مقبول حسن گیلانی

اساں اپݨی سنبھل واݨ اِچ دھرتی تے بدلدے کئی منظر ݙٹھن ۔ روز نویں ڳالھ اے ۔ سماج بھڄ تُرٹ دا شکار ہے ۔ سیاسی منظر نامہ بدلدا رہ ویندے ۔ معیشت کوں جندرے لڳ ڳن ۔ ثقافتی رنگ بِکھڑے تھیندے ویندن۔ اِخلاقی قدراں مُکدیاں پن ۔ نام نہاد ترقی دھرتی دے سُݨہپ کھادی ویندی اے ۔ حرص تے ہٻلاسے انسان دا چیتا رلا ݙتے ۔ زناور رَل وَسݨ اِچ خوش اِن ۔انسان کوں انسان دا منہ نی بھاندا ۔ گزریل وقت کیجھے سوہݨے ہَن ۔ وستیاں ‘ ٹھٹیاں وچ شادی کئی کئی ݙینہہ چلدی ہئی ۔ واڄے تھیندے ہن ‘ جاڳے ٻاہندے ہَن ‘ جھمر لڳدی ہئی ۔ نغارہ وڄداہا ‘ بین پھوکیندی ہئی‘ شرنا ہاں اِچ گھر ونڄ کریندی ہئی ۔ وسیب ہک ݙوجھے دے ݙکھ درد اِچ شریک ہا ۔ ہُݨ اللہ ڄاݨے کیا تھی ڳئے ۔ وَستّیاں اِچ تاں وَل وی کجھ رنگ ودن ۔ شہر ݙیݨیں تھی ڳن ۔ رَل ٻہݨ اوکھا تھی ڳئے ۔ بندے مشیناں بݨ ڳن ۔ شادی خوشی واسطے ݙوں گھنٹے شادی ہال بک تھیندے ‘ مہماناں دی نظر بندیاں تے گھٹ تے کھاݨے تے ڈھیر ہوندی اے ۔ کہیں جنازے تے ونڄو لحظہ دیر تھی ونڄے تاں لوک پُچھݨ شروع کر ݙیندن ہَیں سئیں  ہُݨ کیندا انتظار اے ۔ گڑھیاں گوٹھاں اِچ ہُݨ وی لوک رَل ٻہندن ۔ راتیں کوں مچ مچدن ۔ قصّے تھیندن۔ ٻجھارتاں ٻجھیندن ۔ کِھل کھیݙ دی راند رَسدی ہے ۔ بندے کوں جیوݨ دا احساس تھیندے کیوں نہ ایں ریت روایت کوں وی جڳائوں ۔ میں ٻجھارت سٹینداں تُساں ٻجھو ۔ ٻجھارت وی سوکھی ہے اپݨے ہک یار کوں سُنڄاݨنے۔ ناں ہِس مقبول پر ایہ پورا ناں کائنی نال پوچھڑ وی لڳا ہووے جینکوں اُردو اِچ لاحقہ آہدن ۔ایندے بغیر ٻجھو تاں مَنّوں ۔ ساݙا ایہ یار اپݨی سنگت اِچ وی ٻہوں مقبول اے ۔ مقبول اسلامیات دا پروفیسر اے پر ‘ نہ مُلاّں اے نہ مولوی اے ۔ نہ ݙاڑھی اِس نہ مُچھاں رکھیندے ۔ سرائیکی ‘ اُردو تے فارسی اِچ وی ایم اے کیتی ودے بلکہ ہُݨ تاں ڈاکٹر وی تھی ڳئے ۔ شکلوں مسکین اے ‘ عملوں وی چنگا اے ۔ صاف ستھرا ویس پیندے ۔ شلوار قمیض چھکدی ہِس ‘ پینٹ کوٹ وی پا گھندے ۔ دفتر اِچ ہووے  یا پرہ پنچایت اِچ سرائیکی ٻولیندے ۔صالحین یکا ایندے سر راہندن ۔ ݙیکھ ݙیکھ تے سڑدن ‘ کنڈ پچھوں گلے کریندن حکام کوں گمنام چٹھیاں لکھدن ‘ میلاں کریندن تے منہ تے مِݨ مِݨ ہوندی اے ۔ جوان شاعری وی کریندے ‘ مضمون وی لکھ گھندے ‘ہک ݙوں کتاباںمرتب وی کیتے نِس ‘ ہک ݙوں لکھی وی کھڑے ۔ جیندا جاڳدا تے سنگت دا جوان اے ۔ لطیفے باز وی ہے ہمیشہ اَپݨی اوقات اِچ راہندے ‘ وݙے ٹپ اصلوں نی مریندا ۔ یاراں دا یار ہِے ۔ وݙائی اصلوں کائنسی ۔ مِٹیا ہویا بندہ اے ۔ تساں بلاشک منہ تے آکھ ݙیو مقبول سئیں  ! تہاݙی نثر کمزور اے ‘ فٹ ولدی ݙیسی میں آپ کیڑھا تکڑا ہاں ‘شودا بھری جوانی اِچ رنڈوڑ تھی ڳئے ۔ اَڄکل ہک وݙے عہدے تے ہے ۔ ہُݨ وی رشتے آندے نِس پر شادی نی کریندا ‘ شادی دی ڳالھ کروں تاںٹھڈا شُکارا بھر آہدے یار! بندے کوں پھاسی ہک واری لڳدی اے ۔ اوکھا میں ہاں تہاکوں کیا تکلیف اے ‘ بھرائو! میں ڳالھ ڈھیر ساری کھول ݙتی اے ۔ ہُݨ سُنڄاتے وے یا لاواں پوچھڑ۔ علمی ادبی دنیا اِچ ٻہوں سارے ناں ایجھے ہوندن جے اُنھاں دا بوچھڑہٹا گھنو تاں سُنڄاݨ اوکھی تھی ویندی اے ۔سوہݨا ! میں مقبول گیلانی بارے سارا مُنڈھ ٻدھے جیڑھے بھرا سمجھ ڳن اُنھاں دی واہ واہ ہے جنھاں نی سُنڄاتا اُنھاں دا وی کوئی قصور کائنی ۔ کیوں جو مقبول گیلانی مشہور تاں ہے پر اتنا وی کائنی جو جڳ جہان ڄاݨدا ہووے ۔ ایں سید زادے نال ساݙی پرانی یاری اے پر ہکے چولے دے سنگتی نِسے ۔ ایہ ہے جلال پوری اساں ہَیں احمدپوری اَدھ اِچ ستلج دی اُݙدی ریت اے ۔ یا اڳوں جھانگڑہ تے ہتھیجی اے۔ یاری دی وجہ ادبی کم کار اے نہ اساں پڳ وٹائی اے نہ اساݙا ٻنّہ سانجھا اے ۔ ہا ساݙی سوچ ‘ فکر ‘ وپرے اندیشے تے ݙکھ سُکھ سانجھے ہِن۔ ایہا وݙی سکاوت اے۔

مقبول گیلانی کوں ہر جاڳدے تے اُشاک بندے وانگوں ماء ٻولی نال عشق ہے تے ایندا اظہار شاعری نال کریندے ۔ شاعری اِچ وی کھل کھیݙ دے سارے سامان ہوندن ۔ مقبول چنگا بھلا ڳاوی گھندے ۔ ڳاندا شوقیہ یا سڄݨاں دی فرمائش تے ہے اللہ ڄاݨے چوکھے گیت یاد کیتی ودے ۔ ہک گیت اکثر سُݨویندے ’’چٹڑے پدھر تے ٻہہ کر دِل لُٹوائی ہم وے‘ ہِیں سانگے اِتھ اَئی ہم وے‘‘۔ اللہ ڄاݨے کینکوں دِل ݙے ٻیٹھے۔ بھرڄائی ساݙی اوہا جینکوں ٹور کھڑے ۔ مقبول دا ڄم ڄاء جلال پور دے موضع شیخ پور شجرہ دا ہے شکر اے لسوڑی اِچ نی ڄمیا۔ اُتھاں صرف بخاری پیدا تھیندن ۔ لسوڑی آلے بخاری جیڑھیاں کرامتاں ݙکھا سڳدن او شیخ پور دے گیلانیاں دا کم نی ۔ اونویں تاں ساݙے وسیب اِچ گیلانی تے بخاری وݙے خاندان اِن ۔ انھاں دے بزرگ صوفی ہَن جیڑھے انسان نال انسان کوں جوڑݨ دا کم کریندے ہَن ہمیشہ محبت دا درس ݙیندے ہن ۔ مقبول گیلانی وی انسان دوست اے ۔ ایہ چار حرف وی مقبول گیلانی کوں خراج تحسین پیش کرݨ کیتے لکھیئے ڳن ۔ نتاں بابا ! سیدکتھّاں اُمتی کِتھاں۔ ساݙی مجال اے۔

## حوالہ
سانول سلوݨے(خاکے)، مصنف: عبدالباسط بھٹی۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان