ٻٹ کڑاک اچ بھگت کبیر دا ناں

کلھ دی ’’ٻٹ کڑاک‘‘ اِچ بھگت کبیر دا ناں آیا ہا ۔ او سِدھے سادے تے اللہ دے نیک بندے ہَن ۔ ہندو‘ مسلمان ‘ سکھ ‘ عیسائی تے پارسی ‘ ہُنیں دی دِلوں عزت کریندے ہَن ۔ اَسیݙے کئی وݙے مسلمان ‘ عالمیں دا ایہ خیال ہے جو ’’مہاتما ٻدھ‘ گورو نانک اَتے بھگت کبیر کوں اللہ سئیں دے ’’پیغمبریں‘‘ اِچ ڳݨیا وَنڄے ۔ ہک ݙینھ ’’عالمیں‘‘ دے ہِیں خیال تے ݙوں ترائے ’’مولوی‘‘ ہک ٻے نال ’’تکرار‘‘ گھتی ٻیٹھے ہن۔ ہک ’’مولوی‘‘ آکھݨ لڳا ! میں نِیں منیندا ۔ ٻئے چِڑ کراہیں آکھیا ’’توں کیویں نِوی منیندا؟ ۔ نہ منیسیں تاں ہک لکھ چَووی ہزار ’’پیغمبریں‘‘ دی ڳݨتری تیݙا پیئو پورا کریسے ؟… شریف آلے … سئیں اپݨے ’’یاریں تے سنگتیں‘‘ کوں ’’سُوئر‘‘ دے شکار تے نال گھن ڳے … دے مولوی … صاحب وی نال ہن ۔ مولوی صاحب … سئیں دے وݙے ’’جُیتے‘‘ ہَن ۔ لانگھئے اِچ … سئیں ’’مولوی صاحب‘‘ کوں اپݨے نال کھڑایا ۔ بس تھوڑی جہی ’’وِتھی‘‘ ہئی ’’ہاکلا‘‘ شروع تھیا ۔ سئیں کُوڑے ٻوٹے دے ’’تیلے‘‘ نال ’’ونبوخ‘‘ (بندوق) دی ’’نالی‘‘ آلی ’’جھریٹ‘‘ اِچوں ’’مَل‘‘ کھڑے کڈھیندے ہَن تے کجھ ’’ولیلے تھی کھڑے ہَن ‘ ہُنیں دے اڳوں آلے لانگھے اِچوں ہک ’’سُوئر‘‘ نِکتا … مولوی صاحب دی ’’دِید‘‘ پئے ڳی ہُنیں … سئیں کوں چتایا’’حضرت‘ سوئر‘‘ … سئیں گولی ماری ’’سوئر‘‘ رڑِھ پیا ۔ شکار مُکاّ ‘ سبھے وَل اَئے ۔ شکاری‘ مرید ‘ نوکر چاکر ‘ کٹھے ہَن ۔ پچاراں تھیندیاں پیاں ہَن ۔ کیرھا شکاری کیویں ’’گُسیا‘‘ ؟ کیرھا کینویں ’’ویٻلا‘‘ تھیا؟ کیندی گولی سُوئر دی ’’جاہ‘‘ تے ’’کُتے کوں لڳی ۔ اَتے کئیں ’’سیہڑ‘‘ ماریا؟ ایہے ڳالھیں تھیندیاں پیاں ہَن تے … سئیں ’’مولوی صاحب‘‘ کوں اَلوایا ۔ مولوی صاحب ! تُساں کہیں کہیں ویلھے وݙے گُھتے لفظ کڈھ مریندے وے ۔ کُجھ خیال کیتا کرو ۔ مولوی صاحب ’’مَچلا‘‘ تھی تے پُچھیا کیرھے ویلھے سئیں ! کیری ‘ گُتھی ڳالھ‘ نکتی اے۔ میݙے مونہہ اِچوں؟ سئیں ہُنیکوں سَویل آلی ڳالھ یاد ݙیوائی ۔ مولوی صاحب متھے تے ہتھ ماریا ’’چَٹ کر ساڑیے وے‘‘ تُساں بزرگیں دے ’’جَئے‘‘ ہیوے ۔ تُسیکوں پتہ کائنیں جیرھے بندے ’’سلوک کمیندن‘‘ ہِنیں تے کئیں ویلھے کئی ’’حالت‘‘ ہوندی اے تے کہیں ویلھے کئی ۔ مَیں ہوں ویلھے جیرھی حالت اِچ ہَم او میکوں مُلوم ہے۔ میکوں سئیں سمیت جنگل دی ہَر شئے سُوئر دی ’’شِکل ‘‘ݙسدی پئی ہئی ۔ ایہے مولوی صاحب ہنیں سئیں کنیں … شریف ڳے ۔ دیرے اِچ کھٹ تے ٻیٹھے ہَن ۔ سئیں دی ہک ’’ٻانہی‘‘ مولوی صاحب کیتے ’’امب‘‘ چا تے اَئی ’’ٻانہی‘‘ ݙاڈھی سوہݨی ہئی ۔ مولوی صاحب اوندے ’’مونہہ‘‘ ݙے ݙیکھݨ ٻہہ ڳے تے اوں کنوں پُچھیونیں تیݙی شادی تھئی ہوئی اے؟

کیناں ٻانہی وَلدی ݙتی ۔

میݙے نال ’’حق شریعت‘‘ دا کریسیں؟ مولوی صاحب پُچھیا

ٻانہی کوڑیج تے اَمب ہُنیں دے اڳوں رکھئے تے ’’حویلی‘‘ اِچ وَل ڳئی ۔ 

سئیں آڳے ۔ آوݨ سیتی پُچھیونیں مولوی صاحب ! کیا آکھیوے۔اوں اوتری رَن کوں سِدھی اَمّاں سَیݨ کنے وَنڄ چُغلی چاتی اِس ۔

سئیں ݙے ݙیکھ مولوی صاحب ’’ٹھڈا ساہ‘‘ بھریا تے آکھیا صدقے ونڄاں تُسیݙی سمجھ تُوں ۔ آپ بغیر نکاح دے ’’بھاݨے‘‘ بھری ٻیٹھو ۔ مَیں ’’حق شریعت‘‘ دی ڳالھ چا کیتی اے تاں ’’تَامَش‘‘ لڳ ڳئی اے ۔ جُتی نِہوے چا پاتی تے بھڄ پیو۔

ہک ’’ڄٹ‘‘ بھڄدا بھڄدا ’’وستی‘‘ دی ہٹی تے آیامونہہ تے ’’دُدِّڑ‘‘ تے چپیں تے روّیاں ہانس۔ ساہ چڑھیا ہویا ہس ۔

ہٹی آلے پُچھیا! اَدا! خیر تاں ہے ۔ ایجھے ’’ویٻلے‘‘ تھے وَدو؟ خیر دھوڑ دی اے۔

’’پِیر‘‘ دَر تے لتھّا پے ۔ توں پُچھدیں خیر اے۔

ݙوں بِھرا پݨی ’’رَڑھ‘‘ اِچ ہَل پھالے دا کم کریندے ہَن ۔ پَرے کنوں ہِک بندے کوں اَمدا ݙٹھونے ۔ ہک بھرا ݙوجھے بھرا کوں آکھیا !

اَدّا! اوݙے ݙیکھ ہاں ۔ او بندہ کون ہے۔ کتھائیں اَپݨاں ’’پیر‘‘ تاں نِیں؟

ݙوجھے بِھرا ہتھ نال اَکھیں تے چھاں کیتی ۔ اُوݙاہیں دِید بھنوائی تے آکھیُس ۔ ہا اَدا ہا۔خدا نہ بُھلاوے تاں ’’ٹوراں‘‘ ہوں …دیاں ہِن۔

ٻدھ 27؍جون1990ء

## حوالہ
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان