open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ژاک بنوا

## ژاک بنوا
ژاک بنوا (1896-1982) فرانس دا ہک سنڄاپو ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) تے طبیب ہا ۔ اوں علم اعصاب تے غدوداں دے باہمی تعلق اتے روشنی دے حیاتیاتی اثرات دے میدان وچ ٻہوں وݙا کم کیتا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی انہیں ڳالہیں دی کھوڄ وچ لنگھا ݙتی جتھاں حیاتیاتی نظام تے روشنی دا اثر ہوندے ۔ اوندا کم اڄ وی سائنس دے انہیں شعبیاں وچ روشنی ݙیندا پئے ۔

بنوا چڑیاں تے ٻہوں تجربے کیتے ۔ اوں ݙٹھا جو چڑیاں دے تولیدی نظام تے روشنی دا سدھا اثر پوندے ۔ اوں ݙسایا جو روشنی چڑیاں دے دماغ وچ موجود ہک خاص غدود ، جینکوں پائنل غدود آکھیا ویندے ، اتے اثر کریندی ہے ۔ پائنل غدود توں کجھ ہارمونز نکلدے ہن جیڑھے چڑیاں دے تولیدی نظام کوں کنٹرول کریندے ہن ۔ اوں ݙسایا جو روشنی دے بدلݨ نال انہیں ہارمونز دی مقدار وچ وی تبدیلی آندی ہے ۔

بنوا ایہ وی ݙسایا جو روشنی صرف تولیدی نظام کوں ای متاثر نئیں کریندی ، بھل ٻئے حیاتیاتی عمل وی ایندے نال متاثر تھیندے ہن ۔ اوں ݙسایا جو روشنی جانوراں دے مزاج ، نندر اتے ٻئے رویاں تے وی اثر پوندی ہے ۔ اوندا ایہ کم اڄ وی اساݙے کم آندا پئے جتھاں اساں روشنی دے حیاتیاتی اثرات کوں سمجھݨ دی کوشش کریندے پئے ہیں ۔

اوں ایہ وی ݙسایا جو روشنی دے اثرات صرف جانوراں تئیں محدود نئیں ہن ، بھل انساناں تے وی ایندے اثرات تھیندے ہن ۔ اوں ݙسایا جو روشنی انساناں دے مزاج ، نندر اتے صحت تے وی اثر پیندی ہے ۔ اوندا ایہ کم اڄ وی اساݙے کم آندا پئے جتھاں اساں روشنی دے انسانی صحت تے اثرات کوں سمجھݨ دی کوشش کریندے پئے ہیں ۔

ژاک بنوا دا کم سائنس دی دنیا وچ ہک اہم سنگ میل ہے ۔ اوں علم اعصاب تے غدوداں دے باہمی تعلق اتے روشنی دے حیاتیاتی اثرات دے میدان وچ ٻہوں وݙا کم کیتا ۔ اوندا کم اڄ وی سائنس دے انہیں شعبیاں وچ روشنی ݙیندا پئے ۔ اوندا کم اساݙے کوں اے ݙسیندا پئے جو روشنی اساݙی زندگی دا ہک اہم حصہ ہے اتے ایندے اساݙے حیاتیاتی نظام تے گہرے اثرات پوندے ہن ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساݙے کوں اپݨے ماحول وچ روشنی دی اہمیت کوں سمجھݨا چاہیدا ہے ۔
رابرٹ بینٹلی

## رابرٹ بینٹلی
رابرٹ بینٹلی (1821-1893) انگلینڈ دا ہک سنڄاپو ماہر نباتات ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی ٻوٹیاں تے تحقیق کریندے ہوئے لنگھا ݙتی ۔ خاص طور تے اوں طبی ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا ۔ اوندا سب توں وݙا کم "میڈیسنل پلانٹس" ہے ، جیندے وچ اوں طبی ٻوٹیاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات ݙتی ہے ۔ 

بینٹلی ٻوٹیاں دی درجہ بندی ، انہاں دی بݨتر اتے انہاں دے طبی استعمال دے بارے وچ ٻہوں پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں اپݨی کتاب "میڈیسنل پلانٹس" وچ سینکڑیاں ٻوٹیاں دے بارے وچ معلومات ݙتی ہے ۔ اوں ݙسایا جو انہیں ٻوٹیاں کوں کتھوں حاصل کیتا ویندے ، انہاں دی شکل کیویں دی ہوندی ہے ، اتے انہاں کوں کیویں دوائیاں بݨاوݨ وچ استعمال کیتا ویندے ۔ 

بینٹلی ایہ وی ݙسایا جو ٻوٹیاں وچ کتھے کتھے کیمیائی مرکبات پائے ویندے ہن جیڑھے دوائیاں بݨاوݨ وچ استعمال تھیندے ہن ۔ اوں ݙسایا جو انہیں مرکبات کوں کیویں کڈھیا ویندے ۔ اوندا ایہ کم اڄ وی طبی ٻوٹیاں تے تحقیق کرݨ والیاں دے کم آندا پئے ۔ 

بینٹلی صرف کتاباں ای نئیں لکھیاں ، بھل اوں ٻوٹیاں دے بارے وچ لیکچر وی ݙتے ۔ اوں لوکاں کوں ٻوٹیاں دی اہمیت دے بارے وچ ݙسایا اتے انہاں کوں انہیں دی حفاظت کرݨ دی ترغیب ݙتی ۔ اوں ایہ وی ݙسایا جو ٻوٹیاں اساݙی صحت کیتے کتیاں ضروری ہن ۔ 

بینٹلی دا کم اڄ وی اساݙے کم آندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں طبی ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو ٻوٹے اساݙی زندگی دا ہک اہم حصہ ہن اتے اساکوں انہیں دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو ٻوٹیاں اساݙی صحت کیتے کتیاں ضروری ہن اتے اساکوں انہیں دا صحیح استعمال کرݨا چاہیدا ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو ٻوٹے اساݙی دھرتی دا ہک قیمتی اثاثہ ہن اتے اساکوں انہیں دی قدر کرݨی چاہیدی ہے ۔
ولسن ٹیکسیرا بیرالڈو

## ولسن ٹیکسیرا بیرالڈو
ولسن ٹیکسیرا بیرالڈو (1917-1998) برازیل دا ہک نامور طبیب تے جسمانیات دان ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی انسانی جسم دے ڳنجھل نظاماں دی کھوڄ وچ لنگھا ݙتی ۔ خاص طور تے ، اوں ہک اہم مرکب ، جینکوں "بریڈیکائنن" آکھیا ویندے ، دی دریافت وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

بیرالڈو اپݨے سنگتی سائنسداناں دے نال رل تے ایں مرکب دی کھوڄ کیتی ۔ انہاں ݙٹھا جو ایہ مرکب خون دیاں رڳاں کوں سست کریندا ہے اتے خون دے دٻاؤ کوں گھٹ کریندا ہے ۔ ایں دریافت نال دنیا بھر دے سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد ملی جو انسانی جسم وچ خون دا دٻاؤ کیویں کنٹرول تھیندے ۔ 

بریڈیکائنن دی دریافت نال طب دے میدان وچ ہک نواں باب شروع تھیا ۔ ایں مرکب دی مدد نال دنیا بھر دے سائنسداناں بلڈ پریشر دے علاج کیتے نویاں دوائیاں بݨاوݨ دی کوشش کیتی ۔ اتے ایں مرکب دی مدد نال دل دیاں بیماریاں دے علاج وچ وی ٻہوں مدد ملی ۔ 

بیرالڈو صرف بریڈیکائنن دی دریافت ای نئیں کیتی ، بھل اوں انسانی جسم دے ٻئے ڳنجھل نظاماں تے وی ٻہوں کم کیتا ۔ اوں ݙسایا جو انسانی جسم وچ درد کیویں محسوس تھیندا ہے اتے ایں درد کوں کیویں کنٹرول کیتا ونڄ سڳدے ۔ اوندا ایہ کم اڄ وی درد دے علاج دے میدان وچ ٻہوں کم آندا پئے ۔ 

بیرالڈو اپݨی ساری زندگی سائنس دی خدمت وچ لنگھا ݙتی ۔ اوں اپݨے کم نال دنیا بھر دے لوکاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کیتی ۔ اوندا کم اڄ وی سائنسداناں کوں انسانی جسم دے ڳنجھل نظاماں کوں سمجھݨ وچ مدد کریندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو انسانی جسم ہک ڳنجھل اتے حیرت انگیز نظام ہے ، اتے اساکوں ایں نظام کوں سمجھݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں اپݨی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد مل سڳدی ہے ۔
پال برگ

## پال برگ
پال برگ (1926-2023) امریکہ دا ہک سنڄاپو حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی جیناں تے تحقیق کریندے ہوئے لنگھا ݙتی ۔ خاص طور تے ، اوں جیناں دی جوڑ تروڑ دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا ۔ اوں "ریکومبیننٹ ڈی این اے" بݨاوݨ دے طریقے دریافت کیتے ، جیندے نال جیناں کوں ہک جاندار توں ݙوجھے جاندار وچ منتقل کیتا ونڄ سڳدے ۔

برگ ایہ کم 1970  دے ݙہاکے  وچ شروع کیتا ۔ اوں ایہ ݙٹھا جو ہک وائرس دے ڈی این اے کوں کڈھ تے ایندے وچ ٻئے جین جوڑے ونڄ سڳدن ۔ ایں طریقے نال او نویں وائرس بݨاوݨ وچ سوبھ وند تھیا ، جیندے وچ ٻئے جانداراں دے جین موجود ہن ۔

برگ دے ایں کم نال سائنس دے میدان وچ ہک نواں باب شروع تھیا ۔ ایں طریقے نال سائنسداناں کوں جیناں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھݨ دا موقع ملیا ۔ انہاں کوں ایہ وی سمجھݨ وچ مدد ملی جو جیناں کوں کیویں کنٹرول کیتا ونڄ سڳدے ۔

ریکومبیننٹ ڈی این اے دی مدد نال دنیا بھر دے سائنسداناں ٻہوں ساریاں نویاں دوائیاں بݨاوݨ وچ سوبھ حاصل کیتی ۔ انسولین ، گروتھ ہارمون اتے ٻئیاں اہم دوائیاں ایں طریقے نال بݨایاں گئیاں ہن ۔ ایں طریقے نال سائنسداناں کوں جینیاتی بیماریاں دے علاج وچ وی ٻہوں مدد ملی ہے ۔

برگ صرف جیناں دی جوڑ تروڑ ای نئیں کیتی ، بھل اوں ایں کم دے اخلاقی پہلوواں تے وی ٻہوں غور کیتا ۔ اوں ݙسایا جو ایں کم کوں احتیاط نال کرݨا چاہیدا ہے ، اتے ایں کم دا غلط استعمال نئیں تھیوݨا چاہیدا ۔ اوں ایہ وی ݙسایا جو ایں کم دے ممکنہ خطرات تے وی غور کرݨا چاہیدا ہے ۔

برگ دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں جیناں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو جیناں دی جوڑ تروڑ ہک طاقتور ٹیکنالوجی ہے ، اتے ایں ٹیکنالوجی کوں اساکوں احتیاط نال استعمال کرݨا چاہیدا ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں انسانی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد مل سڳدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے کم دے اخلاقی پہلوواں تے وی غور کرݨا چاہیدا ہے ۔
ہانس برگر

## ہانس برگر
ہانس برگر (1873-1941) جرمنی دا ہک سنڄاپو اعصابی سائنسدان ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی انسانی دماغ تے تحقیق کریندے ہوئے لنگھا ݙتی ۔ اوں "الیکٹرو اینسفالوگرافی" (EEG) دی بنیاد رکھی ، جیندے نال دماغ دیاں لہراں کوں ریکارڈ کیتا ونڄ سڳدے ۔

برگر ایہ کم 1920  دے ݙہاکے  وچ شروع کیتا ۔ اوں ݙٹھا جو دماغ دیاں لہراں کوں کھوپڑی دے اتے الیکٹروڈ لڳا تے ریکارڈ کیتا ونڄ سڳدے ۔ اوں ایں طریقے نال دماغ دیاں لہراں دے مختلف نمونے دریافت کیتے ، جنہاں کوں اوں "الفا" ، "بیٹا" ، "تھیٹا" اتے "ڈیلٹا" لہراں دا ناں ݙتا ۔

برگر دے ایں کم نال اعصابی سائنس دے میدان وچ ہک نواں باب شروع تھیا ۔ ایں طریقے نال سائنسداناں کوں دماغ دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھݨ دا موقع ملیا ۔ انہاں کوں ایہ وی سمجھݨ وچ مدد ملی جو دماغ کیویں کم کریندا ہے اتے دماغ وچ بیماریاں کیویں پیدا تھیندیاں ہن ۔

EEG دی مدد نال دنیا بھر دے سائنسداناں مرڳی ، نندر دیاں بیماریاں اتے ٻئیاں اعصابی بیماریاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیا ۔ ایں طریقے نال سائنسداناں کوں دماغی چوٹاں اتے دماغی موت دا پتہ لاوݨ وچ وی مدد ملی ہے ۔

برگر صرف EEG ای نئیں بݨائی ، بھل اوں دماغ دیاں لہراں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا وی ۔ اوں ݙسایا جو دماغ دیاں لہراں انسانی سوچ ، جذبات اتے رویے نال کیویں تعلق رکھدیاں ہن ۔ اوں ایہ وی ݙسایا جو دماغ دیاں لہراں کوں تبدیل کرݨ نال انسانی صحت کوں بہتر بݨایا ونڄ سڳدے ۔

برگر دا کم اڄ وی اعصابی سائنسداناں کوں دماغ دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو دماغ ہک ڳنجھل اتے حیرت انگیز عضو ہے ، اتے اساکوں ایں عضو کوں سمجھݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں انسانی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد مل سڳدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے دماغ دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ۔
کارل برگمان

## کارل برگمان
کارل برگمان (1814-1865) جرمنی دا ہک نامور جسمانیات دان ، فعلیات دان اتے ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہا ۔ اوں ہک اہم اصول پیش کیتا ، جینکوں "برگمان دا اصول" آکھیا ویندے ، جیندے مطابق جانداراں دے جسم دا سائز اتے انہاں دے رہݨ دی جاہ دا درجہ حرارت ہک ٻئے نال جڑے ہوئے ہوندن ۔

برگمان اے ݙٹھا جو گرم علاقیاں وچ رہݨ والے جانوراں دا جسم ٹھڈے علاقیاں وچ رہݨ والے جانوراں دے مقابلے وچ چھوٹا ہوندے ۔ مثال دے طور تے ، صحرا وچ رہݨ والیاں لومبڑیاں دے کن وݙے ہوندن اتے جسم چھوٹا ہوندے ، جتھاں ٹھڈے علاقیاں وچ رہݨ والیاں لومبڑیاں دے کن چھوٹے ہوندن اتے جسم وݙا ہوندے ۔

اوں ایہ وی ݙٹھا جو ایہ اصول انساناں تے وی لاڳو تھیندے ۔ گرم علاقیاں وچ رہݨ والے انساناں دا جسم ٹھڈے علاقیاں وچ رہݨ والے انساناں دے مقابلے وچ چھوٹا ہوندے ۔ ایں اصول دی مدد نال سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد ملی جو جاندار اپݨے ماحول دے مطابق اپݨے جسم کوں کیویں ڈھالیندن ۔

برگمان دے اصول دی مدد نال سائنسداناں کوں ایہ وی سمجھݨ وچ مدد ملی جو جانوراں دی مختلف نسلاں کیویں وجود وچ اوندیاں ہن ۔ انہاں کوں ایہ وی سمجھݨ وچ مدد ملی جو انساناں دی مختلف نسلاں کیویں وجود وچ آیاں ہن ۔

برگمان صرف اے اصول ای نئیں پیش کیتا ، بھل اوں جسمانیات اتے فعلیات دے ٻئے شعبیاں وچ وی ٻہوں کم کیتا ۔ اوں انسانی جسم دے مختلف اعضا دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ اوں ݙسایا جو ایہ اعضا کیویں کم کریندن اتے انہیں دے کم وچ کیویں خرابی پیدا تھی سڳدی ہے ۔

برگمان دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں جانداراں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو جاندار اپݨے ماحول دے مطابق اپݨے جسم کوں ڈھالݨ دی صلاحیت رکھدن ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو جانداراں دی مختلف نسلاں کیویں وجود وچ اوندیاں ہن ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو انسانی جسم ہک ڳنجھل اتے حیرت انگیز نظام ہے ، اتے اساکوں ایں نظام کوں سمجھݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔
روڈولف برگ

## روڈولف برگ
روڈولف برگ (1824-1909) ڈنمارک دا ہک نامور طبیب اتے ماہر حیوانیات ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی انسانی صحت اتے سمندری مخلوق تے تحقیق کریندے ہوئے لنگھا ݙتی ۔ اوں جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں (STDs) اتے نرم جسماں والے جانوراں (مولسکس) دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا ۔ 

برگ جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں دے بارے وچ ٻہوں تفصیلی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں انہیں بیماریاں دے پھیلاؤ ، علامات اتے علاج دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ اوں ایہ وی ݙسایا جو انہیں بیماریاں توں بچݨ کیتے کیڑھیاں احتیاطی تدابیر اختیار کرݨیاں چاہیدیاں ہن ۔ اوندا ایہ کم اڄ وی انہیں بیماریاں دے بارے وچ لوکاں کوں آگاہی ݙیندا پئے ۔ 

برگ صرف انسانی صحت تے ای نئیں ، بھل سمندری مخلوق تے وی ٻہوں کم کیتا ۔ اوں مولسکس ، خاص طور تے سمندری گھونگھیاں اتے سیپیاں دے بارے وچ ٻہوں پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں انہیں جانوراں دی بݨتر ، رہݨ سہݨ اتے افزائش نسل دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ اوندا ایہ کم اڄ وی سمندری حیات دے بارے وچ سائنسداناں کوں ٻہوں کم آندا پئے ۔ 

برگ ایہ وی ݙٹھا جو سمندری مخلوق اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہے ۔ اوں ݙسایا جو انہیں جانوراں دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ، اتے انہیں دے رہݨ دی جاہ کوں خراب نئیں کرݨا چاہیدا ۔ اوندا ایہ کم اساکوں اساݙے ماحول دی حفاظت دی اہمیت ݙسیندا پئے ۔ 

برگ اپݨی ساری زندگی سائنس دی خدمت وچ لنگھا ݙتی ۔ اوں اپݨے کم نال انسانی صحت اتے سمندری حیات دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھایا ۔ اوندا کم اڄ وی سائنسداناں کوں انہیں شعبیاں وچ تحقیق کرݨ وچ مدد کریندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں اپݨی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد مل سڳدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے ماحول دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے علم کوں ودھاوݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔
سیموئل سٹل مین بیری

## سیموئل سٹل مین بیری
سیموئل سٹل مین بیری (1887-1984) امریکہ دا ہک نامور ماہر حیوانیات ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی نرم جسماں والے جانوراں (مولسکس) تے تحقیق کریندے ہوئے لنگھا ݙتی ۔ اوں 401 مولسکس دی درجہ بندی کیتی ، اتے اوں چٹونز ، سیفالوپوڈز اتے زمینی گھونگھیاں تے وی کم کیتا ۔ 

بیری مولسکس دے بارے وچ ٻہوں تفصیلی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں انہیں جانوراں دی بݨتر ، رہݨ سہݨ اتے ودھ ویا دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ اوں انہیں جانوراں دیاں مختلف ونکیاں دی درجہ بندی وی کیتی ، اتے انہاں دے ناں رکھئے اتے انہاں دیاں خصوصیات ݙسیاں ۔ 

اوں خاص طور تے چٹونز ، سیفالوپوڈز اتے زمینی گھونگھیاں تے ٻہوں کم کیتا ۔ چٹونز سمندر وچ رہݨ والے جانور ہن ، جنہاں دے جسم تے اٹھ پلیٹاں ہوندیاں ہن ۔ سیفالوپوڈز سمندر وچ رہݨ والے جانور ہن ، جنہاں وچ آکٹوپس اتے سکویڈ شامل ہن ۔ زمینی گھونگھے زمین تے رہݨ والے جانور ہن ، جنہاں دے جسم تے خول ہوندے ۔ 

بیری انہیں جانوراں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھایا ۔ اوں ݙسایا جو ایہ جانور کیویں راہندن ، کیا کھاندن اتے کیویں بچے پیدا کریندن ۔ اوں ایہ وی ݙسایا جو ایہ جانور اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ۔ 

بیری صرف مولسکس تے ای نئیں ، بھل ٻئے جانوراں تے وی کم کیتا ۔ اوں مچھیاں اتے حشرات الارض تے وی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں اپݨی ساری زندگی سائنس دی خدمت وچ لنگھا ݙتی ۔ 

بیری دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں مولسکس دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو سمندری جانور اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ، اتے اساکوں انہیں دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں اپݨے ماحول دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھݨ دا موقع مل سڳدے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے علم کوں ودھاوݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔
تھامس بیوک

## تھامس بیوک
تھامس بیوک (1753-1828) انگلینڈ دا ہک نامور مصور اتے ماہر طیور ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی جانوراں دی تصویر کشی اتے انہاں دے بارے وچ معلومات جمع کرݨ وچ لنگھا ݙتی ۔ اوندا سب توں مشہور کم "اے جنرل ہسٹری آف کواڈروپیڈز" ہے ، جیندے وچ اوں چار ٹنگاں والے جانوراں دے بارے وچ تفصیلی معلومات ݙتی ہے ۔ 

بیوک اپݨی تصویر کشی دے فن وچ لکڑی دے نقشاں دا استعمال کیتا ، جیڑھا اوں ویلھے ہک نواں طریقہ ہا ۔ اوں ایں طریقے نال جانوراں دیاں انیاں باریک اتے حقیقت پسندانہ تصویراں بݨایاں جو انہاں کوں ݙیکھ تے انج لڳدا ہے جیویں جانور سامݨے کھڑے ہوون ۔ اوں اپݨی کتاب "اے جنرل ہسٹری آف کواڈروپیڈز" وچ سینکڑیاں جانوراں دیاں تصویراں بݨایاں ، اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات ݙتی ۔ 

اوں صرف جانوراں دیاں تصویراں ای نئیں بݨایاں ، بھل اوں انہاں دے بارے وچ تحقیق وی کیتی ۔ اوں ݙسایا جو ایہ جانور کتھاں راہندن ، کیا کھاندن اتے انہاں دا رویہ کیویں دا ہوندے ۔ اوں ایہ وی ݙسایا جو ایہ جانور اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ۔ 

بیوک صرف چار ٹنگاں والے جانوراں تے ای نئیں ، بھل ٻئے جانوراں تے وی کم کیتا ۔ اوں چڑیاں دے بارے وچ وی ہک کتاب لکھی ، جیندے وچ اوں چڑیاں دیاں مختلف قسماں دیاں تصویراں بݨایاں اتے انہاں دے بارے وچ معلومات ݙتی ۔ 

بیوک دا کم اڄ وی سائنسداناں اتے فنکاراں کوں ٻہوں کم آندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو جانور اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ، اتے اساکوں انہیں دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو فن اتے سائنس ہک ٻئے نال جڑے ہوئے ہن ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے ماحول دے بارے وچ سکھݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے فن نال اپݨے علم کوں ودھاوݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔
گیبریل ببرون

## گیبریل ببرون
گیبریل ببرون (1806-1848) فرانس دا ہک نامور ماہر حیوانیات ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی رینگݨ والیاں مخلوقاں تے تحقیق کریندے ہوئے لنگھا ݙتی ۔ اوں آندرے میری کانسٹنٹ ڈومیرل دے نال مل تے "ایرپیٹولوجی جنرال" ناں دی کتاب لکھی ، جیندے وچ انہاں رینگݨ والیاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات ݙتی ہے ۔

ببرون رینگݨ والیاں دے بارے وچ ٻہوں تفصیلی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں انہیں جانوراں دی بݨتر ، رہݨ سہݨ اتے ودھ ویا دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ اوں انہیں جانوراں دیاں مختلف ونکیاں دی درجہ بندی وی کیتی ، اتے انہاں دے ناں رکھئے اتے انہاں دیاں خصوصیات ݙسیاں ۔

اوں خاص طور تے سپاں ، چھپکلیاں اتے کچھواں تے ٻہوں کم کیتا ۔ اوں انہیں جانوراں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھایا ۔ اوں ݙسایا جو ایہ جانور کتھاں راہندن ، کیا کھاندن اتے کیویں بچے پیدا کریندن ۔ اوں ایہ وی ݙسایا جو ایہ جانور اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ۔

ببرون اپݨے سنگتی ڈومیرل دے نال مل تے "ایرپیٹولوجی جنرال" لکھی ، جیڑھی اوں ویلھے رینگݨ والیاں دے بارے وچ سب توں وݙی اتے جامع کتاب ہئی ۔ ایں کتاب وچ انہاں سینکڑاں رینگݨ والیاں دیاں تصویراں بݨایاں اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات ݙتی ۔ ایں کتاب نال رینگݨ والیاں دے بارے وچ علم وچ ٻہوں وادھا تھیا ۔

ببرون دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں رینگݨ والیاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو رینگݨ والے جانور اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ، اتے اساکوں انہیں دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں اپݨے ماحول دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھݨ دا موقع مل سڳدے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے علم کوں ودھاوݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنسداناں دے رل مل تے کم کرݨ نال کتی وݙی سوبھ مل سڳدی ہے ۔
این بشپ

## این بشپ
این بشپ (1899-1990) انگلینڈ دی ہک سنڄاپو ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہئی ، جئیں اپݨی ساری زندگی یک خلوی جانوراں (پروٹوزوا) اتے طفیلیات تے تحقیق کریندے ہوئے لنگھا ݙتی ۔ اوں انہیں جانوراں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھایا اتے انہیں دیاں بیماریاں دے علاج وچ مدد کیتی ۔

بشپ پروٹوزوا دے بارے وچ ٻہوں تفصیلی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں انہیں جانوراں دی بݨتر ، رہݨ سہݨ اتے ودھ ویا دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ اوں انہیں جانوراں دیاں مختلف ونکیاں دی درجہ بندی وی کیتی ، اتے انہاں دے ناں رکھئے اتے انہاں دیاں خصوصیات ݙسیاں ۔

اوں خاص طور تے ملیریا دے طفیلیات تے ٻہوں کم کیتا ۔ اوں ݙٹھا جو ملیریا دے طفیلیات کیویں مچھر توں انسان وچ منتقل تھیندن اتے انسان دے جسم وچ کیویں بیماریاں پیدا کریندن ۔ اوں ملیریا دے علاج کیتے نویاں دوائیاں دی کھوڄ وچ وی حصہ گھدا ۔

بشپ صرف ملیریا تے ای نئیں ، بھل ٻئے طفیلیات تے وی کم کیتا ۔ اوں ٹریپینوسومیازس اتے لیشمانیازس جئیں بیماریاں دے طفیلیات تے وی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں انہیں بیماریاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھایا اتے انہیں دے علاج وچ مدد کیتی ۔

بشپ اپݨی ساری زندگی سائنس دی خدمت وچ لنگھا ݙتی ۔ اوں اپݨے کم نال لکھاں لوکاں دی زندگی بچاوݨ وچ مدد کیتی ۔ اوندا کم اڄ وی سائنسداناں کوں پروٹوزوا اتے طفیلیات دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔

بشپ دا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو یک خلوی جانور اتے طفیلیات اساݙی صحت کیتے کتے خطرناک تھی سڳدن ، اتے اساکوں انہیں توں بچݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں اپݨی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد مل سڳدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے علم کوں ودھاوݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنسداناں دے رل مل تے کم کرݨ نال کتی وݙی سوبھ مل سڳدی ہے ۔
بسواموئے بسواس

## بسواموئے بسواس
بسواموئے بسواس (1923-1994) ہندوستان دا ہک نامور ماہر طیور ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی ہمالیہ دے علاقے دیاں چڑیاں تے تحقیق کریندے ہوئے لنگھا ݙتی ۔ خاص طور تے اوں نیپال اتے بھوٹان دیاں چڑیاں تے ٻہوں کم کیتا ۔ 

بسواس ہمالیہ دیاں چڑیاں دے بارے وچ ٻہوں تفصیلی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں انہیں چڑیاں دی بݨتر ، رہݨ سہݨ اتے ودھ ویا دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ اوں انہیں چڑیاں دیاں مختلف ونکیاں دی درجہ بندی وی کیتی ، اتے انہاں دے ناں رکھئے اتے انہاں دیاں خصوصیات ݙسیاں ۔ 

اوں نیپال اتے بھوٹان دے دور دراز علاقیاں دا سفر کیتا اتے اتھوں دیاں چڑیاں دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ اوں اتھوں دیاں چڑیاں دیاں نویاں قسماں وی دریافت کیتیاں ۔ اوندا ایہ کم ہمالیہ دیاں چڑیاں دے بارے وچ علم وچ ٻہوں وادھا کریندا ہے ۔ 

بسواس صرف چڑیاں تے ای نئیں ، بھل ہمالیہ دے ٻئے جانوراں تے وی کم کیتا ۔ اوں ہمالیہ دے ممالیہ جانوراں اتے حشرات الارض تے وی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں اپݨی ساری زندگی ہمالیہ دے قدرتی ماحول دی حفاظت کیتے کم کیتا ۔ 

بسواس دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں ہمالیہ دیاں چڑیاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو ہمالیہ دا علاقہ قدرتی وسائل نال مالا مال ہے ، اتے اساکوں ایں علاقے دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں اپݨے ماحول دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھݨ دا موقع مل سڳدے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے علم کوں ودھاوݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنسداناں دے رل مل تے کم کرݨ نال کتی وݙی سوبھ مل سڳدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے ماحول دی حفاظت کیتے کم کرݨا چاہیدا ہے ۔
پاکستانی ٹی وی چینلیں دی تندیر

اتھاں پاکستان  دے ٹی وی چینلیں دی تندیر ݙتی ڳئی ہے۔

## اردو ٻولی دے چینل

### تجارت

* بزنس پلس

### تعلیم

* VU1, VU2, VU3, VU4

### انٹرٹینمنٹ

* اے پلس
* اے آر وائی ڈیجیٹل
* اے آر وائی زندگی
* اے ٹی وی
* ایکسپریس انٹرٹینمینٹ .
* جیو کہانی
* جیو ٹی وی.
* ہم ٹی وی .
* ہم 2
* ہم ستارے
* انڈس ویژن .
* کے ٹو
* پی ٹی وی گلوبل.
* پی ٹی وی ہوم
* پی ٹی وی نیشنل
* راہ ٹی وی
* ٹائمز ٹی وی
* ٹی وی ون گلوبل
* اردو 1
* پلے میکس

### مذہبی

* اے آر وائی کیو ٹی وی
* آذان ٹی وی
* گڈ نیوز ٹیلی وژن
* ہادی ٹی وی
* ہدایت ٹی وی
* لبیک ٹی وی
* مدنی چینل
* پیغام ٹی وی
* بعثت تعلیمی ٹی وی

### سٹائل تے فیشن

* ہیلتھ ٹی وی
* ہم مصالحہ
* اے آر وائی ذوق
* ذائقہ

### فلمی

* فلمازیہ
* فلم ورلڈ
* فلم میکس
* سٹار لائٹ
* راوی ٹی وی
* سیلور سکرین

### ڳاوݨ وڄاوݨ

* اے آر وائی میوزک
* کشش ٹی وی
* چینل یو
* جلوہ
* 8 ایکس ایم
* آکسیجن
* انڈس ویژن

### خبراں

* آپ نیوز
* 92 نیوز
* چینل 24
* چینل 5
* سچ ٹی وی
* رائل نیوز
* آج ٹی وی
* ہمقدم ٹی وی
* نیوز ون
* وقت نیوز
* اے آر وائی ٹی وی نیٹ ورک
* اے آر وائی ون ورلڈ
* اے آر وائی سٹی
* الجزیرہ اردو
* ایکسپریس نیوز
* میٹروون ٹی وی
* خیبر نیوز
* جیو نیوز
* جیو تیز
* اپنا نیوز
* دنیا نیوز
* دن نیوز

### علاقائی چینلز

* خیبر نیوز - خیبر پختونخوا مختص
* سٹی 42 - لاہور مختص
* دھوم ٹی وی - سندھ مختص
* میٹرو ون - کراچی مختص
* ویلیو نیوز - لاہور مختص
* 49 نیوز ضلع قصور مختص

### کھیݙ

* جیو سوپر
* پی ٹی وی سپورٹس
* اے آر وائی سپورٹس

## انگریزی زبان دے پاکستانی چینل

### خبراں

* پی ٹی وی ورلڈ

## ٻئیاں ٻولیاں وچ

## پی ٹی وی نیشنل

### پنجابی

* اپنا چینل
* پنجاب ٹی وی
* روحی ٹی وی

### پشتو

* اے وی ٹی خیبر
* خیبر نیوز
* اروج ٹی وی
* پشتو 1
* پشتو 1 مشرق وسطٰی

### سندھی

* آواز ٹی وی
* دھرتی ٹی وی
* کشش ٹی وی
* کاویش ٹی وی (کے ٹی این)
* کے ٹی این نیوز
* سندھ ٹی وی
* سندھ ٹی وی نیوز
* مہران ٹی وی
* سندھ موویز ٹی وی

### بلوچی تے براہوی

* پی ٹی وی بولان
* وش نیوز

### کشمیری تے گوجری

* آزاد جموں کشمیر ٹی وی
* کے ٹو

### سرائکی

* واسیب ٹی وی
* روہی ٹی وی

## بین الاقوامی پاکستانی چینل

### انٹرٹینمنٹ

* اے ایکس این پاکستان

### فلمی

* ایچ بی او پاکستان
* ڈبلیو پی پاکستان

### خبراں

* سی این این جنوبی ایشیاء
* بی بی سی اردو
* بی بی سی جنوبی ایشیاء

### ٻالیں کیتے

* کارٹون نیٹورک پاکستان
* نیکلوڈین پاکستان

## آوݨ آلے چینل

* آج انٹرٹینمٹ
* بول نیوز
* بول انٹرٹنمنٹ
* دنیا انٹرٹینمنٹ
* ہم نیوز
* نئی بات ٹی وی
* ایس پی این
* کے ٹو آئی نیوز

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان میں ٹیلی وژن
* فہرست پاکستانی ریڈیو

## حوالہ جات
Ary News Live
پاکستان وچ سالیں دی تندیر

ایہہ تندیر پاکستان  وچ سالیں دی تندیر ہے۔

* ٻیا ݙیکھو: تاریخ پاکستان کا خط زمانی

## اکویویں صدی

## ویہویں صدی

: **1940 کی دہائی:** 1947ء 1948ء 1949ء

## ٻیا ݙیکھو

* کراچی کا خط زمانی
* لاہور کا خط زمانی
* پشاور کا خظ زمانی

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:تاریخ پاکستان
ہینری میری ڈوکروٹے ڈی بلینویل

## ہینری میری ڈوکروٹے ڈی بلینویل
ہینری میری ڈوکروٹے ڈی بلینویل (1777-1850) فرانس دا ہک نامور ماہر حیوانیات ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی جانوراں دی درجہ بندی کرݨ وچ لنگھا ݙتی ۔ اوں ٻہوں سارے جانوراں دیاں قسماں دی درجہ بندی کیتی ، جنہاں وچ بلینویل دی چوہنج والی وہیل وی شامل ہے ۔

بلینویل جانوراں دے بارے وچ ٻہوں تفصیلی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں انہیں جانوراں دی بݨتر ، رہݨ سہݨ اتے ودھ ویا دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ اوں انہیں جانوراں دیاں مختلف ونکیاں دی درجہ بندی وی کیتی ، اتے انہاں دے ناں رکھئے اتے انہاں دیاں خصوصیات ݙسیاں ۔

اوں خاص طور تے فوسلز (قدیم جانوراں دیاں باقیات) اتے سمندری جانوراں تے ٻہوں کم کیتا ۔ اوں ݙٹھا جو فوسلز دی مدد نال اساکوں اپݨے سیارے تے زندگی دے ارتقا دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھݨ دا موقع مل سڳدے ۔ اوں ایہ وی ݙٹھا جو سمندری جانور اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ۔

بلینویل بلینویل دی چوہنج والی وہیل دی وی درجہ بندی کیتی ۔ ایہ وہیل سمندر وچ رہݨ والا ہک جانور ہے ، جیندے منہ تے چوہنج ہوندی ہے ۔ ایں وہیل دا ناں بلینویل دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔

بلینویل دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں جانوراں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو جانور اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ، اتے اساکوں انہیں دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں اپݨے ماحول دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھݨ دا موقع مل سڳدے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے علم کوں ودھاوݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنسداناں دے رل مل تے کم کرݨ نال کتی وݙی سوبھ مل سڳدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے ماحول دی حفاظت کیتے کم کرݨا چاہیدا ہے ۔
ایلبرٹ فرانسس بلیکسلی

## ایلبرٹ فرانسس بلیکسلی
ایلبرٹ فرانسس بلیکسلی (1874–1954) ، ہک امریکی ماہر نباتات ہا ، جینکوں دھتورے اتے کھمبیاں دی صنفیات تے تحقیق پاروں سنڄاتا ویندے ۔ او 1874 اچ ڄمیا ہا اتے 1954 اچ فوت تھیا ۔ بلیکسلی سائنس دے میدان اچ ہک وݙا ناں ہا ۔ اوں دھتورے دے پودے تے ٻہوں کم کیتا ۔ اوں پتہ لایا جو دھتورے دے پودے اچ کروموسومز دی تعداد تبدیل کرݨ نال اوندیاں شکلاں تے خصوصیات بدل ویندیاں ہن ۔ اوں ایں ڳالھ دا وی پتہ لایا جو دھتورے دے پودے اچ مختلف قسم دے کروموسومز موجود ہوندن ، جیڑھے اوندیاں مختلف شکلاں دا سبب بݨدن ۔ اوں ایں تحقیق نال نباتات دی جینیات اچ ہک نواں باب کھولیا ۔ 

بلیکسلی کھمبیاں دی صنفیات تے وی کم کیتا ۔ اوں پتہ لایا جو کھمبیاں اچ وی جنس موجود ہوندی ہے اتے او وی تولید کریندن ۔ اوں ایں ڳالھ دا وی پتہ لایا جو کھمبیاں اچ مختلف قسم دے جنسی خلیے موجود ہوندن ، جیڑھے مختلف قسم دیاں کھمبیاں پیدا کریندن ۔ اوں ایں تحقیق نال کھمبیاں دی جینیات اچ وی ہک نواں باب کھولیا ۔ بلیکسلی دی تحقیق سائنس دے میدان اچ ٻہوں اہمیت رکھدی ہے ۔ اوں نباتات دی جینیات تے کھمبیاں دی صنفیات تے ٻہوں کم کیتا اتے اوندیاں تحقیقات اڄ وی سائنسداناں کوں راہنمائی ݙیندیاں ہن ۔ اوں نباتاتی سائنس اچ وݙا ناں کمایا اتے اوندیاں تحقیقات نباتاتی سائنس دے علم اچ وݙا ودھارا ہن ۔
جیواں مائی

سرائیکی دی پہلی مرثیہ خواں جیواں مائی(جیوݨی) لیہ دے نال  ہٹھاڑ وچ وستی سہو دے علاقے دیاں ہن۔ کجھ مؤرخ اہدن اوچ دیاں ہن۔ لڳدے  اوچ اوں دور وچ مشہور ہوسی۔ انہاں بی بی دے روایت وچ جیدا یا جودھا یا جویریہ ناں وی آئے ہن۔ آپ امام زید دی اماں سیݨ ہن،. تے امام زین العابدین دی ذال ہن.
جان بلیک وال

## جان بلیک وال
جان بلیک وال (1790-1881) برطانیہ دا ہک نامور حشریات دان ہا ۔ اوں اپݨی ساری زندگی ݙانوراں تے تحقیق کریندے ہوئے لنگھا ݙتی ۔ اوں "اے ہسٹری آف دی سپائیڈرز آف گریٹ برٹین اینڈ آئرلینڈ" ناں دی کتاب لکھی ، جیندے وچ اوں برطانیہ اتے آئرلینڈ دے ݙانوراں دے بارے وچ تفصیلی معلومات ݙتیاں ہے ۔

بلیک وال ݙانوراں دے بارے وچ ٻہوں تفصیلی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں انہیں جانوراں دی بݨتر ، رہݨ سہݨ اتے ودھ ویا دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ اوں انہیں جانوراں دیاں مختلف ونکیاں دی درجہ بندی وی کیتی ، اتے انہاں دے ناں رکھئے اتے انہاں دیاں خصوصیات ݙسیاں ۔

اوں خاص طور تے ݙانوراں دے ڄال بݨاوݨ دے طریقے اتے انہاں دے شکاری رویے تے ٻہوں کم کیتا ۔ اوں ݙٹھا جو ݙانور مختلف قسماں دے ڄال بݨاوݨ وچ ماہر ہوندیاں ہن اتے انہاں ڄالاں دی مدد نال او اپݨا شکار پکڑیندے ہن ۔ اوں ایہ وی ݙٹھا جو ݙانور مختلف قسماں دے شکاریاں توں بچݨ دے طریقے استعمال کریندے ہن ۔

بلیک وال اپݨی کتاب "اے ہسٹری آف دی سپائیڈرز آف گریٹ برٹین اینڈ آئرلینڈ" وچ سینکڑیاں ݙانوراں دیاں تصویراں بݨایاں اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات ݙتیاں ۔ ایں کتاب نال ݙانوراں دے بارے وچ علم وچ ٻہوں وادھا تھیا ۔

بلیک وال دا کم اڄ وی سائنسداناں کوں ݙانوراں دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھیندا پئے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ ݙسیندا پئے جو ݙانور اساݙے ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ، اتے اساکوں انہیں دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنس دی مدد نال اساکوں اپݨے ماحول دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھݨ دا موقع مل سڳدے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے علم کوں ودھاوݨ دی کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو سائنسداناں دے رل مل تے کم کرݨ نال کتی وݙی سوبھ مل سڳدی ہے ۔ اوندا کم اساکوں ایہ وی ݙسیندا پئے جو اساکوں اپݨے ماحول دی حفاظت کیتے کم کرݨا چاہیدا ہے ۔
فروری

فروری گریگورین کیلنڈر دا ݙوجھا مہینہ ہے اتے اپݨی نکی مدت کیتے ڄاݨیا ویندے۔ اے ہک اینجھا مہینہ ہے جیہڑا سردیاں دے مُکݨ اتے بہار دے آوݨ دی نشاندہی کریندے،ڳھٹ توں ڳھٹ  شمالی ادھا  کرے وچ۔ فروری اپݨے اندر کئی اہم تاریخی، ثقافتی اتے موسمیاتی  تبدیلیاں دا کڈھ جوڑ ہے۔

لفظ "فروری" لاطینی لفظ "Februarius" توں ڳھدا ڳیا ہے، جیہڑا کہ "Februa" توں نکلیا ہے، جیندے معنیٰ ہن "پاکیزگی دیاں رسماں"۔ قدیم روم وچ، فروری دا مہینہ پاکیزگی اتے کفارے کیتے وقف ہئی، اتے ایں دوران ٻئیاں مذہبی رسماں ادا کیتیاں ویندیاں ہن۔

فروری اپݨی غیر معمولی لمبائی کیتے منفرد ہے۔ عام سالاں وچ ایندے وچ 28 ݙینہہ ہوندن تے  ہر چار سال بعد آوݨ آلے لیپ سال وچ ایندے وچ 29 ݙینہہ ہوندن۔ لیپ سال دا ودھارا ایں کیتے کیتا ویندے تاکہ کیلنڈر کوں شمسی سال دے نال ہک ساتھ رکھیا ونڄے۔ اے ودھارا زمین دے سورج دے گھمݨ وچ لڳݨ آلے عین ویلے کوں ڳݨندے۔ فروری دا اے ودھارا ݙیہاڑے 29 فروری کوں آندے، جینکوں لیپ دا ݙینہہ  وی آکھیا ویندے۔

تاریخی طور تے، فروری کئی اہم واقعات ݙٹھے ہن۔ ٻہوں ساری تہذیباں وچ، اے مہینہ مختلف بادشاہاں اتے حکمراناں کیتے اہم رہیا ہے۔ مثال دے طور تے، رومن کیلنڈر وچ، فروری شروع وچ سال دا آخری مہینہ ہئی اتے ایندے وچ صرف 28 ݙینہہ ہوندے ہن۔ بعد وچ، جنوری اتے فروری کوں سال دے شروع وچ شامل کیتا ڳیا، اتے فروری کوں اپݨی ہݨ آلی جا ہ ملی۔

ثقافتی طور تے، فروری کئی اہم تہواراں اتے تقریبات نال جُڑیا ہویا ہے۔ سب توں مشہور ویلنٹائن ڈے ہے، جیہڑا ہر سال 14 فروری کوں منایا ویندے۔ اے ݙینہہ محبت اتے رومانس دے اظہار کیتے وقف ہے، اتے لوک اپݨے پیاریاں کوں تحائف، کارڈز اتے پھل پیش کریندن۔ ویلنٹائن ڈے دیاں جڑاں قدیم رومن تہواراں اتے عیسائی سنت ویلنٹائن دیاں کہانیاں وچ پہچدیاں ہن۔

شمالی امریکہ وچ، فروری کوں بلیک ہسٹری مہینے دے طور تے منایا ویندے، جیہڑا افریقی نسل دے امریکیاں دی تاریخ اتے ثقافت کوں خراج تحسین پیش کریندے۔ ایں مہینے وچ، مختلف تقریبات، نمائشاں اتے تعلیمی پروگرام منعقد کیتے ویندن تاکہ انہاں دی شراکت اتے جدوجہد کوں اُجاگر کیتا ونڄ سڳے۔

موسمیاتی لحاظ نال، فروری شمالی نصف کرے وچ سردیاں دے آخری مہینیاں وچوں ہک ہے۔ بھانویں جو کجھ علاقیاں وچ اڄاں وی تکڑی سردی اتے برف باری تھی سڳدی ہے، پر ݙینہہ بتدریج لمبے تھیندے ویندن اتے موسم بہار دے آوݨ دے آثار نمایاں تھیوݨ لڳ ویندن۔ ٻوٹیاں وچ نویں زندگی دی رمق نظر آوݨ لڳ ویندی ہے اتے پکھیاں دی چہچہاہٹ فضا وچ گونجݨ لڳ ویندی ہے۔ جنوبی نصف کرے وچ، فروری گرمیاں دا آخری مہینہ ہوندے اتے لوک گرم موسم دا لطف چیندن۔
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
تھامس بلیکسٹن

## تھامس بلیکسٹن
تھامس بلیکسٹن (1832-1891) ، ہک انگریز فطرت دان ہا ۔ او 1832 اچ ڄمیا اتے 1891 اچ فوت تھیا ۔ بلیکسٹن فطرت دے مطالعے اچ دلچسپی رکھدا ہا ۔ اوں جانوراں اتے پودیاں دی پرکھ پرچول کیتی ۔ اوں جاپان دے جزیرے ہوکائیڈو اتے شمالی ایشیا دے جانوراں اتے ہونشو اتے جنوبی ایشیا دے جانوراں دے درمیان ہک حد ٻدھی ، جینکوں "بلیکسٹن دی لکیر" آکھیا ویندے ۔

بلیکسٹن دی لکیر ہک خیالی لکیر ہے ۔ ایہ لکیر جانوراں دی تقسیم ݙسیندی ہے ۔ ایہ لکیر ݙسیندی ہے جو ہوکائیڈو اتے شمالی ایشیا دے جانور هونشو اتے جنوبی ایشیا دے جانوراں توں مختلف ہن ۔ مثال دے طور تے ، ہوکائیڈو اچ رچھ پائے ویندن ، جݙاں جو هونشو اچ رچھ نئیں پائے ویندے ۔ اونویں ، ہوکائیڈو اچ الو دی ہک مخصوص قسم پاتی ویندی ہے جیڑھی هونشو اچ نئیں پاتی ویندی ۔

بلیکسٹن دی لکیر حیاتیاتی جغرافیہ اچ ہک اہم تصور ہے ۔ ایہ لکیر ݙسیندی ہے جو جانوراں دی تقسیم کوں سمجھݨ کیتے جغرافیائی رکاوٹاں اہم کردار ادا کریندیاں ہن ۔ بلیکسٹن دی تحقیق نال سائنسداناں کوں جانوراں دی تقسیم کوں سمجھݨ اچ مدد ملی ۔ اوں جانوراں دی تقسیم دے بارے اچ ٻہوں اہم معلومات ݙتیاں ۔ اوں فطرت دے مطالعے اچ وݙا کم کیتا ۔ اوندیاں تحقیقات اڄ وی سائنسداناں کوں راہنمائی ݙیندیاں ہن ۔ بلیکسٹن دی لکیر حیاتیاتی جغرافیہ دے علم اچ ہک وݙا ودھارا ہے ۔
فرینک نیلسن بلانچرڈ

## فرینک نیلسن بلانچرڈ
فرینک نیلسن بلانچرڈ (1888-1937) ، ہک امریکی حیوانات دا ماہر ہا ، جئیں نانگاں دی نویاں ذیلی قسماں بیان کیتیاں ۔ او 1888 اچ ڄمیا ہا اتے 1937اچ فوت تھیا ۔ بلانچرڈ نانگاں دے مطالعے اچ ماہر ہا ۔ اوں نانگاں دیاں مختلف ونکیاں تے پرکھ پرچول کیتی اتے انہاں دے بارے اچ ٻہوں معلومات حاصل کیتیاں ۔ اوں نانگاں دی نویاں ذیلی قسماں دریافت کیتیاں اتے انہاں کوں سائنسی طور تے بیان کیتا ۔ 

بلانچرڈ نانگاں دی درجہ بندی اچ اہم کم کیتا ۔ اوں نانگاں دے مختلف گروہاں کوں سمجھݨ اچ مدد کیتی ۔ اوں نانگاں دیاں مختلف ونکیاں دے درمیان تعلقات کوں سمجھݨ اچ وی مدد کیتی ۔ اوں نانگاں دے بارے اچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے مضامین لکھئے ۔ اوندیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی نانگاں دے مطالعے اچ استعمال تھیندے ہن ۔ 

بلانچرڈ نانگاں دے بارے اچ اپݨے علم دے ذریعے ٻہوں مشہور تھیا ۔ اوں نانگاں دے مطالعے اچ ٻہوں اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں تحقیقات نانگاں دے بارے اچ ساݙے علم اچ وݙا ودھارا ہن ۔ اوں نانگاں دے بارے اچ ٻہوں ساریاں نویاں ڳالھیں ݙسیاں ۔ اوندیاں تحقیقات اڄ وی نانگاں دے مطالعے اچ راہنمائی ݙیندیاں ہن ۔ بلانچرڈ نانگاں دے مطالعے اچ ہک وݙا ناں ہا ۔ اوندیاں تحقیقات نانگاں دے بارے اچ ساݙے علم اچ ہک وݙا ودھارا ہن ۔ اوں حیوانات دے علم اچ وݙا کم کیتا ۔
فریڈا بلانچرڈ

## فریڈا بلانچرڈ
فریڈا بلانچرڈ (1889-1977) ، ہک امریکی نباتاتی اتے حیوانی جینیات دان ہئی ، جئیں رینگݨ والے جانوراں اچ مینڈیلین وراثت دا ثبوت ݙتا ۔ او 1889 اچ ڄمی ہئی اتے 1977 اچ فوت تھئی ۔ فریڈا بلانچرڈ سائنس دے میدان اچ ہک اہم شخصیت ہئی ۔ اوں نباتات اتے جانوراں دی جینیات تے وݙا کم کیتا ۔ اوں رینگݨ والے جانوراں تے خاص طور تے پرکھ پرچول کیتی اتے ایں ڳالھ دا ثبوت ݙتا جو انہاں اچ مینڈیلین وراثت دے اصول لاڳو تھیندن ۔ 

مینڈیلین وراثت دے اصول ݙسیندن جو والدین توں انہاں دی اولاد اچ خصوصیات کیویں منتقل تھیندیاں ہن ۔ فریڈا بلانچرڈ اپݨی تحقیق دے ذریعے ݙسایا جو رینگݨ والے جانوراں اچ وی ایہ اصول لاڳو تھیندن ۔ اوں رینگݨ والے جانوراں دی مختلف نسلاں دی افزائش کرائی اتے انہاں دی اولاد اچ خصوصیات دے منتقل تھیوݨ دا مطالعہ کیتا ۔ اوں ݙٹھا جو رینگݨ والے جانوراں اچ وی والدین توں انہاں دی اولاد اچ خصوصیات مینڈیلین وراثت دے اصولاں دے مطابق منتقل تھیندیاں ہن ۔ 

فریڈا بلانچرڈ دی تحقیق جینیات دے علم اچ ہک اہم پیش رفت ہئی ۔ اوں ݙسایا جو مینڈیلین وراثت دے اصول صرف پودیاں اتے ممالیہ جانوراں تے ہی لاڳو نئیں تھیندے ، بھل رینگݨ والے جانوراں تے وی لاڳو تھیندن ۔ اوں رینگݨ والے جانوراں دی جینیات دے بارے اچ ساݙے علم اچ وݙا ودھارا کیتا ۔ اوندیاں تحقیقات اڄ وی جینیات دے میدان اچ اہم سمجھی ویندن ۔ اوں سائنس دے علم اچ وݙا کم کیتا ۔ اوں جینیات دے میدان اچ اپݨی تحقیق نال ہک نویں راہ کھولی ۔ اوندیاں تحقیقات سائنس دے علم اچ اہم ودھارا ہن ۔
ولیم تھامس بلانفورڈ

## ولیم تھامس بلانفورڈ
ولیم تھامس بلانفورڈ (1832-1905) ، ہک انگریز ارضیات دان اتے فطرت دان ہا ۔ او 1832 اچ ڄمیا اتے 1905 اچ فوت تھیا ۔ بلانفورڈ سائنس دے میدان اچ ہک وݙا ناں ہا ۔ اوں ارضیات اتے فطرت دے مطالعے اچ وݙا کم کیتا ۔ او "دی فانا آف برٹش انڈیا ، انکلوڈنگ سیلون اینڈ برما" دا مدیر وی ہا ۔ 

بلانفورڈ ارضیات دے مطالعے اچ ماہر ہا ۔ اوں برطانوی ہندوستان دے مختلف حصیاں دا دورہ کیتا اتے انہاں دے ارضیاتی ڈھانچے دا مطالعہ کیتا ۔ اوں برطانوی ہندوستان دے ارضیاتی نقشے بݨائے اتے انہاں دے بارے اچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے مضامین لکھئے ۔ اوندیاں تحقیقات برطانوی ہندوستان دی ارضیات دے بارے اچ ساݙے علم اچ وݙا ودھارا ہن ۔ 

بلانفورڈ فطرت دے مطالعے اچ وی دلچسپی رکھدا ہا ۔ اوں برطانوی ہندوستان دے جانوراں اتے ٻوٹیاں دا مطالعہ کیتا ۔ اوں "دی فانا آف برٹش انڈیا ، انکلوڈنگ سیلون اینڈ برما" دی ادارت کیتی ۔ ایہ کتاب برطانوی ہندوستان دے جانوراں دے بارے اچ ہک اہم ماخذ ہے ۔ ایں کتاب اچ برطانوی ہندوستان دے مختلف جانوراں دی تفصیل ݙتی ڳئی ہے ۔ اوں برطانوی ہندوستان دے جانوراں دے بارے اچ ٻہوں ساریاں نویاں ڳالھیں ݙسیاں ۔ 

بلانفورڈ دی تحقیق سائنس دے میدان اچ ٻہوں اہمیت رکھدی ہے ۔ اوں ارضیات اتے فطرت دے مطالعے اچ وݙا کم کیتا ۔ اوندیاں تحقیقات اڄ وی سائنسداناں کوں راہنمائی ݙیندیاں ہن ۔ اوں برطانوی ہندوستان دی ارضیات اتے فطرت دے بارے اچ ساݙے علم اچ وݙا ودھارا کیتا ۔ اوں سائنس دے علم اچ وݙا کم کیتا ۔ اوندیاں تحقیقات سائنس دے علم اچ اہم ودھارا ہن ۔
پیٹر بلییکر

## پیٹر بلییکر
پیٹر بلییکر (1819-1878) ہالینڈ دا رہݨ والا ہا ، تے مچھیاں دے بارے وچ اݨ تھک کم کرݨ والا سائنسدان ہا ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال مچھیاں دی دنیا وچ ہک نواں دور شروع تھیا ۔ 

بلییکر دی زندگی دا وݙا حصہ مچھیاں دی تحقیق وچ گزریا ۔ انہاں پوری دنیا توں مچھیاں دے نمونے کٹھے کیتے ، خاص طور تے انڈونیشیا دے علاقے وچوں ۔ انہاں اتنی زیادہ مچھیاں دی پرکھ پرچول کیتی کہ انہاں دے لکھئے ہوئے مقالیاں وچ 511 نویاں نسلاں تے 1925 نویاں قسماں دا ذکر ملدا ہے ۔ اتنی زیادہ مچھیاں دے بارے وچ لکھݨا کوئی سوکھا کم نہ ہا ۔ انہاں دی محنت تے باریک بینی دی وجہ نال اڄ اساں مچھیاں دے بارے وچ اتنا کجھ ڄاݨدے ہیں ۔ 

بلییکر صرف مچھیاں دے بارے وچ لکھیا ہی نئیں ، بھل انہاں مچھیاں دی درجہ بندی وی کیتی ۔ انہاں مچھیاں دے جسمانی خدوخال تے رنگاں کوں وی تفصیلاً بیان کیتا ۔ انہاں دے مقالے اڄ وی مچھیاں دے سائنسداناں واسطے ہک خزانہ ہن ۔ انہاں دی لکھی ہوئی کتاب مچھیاں دے علم وچ ہک میل دا پتھر سمجھی ویندی ہے ۔ اتنی وݙی کتاب لکھݨا تے اوندے وچ مچھیاں دیاں تفصیلاں ݙیوݨا انہاں دی غیر معمولی قابلیت دا ثبوت ہے ۔ 

بلییکر دی تحقیق نال مچھیاں دے علم وچ نہ صرف وادھا تھیا ، بھل انہاں دی تحقیق نال اڄ دے سائنسداناں کوں وی مچھیاں دے بارے وچ نویں ڳالھیں ڄاݨݨ وچ مدد ملدی ہے ۔ انہاں دی محنت تے لگن دی وجہ نال مچھیاں دی دنیا وچ ہک نواں دور شروع تھیا ، جیندے وچ اساں مچھیاں دے بارے وچ اڄ اتنا کجھ ڄاݨدے ہیں ۔
سٹیون بلاک

## سٹیون بلاک
سٹیون بلاک ، 1952 وچ ڄمݨ والا ہک امریکی حیاتیاتی طبعی دان ہئی جئیں حیاتیاتی مالیکیولاں دی میکانیکی خصوصیات دی پیمائش کیتی ۔ انہاں دا کم حیاتیات دے شعبے وچ ہک اہم پیش رفت ہئی ، جئیں نال سائنسداناں کوں حیاتیاتی عمل کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ 

بلاک دی تحقیق مالیکیولاں دی طاقت ، لچک ، اتے حرکت کوں ماپݨ تے مرکوز ہئی ۔ انہاں ایں مقصد کیتے کئی نویں تکنیکاں تیار کیتیاں ، جنہاں وچ لیزر ٹریپنگ اتے مقناطیسی ٹویزر شامل ہن ۔ انہاں تکنیکاں انہاں کوں مالیکیولاں تے نکی قوت لا تے انہاں دی حرکت اتے ردعمل کوں ماپݨ دے قابل بݨایا ۔ 

انہاں دے کم سائنسداناں کوں ڈی این اے ، آر این اے ، اتے پروٹین جیہے مالیکیولاں دے میکانیکی رویے کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں ایں ڳالھ دا مطالعہ کیتا کہ ایہ مالیکیول کیویں قوت تے ردعمل کریندن ، اتے ایہ میکانیکی خصوصیات انہاں دے حیاتیاتی افعال وچ کیویں کردار ادا کریندن ۔ 

بلاک دے کم حیاتیات ، بائیو فزکس ، اتے طب سمیت کئی شعبیاں وچ اہم اثرات مرتب کیتے ہن ۔ انہاں دی تحقیق سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ کیویں مالیکیول سیلولر پروسیسز وچ حصہ گھندن ، اتے ایہ معلومات کئی بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مددگار ثابت تھیندے ۔ 

بلاک دی تحقیق حیاتیاتی مالیکیولاں دے میکانیکی رویے دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙی تبدیلی گھن آئی ۔ انہاں دے کم اکلی مالیکیولاں دے مطالعہ کیتے نویں راہواں کھولیاں اتے حیاتیاتی عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم سائنس دے شعبے وچ ہک اہم حصہ ہے ۔
ڈیوڈ مروین بلو

## ڈیوڈ مروین بلو
ڈیوڈ مروین بلو ، 1931 وچ ڄمے اتے 2004 وچ فوت تھئے ۔ او برطانیہ دے ایکس رے کرسٹالوگرافر ہن جنہاں پروٹین دی بݨتر تے اہم کم کیتا ۔ انہاں دا کم پروٹین دی بݨتر کوں سمجھݨ وچ ہک وݙی پیش رفت ہئی ۔

بلو دا کم پروٹین دی بݨتر کوں ایکس رے کرسٹالوگرافی دے ذریعے سمجھݨ تے مرکوز ہئی ۔ انہاں کئی پروٹیناں دی بݨتر دا مطالعہ کیتا ، جنہاں وچ سب توں اہم کیموتریپسن ہئی ۔ کیموتریپسن ہک اینزائم ہے جیڑھا ہاضمے وچ مدد کریندے ۔

انہاں پروٹین دی بݨتر کوں سمجھݨ کیتے کئی نویں تکنیکاں تیار کیتیاں ۔ انہاں ایہ ݙکھایا کہ پروٹین دی بݨتر کوں سمجھݨ کیتے ایکس رے کرسٹالوگرافی کتنا اہم اوزار ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دے کم کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔

بلو دے کم حیاتیات اتے طب سمیت کئی شعبیاں وچ اہم اثرات مرتب کیتے ہن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ پروٹین کیویں کم کریندے ہن اتے ایہ معلومات کئی بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مددگار ثابت تھیندے ۔

بلو دی تحقیق پروٹین دی بݨتر دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙی تبدیلی گھن آئی ۔ انہاں دے کم پروٹین دی بݨتر دے مطالعہ کیتے نویں راہواں کھولیاں اتے حیاتیاتی عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم سائنس دے شعبے وچ ہک اہم حصہ ہے ۔ انہاں دی محنت پروٹین دی بݨتر دے میدان وچ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔
کارل لڈوگ بلوم

## کارل لڈوگ بلوم
کارل لڈوگ بلوم ، جینکوں کارل لوڈوجک بلوم وی آکھیا ویندے ، 1789 وچ ڄمے اتے 1862 وچ فوت تھئے ۔ او ہک جرمن-ڈچ ٻوٹیاں دے ماہر ہن جنہاں جنوبی ایشیا ، خاص طور تے جاوا دے ٻوٹیاں دا مطالعہ کیتا ۔ 

بلوم دا کم جنوبی ایشیا دے ٻوٹیاں دی انواع کوں دریافت اتے دستاویزی شکل ݙیوݨ تے مرکوز ہئی ۔ انہاں جاوا ، سومترا اتے ٻئے علاقیاں وچ ٻوٹیاں دے نمونے کٹھے کیتے اتے انہاں دی درجہ بندی کیتی ۔ انہاں کئی نویں ٻوٹیاں دی انواع دریافت کیتیاں اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق جاوا دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙی تبدیلی گھن آئی ۔ انہاں "فلورا جاوا" ناں دی ہک اہم کتاب لکھی ، جیندے وچ جاوا دے ٻوٹیاں دی انواع دی تفصیلی وضاحت کیتی ڳئی ہے ۔ ایہ کتاب اڄ وی جنوبی ایشیا دے ٻوٹیاں دے مطالعہ کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ 

بلوم دے کم ٻوٹیاں دی درجہ بندی اتے جغرافیائی تقسیم دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا حصہ پاتے ۔ انہاں ایہ ݙکھایا کہ جنوبی ایشیا دے ٻوٹیاں دی انواع کتنی متنوع ہن اتے ایہ معلومات ٻوٹیاں دے تحفظ کیتے اہم ہن ۔ 

بلوم دے کم ٻوٹیاں دے مطالعہ اتے تحفظ سمیت کئی شعبیاں وچ اہم اثرات مرتب کیتے ہن ۔ انہاں دی تحقیق سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ جنوبی ایشیا دے ٻوٹیاں دی انواع کتنی اہم ہن اتے ایہ معلومات ٻوٹیاں دے تحفظ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مددگار ثابت تھیندے ۔ 

بلوم دی تحقیق جنوبی ایشیا دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ ہک وݙی پیش رفت ہئی ۔ انہاں دے کم ٻوٹیاں دے مطالعہ کیتے نویں راہواں کھولیاں اتے حیاتیاتی گھݨ ونک کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم سائنس دے شعبے وچ ہک اہم حصہ ہے ۔ انہاں دی محنت جنوبی ایشیا دے ٻوٹیاں دے میدان وچ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔
یوہان فریڈرش بلومنباخ

## یوہان فریڈرش بلومنباخ
یوہان فریڈرش بلومنباخ ، 1752 وچ ڄمے اتے 1840 وچ فوت تھئے ۔ او ہک جرمن جسمانیات دان اتے انسانی نسلیات دان ہن جنہاں انسانی نسلاں دی درجہ بندی کھوپڑی دی بݨتر دی بنیاد تے کیتی ۔ 

بلومنباخ دا کم انسانی نسلاں دی درجہ بندی تے مرکوز ہئی ۔ انہاں انسانی کھوپڑیاں دا مطالعہ کیتا اتے انہاں دی بݨتر دی بنیاد تے انسانی نسلاں کوں پنج گروہاں وچ تقسیم کیتا ۔ انہاں دا ایہ نظریہ انہاں دے دور وچ ٻہوں مشہور تھیا ۔ 

انہاں انسانی کھوپڑیاں دے تقابلی مطالعہ دے ذریعے اے ݙکھاوݨ دی کوشش کیتی کہ انسانی نسلاں وچ فرق موجود ہے ۔ انہاں ایہ نظریہ پیش کیتا کہ قفقازی نسل باقی نسلاں توں برتر ہے ۔ انہاں دے اے نظریات بعد وچ تنقید دا نشانہ بݨے ۔ 

بلومنباخ دے کم انسانی نسلیات دے شعبے وچ اہم اثرات مرتب کیتے ۔ انہاں دے نظریات نسلی امتیاز اتے نسلی تعصب کوں ودھاوݨ وچ کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی درجہ بندی اڄ کل سائنسی طور تے غلط سمجھی ویندی ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق انسانی نسلاں دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ تبدیلی گھن آئی ، پر انہاں دے کم وچ موجود خامیاں اتے تعصبات دی وجہ توں انہاں دے نظریات کوں جدید سائنس رد کریندی ہے ۔ 

بلومنباخ دی تحقیق انسانی نسلیات دے شعبے وچ ہک متنازعہ موضوع ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انسانی نسلاں دے بارے وچ سوچݨ تے مجبور کیتا ، پر انہاں دے نظریات وچ موجود خامیاں اتے تعصبات دی وجہ توں انہاں دا کم اڄ کل تنقید دا نشانہ بݨدا ہے ۔ انہاں دی محنت نسلیات دے میدان وچ بحث دا موضوع بݨی رہی ۔
ہوزے ویسینٹے باربوسا دو بوکاژ

## ہوزے ویسینٹے باربوسا دو بوکاژ
ہوزے ویسینٹے باربوسا دو بوکاژ ، 1823 وچ ڄمے اتے 1907 وچ فوت تھئے ۔ او پرتگال دے ماہر حیوانیات ہن جنہاں ممالیہ ، پکھی ، رینگݨ والے جانور ، جل تھلیئے ، مچھیاں اتے ٻئے کئی جانوراں تے ڈھیر سارے تحقیقی مقالے لکھئے ۔ 

بوکاژ دا کم جانوراں دی درجہ بندی ، انہاں دی جسمانی خصوصیات اتے انہاں دی جغرافیائی تقسیم تے مرکوز ہئی ۔ انہاں پرتگال ، افریقہ اتے ٻئے علاقیاں دے جانوراں دے نمونے کٹھے کیتے اتے انہاں دی تفصیلی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں کئی نویں جانوراں دی انواع دریافت کیتیاں اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق جانوراں دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙی تبدیلی گھن آئی ۔ انہاں کئی اہم کتاباں اتے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ جانوراں دی انواع دی تفصیلی وضاحت کیتی ڳئی ہے ۔ انہاں دے کم اڄ وی جانوراں دے مطالعہ کیتے اہم حوالہ ہن ۔ 

بوکاژ دے کم جانوراں دی درجہ بندی اتے جغرافیائی تقسیم دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا حصہ پاتے ۔ انہاں ایہ ݙکھایا کہ جانوراں دی انواع کتنی متنوع ہن اتے ایہ معلومات جانوراں دے تحفظ کیتے اہم ہن ۔ 

بوکاژ دے کم جانوراں دے مطالعہ اتے تحفظ سمیت کئی شعبیاں وچ اہم اثرات مرتب کیتے ہن ۔ انہاں دی تحقیق سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ جانوراں دی انواع کتنی اہم ہن اتے ایہ معلومات جانوراں دے تحفظ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مددگار ثابت تھیندے ۔ 

بوکاژ دی تحقیق جانوراں دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ ہک وݙی پیش رفت ہئی ۔ انہاں دے کم جانوراں دے مطالعہ کیتے نویاں راہواں کھولیاں اتے حیاتیاتی گھݨ ونک کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم سائنس دے شعبے وچ ہک اہم حصہ ہے ۔ انہاں دی محنت جانوراں دے میدان وچ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ انہاں حیاتیات دے مختلف شعبیاں وچ اپݨا اہم حصہ پاتے ۔
برینڈن جے ایم بوہانن

## برینڈن جے ایم بوہانن
برینڈن جے ایم بوہانن ، اکویہویں صدی دے امریکی جرثومی اتے ارتقائی ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ۔ او ایمیزون دے جرثوماں دے ماہر منے ویندن ۔ انہاں دا کم جرثوماں دے ماحولیات اتے ارتقا تے مرکوز ہے ۔

بوہانن دی تحقیق ایمیزون دے جنگلاں وچ موجود جرثوماں دی انواع اتے انہاں دے ماحولیاتی کردار کوں سمجھݨ تے مبنی ہے ۔ انہاں ایہ ݙکھاوݨ دی کوشش کیتی اے کہ ایہ جرثومے ایمیزون دے ماحولیاتی نظام وچ کتنا اہم کردار ادا کریندن ۔ انہاں ایہ وی ݙکھاوݨ دی کوشش کیتی ہے کہ ایہ جرثومے وقت دے نال نال کیویں تبدیل تھیندن اتے ایں تبدیلی دا ماحولیات تے کیا اثر تھیندے ۔

انہاں دی تحقیق جرثوماں دے ارتقا اتے ماحولیات دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙی تبدیلی گھن آئی ہے ۔ انہاں کئی تحقیقی مقالے لکھئے جنہاں وچ ایمیزون دے جرثوماں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ڳئیاں ہن ۔ انہاں دے کم اڄ وی جرثومی ماحولیات دے مطالعہ کیتے اہم حوالہ ہن ۔

بوہانن دے کم جرثومی گھݨ ونک اتے ماحولیاتی نظام دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا حصہ پاتے ۔ انہاں ایہ ݙکھایا کہ جرثومے ماحولیاتی نظام وچ کتنے اہم ہن اتے ایہ معلومات ماحولیاتی تحفظ کیتے اہم ہن ۔

بوہانن دے کم جرثومی ماحولیات ، ارتقائی حیاتیات اتے ماحولیاتی تحفظ سمیت کئی شعبیاں وچ اہم اثرات مرتب کیتے ہن ۔ انہاں دی تحقیق سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی اے کہ جرثومے ماحولیاتی نظام وچ کتنے ضروری ہن اتے ایہ معلومات ماحولیاتی تبدیلی دے اثرات کوں سمجھݨ اتے گھٹاوݨ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مددگار ثابت تھیندے ۔

بوہانن دی تحقیق ایمیزون دے جرثوماں دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ ہک وݙی پیش رفت ہئی ۔ انہاں دے کم جرثومی ماحولیات دے مطالعہ کیتے نویاں راہواں کھولیاں اتے حیاتیاتی گھݨ ونک کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم سائنس دے شعبے وچ ہک اہم حصہ ہے ۔ انہاں دی محنت ایمیزون دے جرثوماں دے میدان وچ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ انہاں جرثومی ماحولیات دے نظام کوں سمجھݨ وچ اپݨا اہم حصہ پاتے ۔
فرانکو اینڈریا بونیلی

## فرانکو اینڈریا بونیلی
فرانکو اینڈریا بونیلی ، 1784 وچ ڄمے اتے 1830 وچ فوت تھئے ۔ او ہک اطالوی پکھیات دان ہن ، جنہاں "کیٹلاگ آف دی برڈز آف پیڈمونٹ" ناں دی کتاب لکھی ، جیندے وچ 262 انواع دا ذکر ہے ۔ 

بونیلی دا کم پیڈمونٹ دے پکھیاں دی درجہ بندی اتے انہاں دے مطالعہ تے مرکوز ہئی ۔ انہاں ایں علاقے دے پکھیاں دی انواع دی تفصیلی پرکھ پرچول کیتی اتے انہاں دی جسمانی خصوصیات ، عادات اتے جغرافیائی تقسیم دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی لکھی ہوئی کتاب ، "کیٹلاگ آف دی برڈز آف پیڈمونٹ" ، ایں علاقے دے پکھیاں دے مطالعہ کیتے ہک اہم حوالہ بݨی ۔ 

انہاں دی تحقیق پیڈمونٹ دے پکھیاں دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙی تبدیلی گھن آئی ۔ انہاں کئی نویں پکھیاں دی انواع دی شناخت کیتی اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دے کم اڄ وی پیڈمونٹ دے پکھیاں دے مطالعہ کیتے اہم حوالہ ہن ۔ 

بونیلی دے کم پکھیاں دی درجہ بندی اتے جغرافیائی تقسیم دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا حصہ پاتے ۔ انہاں ایہ ݙکھایا کہ پیڈمونٹ دے پکھیاں دی انواع کتنی متنوع ہن اتے ایہ معلومات پکھیاں دے تحفظ کیتے اہم ہن ۔ 

بونیلی دے کم پکھیاں دے مطالعہ اتے تحفظ سمیت کئی شعبیاں وچ اہم اثرات مرتب کیتے ہن ۔ انہاں دی تحقیق سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ پیڈمونٹ دے پکھیاں دی انواع کتنی اہم ہن اتے ایہ معلومات پکھیاں دے تحفظ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مددگار ثابت تھیندے ۔ 

بونیلی دی تحقیق پیڈمونٹ دے پکھیاں دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ ہک وݙی پیش رفت ہئی ۔ انہاں دے کم پکھیاں دے مطالعہ کیتے نویاں راہواں کھولیاں اتے حیاتیاتی گھݨ ونک کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم سائنس دے شعبے وچ ہک اہم حصہ ہے ۔ انہاں دی محنت پیڈمونٹ دے پکھیاں دے میدان وچ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ انہاں دی کتاب اڄ وی ایں علاقے دے پکھیاں دے مطالعہ کیتے بنیادی ماخذ ہے ۔ انہاں پکھیاں دی مقامی انواع دی سائنسی تحقیق کوں ودھایا ۔
جان ٹائلر بونر

## جان ٹائلر بونر
جان ٹائلر بونر ، 1920 وچ ڄمے اتے 2019 وچ فوت تھئے ۔ او ہک امریکی نشوونما پاوݨ والے ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ، جنہاں پھپھوندی (slime moulds) تے مہارت رکھی ۔

بونر دا کم پھپھوندی دی نشوونما اتے انہاں دے رویے دے مطالعہ تے مرکوز ہئی ۔ انہاں پھپھوندی دی انواع دی تفصیلی پرکھ پرچول کیتی اتے انہاں دے نشوونما دے عمل ، انہاں دے اجتماعی رویے اتے انہاں دے ماحولیاتی کردار دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں ایہ ݙکھایا کہ پھپھوندی کیویں اجتماعی طور تے کم کریندن اتے کیویں انہاں دا رویہ ماحولیاتی تبدیلیاں نال متاثر تھیندے ۔

انہاں دی تحقیق پھپھوندی دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙی تبدیلی گھن آئی ۔ انہاں پھپھوندی دی نشوونما اتے رویے دی وضاحت کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم اڄ وی پھپھوندی دے مطالعہ کیتے اہم حوالہ ہن ۔

بونر دے کم نشوونما پاوݨ والے حیاتیات اتے ماحولیاتی حیاتیات دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا حصہ پاتے ۔ انہاں ایہ ݙکھایا کہ پھپھوندی کیویں اجتماعی طور تے کم کریندن اتے ایہ معلومات حیاتیاتی نظاماں دی پیچیدگی کوں سمجھݨ کیتے اہم ہن ۔

بونر دے کم نشوونما پاوݨ والے حیاتیات ، ماحولیاتی حیاتیات اتے ارتقائی حیاتیات سمیت کئی شعبیاں وچ اہم اثرات مرتب کیتے ہن ۔ انہاں دی تحقیق سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ پھپھوندی کیویں اجتماعی طور تے کم کریندن اتے ایہ معلومات حیاتیاتی نظاماں دی پیچیدگی کوں سمجھݨ اتے انہاں دے تحفظ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مددگار ثابت تھیندے ۔

بونر دی تحقیق پھپھوندی دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ ہک وݙی پیش رفت ہئی ۔ انہاں دے کم پھپھوندی دے مطالعہ کیتے نویاں راہواں کھولیاں اتے حیاتیاتی نظاماں دی پیچیدگی کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم سائنس دے شعبے وچ ہک اہم حصہ ہے ۔ انہاں دی محنت پھپھوندی دے میدان وچ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ انہاں اجتماعی حیاتیات دے نظام کوں سمجھݨ وچ اپݨا اہم حصہ پاتے ۔
چارلس بونے

## چارلس بونے
چارلس بونے ، 1720 وچ ڄمے اتے 1793 وچ فوت تھئے ۔ او جنیوا دے ہک فطرت دان ہن ، جنہاں کیڑے مکوڑیاں اتے ٻوٹیاں سمیت کئی موضوعات تے کم شائع کیتا ۔ 

بونے دا کم فطرت دے مختلف پہلوآں دے مطالعہ تے مرکوز ہئی ۔ انہاں کیڑے مکوڑیاں ، ٻوٹیاں اتے ٻئے جانداراں دی انواع دی تفصیلی پرکھ پرچول کیتی اتے انہاں دی جسمانی خصوصیات ، عادات اتے نشوونما دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں کئی نویں جانداراں دی انواع دی شناخت کیتی اتے انہاں دے بارے وچ سائنسی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق فطرت دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙی تبدیلی گھن آئی ۔ انہاں کیڑے مکوڑیاں اتے ٻوٹیاں دی نشوونما اتے رویے دی وضاحت کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم اڄ وی فطرت دے مختلف پہلوآں دے مطالعہ کیتے اہم حوالہ ہن ۔ 

بونے دے کم حیاتیات اتے فطرت دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا حصہ پاتے ۔ انہاں ایہ ݙکھایا کہ فطرت کتنی متنوع ہے اتے ایہ معلومات حیاتیاتی نظاماں دی پیچیدگی کوں سمجھݨ کیتے اہم ہن ۔ 

بونے دے کم حیاتیات ، فطرت دی تاریخ اتے فلسفہ سمیت کئی شعبیاں وچ اہم اثرات مرتب کیتے ہن ۔ انہاں دی تحقیق سائنسداناں کوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ فطرت کیویں کم کریندی ہے اتے ایہ معلومات حیاتیاتی نظاماں دی پیچیدگی کوں سمجھݨ اتے انہاں دے تحفظ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مددگار ثابت تھیندے ۔ 

بونے دی تحقیق فطرت دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ ہک وݙی پیش رفت ہئی ۔ انہاں دے کم فطرت دے مطالعہ کیتے نویاں راہواں کھولیاں اتے حیاتیاتی گھݨ ونک کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم سائنس دے شعبے وچ ہک اہم حصہ ہے ۔ انہاں دی محنت فطرت دے میدان وچ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ انہاں فطرت دے مختلف پہلوآں دی سائنسی تحقیق کوں ودھایا ۔ انہاں "پری فارمیشن" دا نظریہ وی پیش کیتا ، جیندے مطابق جاندار پہلے توں بݨے ہوئے چھوٹے روپ وچ موجود ہوندن ۔