open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پاٹسی منک

**پاٹسی منک** (انگریزی: Patsy Mink) (پیدائش دے ویلے اصل خاندانی ناں Takemoto; (جاپانی: 竹本 マツ)‏، 6 دسمبر 1927 – 28 ستمبر 2002) امریکی ریاست ہوائی نال تعلق رکھݨ والی ہک امریکی وکیل تے سیاست دان ہَن۔ انّھاں نے ریاستہائے متحدہ دے ایوان نمائندگان وِچ 24 سال ڈیموکریٹک پارٹی دی رکن دی حیثیت نال خدمتاں انجام ݙتّیاں، پہلے 1965ء توں 1977ء تے ول 1990ء توں 2002ء وِچ اپݨی وفات تئیں۔ اوہ پہلی رنگدار زنانی ہَن تے کانگریس کیتے چُݨی ون٘ڄݨ والی پہلی ایشیائی امریکی زنانی ہَن تے زنانیاں دے حقوق تے تعلیم کوں اڳاں تے ودھاوݨ کیتے قانون سازی تے اپݨے کم دی وجہ نال ڄاݨیاں ویندیاں ہَن۔

## ابتدائی زندگی
پاٹسی منک دا جنم 6 دسمبر 1927 وِچ ہوائی دے ماؤئی جزیرے وِچ تھیا ہئی۔ انّھاں دے والدین جاپانی نسل نال تعلق رکھدے ہَن۔ انّھاں نے ہوائی یونیورسٹی توں گریجویشن کیتا تے ول شکاگو یونیورسٹی توں قانون دی ڈگری حاصل کیتی۔

## سیاسی کیریئر
1964 وِچ، پاٹسی منک ہوائی دی نمائندگی کریندے ہوئے امریکی کانگریس وِچ پہلی ایشیائی امریکی زنانی بݨ ڳئیاں۔ انّھاں نے زنانیاں دے حقوق، تعلیمی مواقع تے ماحولیاتی تحفظ کیتے وݙے کم کیتے۔ انّھاں نے ٹائٹل نائن قانون دی تخلیق وِچ اہم کردار ادا کیتا، جیڑھا امریکا وِچ زنانیاں تے ڄݙاں دے تعلیمی مواقع وِچ مساوات دی ضمانت ݙیندا ہئی۔

## وفات تے میراث
پاٹسی منک دی وفات 28 ستمبر 2002 وِچ ہوائی وِچ تھئی۔ انّھاں دے کم دی وجہ نال انّھاں کوں بعد وِچ صدر بارک اوباما دے ذریعے صدارتی تمغۂ آزادی نال نوازیا ڳیا۔ ہوائی وِچ انّھاں دے ناں تے ہک بین الاقوامی ہوائی اڈہ وی رکھیا ڳیا ہئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیت پسند امریکی
ونکی:امریکی شخصیتاں
ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ٹیانا ٹیلر

ٹیانا می شی جیکیلی شمپرٹ (ڄَمَّݨ: 10 دسمبر 1990ء) ہک امریکی زنانی گلوکارہ، نغمہ نگار، اداکارہ، ماڈل، ڈانسر، کوریوگرافر تے میوزک ویڈیو ڈائریکٹر ہَن۔ بیونس دے 2006ء دے سنگل "رنگ دی الارم" کِیتے ویڈیو دی کوریوگرافی کرݨ دے بعد، اُون٘دے اڳلے سال ہک ریکارڈنگ آرٹسٹ دے طور تے کیریئر شروع کرݨ کِیتے نیپچون دے اسٹار ٹریک انٹرٹینمنٹ دے نال ریکارڈنگ دے معاہدے تے دستخط کِیتے جیڑھا انٹرسکوپ ریکارڈز دا ہک نقش ہَئی۔ ٹیلر ایم ٹی وی دے "مائی سپر سویٹ 16" وِچ آپݨے 2008ء دے پہلے سنگل "گوگل می" دی ریلیز توں پہلے نمودار تھئی۔ ہلکے پھلکے تجارتی رد عمل دے باوجود، اُون٘دے بعد وِچ 2010ء وِچ کینیے ویسٹ دے گانے "ڈارک فینٹسی" تے "ہیل آف اے لائف" تے آپݨی غیر معتبر مہمان دی پرفارمنس کِیتے وَسّیع توجہ حاصل کِیتی، اُون٘دے انتہائی مشہور البم "میری خوبصورت ڈارک ٹوئسٹڈ فنٹاسی" (2010ء) توں۔ اُون٘دے سٹار ٹریک تے انٹرسکوپ دے نال ویسٹ دے گڈ میوزک دے نال دستخط کرݨ دے حق وِچ علیحدگی اختیار کِیتی، جیڑھا ݙو سال بعد ڈیف جیم ریکارڈنگ دا ہک نقش ہَئی۔

## ابتدائی زندگی
ٹیانا ٹیلر 10 دسمبر 1990ء کوں نیو یارک شہر دے ہارلیم وِچ نکی ٹیلر تے ٹیٹو اسمتھ دے گھر ڄَمّی ہَن۔ او افریقی امریکی تے ٹرینیڈاڈین نسل نال تعلق رکھدی ہَن۔ ٹیلر آپݨی ماں دی اکلوتی اولاد ہَئی جݙاں جو اُون٘دے والد دے 2 پُتر تے ہک ٻئی دِھی ہَئی جیڑھی مختلف رشتےآں توں ہَن۔ اُون٘دی ماں نے اُون٘دی پرورش کِیتی تے فی الحال اُون٘دی منیجر ہَئی۔

## کیریئر
ستمبر 2006ء وِچ 15 سالہ ٹیانا ٹیلر کوں امریکی انٹرٹینر بیونس دے ہٹ سنگل "رنگ دی الارم" دے میوزک ویڈیو وِچ کوریوگرافر دے طور تے اعزاز ݙِتّا ڳیا۔ جنوری 2007ء وِچ ٹیلر کوں انٹرسکوپ ریکارڈز دے ذریعے امریکی ریکارڈنگ آرٹسٹ تے ریکارڈ پروڈیوسر فیرل ولیمز دے سٹار ٹریک انٹرٹینمنٹ لیبل وِچ شامل تھیوݨ دا معاہدہ پیش کِیتا ڳیا۔ فروری 2007ء وِچ ٹیلر پہلی واری ایم ٹی وی دے "مائی سپر سویٹ سکسٹین" تے ہک ایپی سوڈ دے ذریعے عوامی حلقے وِچ داخل تھئی، اِیہ شو امیر تے عام طور تے "خراب" تے تصادم دے شکار نوجواناں کِیتے اوور دی ٹاپ برتھ ڈے پارٹیاں دی عکاسی کریندا ہَئی۔ 2007ء وِچ ٹیلر جے زیڈ دے سنگل "بلیو میجک" دے میوزک ویڈیو وِچ نمودار تھئی جِتّھاں اُون٘دے نچدے تے پاپنگ کریندے ݙِٹھا ون٘ڄ سڳدا ہَئی۔

## ذاتی زندگی
2015ء وِچ اُون٘دے ابتدائی پیدائش دے بعد اُون٘دے شوہر ایمان شمپرٹ نے اُنّھاں دی ڄائی دی پیدائش وِچ مدد کِیتی۔ 20 ستمبر 2016ء کوں دی وینڈی ولیمز شو وِچ ٹیلر نے انکشاف کِیتا جو اُون٘دے تے شمپرٹ نے "شاید" خفیہ طور تے شادی کِیتی ہَئی پر جوڑے نے انٹرویو دے تقریباً ݙو ہفتے بعد 1 اکتوبر 2016ء تک دراصل شادی نہیں کِیتی۔ 12 جون 2020ء کوں ٹیلر نے آپݨے 2020ء سنگل "ویک اپ لو" دے کِیتے آپݨے میوزک ویڈیو وِچ آپݨے ݙوجھے حمل دی تصدیق کِیتی۔ 17 ستمبر 2023ء کوں ٹیلر تے شمپرٹ نے آپݨی علیحدگی دا اعلان کِیتا۔ اڳلے ݙین٘ہ، ٹیلر نے انسٹاگرام دے ذریعے اعلان کِیتا جو او تے ایمان کوں مہینےآں توں الگ کِیتا ڳیا ہَئی۔

## حوالے

ونکی:امریکی شخصیتاں
ونکی:فلمی اداکار
ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:نیو یارک شہر دے گائیک
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ٹرینا پارکس

**ٹرینا پارکس** (اصل ناں: ٹرینا فریزیئر؛ ڄَمَّݨ تاریخ: 26 دسمبر 1946ء) ہِک امریکی اداکارہ، گلوکارہ، کوریوگرافر، پرنسپل ڊانسر تے ڊانس انسٹرکٹر ہِن۔ پارکس 1971ء دی جیمز بانڈ فلم ڈائمنڈز آر فورایور وِچ "تھمپر" دا کردار ادا کرݨ کِیتے مشہور ہِن۔

## فِلماں

## ٹیلی ویژن

* نائٹ گیلری، قسط "دی فینٹم فارم ہاؤس"
* میک کوی - این بی سی مووی آف دی ویک
* لیو اینڈ میڈی، قسط "ڈوج-اے-رونی"
* ڈک شان سپیشل - فیچرڈ گلوکارہ/ڊانسر - سی بی ایس
* دی ہالی ووڈ پیلس (2 شوز) - فیچرڈ گلوکارہ/ڊانسر - این بی سی
* مشیل لیگرانڈ سپیشل - فیچرڈ ڊانسر - پیرس ٹی وی
* ڈیون وارک سپیشل - فیچرڈ ڊانسر - سی بی ایس
* ٹیلی سیولس سپیشل - فیچرڈ ڊانسر - سی بی ایس

پارکس نے ڈین مارٹن تے سیمی ڈیوس جونیئر دے ٹیلی ویژن سپیشلز وِچ وی کم کِیتا۔ اِیں نے ٹو ٹیل دی ٹرتھ وِچ خود دے طور تے ظاہر تِھیاں۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی سٹیج اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ٹریسی ایمن

**ڈیم ٹریسی کریمہ ایمن** (ڄَمَّݨ: 3 جولائی 1963ء) ہک انگریز فنکارہ ہئی جیڑھی خود نوشت تے اعترافی آرٹ ورک کیتے مشہور ہئی۔ اوہ ڈرائنگ، پینٹنگ، مجسمہ سازی، فلم، فوٹوگرافی، نیون ٹیکسٹ تے سلائی ہوئی ایپلکی سمیت ڄاݙاں میڈیا وِچ کم کریندی ہئی۔ ہک واری 1980ء دے ݙہاکے وِچ نوجوان برطانوی فنکاراں دی "انفنٹ خوفناک" ہئی، ٹریسی ایمن ہُݨ ہک شاہی ماہر تعلیم ہئی۔ 1997ء وِچ انّھاں دا کم *ہر اوہ شخص جیندے نال میں کݙاہیں 1963-1995 تک سویا ہاں* ہک خیمہ جیندے نال فنکار کݙاہیں سویا ہئی، ہر ہک دے ناں دے نال لڳایا ڳیا ہئی جیڑھا لندن دی رائل اکیڈمی وِچ منعقدہ چارلس ساچی دی سنسنی خیز نمائش وِچ ݙکھایا ڳیا ہئی۔ ایہو سال انّھاں نے میڈیا وِچ ٻہوں توجہ حاصل کیتی جݙاں انّھاں نے برطانوی ٹی وی دے لائیو ڈسکشن پروگرام *دی ڈیتھ آف پینٹنگ* وِچ شراب پی تے بار بار قسم کھادی۔ ایمن ہک پینلسٹ تے اسپیکر وی ہَن: انّھاں نے لندن وِچ وکٹوریہ اینڈ البرٹ میوزیم، سڈنی وِچ نیو ساؤتھ ویلز دی آرٹ گیلری (2010ء)، رائل اکیڈمی آف آرٹس (2008ء)، تے لندن وِچ ٹیٹ برطانیہ (2005ء) وِچ لیکچر ݙتے۔ تخلیقی صلاحیتاں تے سوانح عمری دے درمیان ربط تے آرٹ دی تعمیر وِچ سبجیکٹیوٹی تے ذاتی تاریخ دے بارے وِچ انّھاں دے خیالات۔ دسمبر 2011ء وِچ، اوہ رائل اکیڈمی وِچ ڈرائنگ دی پروفیسر مقرر تِھئیاں۔ فیونا راے دے نال اوہ 1768ء وِچ اکیڈمی دے قیام دے بعد توں پہلی ݙو زنانیاں پروفیسراں وِچوں ہک ہَن۔

ایمن دے آنݨ توں پہلے اسپیٹل فیلڈز، ایسٹ لندن وِچ رہندی ہئی جتھاں اوہ خواہش مند فنکاراں کیتے کم دی جاہ دے نال ٹی کے ای اسٹوڈیوز کوں فنڈ ݙیندی ہئی۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ایمن جنوبی لندن دے ہک ضلع کروئڈن وِچ رومیچل نسل دی ہک انگریز ماں تے ہک ترک قبرصی پیو دے گھر ڄَمّی ہئی۔ اوہ مارگیٹ، کینٹ وِچ اپݨے جڑواں بھائی پال دے نال پلی ٻڑھی۔ ایمن اپݨی ݙوجھی کزن میرل حسین-ای سی، بیرونس حسین-ایسے دے نال ہک پردادا دا اشتراک کریندی ہئی۔ انّھاں نے میڈ وے کالج آف ڈیزائن (ہُݨ تخلیقی فنون کیتے یونیورسٹی دا حصہ) (1980–82) وِچ فیشن دی تعلیم حاصل کیتی۔ اتّھاں انّھاں دی ملاقات نکالے ڳئے طالب علم بلی چائلڈش نال تِھئی تے اوہ دی میڈ وے پوئٹس نال وابستہ ہَن۔ ایمن تے چائلڈش 1987ء تئیں ہک جوڑا ہَن، ایں دوران اوہ انّھاں دے چھوٹے پریس، ہینگ مین بوکس دی ایڈمنسٹریٹر ہَن، جیڑھا چائلڈش دی اعترافی شاعری شائع کریندا ہئی۔ 1983-86ء وِچ انّھاں نے میڈ اسٹون آرٹ کالج وِچ پرنٹ میکنگ دی تعلیم حاصل کیتی (ہُݨ تخلیقی فنون کیتے یونیورسٹی دا حصہ ہئی)۔ انّھاں نے پرنٹ میکنگ وِچ فرسٹ کلاس ڈگری دے نال گریجویشن کیتا۔ ایندے علاوہ، میڈ اسٹون کالج آف آرٹ وِچ، ٹریسی ایمن دا سامݨا روبرٹو نیویکاس عرف رابرٹو نیویکاس نال تِھیا، جیڑھا بعد وِچ انّھاں دے "خیمہ" وِچ نمایاں طور تے نمایاں تِھیوݨ والا ہئی۔ پر ایمن نے غلطی نال اپݨے ناں دی غلط ہجے لکھ تے رسی ناویکاس کوں اپݨے ݙو فن پارےآں دی تشہیر کیتے ورتیا، تقریباً ویہہ سال بعد جݙاں فن دی دنیا وِچ دوبارہ قدم رکھیا۔ انّھاں کم دا عنوان ہئی "دی لوسٹ سی آف ایمن: دی ڈسکوری" تے "دی لوسٹ سی آف ایمن: اے ریلیکوری"۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
وینڈی کیشپال

وینڈی بیٹریز کیشپال جیکو ہک سلواڈوران زنانی کاروباری شخصیت، محرک اسپیکر تے معذور افراد تے مسلح تنازعات توں بچ ڳئے لوکاں کِیتے انسانی حقوق دی کارکن ہَن۔

## ابتدائی زندگی
کشپال دی ڄَمَّݨ تے پرورش آہوآچپن وِچ تھئی۔ 14 سال دی عُمر وِچ او آپݨے کزن دے نال روٹی ویچدی ہوئی کار وِچ سوار ہَن۔ جیویں ہی او ہک زنانی کوں ویچݨ کِیتے گاڑی توں ٻاہر نِکلّی، گینگ دے ارکان دے ہک گروہ نے اُون٘دے کزن دے سر وِچ گولی مار تے اُون٘دے قتل کر ݙِتّا۔ اُون٘دے ٹنگ، پِٹھ تے بازو وِچ پنج واری گولیاں مارے ڳئے۔ ہسپتال وِچ گِھن ون٘ڄݨ دے بعد او چوداں ݙین٘ہ تک کوما وِچ رہی۔ او اِیں ڳالھ تے جاڳی جو اُون٘دے ریڑھ دی ہڈی وِچ چوٹ لڳّی ہَئی تے کمر توں تِھلّے مستقل طور تے مفلوج تھی ڳئی ہَن۔ واقعے دے نتیجے وِچ، کشپال نے وہیل چیئر استعمال کرݨ شروع کر ݙِتّا۔ اُون٘دے آکھیا ہَئی جو اِیہ بحالی دا ہک طویل عمل ہَئی تے پہلے تاں اُون٘دے اِیں ڳالھ تے یقین کرݨ توں انکار کر ݙِتّا جو او دوبارہ کݙاہیں نہیں چلسی۔ او بہت اسپورٹی ہَن۔ او اسکیٹنگ کریندی ہوئی وݙّی تھئی تے اَکثر دوڑدی ہَن۔ اُون٘دے کِیتے اِیں مقام تے پُڄݨ وِچ کئی سال لڳے جو او ہُݨ اِیں مقام تے ہَن۔ معذوری دی تنظیم ریڈ ڈی سوبریویئنٹس نے اُون٘دے کِیتے بحالی تے ذاتی ترقی دے مواقع فراہم کِیتے، نال ہی اُون٘دے کِیتے معذور شخص دی حیثیت نال آپݨے حقوق دے بارے وِچ تعلیم ݙِتّی۔ وینڈی دے مطابق، "اِیں میݙوں مضبوط کِیتا ہَئی تے میݙی مدد کِیتی جو میں آپݨی صورت حال کوں قبول کر سڳاں۔ ہُݨ مین٘دے کُوں آپݨی وہیل چیئر پسند ہَئی!"

## تعلیم
اُون٘دے ابتدائی طور تے ایل سلواڈور یونیورسٹی وِچ بین الاقوامی تعلقات دی تعلیم حاصل کِیتی پر معذور طلبہ کِیتے سہولیات دی کمی نے اُون٘دے کُوں چھوڑݨ تے مجبور کر ݙِتّا۔ اِیندے بعد اُون٘دے وکیل دے طور تے تربیت حاصل کِیتی۔

## وکالت
کشپال نے انٹرنیشنل موبلٹی یو ایس اے دے زیر اہتمام ویمنز انسٹی ٹیوٹ آن لیڈرشپ اینڈ ڈس ایبلٹی وِچ ایل سلواڈور دے نمائندے دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتّیاں۔ کشپال، آہوچپن سن بیرراس (آہوچاپن بغیر رکاوٹاں دے) دے بانی تے ڈائریکٹر ہَن جیڑھا ہک میونسپل پروجیکٹ ہَئی جو آہوچپن وِچ لوکاں دے حقوق کوں فروغ تے تحفظ فراہم کریندا ہَئی۔ اِیندے وِچ ݙو مقامی پارکاں دے ڈیزائن تے منصوبہ بندی وِچ فعال کردار ادا کرݨ شامل ہَئی تاں جو اِیہ یقینی بݨایا ون٘ڄ سڳے جو او معذوراں کِیتے قابل رسائی ہِن تے معذور ڄَاچاں کوں ذہن وِچ رکھین٘دے ہوئے سوئمنگ پول دے پروگراماں دی منصوبہ بندی کرݨ۔ کشپال معذور افراد کوں اُنّھاں دے حقوق دے بارے وِچ تعلیم ݙیوݨ کِیتے، خاص طور تے اُنّھاں دی صحت دے حوالے نال آہوچپن سن بیرراس دے ذریعے مفت قانونی مشورے وی فراہم کریندا ہَئی۔ اُون٘دے نظر وِچ آہوچپن سن بیرراس صرف جسمانی رکاوٹاں دے بارے وِچ کائنی۔ او چاہندی ہَئی جو معذور آبادی اُنّھاں تعمیراتی، ماحولیاتی تے رویّے دیاں رکاوٹاں تے قابو پاوے جِنّھاں دا اُنّھاں کوں وی سامݨا ہِے۔

## اعزاز
2020ء وِچ کشپال کوں بی بی سی دیاں 100 متاثر کن تے بااثر زنانیاں وِچوں ہک دے طور تے نامزد کِیتا ڳیا جِنّھاں وِچ 11 لاطینی زنانیاں کوں تسلیم کِیتا ڳیا۔ ویہوے 2020ء وِچ کشپال کوں محکمہ آہوچپن نے زنانیاں دے حقوق دے دفاع وِچ اُنّھاں دے کم کِیتے زنانیاں دے خلاف تشدد دے خاتمے دے بین الاقوامی ݙین٘ہ دے حصے دے طور تے تسلیم کِیتا۔

## ذاتی زندگی
کشپال 2 ڄَاچاں دی واحد ماں ہَن۔ ہُݨ او ہک وکیل دے طور تے کم کریندی پئی ہَن۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ویلو ناچیار

**رانی ویلو ناچیار** (3 جنوری 1730 - 25 دسمبر 1796) شیوا گنگا ریاست دی رانی ہَن تے 1780-1790 تک حکومت کیتی۔ اوہ ہندوستان وِچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے خلاف جنگ کرݨ آلی پہلی ہندوستانی ملکہ ہَن۔  تامل لوک اِنّھاں کوں "ویرامانگائی" (بہادر عورت) دے ناں نال ڄاݨدے ہِن۔ حیدر علی دی فوج، جاگیرداراں، مرودھ بھائی، دلت کمانڈراں تے ٹھنڈاورائن پلئی دے تعاون نال اِنّھاں نے ایسٹ انڈیا کمپنی دے خلاف جنگ کیتی۔  

## زندگی
ویلو ناچیار رامناتھ پورم دی شہزادی ہَن تے رامناد بادشاہی دے بادشاہ چیلاموتھو وجیارگناتھا سیتھوپتی تے ملکہ سکندھیموتھل دی اکلوتی اولاد ہَن۔

ناچیار کوں جنگ دے ٻہوں سارے طریقیاں دی تربیت ݙتی ڳئی ہئی، جیندے وِچ جنگی میچ دے ہتھیاراں دا اِستعمال، مارشل آرٹ جیویں جو والاری، سلمبم، گھڑسواری تے تیر اندازی شامل ہَن۔ اوہ ٻہوں ساریاں زباناں دی اسکالر ہَن تے فرانسیسی، انگریزی تے اردو جیہاں زباناں تے عبور رکھدیاں ہَن۔ اِنّھاں نے شیوگنگائی دے بادشاہ نال شادی کیتی، جیندے توں اِنّھاں دی ہِک دِھی ہئی۔ جِہڑیلے اِنّھاں دے شوہر، متھو ودوگناتھا پیریاوودایا تھیور، ایسٹ انڈیا کمپنی دے سپاہیاں دے نال لڑائی وِچ مارے ڳئے، تاں اوہ تنازعے دی طرف کھچے ڳئے۔ ویلو ناچیار ہِک مفرور دے طور تے شیو گنگائی توں بھڳّ ڳئیاں تے حیدر علی دی مدد گھنّݨ کِیتے ڳئیاں۔ حیدر علی نے 5000 فوجیاں تے بارود دے ہتھیاراں نال اِنّھاں دی مدد کیتی۔ شروع وِچ حیدر علی نے انکار کر ݙِتّا پر بعد وِچ اِیں دی فوجیاں، اسلحے تے تربیت وِچ مدد کرݨ تے راضی تِھی ڳیا۔ ویلو ناچیار نے امیر تاجراں توں وی مدد منگی۔ اَٹھ سال دی منصوبہ بندی دے بعد ٻہوں سارے جاگیرداراں، ٹیپو سلطان، مرودھو برادران تے ٹھنڈاورائن پلئی دے تعاون نال اِنّھاں نے برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے خلاف جنگ لڑی۔

جِہڑیلے ویلو ناچیار کوں اوہ جاہ مِلّی جِتّھاں ایسٹ انڈیا کمپنی نے آپݨا کُجھ گولہ بارود ذخیرہ کِیتا ہویا ہئی، ہِک دلت کمانڈر کویلی نے گولہ بارود دے ڈپو تے خودکش حملہ کر تے اِیں کوں اُڑا ݙِتّا۔ ناچیار نے آپݨے شوہر دی بادشاہی دوبارہ حاصل کیتی تے اِیندے تے ٻیا ݙاہ سال حکومت کیتی۔ 1790ء وِچ تخت اِنّھاں دی دِھی ویلاسی کوں وراثت وِچ مِلیا۔ اِنّھاں نے 1780ء وِچ بادشاہی دے انتظام وِچ مدد کرݨ کِیتے ماروڈو بھائی دے نال آپݨی دِھی کوں اختیارات ݙِتّے۔ ویلو ناچیار کُجھ سالاں دے بعد 25 دسمبر 1796ء کوں انتقال کر ڳئیاں۔

## مشہور ثقافت

* 31 دسمبر 2008ء کوں اِنّھاں دے ناں تے ہِک یادگاری ڈاک ٹکٹ جاری کِیتا ڳیا۔
* چنئی دی او وی ایم رقص اکیڈمی شیوا گنگا ملکہ تے "ویلو ناچیار" ہِک عظیم الشان رقص بیلے پیش کریندی پئی ہِے۔
* پروفیسر اے ایل آئی، ہِک تامل-امریکی ہپ ہاپ آرٹسٹ، نے 2016ء وِچ آپݨے تامل البم دے حصے دے طور تے "ہماری ملکہ" دے عنوان نال ویلو ناچیار کِیتے وقف کردہ ہِک ڳاݨا جاری کِیتا۔
* 21 اگست 2017ء کوں، چنئی وِچ نارادھا گنا سبھا وِچ ہِک عظیم رقص بیلے دا انعقاد کِیتا ڳیا جیندے وِچ ملکہ ویلو ناچیار دی زندگی دی تاریخ ݙکھائی ڳئی ہئی۔ اِیں ڈرامے دی ہدایت کاری سری رام شرما نے کیتی ہئی، جیڑھے تقریباً ہِک ݙہائی تک ملکہ دی زندگی دی تاریخ تے تحقیق کیتی۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ویلری لیون

**ویلری لیون** (انگریزی: Valerie Leon) ہِک انگریزی اداکارہ تے ماڈل ہِن جیڑھیاں فلم تے ٹیلی ویژن پروڈکشن وِچ کردار ادا کِیتے ہِن۔ اِنّھاں نے کیری آن فلم سیریز دے چھے تے جیمز بانڈ دیاں ݙو فِلماں دا سپائی ہو لووڈ می (1977ء) تے نیور سے نیور اگین (1983ء) وِچ راجر مور تے شان کونری دے نال کم کِیتا۔

## کیریئر
ویلری لیون نے اپݨے فلمی کیریئر دا آغاز 1960ء دے ݙہاکے وِچ کِیتا۔ اِنّھاں دیاں مشہور فِلماں وِچ شامل ہِن:

* دا سپائی ہو لووڈ می (1977ء) - جیمز بانڈ فلم سیریز
* نیور سے نیور اگین (1983ء) - جیمز بانڈ فلم سیریز
* کیری آن فلم سیریز دے چھے فلمیں

## ٹیلی ویژن
ویلری لیون نے متعدد ٹیلی ویژن شوز تے ڈرامیاں وِچ وی کم کِیتا ہِے۔

## ذاتی زندگی
ویلری لیون دے بارے وِچ ذاتی زندگی دے حوالے نال ٻہوں گَھٹ معلومات دستیاب ہِن۔ اِنّھاں نے اپݨے کیریئر دے دوران وِچ نجی زندگی کوں عام نِیویں توں بچائے رکھیا۔

## ایوارڈز تے نامزدگیاں
ویلری لیون کوں اِنّھاں دے فلمی کم کِیتے کئی ایوارڈز تے نامزدگیاں مِلیاں ہِن۔

## حوالے

ونکی:فلمی اداکار
ونکی:زنانیاں
ونکی:لندن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:لندن دیاں ڄمان٘درو شخصیتاں
واد الکاتب

**واد الکاتب** (ڄَمَّݨ: 1991ء) شام دی ہک زنانی صحافی، فلم ساز تے کارکن ہن۔ انّھاں دی دستاویزی فلم، *سما* (2019ء) کوں 73ویں برٹش اکیڈمی فلم ایوارڈز وِچ چار بافٹا کیتے نامزد کیتا ڳیا ہئی جیندے وِچ بہترین دستاویزی فلم دا اعزاز وی شامل ہئی تے 92ویں اکیڈمی ایوارڈز وِچ بہترین دستاویزی فلم کیتے وی نامزد تِھئی ہئی۔ حلب دی جنگ دی انّھاں دی کوریج نے چینل 4 نیوز کیتے کرنٹ افیئرز تے نیوز کیتے بین الاقوامی ایمی ایوارڈ جِتیا۔ تخلص "الکاتب" اپݨے خاندان دی حفاظت کیتے ورتیا ویندا ہئی۔ الکاتب کوں 2020ء وِچ ٹائم میگزین دی 100 بااثر ترین شخصیات وِچ شامل کیتا ڳیا۔

## ابتدائی زندگی تے کیریئر
2009ء وِچ 18 سالہ الکاتب حلب یونیورسٹی وِچ مارکیٹنگ دی تعلیم حاصل کرݨ کیتے حلب چلی ڳئی۔ 2011ء وِچ جݙاں شام دی خانہ جنگی شروع تِھئی، انّھاں نے ہک شہری صحافی دی حیثیت نال اپݨا سفر شروع کیتا تے ایں جنگ نال تعلق رکھݨ والیاں انّھاں دیاں رپورٹاں برطانیہ وِچ چینل 4 نیوز تے نشر تِھیاں جیڑھیاں برطانیہ دے نیوز چینلاں دا سبھ توں زیادہ ݙٹھا ون٘ڄݨ والا پروگرام بݨ ڳیا۔ انّھاں نے حلب وِچ پنج سال تک رہوݨ تے اپݨی زندگی کوں دستاویزی شکل ݙیوݨ دا چُݨاؤ کیتا کیوں جو انّھاں کوں ہمزہ نال محبت تِھی ڳئی - جیڑھا انّھاں دا دوست توں شوہر بݨ ڳیا، ہک ڈاکٹر - تے 2015ء وِچ اپݨی پہلی دِھی سما کوں ڄَمایا، جیڑھی *فار ساما* دی بنیاد بݨ ڳئی۔

حلب دے محاصرے دی کوریج کرݨ کیتے انّھاں نے اپݨی رپورٹنگ کیتے بین الاقوامی ایمی جِتیا، ایہو کرݨ والی پہلی شامی بݨ ڳئی۔ ایڈورڈ واٹز دے نال ہدایت کاری وِچ ٻݨݨ والی *ساما* نے 2019ء دے کانز فلم فیسٹیول وِچ بہترین دستاویزی فلم کیتے پرکس ایل ایل ڈی جِتیا تے 6 منٹ دا کھڑے تھی تے استقبال حاصل کیتا۔ 73ویں برٹش اکیڈمی فلم ایوارڈز وِچ *فار ساما* برٹش اکیڈمی فلمی ایوارڈز دی تاریخ وِچ چار نامزدگیاں نال سبھ توں زیادہ نامزد تِھیوݨ والی دستاویزی فلم بݨ ڳئی جیندے بہترین دستاویزی فلم دا ایوارڈ جِتیا۔ *ساما* کیتے اے آئی بیز 2020ء وِچ بین الاقوامی امور دی دستاویزی فلم دا ایوارڈ حاصل کیتا۔ الکاتب دا اے آئی بی دی فاتح تے فائنلسٹ کتاب کیتے انٹرویو گِھدا ڳیا۔

الکاتب 23 نومبر 2020ء کوں اعلان تِھیوݨ والی بی بی سی دی 100 زنانیاں دی فہرست وِچ شامل ہئی۔ شام نال تعلق رکھݨ والیاں 2 زنانیاں ایہ فہرست بݨائی - ݙوجھی پلانٹ وائرولوجسٹ صفہ کمانی ہئی۔ دسمبر 2016ء وِچ حلب توں فرار تِھیوݨ دے بعد الکاتب، انّھاں دا شوہر تے انّھاں دیاں 2 دھیاں برطانیہ وِچ مقیم ہن۔ 2021ء وِچ اکیڈمی آف موشن پکچر آرٹس اینڈ سائنسز نے واد کوں اکیڈمی گولڈ فیلوشپ برائے زنانیاں دے وصول کنندہ دے طور تے چُݨیا۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:فلمی ہدایت کار
ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ڈاکٹر مسعودہ جلال

ڈاکٹر مسعودہ جلال افغانستان دی تاریخ دی پہلی زنانی ہِن جِنّھاں نے 2002 وِچ تے ول 2004 وِچ افغانستان دے صدر دے عہدے کِیتے انتخابات وِچ حصہ گِھدّا۔ اُنّھاں کُوں افغانستان وِچ صدارتی انتخابات وِچ مقابلہ کرݨ والی پہلی زنانی ہووݨ دا اعزاز حاصل ہِے۔ افغانستان ہک انتہائی قدامت پسند معاشرہ ہِے جِتّھاں عوامی زندگی وِچ زنانیاں دی شمولیت کوں نامناسب، ناقابل قبول سمجھا ویندا ہَئی تے وَدھ تر معاشرت قبائلی نظام تے مشتمل ہِے۔ ڈاکٹر مسعودہ جلال 2002 دے لویہ جرگہ وِچ بطور نمائندہ منتخب تھیوݨ دے بعد 2001 وِچ افغان زنانیاں دی ہک سرکردہ آواز دے طور تے ابھریاں۔ آپݨی مدت پوری کرݨ دے دوران اوہ سابق صدر حامد کرزئی دے مقابلے وِچ عبوری صدر دے عہدے کِیتے ہک مضبوط امیدوار بݨ ڳئیاں۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ڈاکٹر مسعودہ جلال افغانستان دے صوبہ کاپیسا وِچ ہک متوسط طبقے دے خاندان وِچ ڄَمّیاں ہَن، اوہ ست بہن بھائی ہِن۔ اوہ ہائی اسکول وِچ تعلیم حاصل کرݨ کِیتے کابل چلی ڳئیاں۔ نیشنل کالج انٹرنس امتحان افغانستان (کونکور) وِچ قومی سطح تے ݙوجھے نمبر تے آنݨ دے بعد اُنّھاں نے کابل میڈیکل یونیورسٹی وِچ داخلہ گِھدّا، جِتّھاں بعد وِچ اُنّھاں نے بطور پروفیسر شمولیت اختیار کِیتی۔ 1990 دی دہائی دے اوائل وِچ شدید جنگ دے درمیان اُنّھاں نے آپݨے علمی ساتھیاں دے نال مِل تے انسانی حقوق کمیشن دی بُنیاد رکھی جیڑھے نے افغانستان کِیتے اقوام متحدہ دے خصوصی ایلچی کوں انسانی حقوق دی خلاف ورزیاں دی اطلاع ݙِتی۔ اوہ 1996 تک کابل میڈیکل یونیورسٹی وِچ تدریسی انتظامیہ دی رُکن رہیاں، ول طالبان حکومت نے اُنّھاں کوں ہٹا ݙِتّا۔

کابل میڈیکل یونیورسٹی دے تدریسی عملے توں ہٹائے ون٘ڄݨ دے بعد اُنّھاں نے نیشنل سینئر پروگرام آفیسر تے اقوام متحدہ دے ورلڈ فوڈ پروگرام (UN-WFP) دے زنانیاں دے شعبے دی سربراہی کِیتی۔ اِیندے علاوہ اوہ ریڈ کراس دی بین الاقوامی کمیٹی دی مشیر تے سینئر پروگرام آفیسر دے طور تے کم کِیتا۔ اقوام متحدہ دے کمشنر برائے مہاجرین (UNHCR) کِیتے وی کم کِیتا۔ طالبان دے دور حکومت وِچ زنانیاں تے ڄَئیوں دے تعلیم تے کم دے حق کِیتے اُنّھاں دیاں کوششاں دی وجہ نال اُنّھاں کوں سیاسی وجوہات دی بنا تے گرفتار کِیتا ڳیا۔ اقوام متحدہ دے ہیڈ کوارٹر دی مداخلت نال اُنّھاں کوں جیل توں رہا کِیتا ڳیا۔ اُنّھاں دے شوہر پروفیسر ڈاکٹر فیض اللہ جلال ڳُزردے ترِیہہ سالاں توں کابل یونیورسٹی وِچ قانون تے شہریت سائنس دے پروفیسر ہِن تے اُنّھاں دے ترِیہہ ڄَاچے ہِن۔ طالبان سیکیورٹی سروس دے افسراں نے 08 جنوری 2022 کوں پروفیسر فیض اللہ جلال کوں سوشل میڈیا تے طالبان دی حکومت تے تنقید کرݨ دے الزام وِچ گرفتار کِیتا۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ویلنتینا تریشیکووا

ویلنتینا تریشیکووا دُنیا دی پہلی زنانی خلاباز۔ پورا ناں ویلینتینا تریشیکووا۔ ماسکو دے ہک نواحی شہر یاروسلاول وِچ ڄَمّی ہَن۔ یاروسلاول ٹیکسٹائل کالج تے ژوکوسکی ائیر فورس اکیڈمی وِچ تعلیم پاتی۔ مارچ 1962ء وِچ سوویت یونین دی کمیونسٹ پارٹی دی رُکن منتخب تھئی۔ اِیہی سال خلابازی دی تربیت حاصل کِیتی۔ 16 جون توں 19 جون 1963ء خلائی جہاز وستوک 6 وِچ زمین دے گرد 48 چکر لائے تے دُنیا دی پہلی زنانی خلاباز دا اعزاز حاصل کِیتا۔ 1964ء وِچ خلاباز میجر جنرل نکولا بیف نال شادی کِیتی۔ 1962ء توں 1970ء تک سپریم سوویت دی رُکن رہی۔ 1968ء وِچ سوویت یونین ویمنز کمیٹی دی چیئرپرسن منتخب تھئی۔ 1974ء وِچ سپریم سوویت پریذیڈیم دی رُکن چَݨی ڳئی۔ ہیرو آف سوویت یونین تے آرڈر آف لینن سمیت متعدد ملّی تے غیر ملّی اعزازات حاصل کِیتے۔

## سماجی سرگرمی
2011 وِچ، اوہ یاروسلاول علاقائی فہرست وِچ یونائیٹڈ رشیا پارٹی توں روس دے ریاستی ڈوما کِیتے منتخب تھئیاں۔ ترییشکووا، ایلینا میزولینا، ارینا یارووایا تے آندرے اسکوچ دے نال، مسیحی اقدار دے تحفظ کِیتے ہک بین گروہی نائب گروپ دی رُکن ہِن۔ اِیں صلاحیت وِچ، اُون٘دے روس دے آئین وِچ ترامیم متعارف کراوݨ دی حمایت کِیتی، جیندے مطابق، "آرتھوڈوکس روس دی قومی تے ثقافتی شناخت دی بنیاد ہِے۔" 21 دسمبر 2011 توں وفاقی ڈھانچہ تے مقامی خود حکومت نال متعلق ریاستی ڈوما کمیٹی دے نائب چیئرمین۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:عسکری عہدہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ویلنٹینا کورٹیز

**ویلنٹینا کورٹیسا** (1 جنوری 1923ء - 10 جولائی 2019ء) ہک اطالوی فلم تے تھیٹر دی زنانی اداکارہ ہَن۔ انّھاں دے 50 سال دے طویل کیریئر وِچ، اوہ اطالوی تے بین الاقوامی ہدایت کاراں دیاں فِلماں وِچ نظر آئیاں جنّھاں وِچ مائیکلینجیلو انتونیونی، فیڈریکو فیلینی، فرانکو زیفریلی، فرانسوا ٹرفوٹ، جوزف ایل مانکیوز تے ٻئے شامل ہَن۔

## سوانح عمری
کورٹیس میلان وِچ ہک واحد ماں دے گھر ڄَمّی ہَن تے دیہی علاقیاں وِچ پلی ٻڑھی، ایں توں پہلے جو انّھاں کوں 1930ء وِچ اپݨے نانیا دادی دے نال رہوݨ کیتے ٹورین بھیڄ ݙتا ڳیا۔ کنڈکٹر وکٹر ڈی سباتا نال ملاقات دے بعد، جیڑھا انّھاں توں 31 سال وݙا ہئی، انّھاں نے ہائی اسکول چھوڑ ݙتا تے ول روم چلی ڳئیاں جتّھاں انّھاں نے نیشنل اکیڈمی آف ڈرامائی آرٹس (اکیڈمی ڈی آرٹی ڈراما) وِچ داخلہ گھِدّا تے بعد وِچ گریجویشن کیتا۔ اوہ 1941ء وِچ اسکیلرا فلم وِچ معاہدہ گھدّے توں پہلے پہلی واری اسٹیج تے نظر آئیاں تے انّھاں نے لوریزونٹے ڈپینٹو وِچ ہک چھوٹے کردار نال اپݨی فلمی شروعات کیتی۔

کورٹیس دے پہلے اہم فلمی کردار روما سیٹا لبیرا (1946ء)، لیس مسریبلز تے دی وینڈرنگ جیو (دونوں 1948ء) وِچ ہَن۔ 1948ء وِچ ڈی سباتا نال انّھاں دے تعلقات دا خاتمہ تھی ڳیا۔ برطانوی پروڈکشن دی گلاس ماؤنٹین (1949ء) وِچ انّھاں دی موجودگی نے بین الاقوامی پروڈکشناں وِچ ڄاڑے کردار ادا کیتے جنّھاں وِچ جولس ڈیسن دی تھیفس ہائی وے (1949ء) شامل ہئی جیڑھا انّھاں دے اُوں ویلے دے ساتھی ڈاسن نے اصل کاسٹ شیلی ونٹرس دی جگہ چُݨیا ہئی تے رابرٹ وائز دی دی ہاؤس آن ٹیلی گراف ہل (1951ء)۔

