صوفی تاج گوپانگ دا ادبی پورہیا

سرائیکی وسیب ازم توں سیاݨے سوجھوݨیں تے دانشمندیں دی دھرتی اے ، ایں خطے دی تریخ اتنی پراݨی اے جتنی انسان دی اپݨی تریخ ۔ اساݙی ایں بھاڳ وند دھرتی کوں زرخیز ہووݨ دے نال نال مردم خیز ہووݨ دا شرف وی ہمیش توں حاصل ہے ۔رگ وید رمائن تے ایں طرح ٻیاں قدیم کتاباں دا کھوج لاؤں تاں حیرانی دے نال خوشی تھیندی اے جو اے کتاباں سرائیکستان دی دھرتی تے لکھیاں ڳن ۔ سرائیکی وسیب دے بھڑ تھئے شہراں دا نشان ،آثار قدیمہ دے کھنڈرات تے انہاں وچوں ملݨ آلے ٹھیکریں دیاں لکھتاںسرائیکی وسیب دی قدیم عظمت دیاں گواہیاں ہِن ۔ سرائیکی وسیب دے نال نال سارے جڳ جہان دے قدیم ادب کوں پڑھوں تاں اساکوں پتہ لڳدے جو پیار ، محبت ، سچائی تے چنڳائی ، خدائی طاقت تے تے ایں طاقت نال خدا دی ساری خدائی قائم اے ۔ صوفی تاج گوپانگ دی کتاب اساکوں ݙسیندی اے جو صدیں سچ نہ الایا ہووے ہا تاں ساری کائنات ’’ بھڑ ‘‘ تھی ونڄے ہا ۔ وسیب دے جیرھے لوکیں دی ’’ سرائیکی دانش ‘‘ توں میں متاثر آں انہاں وچ سئیں صوفی تاج گوپانگ دا ناں پہلی تندیر اچ ہے۔ وݙے شہریں دے علمی مرکزیں توں پرے راجن پور دی ہک نکی جہی وستی کوٹلی خدائی اچ اکھ کھولݨ آلے صوفی تاج گوپانگ دی خوبی اے ہے جو ہر ویلھے سرائیکی سوچیندن ، سرائیکی الیندن تے سرائیکی واسطے کم کریندن پر ایندے باوجود حیرانی دے نال ذہن تے سوال پیدا تھیندا ہا جو اے سوجھواݨ سرائیکی واسطے کتاب کیوں نی لکھدا ؟ میݙے ایں سوال دا جواب ایں کتاب دی صورت اچ آئے ، چنڳی ڳالھ اے جو تاج سئیں مار مسائیں کتاب ݙتی تاں اے ہک اے پر لاتھی سک اے ۔

’’ صدیں سچ الایا ‘‘ اپݨے ویلھے دی ہک ایجھی نویکلی کتاب اے جو سرائیکی تاں کیا ٻئے زباناں دے ادب توں وی ایندی حیثیت وکھری تے جدا ہے ۔ کتاب وچ آدم توں گھن تے ایں دم تئیں مختلف زباناں اچ تھیوݨ آلی شاعری دا سرائیکی وچ منظوم ترجمہ پیش کیتا ڳے ۔ اے کتاب سرائیکی سانگے اتنا وݙا کم اے جیندی لوظیں دی تعریف کرݨ اوکھی اے ۔ صوفی تاج گوپانگ ہک صوفی ہے ، صوفی انسان دوست ہوندے، انسانیں کوں انسانیں نال رلیندے تے ملویندے ، بندے کوں بندے دا سونہاں کریندے، تاج گوپانگ اساکوں کائنات دی شاعری تے کائنات دے کلاسیکل ادب دا سونہاں کرائے۔ سرائیکی قوم اوندا تھورا کݙاہیں نہ لہا سڳسے ۔بھانویں جو کلاسک رومن زبان دا لوظ اے پر ہُݨ اے سارے زبانیں وچ فنون لطیفہ ، ادب تے ثقافت واسطے ورتیا ویندے ۔ شاعری دے میدان اچ کلاسک اونکوں آکھیا ویندے جیرھی شاعری بھانویں پراݨی ہووے پر ہر ویلھے نویں لڳے ۔صرف ہک ویلھے نی ، ہر ہمیش تے ہر زمانے سانگے ہووے ،اسلوب سادہ مٹھا تے من بھاوݨا ہووے ۔ میں جھوک دے دفتر سنگتیں نال چنڳی تے کلاسک شاعری بارے ڳالھ کریندے ہوئے آکھدا ٻیٹھا ہم جو چنڳی شاعری او ہے جیڑھی سمجھ آوے ،اوندے وچ سبق ہووے ،انسان دی چنڳائی بہتری تے ترقی دی ڳالھ ہووے ۔ ہر وقت تے ہر زمانے سانگے ہووے ، شاعری او جو ہوا تے خوشبو وانگے محسوس تھیووے پر کہیں دے ہتھ نہ آوے پر اپݨی مہک سب تئیں پُڄاوے ۔ چنڳی شاعری دے نال نال اے وی ضروری اے جو شاعر آپ وی چنڳا ہووے او سخی ، ہمدرد تے غمگسار ہووے او کوڑ تے کوڑے دا یار نہ ہووے۔ ایندے نتیجے اچ صوفی شعراء دے کلام وانگے شاعری با اثر تے طاقتور تھی ویندی اے۔

میݙی لمبی ڳالھ توں ’’ اکتا ‘‘ تھی تے ہک سنگتی ٻولیا ، سئیں تُساں جتنیاں صفتاں ڳݨوائن او شاعر نہ تھیا کوئی پیمبر تھیا ۔ میں ولدی ݙتی جیا سئیں ! شاعری شیوہ پیغمبری ہے ، سورۃ الرحمن تے قرآن شریف پڑھو تاں ایویں لڳدے جو اللہ سئیں وی شاعری دے ردھم اچ ڳالھ فرمائی اے ۔ میں آکھیا جو شاعر تے اوندی شاعری کوں تُساں ڳالھے دی ڳالھ نہ سمجھو ، قومیں دی تریخ اچ شاعری کوں وݙا دخل اے ،ایویں سمجھو شاعری حیاتی دا سنیہا تے پیغام اے ۔ صدیں سچ الایا پیش کر تے سئیں صوفی تاج گوپانگ میݙی ڳالھ کوں سچ کر چھوڑیئے ۔ انہاں ثابت کیتے جو شاعری احٖ توں نی ازل توں مقدم اے ۔ ایں کتاب اچ شاعریں دی جیرھی تندیر موجود اے صرف اینکوں ڈیکھ گھنݨ نال کتاب دی وݙائی دا اندازہ تھی ویندے ۔ کتاب پھرول تے میں جیندی شاعری ݙٹھی اے اوندے وچ چنڳائی دی ڳالھ تے خدا دی تعریف نظر آئی اے ۔ میں سمجھداں جو پیار انس ، محبت تے چنڳائی دا ناں خدا تے خدا دا ناں چنڳائی ، پیار ، محبت ہے ۔ایہو احٖ دا تے صدیں دا سچ اے ۔ سرائیکی زبان اچ اپݨے موضوع دی نویکلی وکھری تے وݙی کتاب پیش کرݨ تے میں صوفی تاج گوپانگ سئیں کوں مبارکباد آکھداں ۔ میکوں پک اے جو صدیں دی سچ ایہو اے جو اے کتاب تے پیغام نہ صرف زندہ راہسے بلکہ صوفی تاج گوپانگ تے اوندی وستی کوٹلہ خدائی کوں وی صدیں تئیں زندہ رکھیسے ۔

## '''حوالہ'''
·        معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