open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رحمت اجمل

رحمت اجمل (اردو: رحمت اجمل، کنوں) ہِک پاکستانی ماڈل اَتے ٹیکسٹائل ڈیزائنر ہِے۔ اُوہ ہِک آن لائن خوردہ سٹور "رحسٹور" دی بانی ہِن۔ 2019ء وِچ اِیں نے ندیم بیگ دے ڈرامہ "میرے پاس تُم ہو" وِچ عائشہ (مہوش دی سہیلی) دا کردار ادا کِیتا۔

## حیاتی دا احوال
رحمت اجمل پاکستان دے شہر لاہور وِچ ڄَمّی ہَئی اَتے اُتّھائیں پَلّی وَدّھی۔ اُوہ ترے بھیݨیں وِچوں ساریاں کنوں چھوٹی ہِے۔ اے لیول مکمل کرݨ دے بعد، رحمت نے لاہور دے نیشنل کالج آف آرٹس (این سی اے) کنوں تعلیم گِھدّی اَتے 2018ء وِچ ٹیکسٹائل ڈیزائننگ وِچ ڈگری گِھدی۔

رحمت اجمل نے این سی اے وِچ آپݨے ݙوجھے سال دے وِچالے ہِک اُستاد دے کول ون٘ڄݨ دے بعد ماڈلنگ وِچ پیر رکّھیا ہَئی۔ اُتّھاں کنوں اُوہ انجو انج برانڈز دی اشتہاری مہماں وِچ شامل تِھیوݨ لڳّی۔ جہڑیلے اُوہ کالج وِچ آپݨے اَخِیرلے سال کوں پُڄّی اُوں ویلے تئیں اُوہ ماڈلنگ دی دُنیا وِچ پیر رکھ چُکی ہَئی۔ 

### سرگرمی
رحمت اجمل زنانیاں دے حقوق دی ڳالھ کرݨ دی حامی ہِن اَتے اُنّھاں نے می ٹو تحریک دی حمایت کِیتی ہِے۔

## فلمو گرافی

## حوالے


## ٻاہرلے جوڑ

* رحمت اجمل آئی ایم ڈی بی پر
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:می ٹو تحریکاں
رانی (اداکارہ)

رانی  یا ناصرہ (اردو: رانی (اداکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ اَتے رقاصہ ہَئی۔

## حیاتی دا احوال
"تھا یقیں کہ آئے گی یہ راتاں کبھی" جئہیں لا زوال گیتاں کوں آپݨے رقص نال امر کرݨ ݙیوݨ آلی پاکستانی فلم انڈسٹری دی معروف اداکارہ رانی 8 دسمبر 1946ء کوں ملک محمد شفیع اَتے اقبال بیگم دے گھر لاہور وِچ ڄمّی ہَئی۔ رانی دا اصل ناں "ناصرہ" ہَئی۔ ہدایت کار انور کمال پاشا نے ناصرہ کوں رانی دے ناں نال 1962ء وِچ آپݨی فلم "محبوب" وِچ متعارف کروایا۔ آہدے ہِن نا کامی، کامیابی کَن پہلی پؤڑھی ہون٘دی ہِے اَتے اِیہ اَکھاݨ اداکارہ رانی اُتے صادق آن٘دا ہِے۔ پاکستان دی دلکش اداکارہ رانی کوں پہلے پہل نا کامی دا مُون٘ھ کئی واری ݙیکھݨاں پِیا، ہِکّے لِنڳّے اُون٘دیاں ݙاہ فلماں بُری طرح نا کام تھئیاں۔ پَر وحید مراد انّھاں کِیتے خوش قسمت ثابت تھئے اَتے 1967ء وِچ ہدایت کار حسن طارق دی فلم "دیور بھابی" دی کامیاب دے بعد رانی دی قسمت دا تارہ چَمک اُٹھیا۔ اِیں فلم دا گِیت "اے رات بتا کیا ان سے کہیے" ٻہوں مقبول تِھیا۔ اِین٘دے کنوں اڳلے سال ای انّھاں دی ہِک ٻئی سُپر ہِٹ فلم "بہن بھائی" ریلیز تھئی جہڑی سپر ہِٹ ثابت تھئی۔

### فوتڳی
انّھاں نے ترے شادیاں کِیتیاں۔ اَتے انّھاں کوں کینسر جیہاں جِن٘د کڈھواں مرض لڳ ڳیا۔ جین٘دی وجہ کنوں اُوہ 27 مئی 1993ء وِچ 46 ورھیاں دی عمر وِچ فوت تھی ڳئی۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پشتو سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
رابعہ بٹ

رابعہ راشد بٹ (اردو: رابعہ بٹ، کنوں) ہِک پاکستانی سپر ماڈل ، اداکارہ اَتے ٹی ای ڈی ایکس سپیکر ہِن۔ انّھاں نے پاکستان دے کئی برانڈز دے نال کَم کِیتا ہِے جِنّھاں وِچ برانڈز جیویں: کھاڈی، ایلان اَتے سیفائیر دی مصنوعات دی تشہیر کِیتے انّھاں دے ٻُتھاڑ کوں ݙاڈھا پسند کِیتا ڳِیا اِنّھاں نے پاکستان دی فیشن انڈسٹری وِچ آپݨے کَم کِیتے ݙو لکس سٹائل ایوارڈز اَتے ہِک بی سی ڈبلیو ایوارڈ جِتّیا ہِے۔ بعد وِچ اِنّھاں نے بطورِ اداکارہ آپݨے کَم کار دا اَغاز کِیتا۔

### ابتدائی تعلیم
انّھاں نے ابتدائی تعلیم اَتے اعلیٰ تعلیم لاہور کنوں گِھدّی اَتے ماس کمیونیکیشنز وِچ بیچلر دی ڈگری گِھدّی۔

### موسیقی ویڈیوز
رابعہ بٹ اَݨ ڳِݨَت موسیقی ویڈیوز وِچ نظری ۔ 

### ڈرامے
انّھاں نے ہم ٹی وی دے مشہور ڈراما "آنگن" دے ذریعے ٹی وی سکرین تے پیر رکّھیا اِیہ ڈراما 2018ء وِچ آن ائیر تِھیا۔ 

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
دیدار (اداکارہ)

دیدار (انگریزی: Deedar (actress)، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 15 مئی 1989ء لاہور)، ہِک پاکستانی سٹینڈ اَپ کامیڈین، اداکارہ اَتے پِچھوکڑ رقاصہ ہِن۔ اُوہ پنجابی ڈرامیاں وِچ آپݨے کَم کِیتے مشہور ہِن۔

## ذاتی حیاتی اَتے ٹٻّر
دیدار 15 مئی 1989ء کوں پاکستان دے صوبہ پنجاب دے شہر لاہور وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں نے آپݨے کَم کار دا اَغاز بہاولپور وِچ سٹیج ڈرامیاں نال کِیتا۔ اُوہ رقاصہ نرگس دی نِکّی بھیݨ ہِے، اَتے اِنّھاں دا ہِک بِھرا وی ہِے۔ ݙُون٘ہائیں بھیݨیں انجو انج ڈرامیاں وِچ رَلّے کَم کر چُکیاں ہِن۔ اِین٘دی بھیݨ ثمینہ دا انتقال 31 دسمبر 2017ء کوں تِھیا۔

## کَم کار آلی حیاتی
دیدار اَتےا ِین٘دی بھیݨ نے لاہور، اسلام آباد، اَتے کراچی پاکستان وِچ مشی دے ناں نال سیلون لائن دا اَغاز کِیتا۔ بھیݨیں نے 2009ء وِچ ٹورنٹو، کینیڈا وِچ سیلون دا اَغاز وی کِیتا۔ دیدار نے سٹیج ڈرامے جاری رکھے ہوئے ہِن اَتے پاکستانی ڳاوݨیاں اَتے فِلماں وِچ آپݨے رقص دی مہارت کِیتے سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہِے۔

اُوہ لاہور وِچ تِھیوݨ آلیاں کئی تقریباں وِچ وی آپݨی کارکردگی ݙِکھا چُکی ہِے۔ 

## حوالے

ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی رقاصائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی سٹیج اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
دردانہ بٹ

دردانہ بٹ (اردو: دردانہ بٹ، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہَئی۔ اُوہ "رسوائی"، "انتظار" اَتے "رانی" ڈرامیاں وِچ آپݨے کرداراں کِیتے سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہَئی۔ اُوہ بی بی دی حیثیت نال "تنہائیاں" اَتے "تنہائیاں نئے سلسلے" ڈرامیاں وِچ آپݨے کردار کِیتے مشہور ہَن۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

### فلم

## حوالے

ونکی:ستارۂ امتیاز گِھنَّݨ آلے
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پی ٹی وی اعزاز گِھنّݨ آلے
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی اداکارائیں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
در فشاں سلیم

در فشاں سلیم (اردو: در فشاں سلیم، کنوں) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ ہِے۔ "بھڑاس"، "پردیس" اَتے "جدا ہوا کچھ اس طرح" وِچ اِین٘دی قابلِ ذکر پرفارمنس ہِن۔ "دِل رُبا" وِچ ارم دے طور تے اِین٘دی کارکردگی نے "لکس سٹائل ایوارڈز" وِچ بہترین اُبھردے ہوئے ٹیلنٹ دی نامزدگی گِھدّی۔  

## فلموگرافی

### ٹیلی ویژن

### ٹیلی فلم

### ویب سیریز

## حوالے

ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
حنا شاہین

حنا شاہین (انگریزی : Hina Shaheen، کنوں) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن، فلم اداکارہ اَتے سٹیج اداکارہ ہِے۔

## ابتدائی حیاتی
حِنا شاہین 13 فروری 1971ء کوں لاہور، پنجاب، پاکستان وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں نے لاہور کالج آف کامرس کنوں کامرس وِچ ڈگری گِھدّی۔

## کَم کار آلی حیاتی
انّھاں نے آپݨے کَم کار دا اَغاز بطورِ ٹیلی ویژن اداکارہ کِیتا اَتے 1990ء دے ݙہاکے دے اَغاز وِچ پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن اُتے کُجھ ٹی وی سیریلز وِچ اداکاری کِیتی۔ اُوہ مشہور فلم ڈائریکٹر سعید رضوی دے بِھرا یڈ پروڈیوسر / ڈرائریکٹر مسعود رضوی دے نال وی کَم کر چُکی ہِن۔ اِین٘دے بعد اُوں نے فلم انڈسٹری دا رُخ کِیتا اَتے کُجھ فلماں وِچ کَم کِیتا۔ اِین٘دی پہلی فلم "دِل (1991ء)" وِچ اِیکوں ریما خان اَتے شان دے نال ݙِکھالا ڳِیا ہَئی۔ فلماں وِچ مرکزی کردار نہ مِلݨ دے پاروں اِیں نے سٹیج ڈرامیاں دا رُخ کِیتا۔ اِین٘دی سٹیج پرفارمنس نے اِیکوں ٻہوں ڈھیر شہرت ݙیوائی۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

* خواہش بس حِنا کی (1993ء)۔ 
* پہاڑوں کی برف۔ (1994ء)۔ 

### فلماں

# ریاض گجر (1991) ستارے:انجمن، سلطان راہی، حنا شاہین، ہمایوں قریشی
# دل (1991) ستارے:ریما، شان، رستم، تالش، عابد علی، حنا شاہین
# باگی (1992) ستارے:حنا شاہین، سلطان راہی، غلام محی الدین
# پولیس کی کہانی (1992) ستارے:صاحبہ، ڈینش، پرنس، حنا شاہین
# عشق رہنا صدا (1992) ستارے:صاحبہ، اسد، کھشبو، حنا شاہین
# کودے شاہ (1992) ستارے:اجب گل، رنگیلا، حنا شاہین
# چان سچی مچی (2008) ستارے:صائمہ، مومر رانا، حنا شاہین، بابر علی

## حوالے

ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی سٹیج اداکارائیں
ونکی:پاکستانی رقاصائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
حسنہ

حسنہ (انگریزی: Husna، کنوں) 1950ء کنوں 1970ء دے ݙہاکے دے اَخِیر وِچ ہِک پاکستانی اداکارہ ہَئی جئیں پاکستانی سینما وِچ کَم کِیتا۔ اِیں نے آپݨے کَم دا اَغاز 1958ء وِچ کِیتا اَتے زیادہ تر فلماں وِچ معاون کرداراں وِچ نظری۔ اُوہ 1972ء وِچ بہترین معاون اداکارہ دا نگار ایوارڈ گِھنّݨ آلی ہَن۔

## حیاتی دا احوال
اداکارہ حُسنہ 1942ء وِچ تجربہ کار فلم پروڈیوسر شوکت حسین رضوی دے ٻیلی آفتاب علی خان دے گھر ندرت جہاں دے طور تے ڄَمّی ہَئی جئیں اِیکوں پاکستانی فلم انڈسٹری وِچ پیشہ ورانہ ناں "حسنہ" نال متعارف کرایا۔ اِین٘دی وݙّی کامیابی "عجب خان (1961ء)" دے نال آئی، جین٘دے وِچ سدھیر دے مقابل اداکاری کِیتی ڳئی۔

اِیں دی ٻئے نمائشاں وِچ ٻئے موسیقی فلماں وِچ " چنگیز خان (1958)، ناگن (1959)، رانی خان (1960)، دوستی (1971) اَتے سباق (1972) شامل ہِن۔ 

## چوݨوے فلماں

* جانِ بہار (1958)
* چنگیز خان (1958)
* ناگن (1959)
* ساتھی (1959)
* رانی خان (1960)
* فرشتہ (1961)
* عجب خان (1961)
* شہید (1962)
* نائلہ (1965)
* بیہن بھائی (1968)
* نیلا پربت (1969)
* ہنی مون (1970)
* دوستی (1971)
* خاموش نگاہیں (1971)
* ساجن ملدے کڑی کڑی (1972)
* سباق (1972)
* جال (1973)
* سوریا بھوپالی (1976)

## حوالے

ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں شخصیتاں
حنا سلطان

حنا سلطان (اردو: حنا سلطان، کنوں) ہِک پاکستانی ماڈل، اداکارہ اَتے وی جے ہِے۔

## ابتدائی حیاتی
حنا سلطان ہِک پاکستانی ماڈل اداکارہ تے وی جے ہِے اوہ جدہ سعودی عرب وچ ڄَمّی ہئی اِیندے پِیؤ ماں لاہور وَل آئے جݙݨ اوہ ٻہوں نِکّی جئہیں ہَئی اُوں نے لاہور کنوں تعلیم حاصل کیتی۔ اِیں نے آپݨے کیرئیر دا آغاز وی جے توں کیتا اِیندے بعد اوہ مختلف پاکستانی چینلاں دے کئی ڈرامیاں تے ٹیلی فلماں وچ جلوہ افروز تھئی۔

## کَم کار آلی حیاتی
سلطان نے آپݨے کَم کار دا اَغاز ایس۔جے۔جے۔ / میزبان دے طور اتے اے پلس اینٹرٹینمینٹ تے ہِک ٹیوی شو ٹن ہو جاؤ کِیتے شروع کیتا۔ وَل اِیں نے اے پلس کِیتے لائیو سنگیت شو "دور ٹوؤن" دی میزبانی وی کیتی جہڑا روزانہ آن٘دا ہَئی۔ اوہ 2011 وچ پلے ٹیوی لئی رمضان پریمیئر لیگ سیزن 4 دی میزبانی بݨی۔ 2012 وچ اُوں نے موونگ ہیڈز سٹائیل 360 دی میزبانی کیتی۔ ایں نے پالی ٹیوی اتے ہِک رسالہ شو "ایجنٹ اولویڈ" دا وی انعقاد کیتا ہے۔ اے پلس کِیتے لائیو ہفتہ برانچ مظاہرہ "میل جول" دا انعقاد کیتا ہے۔ حال وچ اوہ تے شمع ٹی۔وی۔ اتے "ہر پاکستانی میں چھپا ایک ہیرو" دی میزبانی کرین٘دی ہِے۔

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کنیئرڈ کالج دے فضلا
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:جدہ دیاں شخصیتاں
ونکی:سعودی نژاد پاکستانی شخصیتاں
ونکی:سعودی عرب وِچ پاکستانی تارکین وطن
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
جنیتہ عاصمہ

جنیتہ عاصمہ (اردو: جنیتہ عاصمہ، کنوں) ہِک پاکستانی فلم اَتے ٹیلی ویژن اداکارہ اَتے ماڈل ہِن۔ اُوہ ماڈل اَتے اداکارہ عاصمہ خان دی دِھی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
انّھاں نے آپݨے کَم کار دا اَغاز بطورِ چائلڈ سٹار پی ٹی وی ڈراما "نیند" نال کِیتا اَتے اِین٘دے بعد پی ٹی وی ٹیلی فلم "بنٹی کی بٹر فلائی" وِچ وی اداکاری کِیتی۔ جنیتہ عاصمہ نے 2015ء وِچ یاسر نواز دی ہدایت کاری وِچ بݨن آلی مزاخیہ فلم "رانگ نمبر" کنوں وݙی سکرین اُتے پیر رکّھیا۔ اِیں فلم نے اِنّھاں کوں ݙوجھے اے آر وائی فلم ایوارڈز وِچ نامزد کِیتا ہَئی۔   اِیں نے ٹیلی ویژن دے اَݨ ڳِݨَت ٻئے ڈرامیاں، اشتہاراں اَتے موسیقی ویڈیوز وِچ کَم کِیتا ہِے۔  

## چوݨویں ٹیلی ویژن ڈرامے

* بیٹی جیسی
* مجھے صندل کر دو
* تعلق
* انداز ستم
* ہزاروں سال
* محبت ہار محبت جیت
* بنٹی کی بٹر فلائی
* سپنوں کی اوٹ میں

## فلمو گرافی

## ایوارڈز اَتے نامزدڳیاں

|-
| style="text-align:center;"|2016
| rowspan="1" style="text-align:center;"|*رانگ نمبر*
| اے آر وائی فلم ایواڑ برائے بہترین ڈیبو خاتون
|
|-
| style="text-align:center;"|2016
| rowspan="1" style="text-align:center;"|*رانگ نمبر.*
| اے آر وائی فلم ایواڑ برائے بہترین معاون اداکارہ
|

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
جگن کاظم

جگن کاظم یا سیدہ مہر بانو کاظم (اردو: جگن کاظم، کنوں) ہِک پاکستانی – کینیڈین ماڈل اداکارہ، ٹی وی میزبان اَتے یو ٹیوب دی شخصیت ہِن۔ انّھاں نے کئی پاکستانی اَتے کینیڈین ڈرامیاں وِچ کَم کِیتا ہِے۔ اُوہ لاہور وِچ ڄَمّی ہَئی۔ اردو اَتے انگریزی روانی نال ٻُلین٘دی ہِے۔ اُوہ گارنیئر فروکٹس پاکستان(Garnier Fructis Pakistan) دی برانڈ سفیر ہِن۔

## فلمو گرافی

## ٹیلی ویژن ڈرامے

* ستم
* پیاسی
* شیر دل
* چاٹ
* ایک پل
* صاعقہ‎
* میری ان سنی کہانی
* کاغذ کی ناؤ
* وصل
* نا جانے کیوں
* مجھے ہے حکم آذان
* پتلی گلی (2010)
* یہ صبح تمھاری ہے
* پانی جیسا پیار
* مشعل
* نذیف کی کہانی
* احمد کی کہانی
* کاش ایسا ہو
* جانم جلی
* زندگی تم ہو
* من و سلوی
* کشمکش

## حوالے

ونکی:یوٹیوبر زنانیاں
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
ونکی:کنیئرڈ کالج دے فضلا
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی یوٹیوبر
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
تانی بیگم

خورشید بیگم یا تانی بیگم  (اردو: تانی بیگم، کنوں) جنّھاں کوں "تانی بیگم" دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨیا وین٘دا ہِے، ہِک پاکستانی اداکارہ اَتے گائیک ہِن۔ انّھاں نے اردو اَتے پنجابی فلماں وِچ اداکاری کِیتی اَتے فلم "سنگدل (1968ء)" ، "درد (1969ء)"، "ہیر رانجھا (1970ء)"، "انصاف اور قانون (1971ء)"، "شیراں دے پُتر شیر (1981ء)" اَتے "ایک دِن بہو" وِچ آپݨے کرداراں کِیتے سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہِن۔

