محمد یونس

## محمد یونس
محمد یونس ، جیڑھے 28 جون 1940 کوں پیدا تھئے ، ہک بنگلہ دیشی معیشت دان ، بینکر تے سماجی کاروباری شخصیت ہن جنہاں کوں مائیکرو فنانس دے تصور دی بنیاد رکھݨ تے گرامین بینک قائم کرݨ دی وجہ توں ڄاݨیا ویندا پئے ۔ غریب طبقات ، خاص طور تے عورتاں کوں بغیر کہیں ضمانت دے چھوٹے قرضے ݙے تے انہاں کوں بااختیار بݨاوݨ وچ انہاں دے انقلابی کم غربت دے خاتمے تے معاشی ترقی دے عالمی منظرنامے کوں تبدیل کر ݙتا ۔ یونس دے ایں کم انہاں کوں 2006 وچ نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ، جیندی وجہ توں او غربت دے خلاف جنگ وچ ہک بصیرت افروز اڳواݨ دے طور تے مشہور تھئے ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
یونس برطانوی ہندوستان دے حصے چٹاگانگ دے بندرگاہی شہر وچ پیدا تھئے ۔ انہاں ڈھاکہ یونیورسٹی توں معاشیات دی تعلیم حاصل کیتی تے بعد وچ فول برائٹ اسکالرشپ دے تحت امریکہ وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھوں انہاں 1969 وچ وینڈربلٹ یونیورسٹی توں معاشیات وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں دی تعلیمی سفر انہاں دے بعد دے معاشی ترقی تے سماجی کاروباری کم دی بنیاد رکھی ۔

## مائیکرو فنانس
یونس دا انقلابی تصور مائیکرو فنانس 1970 دے ݙہاکے وچ سامݨے آیا ، جݙݨ او چٹاگانگ یونیورسٹی وچ پروفیسر ہن ۔ بنگلہ دیش دے دیہی علاقیاں وچ انتہائی غربت کوں ݙیکھ تے انہاں مقامی لوکاں کوں چھوٹے قرضے ݙے تے ہک تجربہ شروع کیتا ، جیندی مدد نال او چھوٹے کاروبار شروع کر سڳئے ۔ ایہ تجربہ 1983 وچ گرامین بینک دے قیام وچ تبدیل تھیا ، جیڑھا ہک مالیاتی ادارہ ہئی جیڑھا غریب لوکاں ، خاص طور تے عورتاں کوں مائیکرو قرضے فراہم کریندا ہئی تاں جو انہاں کوں مالی آزادی تے کاروباری مواقع فراہم تھی سڳن ۔

گرامین بینک دا ماڈل روایتی بینکاری دے اصولاں کوں چیلنج کریندا ہئی ، کیوں جو ایں وچ ضمانت دی لوڑ کائنا ہوندی ہئی تے ایہ گروپ لینڈنگ تے باہمی ذمہ داری تے مبنی ہئی ۔ ایہ جدید طریقہ کار انتہائی کامیاب ثابت تھیا تے لکھاں لوکاں کوں غربت توں ٻاہر کڈھیا تے دنیا بھر وچ ایں طرز دے اقدامات کوں متاثر کیتا ۔

## عالمی پہچان تے اثر
یونس دے مائیکرو فنانس ماڈل کوں عالمی سطح تے پہچان ملی تے ایہ پالیسی سازاں ، مالیاتی ادارے تے ترقیاتی تنظیماں کوں متاثر کیتا ۔ 2006 وچ ، انہاں تے گرامین بینک کوں مشترکہ طور تے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ، کیوں جو انہاں معاشی تے سماجی ترقی کوں نیچے توں اوپر تک پھیلاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم ایشیا ، افریقہ تے لاطینی امریکہ وچ مائیکرو فنانس اداریاں دے پھیلاؤ کوں متاثر کیتا ، ایہ ݙکھاوݨ کیتے کہ چھوٹے پیمانے تے مالی مدد وݙے سماجی تبدیلی دا سبب بݨ سڳدی ہئی ۔

مائیکرو فنانس دے علاوہ ، یونس سماجی کاروبار دے تصور کوں فروغ ݙتا—ایہ کاروبار سماجی مسائل کوں حل کرݨ کیتے ڈیزائن کیتے ڳئے ہوندے ہن تے منافع کوں زیادہ توں زیادہ کرݨ دی بجائے سماجی فائدے تے مرکوز ہوندے ہن ۔ انہاں بنگلہ دیش تے دنیا بھر وچ صحت ، تعلیم تے قابل تجدید توانائی جیہاں مسائل کوں حل کرݨ کیتے متعدد سماجی کاروباری ادارے قائم کیتے ۔

## چیلنجز تے تنازعات
اگرچہ یونس کوں وسیع پیمانے تے سراہا ڳیا ، پر انہاں کوں چیلنجز تے تنازعات دا وی سامݨا کرݨا پیا ۔ 2011 وچ بنگلہ دیش وچ سیاسی تنازعات دی وجہ توں انہاں دا گرامین بینک وچ دور اختتام تے آیا ۔ کجھ نقاداں مائیکرو فنانس دی تاثیر تے استحکام تے سوالات وی کیتے ہن ، قرضہ گیراں وچ زیادہ قرضے دی وجہ توں پیدا تھیوݨ والے مسائل کوں بیان کریندے ہوئے ۔ بہرحال ، یونس معاشی بااختیاری دے ہک ثابت قدم وکیل ہن تے سماجی کاروبار کوں عالمی چیلنجز کوں حل کرݨ دا ہک پائیدار ماڈل دے طور تے فروغ ݙیندے پئے ہن ۔

محمد یونس دے ویژن تے جدید مالیاتی ماڈلز دنیا دے غربت دے خاتمے دے طریقہ کار کوں تبدیل کر ݙتا ۔ انہاں دے تعاون مائیکرو فنانس توں اڳوں تے سماجی کاروباری تے پائیدار ترقی تک پھیلے ہوئے ہن ، جیڑھے پالیسی سازاں کوں متاثر کریندے پئے ہن تے تبدیلی دے خواہشمند نسل کوں متاثر کریندے پئے ہن ۔ انہاں دیاں کتاباں ، جیویں Banker to the Poor تے Creating a World Without Poverty ، انہاں دے فلسفے تے مشن کوں واضح کریندیاں ہن ۔