1951ء وِچ انّھاں نے دی ہاؤس آن ٹیلی گراف ہل دے شریک اداکار رچرڈ بیس ہارٹ نال شادی کیتی جیندے نال اوہ اٹلی واپس آ ڳئیاں۔ کورٹیس قومی تے بین الاقوامی پروڈکشناں وِچ نظر آندیاں رہیاں۔ اے دور دیاں سبھ توں قابل ذکر فِلماں وِچ جوزف مانکیوز دی دی بیئر فٹ کونٹیسا (1954ء) تے مائیکلینجیلو انتونیونی دی لی امیچے (1955ء) شامل ہَن۔ مؤخر الذکر کیتے انّھاں کوں بہترین معاون اداکارہ دا ناسٹرو ڈی ارجنٹو ایوارڈ مِلیا۔

## انتقال
کورٹیس 10 جولائی 2019ء کوں 96 سال دی عمر وِچ انتقال کر ڳئیاں۔ 2017ء وِچ فرانسیسکو پیٹیرنو نے فلم دیوا! وِچ انّھاں دی زندگی کوں دستاویزی شکل ݙتی، جیڑھی انّھاں دی 2012ء دی سوانح عمری کوانٹی سونو آئی ڈومانی پاستی (کل کتنے گذرے ہیں) تے ٻݨائی ڳئی ہئی۔

## حوالے

ونکی:فلمی اداکار
ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
نرگس نیہان

**نرگس نیہان** (پیدائش: کابل، افغانستان، 1981ء) ہِک افغان سابق سیاست دان ہِن جیڑھیاں کانوں، پیٹرولیم تے صنعت دی قائم مقام وزیر دے طور تے خدمات انجام ݙِتیاں۔

## ابتدائی زندگی
اپݨی نسل دے ٻہوں سارے افغاناں دی طرح، نیہان کوں آپݨے مُلک دی کئی ݙہاکیاں دی جنگ توں بچݨ کِیتے بچپن وِچ (12 سال دی عُمر وِچ) افغانستان توں فرار تِھیوݨ تے مجبور کِیتا ڳیا ہئی۔ نیہان دا خاندان افغان خانہ جنگی (1992-1996) دے دوران کابل توں فرار تِھی ڳیا ہئی تے نیہان اُنّھاں لاکھاں افغان مہاجرین وِچ پلیاں وڳّیاں جیڑھے 1980ء دے ݙہاکے وِچ آپݨے مُلک تے سوویت قبضے دے بعد پاکستان وِچ آباد تِھئے ہَن۔ پاکستان وِچ، نیہان نے افغان مہاجرین دی کمیونٹی کوں مدد فراہم کرݨ آلیاں بین الاقوامی غیر سرکاری تنظیماں دے نال کم کر تے آپݨی تعلیم کِیتے مالی اعانت فراہم کِیتی۔

## عملی زندگی
نیہان، جیڑھیاں بزنس ایڈمنسٹریشن وِچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کِیتی ہئی، 2001ء وِچ امریکا دے افغانستان تے حملے دے بعد نارویجن ریفیوجی کونسل دے نال کم کریندی پئی ہَن۔ اِیں حملے دے بعد افغانستان دی طالبان حکومت دا تختہ الٹ ݙِتا ڳیا، ناروے دی امدادی تنظیم نے اِیں کوں کابل واپس آنݨ دا حکم ݙِتّا تاں جو اوہ اتّھاں آپݨا دفتر کھولے۔ نیہان نے ایویں کِیتا تے اِیں دے بعد افغان عبوری انتظامیہ دے نال کئی عہدیاں تے کم کرݨ کِیتے تنظیم کوں چھوڑ ݙِتّا۔ اِیں ویلھے توں، اِنّھاں دے سرکاری عہدیاں وِچ شامل ہِن: وزارت خزانہ وِچ محکمہ خزانہ دے ہدایت کار جنرل، کابل یونیورسٹی وِچ انتظامیہ تے مالیات دے نائب چانسلر تے تعلیم تے اعلیٰ تعلیم دے وزراء کِیتے اعلیٰ انتظامی مشاورتی عہدے۔ نیہان نے وزارت خزانہ وِچ محکمہ خزانہ وِچ اصلاحات دا انتظام کِیتا تے وزارت تعلیم کِیتے عالمی بینک دی مالی اعانت نال چَلݨ آلی ݙاہ سالہ اسٹریٹجک منصوبے دی تیاری وِچ شامل ہَن۔

نیہان کوں 2017ء وِچ مائنز، پیٹرولیم تے صنعتاں دا قائم مقام وزیر مقرر کِیتا ڳیا ہئی۔ 2016ء وِچ داؤد شاہ صبا دے استعفیٰ دے بعد اوہ اِیں کردار وِچ ݙوجھی قائم مقام وزیر ہَن۔

اگست 2021ء وِچ طالبان دے کابل تے کنٹرول حاصل کرݨ دے بعد، نیہان ناروے کوں نکل ڳئیاں۔

## اشاعتیں
2007ء وِچ، نیہان نے اشرف غنی احمد زئی دے نال مِل تے ہِک کتاب تصنیف کِیتی، جیندا عنوان *بجٹ ریاست دے لنچ پن دے طور تے: افغانستان توں سبق* ہئی۔

## سرگرمی
نیہان امن تے جمہوریت کِیتے مساوات دی بانی ہِن، ہِک ایہجھی تنظیم جیندا بیان کِیتا ڳیا مشن "زنانیاں تے نوجواناں کوں فعال فیصلہ ساز بݨݨ کِیتے بااختیار بݨاوݨ، ووٹنگ دے ذریعے آپݨے رہنماواں تے نمائندیاں دا چُناؤ کر تے، ریاست دی نگرانی کرݨ۔ اداریاں دی کارکردگی تے اُنّھاں کوں عوامی پالیسیاں تے وسائل کِیتے جواب دہ بݨاوݨ تے اُنّھاں دی برادریاں تے روزمرہ دی زندگی وِچ تبدیلی دے ایجنٹ بݨݨ۔"

نیہان سول سوسائٹی جوائنٹ ورکنگ گروپ (CS-JWG)، شفافیت تے احتساب کِیتے افغان اتحاد (ACTA) تے مُلک دے مرکزی بینک، دا افغانستان بینک دی سپریم کونسل دی رُکن ہِن۔ اوہ مرکزی بینک دی قیادت دی رُکن بݨݨ آلی پہلی زنانی ہَن۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ماریہ بشیر

**ماریہ بشیر** افغانستان وِچ ہک پراسیکیوٹر ہن، اوہ واحد زنانی ہن جیڑھیاں 2009ء تئیں ملک وِچ ایں عہدے تے فائز رہیاں ہن۔ افغان سول سروس دے پندراں سال توں زیادہ دے تجربے دے نال - طالبان، بدعنوان پولیس اہلکار، جان توں مارݨ دیاں دھمکیاں، قاتلانہ حملے دیاں ناکام کوششاں - انّھاں سبھ کوں انّھاں ݙٹھا ہئی۔ طالبان دے دور وِچ انّھاں تے کم کرݨ تے پابندی لڳا ݙتی ڳئی ہئی، جݙاں جو اوہ اپݨی رہائش گاہ تے غیرقانونی طور تے ڄئیں کوں پڑھا تے اپݨا وقت گزاریندی ہئی، جݙاں جو مَرداں کیتے سڑکاں تے زنانیاں کوں ݙیکھݨ غیرقانونی ہئی۔ طالبان دے بعد دے دور وِچ انّھاں کوں دوبارہ ملازمت تے بلا گھدا ڳیا تے 2006ء وِچ صوبہ ہرات دا چیف پراسیکیوٹر جنرل بݨا ݙتا ڳیا۔ بدعنوانی تے زنانیاں تے جبر دے خاتمے تے مرکوز توجہ دے نال، انّھاں نے صرف 2010ء وِچ 87 مقدمات نمٹائے۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ماریہ بشیر، اپݨے خاندان وِچ سبھ توں وݙی، اپݨے اسکول دے زمانے توں ہک ذہین طالب علم ہئی۔ انّھاں کوں اپݨے مرحوم پیو دی طرفوں اسکول دی سطح توں اڳاں تعلیم حاصل کرݨ کیتے حوصلہ مِلیا، ہک ایں ملک وِچ جتھاں زنانیاں دے تئیں رویہ ٻہوں محدود ہئی۔ جݙاں انّھاں دے گریجویٹ اسکول دے داخلے دے امتحان وِچ انّھاں کوں ترئے اختیارات دا چُݨاؤ کرݨ دی ضرورت پئی، تاں انّھاں نے سبھ دے تحت 'قانون' دے نال درخواست پاتی۔ اعلیٰ تعلیم دے وزیر، جیڑھے درخواستاں دی اسکریننگ تے منظوری ݙیندے ہن، انّھاں دے عزم توں متاثر تِھئے تے انّھاں کوں قانون دی تعلیم حاصل کرݨ دی منظوری ݙتی۔ انّھاں نے 1994ء وِچ کابل یونیورسٹی توں قانون دے چار سالہ کورس دے نال گریجویشن کیتا تے بعد وِچ ہک سال تک کابل وِچ ہک پراسیکیوٹر دے طور تے تربیت حاصل کیتی۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
فرخندہ زہرا نادری

فرخندہ زہرا نادری (انگریزی: Farkhunda Zahra Naderi) (ڄَمَّݨ: 19 اپریل 1981ء) افغانستان نال تعلق رکھݨ والی سیاست دان ہِن۔ اوہ اقوام متحدہ دے امور وِچ صدر اشرف غنی دی سینئر مشیر ہِن۔ فرخندہ زہرا کوں دسمبر 2016ء وِچ جاری تھیوݨ والے صدارتی فرمان دے مطابق اِیں عہدے تے مقرر کِیتا ڳیا ہَئی۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
فرخندہ زہرا نادری 19 اپریل 1981ء کوں ڄَمّیاں ہَن۔ اوہ سید منصور نادری دی دِھی ہِن، جیڑھے افغان بغلان اسماعیلی دے رہنما ہِن۔

فرخندہ زہرا نادری نے بغلان تے کابل صوبیاں دے پرائمری تے سیکنڈری اسکول وِچ تعلیم حاصل کِیتی تے 2001ء وِچ لندن دے ہیعرو وِچ واقع ہیعرو کالج توں آپݨی ڈگری حاصل کِیتی۔ اُنّھاں نے تاشقند وِچ واقع ویسٹ منسٹر انٹرنیشنل یونیورسٹی توں قانون دی تعلیم حاصل کِیتی تے 2007ء وِچ اِیں یونیورسٹی توں بی اے دی ڈگری حاصل کِیتی۔

## ایوارڈ
نادری کوں یو این ڈی پی نے 2012ء دے این امن اعزاز کِیتے نامزد کِیتا ہَئی۔ اُنّھاں نے اِیہ ایوارڈ الیکٹرانک ووٹنگ نظام دے ذریعے جِتیا۔ 2013ء دا این امن اعزاز افغان پارلیمنٹ دی ہک ٻئی زنانی رکن مسعودہ کروخی نے جِتیا ہَئی، جِنّھاں کوں فرخندہ زہرا نے نامزد کِیتا ہَئی۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ملالی جویا

[link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:MalalaiJoya_giglio.jpg|thumb|220x220px|ملالی جویا http://www.malalaijoya.com/ ملالی جویا موقع]
ملالی جویا افغانستان پارلیمان دی سبھ توں جوان تے مشہور رکن ہَن

جویا افغان پارلیمنٹ وِچ 2005 وِچ مغربی صوبے فراہ توں منتخب تھئیاں۔ افغانستان دی صوبائی اسمبلی نے ملالی جویا دی رکنیت منسوخ کر ݙِتی۔ ملالی جویا نے ہک انٹرویو وِچ پارلیمنٹ کوں اصطبل توں بدتر قرار ݙِتّا ہَئی۔ اُنّھاں دا آکھݨ ہَئی جو پارلیمنٹ توں بہتر تاں اصطبل ہوندا ہِے جیندے وِچ ڳاں گھٹو گھٹ دُدھ ݙیندیاں ہِن تے اِیندے وِچ رکھے ون٘ڄݨ والے گدھے باربرداری دے کم تاں آندے ہِن۔ ساتھی اراکین نے آپݨی اِیں "منہ پھٹ" رکن کوں سبق سِکھاوݨ کِیتے اُنّھاں دی رکنیت منسوخ کر ݙِتی ہِے۔

پارلیمنٹ دے ایوان زیریں نے جویا کوں 2010 وِچ اسمبلی دی مدت دے اختتام تائیں معطل رکھݨ کِیتے ووٹ ݙِتّا ہِے۔

ملالی جویا پارلیمان دی ایجھی زنانی رکن ہِن جیڑھی عبد الرسول سیاف تے مجاہدین دے ٻئے وݙے رہنماواں تے شدید تنقید کِیتے مشہور ہِن۔

ملالی جویا افغان جنگجو سرداراں تے حکومت دی سخت ناقد رہی ہِن تے اوہ مسلسل افغان خانہ جنگی دے دوران جنگی جرائم وِچ ملوث افغان وارلارڈز تے لیڈراں دے خلاف مقدمات درج کراوݨ دے مطالبات کریندی رہی ہِن۔

کابل وِچ پارلیمنٹ وِچ خطاب کریندی پئی ہَن جو سپیکر نے جِتّھاں اُنّھاں کوں خاموش رہوݨ دی تلقین کِیتی، اُتّھاں ارکان اسمبلی نے اُنّھاں دے خلاف شور مچا مچا تے پارلیمنٹ کوں ہک "مچھلی منڈی" وِچ بدل ݙِتّا۔ "اِین٘دے کوں چپ کرایا ون٘ڄے، اِین٘دا منہ بند کِیتا ون٘ڄے، اِین٘دے کوں ایوان توں ٻاہر سُٹ ݙِتا ون٘ڄے، اِین٘دے کوں ہرگز ایوان وِچ واپس نہ آن ݙِتا ون٘ڄے۔" ارکان اسمبلی اُٹھ اُٹھ تے ہتھ ہوا وِچ بلند کریندے ہوئے نعرے لاݨ لڳ پئے۔ ول پارلیمنٹ دے محافظاں نے اِیں زنانی رکن ملالائی جویا کوں بازوواں توں پکڑ تے پارلیمنٹ توں ٻاہر کڈھ ݙِتّا۔

کابل وِچ تھیوݨ والے مظاہرے وِچ سینکڑاں افراد نے شرکت کِیتی تے اُنّھاں نے ملالی جویا دے حق وِچ پرزور نعرے بازی کِیتی۔ مظاہرین نے وݙے وݙے پلے کارڈز تے بینرز چاتے ہوئے ہَن جِنّھاں تے حکومت دے خلاف تے مذکورہ رکن پارلیمان دے حق وِچ نعرے درج ہَن۔ ایجھے ہی چھوٹے وݙے مظاہرے افغانستان دے ٻئے شہراں وِچ وی تھئے جِنّھاں وِچ شہریاں دی ہک وݙی تعداد نے شرکت کِیتی تے اُنّھاں نے حکومت توں زنانی رکن پارلیمان دی برطرفی دے فیصلے کوں واپس گِھنݨ دا مطالبہ کِیتا۔

کینیڈا وِچ جویا نے بیان ݙِتّا جو نیٹو فوجاں دی موجودگی توں افغانستان وِچ امن قائم نی تھی سڳیا، قوم بندوق دے سائے وِچ زندگی گزار پئی ہِے تے نہ افغان زنانیاں دی حالت بہتر تھئی ہِے۔

افغانستان دی عالمی شہرت رکھݨ والی سیاست دان، زنانی پارلیمانی رکن، ملالی جویا نے آکھیا ہِے جو افغانستان دی قومی پارلیمان خونی قاتلاں، منشیات دے سمگلراں، جنگی مجرماں تے معاشرے دے ناسور سیاست داناں دا مجموعہ ہِے تے امریکا تے یورپ اِیں جنگی مجرماں دی حمایت کریندے پئے ہِن۔

جیویں جو "بیرونی روابط" فہرست توں ظاہر ہِے جو اردو اخبارات وِچ اُنّھاں دا ذکر نی ملدا۔

## حوالے

ونکی:1979ء دے ڄمان٘درُو
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
مریم درانی

**مریم درانی** (پیدائش: 1987ء) ہِک افغان کارکن تے زنانیاں دی وکیل ہِن۔ 2012ء وِچ اِنّھاں کوں بین الاقوامی ہمت والیاں زنانیاں اعزاز مِلیا۔

## حالات زندگی
مریم درانی حاجی محمد عیسیٰ درانی دی دِھی ہِن تے اوہ درانی قبیلے نال تعلق رکھدیاں ہِن۔ اِنّھاں نے پیام نور تے امریکی یونیورسٹی افغانستان توں گریجویشن کِیتا۔ اِنّھاں نے قانون تے سیاسیات تے کاروبار وِچ ڈگری حاصل کِیتی ہِے۔ زنانیاں دے تئیں علاقے دے انتہائی قدامت پسندانہ نظریے دے باوجود، درانی قندھار وِچ ہِک رہنما، رول ماڈل تے زنانیاں دی وکیل دے طور تے کم کریندیاں ہِن۔ پہلی واری 2005ء وِچ 21 سال دی عُمر وِچ قندھار دی صوبائی کونسل دی رُکن چُݨیاں ڳئیاں تے 2009ء وِچ ݙوجھی مدت کِیتے، درانی نے کونسل دی صرف چار زنانیاں وِچوں ہِک دے طور تے خدمات انجام ݙِتیاں تے زنانیاں دے تحفظات تے زنانیاں دے نقطہ نظر کوں کونسل دی سرگرمیاں تے ڳالھ مُہاڑ وِچ گِھن آئیاں۔

جنوبی افغانستان وِچ ہِک نوجوان، اُبھردی ہوئی رہنما دے طور تے، درانی دی ہمت تے افغانستان دیاں زنانیاں کِیتے لَڳن اِنّھاں دی روزمرہ دی زندگی دے تانے بانے وِچ شامل ہِے۔ درانی نے زنانیاں کوں بااختیار بݨاوݨ کِیتے توجہ دلاؤݨ آلی ایسوسی ایشن دی بُنیاد رکّھی تے اِیں دی انتظامیہ دے طور تے کم کریندیاں ہِن تے اِنّھاں نے قندھار شہر وِچ زنانیاں دے مسائل تے مرکوز ہِک ریڈیو اسٹیشن مرمن ریڈیو دا انتظام کِیتا۔ اوہ افغان معاشرے وِچ امن تے زنانیاں تے ڄائیاں دے حقوق دے نال نال سارے افغان شہریاں دے بنیادی شہری حقوق کِیتے ہِک واضح وکیل ہِن تے اوہ افغانستان وِچ زنانیاں دے کردار دے بارے وِچ ثقافت تے تاثر کوں بدلݨ کِیتے پرعزم ہِن۔

درانی اِیں طرحاں دے طاقتور تے بامعنی کرداراں وِچ ہِک نظر آن٘دی ہوئی زنانی ہووݨ دے خطرات کوں سمجھدی تے قبول کریندیاں ہِن تے اِنّھاں کوں اپݨے قریبی تے وَدھے ہوئے خاندان دی طرفوں بھرپور تعاون حاصل ہون٘دا ہِے جو اِنّھاں خطرات دا سامݨا وی کریندے ہِن۔ چار سال پہلے اوہ ہِک بم دے قاتلانہ کوشش وِچ زخمی تِھی ڳئیاں ہَن جیڑھے تقریباً اِنّھاں دی جان گِھن چُکّا ہئی۔ قندھار دی صوبائی حکومت وِچ اوہ زنانیاں عہدہ رکھدیاں ہِن، انتہائی غیر معمولی، جنوبی افغانستان وِچ قدامت پسند اقدار دے پیش نظر ہِے، جیڑھے طالبان دے خیالات توں متاثر ہِن۔ درانی دقیانوسی تصورات تے ثقافتی اصولاں توں انکار کریندیاں ہِن تے اُنّھاں زنانیاں کِیتے ہِک مضبوط رول ماڈل بݨ چُکیاں ہِن جیڑھیاں آپݨے تے آپݨے خاندان کِیتے آپݨے حالات کوں بدلݨ چاہندیاں ہِن۔ اوہ قندھار دیاں زنانیاں کِیتے انصاف، امن، انسانی حقوق تے مجموعی بنیادی آز

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
عذرا جعفری

**عذرا جعفری** (فارسی: عذرا جعفری؛ پیدائش: 1978ء) ہِک افغان سیاست دان تے مصنفہ ہِن۔ انّھاں کوں دسمبر 2008ء وِچ افغانستان دے صدر حامد کرزئی نے افغانستان وِچ پہلی زنانی میئر دے طور تے مقرر کِیتا ہئی۔ اوہ افغانستان دے صوبہ دایکنڈی دے ہِک قصبے نیلی دی میئر بݨیاں۔ انّھاں دا تعلق ہزارہ نسل نال ہِے۔

## ذاتی زندگی
جعفری نے آپݨی ابتدائی تعلیم ایران دے ہائی اسکول وِچ مکمل کِیتی تے اتّھاں پناہ گزین دے طور تے رہ کُھٹے کابل وِچ مڈوائفری اسکول وِچ 2005ء تئیں آپݨی تعلیم جاری رکّھی۔ 2001ء دے آخر وِچ طالبان دے خاتمے تے نویں مغربی حمایت یافتہ کرزئی انتظامیہ دے قیام دے بعد، اوہ واپس آڳئیاں تے کابل وِچ ہنگامی لویہ جرگہ وِچ شرکت کِیتی۔ 

## عملی زندگی
عذرا جعفری 1998ء وِچ افغان سماجی تے ثقافتی میگزین فرہنگ دی چیف ایڈیٹر ہَن۔ بعد وِچ، اِنّھاں نے ایران وِچ افغان مہاجرین کِیتے ہِک پرائمری اسکول قائم کِیتا جِہڑیلے اوہ مہاجرین دے ثقافتی مرکز وِچ آفیسر انچارج دے طور تے کم کریندی پئی ہَن۔ 2001ء وِچ، جعفری نے کابل وِچ ہنگامی لویہ جرگہ وِچ شمولیت اختیار کِیتی۔ دسمبر 2008ء وِچ، اوہ افغانستان وِچ پہلی تے واحد زنانی میئر مقرر تِھیاں۔ اوہ نیلی قصبے دی میئر مقرر تِھیاں۔

## اشاعتیں
جعفری افغانستان واپس آنݨ دے بعد توں ݙو کتاباں دی تحریر وِچ مصروف ہِن۔ اِنّھاں نے افغانستان دے نویں آئین دی تشکیل وِچ حصّہ گِھدّا، جیڑھا افغانستان وِچ سیاسی نظام تے عمل دے بارے وِچ ہِے تے 2003ء وِچ شائع تِھیا ہئی۔ اِنّھاں نے لِکّھیا "میں ہِک کم کرݨ آلی زنانی ہاں"، جیڑھا روزگار دے قانون تے لیبر مارکیٹ وِچ افغان زنانیاں دے حقوق دے بارے وِچ ڳالھ کریندا ہِے تے 2008ء وِچ شائع تِھیا۔

## اعزازات
عذرا جعفری کوں پاکستان آرٹس دی قومی کونسل وِچ انّھاں دے کم تے سماجی ترقی دے عزم تے میٹو میموریل اعزاز نال نوازیا ڳیا ہِے۔ عذرا جعفری کوں اِیہ اعزاز پاکستان دی معروف قانون دان عاصمہ جہانگیر، انسانی حقوق کمیشن دی چیئرپرسن تے انسانی حقوق دی انتھک کارکن تے بنگلہ دیش دی نامور شہری حقوق تے زنانیاں دے حقوق دی کارکن حمیدہ حسین نے ہِک تقریب وِچ پیش کِیتا۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
شینکی کروخیل

شینکی ذہین کروخیل**** (انگریزی: Shinkai Karokhail) (ڄَمَّݨ: 23 مارچ 1962ء) ہک افغان سیاست دان تے حقوق کارکن ہِن، جِنّھاں دی توجہ بنیادی طور تے زنانیاں دی سیاسی نمائندگی تے کمزور ڄَاچیاں دے تحفظ تے ہِے۔ اوہ کینیڈا وِچ افغان سفیر ہَن۔

## ابتدائی زندگی
شینکی کروخیل افغانستان دے کابل وِچ پشتون والدین دے گھر ڄَمّیاں ہَن۔ اُنّھاں نے کابل یونیورسٹی دے میڈیکل کالج توں تعلیم مکمل کر تے میڈیکل ڈگری حاصل کِیتی۔ شینکی نے سیاسیات دی تعلیم حاصل کِیتی، اِیندے علاوہ اُنّھاں نے پاکستان دے اسلام آباد دے نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف ماڈرن لینگویجس توں انگریزی وِچ ڈپلوما مکمل کِیتا۔ او دری، پشتو، فارسی، اردو تے انگریزی ٻولیندی ہِن۔

## ایوارڈ
2012ء وِچ، شینکی کروخیل کوں ایسٹ ویسٹ انسٹی ٹیوٹ دا پہلا شیخہ فاطمہ بنت مبارک ایوارڈ مِلیا۔ اِیہ ایوارڈ اُنّھاں کوں اُنّھاں دی رہنمائی قابلیت دی وجہ نال ݙِتّا ڳیا۔

## حوالے

ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
سلیمہ مزاری

**سلیمہ مزاری** (پشتو: سلیمہ مزاری؛ پیدائش: 1980ء) ہِک افغان سیاست دان ہِن، جیڑھیاں افغانستان دے صوبہ بلخ دے ضلع چارکنت دی ضلعی گورنر تے افغانستان وِچ ترِیہاں زنانی ضلعی گورنراں وِچوں ہِک دے طور تے خدمات انجام ݙِتیاں۔ 2021ء دے طالبان دے حملے دے دوران وِچ، انّھاں نے فرار تِھیوݨ توں انکار کر ݙِتّا جیویں جو مُلک دے ٻہوں سارے ٻئے گورنراں نے کِیتا، انّھاں دے ضلع نے طالبان دے خلاف نمایاں مزاحمت کِیتی۔

## سوانح
مزاری 1980ء وِچ ایران وِچ ہِک پناہ گزین خاندان وِچ ڄَمّیاں ہَن، کیوں جو انّھاں دا خاندان افغانستان تے سوویت حملے توں بچّݨ کِیتے نکل ڳیا ہئی۔ اوہ ایران وِچ پلیاں وڳّیاں، افغانستان واپس آنݨ توں پہلے، جامعہ تہران توں ڈگری حاصل کِیتی تے انٹرنیشنل آرگنائزیشن فار مائیگریشن کِیتے کم کِیتا۔ 2018ء وِچ، انّھاں کوں صوبہ بلخ دے ضلع چارکنت دی ضلعی گورنر نامزد کِیتا ڳیا۔ گورنر دے طور تے، انّھاں نے طالبان دے خلاف جنگ وِچ مقامی ملیشیاؤں کوں بھرتی کرݨ کِیتے ہِک سیکورٹی کمیشن بݨایا۔ 2020ء وِچ، انّھاں نے آپݨے صوبے وِچ 100 توں وَدھ طالبان فوجیاں دے ہتھیار سُٹݨ کِیتے ڳالھ مُہاڑ کِیتی۔

2021ء دے طالبان دے حملے دے دوران وِچ، انّھاں نے فرار تِھیوݨ توں انکار کر ݙِتّا جیویں جو مُلک دے ٻہوں سارے ٻئے گورنراں نے کِیتا، انّھاں دے ضلع نے طالبان دے خلاف نمایاں مزاحمت کِیتی۔ کابل دے سقوط دے بعد اسلامی جمہوریہ افغانستان دے مکمل خاتمے تئیں، انّھاں دا علاقہ مُلک دے اُنّھاں کُجھ اضلاع وِچوں ہِک ہئی جیڑھا طالبان دے زیر قبضہ کِینئی ہئی۔ 18 اگست دے بعد توں خبراں وِچ ایہو تشویش ہئی جو کیا انّھاں کوں طالبان نے پکڑ گِھدّا ہِے۔ ٹائم ڈاٹ کام دی بعد دی خبر دے مطابق، مزاری صوبائی گورنر دے دفتر وِچ ہَن جِہڑیلے بلخ دے ہتھیار سُٹݨ تے مزار شریف دے زوال دی خبر انّھاں تک پُڄّی، آپݨے ضلع چارکنت کوں وی بند تِھیوݨ دا احساس تِھیوݨ دے بعد انّھاں نے خون خرابے توں بچّݨ کِیتے لڑائی بند کرݨ دا فیصلہ کِیتا تے 2021ء وِچ افغانستان توں امریکی انخلا دی مدد نال نامعلوم امریکی مقام تے چلیاں ڳئیاں۔

## حوالے

ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
روشنک وردک

**روشنک وردک** (ڄَمَّݨ: 1962ء) ہک افغان امراض نسواں دی ڈاکٹر تے صوبہ میدان وردک دی سابق زنانی سیاست دان ہن۔ 2021ء وِچ انّھاں کوں 50 ٻیاں افغان زنانیاں دے نال بی بی سی دی 100 زنانیاں وِچوں ہک دے طور تے نامزد کیتا ڳیا۔

## طبی کیریئر
1990ء دے ݙہاکے دے اوائل وِچ افغان خانہ جنگی دے دوران جیندے دوران انّھاں دے پیو مارے ڳئے ہَن، وردک پاکستان وِچ ہک پناہ گزین ہَن جتّھاں انّھاں نے ساتھی پناہ گزیناں کوں طبی مدد دی پیشکش کیتی۔ وردک بعد وِچ افغانستان واپس آئے تے 1996ء وِچ ایہ سُن تے امراض نسواں دی مشق شروع کیتی جو انّھاں دے آبائی صوبے میدان وردک وِچ 40 توں زیادہ زنانیاں دی زچگی دے دوران موت تِھی ڳئی ہئی۔ انّھاں نے ایہو سال طالبان حکومت دے آغاز توں کجھ عرصہ پہلے اپݨا پہلا کلینک کھولیا۔ ایں عرصے دے دوران وردک واحد زنانی ڈاکٹر ہَن جیڑھی صوبہ میدان وردک وِچ پریکٹس کرین٘دی پئی ہَن۔ انّھاں نے اسلامی لباس دے ضابطے تے عمل کریندے ہوئے برقعہ پاوݨ توں انکار کر تے اصولاں کوں مزید چیلنج کیتا۔ وردک نے 2010ء وِچ اپݨا سیاسی کیریئر ختم تِھیوݨ دے بعد بطور ڈاکٹر اپݨا کل وقتی کم دوبارہ شروع کیتا۔

