open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سالک لکھنوی

سالک لکھنوی (ڄمݨ دی تاریخ: 16 دسمبر 1913ء - وفات دی تاریخ: 4 جنوری 2013ء)، جنہاں دا اصل ناں شوکت ریاض کپور ہئی، ہک بھارتی اردو زبان دے شاعر اتے صحافی ہن۔ حکومت ہند دی جانب توں انہاں کوں پدم شری دے اعزاز نال نوازا ڳیا ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:کلکتہ دے مصنف
ونکی:ویہویں صدی دے بھارتی شعرا
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
لکھنوی

لکھنوی اردو زبان وچ ہک مسلم کنیت ہے، جیندا مطلب اے ہے کہ ایں شخص دا تعلق بھارت دے لکھنؤ نال ہے۔

## معروف شخصیات

* عبد الحی فرنگی محلی (1848ء – 1886ء)، بھارتی حنفی فقیہ اتے عالم دین
* امن علی خان بہادر غالب لکھنوی، *داستانِ امیر حمزہ* دے بھارتی مصنف (1871ء)، *داستان امیر حمزہ* دا اردو نسخہ
* آرزو لکھنوی (1873ء – 1951ء)،  پاکستانی شاعر، نغمہ نگار
* بہزاد لکھنوی (1900ء – 1974ء)،  پاکستانی شاعر، نغمہ نگار
* مجاز لکھنوی (1911ء – 1955ء)،  بھارتی شاعر، جاوید اختر دے چچا
* منور لکھنوی (1897ء – 1970ء)،  بھارتی شاعر
* صفی لکھنؤی (1862ء – 1950ء)،  بھارتی شاعر
* ساحر لکھنوی (1931ء – 2019ء)،  پاکستانی شاعر
* سالک لکھنوی (1913ء – 2013ء)،  جیندا  اصل ناں شوکت ریاض کپور ہئی
* اثر لکھنوی (1885ء - 1967ء)،  بھارتی شاعر، عالی نقاد، عالم، ادیب اتے مترجم
* جلال لکھنوی (1832ء/1834ء - 1909ء)برطانوی ہند دے شاعر اتے مصنف

## حوالہ جات
وزیر اعظم کوسوو

جمہوریہ کوسووہ دا وزیر اعظم (انگریزی: Prime Minister of Kosovo) کوسووہ دی حکومت دا سربراہ ہوندا ہے۔

## حوالہ جات
فریڈرک مرز

فریڈرک مرز (ڄمݨ دی تاریخ: 11 نومبر 1955ء) ہک جرمن سیاست دان ہن جیہڑے جنوری 2022ء توں کرسچن ڈیموکریٹک یونین (سی ڈی یو) دے رہنما دے طور تے خدمات انجام ݙیندے پئے ہن۔ او 1989ء وچ 33 برس دی عمر وچ جرمنی دی پارلیمنٹ دے رکن بݨے۔ 2025ء دے جرمن وفاقی انتخابات وچ سی ڈی یو کوں سب توں زیادہ نشستاں جتݨ دے نال ہی فریڈرک مرز دے جرمنی دے اگلے چانسلر بݨݨ دا امکان ہے۔

فریڈرک مغربی جرمنی دے نورڈرائن ویسٹ فالن دے ہک قصبے بریلن وچ 1955ء وچ ہک قدامت پسند کیتھولک ٹٻر وچ پیدا تھئے۔ ایندے پیو جج اتے سی ڈی یو دے ہک رکن ہن۔ فریڈرک نے اسکول دے دور وچ ہی سی ڈی یو وچ شمولیت اختیار کر ڳھدی ہئی۔ فریڈرک نے اپݨی ہک ہم جماعت نال 1981ء وچ شادی کر ڳھدی۔ ایندی ذال ، شارلٹ مرز وی ہک عدالت وچ جج ہن۔ فریڈرک رومی کاتھولک ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
پیار تو نے کیا کیا (فلم)

پیار تُو نے کیا کِیا 2001ء دی ہک بھارتی ہندی زبان دی رومانوی فلم ہے جینکوں رام گوپال ورما نے پروڈیوس کیتا ہئی اتے ایں دی ہدایت کاری رجت مکھرجی نے کیتی ہئی۔ ایں فلم دے مرکزی کردار وچ فردین خان، ارمیلا ماتونڈکر اتے سونالی کلکرنی شامل ہن۔ اے فلم رجت مکھرجی دی ہدایت کاری وچ بݨݨ آلی پہلی فلم ہئی۔

## قصہ
ریا جیسوال (ارمیلا ماتونڈکر) ہک سخت تنہا اتے غصّے والی تریمت ہوندی ہے اتے ممبئی دے ہک امیر تاجر جیسوال (سریش اوبرائے) دی اکیلی دھی رہندی ہے۔ جیسوال اپݨی دھی نال محبت کریندا ہے لیکن ایندی چڑچڑے یا وحشی فطرت دے بارے وچ فکر مند رہندا ہے۔ ہک ݙینہہ ریا گوا وچ چھٹیاں گزارݨ ویندی ہے جتھاں ایں دی ملاقات جئے بھٹ (فردین خان) نال تھیندی ہے جیہڑا ہک فیشن فوٹوگرافر ہوندا ہے۔ او گیتا بھٹ (سونالی کلکرنی) دے نال شادی شدہ زندگی گزاریندا پیا ہوندا ہے۔ جئے بھٹ اتے ریا جیسوال دی ملاقات دے دوران، جئے بغیر اجازت ریا دیاں تصاویر ڳھندا ہے اتے انہاں کوں ایں میگزین وچ شائع کریندا ہے جئیں وچ او کم کریندا ہے۔ ریا دیاں تصویریں دی وجہ توں میگزین کوں ٻہوں کامیابی ملدی ہے اتے فائدہ تھیندا ہے۔ کامیابی ملݨ دے بعد چیف ایڈیٹر چاہندا ہے کہ ریا انہاں دے میگزین کیتے ماڈل دا کم کرے، لیکن ریا انکار کر ݙیندی ہے کیوں جو او جئے توں پچھے بغیر اپݨیاں تصویریں شائع کرݨ تے ناراض ہوندی ہے۔ جئے ریا کوں بطور ماڈل کم کرݨ کیتے راضی کر ڳھندا ہے۔ بعد وچ ریا کوں جئے نال محبت تھی ویندی ہے۔ ریا جݙݨ جئے دے گھر ویندی ہے تاں اتھاں جئے دی ذال گیتا نال مل تے حیران رہ ویندی ہے کیوں جو ریا کوں معلوم کوئنی ہوندا ہے کہ جئے شادی شدہ ہے۔ ایں واقعے دے بعد ریا ڈپریشن وچ چلی ویندی ہے۔

## کردار

* ارمیلا ماتونڈکر بطور ریا جیسوال
* فردین خان بطور جے بھٹ، گیتا کے شوہر۔
* سونالی کلکرنی بطور گیتا بھٹ، جئے کی بیوی۔
* سریش اوبرائے بطور جیسوال، ریا جیسوال کے والد
* اچنت کور بطور ریا جیسوال کی والدہ
* راج پال یادیو بطور رامپال یادو/ چھوٹا وکیل
* روی بسوانی بطور ویسپی
* گوتمی کپور بطور مسز جیسوال

## ڳاݨے




## حوالہ جات
صدر کوسووہ

کوسووہ دا صدر (انگریزی: President of Kosovo) کوسووہ دی ریاست دا سربراہ ہوندا ہے۔

## حوالہ جات
البین کورتی

البین کورتی (انگریزی: Albin Kurti) (ڄمݨ دی تاریخ: 24 مارچ 1975ء) ہک کوسووار سیاست دان ہن جیہڑے 2021ء توں کوسووہ دے وزیر اعظم دے طور تے خدمات انجام ݙیندے پئے ہن، ایں توں پہلے فروری توں جون 2020ء تک ایں عہدے تے فائز رہ چکے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
محمد ضیف

محمد دیاب ابراہیم مصری (عربی: محمد دياب إبراهيم المصري؛ ڄمݨ دی تاریخ: 12 اگست 1965ء - وفات دی تاریخ: 13 جولائی 2024ء)، جیہڑے محمد ضیف دے ناں نال وی سنڄاتے ویندے ہن، ہک فلسطینی فوجی کماندار ہن۔ او حماس دے عسکری دستہ شہید عزالدین القسام بریگیڈ دے کمانڈر ان چیف ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
فیرنگٹن بولٹ

فارنگٹن ہولکر بولٹن (ڄمݨ دی تاریخ: 12 جون 1852ء - وفات دی تاریخ: 21 مئی 1882ء) ہک انگریز کرکٹ کھݙاڑی ہئی۔ اوں نے 1872ء اتے 1873ء دے درمیان سرے کیتے 25 فرسٹ کلاس میچ کھیݙے۔ او انہاں امیچرز وچوں ہک ہئی جنہاں نے 1873-74ء وچ ڈبلیو جی گریس دی ٹیم دے نال آسٹریلیا دا دورہ کیتا۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1864-1894)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
لیونل بوتھ (کرکٹر)

لیونل ایڈورڈ بلیکنی بوتھ (ڄمݨ دی تاریخ: 21 دسمبر 1850ء - وفات دی تاریخ: 9 جولائی 1912ء) ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاڑی اتے برطانوی آرمی آفیسر ہئی۔ 

&lt;section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection3"&gt;&lt;/section&gt;&lt;section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection4"&gt;&lt;/section&gt;&lt;section rel="cx:Section" id="cxTargetSection5" data-mw-cx-source="source"&gt;
### انتقال
&lt;/section&gt;&lt;section rel="cx:Section" id="cxTargetSection6" data-mw-cx-source="source"&gt;
او جولائی 1912ء وچ آئل آف وائٹ تے بلنگھم منور وچ انتقال کر ڳئے۔

&lt;/section&gt;&lt;section rel="cx:Section" id="cxTargetSection7" data-mw-cx-source="source"&gt;
## ٻیا ݙیکھو
&lt;/section&gt;&lt;section rel="cx:Section" id="cxTargetSection8" data-mw-cx-source="source"&gt;

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1864-1894)

&lt;/section&gt;&lt;section rel="cx:Section" id="cxTargetSection9" data-mw-cx-source="source"&gt;
## حوالہ جات
&lt;/section&gt;&lt;section rel="cx:Section" id="cxTargetSection10" data-mw-cx-source="source"&gt;&lt;/section&gt;
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ھتون الفاسی

ہتون أجواد الفاسی سعودی عرب دی تاریخ دان، مصنف  تے زنانیاں دے حقوق دی کارکن ہَئی۔ اوہ سعودی عرب دی کنگ سعود یونیورسٹی وِچ زنانیاں دی تاریخ دی ایسوسی ایٹ پروفیسر ہَئی، جِتھاں اوہ 1989 توں تے قطر یونیورسٹی دے شعبہ بین الاقوامی امور وِچ ملازمت کرین٘دی پئی ہَئی۔ یونیورسٹی وِچ الفاسی تاریخی تحقیق دے کم وِچ مصروف عمل ہَئی۔ الفاسی نے قبل از اسلام عربی بادشاہت نباطیہ وِچ اپݨی تحقیق دی بنیاد تے دعویٰ کِیتے ہَا کہ اِیں مملکت وِچ زنانیاں کوں جدید سعودی عرب دی زنانیاں توں وَدھ آزادی حاصل ہَئی۔ الفاسی 2005 تے 2011 دے بلدیاتی انتخابات وِچ زنانیاں دے حق رائے دہی دی مہم وِچ سرگرم ہَئی تے 2015 دے بلدیاتی انتخابات کِیتے وی ایویں ہِک مہم وِچ سرگرم رہی ہَئی۔ زنانیاں دے کارکناں دے خلاف کریک ڈاؤن دی کارروائی وِچ انّھاں کوں جون 2018 دے آخر وِچ گرفتار کر گِھدّا ڳیا ہَا، پر مئی 2019 دے شروع وِچ رہا کر ݙِتّا ڳیا۔

## حوالے

ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:سعودی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
فرانسس بوہلن

فرانسس ہرمن بوہلن (ڄمݨ دی تاریخ: 31 جولائی 1868ء - وفات دی تاریخ: 9 دسمبر 1942ء) پنسلوانیا نال تعلق رکھݨ آلے کرکٹ کھݙاڑی اتے امریکی قانونی اسکالر ہن جنہاں نے ٹارٹ قانون وچ مہارت حاصل کیتی اتے یونیورسٹی آف پنسلوانیا لا اسکول وچ قانون دے پروفیسر ایلگرنن سڈنی بڈل دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1864-1894)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ولیم بلیکر (کرکٹر)

ولیم بلیکر (ڄمݨ دی تاریخ: 29 ستمبر 1853ء – وفات دی تاریخ: 21 نومبر 1907ء) ہک آئرش کرکٹ کھݙاڑی ہئی۔ اوں نے 1873ء اتے 1876ء دے درمیان کیمبرج یونیورسٹی کرکٹ کلب کیتے 32 اول درجہ میچ کھیݙے۔ ایں دی تعلیم ہیرو اسکول وچ تھئی ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1864-1894)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
فرڈینانڈو بینیٹ

لیفٹیننٹ کرنل فرڈینانڈو والس بینیٹ (ڄمݨ دی تاریخ: 13 دسمبر 1850ء – وفات دی تاریخ: 17 اکتوبر 1929ء) ہک انگریز سپاہی ہئی جئیں نے 1874ء اتے 1878ء دے درمیان 4 اول درجہ کرکٹ میچ کھیݙے۔

### انتقال
ایں دا انتقال نارتھم، ڈیون وچ 1929ء وچ 78 سال دی عمر وچ تھیا۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1864-1894)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
مہا المنیف

link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Maha_Al_Muneef.jpg|thumb|مارچ 2016ء میں مہا المنیف اعزاز وصول کرتے ہوئے۔
مہا المنیف (عربی: لدكتورة مها عبدالله المنيف; پیدائش 1960ء) سعودی عرب وِچ قومی خاندانی تحفظ پروگرام (NFSP) دی ناظم امور ہَئی۔ او بچیں دی متعدی بیماری دی ماہر ہَئی اَتے گھریلو تشدد اَتے بچیں دے نال بدسلوکی دا شکار تِھیوݨ والیں دے بارے وِچ بیداری پیلاوݨ کِیتے کم کرتی رہی ہَئی۔

## حیاتی
المنیف سعودی عرب وِچ 1960ء وِچ پیدا تِھئی، ایہو سال ہا جِہڑے وِچ ڄائیں کوں پہلی واری تعلیم حاصل کرݨ دی اجازت ݙتی ڳئی ہئی۔ او سعودی عرب وِچ اسکول اَتے یونیورسٹی ڳئی ہئی، پر او آہدی ہَئی جو امریکا وِچ کم کرݨ دے ہک عشرے دے دوران انّھاں دیاں صلاحیتاں کوں نکھارا ڳیا ہا۔ سعودی عرب وِچ انّھاں کوں حقائق ݙسائے ڳئے پر امریکا وِچ انّھاں بحران نال نمٹݨ دا طریقہ سِکھیا۔
link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Maha_Al_Muneef_with_Obama.jpg|thumb|صدر اوباما 2016ء میں المنیف کو اعزاز دے رہے ہیں۔
2009ء توں 2013ء تئیں المنیف نے سعودی عرب دی مشاورتی کونسل، شوریٰ کونسل دے مشیر دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں۔ اگست 2013ء وِچ، وزراء دی کونسل نے گھریلو تشدد دے متاثرین دے تحفظ کِیتے تاریخی قانون سازی کیتی۔ المنیف اَتے قومی خاندانی تحفظ پروگرام نے "بدسلوکی توں تحفظ" قانون دے مسودے دی تیاری اَتے مشورہ ݙیوݨ وِچ ہک کردار ادا کیتا، جیڑھا سعودی عرب وِچ پہلی واری گھریلو تشدد دی تعریف کریندا ہَئی اَتے اونکوں مجرم قرار ݙیندا ہَئی۔ مہا المنیف کوں خاص طور تے ایں انسانی خدمت کِیتے 2014ء دے بین الاقوامی زنانیاں کریج اعزاز نال وی نوازیا ڳیا۔ او ایں تقریب وِچ شرکت نی کر سڳی ہئی ایں کِیتے باراک اوباما نے اپریل 2014ء وِچ سعودی عرب وِچ انّھاں کوں انعام نال نوازیا۔

این ایف ایس پی کوں 2005ء وِچ سعودی عرب وِچ گھریلو تشدد اَتے بچیں دے نال بدسلوکی نال نمٹݨ کِیتے بݨایا ڳیا ہا۔ این ایف ایس پی نے وکالت دے پروگرام تیار کیتے ہَن، جیڑھے وِچ سعودی عرب وِچ گھریلو تشدد اَتے بچیں دے نال بدسلوکی دے اعدادوشمار دی اطلاع ݙتی ڳئی ہَئی اَتے بدسلوکی دا شکار تِھیوݨ والیں کِیتے خدمات فراہم کرݨ دیاں کوششاں دی قیادت کیتی ہَئی۔

## حوالے

ونکی:سعودی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
سمر بدوی

سمر بنت محمد بدوی (عربی: سمر بدوي; پیدائش 28 جون 1981ء) سعودی عرب دی ہک انسانی حقوق دی کارکن ہَن۔ انّھاں نے تے انّھاں دے پیؤ نے ہک ݙوجھے دے خلاف عدالتی مقدمات دائر کِیتے ہَن۔ بدوی دے پیؤ نے انّھاں تے سعودی عرب دے مردانہ سرپرستی دے نظام دے تحت نافرمانی دا الزام لایا تے انّھاں نے اپݨے پیؤ تے عدل دا الزام لایا — اِیں قانون دے تحت کہیں فرد، خاص طور تے ہک زنانی کِیتے جیڑھا اوہ چاہندی ہِے یا جیڑھا اُون٘دا حق ہِے، اُون٘کوں حاصل کرݨ مشکل یا ناممکن بݨا ݙیوݨ جرم ہِے۔ مثال دے طور تے، اُون٘دا حق، اسلامی فقہ دے مطابق ویاہ کرݨ، اُون٘کوں ویاہ کرݨ دی اجازت ݙیوݨ توں انکار کرݨ وغیرہ۔ بدوی دے الزامات نال تعلق رکھݨ والے کئی مقدمات دی تاریخاں توں محروم تِھیوݨ دے بعد، انّھاں کِیتے گرفتاری دا وارنٹ جاری کِیتا ڳیا تے بدوی کوں اپریل 2010ء کوں قید کر ݙِتّا ڳیا۔ جولائی 2010ء وِچ، جدہ جنرل کورٹ نے سمر بدوی دے حق وِچ فیصلہ ݙِتّا تے انّھاں کوں 25 اکتوبر 2010ء کوں رہا کر ݙِتّا ڳیا تے انّھاں دی سرپرستی ہک چاچے کوں منتقل کر ݙِتّی ڳئی۔ انّھاں دی رہائی کِیتے مقامی تے بین الاقوامی حمایت دی مہم چَلدی پئی ہئی۔ سعودی این جی او ہیومن رائٹس فرسٹ سوسائٹی نے بدوی دی قید کوں "اشتعال انگیز غیر قانونی حراست" قرار ݙِتّا۔

بدوی نے 2011ء دے بلدیاتی انتخابات کِیتے اپݨی رجسٹریشن کوں مسترد کرݨ کِیتے وزارت بلدیات تے دیہی امور دے خلاف شکایتی بورڈ وِچ مقدمہ دائر کِیتا۔ انّھاں نے 2011ء–2012ء زنانیاں دی ڈرائیونگ مہم وِچ جون 2011ء توں باقاعدگی نال گاڑی چَلا تے پولیس تے عدالتی طریقہ کار وِچ زنانیاں ڈرائیوراں دی مدد کرݨ وِچ حصہ گِھدّا۔ نومبر 2011ء وِچ، انّھاں نے تے منال الشریف نے شکایات بورڈ وِچ سعودی عرب دے جنرل ڈائریکٹوریٹ آف ٹریفک دے خلاف ڈرائیوراں دے لائسنس کِیتے انّھاں دیاں درخواستاں کوں مسترد کرݨ تے الزامات دائر کِیتے ہَن۔ 8 مارچ 2012ء کوں، بدوی کوں زنانیاں دے حقوق وِچ انّھاں دی شراکت کِیتے ریاستہائے متحدہ دے محکمہ خارجہ نے ہک ایوارڈ ݙِتّا ہئی۔

2018ء وِچ انّھاں کوں سعودی حکام نے دوبارہ گرفتار کر گِھدّا۔ کینیڈا دی طرفوں انّھاں دی فوری رہائی دی درخواست نے کینیڈا تے سعودی عرب دے درمیان وِچ ہک وݙے سفارتی تنازع کوں جنم ݙِتّا۔

## نافرمانی تے ''عادل'' عدالت دے مقدمات
سمر بدوی کوں مبینہ طور تے انّھاں دے پیؤ نے 15 سال تک جسمانی طور تے ہراساں کِیتا۔ انّھاں دی ماݙی دا انتقال اکتوبر 2010ء توں پہلے تِھی ڳیا ہئی۔ مارچ 2008ء وِچ، اوہ بچ تے جدہ وِچ زنانیاں دی پناہ گاہ، پروٹیکشن ہوم وِچ چلی ڳئی ہَن۔ مرد سرپرستی دے نظام دے تحت انّھاں دے مرد سرپرست دے طور تے، بدوی دے پیؤ نے انّھاں دے خلاف نافرمانی دا الزام لایا۔ سعودی پبلک پراسیکیوشن اینڈ انویسٹی گیشن بیورو نے الزام واپس گِھن گِھدّا۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:سعودی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
لولوہ بنت فیصل

لولوہ بنت فیصل السعود (عربی: لولوة الفيصل آل سعود ; پیدائش 1948) سعودی عرب دے شاہ فیصل تے عفت الثنیان دی دِھی ہَئی۔ انّھاں کوں سعودی شاہی خاندان دی سب توں وَدھ عوامی طور تے نظر آن٘وݨ والیاں زنانیاں وِچوں ہِک سمجھا ویندا ہَئی۔ اوہ سعودی عرب وِچ زنانیاں دی تعلیم تے ٻئے سماجی مسائل کِیتے ہِک ممتاز کارکن ہَئی۔

## سیرت
لولوہ بنت فیصل، شاہ فیصل تے عفت الثنیان دے نَو بچّیاں وِچوں ہِک ہَئی۔ اُون٘دی ماں عفت ہِک تُرک خاندان وِچ پیدا تِھئی ہَئی۔ انّھاں دی پرورش طائف دے ہِک محل وِچ تِھئی۔ فیصل دے ٻئے بچّیاں دی طرحاں، اُون٘ے وی بیرون ملک تعلیم حاصل کِیتی تے لوزان، سوئٹزرلینڈ وِچ ہائی اسکول وِچ تعلیم حاصل کِیتی۔ اُون٘ے اپݨے ہِک کزن سعود بن عبد المحسن نال شادی کِیتی جِیڑھی تُوں اُون٘دے ٻال تِھئے پر دس سال دے بعد طلاق تِھی ڳئی۔

شہزادی لولوہ دے کزن فیصل بن مساعد نے مارچ 1975 وِچ اپݨے والد کوں قتل کر ݙِتّا، جِڈّھاں لولوہ 27 سال دی ہَئی۔

### زنانیاں دے مسئلے
شہزادی لولوہ نے اپݨی زندگی سعودی عرب وِچ زنانیاں دی فلاح و بہبود خاص کر تعلیم دے شعبے وِچ بہتری کِیتے وقف کر رکھّی ہَئی۔ اوہ 1970 توں ریاض وِچ النہدہ فیلانتھروپک سوسائٹی برائے زنانیاں دی رکن ہَئی۔ 1990 توں 1999 تئیں، اُون٘ے جدہ وِچ دار الحنان اسکول دی نگرانی وِچ اپݨی ماں ملکہ عفت دی مدد کِیتی، جیڑھا سعودی عرب دا پہلا نجی ہائی اسکول ہَئی۔ اُون٘ے اپݨی ماں تے بھیݨ بھراواں دے نال رلّے 1999 وِچ ایفات کالج (ہُݨ ایفات یونیورسٹی) کوں تلاش کرݨ وِچ مدد کِیتی۔ 

لولوہ کالج دے قیام دے تمام مراحل وِچ شامل ہَئی، فنڈز اکٹھے کرݨ، نصاب دی تیاری، تعمیرات دی نگرانی توں لے کے اُستاداں تے عملے دی خدمات حاصل کرݨ تئیں۔ اوہ یونیورسٹی دے بورڈ آف فاؤنڈرز تے بورڈ آف ٹرسٹیز دی صدر نشین تے جنرل سپروائزر دے طور تے کم کرین٘دی ہَئی۔ اُون٘ے 2005 وِچ پہلی واری مغربی میڈیا دی طرفوں اپݨی تصویر کھِچوݨ دی اجازت ݙِتّی۔

2007 دے عالمی اقتصادی فورم وِچ ہِک عوامی اجلاس دے دوران، لولوہ نے سعودی عرب وِچ زنانیاں دے ڈرائیونگ تے پابندی دے خلاف ڳالھ کِیتی۔ سعودی زنانیاں دے وَدھ حقوق دی وکالت کرݨ دے علاوہ، اوہ سعودی عرب وِچ زنانیاں دے بارے وِچ مغرب وِچ موجود غلط فہمیاں دے خلاف وی کم کرین٘دی ہَئی۔ اوہ اِیں ڳالھ تے اصرار کرین٘دی ہَئی کہ مُسلم زنانیاں کوں مساوی حقوق حاصل ہِن پر ضروری کائنی جو مَرداں دے برابر حقوق ہووِن۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:سعودی شہزادیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
تھامس وائیتھ

تھامس میلٹ وائیتھ (ڄمݨ دی تاریخ: 1814ء - وفات دی تاریخ: 1854ء) انگلینڈ توں انویوی صدی دے کرکٹ کھݙاڑی ہن۔ ہک نامعلوم بلے باز، اوں نے میریلیبون کرکٹ کلب کیتے 1839ء اتے 1841ء دے درمیان 10 اول درجہ کرکٹ میچ کھیݙے۔ اوں نے کیمبرج وچ انویٹیشنل الیون کیتے اتے لنکنز ان کیتے کھیݙݨ وچ وی وقت گزاریا جیہڑا لندن دے انز آف کورٹ وچوں ہک ہے۔ ایندا انتقال 1854ء کوں 40 سال دی عمر وچ کولچسٹر، ایسیکس وچ تھیا۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
نسیمہ السادہ

نسیمہ السادہ (انگریزی: Nassima al-Sadah) (عربی: نسيمة السادة; پیدائش 13 اگست 1974) ہک شیعہ انسانی حقوق دے مصنف تے فعال کارکن ہَن، جیڑھی "مستحق شیعہ" دے ناں نال مشہور ہَن۔ اوہ سعودی عرب دے مشرقی صوبے قطیف توں ہَن۔ انّھاں نے کئی سالاں توں قطیف، سعودی عرب وِچ "شہری تے سیاسی حقوق، زنانیاں دے حقوق تے شیعہ اقلیت دے حقوق کِیتے مہم چلائی"۔ اوہ 2015ء دے سعودی عرب دے میونسپل انتخابات وِچ امیدوار دے طور تے حصہ گِھدّا، پر انّھاں نااہل قرار ڈِتّا ڳیا۔ نسیمہ السادہ تے ہک ٻئی ممتاز کارکن، سمر بدوی کوں 30 جولائی 2018ء کوں سعودی حکام نے "کارکناں، علما تے صحافیاں" دے خلاف وسیع پیمانے تے "حکومتی کریک ڈاؤن" وِچ گرفتار کر گِھدّا ہئی۔

## پس منظر
صحافیاں کوں تحفظ ݙیوݨ دی کمیٹی (سی پی جے) دے مطابق، نسیمہ السادہ نے کالم نگار تے سعودی خبراں دی ویب گاہ جوہائنہ دے مبصر دے طور تے انسانی حقوق دے بارے وِچ لکھیا، خاص طور تے زنانیاں دے حقوق، جیندے وِچ زنانیاں دی سیاسی شرکت، سعودی عرب دے قومیت دے قوانین تے زنانیاں دے خلاف تشدد دے خاتمے کِیتے اقوام متحدہ دی مہم شامل ہئی۔ نسیمہ السادہ نے زنانیاں دے حقوق کِیتے کم کرݨ والیاں ٻیاں کارکناں دی طرحاں مردانہ سرپرستی دے نظام تے گاڑی چلاوݨ دے حق کوں ختم کرݨ دی مہم چلائی۔ مرد رشتہ دار دی رضامندی دے بغیر زنانیاں کوں وݙے فیصلے کرݨ دی اجازت کائنی۔

## ویمن 2 ڈرائیو (زنانیاں دا ڈرائیونگ دا حق)
2012ء وِچ نسیمہ السادہ نے "وزارت داخلہ دے محکمہ ٹریفک دے خلاف" مشرقی صوبے وِچ "دمام دی عدالت وِچ" ہک مقدمہ دائر کِیتا، جیندے وِچ "پہیے دے پِچھوں ویڄݨ" تے زنانیاں کوں گاڑی چلاوݨ دی مہم کوں بحال کرݨ دی ہک وݙی مہم دے حصے دے طور تے کامیابی حاصل تِھئی۔ 2011ء-12ء دے دوران وِچ 2011ء توں 2013ء تک سعودی عرب وِچ احتجاج (عرب بہار) دے دوران، منال الشریف تے سمر بدوی پہلے ہی ایہو جہے مقدمے دائر کر چُکّیاں ہَن۔ سعودی عرب وِچ جون 2018ء وِچ زنانیاں کوں گاڑی چلاوݨ دا حق ݙِتّا ڳیا ہئی۔

## حوالے

ونکی:سعودی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
سامیہ العمودی

سامیہ العمودی (عربی: ساميه العمودي) سعودی عرب دی ہک ماہر امراض زنانیاں، ماہر امور زچگی اَتے صحت دی دیکھ بھال دی کارکن اَتے پروفیسر ہَئی۔ اوہ شیخ محمد حسین العمودی ادارہ برائے اتکرجتا سرطان پستان دی سربراہ ہَئی۔ اوہ سرطان پستان دے بارے وِچ آگاہی پیدا کرݨ وِچ اپݨے کم کِیتے مشہور ہَئی، خود ایں بیماری دی تشخیص دے بعد۔ اوہ خلیج تعاون کونسل دی پہلی زنانی ہَئی جیڑھی یونین برائے بین الاقوامی کینسر کنٹرول بورڈ وِچ بیٹھی ہَئی۔

## حیاتی دا احوال
1981 وِچ، سامیہ العمودی شاہ عبد العزیز یونیورسٹی دے طبی کالج توں گریجویشن کرݨ والے پہلے ڈاکٹراں وِچ شامل تِھئی۔

اپریل 2006ء وِچ، انّھاں نے خود کوں چھاتی دے کینسر دی تشخیص کیتی، جیڑھے کِیتے انّھاں کیموتھراپی کروائی۔ اوہ پہلی سعودی زنانی تِھئی جیڑھی ایں بیماری دے اپݨے تجربے دے بارے وِچ عوامی سطح تے لکھیا، جیڑھا انّھاں نے المدینہ اخبار وِچ ہفتہ وار کالم وِچ مضامین دی ہک سیریز وِچ کیتا۔ اوہ روزانہ ٹی وی شو وِچ وی نظر آندی تِھئی۔

مارچ 2007ء وِچ، انّھاں کوں ریاستہائے متحدہ دے محکمہ خارجہ دی کانڈولیزا رایس نے ہک افتتاحی بین الاقوامی زنانیاں برائے کریج اعزاز نال نوازیا ہا۔

2010ء وِچ، اوہ پاور 100 دی فہرست وِچ پنجویں نمبر تے تِھئی، جیڑھی عربی کاروبار دی دنیا دے سب توں زیادہ بااثر عرباں دی سالانہ فہرست ہَئی۔ سامیہ العمودی کوں بعد وِچ عربی کاروبار نے وی "100 طاقتور ترین عرب زنانیاں 2016ء - حفظان صحت اَتے سائنس" وِچ 2015ء وِچ 37ویں اَتے 2016ء وِچ 66ویں نمبر تے رکھیا۔

2012ء توں، جیڑھے سال انّھاں نے کینسر دا علاج مکمل کیتا، انّھاں نے چھاتی دے کینسر وِچ شیخ محمد حسین العمودی سنٹر برائے اتکرجتا دی سربراہ اَتے کے اے یو، جدہ سعودی عرب وِچ چھاتی دے کینسر کِیتے سائنسی کرسی دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ہَن اَتے جی ای حفظان صحت دے #GetFit دے طور تے خدمات انجام ݙیندی پئی ہَن۔

سامیہ العمودی شیخ محمد حسین العمودی ادارہ برائے اتکرجتا سرطان پستان دے سی ای او دے طور تے خدمات انجام ݙیندی پئی ہَن، سائنسی چھاتی دے کینسر دے چیئر ہَن، بی ایچ جی آئی دی اسٹیئرنگ کمیٹی دے رکن ہَن اَتے شاہ عبد العزیز یونیورسٹی، جدہ وِچ ہک ایسوسی ایٹ پروفیسر اَتے کنسلٹنٹ ماہر امراض زنانیاں ہَن۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ہیلیفیکس وائٹ

مائیکل تھامس ہیلی فیکس وائٹ (ڄمݨ دی تاریخ: 26 اپریل 1829ء - وفات دی تاریخ: 5 مارچ 1909ء) ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاڑی ہئی۔ مارچ 1909ء وچ ایندا انتقال ویسٹ منسٹر وچ تھیا۔ مارچ 1909ء وچ ایں دا انتقال ویسٹ منسٹر وچ تھیا۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
آرتھر روٹسلے، تیسرا بیرن روٹسلے

آرتھر روٹسلی، تریجھا بیرن روٹسلے (ڄمݨ دی تاریخ: 17 جون 1824ء - وفات دی تاریخ: 28 دسمبر 1910ء) ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاڑی اتے برطانوی ہم عمر اتے لبرل سیاست دان ہئی۔ لارڈ روٹسلی دا انتقال دسمبر 1910ء وچ 86 سال دی عمر وچ اپݨے گھر 8 ہربرٹ کریسنٹ، نائٹس برج وچ تھیا۔ او کجھ عرصے توں بیمار ہئی اتے ݙھݨ دی وجہ توں ترٹی ہوئی ڄھنڳ توں صحت یاب تھی ڳیا  ہئی۔ ایندے بعد ایندا سب توں وݙا زندہ بچ ونڄݨ آلا پتر ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ایمی روکو

ایمی روکو (پیدائش: 1992/1993ء) سعودی عرب دی ہک زنانی کامیڈین، ریپر تے ماڈل ہِے۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
روکو جدہ وِچ پیدا تِھئی پر اُون٘دی پرورش ریاض وِچ تِھئی۔ اوہ پنج بھیݨ بھراواں وِچوں سَبھ توں وݙی ہِے تے اپݨے مزاح دے احساس دا سہرا اپݨے والدین کوں ݙِتّا ہِے۔ اُون٘ں میڈیکل سائنسز وِچ ڈگری حاصل کِیتی۔

## کیریئر
روکو نے پہلی وار 2014ء وِچ آن لائن توجہ حاصل کِیتی جݙاں اُون٘ں وائن تے تے بعد وِچ انسٹاگرام تے ویڈیوز ڈالݨ شروع کِیتیاں۔ بعد وِچ اوہ ٹک ٹاک وِچ منتقل تِھی ڳئی۔ 2016ء وِچ اُون٘ں برانڈ ڈیلز دے ذریعے اپݨے اکاؤنٹس توں پیسے کَمائے تے 2018ء تک اوہ سوشل میڈیا دے ذریعے اِتّے پیسے کَما گِھندی ہئی جو اُون٘ں ہسپتال دی نوکری چھوڑ ݙِتّی۔ مئی 2019ء تک اُون٘ں انسٹاگرام تے 13 لکھ فالوورز کٹھے کر گِھدّے ہَن۔ روکو نیو بیلنس دے برانڈ ایمبیسڈر وی رہی ہِن۔

## ٹیلی ویژن
2022ء وِچ روکو وارنر بروس دے ریئلٹی شو *ڈیر ٹو ٹیک رسکس* وِچ شامل ہئی۔ روکو مختصر طور تے نیٹ فلکس دے *دبئی بلنگ* دے ݙوجھے سیزن وِچ وی شامل ہئی۔

## موسیقی دا کیریئر
روکو 2020ء وِچ ریپ کر رہی ہئی تے اُون٘ں اپݨی کُجھ موسیقی اپݨے یوٹیوب چینل تے پوسٹ کِیتی۔ اوہ بینیفٹ کاسمیٹکس دی پہلی میوزک ویڈیو، *گرل گینگ!* وِچ نمایاں تِھئی ہَن۔ روکو نے اپݨا پہلا سنگل *سیبی* 2022ء وِچ ریلیز کِیتا۔ اوہ انسومنیا ریکارڈز دی تخلیقی ڈائریکٹر ہِن۔

## ایوارڈز

* بی بی سی 100 خواتین 2016ء
* مڈل ایسٹرن سوشل میڈیا اسٹار (نامزد) پیپلز چوائس ایوارڈز 2022ء 

## ذاتی زندگی
روکو 11 سال دی عُمر توں حجاب پَہندی ہِے تے 20ء دی دہائی دے اوائل توں نقابی پوش ہِے۔ اُون٘ں اپݨا قانونی نام آن لائن ظاہر کائنی کِیتا۔ روکو سعودی حکومت دی طرفوں زنانیاں تے عائد پابندیاں تے تنقید کِیتی ہِے، جیندے وِچ زنانیاں دے ڈرائیونگ تے پابندی وی شامل ہِے جیڑھی 2018ء وِچ ختم کِیتی ڳئی ہئی۔

## حوالے

ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
العنود بنت دحام

العنود بنت دحام (پیدائش 1957ء) اردن وِچ بنی صخر نال تعلق رکھݨ والے الفیض قبیلہ دے شیخاں وِچوں ہک شیخ دحام بن دردہ البخیت الفائز دی دِھی ہَئی۔ اوہ 1972ء توں 2003ء دے درمیان وِچ شاہ عبداللہ بن عبدالعزیز آل سعود دی زال تِھئی پھر انّھاں دی طلاق تِھی ڳئی۔ اوہ چار دِھیاں دی ماں ہَئی: جواہر، ہالہ، ماہا اَتے سحر۔ سنڈے ٹائمز اخبار نے انّھاں ݙوہیں بھیݨاں اَتے انّھاں دی ماں دے الزامات دی مکمل تفصیلات لندن وِچ سعودی سفارت خانہ کوں بھیڄیاں اَتے انّھاں دی طرفوں کوئی جواب نی ݙتا ڳیا اَتے اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے انسانی حقوق کوں وی ماں العنود دا خط پُڄایا ڳیا۔ زنانیاں دے خلاف تشدد دے بارے وِچ اقوام متحدہ دی خصوصی نمائندہ راشدہ منگو نے ضروری اقدامات کرݨ دی ہدایت کیتی۔ اوہ 2003ء وِچ اپݨی طلاق دے بعد توں لندن وِچ مقیم ہَن۔

## العنود اَتے انّھاں دیاں دِھیاں دا معاملہ
العنود الفائز نے اپݨے دورہ سعودی عرب دے دوران وِچ امریکی صدر براک اوباما توں اپیل کیتی جو اوہ جدہ دے ہک محل وِچ انّھاں دی خواہش دے برعکس انّھاں دیاں چار دِھیاں دی رہائی کِیتے مداخلت کرن جنّھاں کوں انّھاں دے پیو نے 14 سال توں نظر بند رکھیا ہویا ہَئی۔ اڄ تک انّھاں دا شناختی کارڈ یا پاسپورٹ نی بݨایا ڳیا اَتے اوہ ݙینھ وِچ ہک وقت کھانا کھاندیاں ہَن۔

العنود الفائز نے ٹائمز کوں انٹرویو ݙیندے ہوئے آکھیا جو انّھاں دیاں چار دِھیاں کوں زبردستی پکڑ کر باہر دی دنیا توں الگ کر ݙتا ڳیا ہَئی۔ بادشاہ نے دِھیاں دے سوتیلے بھرا کوں انّھاں دی نگرانی کِیتے مقرر کیتا اَتے انّھاں کِیتے محل توں نکلݨ دی کوئی صورت موجود نی ہئی۔

سنڈے ٹائمز اخبار نے انّھاں ݙوہیں بھیݨاں اَتے انّھاں دی ماں دے الزامات دی مکمل تفصیلات لندن وِچ سعودی سفارت خانہ کوں بھیڄیاں اَتے انّھاں دی طرفوں کوئی جواب نی ݙتا ڳیا اَتے اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے انسانی حقوق کوں وی ماں العنود دا خط پُڄایا ڳیا۔ زنانیاں دے خلاف تشدد دے بارے وِچ اقوام متحدہ دی خصوصی نمائندہ راشدہ منگو نے ضروری اقدامات کرݨ دی ہدایت کیتی۔ اوہ 2003ء وِچ اپݨی طلاق دے بعد توں لندن وِچ مقیم ہَن۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
واروک ریڈ وروتھ

واروک ریڈ وروتھ (ڄمݨ دی تاریخ: 1825ء - وفات دی تاریخ: 11 اپریل 1867ء) ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاڑی اتے پادری ہئی جئیں نے 2 فرسٹ کلاس کرکٹ میچ کھیݙے، ہک ہک کیمبرج یونیورسٹی کرکٹ کلب اتے میریلیبون کرکٹ کلب کیتے۔ او ہارٹ فورڈ شائر دے نارتھ چرچ وچ پیدا تھیا ہئی، حالانکہ ایندی پیدائش دی صحیح تاریخ معلوم نئیں ہے اتے ایندا انتقال لندن دے کینسنگٹن وچ تھیا۔   

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
منال الشریف

منال الشریف (پیدائش 25 اپریل 1979ء) حقوق زنانیاں کِیتے کوشش کرݨ والی ہک سعودی زنانی ہِے۔ منال نے 2011ء وِچ سعودی عرب وِچ زنانیاں دے ڈرائیونگ کرݨ دے حق کِیتے کم دا آغاز کِیتا۔ وجیہ الحویدر جیڑھی پہلے ہی حقوق زنانیاں کِیتے کم کر رہی ہئی تے کار چلاوݨ دی وڈیو بݨائی ہئی، اُون٘ں منال الشریف دی ڈرائیونگ کرݨ دے ویلے وڈیو بݨائی تے یوٹیوب تے فیس بک تے پیش کِیتی۔ 21 مئی 2011ء کوں منال کوں گرفتار کر گِھدّا ڳیا تے 30 مئی کوں اِیں شرط تے ضمانت تِھئی جو، منال الشریف ذرائع ابلاغ نال ڳالھ کائنی کریسی، گاڑی کائنی چلائیسی تے دوبارہ پُچھ ڳچھ کِیتے بلائی ڳئیسی تاں حاضری ݙیسی۔

## تعلیم
منال نے شاہ عبد العزیز یونیورسٹی توں بی ایس سی دی سند گِھدّی ہِے۔ 2012ء تک، سعودی عرب دی قومی تیل کمپنی، سعودی آرامکو وِچ منال نے انفارمیشن سیکورٹی کنسلٹنٹ دے طور تے کم کِیتا۔ منال سعودی عرب دے روزنامہ الحیات وِچ وی لکھدی رہی ہِے۔ منال دی پہلی کتاب *ڈرائیونگ کِیتے جرات: ہک سعودی زنانی دی بیداری* (Daring to Drive: a Saudi Woman's Awakening) سائمن اینڈ شسٹر نے جون 2017ء وِچ شائع کِیتی۔ اِیہ کتاب جرمن، عربی، ترکی تے ڈنمارکی زبان وِچ دستیاب ہِے۔

## ذاتی زندگی
منال دے ݙو ٻال ہِن، ہک پُتر سعودی عرب وِچ دادی کول ہوندا ہِے تے ݙوجھا آسٹریلیا وِچ منال کول۔ سعودی عرب والا پُتر منال نال کائنی مِلدا۔ پہلی ویاہ سعودی عرب وِچ تِھئی جیندے توں 2005ء وِچ ہک پُتر پیدا تِھیا، پر اِیہ ویاہ طلاق تے ختم تِھئی۔ سعودی قانون دے مطابق پُتر کوں والد دی سرپرستی وِچ ݙے ݙِتّا ڳیا۔ طلاق دے بعد منال دبئی چلی ڳئی، اُتّھاں اُون٘ں اپݨے پُتر نال مِلݨ کِیتے اُون٘کوں دبئی سݙاوݨ دی کوشش کِیتی تاں اُون٘دا سابقہ شوہر اِیں ڳالھ توں انکار کر ݙِتّا، جیندے تے منال واپس سعودی عرب آئی تے عدالت وِچ اپیل کِیتی۔ عدالت نے ݙہویں صدی عیسوی دے ہک اسلامی قانون دا اطلاق کِیتا، جیندے وِچ لمبے فاصلے دے سفر کوں ٻالاں کِیتے خطرناک قرار ݙِتّا ڳیا ہِے، تے ٻال کوں دبئی دے سفر توں روک ݙِتّا۔

منال دی ݙوجھی ویاہ توں ہک ٻیا پُتر 2014ء وِچ پیدا تِھیا۔

## حوالے

ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:سعودی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:1979ء دے ڄمان٘درُو
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:مکہ دے ڄماندرو شخصیتاں
مدیہ العجروش

مدیحہ العروش سعودی عرب وِچ زنانیاں دے حقوق دی کارکن، ماہر نفسیات اَتے فوٹوگرافر ہَن۔ انّھاں کوں مئی 2018ء وِچ سعودی حکام نے لجین الهذلول اَتے پنج ٻئے افراد دے نال حراست وِچ گھِن ڳیا ہئی۔

## زنانیاں دے حقوق دی سرگرمی
1990ء وِچ، العروش نے زنانیاں دی ڈرائیونگ تے پابندی دے خلاف سعودی زنانیاں دے پہلے احتجاج وِچ حصہ گھدا۔ ایں کارروائی دے نتیجے وِچ، العروش کوں حراست وِچ گھِن ڳیا اَتے اوہ اپݨی ملازمت اَتے پاسپورٹ توں محروم تِھی ڳئی۔ کویت وِچ تِھیوݨ والی پہلی خلیجی جنگ دے نال، "سعودی عرب وِچ تعینات زنانیاں امریکی فوجیاں کوں گاڑی چلاوݨ دے دوران ݙیکھ کر زنانیاں کوں اوہ تحریک ملی جیڑھا انّھاں کوں کرݨ دی ضرورت ہئی"۔ ایں کارروائی دی اضافی سزا دے طور تے، سعودی حکام نے 15 سال توں زائد عرصے وِچ العروش دی بݨائی ہوئی فوٹو گرافی دے نیگٹیو کوں ساڑ ݙتا ہئی۔

2013ء وِچ، العروش نے ٹیلی گراف کوں آکھیا، "1990ء وِچ میں بالکل ڈری ہوئی ہامی"، انّھاں آکھیا؛ "اَتے اساں جیڑھا کجھ کر پئے ہاسے، اونکوں اجاگر کرݨ اَتے اساݙی حفاظت کِیتے کوئی سوشل میڈیا نی ہئی"۔

15-18 مئی 2018ء دے نیڑے، انّھاں کوں سعودی حکام نے لجین الهذلول، ایمان النفجان، عزیزہ الیوسف، عائشہ المنا اَتے زنانیاں دے حقوق دی مہم وِچ شامل ݙو مرداں دے نال حراست وِچ گھِن ڳیا۔ ہیومن رائٹس واچ نے گرفتاریاں دے مقصد کوں ڈراوݨے دے طور تے بیان کیتا جو "جو کوئی وی شخص ولی عہد دے حقوق دے ایجنڈے دے بارے وِچ شکوک دا اظہار کریسے، اونکوں گرفتار کر گھِدا ویندے"۔ سعودی حکام نے گرفتار کارکناں تے "غیر ملکی جماعتاں دے نال مشکوک روابط"، "بیرون ملک دشمن عناصر" کوں مالی مدد فراہم کرݨ اَتے سرکاری کارکناں کوں بھرتی کرݨ دے الزام لائے۔

دی انڈیپنڈنٹ دے مطابق، ایہ گرفتاریاں "سعودی عرب دی طرفوں زنانیاں دی ڈرائیونگ تے عائد دنیا دی واحد پابندی کوں ختم کرݨ توں صرف چھ ہفتے پہلے عمل وِچ آئیاں ہَن"۔

مدیحہ العروش اَتے عائشہ المنا کوں کجھ ݙینہاں دے بعد رہا کر ݙتا ڳیا، جݙاں جو ٻئے افراد حراست وِچ ریہے۔

## حوالے

ونکی:سعودی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
گائلز ملٹن

گائلز ملٹن (ڄمݨ 1966) تاریخی سفرنامیاں دا کھوڄ کار

گائلز ملٹن ہک مشہور لکھاری ہن ، جنھاں دی لکھت کھوڄ اتے تاریخی سفرنامیاں تے مبنی ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں دنیا دے مختلف حصیاں دے تاریخی سفرنامیاں کوں بیان کریندیاں ہن ۔ او خاص طور تے انہاں کھوڄ کاراں دیاں کہانیاں بیان کریندے ہن ، جنھاں دنیا دے اݨڄاتے حصیاں دا سفر کیتا ۔ 

ملٹن 1966 وچ ڄمے ۔ انہاں اپݨی لکھت وچ انہاں لوکاں دی جدوجہد اتے خطرات دا ذکر کیتا ہے ، جنھاں نویں دنیاواں کوں لبھݨ دی کوشش کیتی ۔ انہاں دی کتاب "بگ وائٹ ڈیتھ" (Big White Death) انٹارکٹیکا دے سفر دی کہانی بیان کریندی ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں انہاں لوکاں دی ہمت اتے قربانی دا ذکر کیتا ہے ، جنھاں ایں خطرناک سفر تے قدم رکھیا ۔ 

انہاں دی لکھت وچ تاریخی تفصیلات اتے دلچسپ کہانیاں دا ملاپ ہوندا ہے ۔ او انہاں لوکاں دی زندگی دا ذکر کریندے ہن ، جنھاں اپݨی ہمت اتے حوصلے نال دنیا دے نقشے کوں تبدیل کیتا ۔ انہاں دی کتاب "نیٹمیگ'ز کرس" (Nutmeg's Curse) مصالحیاں دی تلاش وچ تھیوݨ والے سفراں دی کہانی بیان کریندی ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں اوں دور دی تجارت اتے سیاست دا ذکر کیتا ہے ۔
لجین الهذلول

لجین الهذلول (عربی: لجين الهذلول؛ پیدائش 31 جولائی 1989) ہِک سعودی زنانیاں دے حقوق دی کارکن، ہِک سماجی شخصیت تے سیاسی قیدی ہَئی۔ اون٘ے برطانوی کولمبیا یونیورسٹی توں گریجویٹ کِیتا۔ الهذلول کوں سعودی عرب وِچ زنانیاں دی ڈرائیونگ تے پابندی دی خلاف ورزی کرݨ تے متعدد مواقع تے گرفتار کِیتا ڳیا تے رہا کِیتا ڳیا تے مئی 2018 وِچ زنانیاں دے حقوق دے کئی سرکردہ کارکناں دے نال، مؤثر طریقے نال اغوا تِھیوݨ دے بعد "مملکت کوں غیر مستحکم کرݨ دی کوشش" دے الزام وِچ گرفتار کِیتا ڳیا۔ متحدہ عرب امارات وِچ۔ اکتوبر 2018 تک، اوندے شوہر، سعودی اسٹینڈ اپ کامیڈین فہد البطیری کوں وی اردن توں زبردستی مملکت واپس گِھن آڳیا ہَا تے اوہ زیر حراست ہَن۔

الهذلول کوں "سر فہرست 100 طاقتور ترین عرب زنانیاں 2015" دی فہرست وِچ تریجھے نمبر تے رکھا ڳیا۔ مارچ 2019 وِچ، پین امریکا نے اعلان کِیتا جو نوف عبد العزیز، الهذلول تے ایمان النفجان کوں 2019 دا پین امریکا/باربی فریڈم ٹو رائٹ اعزاز ملسی۔ الهذلول کوں ٹائم میگزین دے "2019 دے 100 بااثر افراد" وِچوں ہِک قرار ݙِتّا ڳیا ہَا۔ الهذلول کوں 2019 تے 2020 وِچ امن دے نوبل انعام کِیتے نامزد کِیتا ڳیا ہَا۔ اپریل 2021 وِچ، اونکوں 2020 دے Václav ہیول انسانی حقوق دا انعام جیتݨ والی دے طور تے اعلان کِیتا ڳیا۔ اونکوں 10 فروری 2021 کوں جیل توں رہا کِیتا ڳیا ہَا۔

## زنانیاں دے حقوق دی سرگرمی (2014–2017)
الهذلول زنانیاں وِچ تحریک چلاوݨ تے سعودی مردانہ سرپرستی دے نظام دی مخالفت وِچ اپݨے کردار ݙوہائیں کِیتے ڄاتا ویندا ہِے۔ 1 دسمبر 2014 کوں، اونکوں مملکت وِچ زنانیاں دی ڈرائیونگ تے پابندی دی خلاف ورزی کرݨ دے الزام وِچ متحدہ عرب امارات توں سعودی عرب ویݨ دی اپݨی کار وِچ سرحد پار کرݨ دی کوشش دے بعد 73 ݙین٘ہاں کِیتے گرفتار کِیتا ڳیا تے حراست وِچ رکھا ڳیا۔ اوندے کول متحدہ عرب امارات دا لائسنس ہَا پر سعودی پولیس نے اونکوں گرفتار کر گِھدّا۔ الهذلول نے دسمبر 2015 وِچ سعودی بلدیاتی انتخابات وِچ حصہ گِھنݨ دی کوشش کِیتی، سعودی عرب وِچ زنانیاں کوں شامل کرݨ کِیتے پہلا ووٹ ہَا، پر اونکوں روک ݙِتّا ڳیا۔

ستمبر 2016 وِچ، 14,000 ٻئے لوکاں دے نال، الهذلول نے شاہ سلمان کوں ہِک پٹیشن تے دستخط کِیتے جیندے وِچ مردانہ سرپرستی دے نظام کوں ختم کرݨ دا مطالبہ کِیتا ڳیا ہَا۔ 4 جون 2017 کوں، اونکوں دمام دے شاہ فہد بین الاقوامی ایئرپورٹ تے گرفتار کر تے حراست وِچ گِھن ڳیا۔ گرفتاری دی وجہ سرکاری طور تے ظاہر کائنی کِیتی ڳئی، حالانکہ ایمنسٹی بین الاقوامی دا خیال ہِے جو اِیہ اوندی انسانی حقوق دی سرگرمی دی وجہ توں ہِے تے الهذلول کوں کہیں وکیل تک رسائی یا اوندے اہل خانہ نال کہیں رابطے دی اجازت کائنی ہئی۔

## حوالے

ونکی:سعودی زنانیاں
ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
عزیزہ یوسف

عزیزہ یوسف سعودی عرب دی زنانیاں دے حقوق دی کارکن تے ماہر تعلیم ہِن۔ اُون٘کوں مئی 2018ء وِچ سعودی حکام نے لجین الهذلول تے پنج ٻیاں افراد دے نال حراست وِچ گِھدّا ہئی۔

نومبر 2018ء تک، اوہ ظاہراً ڈھابان سینٹرل جیل وِچ قید ہئی۔ مارچ 2019ء دے آخر وِچ، زنانیاں نے اپݨا دفاع پیش کِیتا تے اُنھاں جسمانی تے جنسی زیادتیاں دے بارے وِچ ٻَٹایا جیڑھیاں اُنھاں قید وِچ برداشت کِیتیاں ہَن۔ عزیزہ یوسف، ایمان النفجان تے ڈاکٹر روکایا محارب کوں ضمانت تے رہا کر ݙِتّا ڳیا۔

## حالات زندگی
عزیزہ نے ورجینیا کامن ویلتھ یونیورسٹی وِچ تعلیم حاصل کرݨ کِیتے ریاستہائے متحدہ ویچݨ توں پہلے نوعمری وِچ کنگ سعود یونیورسٹی وِچ مختصر تعلیم حاصل کِیتی۔ اُون٘ں یونیورسٹی وِچ ماسٹر ڈگری مکمل کِیتی۔

عزیزہ نے ریٹائر تِھیوݨ توں پہلے 28 سال تک شاہ سعود یونیورسٹی وِچ کمپیوٹر سائنس پڑھائی۔

2013ء وِچ، عزیزہ کوں ساتھی کارکن ایمان النفجان دے نال ریاض وِچ خود گاڑی چلاوݨ تے گرفتار کر گِھدّا ڳیا ہئی۔ اُنھاں کوں ہک عہد تے دستخط کرݨ تے مجبور کِیتا ڳیا جو اوہ دوبارہ گاڑی کائنی چلائیسی۔ 2013ء وِچ، عزیزہ نے 5 سالہ ٻالی دے نال اُون٘دے پیؤ، ہک سعودی عالم دین دے عصمت دری دے بعد عالمی آگاہی مہم شروع کِیتی۔

2016ء وِچ، اُون٘ں سعودی عرب وِچ مردانہ سرپرستی دے نظام دے خلاف مہم دی قیادت کرݨ وِچ مدد کِیتی۔ اُون٘ں "رائل ایڈوائزری کونسل" کوں ہک 14,700 دستخطاں والی پٹیشن ݙیوݨ دی کوشش کِیتی جیندے وِچ سرپرستی دے ضوابط کوں ختم کرݨ دی کوشش کِیتی ڳئی ہئی پر اُون٘کوں انکار کر ݙِتّا ڳیا تے اُون٘کوں میل کرݨ کوں آکھا ڳیا۔

15-18 مئی 2018ء دے نیڑے، عزیزہ کوں سعودی حکام نے لجین الحتھلول، ایمان النفجان، عائشہ المانے، مدیحہ العروش تے زنانیاں دے حقوق دی مہم وِچ ملوث ݙو مرداں دے نال حراست وِچ گِھدّا ہئی۔ ہیومن رائٹس واچ نے گرفتاریاں دے مقصد کوں ڈراوݨے دے طور تے بیان کِیتا جو "کوئی وی شخص جیڑھا ولی عہد دے حقوق دے ایجنڈے دے بارے وِچ شکوک دا اظہار کریندا ہِے"۔ سعودی حکام نے گرفتار کارکناں تے "غیر ملکی جماعتاں نال مشتبہ رابطے"، "بیرون ملک دشمن عناصر" کوں مالی مدد فراہم کرݨ تے سرکاری کارکناں کوں بھرتی کرݨ دا الزام لایا۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:سعودی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
اسکائنر ووڈرف

اسکائنر جارج ووڈروف (ڄمݨ دی تاریخ: 6 جون 1814ء - وفات دی تاریخ: 4 فروری 1848ء) ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاڑی ہئی۔ جارج ووڈروف دا پتر، او جون 1814ء وچ چیسوک وچ پیدا تھیا ہئی۔ ووڈروف نے میریلیبون کرکٹ کلب کیتے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ 2 واری کھیݙیا، ݙونہاں ہی 1836ء اتے 1837ء وچ کیمبرج یونیورسٹی دے خلاف۔ اوں نے انہاں 2 میچاں وچ 6 رنز بݨائے جئیں وچ سب توں زیادہ اسکور 4 ناٹ آؤٹ رہیا۔ اینکوں جون 1841ء وچ لیفٹیننٹ دے طور تے ملکہ دے اپݨے ووسٹر شائر ہوسرز وچ کمیشن ݙتا ڳیا ہئی۔ ووڈروف دا انتقال فروری 1848ء وچ فارتھنگہو دے نارتھمپٹن شائر ڳوٹھ دے فارتھنگہو لاج وچ تھیا۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
زورا منتالووا

زورا منتالووا – زبیرکووا (ڄمݨ 1950) خوراک دی تاریخ دی ڄاݨ وند

زورا منتالووا – زبیرکووا وسطی یورپ دی خوراک دی تاریخ اتے مادی ثقافت دی ہک وݙی ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے ایں خطے دی خوراک دی روایتاں ، انہاں دے استعمال دے طریقے اتے انہاں دی مادی ثقافت تے مرکوز ہے ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے ایں خطے دی ثقافتی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ 

منتالووا – زبیرکووا 1950 وچ ڄمے ۔ انہاں اپݨی زندگی وسطی یورپ دی خوراک دی تاریخ اتے مادی ثقافت دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو خوراک صرف پیٹ بھرݨ دا ذریعہ نئیں ہوندی ، بھل ایہ ہک ثقافتی اظہار وی ہوندی ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں ایں ڳالھ کوں واضح کریندیاں ہن جو ایں خطے دے لوکاں دی خوراک انہاں دی تاریخ ، انہاں دے معاشرے اتے انہاں دی روایتاں دی عکاسی کریندی ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو وسطی یورپ دی مادی ثقافت اتھوں دے لوکاں دی زندگی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو ایں خطے دی خوراک دی تاریخ ٻہوں ڳنجھل ہے اتے ایں ڳالھ کوں سمجھݨ کیتے مختلف ذرائع توں معلومات حاصل کرݨی ضروری ہے ۔ 

زورا منتالووا – زبیرکووا دی تحقیق وسطی یورپ دی خوراک دی تاریخ اتے مادی ثقافت دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے ایں خطے دی ثقافتی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں وسطی یورپ دی ثقافتی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
سٹیون مینٹز

سٹیون مینٹز (ڄمݨ 1953) امریکہ وچ ٹٻر دی تاریخ دا ڄاݨ وند

سٹیون مینٹز امریکہ دے ہک مہاندرے تاریخ دان ہن ، جنھاں امریکی ٹٻر دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے امریکی ٹٻر دی تبدیلی ، انہاں دے سماجی اتے ثقافتی پہلوآں تے مرکوز ہے ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے امریکی سماج وچ ٹٻر دی اہمیت کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ 

مینٹز 1953 وچ ڄمے ۔ انہاں اپݨی زندگی امریکی ٹٻر دی تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو امریکی ٹٻر ہمیشاں ہک جیہاں نئیں رہیا ، بھل ایندے وچ وقت دے نال نال ٻہوں تبدیلیاں آئیاں ہن ۔ انہاں دیاں کتاباں ایں ڳالھ کوں واضح کریندیاں ہن جو امریکی ٹٻر اتھوں دے سماجی ، اقتصادی اتے سیاسی حالات توں ٻہوں متاثر تھیا ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو امریکی ٹٻر وچ مختلف نسلاں ، طبقات اتے ثقافتاں دے لوکاں دے ٹٻر دے مختلف انداز موجود ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو امریکی ٹٻر دی تاریخ ٻہوں ڳنجھل ہے اتے ایں ڳالھ کوں سمجھݨ کیتے مختلف ذرائع توں معلومات حاصل کرݨی ضروری ہے ۔ 

سٹیون مینٹز دی تحقیق امریکی ٹٻر دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے امریکی سماج وچ ٹٻر دی اہمیت کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں امریکی سماج کوں سمجھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
عائشہ المانع

عائشہ المانع (عربی: عائشة المانع) ہک سعودی کارکن اَتے زنانیاں دے حقوق دی علمبردار ہَن جنّھاں نے سعودی عرب وِچ زنانیاں دی ڈرائیونگ تے پابندی دے خلاف مظاہریاں اَتے مردانہ سرپرستی مخالف مہم ݙوہیں وِچ حصہ گھدا ہئی۔ اوہ المانع جنرل ہسپتال اَتے محمد المانع کالج برائے طب دی منتظم دے طور تے وی کم کریندی پئی ہَن، اَتے ابراہیم ایم المانع اَتے برادران دی بورڈ رکن ہَن۔

## زندگی
عائشہ المانع 1948ء وِچ سعودی شہر خبر وِچ پیدا تِھئیں۔ سعودی عرب وِچ الکتب وِچ قرآن دی تعلیم گھِدّے دے بعد، عائشہ نے مصر دا سفر کیتا، جِتّھاں انّھاں نے اسکول دی تعلیم مکمل کیتی۔ انّھاں دے بعد انّھاں نے بیروت دی امریکی یونیورسٹی توں سماجیات دی تعلیم گھِدّی اَتے 1971ء وِچ اوریگون یونیورسٹی توں سماجیات وِچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی، انّھاں دے بعد ایریزونا اسٹیٹ یونیورسٹی توں سماجیات وِچ ماسٹر ڈگری حاصل کیتی۔ انّھاں نے 1982ء وِچ کولوراڈو یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی، اوہ ثریا الترکی، ثریا عبید، فاتن شاکر اَتے سمیرا اسلام دے نال ایویں کرݨ والیاں پہلیاں سعودی زنانیاں وِچوں ہک بݨ ڳئیں۔ انّھاں دے مقالے دا عنوان معاشی ترقی اَتے سعودی عرب وِچ زنانیاں دی حیثیت تے انّھاں دے اثرات ہئی۔

1985ء وِچ، المانع نے الشرقہ الخلیجیہ للانماء (الخلیجیہ ڈویلپمنٹ کمپنی)، سعودی عرب وِچ پہلی کمپنی قائم کیتی جیڑھی مکمل طور تے زنانیاں دے ذریعے چلائی ویندی ہئی۔ کمپنی دا مشن زنانیاں کوں کمپیوٹر دی تربیت اَتے تکنیکی تعلیم فراہم کرݨا اَتے کمکاج وِچ زنانیاں تے تحقیق تے توجہ ݙیوݨ دے نال نال ہک تحقیقی مرکز قائم کرݨا ہئی۔

المانع 1990ء وِچ سعودی عرب وِچ پہلی زنانی ہسپتال دی منتظم بݨیاں، جݙاں جو اوہ سعودی عرب دے مشرقی صوبے وِچ المانع گروپ آف ہسپتال وِچ تعاون دیاں خدمتاں دی منتظم بݨیاں۔

## گرفتاری
مئی 2018ء وِچ انّھاں کوں ٻیاں سعودی کارکݨ زنانیاں، لجین الهذلول، ایمان النفجان، عزیزہ الیوسف اَتے مدیحہ العروش اَتے زنانیاں دے حقوق دے ݙو مرد کارکݨاں دے نال گرفتار کر گھِدا ڳیا، حالانکہ عائشہ المانع اَتے مدیحہ العروش کوں کجھ ݙینہاں دے بعد رہا کر ݙتا ڳیا۔ 

## حوالے

ونکی:سعودی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
چارلس وومب ویل

چارلس اوربی وومب ویل (ڄمݨ دی تاریخ: 3 اپریل 1813ء - وفات دی تاریخ: 14 ستمبر 1898ء) ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاڑی ہئی۔ وومب ویل اپریل 1813ء وچ سٹولنگٹوفٹ، سفولک وچ پیدا تھیا ہئی جیہڑا سر جارج وومب ویل اتے ایندی ذال ایلیزا لٹل دا پتر ہئی۔ اوں نے ݙو فرسٹ کلاس کرکٹ میچ کھیݙے، پہلا میچ 1845ء وچ میریلیبون کرکٹ کلب کیتے کرکٹ ڈاؤن، باتھ وچ ویسٹ آف انگلینڈ دے خلاف کھیݙیا۔ ایندا ݙوجھا میچ سرے کلب کیتے ایم سی سی دے خلاف اوول وچ 1848ء وچ تھیا۔ او 10ویں رائل ہوسرز وچ کارنیٹ دے عہدے تے فائز ہئی۔ اوں نے مئی 1836ء وچ شارلٹ کیتھرین ہنٹر نال شادی کیتی، ایں جوڑے دا ہک ٻال ہئی۔ بعد وچ اوں نے ستمبر 1865ء وچ فرانسس جین بیلی نال شادی کیتی، ایں جوڑے دا ہک ٻال وی ہئی۔ ستمبر 1898ء وچ وکٹوریہ، لندن وچ ایندا انتقال تھیا۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
یاگوتل مشیو

یاگوتل مشیو (ڄمݨ 1927) داغستان دی تاریخ دا ڄاݨ وند

یاگوتل مشیو داغستان دے شہر دربند دے ہک مہاندرے تاریخ دان ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی دربند اتے داغستان دی تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ہے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے دربند دی قدیم تاریخ ، اتھوں دی ثقافت اتے اتھوں دے لوکاں دی زندگی تے مرکوز ہے ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے ایں خطے دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ 

مشیو 1927 وچ ڄمے ۔ انہاں دربند دی تاریخ دے مختلف پہلوآں تے کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو دربند ہک قدیم اتے تاریخی شہر ہے ، جنھاں دی تاریخ ہزاراں سال پراݨی ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں دربند دی قدیم دیواراں ، اتھوں دے قلعے اتے اتھوں دے تاریخی مقامات دا ذکر کریندیاں ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو دربند مختلف ثقافتاں دا مرکز رہیا ہے ، اتے ایں شہر وچ مختلف نسلاں دے لوک آباد رہے ہن ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو دربند دی تاریخ ٻہوں ڳنجھل ہے ، اتے ایں ڳالھ کوں سمجھݨ کیتے مختلف ذرائع توں معلومات حاصل کرݨی ضروری ہے ۔ انہاں دربند دی تاریخ دے بارے وچ ٻہوں ساریاں دستاویزات اتے تاریخی ذرائع کوں جمع کیتا ہے ، اتے انہاں دی تحقیق ایں خطے دی تاریخ کوں محفوظ کرݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندی ہے ۔ 

یاگوتل مشیو دی تحقیق دربند اتے داغستان دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے ایں خطے دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں دربند اتے داغستان دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
شادیہ عالم

شادیہ عالم یا شادیہ علیم یا عربی وِچ: شادية عالم (مکہ وِچ ڄَمَّی ہَن) ہِک سعودی عرب دی بصری فنکار ہِے۔

## ابتدائی زندگی
عالم مکہ مکرمہ وِچ ڄَمَّی ہَن۔ اون٘دا بچپن طائف وِچ گُزریا، جِتھاں اون٘ے چھوٹی عمر توں ئِ چ دروازیاں تے پینٹ کریندی ہئی۔ اون٘دے والد خطاط ہَن تے والدہ کشیدہ کاری کریندی ہَن۔

## تعلیم
علیم نے شاہ عبد العزیز یونیورسٹی توں آرٹ تے انگریزی ادب وِچ بی اے دے نال گریجویشن کِیتا۔

## عملی زندگی
link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:G-GBTA_B737-436_British_Aws_MAN_26MAY99_(6302844348)_(cropped).jpg|thumb|G-GBTA B737-436 برطانوی ایئر ویز - یوم السق آرٹ ورک
1985 توں علیم دے کم دی سعودی عرب تے بین الاقوامی سطح تے قومی سطح تے نمائش تِھین٘دی پئی ہِے۔ کجھ کم سعودی عرب وِچ زنانیاں دی زندگیاں دی تفسیر ہِن، جیندے وِچ اِیں پریشانی کوں ظاہر کرݨ کِیتے فارم دا استعمال کِیتا ڳیا ہِے جیندے وِچ زنانیاں زندگی گزار سڳدِیاں ہِن۔

عالم دے کم، "یوم السق"، کوں برٹش ایئرویز نے 1998 وِچ اپݨے ہوائی جہاز دے لیوری تے ظاہر کرݨ کِیتے چُݨیا ہَا۔  الباریہ گیلری وِچ اوندی 2007 دی سابقہ نمائش نے پورٹریٹ توں لے کے لینڈ اسکیپ، فوٹو گرافی تئیں اوندے کم دی ترقی دا مظاہرہ کِیتا۔ اون٘ے بون دے کنسٹ میوزیم وِچ، ٹینیسی وِچ اموم وِچ، استنبول وِچ اوندے 2010 ثقافت دا دار الحکومت پروگرام دے ہِک حصے دے طور تے، تے 6ویں برلن بینالے وِچ وی نمائش کِیتی ہِے۔

### وینس بینالے
2011 وِچ، سعودی عرب پہلی واری وینس بینالے وِچ ملک دے نمائندے دے طور تے عالم دے نال داخل تِھیا۔ اوندے کم، "بلیک آرچ" دے عنوان نال، جیڑھا لوک داستاناں، اسلام تے قرون وسطی دے سفر دی داستاناں تے مبنی ہِے۔ اِیہ کم ہِک گہرے مکعب نال بݨیا ہویا ہَا جیڑھا اوندے نقطے تے اُڄھدے ہوئے کرہاں دے سمندر تے معلق ہَا۔ زائرین کوں کم دے آلے دوالے ڳُمدݨ پھرݨ دی ترغیب ݙتی ڳئی تے دائرہ ہر قسم دے مسافراں دی نمائندگی کریندا ہَا۔ اِیہ 350 مربع میٹر دے رقبے تے پھیلیا ہویا ہَا۔ تنصیب دے طور تے اوندے پیمانے کوں مقامی ترتیب کِیتے ہِک چیلنج دے طور تے سمجھیا ڳیا ہَا۔ سیاہ رنگ وی تنصیب دی کلید ہَا: کعبہ دے کپڑے دا رنگ، پردہ کرݨ والیاں زنانیاں دے سلیوٹس دا رنگ تے سیاہ پتھر دا رنگ۔

اِیہو سال، عالم اُنّھاں فنکاراں وِچوں ہِک ہئی جیڑھے کوں برطانوی عجائب گھر دی نمائش "حج" وِچ نمائش کِیتے چُݨیا ڳیا ہَا۔ پر، 2011 صرف کامیابیاں دا سال کائنی ہَا۔ اِیہ اوہ سال وی ہَا جِڈّھاں اوندی والدہ دا انتقال تِھی ڳیا، جدہ وِچ سیلاب وِچ 15 سال دا کم ضائع تِھی ڳیا تے کمپیوٹر دی ناکامی دے باعث ٻئے پنج منصوبے ضائع تِھی ڳئے۔

اوہ پیرس تے جدہ دے درمیان رہین٘دی ہِے تے کم کریندی ہِے۔

## حوالے

ونکی:سعودی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:مکہ دے ڄماندرو شخصیتاں
ہنری ووڈ ہاؤس

ہنری ووڈ ہاؤس (ڄمݨ دی تاریخ: 19 مارچ 1799ء، کمبرلے، نورفولک؛ وفات دی تاریخ: 29 اپریل 1834ء، مونٹاگو اسکوائر، لندن) ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاڑی ہئی ایہہ  شوقیہ حیثیت ہئی۔ او میریلیبون کرکٹ کلب نال وابستہ ہئی اتے اوں نے 1828ء وچ فرسٹ کلاس ڈیبیو کیتا۔ او جنٹلمین بمقابلہ پلیئرز میچ وچ جنٹلمین کیتے کھیݙا۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ہانس مومسن

ہانس مومسن (1930–2015) جرمنی دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ہانس مومسن جرمنی دے ہک مہاندرے تاریخ دان ہن ، جنھاں خاص طور تے نازی دور دی تاریخ تے کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق جرمنی دی اوں دور دی سیاست ، سماج اتے ہولوکاسٹ دے بارے وچ ہئی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے ایں تاریک دور کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ 

مومسن 1930 وچ ڄمے اتے 2015 وچ فوت تھئے ۔ انہاں نازی دور دی تاریخ تے گہری تحقیق کیتی ۔ انہاں دیاں کتاباں اوں دور دے سیاسی نظام ، اتھوں دے لوکاں دے رویے اتے ہولوکاسٹ دے دردناک واقعات دا ذکر کریندیاں ہن ۔ انہاں ایں ڳالھ تے زور ݙتا جو ہولوکاسٹ صرف ہٹلر یا کجھ خاص لوکاں دا کم نئیں ہئی ، بھل ایندے وچ جرمنی دے عام لوکاں دا وی حصہ ہئی ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو نازی دور دی تاریخ ٻہوں ڳنجھل ہے اتے ایں ڳالھ کوں سمجھݨ کیتے مختلف ذرائع توں معلومات حاصل کرݨی ضروری ہے ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا جو جرمنی دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سبق سکھݨا چاہیدا ہے ، تاکہ ایہو جیہے واقعات دوبارہ نہ تھیون ۔ 

ہانس مومسن دی تحقیق نازی دور دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں جرمنی دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