کیونڈش لیبارٹری دا ڈائریکٹر بݨیا ۔ ایندی قیادت اچ ، 1932 اچ جیمز چیڈوک نیوٹران دریافت کیتا ۔ ایں سال ، نیوکلیئس کوں تقسیم کرݨ دا پہلا کنٹرولڈ تجربہ جان کاک کرافٹ تے ارنسٹ والٹن ایندی ہدایت اچ کم کریندے ہوئے انجام ݙتا ۔ ایندیاں سائنسی ترقیاں دے اعتراف اچ ، ردرفورڈ کوں یونائیٹڈ کنگڈم دا بیرن تسلیم کیتا ڳیا ۔ 1937 اچ ایندی موت دے بعد ، اینکوں چارلس ڈارون تے آئزک نیوٹن دے نیڑے ویسٹ منسٹر ایبے اچ دفن کیتا ڳیا ۔ کیمیائی عنصر ردرفورڈیئم (104Rf) دا ناں 1997 اچ ایندے ناں تے رکھیا ڳیا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
ارنسٹ ردرفورڈ 30 اگست 1871 کوں برائٹ واٹر اچ پیدا تھیا ، جیڑھا نیوزی لینڈ دے نیلسن دے قریب ہک قصبہ ہے ۔ او جیمز ردرفورڈ دے ٻارہاں ٻالاں اچوں چوتھا ہا ، جیڑھا سکاٹ لینڈ دے پرتھ توں ہک مہاجر کسان تے میکینک ہا ، تے ایندی ذال مارتھا تھامسن ، جیڑھی انگلینڈ دے ہارنچرج توں ہک سکول ٹیچر ہئی ۔ ردرفورڈ دے پیدائشی سرٹیفکیٹ غلطی نال 'ارنسٹ' لکھیا ڳیا ہا ۔ اینکوں ایندا خاندان ایرن دے ناں نال ڄاݨدا ہا۔

ڄݙاں ردرفورڈ پنج سال دا ہا تاں او فاکس ہل ، نیوزی لینڈ چلا ڳیا تے فاکس ہل سکول ڳیا ۔ 1883 اچ 11 سال دی عمر اچ ، ردرفورڈ خاندان ہیولاک ، نیوزی لینڈ چلا ڳیا ، جیڑھا مارلبورو ساؤنڈز دا ہک قصبہ ہے ۔ ایہ لݙ پٹاݨ ردرفورڈ دے پیو دی تیار کردہ فلیکس مل دے قریب ہووݨ کیتے کیتی ڳئی ہئی ۔ ارنسٹ ہیولاک سکول اچ تعلیم حاصل کیتی ۔ 

1887 اچ ، اپݨی ݙوجھی کوشش اچ ، انہاں نیلسن کالج اچ پڑھݨ کیتے سکالرشپ حاصل کیتی ۔ امتحان دی پہلی کوشش اچ ، ایندے کول نیلسن دے کہیں وی ڄݨے توں سب توں زیادہ نمبر ہن ۔ ڄݙاں اینکوں سکالرشپ ݙتی ڳئی تاں اینکوں 600 ممکنہ نمبراں اچوں 580 نمبر ملئے۔ سکالرشپ ملݨ دے بعد ، ہیولاک سکول اینکوں کتاباں دا پنج جلداں دا سیٹ پیش کیتا جیندا ناں دی پیپلز آف دی ورلڈ ہا ۔ انہاں 1887 تے 1889 دے درمیان نیلسن کالج اچ تعلیم حاصل کیتی ، تے 1889 اچ ہیڈ بوائے ہا ۔ او سکول دی رگبی ٹیم اچ وی کھیݙدا ہا ۔ اینکوں سرکاری ملازمت اچ کیڈٹ شپ دی پیشکش تھئی ، پر انہاں انکار کر ݙتا کیوں جو ایندے کول اڄاں وی 15 مہینے کالج دے باقی ہن ۔ 

1889 اچ ، اپݨی ݙوجھی کوشش دے بعد ، انہاں 1890 تے 1894 دے درمیان کینٹربری کالج ، نیوزی لینڈ یونیورسٹی اچ پڑھݨ کیتے سکالرشپ حاصل کیتی ۔ انہاں ایندی بحث مباحثہ سوسائٹی تے سائنس سوسائٹی اچ حصہ گھدا ۔ کینٹربری اچ ، اینکوں 1892 اچ لاطینی ، انگریزی تے ریاضی اچ پیچیدہ بی اے ، 1893 اچ ریاضی تے فزیکل سائنس اچ ایم اے ، تے 1894 اچ کیمسٹری تے جیولوجی اچ بی ایس سی دی ڈگری ݙتی ڳئی ۔ 

ایندے بعد ، انہاں ریڈیو وصول کنندہ دی ہک نویں شکل ایجاد کیتی ، تے 1895 اچ ردرفورڈ کوں 1851 دی نمائش کیتے رائل کمیشن توں 1851 ریسرچ فیلوشپ ݙتی ڳئی ، تے کیمبرج یونیورسٹی دے کیونڈش لیبارٹری اچ پوسٹ گریجویٹ تعلیم حاصل کرݨ کیتے انگلینڈ دا سفر کیتا ۔ 1897 اچ ، اینکوں بی اے ریسرچ ڈگری تے ٹرینیٹی کالج ، کیمبرج توں کوٹس-ٹراٹر اسٹوڈنٹس شپ ݙتی ڳئی ۔ 

### سائنسی سوبھاں
ڄݙاں ردرفورڈ کیمبرج اچ اپݨی تعلیم شروع کیتی ، تاں او انہاں پہلے "غیر ملکی" (جنہاں کول کیمبرج دی ڈگری کائنا ہئی) اچوں ہک ہا جنہاں کوں یونیورسٹی اچ تحقیق کرݨ دی اجازت ہئی ، تے اینکوں جے جے تھامسن دے ماتحت تعلیم حاصل کرݨ دا اعزاز وی حاصل ہا۔

تھامسن دی حوصلہ افزائی نال ، ردرفورڈ 0۔5 میل (800 میٹر) تے ریڈیو ویوز دا پتہ لایا ، تے کجھ عرصے کیتے اوں فاصلے دا عالمی ریکارڈ قائم کیتا جیندے اتے برقی مقناطیسی لہراں دا پتہ لاتا ونڄ سڳدا ہا ، حالانکہ 1896 اچ برطانوی ایسوسی ایشن دے اجلاس اچ اپݨے نتائج پیش کریندے ہوئے ، اینکوں پتہ لڳا جو اینکوں گولیئلمو مارکونی پچھاڑ ݙتا ہا ، جیندیاں ریڈیو لہراں تقریباً 10 میل (16 کلومیٹر) تے پیغام بھیڄا ہا۔

### تابکاری نال کم
تھامسن دی قیادت اچ ، ردرفورڈ گیساں تے ایکس ریز دے موصل اثرات تے کم کیتا ، جیندے نال الیکٹران دی دریافت تھئی ، جیندے نتائج پہلی واری تھامسن 1897 اچ پیش کیتے ۔ ہنری بیکریل دے یورینیم نال تجربے دے بارے اچ سݨ تے ، ردرفورڈ ایندی تابکاری کوں ڳولݨا شروع کیتا ، جیندے اچ ݙو ونکیاں دریافت تھیاں جیڑھیاں ایکس ریز توں ایندی دخول دی طاقت اچ مختلف ہن ۔ کینیڈا اچ اپݨی تحقیق جاری رکھدے ہوئے ، 1899 اچ انہاں انہاں ݙو مختلف ونکیاں دی تابکاری کوں بیان کرݨ کیتے "الفا رے" تے "بیٹا رے" دی اصطلاح وضع کیتی ۔ 

1898 اچ ، ردرفورڈ کوں تھامسن دی سفارش تے مونٹریال ، کینیڈا اچ میکڈونلڈ پروفیسر آف فزکس دی چیئر دی پوزیشن تے قبول کیتا ڳیا ۔ 1900 توں 1903 تک ، ایندے نال میک گل اچ نوجوان کیمیا دان فریڈرک سوڈی (کیمسٹری اچ نوبل انعام ، 1921) شامل تھیا جیندے کیتے انہاں تابکار عنصر تھوریم ولوں خارج تھیوݨ والی نوبل گیس دی شناخت کرݨ دا مسئلہ پیدا کیتا ، جیڑھا ہک مادہ ہا جیڑھا خود تابکار ہا تے ٻئے مادیاں تے کوٹ کریندا ہا ۔ ساریاں عام کیمیائی رد عمل کوں ختم کرݨ دے بعد ، سوڈی تجویز پیش کیتی جو ایہ لازمی طور تے غیر فعال گیساں اچوں ہک ہوسی ، جینکوں انہاں تھورون دا ناں ݙتا ۔ ایہ مادہ بعد اچ 220Rn ، ریڈون دا ہک آئسوٹوپ پایا ڳیا ۔ انہاں ہک ٻیا مادہ وی ڳولیا جینکوں انہاں تھوریم ایکس آکھیا ، جیڑھا بعد اچ 224Rn دے طور تے شناخت تھیا ، تے ہیلیئم دے نشانات ڳولݨا جاری رکھیا ۔ انہاں "یورینیم ایکس" (پروٹیکٹینیئم) دے نمونیاں نال وی کم کیتا ، ولیم کروکس توں ، تے میری کیوری توں ریڈیم ۔ ردرفورڈ آر بی اوونز دے نال مل تے تھورون دی مزید تحقیق کیتی تے پتہ لایا جو کہیں وی سائز دے تابکار مواد دے نمونے کوں نصف نمونے دے گھٹݨ اچ ہمیشہ اوں ای وقت لڳدا اے (ایں صورت اچ ، 111/2 منٹ) ، ہک رجحان جیندے کیتے انہاں "ہاف لائف" دی اصطلاح وضع کیتی ۔ ردرفورڈ تے سوڈی اپݨا مقالہ "قانون تابکار تبدیلی" شائع کیتا تاں جو انہاں دے سارے تجربات دا حساب کتاب کیتا ونڄ سڳے ۔ اوں ویلھے تک ، ایٹم کوں تمام مادے دی ناقابل تباہ بنیاد سمجھا ویندا ہا؛ تے بھانویں جو کیوری تجویز پیش کیتا ہا جو تابکاری ہک ایٹمی رجحان ہے ، پر تابکار مادیاں دے ایٹم دے ٹٹݨ دا خیال ہک بالکل نواں خیال ہا ۔ ردرفورڈ تے سوڈی ݙیکھایا جو تابکاری اچ ایٹم دا ٻئے ، اڃاں تائیں ، ناشناخت شدہ مادے اچ خود بخود تحلیل تھیوݨ شامل ہے ۔ 

1903 اچ ، ردرفورڈ ہک ونکی دی تابکاری تے غور کیتا ، جیڑھی فرانسیسی کیمیا دان پال ولارڈ 1900 اچ دریافت کیتی ہئی (لیکن ناں کائنا ݙتا) ، جینکوں ریڈیم توں اخراج سمجھا ، تے محسوس کیتا جو ایہ مشاہدہ ایندے اپݨے الفا تے بیٹا ریز توں کجھ مختلف ہوسی ، کیوں جو ایندی دخول دی طاقت ٻہوں زیادہ ہے ۔ ردرفورڈ ایں کیتے ایں تریجھی ونکی دی تابکاری کوں گاما رے دا ناں ݙتا ۔ ردرفورڈ دیاں ساریاں ترائے اصطلاحات اڄ وی معیاری استعمال اچ ہن - تابکار زوال دیاں ٻیاں ونکیاں بعد اچ دریافت تھیاں ہن ، پر ردرفورڈ دیاں ترائے ونکیاں سب توں زیادہ عام ہن ۔ 1904 اچ ، ردرفورڈ تجویز پیش کیتی جو تابکاری توانائی دا ہک ذریعہ فراہم کریندی اے جیڑھا سجھ دے وجود کوں اوں ٻہوں سارے ملین سالاں کیتے بیان کرݨ کیتے کافی اے جیڑھے زمین تے سست حیاتیاتی ارتقاء کیتے ضروری ہن جیڑھا چارلس ڈارون جئیں ماہرین حیاتیات تجویز کیتا ہا ۔ ماہر طبیعیات لارڈ کیلون اوں توں پہلے ٻہوں کم عمر زمین کیتے دلیل ݙتی ہئی ، جیڑھی معلوم توانائی دے ذرائع دی ناکافی تے مبنی ہئی ، پر ردرفورڈ ہک لیکچر اچ جیڑھا کیلون شرکت کیتا ہا ، نشاندہی کیتی جو تابکاری ایں مسئلے کوں حل کر سڳدی ہے ۔ اوں سال بعد ، اینکوں امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی دے رکن دے طور تے منتخب کیتا ڳیا ، تے 1907 اچ او وکٹوریہ یونیورسٹی آف مانچسٹر اچ فزکس دی چیئر سنبھالݨ کیتے برطانیہ واپس آیا ۔ 

مانچسٹر اچ ، ردرفورڈ الفا تابکاری نال اپݨا کم جاری رکھیا ۔ ہینس گیگر دے نال مل تے ، انہاں زنک سلفائیڈ سینٹیلیشن اسکرین تے آئنائزیشن چیمبر تیار کیتے تاں جو الفا ذرات دی ڳݨتی کیتی ونڄ سڳے ۔ اسکرین تے جمع تھیوݨ والے کل چارج کوں ڳݨے ڳئے نمبر نال تقسیم کر تے ، ردرفورڈ اندازہ لاتا جو الفا ذرہ تے چارج ݙو ہا ۔ 1907 دے اواخر اچ ، ارنسٹ ردرفورڈ تے تھامس روئڈز الفاس کوں ہک ٻہوں پتلی کھڑکی توں ہک خالی ٹیوب اچ داخل تھیوݨ ݙتا ۔ جیویں ای انہاں ٹیوب کوں خارج تھیوݨ کیتے چݨگ لاتی ، اوں توں حاصل تھیوݨ والا سپیکٹرم تبدیل تھی ڳیا ، جیویں ای الفاس ٹیوب اچ جمع تھیندے ڳئے ۔ آخر کار ، ہیلیئم گیس دا واضح سپیکٹرم ظاہر تھیا ، جیڑھا ثابت کریندا ہا جو الفاس گھٹ از گھٹ آئنائزڈ ہیلیئم ایٹم ہن ، تے شئیت ہیلیئم نیوکلیائی ہن ۔ 1910 اچ ردرفورڈ گیگر تے ریاضی دان ہیری بیٹمین دے نال مل تے اپݨا کلاسک مقالہ شائع کیتا جیندے اچ انہاں تابکار اخراج دی وقت اچ تقسیم دا پہلا تجزیہ بیان کیتا ، ہک تقسیم جینکوں اڄ پوائسن تقسیم آکھیا ویندا ہے ۔ 

ارنسٹ ردرفورڈ کوں "عناصر دی تحلیل ، تے تابکار مادیاں دی کیمسٹری اچ ایندیاں تحقیقات" کیتے 1908 دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### ایٹم دا ماڈل
ردرفورڈ 1908 اچ نوبل انعام حاصل کرݨ دے ٻہوں بعد وی شاندار دریافتاں کرݨیاں جاری رکھیاں ۔ ایندی ہدایت اچ 1909 اچ ہانس گیگر تے ارنسٹ مارسڈن گیگر-مارسڈن تجربہ کیتا ، جئیں سونے دے پتلے ورق اچوں لنگھݨ والے الفا ذرات دے انحراف کوں ماپ تے ایٹم دی جوہری نوعیت دا مظاہرہ کیتا ۔ ردرفورڈ ایں تجربے اچ گیگر تے مارسڈن کوں الفا ذرات کوں ٻہوں زیادہ انحراف دے زاوییاں نال ڳولݨ کیتے آکھݨ تے مجبور تھیا ، جیڑھا اوں ویلھے مادے دے کہیں وی نظریے دے مطابق متوقع کائنا ہا ۔ اینجھے انحراف دے زاویے ، بھانویں جو نادر ہن ، ڳولے ڳئے ۔ اپݨے آخری لیکچراں اچوں ہک اچ انہاں نتائج تے غور کریندے ہوئے ، ردرفورڈ آکھیا کہ: "ایہ بالکل سب توں زیادہ ناقابل یقین واقعہ ہا جیڑھا میری زندگی اچ کݙاہیں تھیا ہے ۔ ایہ تقریباً اینجھا ناقابل یقین ہا جیویں تساں ٹشو پیپر دے ہک ٹکڑے تے 15 انچ دا گولہ داغو تے او واپس آ تے تہاکوں لڳے ۔ " ردرفورڈ دی ایں ڈیٹا دی تشریح ہئی جئیں اینکوں نیوکلیئس ، ہک ٻہوں چھوٹا ، چارج شدہ علاقہ تجویز کرݨ تے مجبور کیتا جیندے اچ ایٹم دا ٻہوں سارا ماس ہوند ہے ۔ 

1912 اچ ، ردرفورڈ دے نال نیلز بوہر شامل تھیا (جینے ایہ فرض کیتا ہا جو الیکٹران کمپیکٹ نیوکلیئس دے گرد مخصوص مدار اچ گھمدن) ۔ بوہر ردرفورڈ دے جوہری ڈھانچے کوں میکس پلانک دے کوانٹم مفروضے نال مطابقت رکھݨ کیتے ڈھالیا ۔ نتیجے اچ ردرفورڈ-بوہر ماڈل ہائسنبرگ دی کوانٹم میکانیکل ایٹمی فزکس دی بنیاد ہا جیڑھا اڄ وی درست ہے ۔ 

### پیزو الیکٹرسٹی
پہلی عالمی جنگ دے دوران ، ردرفورڈ آبدوز دی ڳولݨ دے عملی مسائل کوں حل کرݨ کیتے ہک انتہائی خفیہ منصوبے تے کم کریندا ہا ۔ ردرفورڈ تے پال لینگوین ݙوہائیں پیزو الیکٹرسٹی دے استعمال دی تجویز پیش کیتی ، تے ردرفورڈ کامیابی نال ہک آلہ تیار کیتا جیڑھا ایندی پیداوار کوں ماپیندا ہا ۔ پیزو الیکٹرسٹی دا استعمال وت الٹراساؤنڈ دی تیاری کیتے ضروری تھی ڳیا جیویں جو ایہ اڄ ڄاتا ویندا ہے ۔ تاہم ، ایہ دعویٰ جو ردرفورڈ سونار تیار کیتا ہا ، ہک غلط فہمی ہے ، کیوں جو آبدوز دی ڳولݨ دی ٹیکنالوجی لینگوین دے ٹرانسڈیوسر کوں استعمال کریندی ہے ۔ 

### پروٹون دی دریافت
ایچ جی موزلے دے نال مل تے ، ردرفورڈ 1913 اچ ایٹمی نمبرنگ سسٹم تیار کیتا ۔ ردرفورڈ تے موزلے دے تجربات کیتھوڈ ریز کوں مختلف عناصر تے الیکٹران دی دھارا نال بمباری کرݨ کیتے استعمال کیتا تے مشاہدہ کیتا جو ہر عنصر ہک مسلسل تے واضح انداز اچ جواب ݙیندا ہے ۔ انہاں دی تحقیق پہلی ہئی جئیں ایہ دعویٰ کیتا جو ہر عنصر کوں ایندے اندرونی ڈھانچے دیاں خصوصیات نال بیان کیتا ونڄ سڳدا اے - ہک مشاہدہ جئیں بعد اچ ایٹمی نیوکلیئس دی دریافت کیتی ۔ ایں تحقیق ردرفورڈ کوں ایہ نظریہ پیش کرݨ تے مجبور کیتا جو ہائیڈروجن ایٹم (اوں ویلھے سب توں کم وزن والا وجود ہا جیڑھا مثبت چارج رکھیندا ہا) ہک ونکی دا "مثبت الیکٹران" ہا - ہر ایٹمی عنصر دا ہک جزو ۔ 

1919 تک ردرفورڈ "مثبت الیکٹران" دے اپݨے نظریے کوں مانچسٹر اچ ایندے وقت دے ختم تھیوݨ توں کجھ دیر پہلے شروع تھیوݨ والے تجربات دی ہک سیریز نال ٻیا ودھایا ۔ انہاں پتہ لاتا جو نائٹروجن ، تے ٻئے ہلکے عناصر ، α (الفا) ذرات نال ٹکراݨ تے پروٹون خارج کریندن ، جینکوں انہاں "ہائیڈروجن ایٹم" آکھیا ۔ خاص طور تے ، انہاں ݙیکھایا جو ہائیڈروجن نال ٹکراوݨ والے الفا ذرات ولوں خارج تھیوݨ والے ذرات دا یونٹ چارج تے الفا ذرات دی رفتار دا 1/4 ہوند ہے ۔ 

ردرفورڈ 1919 اچ کیونڈش لیبارٹری واپس آیا ، جے جے تھامسن دی جاہ کیونڈش پروفیسر تے لیبارٹری دا ڈائریکٹر بݨیا ، جیڑھے عہدے او 1937 اچ اپݨی موت تک سنبھالیندا رہا ۔ ایندے دور اچ ، جیمز چیڈوک کوں نیوٹران (1932 اچ) دی دریافت کیتے ، جان کاک کرافٹ تے ارنسٹ والٹن کوں ہک تجربے کیتے نوبل انعام ݙتا ڳیا جیڑھا پارٹیکل ایکسلریٹر استعمال کرݨ والے ایٹم کوں تقسیم کرݨ دے طور تے ڄاتا ویندا ہا ، تے ایڈورڈ ایپلٹن کوں آئنوسفیر دے وجود دا مظاہرہ کرݨ کیتے ۔ 

### پروٹون تے نیوٹران نظریے دی تیاری
1919-1920 اچ ، ردرفورڈ "ہائیڈروجن ایٹم" تے اپݨی تحقیق جاری رکھی تاں جو ایہ تصدیق کیتی ونڄ سڳے جو الفا ذرات نائٹروجن نیوکلیائی کوں توڑ ݙیندن تے مصنوعات دی نوعیت دی تصدیق کیتی ونڄ سڳے ۔ ایں نتیجے توں ردرفورڈ کوں پتہ چلا جو ہائیڈروجن نیوکلیائی نائٹروجن نیوکلیائی دا ہک حصہ ہن (تے قیاس نال ، شئیت ٻئے نیوکلیائی وی) ۔ اینجھی تعمیر کئی سالاں توں ہائیڈروجن دے انٹیگرل ملٹیپلز تے مبنی ایٹمی وزن دی بنیاد تے مشکوک ہئی؛ پراؤٹ دا مفروضہ ݙیکھو ۔ ہائیڈروجن سب توں ہلکا عنصر ڄاتا ویندا ہا ، تے ایندے نیوکلیائی شئیت سب توں ہلکے نیوکلیائی ہن ۔ ہݨ ، انہاں ساریاں ڳالھیں دی وجہ توں ، ردرفورڈ فیصلہ کیتا جو ہائیڈروجن نیوکلیئس شئیت تمام نیوکلیائی دا ہک بنیادی بلڈنگ بلاک ہا ، تے شئیت ہک نواں بنیادی ذرہ وی ہا ، کیوں جو اوں نیوکلیئس توں ہلکا کجھ وی ڄاتا ویندا کائنا ہا ۔ ایں طرحاں ، ولہیم وین دے کم دی تصدیق تے توسیع کریندے ہوئے ، جئیں 1898 اچ آئنائزڈ گیس دی دھارا اچ پروٹون دریافت کیتا ، 1920 اچ ردرفورڈ ہائیڈروجن نیوکلیئس کوں ہک نواں ذرہ قرار ݙتا ، جینکوں انہاں پروٹون دا ناں ݙتا ۔ 

1921 اچ ، نیلز بوہر دے نال کم کریندے ہوئے ، ردرفورڈ نیوٹران دے وجود دے بارے اچ نظریہ پیش کیتا (جینکوں انہاں اپݨے 1920 بیکیرین لیکچر اچ بپتسمہ ݙتا ہا) ، جیڑھا کہیں نہ کہیں طرحاں پروٹون دے مثبت چارجز دے پچھوں تے ہٹݨ والے اثر دی تلافی کر سڳدا ہا جیندے نال ہک کشش نیوکلیئر فورس پیدا تھیندی ہئی تے ایں طرحاں پروٹون دے درمیان پچھوں تے ہٹݨ دی وجہ توں نیوکلیائی کوں انج تھیوݨ توں بچایا ویندا ہا ۔ نیوٹران دا واحد متبادل "نیوکلیئر الیکٹران" دا وجود ہا ، جیڑھا نیوکلیئس اچ کجھ پروٹون چارجز دا مقابلہ کریندا ، کیوں جو اوں ویلھے تک ایہ ڄاتا ویندا ہا جو نیوکلیائی دا وزن تقریباً ݙو گنا ہوند ہے ۔ نیوٹران دا صرف ہک ای متبادل "نیوکلیئر الیکٹران" دا وجود ہا ، جیڑھا نیوکلیئس اچ کجھ پروٹون چارجز دا مقابلہ کریندا ، کیوں جو اوں ویلھے تک ایہ ڄاتا ویندا ہا جو نیوکلیائی دا وزن تقریباً ݙو گنا ہوند ہے ۔ جیڑھا حساب لایا ونڄ سڳدا ہا اگر او صرف ہائیڈروجن نیوکلیائی (پروٹون) توں بݨئے ہوئے ہن ۔ پر ایہ نیوکلیئر الیکٹران نیوکلیئس اچ کیویں پھنس سڳدے ہن ، ہک معمہ ہا۔

1932 اچ ، ردرفورڈ دے نیوٹران دے نظریے کوں ایندے ساتھی جیمز چیڈوک ثابت کیتا ، جئیں نیوٹران کوں فوری طور تے سڃاݨیا ڄݙاں او ٻئے سائنسداناں تے بعد اچ خود ولوں ، بیریلیئم تے الفا ذرات دی بمباری کرݨ نال پیدا تھئے ہن ۔ 1935 اچ ، چیڈوک کوں ایں دریافت کیتے فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

پیدا تھیوݨ والا نیوکلیئر رد عمل تے نیوکلیئس دی جانچ پڑتال

"ہلکے ایٹم نال α-ذرات دی ٹکر" تے ردرفورڈ دے چار حصے والے مضمون اچ انہاں ݙو اضافی بنیادی تے دور رس دریافتاں رپورٹ کیتیاں ۔ پہلے ، انہاں ݙیکھایا جو اعلیٰ زاوییاں تے ہائیڈروجن توں الفا ذرات دی کھنڈݨ اونہاں نظریاتی نتائج توں مختلف ہئی جیڑھے انہاں خود 1911 اچ شائع کیتے ہن ۔ ایہ پہلے نتائج ہن جیڑھے انہاں تعاملات دی جانچ کریندے ہن جیڑھے نیوکلیئس کوں ہک ٻئے نال جوڑ تے رکھدے ہن ۔ ݙوجھا ، انہاں ݙیکھایا جو نائٹروجن نیوکلیائی نال ٹکراوݨ والے α-ذرات صرف اچھلݨ دی بجائے رد عمل ظاہر کریسن ۔ رد عمل دی ہک پیداوار پروٹون ہئی؛ ݙوجھی پیداوار پیٹرک بلیکٹ ، ردرفورڈ دے ساتھی تے سابق طالب علم ولوں آکسیجن ثابت تھئی:

¹⁴N + α → ¹⁷O + p۔

ردرفورڈ ایں کیتے سنڄاتا جو "پروٹون دے اخراج دے نتیجے اچ تصادم دے نتیجے اچ نیوکلیئس دا وزن ودھ سڳدا اے گھٹݨ دی بجائے" ۔ بلیکٹ کوں اوں دریافت تے ٻہوں ساریاں ٻیگراں دریافتاں کرݨ کیتے ورتے ونڄݨ والے تیز رفتار کلاؤڈ چیمبر اپریٹس کوں بہتر بݨاوݨ تے کم کیتے 1948 اچ نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### بعد دے سال تے اعزازات
ردرفورڈ کوں ایندے آبائی ملک نیوزی لینڈ اچ ٻہوں زیادہ سنڄاݨ ملی ۔ 1901 اچ ، انہاں نیوزی لینڈ یونیورسٹی توں ڈی ایس سی حاصل کیتی ۔ 1916 اچ ، اینکوں ہیکٹر میموریل میڈل ݙتا ڳیا ۔ 1925 اچ ، ردرفورڈ نیوزی لینڈ دی حکومت کوں تعلیم تے تحقیق دی حمایت کرݨ کیتے آکھیا ، جیڑھا اڳلے سال سائنسی تے صنعتی تحقیق دے شعبے (DSIR) دی تشکیل دا باعث بݨیا ۔ 1933 اچ ، ردرفورڈ ٹی تے سائڈی میڈل دے ݙو افتتاحی وصول کنندگان اچوں ہک ہا ، جیڑھا رائل سوسائٹی آف نیوزی لینڈ ولوں شاندار سائنسی تحقیق کیتے انعام دے طور تے قائم کیتا ڳیا ہا۔