## سیاسی کیریئر
وردک دے پیو تے دادا ݙوہیں مقامی سیاست دان ہَن تے 2005ء دے پارلیمانی انتخابات وِچ وردک آزاد امیدوار دے طور تے کھڑی تِھئیاں تے ایوان عوام دے رکن دے طور تے میدان وردک صوبے کیتے چُݨی ڳئیاں۔ رکن پارلیمنٹ دے طور تے اپݨے دور وِچ، وردک افغانستان وِچ مغربی فوجی مداخلت تے تنقید کریندی ہَن تے ودھیک دیرپا معاہدیاں تے آوݨ تے ودھیک تنازعات کوں روکݨ کیتے طالبان دے نال تعلقات قائم کرݨ دی حمایت کریندی ہَن۔ انّھاں نے 1990ء دے ݙہاکے دے آخر وِچ طالبان حکومت دے عناصر دی تعریف وی کیتی جیندے وِچ ملک وِچ لیائے ڳئے سلامتی دی سطح وی شامل ہئی۔ اوہ ایں دے بعد طالبان دی شورش تے ودھیک تنقید کریندی ہَن جیندا موازنہ انّھاں نے مجرماں دے ہک گروہ نال کیتا۔ وردک نے زنانیاں دی تعلیم دے بارے وِچ طالبان دے موقف تے وی تنقید کیتی ہئی، 2010ء وِچ تبصرہ کریندے ہوئے آکھیا ہئی جو صوبہ میدان وردک دے پشتون اضلاع وِچ ڄئیں دے اسکول کائنی ہَن جتّھاں طالبان دی حمایت سبھ توں زیادہ ہئی۔ وردک نے ایم پی دی حیثیت نال اپݨے دور وِچ سید آباد دے ہک اسپتال وِچ ڈاکٹر دی حیثیت نال جز وقتی کم جاری رکھیا۔ 2010ء دے پارلیمانی انتخابات دے بعد، وردک نے انتخابی مہم دے دوران ایم پی بݨݨا چھوڑ ݙتا ہئی جیندے وِچ انّھاں کوں طالبان حکام دی طرفوں دھمکیاں موصول تِھیاں ہَن تے ݙوجھے امیدواراں تے بیلٹ بھرݨ دا الزام لڳایا ڳیا ہئی۔

## ذاتی زندگی
وردک دی پیدائش تے پرورش افغانستان دے صوبہ میدان وردک وِچ تِھئی۔ 2021ء تئیں وردک غیر شادی شدہ ہن تے سید آباد وِچ رہین٘دیاں پیاں ہن جتّھاں اوہ ہک نجی کلینک چلین٘دیاں پیاں ہن۔ انّھاں کوں بی بی سی دی 2021ء دی 100 زنانیاں وِچوں ہک دے طور تے تسلیم کیتا ڳیا۔

## حوالے

ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
حبیبہ سرابی

ڈاکٹر حبیبہ سرابی (دری: حبیبہ سرابی) (ڄَمَّݨ: 1956ء) ہک ہیماتولوجسٹ، سیاست دان تے طالبان دے بعد افغانستان دی تعمیر نو دی مصلح ہِن۔ 2005ء وِچ، اُنّھاں کوں صدر حامد کرزئی نے صوبہ بامیان دی گورنر دے طور تے مقرر کِیتا، جیندے نال اوہ مُلک دے کہیں وی صوبے دی گورنر بݨݨ والی پہلی افغان زنانی بݨ ڳئیاں۔ اِیں توں پہلے اوہ افغانستان دی وزیر برائے زنانیاں دے امور دے نال نال ثقافت تے تعلیم دی وزیر وی رہ چُکیاں ہِن۔ زنانیاں دے حقوق تے نمائندگی تے ماحولیات دے مسائل کوں فروغ ݙیوݨ وِچ اہم کردار ادا کِیتا ہِے۔ اُنّھاں دا تعلق افغانستان دے ہزارہ نسل نال ہِے۔ اُنّھاں دے آخری ناں کوں کݙاہیں کݙاہیں "سروبی" آکھیا ویندا ہِے۔

## حالات زندگی
سرابی صوبہ غزنی دے شہر سراب وِچ ڄَمّیاں ہَن تے اُنّھاں نے آپݨی جوانی آپݨے پیو دے نال مُلک بھر دا سفر کریندے ہوئے گُزاری۔ بعد وِچ اوہ ہائی اسکول تے یونیورسٹی وِچ طب دی تعلیم حاصل کرݨ کِیتے کابل چلی ڳئیاں۔ 1987ء وِچ گریجویشن کرݨ دے بعد، اُنّھاں کوں عالمی ادارہ صحت دی جانب توں فیلوشپ نال نوازیا ڳیا تے اوہ ہیماتولوجی وِچ آپݨی تعلیم مکمل کرݨ کِیتے بھارت چلی ڳئیاں۔

افغانستان وِچ طالبان دی حکومت دے دوران، ڈاکٹر سرابی تے اُنّھاں دے ڄَاچے پشاور، پاکستان فرار تھی ڳئے، پر اَکثر چُھپ تے واپس آئے۔ اُنّھاں دے شوہر آپݨے خاندان دی ݙیکھ بھال کِیتے کابل وِچ پِچھے رہ ڳئے۔ اُنّھاں نے ڄَئیوں کِیتے ہک استاد دے طور تے وی زیر زمین کم کِیتا، ݙوہیں خفیہ طور تے افغانستان وِچ تے افغان مہاجرین کِیتے پاکستان وِچ پناہ گزین کیمپاں وِچ۔ 1998ء وِچ، اُنّھاں نے افغان انسٹی ٹیوٹ آف لرننگ وِچ شمولیت اختیار کِیتی تے آخر کار پوری تنظیم دی جنرل منیجر بݨ ڳئیاں۔ اوہ افغانستان دی زنانیاں تے ڄَاچیاں کِیتے انسانی امداد دی نائب صدر وی ہَن۔

بطور گورنر، سرابی نے اعلان کِیتا ہِے جو اُنّھاں دی توجہ دا ہک ذریعہ آمدنی دے طور تے سیاحت تے ہوسی۔ اِیہ صوبہ تاریخی طور تے بدھ مت دی ثقافت دا ذریعہ ریہا ہِے تے اِیہ بامیان دے بدھاں دا مقام ہَئی، جیڑھے ݙو قدیم مجسمے افغانستان تے امریکی حملے توں پہلے طالبان نے تباہ کر ݙِتّے ہَن۔ تاہم، بامیان افغانستان دے غریب ترین تے سبھ توں گھٹ ترقی یافتہ صوبیاں وِچوں ہک ہِے، جِتّھاں ناخواندگی تے غربت دی بلند شرحتاں سمیت کئی مسائل ہِن۔

2008ء وِچ ٹائم میگزین نے اُنّھاں کوں ماحولیات دے ہیروز (2008ء) دی فہرست وِچ شامل کِیتا، جزوی طور تے بامیان وِچ افغانستان دے بند-امیر بین الاقوامی پارک دے قیام وِچ اُنّھاں دے کم کِیتے۔ 2013ء وِچ، اُنّھاں نے رامن میگ سیسے انعام جِتیا ہَئی۔

افغانستان وِچ امن قائم کرݨ تے صنفی مساوات تے زنانیاں کوں بااختیار بݨاوݨ تے توجہ ݙیوݨ کِیتے اُنّھاں کوں 2016ء وِچ این پیس اعزاز وی مِلیا۔

2020ء وِچ، حبیبہ سرابی اسلامی جمہوریہ افغانستان دی امن مذاکراتی ٹیم دی رُکن ہَن۔

8 مارچ 2018ء کوں زنانیاں دے عالمی ݙین٘ہ تے، اُنّھاں نے اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل کوں ہک بیان ݙِتّا افغانستان وِچ اقوام متحدہ دے مشن تے کھلی بحث دے دوران۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
نجاح العطار

**نجاح العطار** (عربی: نجاح العطار؛ پیدائش: 10 جنوری 1933ء) ہِک شامی سیاست دان ہِن جیڑھیاں 2006ء توں 2024ء تئیں سوریہ دی نائب صدر دے طور تے خدمات انجام ݙِتیاں۔ اوہ پہلی عرب زنانی ہَن جیڑھیاں اِیں عہدے تے فائز تِھیاں۔ اِیں توں پہلے اوہ 1976ء توں 2000ء تئیں ثقافت دی وزیر ریہیاں۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
العطار 10 جنوری 1933ء کوں دمشق وِچ ہِک سنی مسلم خاندان وِچ ڄَمّیاں ہَن۔ اِنّھاں دے پیو اُنّھاں پہلے عرب قوم پرست رہنماواں وِچوں ہَن جیڑھے 1925-1927ء دی شامی بغاوت وِچ فرانسیسی مینڈیٹ آف سوریہ دے خلاف حصّہ گِھدّا ہئی۔ اِنّھاں نے دمشق یونیورسٹی وِچ تعلیم حاصل کِیتی تے 1954ء وِچ گریجویشن کِیتا، تے 1958ء وِچ یونیورسٹی آف ایڈنبرگ، برطانیہ توں عربی ادب وِچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کِیتی۔ اِنّھاں نے بین الاقوامی تعلقات تے ادبی تے فنّی تنقید وِچ وی کئی سرٹیفکیٹ حاصل کِیتے۔

## کیریئر
العطار ہِک ماہر مترجم ہِن تے سکاٹ لینڈ توں واپس آنݨ دے بعد دمشق وِچ ہائی سکولاں وِچ پڑھاوݨا شروع کِیتا، ول سوریہ دے وزارت ثقافت دے ترجمہ محکمہ وِچ کم کِیتا۔ 1976ء وِچ، اِنّھاں کوں ثقافت دی وزیر نامزد کِیتا ڳیا، تے اِیں عہدے تے 2000ء تئیں رہیاں۔ 23 مارچ 2006ء کوں، اِنّھاں کوں نائب صدر نامزد کِیتا ڳیا۔

## سیاسی وابستگی
اگرچہ العطار نائب صدر ہَن تے سوریہ وِچ ہِک طویل عرصے تک وزیر دے طور تے خدمات انجام ݙِتیاں، ہِک ایہجھا مُلک جیڑھا بعث پارٹی دے زیر کنٹرول ہئی، اِنّھاں دے بھرا، عصام العطار، شامی اخوان المسلمین دے دمشق دھڑے دے رہنما ہَن تے 1970ء دی دہائی توں مغربی جرمنی دے آخن وِچ جلاوطنی وِچ رہندے ہَن، جیڑھے ویلھے سرکار دی طرفوں اسلامی سیاسی تحریکاں دے خلاف مظالم تِھیندے ہَن۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
مہربان علیوا

**مہربان علیوا** (انگریزی: Mehriban Aliyeva) (آذربائیجانی: Mehriban Arif qızı Əliyeva); ڄَمَّݨ 26 اگست 1964ء) آذربائیجان دی پہلی نائب صدر تے الہام علیوف دی زال ہووݨ دے ناطے آذربائیجان دی زنانی اول وی ہن۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