## ابتدائی حیاتی
تانی لاہور، برطانوی ہند وِچ ڄَمّی ہَئی اَتے انّھاں نے آپݨی تعلیم لاہور یونیورسٹی کنوں پوری کِیتی۔

## کم کار آلی حیاتی
تانی بیگم نے اداکاری دا اَغاز 1965ء وِچ پنجابی فلم "ملنگی" نال کِیتا جہڑی باکس آفس تے سُپر ہِٹ فلم ہَئی۔اوہ *جنٹرمین*, *دلہ حیدری*, *یملا جٹ*, *سجا*, *محرم دل دا*, *انجان*, *انوارہ* اَتے *ٹیکسی ڈرائیور* جئیں فِلماں وِچ نظری۔

## ذاتی حیاتی
تانی نے پنڄ شادیاں کِیتیاں پر انّھاں دیاں ساریاں شادیاں طلاق اُتے مُک ڳئیاں۔ انّھاں دے پنڄ ٻال ہِن جِنّھاں وِچ ݙُو پُتر اَتے ترے دِھیاں ہِن۔ 

## حوالے

ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
بینش چوہان

**بینش چوہان** (Beenish Chohan) ہِک پاکستانی اداکارہ تے ماڈل ہِے۔ اوہ ٹی وی ڈرامیاں *صدوری*، *ایک اور ستم*، *میرا سائیں*، *یہ زندگی ہے*،* تڑپ* تے *چوہدری اینڈ سنز* وچ اپݨے کرداراں کِیتے سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہِے۔ 

## کَم کار آلی حیاتی
بینش نے بطور اداکارہ 2000ء وچ پاکستان ٹیلی ویژن اُتے قدم رکھیا۔ اوہ پاکستان ٹیلی ویژن، اے آر وائی ڈیجیٹل، جیو انٹرٹینمنٹ، اے پلس، ہم ٹی وی، ایکسپریس انٹرٹینمنٹ سمیت کئی ٹی وی چینلاں دے ڈرامیاں وچ جلوہ گر تھی چُکی ہِن۔ انّھاں دے مشہُور ڈرامیاں وچ *صدوری*، *ملنگی*، *ایک اور ستم ہے*، *میرا سائیں*، *یہ زندگی ہے*،* تڑپ*، *چوہدری اینڈ سنز*، *چاہت*، *مانگ*، *نساء * تے بہروپ شامل ہِن۔ انّھاں نے ٹیلی ویژن سیریز *یہ زندگی ہے* وچ "نرگس" دا کردار ادا کِیتا، ایہ سیریز چِھی ورھیاں تئیں چَلدی رہی۔ 

## ذاتی حیاتی
بینش چوہان شادی شدہ ہِن اتے انّھاں دا ہِن پُتر ہِے۔ 

## فِلموگرافی
### ٹیلی ویژن

## ایوارڈز اتے نامزدگییاں

## ٻاہرلے جوڑ
* 
* 

## حوالے

ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
بہار بیگم

بہار بیگم  ڄمان٘درو ناں "کشور بیگم" (اردو: بہار بیگم، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِن جہڑی پاکستانی سینما وِچ انور کمال پاشا دی فلم "چن ماہی (1956ء)" دی وجہ کنوں سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہِن۔ انور کمال پاشا نے بہار بیگم کوں فلماں وِچ متعارف کروایا ہَئی۔ اِین٘دے بعد بہار بیگم نے پنجابی اَتے اردو ٻولی دیاں پاکستانی فلماں وِچ کَم کِیتا۔ 1956ء کنوں 1980ء دے ݙہاکیاں تئیں بہار نے 500 فلماں وِچ اداکاری کِیتی۔ اُوہ لاہور، پاکستان وِچ پَلّی وَدّھی ہَن، جین٘دی وجہ کنوں پنجابی فلمی صنعت نال جُڑ ڳئی، شروع وِچ مرکزی کردار ادا کِیتے اَتے وَل "جذباتی طور تے مضبوط ماں" دا کردار کِیتا۔ مشہور پنجابی فلماں دے مرکزی کردار "سلطان راہی (1980ء)" دے ݙہاکے دیاں فلماں وِچ ماں دا کردار ادا کرین٘دی رہی۔

## فلموگرافی

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پشتو سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
آمنہ الیاس

آمنہ الیاس (اردو: آمنہ الیاس، کنوں) ہِک پاکستانی فلم اَتے ٹیلی ویژن اداکارہ اَتے ماڈل ہِن۔ اُوہ ماڈل سلمی الیاس اَتے عظمی الیاس دی نِکّی بھیݨ ہِن۔ آمنہ نے آپݨے ماڈلنگ کَم کار دا اَغاز 17 ورھیاں دی عمر وِچ کِیتا اَتے کُجھ سالاں بعد، انّھاں نے 2013ء وِچ اداکاری کَن توجہ کِیتی۔ اُوہ زندہ بھاگ (2013ء)، گڈ مارننگ کراچی (2014ء)، سات دن جئیں فلماں وِچ اپݨے مرکزی کرداراں کِیتے مشہور ہِن موہببت ان (2018ء) باجی (2019) اَتے تیار مستحکم نمبر (2019)۔ آمنہ الیاس ٹیلی ویژن شوز دی ہِک سیریز وِچ وی کَم کرچکی ہِن ، جین٘دے وِچ رومانٹک ڈراما تم میرے پاس رہو (2015ء) وی شامل ہِن۔

## حوالے

ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
انوشے عباسی

انوشے عباسی (اردو: انوشے عباسی، کنوں) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ، ماڈل اَتے سابقہ وی جے ہِن۔ انّھاں نے پی ٹی وی کنوں بطورِ ٻال فنکار آپݨی کَم کار آلی ھیاتی دا اَغاز کِیتا۔ اَتے ایم ٹی وی پاکستان، آگ ٹی وی، اَتے جیو ٹی وی وِچ وی جے دی حیثیت نال کَم کِیتا۔ انوشے عباسی نے آپݨی اداکاری دی حیاتی وِچ ٻہوں سارے ڈرامیاں وِچ کَم کِیتا ہِے جِنّھاں وِچ: میرا سائیں 2 (2012ء)، میری سہیلی میری ہمجولی (2012ء)، ٹوٹے ہوئے پر (2013ء)، ننھی (2013ء)، پیارے افضل، (2013ء)، ملکہ عالیہ (2014ء)، بھنور (2014ء) اَتے ملکہ عالیہ‎ سیزن 2 (2015ء),رقص بسمل (2021) شامل ہِن۔

## ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
جوہان ڈائسن ہوفر

### جوہان ڈائسن ہوفر
جوہان ڈائسن ہوفر (ڄم 30 ستمبر 1943) ہک جرمن بائیو کیمیا دان ہن جنہاں ہارٹمٹ مائیکل تے رابرٹ ہوبر دے نال مل تے 1988 وچ انٹیگرل میمبرین پروٹین ، پروٹین تے کو فیکٹرز دے میمبرین باؤنڈ کمپلیکس دے پہلے کرسٹل ڈھانچے دا تعین کرݨ کیتے کیمسٹری دا نوبل انعام حاصل کیتا جیڑھا کہ فوٹو سنتھیسس کیتے ضروری ہے ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
بواریا وچ ڄمے ہوئے ، ڈائسن ہوفر مارٹنزریڈ ، پچادھی جرمنی وچ میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ آف بائیو کیمسٹری وچ کیتے ڳئے تحقیقی کم کیتے میونخ دی ٹیکنیکل یونیورسٹی توں اپݨی ڈاکٹریٹ حاصل کیتی ، 1974 وچ ۔ انہاں 1988 تئیں اتھائیں تحقیق کیتی ، جݙݨ او ہاورڈ ہیوز میڈیکل انسٹی ٹیوٹ دے سائنسی عملے تے ڈلاس وچ یونیورسٹی آف ٹیکساس ساؤتھ ویسٹرن میڈیکل سینٹر دے بائیو کیمسٹری ڈیپارٹمنٹ دی فیکلٹی وچ شامل تھئے ۔ 

### کیریئر
مائیکل تے ہوبر دے نال مل تے ، ڈائسن ہوفر ہک پروٹین کمپلیکس دا ترائے جہتی ڈھانچہ متعین کیتا جیڑھا کہ کجھ فوٹو سنتھیٹک بیکٹیریا وچ پاتا ویندا ہے ۔ ایں میمبرین پروٹین کمپلیکس کوں فوٹو سنتھیٹک رد عمل مرکز آکھیا ویندا ہا ، جیڑھا کہ فوٹو سنتھیسس دی ہک سادہ قسم شروع کرݨ وچ اہم کردار ادا کریندا ہا ۔ 1982 تے 1985 دے درمیان ، ترائے سائنسداناں ایکس رے کرسٹالوگرافی دا استعمال کریندے ہوئے 10,000 توں ودھ ایٹم دی صحیح ترتیب دا تعین کیتا جیڑھے کہ پروٹین کمپلیکس بݨیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق فوٹو سنتھیسس دے میکانزم دی عام سمجھ وچ ودھارا کیتا تے پودیاں تے بیکٹیریا دے فوٹو سنتھیٹک عمل وچ مشابہت ظاہر کیتی ۔ 

ڈائسن ہوفر اڄ کل سائنٹسٹس اینڈ انجینئرز فار امریکہ دے مشیراں دے بورڈ وچ خدمات انجام ݙیندے ہن ، ہک تنظیم جیڑھی کہ امریکی حکومت وچ ٹھوس سائنس کوں ودھاوݨ تے مرکوز ہے ۔ 2003 وچ او 22 نوبل انعام یافتہ افراد وچوں ہک ہا جنہاں ہیومنسٹ مینیفیسٹو تے دستخط کیتے ہن ۔ او اڄ کل یونیورسٹی آف ٹیکساس ساؤتھ ویسٹرن میڈیکل سینٹر دے بائیو فزکس ڈیپارٹمنٹ وچ پروفیسر ہن ۔
ہارٹمٹ مائیکل

### ہارٹمٹ مائیکل
ہارٹمٹ مائیکل (ڄم 18 جولائی 1948) ہک جرمن بائیو کیمیا دان ہن ، جنہاں کوں 1988 وچ انٹیگرل میمبرین پروٹین ، پروٹین تے کو فیکٹرز دے میمبرین باؤنڈ کمپلیکس دے پہلے کرسٹل ڈھانچے دا تعین کرݨ کیتے کیمسٹری دا نوبل انعام ݙتا ڳیا جیڑھا کہ فوٹو سنتھیسس کیتے ضروری ہے ۔ 

### تعلیم تے ابتدائی زندگی
او 18 جولائی 1948 کوں لوڈوگزبرگ وچ ڄمے ہن ۔ لازمی فوجی خدمت دے بعد ، انہاں ٹیوبنگن یونیورسٹی وچ بائیو کیمسٹری دی تعلیم حاصل کیتی ، اپݨے چھیکڑی سال ڈیٹر اوسٹرہیلٹ دی لیبارٹری وچ ہالوبیکٹیریا دی اے ٹی پیز سرگرمی تے کم کریندے ہوئے گزاریا ۔ 

### سائنسی پرکھ پرچول
ہارٹمٹ بعد وچ میمبرین پروٹینز دے کرسٹلائزیشن تے کم کریندے ہن - جیڑھا کہ ایکس رے کرسٹالوگرافی ولوں انہاں دے ڈھانچے کوں واضح کرݨ کیتے ضروری ہے ۔ انہاں جوہان ڈائسن ہوفر تے رابرٹ ہوبر دے نال مشترکہ طور تے 1988 وچ نوبل انعام حاصل کیتا ۔ مائیکل تے ہوبر دے نال مل تے ، ڈائسن ہوفر ہک پروٹین کمپلیکس دا ترائے جہتی ڈھانچہ متعین کیتا جیڑھا کہ کجھ فوٹو سنتھیٹک بیکٹیریا وچ پاتا ویندا ہے ۔ ایں میمبرین پروٹین کمپلیکس کوں فوٹو سنتھیٹک رد عمل مرکز آکھیا ویندا ہا ، جیڑھا کہ فوٹو سنتھیسس دی ہک سادہ قسم شروع کرݨ وچ اہم کردار ادا کریندا ہا ۔ 1982 تے 1985 دے درمیان ، ترائے سائنسداناں ایکس رے کرسٹالوگرافی دا استعمال کریندے ہوئے 10,000 توں ودھ ایٹم دی صحیح ترتیب دا تعین کیتا جیڑھے کہ پروٹین کمپلیکس بݨیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق فوٹو سنتھیسس دے میکانزم دی عام سمجھ وچ ودھارا کیتا ، پودیاں تے بیکٹیریا دے فوٹو سنتھیٹک عمل وچ مشابہت ظاہر کیتی تے میمبرین پروٹینز کوں کرسٹلائز کرݨ کیتے ہک طریقہ کار قائم کیتا ۔ 

1987 توں او فرینکفرٹ ایم مین ، جرمنی وچ میکس پلانک انسٹیٹیوٹ فار بائیو فزکس وچ مالیکیولر میمبرین بائیولوجی ڈیپارٹمنٹ دے ڈائریکٹر تے گوئٹے یونیورسٹی فرینکفرٹ وچ بائیو کیمسٹری دے پروفیسر ہن ۔
ایلن ہیگر

### ایلن ہیگر
ایلن جے ہیگر (ڄم 22 جنوری 1936) ہک امریکی ماہر طبیعیات ، ماہر تعلیم تے کیمسٹری اچ نوبل انعام یافتہ ہے ۔ 

ہیگر کوں 2002 اچ کنڈکٹیو پولیمرز دے شعبے دا شریک بانی ہووݨ تے انہاں نویں مواد کوں تکنیکی ایپلی کیشنز کیتے دستیاب کراوݨ اچ شاندار کم کرݨ تے نیشنل اکیڈمی آف انجینئرنگ دے رکن دے طور تے منتخب کیتا ڳیا ۔ 

### جیوݨ جوڳ
ہیگر سیوکس سٹی ، آئیووا اچ ہک یہودی ٹٻر اچ پیدا تھیا ہا ۔ او اکرون ، آئیووا اچ وݙا تھیا ، جتھاں ایندے پیو دا ہک جنرل سٹور ہا ۔ نو سال دی عمر اچ ، ایندے پیو دی موت دے بعد ، ٹٻر سیوکس سٹی منتقل تھی ڳیا ۔ 

ہیگر 1957 اچ یونیورسٹی آف نیبراسکا-لنکن توں فزکس تے ریاضی اچ بی ایس دی ڈگری حاصل کیتی ، تے 1961 اچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے توں فزکس اچ پی ایچ ڈی کیتی ۔ 1962 توں 1982 تک او یونیورسٹی آف پنسلوانیا دی فیکلٹی اچ ہا ۔ 1982 اچ انہاں یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سانتا باربرا اچ فزکس ڈیپارٹمنٹ تے میٹریلز ڈیپارٹمنٹ اچ پروفیسر دے طور تے اپݨی موجودہ تقرری دا آغاز کیتا ۔ ایندی تحقیق یونیئیکس ، کونارکا تے سیریجن سمیت ٻہوں ساری سٹارٹ اپ کمپنیاں دے قیام دی اڳواݨی کیتی ، جیڑھی 2003 اچ گیلرمو سی بازان ، پیٹرک جے ڈائٹزن ، برینٹ ایس گیلورڈ قائم کیتی ہائی ۔ ایلن ہیگر یونیئیکس دے بانی ہن ، جینکوں ڈوپونٹ حاصل کیتا ہا ۔ 

انہاں 2000 اچ ایلن جی میک ڈائر میڈ تے ہائیڈیکی شیراکاوا دے نال "کنڈکٹیو پولیمرز دی دریافت تے ترقی کیتے" کیمسٹری دا نوبل انعام جتیا  انہاں 1977 اچ پولی ایسیٹیلین ، ہک کنڈکٹیو پولیمر تے اپݨے نتائج شائع کیتے ۔ ایندے نتیجے اچ سو-شریففر-ہیگر ماڈل دی تعمیر تھئی ، جیڑھا ٹاپولوجیکل انسولیٹرز کیتے ہک سادہ ماڈل ہے ۔ 

انہاں 1983 اچ امریکن فزیکل سوسائٹی دا اولیور ای بکلی پرائز تے 1995 اچ غیر حیاتیاتی مواد دی سائنس کیتے بالزان انعام جتیا ہا ۔ 

ایندی اولاد نیورو سائنسدان ڈیوڈ ہیگر تے ایمیونولوجسٹ پیٹر ہیگر ہن ۔ 

اکتوبر 2010 اچ ، ہیگر یو ایس اے سائنس اینڈ انجینئرنگ فیسٹیول دے لنچ ود اے لوریٹ پروگرام اچ شرکت کیتی جتھاں مڈل تے ہائی سکول دے طلباء ہک نوبل انعام یافتہ سائنسدان نال براؤن بیگ لنچ تے غیر رسمی گفتگو اچ شامل تھیندن ۔ ہیگر یو ایس اے سائنس اینڈ انجینئرنگ فیسٹیول دی ایڈوائزری بورڈ دا ممبر وی ہے ۔ ہیگر ترائے وار (2006 ، 2007 ، 2010) سٹیج انٹرنیشنل سکرپٹ کمپیٹیشن دا جج ریہا ہے ۔ 

"ہک سائنسدان ہووݨ دی شئیت سب توں وݙی خوشی ایہ اے کہ ہک تجریدی خیال ہووے ، ول ہک تجربہ (زیادہ تر تجربات دی ہک سیریز دی ضرورت ہوندی ہے) کرو جیڑھا ظاہر کرے کہ خیال درست ہا  یعنی ، فطرت دراصل ایویں برتاؤ کریندی اے جیویں سائنسدان دے دماغ اچ تصور کیتا ڳیا ہا ۔ ایہ عمل سائنس اچ تخلیقی صلاحیت دا جوہر ہے ۔ میں خوش قسمت ریہا ہاں کہ میں اپݨی زندگی اچ کئی وار ایں شدید خوشی دا تجربہ کیتا ہے ۔ "
یوایس ایڈتے سرائیکی وسیب

## یوایس ایڈتے سرائیکی سماج
پَر نہ تے پَرار آلے سال یعنی 2022چہ بارشاں دی وجہ توں سیلابی صورتِ حال دےپَرساؤں سرائیکی سماج دےخاص تڑانویں دامان دی آبادی ٻَہوں ڈھیر متاثر تھئ اے ،غربت توں بدحال لوکاں دے تِڑتاݙے لُڑھ ڳئے ،کئ وستیاں روہ توں آنوݨ آلے نَیں دے بےاَمیک پاݨی چہ بُݙگَئن ،ݙَنگرڈھوراں دےلُڑھ مَرݨ پاروں لوکاں دی معاشی بدحالی پہلے توں وی ڈھیر ودھارہ گھن ڳئ اے ،وَل حکومت کولوں وی امداد نہ مل سڳی ،ایویں رسمی اعلانات تھیندے رَہ ڳئے تخت پشور توں پی ٹی آئی دی صوبائی حکومت امداد پشور توں پی ٹی آئی دی صوبائی حکومت امداد ݙیوݨ لڳی تاں مرکزی حکومت دی بھونچال تے صوبائی حکومت دا خاتمہ تھیا تے ڄہڑی امداد مکمل تےجزوی نقصان آلیاں کوں کےپی دی گورنمنٹ ݙیندی پَئن ہائی او نگران حکومت دے بَݨݨ نال بندکر ݙتی ڳئی تےکُجھ غیر سرکاری تنظیماں این جی اوز یوایس ایڈ تے ورلڈ فوڈ دے تعاون نال متاثرہ علاقیاں اِچ امدادی سرگرمیاں شروع کیتیاں بھان٘ویں جو او وی مقامی روائتی سیاست دے پرساؤں بےقائدگی دا شکار تھئ تے کئ متاثرین امداد گھنݨ اِچ محروم تَھئن تاں وی ٻہوں سارے متاثرین دی امداد یقینی تھئ اے تے او سرگرمیاں ہُݨ تئیں یعنی فروری 2025 تئیں کہئں نہ کہئں منصوبے دے ناں نال جاری ہِن -
امریکی انتخابات دے نتیجے چہ بَݨݨ آلی حکومت دے صدر ڈونلڈٹرمپ نے اقتدار سنبھالݨ سیتی یوایس ایڈ کوں اُنہاں مُلخاں چہ بند کرݨ دا حکم جاری کر ݙتے قافیہ جتھاں جتھاں یوایس ایڈ دے تحت امداد ملدی پَئی ہائی جیندے وچ پاکستان وی شامل اے ایں پاروں سرائیکی سماج دا متاثرہ حصہ دامان وی زَد اِچ آئے_
غرناطہ

غرناطہ (Granada) ہسپانیہ دے جنوب اچ اندلس (Al-Andalus) دے علاقے اچ ہک تاریخی شہر ہے۔ ایندا ناں عربی زبان توں آیا ہے، جیندا مطلب ہے "غیراں دا شہر"۔ غرناطہ اسلامی دور اچ ہک وݙا مرکز ہئی تے ایندے اچ الحمرا (Alhambra) دے ناں نال ہک شاندار قلعہ تے محل ہے، جیہڑا اسلامی فن تعمیر دا ہک شاہکار ہے۔

## اسلامی دور
غرناطہ دا اسلامی دور 711ء توں شروع تھیا، جݙݨ مسلمان فوجاں نے ہسپانیہ تے حملہ کیتا تے اینکوں فتح کر گھدا۔ 8ویں صدی توں 15ویں صدی تک، غرناطہ اندلس دے آخری مسلم ریاست، بنو نصر (Nasrid dynasty) دا دارالحکومت ہئی۔ اوں دور اچ غرناطہ علم، ثقافت تے فن دا مرکز ہئی۔ الحمرا محل اوں دور دی ہک یادگار ہے، جیہڑا اسلامی فن تعمیر دا ہک عظیم شاہکار ہے۔
## الحمرا محل
الحمرا محل غرناطہ دی سب توں مشہور تے تاریخی عمارت ہے۔ اے محل 13ویں صدی اچ بنو نصر خاندان دے دور اچ تعمیر کیتا ڳیا ہئی۔ ایندے اچ خوبصورت نقش و نگار، باغات تے فوارے ہن، جیہڑے اسلامی فن تعمیر دی عکاسی کریندن۔ الحمرا محل کوں یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثے اچ شامل کیتا ڳیا ہے۔
## سقوط غرناطہ
1492ء اچ، ہسپانیہ دے کیتھولک بادشاہ فرڈیننڈ (Ferdinand) تے ملکہ ازابیلا (Isabella) نے غرناطہ تے قبضہ کر گھدا، جیہڑا اندلس دے مسلم حکومت دا آخری ڳڑھ ہئی۔ ایں فتح دے نال ہسپانیہ اچ مسلم حکومت دا خاتمہ تھی ڳیا تے اینکوں ہسپانیہ دی مکمل فتح سمجھا ویندا ہے۔

## موجودہ دور
ہݨ وی غرناطہ ہسپانیہ دے اندلس دے علاقے اچ ہک اہم شہر ہے۔ ایندے اچ الحمرا محل دے علاوہ، غرناطہ کیتھیڈرل (Granada Cathedral) تے البیازین (Albaicín) دے تاریخی محلے ہن، جیہڑے سیاحاں کیتے دلچسپی دا مرکز ہن۔ غرناطہ دی تاریخ تے ثقافت اینکوں ہک منفرد شہر بݨیندی ہے۔

غرناطہ دی تاریخ اسلامی دور دے عروج توں گھن کے ہسپانیہ تے قبضے تک، ہک دلچسپ تے اہم دور دی عکاسی کریندی ہے۔ ایندے اچ الحمرا محل دی تعمیر تے اسلامی فن تعمیر دے شاہکار، غرناطہ کوں ہک تاریخی تے ثقافتی اہمیت ݙیندن۔
## حوالے
ولیم نولز

### ولیم نولز
ولیم سٹینڈش نولز (1 جون 1917 – 13 جون 2012) ہک امریکی کیمیاء دان ہا ۔ او ٹانٹن ، میساچوسٹس اچ پیدا تھیا ہا ۔ نولز 2001 دے کیمسٹری دے نوبل انعام دے وصول کنندگان اچوں ہک ہا ۔ انہاں اپݨا ادھا انعام ریوجی نوریوری دے نال ایسیمیٹرک سرت سلھاڑ اچ انہاں دے کم کیتے ونڈیا ، خاص طور تے ہائیڈروجنیشن رد عمل اچ انہاں دے کم کیتے ۔ ٻیا ادھا انعام تے بیری شارپلیس کوں آکسیڈیشن رد عمل اچ انہاں دے کم کیتے ݙتا ڳیا ۔ 

### تعلیم
نولز شیفیلڈ ، میساچوسٹس اچ برکشائر سکول اچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں اپݨی کلاس کوں تعلیمی طور تے لیڈ کیتا تے گریجویشن تے ہارورڈ یونیورسٹی اچ داخلہ مل ڳیا ۔ انہاں محسوس کیتا کہ او کالج ونڄݨ کیتے ٻہوں چھوٹا ہے ، نولز اینڈوور ، میساچوسٹس اچ فلپس اکیڈمی اچ ہک سال گزاریا ۔ سال دے آخر اچ ، انہاں کیمسٹری اچ اپݨا پہلا انعام حاصل کیتا ، سکول دا 50 ڈالر دا بوئلسٹن انعام ۔ 

تیاری سکول اچ اپݨے سال دے بعد ، نولز ہارورڈ ڳیا ، جتھاں انہاں کیمسٹری اچ میجر کیتا ، جیندے اچ نامیاتی کیمسٹری تے توجہ ݙتی ۔ انہاں 1939 اچ اپݨی انڈر گریجویٹ ڈگری حاصل کیتی ، تے گریجویٹ سکول کیتے کولمبیا یونیورسٹی ڳیا ۔ 

ایوارڈ تے اعزاز

1983 امریکن انسٹی ٹیوٹ آف کیمسٹس توں کیمیکل پائنیئر ایوارڈ

2001 کیمسٹری دا نوبل انعام

2008 پیٹر ایچ ریوین لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ ، اکیڈمی آف سائنس ، سینٹ لوئس توں ۔ 

### نوبل انعام
انہاں 2001 اچ ریوجی نوریوری دے نال "کائرلی کاتالائزڈ ہائیڈروجنیشن رد عمل تے انہاں دے کم کیتے" کیمسٹری دا ادھا نوبل انعام ونڈیا ۔ انعام دا ٻیا ادھا حصہ تے ۔ بیری شارپلیس کوں کاتالٹک ایسیمیٹرک آکسیڈیشنز دی ہک رینج تیار کرݨ کیتے ݙتا ڳیا ۔ نولز ولکنسن دے کائٹالسٹ اچ اچیئرل ٹرائنائل فاسفائن لیگینڈز کوں کائرل فاسفائن لیگینڈز نال بدل تے پہلے ایسیمیٹرک ہائیڈروجنیشن کائٹالسٹس اچوں ہک تیار کیتا ۔ ایہ تجرباتی کائٹالسٹ اینینٹیوسیلیٹیو سرت سلھاڑ کیتے موثر ہا ، جیندے اچ معمولی 15 فیصد اینینٹیومیرک اضافی حاصل تھیا ۔ 

نولز صنعتی پیمانے دی سرت سلھاڑ اچ اینینٹیوسیلیٹیو میٹل کاتالیسس لاوݨ والا وی پہلا شخص ہا  مونسانٹو کمپنی کیتے کم کرݨ دے دوران انہاں ڈی آئی پی اے ایم پی لیگینڈ استعمال کریندے ہوئے ایل-ڈوپا دی تیاری کیتے ہک اینینٹیوسیلیٹیو ہائیڈروجنیشن مرحلہ تیار کیتا ۔ 

### ذاتی زندگی
1986 اچ ریٹائرمنٹ دے بعد ، نولز سینٹ لوئس دے مضافاتی علاقے چیسٹرفیلڈ ، میسوری اچ رہائش پذیر ہا ۔ ریٹائرمنٹ اچ انہاں 100 ایکڑ دے فارم تے دیسی پریری گھاہ بحال کیتا جیڑھا ایندی ذال کوں میراث اچ ملا ہا ۔ انہاں دی شادی ایندی ذال نینسی نال 66 سال تک تھئی ہائی تے انہاں دے چار ٻال ، الزبتھ ، پیٹر ، سارہ تے لیسلی ہن ۔ انہاں دے چار پوتے وی ہن ۔ نولز 13 جون 2012 کوں 95 سال دی عمر اچ چیسٹرفیلڈ اچ فوت تھی ڳیا ۔ انہاں تے ایندی ذال پہلے آکھیا ہا کہ انہاں دا فارم انہاں دی موت دے بعد شہر دے پارک اچ تبدیل کرݨ کیتے ݙتا ویسی ۔
کوئچی تاناکا

### کوئچی تاناکا
کوئچی تاناکا (ڄم 3 اگست ، 1959) ہک جاپانی الیکٹریکل انجینئر ہے جئیں 2002 اچ جان فین تے کرٹ ووتھرچ (بعد الذکر این ایم آر سپیکٹروسکوپی اچ کم کیتے) دے نال بایولوجیکل میکرو مالیکیولز دے ماس سپیکٹرومیٹرک تجزیے کیتے ہک نویں طریقہ تیار کرݨ تے کیمسٹری دا نوبل انعام ونڈیا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
تاناکا جاپان دے ٹویاما اچ پیدا تھیا تے وݙا تھیا ، ایندی حیاتیاتی ماء ایندی پیدائش دے ہک مہینے بعد فوت تھی ڳئی ہائی ۔ تاناکا 1983 اچ توہوکو یونیورسٹی توں الیکٹریکل انجینئرنگ اچ بیچلر دی ڈگری دے نال گریجویشن کیتی ، ایندے بعد او شیماڈزو کارپوریشن اچ شامل تھیا ، جتھاں او ماس سپیکٹومیٹر تیار کرݨ اچ مصروف ہا ۔ 

### سافٹ لیزر ڈیسورپشن
پروٹین جئیں میکرو مالیکیول دے ماس سپیکٹومیٹری تجزیے کیتے ، اینالائٹ کوں آئنائز تے لیزر شعاع ریزی نال بخارات بݨاوݨا ضروری ہے ۔ مسئلہ ایہ اے کہ ہک میکرو مالیکیول تے ہک شدید لیزر پلس دی براہ راست شعاع ریزی اینالائٹ کوں چھوٹے ٹکڑیاں اچ تقسیم کرݨ تے ایندی بݨتر دے نقصان دا سبب بݨدی ہے ۔ فروری 1985 اچ ، تاناکا پاتا کہ گلیسرول اچ الٹرا فائن میٹل پاؤڈر دے مرکب کوں بطور میٹرکس استعمال کرݨ نال ، اینالائٹ ایندی بݨتر کھوݨ دے بغیر آئنائز تھی سڳدا ہے ۔ ایندے کم کوں 1985 اچ پیٹنٹ دی درخواست دے طور تے درج کیتا ڳیا ہا ، تے پیٹنٹ دی درخواست دے عام تھیوݨ دے بعد مئی 1987 اچ کیوٹو اچ جاپان دی ماس سپیکٹومیٹری سوسائٹی دی سالانہ کانفرنس اچ رپورٹ کیتا ڳیا ہا تے اینکوں سافٹ لیزر ڈیسورپشن (SLD) دے ناں نال ڄاتا ڳیا ۔ 

تاہم ، اینکوں انعام جتݨ تے کجھ تنقید ہائی ، جیندے اچ آکھیا ڳیا کہ ݙو جرمن سائنسداناں ، فرانز ہلنکیمپ تے مائیکل کاراس دی شراکت وی اݨ مٹاوݨ لائق حد تک وݙی ہائی ، تے ایں کیتے انہاں کوں وی انعام جتݨ والیاں اچ شامل کرݨ چاہیدا ہا ۔ ایہ ایں کیتے اے کہ انہاں پہلی وار 1985 اچ ہک طریقہ رپورٹ کیتا ہا ، جیندے اچ ہک چھوٹے نامیاتی مرکب کوں بطور میٹرکس استعمال کریندے ہوئے زیادہ حساسیت ہائی ، جینکوں انہاں میٹرکس اسسٹڈ لیزر ڈیسورپشن/آئنائزیشن (MALDI) دا ناں ݙتا ہا ۔ تاناکا دا SLD وی فی الحال بایو مالیکیولز دے تجزیے کیتے استعمال نی تھیندا ، جݙکہ MALDI ماس سپیکٹومیٹری ریسرچ لیبارٹریز اچ وݙے پیمانے تے استعمال تھیندا ہے ۔ پر جݙاں کہ MALDI SLD توں پہلے تیار کیتا ڳیا ہا ، اینکوں تاناکا دی رپورٹ توں بعد تک پروٹینز کوں آئنائز کرݨ کیتے استعمال نی کیتا ڳیا ہا ۔ 

### سنڄاݨ
1989 – جاپان دی ماس سپیکٹومیٹری سوسائٹی دا ایوارڈ

2002 – کیمسٹری دا نوبل انعام

2002 – آرڈر آف کلچر

2002 – ثقافتی خوبی دا حامل شخص

2002 – توہوکو یونیورسٹی توں آنریری ڈاکٹریٹ

2003 – ٹویاما پریفیکچر دی اعزازی شہریت

2003 – جاپان دی ماس سپیکٹومیٹری سوسائٹی دا خصوصی ایوارڈ

2006 – جاپان اکیڈمی دا ممبر
اورام ہیرشکو

اورام ہیرشکو

اورام ہیرشکو (ڄم 31 دسمبر ، 1937) ہک ہنگریائی-اسرائیلی بائیو کیمیاء دان اے جئیں 2004 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ 

### جیوݨ جوڳ
او ہنگری دے کارکگ اچ ہرسکو فیرینک دے ناں نال پیدا تھیا ہا ، ہک یہودی خاندان اچ ، شوشانا/مارگٹ 'مانسی' تے موشے ہیرشکو دا پتر ، ݙوہیں استاد ہن ۔ ݙوجھی عالمی جنگ دے دوران ، ایندے پیو کوں ہنگریائی فوج اچ جبری مشقت تے مجبور کیتا ڳیا تے ول سوویت فوج قیدی بݨا ڳیا ۔ کئی سالیں تائیں ، اورام دے خاندان کوں کجھ پتہ نہ ہا کہ ایندے پیو نال کیا تھیا ہا ۔ اورام ، ایندی ماء تے وݙے بھرا چیم/لازلو 'لیسی' کوں سولنوک اچ ہک یہودی بستی اچ رکھیا ڳیا ہا ۔ یہودی بستی دے چھیکڑی ݙینھاں دے دوران ، ٻہوں سارے یہودیاں کوں آؤشوٹز اچ قتل کرݨ کیتے بھیڄا ڳیا ہا ، پر اورام تے ایندا خاندان ٹریناں تے سوار تھیوݨ اچ کامیاب تھی ڳیا جیڑھیاں انہاں کوں آسٹریا اچ ہک حراستی کیمپ اچ ڳن ڳیاں ، جتھاں انہاں کوں جنگ دے ختم تھیوݨ تک جبری مشقت تے مجبور کیتا ڳیا ہا ۔ اورام تے ایندی ماء تے بھرا جنگ توں بچ ڳئے تے اپݨے گھر واپس ڳئے ۔ ایندا پیو وی واپس آ ڳیا ، 4 سال بعد جݙاں انہاں اینکوں چھیکڑی وار ݙٹھا ہا ۔ 

ہیرشکو تے ایندا خاندان 1950 اچ اسرائیل ہجرت کر ڳیا تے یروشلم اچ آباد تھی ڳیا ۔ انہاں 1965 اچ ایم ڈی تے 1969 اچ عبرانی یونیورسٹی آف یروشلم-ہاداسہ میڈیکل سینٹر توں پی ایچ ڈی حاصل کیتی ۔ او یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان فرانسسکو اچ پوسٹ ڈاکٹریٹ سکالر ہا ۔ او فی الحال حیفہ اچ ٹیکنیون اچ ریپاپورٹ فیکلٹی آف میڈیسن اچ ممتاز پروفیسر اے تے نیو یارک یونیورسٹی گروسمین سکول آف میڈیسن اچ ممتاز ایڈجیکٹ پروفیسر ہے ۔ 

ایرون سیچانور تے ایرون روز دے نال ، انہاں کوں یوبیکوٹن میڈیٹیڈ پروٹین ڈیگریڈیشن دی دریافت تے 2004 دا کیمسٹری دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ یوبیکوٹن-پروٹیاسوم سسٹم خلییاں دی ہومیوسٹاسس برقرار رکھݨ اچ ہک نازک کردار ادا کریندا اے تے خیال کیتا ویندا اے کہ کینسر ، پٹھے تے اعصابی بیماریاں ، تے مدافعتی تے سوزش دے رد عمل جئیں بیماریاں دی ترقی تے پیش رفت اچ شامل ہے ۔ 

سائنس اچ ایندیاں سانجھاں براہ راست ایندے ہک دیرینہ دوست کوں کینسر توں ٹھیک کرݨ اچ مدد کیتی ۔ 

### اعزاز تے ایوارڈ
1987 – سائنس کیتے ویزمین انعام

1994 – بائیو کیمسٹری اچ اسرائیل انعام

1999 – کینیڈا گائرڈنر بین الاقوامی انعام (الیگزینڈر ورشوسکی دے نال)

2000 – بنیادی طبی تحقیق کیتے البرٹ لاسکر انعام (ایرون سیچانور تے ورشوسکی دے نال)

2000 – الفریڈ پی سلوان جونیئر انعام (ورشوسکی دے نال)

2000 – رکن ، اسرائیل اکیڈمی آف سائنسز اینڈ ہیومینٹیز

2001 – کولمبیا یونیورسٹی توں لوئیسا گراس ہوروٹز انعام (ورشوسکی دے نال)

2001 – یو ایس سی دے کیک سکول آف میڈیسن ، یونیورسٹی آف سدرن کیلیفورنیا توں ماسری انعام (ورشوسکی دے نال)

2001 – طب اچ وولف انعام (ورشوسکی دے نال) "اندرونی خلیوی پروٹین ڈیگریڈیشن دے یوبیکوٹن سسٹم دی دریافت تے سیلولر ریگولیشن اچ ایں سسٹم دے نازک افعال کیتے ۔ "

2002 – لائف سائنسز دی قسم اچ آرٹ ، سائنس تے ثقافت کیتے ایم ای ٹی انعام (سیچانور تے لیو سیکس دے نال)

2002 – ای بی ولسن میڈل (ورشوسکی دے نال)

2003 – غیر ملکی ساتھی ، نیشنل اکیڈمی آف سائنسز ، یو ایس اے

2004 – ہارون سیچانور تے ایرون روز دے نال یوبیکوٹن میڈیٹیڈ پروٹین ڈیگریڈیشن دی دریافت کیتے کیمسٹری دا نوبل انعام

2005 – امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی کیتے منتخب تھیا
کچاکھوہ

کچا کھوہ ضلع خانیوال دا ہک قصبہ ہے۔ ساہیوال خانیوال ریلوے لائن کنوں تقریباً چوݙاں میل دے فاصلے تے ہے۔ اے قصبہ پاکستان نیشنل ہائی وے تے واقع ہے۔ اتھاں کپاہ ، اٹا پیہیݨ تے تیل کݙھݨ دے کارخانے ہن۔ خاندانی منصوبہ بندی دا مرکز، مارکیٹ کمیٹی، تھاݨہ، ڈاک خانہ، بینک ،مربوط دیہی ترقیاتی مرکز، ہسپتال، ہائی سکول، اہم سرکاری ادارے ہن۔ مدرسہ معراج العلوم، مرکزی جامع مسجد، اہم دینی تے روحانی مراکز ہن۔ راجہ بازار تے پیر بازار کاروباری مراکز ہن۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کشور لودھراں

کشور لودھراں دا اصل ناں نثار احمد ہے ۔ عبدالستار قریشی دے گھر ݙانوراں تحصیل و ضلع لودھراں اچ 1971 ء اچ اکھ کھولی ۔ مڈل تئیں تعلیم حاصل کیتی ۔ پینٹر تے آرٹسٹ ہِن ۔ 1997ء توں شاعری شروع کیتی ۔ حنیف کھاکھی انہاندے استاد ہِن ۔ انہاں دیاں کتاباں اچ غم پلدا پے ، پھول چمن کے ، دل نی راہندا، بڈھے ہو گئے ہوݨ توں پہلے ‘ ہُݨ کتھ ٹر ڳئیں تے ٻیاں شامل ہِن ۔ 

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کلاچی

کلاچی دیرہ اسماعیل خان دا ہک اہم تے سوہݨاں شہر ہے۔ اتھاں دے لوکاں دا عام پیشہ زراعت ہے۔ روغن دار لکڑی دا کم تے چاقو بݨاوݨ گھریلو صنعتاں ہن۔ اتھاں دے خربوزے ٻہوں مشہور ہن۔ ہک انٹر کالج ہے طلبہ و طالبات سانگے انج انج ہائی سکول وی ہن۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کلور کوٹ

کلور کوٹ ضلع میانوالی اچ واقع ہے۔ میانوالی ملتان ریلوے لائن تے بھکر توں 39میل دے فاصلے تے دریائے سندھ دے کنارے واقع ہے۔تھل ڈویلپمنٹ اتھارٹی نے ایکوں ضلع دے ݙوجھے مقامات نال ملاوݨ کیتے پختہ سڑکاں تعمیر کرایاں ہن۔اے زرعی اجناس دی وݙی منڈی ہے۔ زراعت پیشہ افراد دی وجہ نال زرعی کالونی وی ہے۔ محکمہ انہار نے ا پݨی ’’کینال کالونی‘‘ انج تعمیر کیتی ہے۔ طلبہ تے طالبات کیتے ہائی سکول، ڈسپنسری، شفا خانہ حیوانات ، تھاݨہ، ڈاک خانہ وی ہے۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کمرمثانی

اے ضلع میانوالی دا ہک قصبہ ہے۔ بنوں ماڑی انڈس ریلوے لائن تے کالا باغ توں 13میل دے فاصلے تے دریائے سندھ دے کنارے آباد ہے۔ اے مکڑوال دی کوئلے دے کاناں کیتے مرکزی اسٹیشن دی حیثیت رکھدے۔ ’’کول منرل انٹرپرائز‘‘ اتھاں دا اہم تجارتی ادارہ ہے۔ اتھاں دیہی مرکز ہے۔نواحی دیہات سانگے غلہ منڈی دی حیثیت وی حاصل ہے۔ کئی بینکاں نے اتھاں اپݨیاں شاخاں قائم کیتیاں ہن۔ تعلیمی اداریاں اچ گورنمنٹ ہائی سکول فابوائز تے گورنمنٹ گرلز مڈل تے پرائمری سکول شامل ہن۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کوثر نیازی

سرائیکی وسیب نال تعلق رکھݨ آلے مولانا کوثر نیازی صحافی ، خطیب تے شاعر ہن۔ 21اپریل 1934ء کوں پیدا تھئے۔ زمانہ طالب علمی توںای عملی سیاست اچ حصہ گھنݨا شروع کر ݙتا۔ تحریک پاکستان دے زمانے اچ مسلم سٹوڈنٹس فیڈریشن دے جنرل سیکرٹری وی ریہے۔پنجاب یونیورسٹی توں اُردو ،عربی تے فارسی اچ آنرز کیتا۔ تعلیم توں فراغت دے بعد صحافت دے پیشے نال منسلک تھی ڳے تے لاہور توں شائع تھیوݨ آلے جماعت اسلامی دے روزنامہ ’’تسنیم‘‘ تے روزنامہ ’’کوثر‘‘ دے مدیر ریہے۔ 1960ء اچ  ہفت روزہ ’’شہاب‘‘ جاری کیتا جیڑھا بعد اچ ’’پاکستان پیپلز پارٹی ‘‘ دا ترجمان بݨ ڳے۔خود مولانا صاحب وی پیپلز پارٹی دے سرگرم کارکن بݨ ڳئے تے ٻہوں جلدی پارٹی دے سیکرٹری اطلاعات مقرر تھئے۔ یحییٰ خان دے مارشل لاء دے دور اچ انہاں کوں انہاں دی تقریر تے تحریراں دی بناء تے پنج سال دی سزا سُݨائی ڳی لیکن دسمبر 1970ء دے عام انتخابات اچ قومی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔ پیپلزپارٹی دی حکومت قائم تھئی تاںوزیر اطلاعات و نشریات حج و اوقاف مقررتھئے۔ ذوالفقار علی بھٹو دی وفات دے بعد پیپلز پارٹی نال وابستہ رہندے ہوئیں ’’پروگریسو پیپلز پارٹی ‘‘قائم کیتی۔ ول 1986ء اچ ’’نیشنل پیپلزپارٹی‘‘ اچ شامل تھی ڳے۔ بے نظیر بھٹو دے پہلے عہد حکومت اچ اسلامی نظریاتی کونسل دے چیئرمین بݨائے ڳے۔ 19 مارچ 1996ء کوں دماغ دی رڳ پھٹݨ نال فوت تھی ڳے۔ ہک درجن توں ودھ کتاباں تصنیف کیتیاں۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کوٹ سبزل

ولہار ریلوے اسٹیشن دے پِچادھی لَمے آلے پاسے صادق آباد توں 16 میل دے فاصلے تے کوٹ سبزل ہک چھوٹا جیہا قصبہ ہے، جیں کوں 1754ء اچ مندھو خاں کہرانی دے پُتر سبزل خان تعمیر کرایا۔ 1806ء اچ نواب بہاول خان دوم ایں کوں فتح کر تے اپݨی ریاست اچ شامل کیتا۔ سبزل خان دا پُتر سمائل خان حیدر آباد سندھ دے سردار میر نصیر خان تے خیر پور دے میر سہراب دی مدد نال کوٹ سبزل کوں ول نواب بہاول خان دے قبضے توں واپس گھنݨ اچ کامیاب تھی ڳیا۔ دسمبر 1842ء تئیں انہاں دے ای قبضہ تے تصرف اچ ریہا۔ آخر 1833ء اچ ریاست بہاولپور دا ایسٹ انڈیا کمپنی نال معاہدہ تھیا جیں دے تحت نواب بہاول خان سوم دی فوجی امداد توں خوش تھی تے برطانوی حاکم سر چارلس نیپئر کوٹ سبزل، ماچھکہ، ماچھی گوٹھ دے علاقہ جنہاں اچ 60 مواضعات شامل ہن، 1844ء اچ فتح کر تے نواب بہاول خان سوم دے حوالے کر ݙتے۔ اتھاں پراݨی یادگاراں اچ خان والی مسیت تے سبزل خان تے سمائل خان دے مقبرے ہن۔ کوٹ سبزل اچ سلطان یعقوب دا مزار ہے جیڑھے کوبھر قبیلے نال تعلق رکھیندے ہن۔ ایں قبیلے دے لوک ایں مزار نال عقیدت رکھیندے ہن۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کوٹلہ تولے خان

خاندان غلاماں دے بادشاہواں اچ غیاث الدین تغلق 1305ء اچ ملتان دا گورنر بݨیا ۔ ایں شہر توں دور موجود گھنٹہ گھر دے عقبی علاقے اچ ہک شاندار حویلی تعمیر کرائی جیندے نال نال ملازمین شاہی کیتے مکانات بݨوائے۔ انہاں تمام تعمیرات دے علاقے دا ناں ایں کوٹلی تغلق خان رکھیا جیڑھا وڳڑدیں وڳڑدیں کوٹلہ تولے خان بݨ ڳیا۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کرنل راس

کرنل راس لیہ دے پہلے کمشنر بݨائے ڳئے جیہڑے 1850ء توں 1857ء تک ریہے۔ کرنل راس دی قبر لیہ شہر دے شمال ءِ چ موجود ہے ۔میجر پولاک جیہڑا ڈپٹی کمشنر ڈیرہ غازی خان ہا کجھ مہینے تک قائم مقام کمشنر ریہا اَتے بعد ءِ چ میجر برائون ایندی جاہ تے آیا سال 1860ء تک ریہالیہ دے پیج ڈپٹی کمشنر ریہے ۔کیپٹن ہالنگ (1849-1852) پہلا ڈپٹی کمشنر ہا اَتے آخری ڈپٹی کمشنر لیفٹیننٹ سمائلی ( 1860) ہا ۔جݙاں سال 1901ء ءِ چ پنجاب توں شمال مغربی سرحدی صوبے دا قیام عمل ءِ چ لایا ڳیا تاں نواں ضلع میانوالی بݨایا ڳیا جیہڑا چا تحصیلاں عیسیٰ خیل میانوالی بھکر تے لیہ دا ہا اَتے ضلع میانوالی کوں ملتان ڈویژن ءِ چ شامل کر ݙتا ڳیا ۔ اپریل 1909ء ءِ چ لیہ تحصیل کوں مظفر گڑھ ضلع ءِ چ مِلا ݙتا ڳیا اَتے اینکوں سب ڈویژن بݨا ݙتا ڳیا کوٹ ادو تحصیل پراݨاں لیہ ضلع ءِ  چ شامل ہئی سال 1859ء ءِ چ اینکوں مظفر گڑھ ضلع ءِ چ شامل کر ݙتا ڳیا ۔ تحصیل کوٹ ادو دا پُراݨاں ہیڈ کوارٹر کوٹ ادو ءِ چ ہا سال 1871ء ءِ چ ہیڈ کوارٹر تحصیل سناواں کوں منتقل کیتا ڳیا ۔اَتے ناں وی تحصیل سناواں رکھ ݙتا ڳیا ۔ سال 1919ء ءِ چ سیم دی زیادتی دی وجہ توں تحصیل دا ہیڈ کوارٹر کوٹ ادو واپس منتقل کر ݙتا ڳیا ۔ موجودہ تحصیل علی پور دا علاقہ ہمیشہ توں ضلع مظفر گڑھ دا حصہ ریہا ہے ۔ تحصیل دا ہیڈ کوارٹر پہلے سیت پور ءِ چ ہا جیہڑا بعد ءِ چ علی پور منتقل کر ݙتا ڳیا ۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کچھی والا

کچھی والا تحصیل فورٹ عباس دا ہک اہم قصبہ ہے ۔ جیرھا ہارون آباد روڈ تے فورٹ عباس توں تقریباً 10 کلومیٹر تے واقع ہے ۔ ایہ قصبہ پہلے سب تحصیل وی ریہا ہے ۔ ایں قصبے دا ناں کھچی قوم دے ناں تے ہے ۔ اتھاں دا ٹوبہ انہاں دی ملکیت ہوندا ہا ۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کھنڈر قصبہ منارہ

منارہ ناں دا ہک قصبہ بھوانہ توں پنج میل مشرق آلے پاسے ہے ایں قصبے دی حد وچ کھنڈر موجود ہن جیرھے اوں ویلھے کم و بیش ݙو ایکڑ رقبے تے محیط ہن اَتے کھنڈر دی بلندی سطح زمین توں اوں ویلھے ستر اَسی فٹ ہوسے۔ انہاں کھنڈر کوں ݙیکھݨ دے بعد اے اندازہ تھیندے جو کہیں عہد وچ اتھاں قلعہ ہا اَتے قلعے دے چار برج ہن ۔ قلعہ ݙو منزلہ ہا۔ ایندی تَلویں منزل وچ اسلحہ ساز کارخانہ ہا کیونجو ایں حصے وچ وݙیاں وݙیاں بھٹیاں دے نشان نظر اَمدن۔ ہݨ توں کجھ عرصہ پہلے کھنڈر دا رقبہ وسیع ہا پر لوکاں نے رفتہ رفتہ صاف کر تے اپݨی زمیناں وچ شامل کر گھدا۔ اتھاں بغور جائزہ گھنݨ نال انہاں ݙونہیں منزلاں دی حد نظر اَمدی ہے، کیونجو کہیں جاہ ڈاٹ دار برآمداں دا گمان تھیندے ۔ 

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کھنڈر منصور سیال

جھنگ صدر توں تریموں ہیڈ کوں ونڄݨ آلی سڑک تے موڑ ملہواݨہ توں ݙو میل اڳوں ہک وݙا ٹیلہ نظر اَمدے ایں ٹیلے تے لوکاں قبر بݨائی ہوئی ہے۔ اوں ویلھے کھنڈر دا رقبہ ݙاہ ایکڑ تے مشتمل ہئی ، اوندی چوٹی سطح سڑک توں ہک ہزار فٹ اُچی ہئی ۔ ہݨ توں تریہہ سال پہلے اتھاں سِلھیں دا پختہ برج ہا اَتے ایندے بارے وچ حکایت ہے جو جتھاں جتھاں سکندر دیاں فوجاں گزریاں یا انہاں پڑائو کیتا ہا یونانیاں نے برج تعمیر کرائے ہن انہاں وچ کجھ دے نشان شیر شاہ سوری دے عہد تئیں قائم رہے۔ 

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کامریڈ رام کشن

قصبہ کوٹ عیسیٰ شاہ دے رہݨ آلے ہن ، 1940ء وچ کانگریس دی طرفوں سیاست وچ حصہ گھنݨ شروع کیتا ، ݙو دفعہ آزادی وطن دے جرم وچ قید تھئے، قیامِ پاکستان دے بعد جالندھر وچ آباد تھی ڳے ، مشرقی پنجاب اسمبلی دے ممبر بݨیے اَتے ترائے سال صوبہ مشرقی پنجاب دے وزیر اعلیٰ رہیے، موصوف کوں ادبی شغف وی ہا ، چنڳے مقرر ہن۔ 

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
کھو کھٹیا پتر گانمݨ

سرائیکی زبان دا قدیم ادب محفوظ نی رہ سڳیا ، البتہ ہُݨ وی کہیں نہ کہیں حوالے اساکوں سرائیکی زبان دی قدامت دے ثبوت ملدے رہ ویندن ۔ اِتھوں پتہ لڳدے جو سرائیکی زبان اَڄ توں نی بلکہ ہزار ہا سالیں توں نہ صرف ٻول چال بلکہ لِکھ پڑھ دی زبان چلی اَمدی ہے۔

تقریباً ہک سو سال پہلے قدیم قلعہ سرواہی دے نیڑے ہک پراݨے کھوہ دی صفائی دے دوران ہک لوح ملی ہئی جیندے اُتے اے سرائیکی شعر لکھیے ہوئے ہَن:

سلاں سبند تھپیاں پھگیا نام نصیر

کھوہ کھٹایا پُتر گانمݨ دے اونڑ نام حمیر

وقت سکندر بادشاہ ملک دھنی پہلوان

رعیت راضی ایہا جئی جو ٻڈھا نت جوان

ہک لکھ سلھاں لڳ چکیاں تھیاہ کھوہ تمام

ترے سو بوٹی باغ دی رادھی اوݨ جام

ترجمہ:                         ’’سِلھیں بݨاوݨ والے نصیر جیڑھا ذات دا پھگیا ہے ، سلھیں تیار کیتیاں ، اے کھوہ اونڑ قبیلے دے حمیر نے جیرھا گانمݨ دا پُتر ہے ، کھٹوایا ، زمانہ سکندر بادشاہ دا ہے تے حاکم دھنی پہلوان ہے ، رعایا اتنی خوشحال اے جو ہر ٻڈھا جوان معلوم تھیندے ۔ ہک لکھ سِلھیں لڳ چکیاں ہِن ، تے کھوہ دی تعمیر مکمل تھی ڳئی اے ، اونڑ سردار باغ وچ ترائے سو ٻوٹے لاتے ہِن۔‘‘

واضح تھیوے جو سکندر بادشاہ دا زمانہ 25قبل مسیح ہا ۔ معروف محقق سئیں صدیق طاہر اپݨی کتاب ’’وادی ہاکڑہ اور اس کے آثار‘‘ وچ لکھیے جو کتبے وچ جیرھے سکندر دا حوالہ ݙتا ڳے ، او سکندر اعظم نی بلکہ سندھ دا حکمران جام سکندر ہے ، جنہاندا خاندان 750ء توں 975ء تک سندھ دا حکمران رہ ڳے ۔ جیکر سئیں صدیق طاہر دی ایں گاٖلھ کوں صحیح مَن گھنوں تاں وی ایں گاٖلھ توں ثابت تھیندے جو سندھ وی دراصل سرائیکی تہذیب دا حصہ ہا ، تے ایندے حکمران سرائیکی ہَن ۔ ایندا سب توں وݙا ثبوت خود ایہو کتبہ آپ ہے۔

ڈاکٹر مہر عبدالحق ایں بارے لکھدن:’’سندھ جیندا ہک اہم حصہ سرائیکی زبان دا علاقہ ہے ایں قدر پُر آشوب ہے جو کہیں لٹریچر دا صحیح و سالم بچ ونڄݨ کہیں معجزے توں گھٹ کائنی ۔ ایں علاقے کوں امن نصیب تھیا تاں کجھ حد تک مغلیہ عہد حکومت وچ تھیا وَل انگریزاں دے زمانے وچ تھیا ، اَتے ایں وقت وی کہیں لکھت دے نمونے مِلݨ دی اُمیند رکھݨ خام خیالی اے۔ البتہ کجھ چیزاں حافظے دی مدد نال سینہ بہ سینہ چلیاں آندیاں ہِن پر انہاں تے اعتماد نی کیتا ونڄ سڳدا ۔ کیوں جو اے زبان دا اصلی رنگ پیش نی کر سڳیاں ۔ مختلف ادوار دے لوکاں اپݨے دور دی زبان دا رنگ چڑھا ݙتا ہے تے ایں طرحاں تے زبان دی شکل تے اوندے اصلی خدووخال لُک ڳئے ہِن ۔ ایں ویلے اساں کول تاریخی ترقی ݙیکھݨ کیتے سرمایہ کائنی ، اے گاٖلھ یقینی ہے جو محمود غزنوی دی یورش کنوں پہلے دے ترائے سو سال وچ عربی ، فارسی تے مقامی ٻولی دی آمیزش توں ہک پچ میل قسم دی زبان ضرور وجود وچ آ چکی ہئی تے ۱۱۱ہجری دے بعد ݙو حصیاں وچ تقسیم تھی ڳئی ، ہک شمالی سندھ وچ تے ݙوجھی جنوبی سندھ وچ ۔ شمالی سندھ والی زبان کوں اساں سرائیکی آکھدوں تے جنوبی سندھ والی زبان کوں سندھی۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
گوپی چند نارنگ

بر صغیر دے ممتاز محقق تے نقاد ڈاکٹر گوپی چند نارنگ یکم جنوری 1933ء کوں دُکی ( بلوچستان ) اچ پیدا تھئے لیکن ٻلپݨ اچ ای اپݨے ماء پیو دے نال لیہ آ ڳئے، اتھوں 1945ء اچ میٹرک کیتا ۔ 1948ء اچ پنجاب یونیورسٹی لاہور توں بی اے آرنر کیتا۔ 1958ء اچ دہلی یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی کیتی ۔ 1981ء اچ جامعہ ملیہ اسلامیہ یونیورسٹی دے قائم مقام چانسلر تے امریکا دی امکانسن یونیورسٹی اچ وزٹنگ پروفیسر تے 35 توں ودھ تحقیقی کتابیں دے مصنف ہن۔ دنیا بھر دی یونیورسٹیاں اچ خصوصی لیکچرز ݙیوݨ دا اعزاز حاصل ہے۔ معراج العاشقین ، اردو کی تعلیم کا لسانی پہلو، ہندوستانی قصوں سے ماخوذ مثنویاں ، ادبی تحریکیں ، اردو شاعری میں ہندوستانی عنصر، انتھالوجی آف ماڈرن اردو پوئٹری، انتھالوجی آف اردو شارٹ سٹوریزقابل ذکر تصانیف ہن۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء