open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سر جوزف بینکس

## سر جوزف بینکس
سر جوزف بینکس (24 فروری [پرانا کیلنڈر 13 فروری] 1743 – 19 جون 1820) ہک انگریز فطرت دان ، ماہر نباتات تے قدرتی علوم دا سرپرست ہا ۔ بینکس اٹھارویں صدی دے آخر تے انویہویں صدی دی موہر وچ برطانوی سائنس دی ترقی وچ ہک اہم شخصیت ہا ۔ ایندیاں خدمات کوں ہمیشاں سراہیا ویندا رہسی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
جوزف بینکس 24 فروری 1743 کوں لندن وچ پیدا تھیا ۔ ایندا تعلق ہک امیر گھرانے نال ہا تے اینکوں تعلیم حاصل کرݨ دے بہترین مواقع میسر ہن ۔ اوں بچپن توں ای فطرت وچ دلچسپی پیدا کر گھدی ہئی تے پودیاں تے جانوراں دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨ دا شوق رکھدا ہا ۔ اوں ایٹن کالج تے آکسفورڈ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں اینکوں سائنس وچ مزید دلچسپی پیدا تھئی ۔ 

## HMS Endeavour دا سفر
بینکس دی زندگی دا سب توں اہم واقعہ 1768 وچ HMS Endeavour نال جیمز کک دے نال دنیا دا چکر لاوݨ والا سفر ہا ۔ ایں سفر وچ اینکوں دنیا دے مختلف حصیاں وچ موجود نباتات تے حیوانات دا مطالعہ کرݨ دا موقع ملیا ۔ اوں ٻہوں سارے نویں پودیاں تے جانوراں دی نسلاں دریافت کیتیاں تے انہاں دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ ایں سفر دے دوران کٹھے کیتے ڳئے نمونیاں نال ایندی شہرت وچ وݙا اضافہ تھیا ۔ 

## رائل سوسائٹی دے صدر
1778 وچ ، بینکس رائل سوسائٹی دا صدر چݨا ڳیا ۔ اوں ایں عہدے تے 41 سال تک خدمات انجام ݙتیاں تے برطانوی سائنس دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں سائنسداناں دی سرپرستی کیتی تے انہاں کوں تحقیق کرݨ دے مواقع فراہم کیتے ۔ 

## کیو گارڈنز دی ترقی
بینکس کیو گارڈنز کوں دنیا دے سب توں وݙے نباتاتی باغات وچوں ہک بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں دنیا بھر توں پودیاں دے نمونے کٹھے کیتے تے انہاں کوں کیو گارڈنز وچ لگوایا ۔ اڄ وی کیو گارڈنز دنیا بھر دے سائنسداناں کیتے تحقیق دا ہک اہم مرکز ہے ۔ 

## سائنسی خدمات
بینکس ہک قابل سائنسدان ہا ۔ اوں نباتات ، حیوانات تے ارضیات سمیت سائنس دے مختلف شعبیاں وچ تحقیق کیتی ۔ اوں کئی سائنسی مقالے لکھئےتے نویں دریافتاں کیتیاں ۔ ایندیاں خدمات کوں بین الاقوامی سطح تے سراہا ڳیا ۔ 

## سرپرست سائنس
بینکس سائنسداناں دی سرپرستی کیتی تے انہاں کوں تحقیق کرݨ وچ مدد کیتی ۔ اوں نوجوان سائنسداناں کوں تعلیم حاصل کرݨ دے مواقع فراہم کیتے تے انہاں کوں اپݨے تجربات نال نوازیا ۔ اوں سائنس دی ترقی کیتے مالی امداد وی فراہم کیتی ۔ 

## اعزازات تے پہچان
بینکس دی خدمات کوں سراہا ڳیا تے اینکوں کئی اعزازات نال نوازیا ڳیا ۔ اینکوں برطانوی حکومت بیرونیٹ دا خطاب ݙتا تے او رائل سوسائٹی دا فیلو وی چݨا ڳیا ۔ 

## موت تے میراث
سر جوزف بینکس 19 جون 1820 کوں فوت تھیا ۔ اوں برطانوی سائنس دی ترقی وچ جو اہم کردار ادا کیتا ، او ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔
ہانگ باؤ

## ہانگ باؤ
ہانگ باؤ (تقریباً 1412–1433) ہک چینی خواجہ سرا ہا جئیں منگ خاندان دے یونگل شہنشاہ تے شواندے شہنشاہ دے دور حکومت وچ بیرون ملک سفارتی مشناں تے کم کیتا ۔ اینکوں خاص طور تے ژینگ ہی دے بحری ٻیڑے دے ستویں سفر (1431–1433) دے دوران ایندے ہک علیحدہ اسکواڈرن دے کمانڈر دے طور تے ڄاݨیا ویندا ہے ، جیڑھا بحر ہند وچ بھیڄا ڳیا ہا ۔ ہانگ باؤ دی زندگی منگ خاندان دی توسیع پسندانہ پالیسیاں تے بحری مہمات دا ہک اہم حصہ ہئی ۔

## ابتدائی زندگی تے شاہی دربار وچ آمد
ہانگ باؤ دی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او تقریباً 1412 وچ پیدا تھیا ہا تے ہک خواجہ سرا ہا ۔ خواجہ سراواں کوں شاہی دربار وچ اہم عہدے ݙتے ویندے ہن تے او شہنشاہ دے قابل اعتماد مشیر ہوندے ہن ۔ ہانگ باؤ وی شاہی دربار وچ آیا تے ستت اپݨی قابلیت دی وجہ توں اہم مقام حاصل کر گھدا ۔

## ژینگ ہی دے بحری ٻیڑے وچ شمولیت
ہانگ باؤ ژینگ ہی دے بحری ٻیڑے وچ شامل تھیا ، جیڑھا منگ خاندان دا ہک وݙا بحری ٻیڑا ہا ۔ ژینگ ہی کئی بحری مہمات دی اڳواݨی کیتی تے بحر ہند تے بحر الکاہل دے کئی علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔ ہانگ باؤ وی انہاں مہمات وچ شامل ہا تے اینکوں سفارتی تے بحری امور دا تجربہ حاصل تھیا ۔

ستویں سفر وچ کمانڈ

ژینگ ہی دے ستویں سفر وچ ، ہانگ باؤ کوں ہک علیحدہ اسکواڈرن دا کمانڈر مقرر کیتا ڳیا ۔ ایں اسکواڈرن کوں مختلف تجارتی تے سفارتی مشناں تے بھیڄا ڳیا ہا ۔ ہانگ باؤ کامیابی نال اپݨی ذمہ داریاں نبھائی تے کئی ملکاں نال تجارتی تے سفارتی تعلقات قائم کیتے ۔

## سفارتی مشناں
ہانگ باؤ اپݨے سفراں دے دوران کئی ملکاں دا دورہ کیتا تے اتھاں دے حکمراناں نال ملاقاتاں کیتیاں ۔ اوں منگ خاندان دے شہنشاہ دے خطوط تے تحائف پیش کیتے تے انہاں نال تجارتی تے سیاسی معاہدے کیتے ۔ ایندی سفارتی کوششاں نال منگ خاندان دا اثر و رسوخ ٻہوں ودھیا ۔

## بحری مہارت
ہانگ باؤ ہک قابل بحری کمانڈر وی ہا ۔ اوں اپݨے جہازاں کوں کامیابی نال چلاوݨ تے انہاں کوں ہر قسم دے خطرات توں بچاوݨ دی صلاحیت رکھدا ہا ۔ اوں کئی بحری جنگاں وچ وی حصہ گھدا تے اپݨی بہادری دا ثبوت ݙتا ۔

## موت
ہانگ باؤ دی موت بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ خیال کیتا ویندا ہے کہ او 1433 وچ کہیں حادثے یا بیماری دی وجہ توں فوت تھیا ۔

## میراث
ہانگ باؤ منگ خاندان دے اہم شخصیتاں وچوں ہک ہا ۔ اوں ژینگ ہی دے بحری ٻیڑے وچ اہم کردار ادا کیتا تے کئی سفارتی مشناں کوں کامیابی نال مکمل کیتا ۔ ایندیاں کوششاں نال منگ خاندان دا اثر و رسوخ ٻہوں ودھیا تے چین دے تجارتی تے سفارتی تعلقات ٻئے ملکاں نال قائم تھئے ۔
جیوسافات باربارو

## جیوسافات باربارو
جیوسافات باربارو (1413–1494) وینیشی باربارو خاندان دا ہک رکن ہا ۔ او ہک سفارت کار ، تاجر ، کھوڄ کار تے سفرنامہ نگار ہا ۔ او اپݨے زمانے دے حساب نال غیر معمولی طور تے ٻہوں سفر کرݨ والا شخص ہا ۔ باربارو دی زندگی مہم جوئی ، تجارت تے سفارتی سرگرمیاں نال بھری ہوئی ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے خاندانی پس منظر
جیوسافات باربارو 1413 وچ وینس وچ پیدا تھیا ۔ ایندا تعلق وینیشی باربارو خاندان نال ہا ، جیڑھا اوں ویلھے دے وینس دے طاقتور تے بااثر خانداناں وچوں ہک ہا ۔ ایندے خاندان دے کئی افراد سیاست تے تجارت وچ اہم عہدیاں تے فائز ہن ۔ باربارو وی اپݨیاں خاندانی روایتاں کوں برقرار رکھیا تے تجارت تے سفارت کاری وچ دلچسپی پیدا کیتی ۔ 

## تجارت تے سفر
باربارو اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ تجارت وچ گزاریا ۔ اوں بحیرہ روم دے مختلف شہراں وچ سفر کیتا تے تجارت دے ذریعے دولت کمائی ۔ اوں پوادھی بحیرہ روم دے علاقیاں نال وی تجارتی تعلقات قائم کیتے ۔ ایندے تجارتی سفراں اینکوں مختلف ثقافتاں تے جغرافیائی معلومات حاصل کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

## سفارتکاری
باربارو ہک قابل سفارت کار وی ہا ۔ اوں وینیشی حکومت کیتے کئی سفارتی مشناں تے کم کیتا ۔ اوں مختلف ملکاں دے حکمراناں نال ملاقاتاں کیتیاں تے انہاں نال تجارتی تے سیاسی معاہدے کیتے ۔ اوں خاص طور تے سلطنت عثمانیہ نال تعلقات قائم کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں عثمانی سلطان محمد فاتح دے دربار وچ وی کئی سال گزاریئے ۔ 

## سفرنامہ نگاری
باربارو ہک بہترین سفرنامہ نگار وی ہا ۔ اوں اپݨے سفراں دے تجربات تے مشاہدات کوں کتاباں دی شکل وچ لکھیا ۔ ایندیاں کتاباں اوں ویلھے دے جغرافیائی علم دا ہک قیمتی ذریعہ ہن ۔ اوں خاص طور تے پوادھی بحیرہ روم تے سلطنت عثمانیہ دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ ایندیاں کتاباں یورپ وچ ٻہوں مشہور تھیاں تے انہاں دا کئی زباناں وچ ترجمہ تھیا ۔ 

## سفراں دی اہمیت
باربارو دے سفر اینکوں ٻہوں اہم معلومات ݙتے ، جیڑھی اوں ویلھے دے یورپ کیتے ٻہوں قیمتی ہئی ۔ اوں پوادھی بحیرہ روم ، سلطنت عثمانیہ ، تے ایشیا دے بارے وچ جو معلومات فراہم کیتیاں ، انہاں نال یورپی لوکاں کوں ایں علاقے دے بارے وچ سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ ایندے سفرنامے اوں ویلھے دی ثقافتی تے سیاسی صورتحال دی عکاسی کریندن ۔ 

## موت تے میراث
جیوسافات باربارو 1494 وچ فوت تھیا ۔ او ہک قابل سفارت کار ، تاجر تے سفرنامہ نگار ہا ۔ ایندیاں کتاباں اڄ وی تاریخی لحاظ نال ٻہوں اہم ہن ۔
ڈوارٹے باربوسا

## ڈوارٹے باربوسا
ڈوارٹے باربوسا (تقریباً 1480 – 1 مئی 1521) ہک پرتگالی لکھاری تے افسر ہا جئیں پرتگالی ہندوستان (1500 تے 1516 دے درمیان) وچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ او کوچی وچ ہک فیٹوریا وچ بطور محرر کم کریندا ہا تے مقامی زبان ، ملیالم دا ترجمان ہا ۔ باربوسا تقریباً 1516 وچ ڈوارٹے باربوسا دی کتاب (پرتگالی Livro de Duarte Barbosa) لکھی ، جینکوں پرتگالی سفری ادب دی ابتدائی مثالاں وچوں ہک سمجھیا ویندا ہے ۔ باربوسا دی کتاب اوں ویلھے دے ہندوستان دے بارے وچ قیمتی معلومات ݙیندی ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے ہندوستان آمد
ڈوارٹے باربوسا دی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او تقریباً 1480 وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ہا ۔ اوں جوانی وچ ای ہندوستان آݨ دا فیصلہ کیتا تے پرتگالی ہندوستان وچ بطور محرر کم کرݨ لڳا ۔ کوچی وچ قیام دے دوران اوں ملیالم زبان سکھی تے مقامی لوکاں نال رابطہ قائم کیتا ۔ 

## ملیالم زبان تے ثقافت دا علم
باربوسا ملیالم زبان تے مقامی ثقافت دا گہرا علم حاصل کیتا ۔ اوں مقامی لوکاں دے طرز زندگی ، رسومات تے روایات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں ہندوستانی معاشرے دے بارے وچ وی قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ ایندے علم اینکوں پرتگالی انتظامیہ تے تاجراں کیتے ہک قیمتی وسیلہ بݨا ݙتا ۔ 

## ڈوارٹے باربوسا دی کتاب
باربوسا دی سب توں وݙی کامیابی ڈوارٹے باربوسا دی کتاب دی تصنیف ہئی ۔ ایں کتاب وچ اوں اوں ویلھے دے ہندوستان دا تفصیلی ذکر کیتا ہے ۔ اوں ہندوستان دے مختلف علاقیاں ، انہاں دی جغرافیہ ، نباتات ، حیوانات ، لوکاں ، انہاں دے لباس ، کھانے ، مذہب تے رسم و رواج بارے معلومات فراہم کیتیاں ۔ ایہ کتاب پرتگالی سفری ادب دی ابتدائی مثالاں وچوں ہک ہے تے اوں ویلھے دے ہندوستان دے بارے وچ معلومات دا ہک قیمتی ذریعہ ہے ۔ 

## کتاب دی اہمیت
باربوسا دی کتاب تاریخی ، ثقافتی تے لسانی لحاظ نال ٻہوں اہم ہے ۔ ایہ کتاب اوں ویلھے دے ہندوستان دے بارے وچ یورپی لوکاں دی معلومات دا ہک وݙا ذریعہ ہئی ۔ ایں کتاب دی مدد نال یورپی لوکاں کوں ہندوستان دی ثقافت ، معاشرت تے تجارت دے بارے وچ سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ ایں کتاب دا کئی زباناں وچ ترجمہ تھیا تے ایہ یورپ وچ ٻہوں مشہور تھئی ۔ 

## موت
ڈوارٹے باربوسا 1 مئی 1521 کوں فلپائن وچ فوت تھیا ۔ ایندی موت دی وجہ معلوم کائنی ۔ 

## میراث
ڈوارٹے باربوسا ہک قابل لکھاری تے محقق ہا ۔ اوں اپݨی کتاب دے ذریعے اوں ویلھے دے ہندوستان دے بارے وچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ ایندی کتاب پرتگالی سفری ادب دا ہک اہم حصہ ہے ۔
نتاشا خان (پاکستانی گائیکہ)

نتاشا خان (اردو: نتاشا خان (پاکستانی گلوکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی گائیکہ، گیت نگار، کمپوزر اَتے آڈیو انجینئر ہِن۔  اُوہ پاکستان دی پہلی تعلیم یافتہ زنانی آڈیو انجینئر وی ہِن۔ نتاشا نے کوک سٹوڈیو کنوں گیت دی دُنیاں وِچ پیر رکّھیا۔ اُوہ سیزن 9 وِچ کوک سٹوڈیو (پاکستانی ٹی وی پروگرام) وِچ بطورِ گائیکہ اَتے سیزن 10 وِچ بطورِ گائیکہ اَتے معاون گائیکہ دے طور تے نظر آئی۔ انّھاں کوں سیمی کلاسیکل موسیقی وِچ ݙاڈھی حَد توڑیں مہارت حاصل ہِے۔

## حیاتی اَتے کَم کار
نتاشا خان اسلام آباد وِچ ڄَمّی ہَئی۔ اَتے ہُݨ اُوہ لندن وِچ رہن٘دی ہِن۔ اُوہ ایس اے ای انسٹی ٹیوٹ کنوں فارغ التحصیل تھئی   اَتے اُوہ آپݨے مرکزی دھارے وِچ شامل ڈِھڳ کَمّاں دی تیاری اَتے انجو انج موسیقی دے اختلاط اُتے کَم کرین٘دی ہِن۔ نتاشا نے آپݨے کَم کار دا اَغاز 2005ء وِچ ریلیز تِھیوݨ آلی آپݨی ہِکڑی البم "آگ" کنوں کِیتا ہَئی۔ اِیہ ڳاوݨاں اسٹریمنگ پلیٹ فارم ریوربنیشن اُتے دستیاب ہِے۔ ہِک لَمّی مُد وِتھ دے بعد، انّھاں نے کوک سٹوڈیو سیزن 9 وِچ فقیر دے نال آپݨے وِچلے دھارے وِچ واپسی کِیتی اَتے "دِل کملا" پرفارم کِیتا۔  

## حوالے

ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی گائیک
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:گیت نگار
ونکی:گیت نگار زنانیاں
ونکی:پاکستانی نژاد برطانوی لوک
ونکی:پاکستانی گائیک نغمہ نگار
ونکی:پاکستانی پاپ گائیک
ونکی:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:اسلام آباد دے ڄمان٘درو
ونکی:اسلام آباد دے موسیقار
جواؤ فرنانڈیز لاوراڈور

## جواؤ فرنانڈیز لاوراڈور
جواؤ فرنانڈیز لاوراڈور (1453–1501) پندرہویں صدی دے آخر دا ہک پرتگالی کھوڄ کار ہا ۔ او شمالی امریکہ دے شمال پوادھی ساحلاں دا ، بشمول وݙے لیبراڈور جزیرہ نما ، دی کھوڄ کرݨ والے پہلے جدید کھوڄ کاراں وچوں ہک ہا ۔ لیبراڈور جزیرہ نما دا ناں پوادھی کینیڈا وچ یورپی آباد کاراں ولوں ایندے ناں تے رکھیا ڳیا ہا ۔ مشہور کتے دی نسل لیبراڈور ریٹریور دا ناں وی جزیرہ نما دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے تے ایں طرحاں اثر وچ ایندا ناں وی ہے ۔ لاوراڈور دی کہانی ابتدائی یورپی بحری مہمات دی ہک اہم مثال ہے ۔

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
جواؤ فرنانڈیز لاوراڈور دے ابتدائی حالات زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او 1453 وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ہا ۔ اوں زمانے وچ پرتگال سمندری مہمات وچ پیش پیش ہا تے نویں زمیناں دی تلاش وچ کئی جہاز بھیڄدا ہا ۔ لاوراڈور وی انہاں مہمات وچ شامل تھیا تے شمالی امریکہ دے ساحلاں دی کھوڄ کیتی ۔

## شمالی امریکہ دی کھوج
لاوراڈور 1490 دے ݙہاکے وچ شمالی امریکہ دے شمال پوادھی ساحلاں دی کھوڄ کیتی ۔ اوں گرین لینڈ دے نیڑے دے علاقے دا وی دورہ کیتا تے اتھاں دے حالات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں لیبراڈور جزیرہ نما دی وی دریافت کیتی ، جیڑھا بعد وچ ایندے ناں تے مشہور تھیا ۔ لاوراڈور دیاں مہماں نال یورپی لوکاں کوں ایں علاقے دے بارے وچ اہم معلومات ملیاں ۔

## لیبراڈور دا ناں
یورپی آباد کاراں لیبراڈور جزیرہ نما دا ناں جواؤ فرنانڈیز لاوراڈور دے ناں تے رکھیا ۔ ایہ ناں ایندیاں خدمات کوں خراج تحسین پیش کرݨ کیتے رکھیا ڳیا ہا ۔ اڄ وی ایہ جزیرہ نما ایندے ناں تے ڄاݨیا ویندا ہے ۔

## لیبراڈور ریٹریور
مشہور کتے دی نسل لیبراڈور ریٹریور دا ناں وی لیبراڈور جزیرہ نما دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔ ایہ کتے اصل وچ نیوفاؤنڈ لینڈ وچ پالے ویندے ہن تے انہاں کوں مچھی پکڑݨ تے ٻییاں کماں کیتے استعمال کیتا ویندا ہا ۔ بعد وچ ایہ کتے برطانیہ وچ وی مشہور تھی ڳئے تے لیبراڈور ریٹریور دے ناں نال ڄاݨے ڳئے ۔

## موت
جواؤ فرنانڈیز لاوراڈور 1501 وچ فوت تھیا ۔ ایندی موت دی وجہ معلوم کائنی ۔
افونسو گونزالویز بالدایا

## افونسو گونزالویز بالدایا
افونسو گونزالویز بالدایا پندرہویں صدی دا ہک پرتگالی بحری کھوڄ کار ہا ۔ اوں 1435–1436 وچ پرتگالی شہزادے ہنری دی نیویگیٹر دی طرفوں پچادھی صحارا دے ساحل دا وݙا حصہ دریافت کیتا ۔ بعد وچ او ازورس وچ ترسیرا جزیرے دے پہلے نوآبادیات کاراں وچوں ہک بݨا ۔ بالدایا دی زندگی مہم جوئی ، دریافت تے نوآبادیات نال جڑی ہوئی ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے ہنری دی نیویگیٹر نال تعلق
افونسو گونزالویز بالدایا دی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او پندرہویں صدی وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ہا ۔ اوں شہزادے ہنری دی نیویگیٹر دی سرپرستی وچ بحری مہمات وچ حصہ گھدا ہا ۔ ہنری دی نیویگیٹر پرتگال دے ہک اہم شخصیت ہن جنہاں پرتگالی بحری کھوڄ کوں ٻہوں ودھایا ۔ 

## مغربی صحارا دی کھوڄ
1435–1436 وچ ، بالدایا ہنری دی نیویگیٹر دی طرفوں پچادھی صحارا دے ساحل دی کھوڄ کیتی ۔ اوں اپݨے جہاز وچ کئی ملاحاں تے کھوڄ کاراں دے نال سفر کیتا تے موجودہ ماریطانیہ دے ساحلاں تک پہنچا ۔ اوں ایں علاقے دے جغرافیہ ، نباتات تے حیوانات بارے معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ ایندے سفر نال پرتگالی لوکاں کوں پچادھی افریقہ دے بارے وچ نویاں معلومات ملیاں ۔ 

## ترسیرا جزیرے دی نوآبادیات
بعد وچ ، بالدایا ازورس وچ ترسیرا جزیرے دے پہلے نوآبادیات کاراں وچوں ہک بݨا ۔ ازورس پرتگال دے ساحل توں پرے واقع جزیرے دا ہک مجموعہ ہے ۔ بالدایا اتھاں ہک آبادی قائم کیتی تے زراعت تے مویشی پالݨ شروع کیتا ۔ اوں جزیرے دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## بحری مہارت تے انتظامی صلاحیت
بالدایا ہک قابل بحری کھوڄ کار دے نال نال ہک اچھا منتظم وی ہا ۔ اوں اپݨے جہازاں کوں کامیابی نال چلاوݨ تے انہاں کوں ہر قسم دے خطرات توں بچاوݨ دی صلاحیت رکھدا ہا ۔ اوں ترسیرا جزیرے وچ آبادی قائم کرݨ تے اتھاں دی ترقی کیتے وی اہم کم کیتا ۔ 

## موت
افونسو گونزالویز بالدایا دی موت بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ 

## میراث
افونسو گونزالویز بالدایا ہک بہادر کھوڄ کار تے قابل منتظم ہا ۔ اوں پچادھی صحارا دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا تے ازورس وچ ترسیرا جزیرے دی نوآبادیات وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ ایندیاں خدمات کوں ہمیشاں سراہیا ویندا رہسی ۔
نسیم بیگم

نسیم بیگم (اردو: نسیم بیگم، کنوں) پاکستان دی ہِک مقبول اَتے معروف گائیکہ ہَن جہڑی پاکستانی فلماں وِچ پس پردہ گائیکی کِیتے سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہَن۔ 1964ء تئیں اُوہ پنڄ واری نگار ایوارڈ جِت چُکّی ہَن۔ اُنّھاں کوں ݙُوجھی نور جہاں وی آکھیا وین٘دا ہَئی پَر جَلتی اِی انّھاں نے آپݨاں وَکھرا انداز بݨا گِھدّا۔

## ابتدائی حیاتی
نسیم بیگم 24 فروری 1936ء کوں امرتسر برطانوی ہند وِچ ڄَمّی ہَئی۔

## فلمی گیت
نسیم بیگم نے اردو اَتے پنجابی ݙُون٘ہائیں فلماں کِیتے کئی مقبول ڳاوݨے گائے۔ 

### اردو فلمی گیت
کُجھ مقبول اردو فلماں جنّھاں وِچ نسیم بیگم نے ڳاوݨے گائے:

* گڈا گڈی (1956ء)
* سلمی (1960ء)
* شام ڈھلے (1960ء)
* سہیلی (1960ء)
* گھونگھٹ
* شہید (1962ء)
* اولاد
* باجی (1963ء)
* اک تیرا سہارا (1963ء)
* حویلی (1964ء)
* فرنگی (1964ء)
* مادر وطن (1964ء)
* لٹیرا (1964ء)
* پائل کی جھنکار (1966ء)
* زرقا (1969ی)
* کون کسی کا
* کوثر
* یہ راستے ہیں پیار کے

### پنجابی گیت

* کرتار سنگھ (1959ء)
* تیس مار خان
* جی دار
* مکھڑا چن ورگا
* چن پتر
* میرا ویر
* چن ویر
* لنگوٹیا

## مقبول گیت

* اے راہ حق کے شہیدو
* ویر میرا گھوڑی چڑھیا
* اس بے وفا کا شہر ہے اور ہم ہیں دوستو، اشک رواں کی نہر ہے اور ہم ہیں دوستو
* سو بار چمن مہکا سو بار بہار آئی، دنیا کی وہی رونق دل کی وہی تنہائی
* میرا بچھڑا بلم گھر آیا گیا، میری پائل بجے چھنن چھنن چھنن
* چندا توری چاندنی میں جیا جلا جائے رے
* حبیبی ہیا ہیا حبیبی ہیا ہیا
* ہم بھول گئے ہر بات مگر تیرا پیار نہیں بھولے

## ایوارڈز

* 1960 وِچ نگار ایوارڈ برائے بہترین پس پردہ گائیکہ
* 1961ء وِچ نگار ایوارڈ برائے بہترین پس پردہ گائیکہ
* 1963ء وِچ نگار ایوارڈ برائے بہترین پس پردہ گائیکہ
* 1964ء وِچ  نگار ایوارڈ برائے بہترین پس پردہ گائیکہ

## حوالے

ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دے ڳائیک
ونکی:پنجابی گائیک
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
جین بیرے

## جین بیرے
جین بیرے (27 جولائی 1740 – 5 اگست 1807) کوں دنیا دا چکر بحری جہاز راہیں مکمل کرݨ والی پہلی زنانی دے طور تے ڄاݨیا ویندا ہے ۔ ایندے سفر دا ہک اہم حصہ 1766–1769 وچ لوئس اینٹوئن ڈی بوگین ویل دی مہم دے رکن دے طور تے لا بودیوز تے ایٹویل جہازاں تے ہا ۔

## ابتدائی زندگی
جین بیرے 27 جولائی 1740 کوں فرانس وچ پیدا تھئیں ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ او غریب گھرانے نال تعلق رکھدیاں ہن تے انہاں کوں کم عمری وچ ای کم کرݨا پیا ۔

## بوگین ویل دی مہم
1766 وچ ، جین بیرے لوئس اینٹوئن ڈی بوگین ویل دی مہم وچ شامل تھئیں ۔ ایہ مہم دنیا دا چکر لاوݨ کیتے بھیڄی ڳئی ہئی ۔ جین بیرے مردانہ لباس پہن تے تے آپݨا ناں بدل تے مہم وچ شمولیت اختیار کیتی ، کیوں جو اوں ویلھے زنانیاں کوں بحری جہازاں تے سفر کرݨ دی اجازت نہ ہئی ۔

## دنیا دا چکر
جین بیرے لا بودیوز تے ایٹویل جہازاں تے سفر کر تے دنیا دا چکر مکمل کیتا ۔ ایہ سفر ٻہوں مشکل تے خطرناک ہا ، پر جین بیرے ہمت نہ ہاری تے تمام مشکلات دا مقابلہ کیتا ۔ اوں جنوبی امریکہ ، تاہیتی تے ٻئے کئی علاقیاں دا دورہ کیتا ۔

## سچائی دا انکشاف
سفر دے دوران ، مہم دے کجھ لوکاں کوں جین بیرے دی اصلیت دا پتہ چل ڳیا ۔ پر بوگین ویل اینکوں مہم توں نئیں کڈھیا تے اینکوں اپݨا سفر جاری رکھݨ دی اجازت ݙتی ۔

## سفر دی اہمیت
جین بیرے دا سفر تاریخ وچ ٻہوں اہم ہے ۔ او دنیا دا چکر لاوݨ والی پہلی زنانی ہن ۔ انہاں ثابت کیتا کہ زنانیاں وی ہر قسم دے مشکل کم کر سکدیاں ہن ۔ انہاں دا سفر خواتین کیتے ہک प्रेरणा ہا ۔

## بعد دی زندگی
سفر توں واپسی دے بعد ، جین بیرے دی شادی تھئی تے انہاں ہک عام زندگی گزاری ۔ انہاں دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔

## موت
جین بیرے 5 اگست 1807 کوں فوت تھئیں ۔
ولیم بیرنٹز

## ولیم بیرنٹز
ولیم بیرنٹز (تقریباً 1550 – 20 جون 1597) ، جینکوں انگریزی وچ ولیم بیرنٹس یا بیرنٹز وی آکھیا ویندا ہے ، ہک ڈچ جہاز راں ، نقشہ نویس تے آرکٹک دا کھوڄ کار ہا ۔ بیرنٹز دی زندگی آرکٹک دی تلاش تے ایندے نقشیاں نال جڑی ہوئی ہئی ۔ اوں شمالی بحری رستے دی تلاش وچ کئی مہمات کیتیاں تے آرکٹک دے بارے وچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
ولیم بیرنٹز دی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او تقریباً 1550 وچ ہالینڈ وچ پیدا تھیا ہا ۔ اوں جوانی وچ ای سمندر نال جڑ ڳیا ہا تے بحری سفر وچ دلچسپی رکھدا ہا ۔ اوں نقشہ نویسی وچ وی مہارت حاصل کیتی تے کئی اہم نقشے تیار کیتے ۔ 

## شمالی بحری رستے دی تلاش
بیرنٹز دا سب توں وݙا مقصد ایشیا کیتے شمالی بحری رستہ لبھݨ ہا ۔ اونکوں یقین ہا کہ ایہ رستہ یورپ تے ایشیا دے درمیان تجارت کوں ٻہوں ودھیسی ۔ اوں ایں مقصد کیتے کئی مہمات کیتیاں تے آرکٹک دے خطرناک علاقیاں وچ سفر کیتا ۔ 

## پہلی مہم (1594)
بیرنٹز دی پہلی مہم 1594 وچ شروع تھئی ۔ اوں ترائے جہازاں دے نال شمالی بحری رستہ لبھݨ دی کوشش کیتی ۔ اوں نووا زملیہ دے ساحل دی کھوڄ کیتی تے کئی اہم جغرافیائی تھانواں دریافت کیتیاں ۔ بھانویں جو او ایشیا تک نہ پہنچ سڳیا ، پر ایں مہم اینکوں آرکٹک دے بارے وچ قیمتی تجربہ ݙتا ۔ 

## ٻئی مہم (1595)
1595 وچ ، بیرنٹز ہک ٻئی مہم شروع کیتی ۔ اوں ست جہازاں دے نال سفر کیتا تے کارا سمندر دی کھوڄ کیتی ۔ پر اوں وی ایں مہم وچ کامیابی حاصل نہ تھئی ۔ 

## تیسری مہم (1596-1597) تے موت
بیرنٹز دی تریجھی مہم 1596 وچ شروع تھئی ۔ اوں ݙو جہازاں دے نال سفر کیتا ۔ اوں بیئر جزیرہ دریافت کیتا تے اسپٹزبرگن دے ساحل دی وی کھوڄ کیتی ۔ پر اوں وی ایں مہم وچ کامیابی حاصل نہ تھئی ۔ ایندے جہاز برف وچ پھس ڳئے تے اینکوں تے ایندے سنگتیاں کوں اتھاں ای رہݨا پیا ۔ سخت سردی دی وجہ توں ایندی حالت خراب تھی ڳئی تے 20 جون 1597 کوں او فوت تھی ڳیا ۔ 

## نقشہ نگاری
ولیم بیرنٹز ہک ماہر نقشہ نویس وی ہا ۔ اوں اپݨے سفراں دے دوران کئی نقشے بݨائے جیڑھے اوں ویلھے دے جغرافیائی علم کیتے ٻہوں اہم ثابت تھئے ۔ ایندی نقشہ نگاری دی مہارت دی وجہ توں اینکوں ٻہوں عزت ملی ۔ 

## میراث
ولیم بیرنٹز ہک بہادر کھوڄ کار ہا جئیں آرکٹک دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ ایندا ناں ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔ بیرنٹز سمندر ، جیڑھا بیرنٹس دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ، ایندی یادگار ہے ۔
رابرٹ ابرام بارٹلیٹ

## رابرٹ ابرام بارٹلیٹ
رابرٹ ابرام بارٹلیٹ (15 اگست 1875 – 28 اپریل 1946) نیو فاؤنڈ لینڈ وچ پیدا تھیوݨ والا ہک امریکی آرکٹک کھوڄ کار ہا جئیں انویہویں صدی دے آخر تے ویہویں صدی دی موہر وچ آرکٹک دیاں کئی مہمات وچ حصہ گھدا ۔ بارٹلیٹ دی زندگی ہمت ، مہم جوئی تے آرکٹک دی تلاش نال جڑی ہوئی ہئی ۔ اوں آرکٹک دے خطرناک علاقیاں وچ کئی سفر کیتے تے اتھاں دے جغرافیہ ، نباتات تے حیوانات دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ 

## ابتدائی زندگی تے بحری سفر دا آغاز
رابرٹ بارٹلیٹ 15 اگست 1875 کوں نیو فاؤنڈ لینڈ وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ اینکوں سمندر نال محبت ہئی تے او کم عمری وچ ای بحری سفر تے نکلݨ لڳا ہا ۔ اوں وہیل مچھی دے شکار تے ٻییاں بحری سرگرمیاں وچ وی حصہ گھدا ۔ 

## آرکٹک دیاں مہماں
بارٹلیٹ اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ آرکٹک دی کھوڄ وچ گزاریا ۔ اوں کئی مہمات وچ حصہ گھدا تے آرکٹک دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ اوں خاص طور تے کینیڈا دے آرکٹک جزائر دی کھوڄ کیتی تے اتھاں دے جغرافیہ ، نباتات تے حیوانات دا مطالعہ کیتا ۔ 

## پیری دی مہم
بارٹلیٹ رابرٹ پیری دی آرکٹک مہم وچ وی شامل ہا ۔ پیری شمالی قطب تے پہنچݨ دی کوشش کریندا ہا تے بارٹلیٹ ایندا ہک اہم سنگتی ہا ۔ بارٹلیٹ پیری دی مہم وچ اہم کردار ادا کیتا تے کئی خطرناک سفر کیتے ۔ 

## خود مختار مہماں
پیری دی مہم دے بعد ، بارٹلیٹ اپݨیاں خود مختار مہماں شروع کیتیاں ۔ اوں کئی جہازاں دی کپتانی کیتی تے آرکٹک دے مختلف علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔ اوں آرکٹک دے بارے وچ کئی کتاباں تے مضامین وی لکھئے۔ 

## نجات دہندہ
بارٹلیٹ کوں آرکٹک دا نجات دہندہ وی آکھیا ویندا ہے کیوں جو اوں کئی مہمات وچ پھتھے ہوئے لوکاں کوں بچایا ہا ۔ اوں اپݨی جان خطرے وچ پا تے لوکاں دی مدد کیتی تے انہاں کوں محفوظ مقام تے پہنچایا ۔ 

## سائنسی خدمات
بارٹلیٹ آرکٹک دے بارے وچ کئی سائنسی معلومات وی کٹھیاں کیتیاں ۔ اوں اتھاں دے موسم ، جغرافیہ ، نباتات تے حیوانات دا مطالعہ کیتا تے انہاں دے بارے وچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ ایندی معلومات نال آرکٹک دے بارے وچ سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ۔ 

## اعزازات تے پہچان
بارٹلیٹ دی خدمات کوں سراہا ڳیا تے اینکوں کئی اعزازات نال نوازیا ڳیا ۔ اینکوں کئی سائنسی اداریاں دا رکن وی چݨا ڳیا ۔ 

## موت تے میراث
رابرٹ بارٹلیٹ 28 اپریل 1946 کوں فوت تھیا ۔ او ہک بہادر کھوڄ کار ہا جئیں آرکٹک دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
ولیم بارٹرم

## ولیم بارٹرم
ولیم بارٹرم (20 اپریل 1739 – 22 جولائی 1823) ہک امریکی فطرت دان ، لکھاری تے کھوڄ کار ہا ۔ بارٹرم ہک مشہور کتاب دا لکھاری ہا ، جیڑھی ہݨ بارٹرم دے سفر دے مختصر عنوان نال ڄاݨی ویندی ہے ، جئیں وچ 1773 توں 1777 تک برطانوی شمالی امریکہ دیاں جنوبی کالونیاں دی کھوڄ دا ذکر ہے ۔ بارٹرم کوں پہلا فطرت دان قرار ݙتا ڳیا ہے جئیں فلوریڈا دے گھنے استوائی جنگلات وچ قدم رکھیا ۔ بارٹرم دی زندگی فطرت نال محبت ، سائنسی مشاہدے تے نویں علاقیاں دی تلاش نال عبارت ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ولیم بارٹرم 20 اپریل 1739 کوں پنسلوانیا وچ پیدا تھیا ۔ ایندے والد جان بارٹرم وی ہک مشہور فطرت دان ہن تے انہاں ولیم کوں وی سائنس دی تعلیم ݙتی ۔ ولیم کم عمری وچ ای پودیاں تے جانوراں وچ دلچسپی پیدا کر گھدی ہئی ۔ اوں اپݨے والد دے نال مل تے پودیاں تے جانوراں دے نمونے کٹھے کیتے تے انہاں دا مطالعہ کیتا ۔ 

## جنوبی کالونیاں دا سفر
1773 وچ ، ولیم بارٹرم جنوبی کالونیاں دا سفر شروع کیتا ۔ ایہ سفر چار سال تک جاری رہا تے اوں موجودہ دور دے فلوریڈا ، جارجیا ، کیرولائنا تے الاباما سمیت کئی علاقیاں دا دورہ کیتا ۔ اوں پودیاں ، جانوراں تے مقامی لوکاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ 

## بارٹرم دے سفر کتاب
بارٹرم اپݨے سفراں دے تجربات تے مشاہدات کوں ہک کتاب وچ لکھیا جئیں دا ناں بارٹرم دے سفر ہا ۔ ایہ کتاب 1791 وچ شائع تھئی تے ایہ ٻہوں مشہور تھئی ۔ ایں کتاب وچ اوں جنوبی کالونیاں دے قدرتی ماحول ، نباتات ، حیوانات تے مقامی لوکاں دا تفصیلی ذکر کیتا ہے ۔ ایہ کتاب سائنسی معلومات تے ادبی خوبصورتی دا ہک بہترین نمونہ ہے ۔ 

## کتاب دی اہمیت
بارٹرم دے سفر کتاب دی سائنسی تے ادبی اہمیت ہے ۔ ایں کتاب یورپی لوکاں کوں شمالی امریکہ دے قدرتی ماحول دے بارے وچ نویاں معلومات فراہم کیتیاں ۔ ایں کتاب وچ پودیاں تے جانوراں دیاں کئی نویاں نسلاں دا ذکر ہے ۔ ایہ کتاب مقامی لوکاں دے طرز زندگی تے ثقافت دے بارے وچ وی قیمتی معلومات ݙیندی ہے ۔ 

## فطرت دان دے طور تے خدمات
ولیم بارٹرم ہک قابل فطرت دان ہا ۔ اوں پودیاں تے جانوراں دی کئی نویاں نسلاں دریافت کیتیاں تے انہاں دے بارے وچ سائنسی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوں جنوبی کالونیاں دے قدرتی ماحول دی حفاظت کیتے وی کم کیتا ۔ 

## لکھاری تے فنکار
بارٹرم ہک بہترین لکھاری وی ہا ۔ اوں اپݨی کتاب وچ قدرتی مناظر تے مقامی لوکاں دا ایں خوبصورتی نال ذکر کیتا ہے کہ پڑھݨ والے کوں ایں محسوس تھیندا ہے ڄیویں او خود اوں علاقے وچ موجود ہے ۔ اوں ہک ماہر فنکار وی ہا تے اپݨے سفراں دے دوران کئی خوبصورت تصویراں بݨائیاں ۔ 

## موت تے میراث
ولیم بارٹرم 22 جولائی 1823 کوں فوت تھیا ۔ او ہک بہادر کھوڄ کار ، قابل فطرت دان تے بہترین لکھاری ہا ۔ ایندی کتاب بارٹرم دے سفر اڄ وی پڑھی ویندی ہے تے ایندی سائنسی خدمات کوں ہمیشاں سراہیا ویندا رہسی ۔
جارج باس

## جارج باس
جارج باس (30 جنوری 1771 – 5 فروری 1803 دے بعد) ہک برطانوی بحری سرجن تے آسٹریلیا دا کھوڄ کار ہا ۔ باس دی زندگی آسٹریلیا دی ابتدائی یورپی کھوڄ نال جڑی ہوئی ہئی ۔ اوں بحری جہاز راہیں آسٹریلیا دے ساحلاں دا وݙا حصہ دریافت کیتا تے باس آبنائے سمیت کئی اہم جغرافیائی تھانواں دی نشان دہی کیتی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے بحریہ وچ شمولیت
جارج باس 30 جنوری 1771 کوں انگلینڈ وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ او طب وچ تعلیم حاصل کرݨ دے بعد برطانوی بحریہ وچ بطور سرجن شامل تھیا ۔ بحریہ وچ شمولیت دے بعد اینکوں بحری سفر تے کھوڄ وچ دلچسپی پیدا تھئی ۔ 

## آسٹریلیا وچ آمد
1795 وچ ، جارج باس نیو ساؤتھ ویلز کالونی وچ پہنچا ۔ او HMS Reliance جہاز تے بطور سرجن کم کریندا ہا ۔ نیو ساؤتھ ویلز اوں ویلھے دی برطانوی کالونی ہئی جیڑھی ہݨ آسٹریلیا دا حصہ ہے ۔ 

## باس آبنائے دی دریافت
باس دی سب توں وݙی کامیابی باس آبنائے دی دریافت ہئی ۔ اوں 1797 وچ ہک چھوٹے جہاز وچ اپݨے سنگتی میتھیو فلنڈرز دے نال مل تے آبنائے دی کھوڄ کیتی ۔ ایہ آبنائے تسمانیہ جزیرے کوں آسٹریلیا دی سرزمین توں جدا کریندی ہے ۔ ایں دریافت نال آسٹریلیا دے بارے وچ جغرافیائی معلومات وچ وݙا اضافہ تھیا ۔ 

## نیو ساؤتھ ویلز دی کھوڄ
باس نیو ساؤتھ ویلز دے ساحلاں دی وی کھوڄ کیتی ۔ اوں کئی دریاواں تے کھاڑیاں دریافت کیتیاں تے انہاں دے بارے وچ نقشے تے معلومات تیار کیتیاں ۔ ایندی کھوڄ نال یورپی لوکاں کوں آسٹریلیا دے بارے وچ ٻہوں کجھ ڄاݨݨ کوں ملیا ۔ 

## فطرت دان دے طور تے خدمات
باس ہک قابل فطرت دان وی ہا ۔ اوں آسٹریلیا دے پودیاں تے جانوراں دا مطالعہ کیتا تے انہاں دے بارے وچ معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ اوں کئی نویاں نسلاں دریافت کیتیاں تے انہاں دے بارے وچ سائنسی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

## گمشدگی
1803 وچ ، باس ہک تجارتی سفر تے روانہ تھیا تے اوندے بعد ایندا کوئی پتہ نہ چلیا ۔ ایہ خیال کیتا ویندا ہے کہ شئیت او کہیں سمندری طوفان وچ گم تھی ڳیا ہوسی یا شئیت کہیں ٻئے حادثے دا شکار تھی ڳیا ہوسی ۔ 

## میراث
جارج باس ہک بہادر کھوڄ کار ہا جئیں آسٹریلیا دی ابتدائی یورپی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ باس آبنائے ایندی یادگار ہے ۔ آسٹریلیا دی تاریخ وچ ایندا ناں ہمیشاں زندہ رہسی ۔
ہنری والٹر بیٹس

## ہنری والٹر بیٹس
ہنری والٹر بیٹس (8 فروری 1825 – 16 فروری 1892) ہک انگریز فطرت دان تے کھوڄ کار ہا جئیں جانوراں وچ نقالی دا پہلا سائنسی حساب ݙتا ۔ او ایمیزون دے بارانی جنگلات وچ الفریڈ رسل والیس دے نال 1848 وچ شروع تھیوݨ والی مہم کیتے سب توں زیادہ مشہور ہے ۔ والیس 1852 وچ واپس آ ڳیا ، لیکن واپسی دے سفر وچ ایندا جہاز اگ لگݨ نال ایندا مجموعہ ضائع تھی ڳیا ۔ جݙاں بیٹس پورے یارہاں سال بعد 1859 وچ گھر پہنچا ، تاں ایندے 14,712 توں زیادہ نسلاں (زیادہ تر کیڑے) واپس بھیڄے ہن جنہاں وچوں 8,000 (بیٹس دے مطابق ، لیکن وین وائی سائنس کیتے نویاں ہن ۔ بیٹس اپݨیاں دریافتاں کوں اپݨے سب توں مشہور کم ، دی نیچرلرسٹ آوݨ دی ریور ایمیزون وچ لکھیا ۔ بیٹس دی زندگی سائنس ، کھوڄ تے ارتقائی نظریات دی سمجھ نال جڑی ہوئی ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ہنری والٹر بیٹس 8 فروری 1825 کوں لیسٹر ، انگلینڈ وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ اینکوں کم عمری وچ ای فطرت نال دلچسپی پیدا تھی ڳئی ہئی ۔ اوں خاص طور تے کیڑیاں دا مطالعہ کرݨ وچ دلچسپی رکھدا ہا ۔ اوں خود توں تعلیم حاصل کیتی تے سائنس دے بارے وچ معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ 

## الفریڈ رسل والیس نال ایمیزون دا سفر
1848 وچ ، بیٹس الفریڈ رسل والیس دے نال ایمیزون دے بارانی جنگلات وچ ہک مہم تے روانہ تھیا ۔ ایہ مہم چار سال تک جاری رہی تے انہاں ایمیزون دے مختلف علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔ انہاں اتھاں دے پودیاں ، جانوراں تے کیڑیاں دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ 

## نقالی دا سائنسی حساب
بیٹس دی سب توں وݙی کامیابی جانوراں وچ نقالی دا سائنسی حساب ݙیوݨ ہئی ۔ اوں مشاہدہ کیتا کہ کجھ جانور ، خاص طور تے کیڑے ، ٻئے جانوراں دی شکل تے رنگ اختیار کریندن تاں جو شکاریوں توں بچ سکن ۔ اوں ایں رجحان کوں بیٹیسیئن نقالی دا ناں ݙتا ۔ ایہ نظریہ ارتقا دے بارے وچ سمجھݨ کیتے ٻہوں اہم ثابت تھیا ۔ 

## دی نیچرلرسٹ آوݨ دی ریور ایمیزون کتاب
1863 وچ ، بیٹس اپݨی مشہور کتاب دی نیچرلرسٹ آوݨ دی ریور ایمیزون شائع کیتی ۔ ایں کتاب وچ اوں ایمیزون دے سفر دے تجربات تے مشاہدات دا تفصیلی ذکر کیتا ہے ۔ اوں اتھاں دے قدرتی ماحول ، نباتات ، حیوانات تے مقامی لوکاں دے بارے وچ وی معلومات فراہم کیتیاں ۔ ایہ کتاب سائنسی معلومات تے ادبی خوبصورتی دا ہک بہترین نمونہ ہے ۔ 

## سائنسی خدمات
بیٹس ہک قابل سائنسدان ہا ۔ اوں جانوراں وچ نقالی دے بارے وچ جو تحقیق کیتی ، او ارتقا دے نظریے کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ اوں کیڑیاں دی کئی نویاں نسلاں دریافت کیتیاں تے انہاں دے بارے وچ سائنسی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

## اعزازات تے پہچان
بیٹس دی خدمات کوں سراہا ڳیا تے اینکوں کئی اعزازات نال نوازیا ڳیا ۔ او رائل سوسائٹی دا فیلو وی چݨا ڳیا ۔ 

## موت تے میراث
ہنری والٹر بیٹس 16 فروری 1892 کوں فوت تھیا ۔
یوہان ہینرک بارتھ

## یوہان ہینرک بارتھ
یوہان ہینرک بارتھ (16 فروری 1821 – 25 نومبر 1865) ہک جرمن کھوڄ کار تے عالم ہا جئیں افریقہ وچ اہم خدمات انجام ݙتیاں ۔ او انویہویں صدی دے وسط وچ افریقہ دے اندرونی علاقیاں دی کھوڄ کرݨ والے چند یورپی لوکاں وچوں ہک ہا ۔ بارتھ اپݨے سفراں دے دوران افریقہ دی تاریخ ، جغرافیہ ، ثقافت تے زباناں دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ ایندی تحقیق اڄ وی افریقہ دے بارے وچ علم دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
یوہان ہینرک بارتھ 16 فروری 1821 کوں ہیمبرگ ، جرمنی وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی تعلیم ہیمبرگ وچ تھئی تے بعد وچ اوں برلن یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں اینکوں لسانیات ، تاریخ تے جغرافیہ وچ دلچسپی پیدا تھئی ۔ اوں عربی تے افریقی زباناں دا وی مطالعہ کیتا ۔ 

## افریقہ دے سفر دی شروعات
1845 وچ ، بارتھ اپݨا پہلا افریقی سفر شروع کیتا ۔ اوں شمالی افریقہ دا دورہ کیتا تے اتھاں دے لوکاں ، ثقافت تے تاریخ دا مطالعہ کیتا ۔ ایں سفر دے دوران اینکوں افریقہ نال محبت تھی ڳئی تے اوں اینکوں اپݨی زندگی دا مقصد بݨا گھدا ۔ 

## وسطی افریقہ دی کھوڄ
1850 وچ ، بارتھ ہک وݙی مہم وچ شمولیت اختیار کیتی جیڑھی برطانوی حکومت ولوں وسطی افریقہ دی کھوڄ کیتے بھیڄی ڳئی ہئی ۔ اوں ٹریپولی توں سفر شروع کیتا تے صحراۓ اعظم کوں پار کر تے موجودہ نائیجیریا ، نائجر ، مالی تے کیمرون دے علاقیاں دا دورہ کیتا ۔ اوں اتھاں دے لوکاں ، انہاں دی زباناں ، ثقافت تے تاریخ دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ 

## تاریخ تے جغرافیہ تے تحقیق
بارتھ اپݨے سفراں دے دوران افریقہ دی تاریخ تے جغرافیہ تے وی تحقیق کیتی ۔ اوں مختلف تاریخی دستاویزات دا مطالعہ کیتا تے افریقہ دے مختلف علاقیاں دے نقشے بݨائے ۔ اوں افریقہ دے دریاواں ، جھیلاں ، پہاڑاں تے صحراواں دے بارے وچ وی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ 

## لسانیات تے ثقافت دا مطالعہ
بارتھ ہک ماہر لسانیات وی ہا ۔ اوں افریقہ دیاں کئی زباناں سکھی تے انہاں دے بارے وچ تحقیق کیتی ۔ اوں مختلف قبیلے دے لوکاں نال ڳالھ مہاڑ کیتی تے انہاں دی ثقافت تے روایات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں افریقی لوکاں دے طرز زندگی ، لباس ، کھانے تے مذہب دے بارے وچ وی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ 

## شمالی تے وسطی افریقہ وچ سفراں تے دریافتاں کتاب
بارتھ اپݨے سفراں دے تجربات تے مشاہدات کوں ہک کتاب وچ لکھیا جئیں دا ناں شمالی تے وسطی افریقہ وچ سفراں تے دریافتاں ہا ۔ ایہ کتاب 1857 وچ شائع تھئی تے ایہ افریقہ دے بارے وچ معلومات دا ہک قیمتی ذریعہ سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب دا کئی زباناں وچ ترجمہ تھیا تے ایہ یورپ وچ ٻہوں مشہور تھئی ۔ 

## موت تے میراث
یوہان ہینرک بارتھ 25 نومبر 1865 کوں فوت تھیا ۔ او ہک بہادر کھوڄ کار تے قابل عالم ہا ۔ اوں افریقہ دے بارے وچ جو قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ، او ہمیشاں یاد رکھی ویندی رہسی ۔
نصیبو لعل

نصیبو لعل (اردو: نصیبو لعل، انگریزی:Naseebo Lal،  کنوں) ہِک پاکستانی گائیکہ ہِے جہڑی مارواڑی، پنجابی اَتے اردو وِچ گان٘دی ہِن۔ انّھاں نے کوک سٹوڈیو دے نان٘ویں سیزن وِچ بطورِ نمایاں فنکارہ دے طور تے کَم کِیتا۔

انّھاں دی پیدائش پاکستانی پنجاب وِچ ہِک خانہ بدوش ٹٻّر وِچ تھئی، جہڑی اصل وِچ راجپوتانہ، ہندوستان کنوں ہَئی۔ انّھاں نے ابتدائی عمر وِچ ای گائیکی دا اَغاز کِیتا اَتے مشہور تھی ڳئی۔ انّھاں دے کریڈٹ وِچ انّھاں دے ٻہوں سارے ڳاوݨے ہند تے پاک ݙُون٘ہائیں ملکاں وِچ یکساں مقبول ہِن۔ کُجھ لوکاں نے انّھاں دی طاقتور اَتے مضبوط اواز کوں مادام نور جہاں نال وی منسوب کِیتا۔ انّھاں کوں بین الاقوامی موسیقی شوز وِچ وی سݙّیا وین٘دا ہِے۔

## حوالے

ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:لاہور دے ڳائیک
ونکی:پنجابی گائیک
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی مسیحی زنانیاں
ونکی:کوک سٹوڈیو پاکستان دے فنکار
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پنجابی لوک ڳائیکہ
ونکی:پنجابی لوک ڳائیک
ونکی:پنجابی لوک موسیقی
ونکی:اکویہویں صدی دیاں گائیکاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں گائیک زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی غزل گائیک
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیک
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی فلمی گائیک
ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیک
ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی فلمی پس پردہ ڳائیکاں
ابن بطوطہ

## ابن بطوطہ
ابن بطوطہ ، جینداں پورا ناں ابو عبد اللہ محمد بن عبد اللہ اللواتی الطنجی ابن بطوطہ ہئی ، ہک مشہور مراکشی سیاح ، مہم جو تے سوجھواݨ ہئی ۔ او 24 فروری 1304 کوں مراکش دے شہر طنجہ وچ پیدا تھیا تے 1368 یا 1369 وچ وفات پا ڳیا ۔ ابن بطوطہ اپݨی زندگی دے 30 سال (1325 توں 1354 تک) وچ افریقہ ، مشرق وسطیٰ ، ایشیا تے جزیرہ نما آئبیریا دے وݙے حصے دا سفر کیتا ۔ اوندی زندگی دے آخر وچ ، اوندی پندھ وہاݨی تحفة النظار في غرائب الأمصار وعجائب الأسفار (شہراں دے عجائبات تے سفر دیاں حیرت انگیزیاں تے غور کرݨ والیاں کوں تحفہ) لکھی ڳئی ، جینکوں عام طور تے الرحلة دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ابن بطوطہ دا جنم مراکش دے شہر طنجہ وچ تھیا ، جیڑھا اوں ویلھے مرینید بادشاہی دا حصہ ہئی ۔ اوندی ابتدائی تعلیم اسلامی علوم تے مرتکز ہئی ، جیندے وچ فقہ ، حدیث تے قرآن دی تعلیم شامل ہئی ۔ ابن بطوطہ مالکی فقہ وچ مہارت حاصل کیتی ، جیڑھا اوں ویلھے مراکش تے پچادھی افریقہ وچ عام ہئی ۔

## پہلا حج تے سفر دا آغاز
ابن بطوطہ اپݨے سفر دا آغاز 21 سال دی عمر وچ کیتا ، جݙاں او حج کرݨ کیتے مکہ مکرمہ دا سفر کرݨ نکل پیا ۔ ایہ سفر صرف مذہبی نہ ہئی بھل ایہ اوندی زندگی دا ہک وݙا موڑ ثابت تھیا ۔ طنجہ توں نکلݨ دے بعد ، او شمالی افریقہ دے مختلف شہراں توں تھیندا ہویا مصر پہنچا ۔ مصر وچ ، او دریائے نیل دے راہیں اتلے مصر دے شہراں دا دورہ کیتا تے ول قاہرہ واپس آیا ۔