ایندے علاوہ ، ردرفورڈ کوں برطانوی تاج توں کئی ایوارڈز ملئے ۔ اینکوں 1914 اچ نائٹ دا خطاب ݙتا ڳیا ۔ اینکوں 1925 دے نویں سال دے اعزازات اچ آرڈر آف میرٹ اچ مقرر کیتا ڳیا ۔ 1925 تے 1930 دے درمیان ، انہاں رائل سوسائٹی دے صدر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ، تے بعد اچ اکیڈمک اسسٹنس کونسل دے صدر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں جئیں جرمنی توں تقریباً 1,000 یونیورسٹی پناہ گزیناں دی مدد کیتی ۔ 1931 اچ اینکوں یونائیٹڈ کنگڈم دا بیرن بݨایا ڳیا جیندا عنوان بیرن ردرفورڈ آف نیلسن ہا ، جئیں اپݨے کوٹ آف آرمز کوں کیوی تے ماوری جنگجو نال سجایا ۔ ایہ خطاب 1937 اچ ایندی غیر متوقع موت تے ختم تھی ڳیا ۔ 

### ذاتی زندگی تے موت
1888 دے قریب ردرفورڈ اپݨی ݙاݙی کیتے ہک لکڑی دا آلو میشر بݨایا جیڑھا ہݨ رائل سوسائٹی دے مجموعہ اچ ہے ۔ 

1900 اچ ، ردرفورڈ میری جارجینا نیوٹن (1876–1954) نال سینٹ پالز اینگلیکن چرچ ، پاپانوئی اچ شادی کیتی ۔ (او نیوزی لینڈ چھوڑݨ توں پہلے ایندے نال منگݨی کر چکا ہا) ۔ انہاں دی ہک دھی ہئی ، ایلین میری (1901–1930)؛ انہاں ماہر طبیعیات رالف فاؤلر نال شادی کیتی ، تے اپݨے چوتھے ٻال دی پیدائش دے دوران فوت تھی ڳئی ۔ ردرفورڈ دی ووہاند اچ گولف تے موٹرنگ شامل ہن ۔ 

ایندی موت توں کجھ دیر پہلے ، ردرفورڈ کوں ہک چھوٹا ہرنیا ہا ، جیندا علاج کرݨ توں انہاں غفلت کیتی ، تے آخر کار ایہ پھس ڳیا ، جیندے نال او شدید بیمار تھی ڳیا ۔ ایندی لندن اچ ہک ایمرجنسی سرجری تھئی ، پر او کیمبرج اچ چار ݙینہہ بعد ، 19 اکتوبر 1937 کوں ، 66 سال دی عمر اچ ، جیڑھا طبیباں "آندراں دا فالج" قرار ݙتا ، فوت تھی ڳیا ۔ گولڈرز گرین کریماتوریم اچ جلݨ دے بعد ، اینکوں آئزک نیوٹن ، چارلس ڈارون ، تے ٻئے مشہور برطانوی سائنسداناں دے نیڑے ویسٹ منسٹر ایبے اچ دفن کرݨ دا وݙا اعزاز ݙتا ڳیا ۔ 

### میراث
1938 انڈین سائنس کانگریس دے افتتاحی اجلاس اچ ، جیڑھا ردرفورڈ دی موت توں پہلے ایندی صدارت اچ تھیوݨ دی توقع کیتی ویندی ہئی ، ماہر فلکیات جیمز جینز ایندی جاہ تے ڳالھ کیتی تے اینکوں "تاریخ دے سبھ توں وݙے سائنسداناں اچوں ہک" قرار ݙتا ، جیندے اچ آکھیا گیا:

"کہیں مسئلے نال نبڑݨ دی صحیح لائن کیتے ایندی صلاحیت اچ ، تے نال ای ایندے حملے دے طریقیاں دی سادہ سدھائی اچ ، ردرفورڈ اکثر اساکوں فیراڈے دی یاد ݙیوندا ہے ، پر ایندے کول ݙو وݙے فائدے ہن جیڑھے فیراڈے کول کائنا ہن ، پہلا ، شاندار جسمانی صحت تے توانائی ، تے ݙوجھا ، پرجوش ساتھی کارکناں دے ہک گروہ دی ہدایت کرݨ دا موقع تے صلاحیت ۔ بھانویں جو فیراڈے دے کم دی پیداوار وݙی ہئی ، میکوں لڳدا اے جو مقدار دے نال نال معیار اچ وی ردرفورڈ دے کم نال مقابلہ کرݨ کیتے ، اساکوں نیوٹن کول واپس ونڄݨا پوسی ۔ کجھ معاملات اچ او نیوٹن کنوں زیادہ خوش قسمت ہا ۔ ردرفورڈ ہمیش خوش جنگجو ہا - اپݨے کم اچ خوش ، ایندے نتیجے اچ خوش ، تے اپݨے انسانی رابطے اچ خوش ۔ "

### نیوکلیئر فزکس
ردرفورڈ کوں "نیوکلیئر فزکس دا پیو" دے طور تے ڄاتا ویندا اے کیوں جو ایندی تحقیق ، تے لیبارٹری ڈائریکٹر دے طور تے ایندے ماتحت کیتا ڳیا کم ، ایٹم دا نیوکلیئر ڈھانچہ تے تابکار زوال دی ضروری نوعیت کوں ہک نیوکلیئر عمل دے طور تے قائم کریندا ہے ۔ ردرفورڈ دے ماتحت کم کرݨ والے ہک تحقیقی فیلو پیٹرک بلیکٹ ، قدرتی الفا ذرات کوں استعمال کریندے ہوئے ، پیدا تھیوݨ والے نیوکلیئر تبدیلی دا مظاہرہ کیتا ۔ بعد اچ ، ردرفورڈ دی ٹیم ، ایکسلریٹر توں پروٹون استعمال کریندے ہوئے ، مصنوعی طور تے پیدا تھیوݨ والے نیوکلیئر رد عمل تے تبدیلی دا مظاہرہ کیتا ۔ 

ردرفورڈ لیو سلارڈ دے کنٹرولڈ نیوکلیئر زنجیری رد عمل دے خیال کوں وجود اچ آندے ݙیکھݨ کیتے ٻہوں جلدی فوت تھی ڳیا ۔ تاہم ، لیتھیم اچ ایندے مصنوعی طور تے پیدا تھیوݨ والے تبدیلی دے بارے اچ ردرفورڈ دی ہک تقریر ، جیڑھی 12 ستمبر 1933 دے دی ٹائمز دے شمارے اچ چھپی ہئی ، سلارڈ رپورٹ کیتا جو ایہ ایندی کنٹرولڈ توانائی پیدا کرݨ والے نیوکلیئر زنجیری رد عمل دی امکان دے بارے اچ سوچݨ وی الہام ہئی ۔ 

ردرفورڈ دی تقریر ایندے شاگرداں جان کاک کرافٹ تے ارنسٹ والٹن دے 1932 دے کم تے روشنی پاتی ہئی جیندے اچ انہاں لیتھیم کوں الفا ذرات اچ "تقسیم" کیتا ہا جیڑھا انہاں بݨائے ہوئے پارٹیکل ایکسلریٹر توں پروٹون نال بمباری کیتی ہئی ۔ ردرفورڈ محسوس کیتا جو تقسیم شدہ لیتھیم ایٹم توں خارج تھیوݨ والی توانائی ٻہوں زیادہ ہے ، پر انہاں ایہ وی محسوس کیتا جو ایکسلریٹر کیتے درکار توانائی ، تے ایں فیشن اچ ایٹم کوں تقسیم کرݨ اچ ایندی ضروری ناکارآمدی ، ایں منصوبے کوں توانائی دے ہک عملی ذریعہ دے طور تے ناممکن بݨا ݙیندی ہے ۔ ردرفورڈ دی تقریر جزوی طور تے ، پڑھی ڳئی:

"اساں انہاں عمل اچ پروٹون دی سپلائی توں ٻہوں زیادہ توانائی حاصل کر سڳدے ہن ، پر اوسطاً اساں ایں طریقے نال توانائی حاصل کرݨ دی توقع کائنا کر سڳدے ہن ۔ ایہ توانائی پیدا کرݨ دا ہک ٻہوں غریب تے ناکارآمد طریقہ ہا ، تے جیڑھا وی ایٹم دی تبدیلی اچ طاقت دا ذریعہ ڳولیندا ہا او چاندنی دی ڳالھ کریندا ہا ۔ پر ایہ موضوع سائنسی طور تے دلچسپ ہا کیوں جو ایندے نال ایٹم اچ بصیرت ملدی ہئی ۔ "

عنصر ردرفورڈیئم ، Rf ، Z=104 ، کوں 1997 اچ ردرفورڈ دے اعزاز اچ ناں ݙتا ڳیا ہا۔