## مشرق وسطیٰ تے عراق دا سفر
ابن بطوطہ مصر توں فلسطین تے شام تھیندا ہویا مکہ پہنچا ، جتھاں اوں حج ادا کیتا ۔ حج دے بعد ، اوں عراق دا سفر کیتا تے اتھوں بغداد پہنچا ۔ بغداد وچ ، اوں عباسی خلیفہ دے دربار دا دورہ کیتا تے اتھوں ایران دے شہراں دا سفر کیتا ۔ ایران وچ ، او شیراز ، اصفہان تے تبریز دے شہراں وچ گھمدا ریہا ۔

## ہندوستان دا سفر
ابن بطوطہ ہندوستان دا سفر 1333 وچ شروع کیتا ۔ او افغانستان دے راہیں ہندوستان پہنچا تے دہلی وچ قیام کیتا ۔ دہلی وچ ، او سلطان محمد بن تغلق دے دربار نال منسلک تھیا تے اتھاں قاضی دے طور تے کم کیتا ۔ ہندوستان وچ ، اوں مختلف شہراں دا دورہ کیتا تے اتھوں مالدیپ تے سری لنکا دا سفر کیتا ۔

## چین دا سفر
ہندوستان توں بعد ، ابن بطوطہ چین دا سفر کیتا ۔ او مالدیپ توں تھیندا ہویا چین دے شہر کینٹن پہنچا ۔ چین وچ ، اوں مختلف شہراں دا دورہ کیتا تے اتھوں واپس ہندوستان آیا ۔

## واپسی تے آخری سال
ابن بطوطہ اپݨے سفر دے آخر وچ پچادھی افریقہ دا سفر کیتا تے اتھوں مراکش واپس آیا ۔ مراکش واپس آوݨ دے بعد ، اوندی پندھ وہاݨی لکھݨ دا کم شروع تھیا ۔ اوندی پندھ وہاݨی الرحلة دے ناں نال مشہور تھئی ، جیڑھی اسلامی دنیا دے علاوہ یورپ وچ وی مشہور تھئی ۔

## میراث
ابن بطوطہ دی پندھ وہاݨی اسلامی تے غیر اسلامی دنیا دے بارے وچ ہک اہم ماخذ ہے ۔ اوندی پندھ وہاݨی وچ مختلف تہذیباں ، ثقافتاں تے جغرافیائی علاقیاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات موجود ہن ۔ ابن بطوطہ دی پندھ وہاݨی کوں اسلامی ادب وچ ہک اہم مقام حاصل ہے تے ایہ دنیا بھر دے سیاحاں تے محققاں کیتے ہک اہم ماخذ ہے ۔
چارلس ولیم بیبی

## چارلس ولیم بیبی
چارلس ولیم بیبی (29 جولائی 1877 – 4 جون 1962) ہک امریکی فطرت دان ، پکھیاں دا ماہر ، ماہر حیاتیات بحری ، ماہر حشرات ، کھوڄ کار تے مصنف ہا ۔ اینکوں نیو یارک زولوجیکل سوسائٹی کیتے کیتیاں گئیاں بے شمار مہماں دی وجہ توں یاد کیتا ویندا اے ، جیویں کہ آرکٹورس مشن ، باتھسفیئر اچ ایندے گہرے غوطے ، تے علمی تے مقبول عام سامعین کیتے ایندی وسیع سائنسی تحریر ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
چارلس ولیم بیبی 29 جولائی 1877 کوں نیو یارک شہر اچ پیدا تھیا ۔ ایندے والد ہک کاروباری شخص ہن تے والدہ ہک تعلیم یافتہ تریمت ۔ بیبی ابتدائی تعلیم گھر اچ حاصل کیتی تے بعد اچ کولمبیا یونیورسٹی اچ داخلہ گھدا ، جتھاں انہاں حیاتیات اچ ڈگری حاصل کیتی ۔ یونیورسٹی دے دوران ہی ایندی دلچسپی فطرت نال ودھݨ لڳی تے انہاں مختلف قسم دے جانوراں دا مطالعہ شروع کر ݙتا ۔

## نیو یارک زولوجیکل سوسائٹی نال وابستگی
گریجویشن دے بعد ، بیبی نیو یارک زولوجیکل سوسائٹی نال منسلک تھی ڳیا ۔ ایتھاں انہاں اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ جانوراں دے مطالعہ تے مہمات اچ گزاریا ۔ سوسائٹی کیتے انہاں دنیا بھر اچ کئی مہمات کیتیاں ، جنہاں دا مقصد جانوراں دی زندگی تے انہاں دے ماحول دا مطالعہ کرݨ ہا ۔

## آرکٹورس مشن
1925 اچ ، بیبی آرکٹورس مشن دی اڳواݨی کیتی ، جیڑھا کہ سارگاسو سمندر اچ کیتا ڳیا ہک مہم ہا ۔ ایں مہم دا مقصد سمندر دی گہری سطح تے موجود مخلوقات دا مطالعہ کرݨ ہا ۔ بیبی تے ایندی ٹیم کئی نویاں انواع دریافت کیتیاں تے سمندری حیاتیات دے بارے اچ اہم معلومات حاصل کیتیاں ۔

## باتھسفیئر تے گہرے غوطے
بیبی دی سب توں مشہور کامیابی باتھسفیئر ہئی ، جیڑھا کہ ہک خاص قسم دا گول آبدوز ہا جیندے ذریعے او سمندر دی گہری سطح تے ونڄ سڳدا ہا ۔ انہاں باتھسفیئر اچ کئی غوطے لائے تے سمندر دی تہہ اچ موجود عجیب و غریب مخلوقات دا مشاہدہ کیتا ۔ انہاں دے غوطیاں سمندری حیاتیات دے بارے اچ اساݙی سمجھ اچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔ بیبی پہلا شخص ہا جئیں سمندر دی اوں گہرائی اچ قدم رکھیا جتھاں سجھ دی روشنی وی نہ پڄدی ۔

## سائنسی تحریر تے مقبولیت
بیبی ہک بہترین مصنف وی ہا ۔ انہاں علمی تے مقبول عام سامعین کیتے کئی کتاباں تے مضامین لکھئے۔ انہاں دی تحریر سلیس تے دلچسپ ہوندی ہئی ، جیندے کارݨ او عام لوکاں اچ وی مقبول ہن ۔ انہاں دی کتاب Galápagos World's End اڄ وی سائنسی ادب دا شاہکار سمجھی ویندی ہے ۔

## پکھیاں دا ماہر
بیبی ہک پکھیاں دا ماہر وی ہا ۔ انہاں دنیا بھر دے مختلف قسماں دے پرندیاں دا مطالعہ کیتا تے انہاں دے بارے اچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی کتاب The Bird Book پرندیاں دے بارے اچ ہک جامع کتاب اے جیڑھی اڄ وی استعمال کیتی ویندی ہے ۔

## ماہر حشرات
بیبی دی دلچسپی صرف وݙے جانوراں تک محدود نہ ہئی ، بھل او حشرات دا وی ماہر ہا ۔ انہاں مختلف قسماں دے کیڑیاں دا مطالعہ کیتا تے انہاں دے بارے اچ وی اہم معلومات فراہم کیتیاں ۔

## میراث
چارلس ولیم بیبی ہک ہمہ جہت سائنسدان ہا ۔ انہاں حیاتیات ، بحری حیاتیات ، حشریات ، تے پکھیاں سمیت مختلف شعبیاں اچ اہم سانجھ کیتی ۔ انہاں دیاں مہماں تے لکھتاں اڄ وی سائنسداناں تے عام لوکاں کوں متاثر کریندیاں ہن ۔ بیبی دی زندگی سائنس دے عشق تے فطرت دے مطالعہ دی ہک عمدہ مثال ہے ۔

## بیبی دی شخصیت
بیبی ہک محنتی ، عجیب تے حوصلہ مند شخص ہا ۔ انہاں اچ نویاں چیزاں دریافت کرݨ دا جذبہ بھرا ہویا ہویا ہا ۔ او ہمیش نويں تجربات کرݨ تے نویاں معلومات حاصل کرݨ کیتے تیار راہندا ہا ۔ بیبی دی شخصیت اچ کئی خوبیاں ہن ، جنہاں اچوں اہم ترین ایندی لگن ، محنت تے علم شامل ہن ۔
پیوتر بیکیتوف

## پیوتر بیکیتوف
پیوتر بیکیتوف (تقریباً 1600 – تقریباً 1661) ہک کازاک کھوڄ کار ہا جئیں سائبیریا دی کھوڄ کیتی تے خطے اچ کئی قلعہ بند وستیاں قائم کیتیاں ، جیڑھیاں بعد اچ یاکوتسک ، چیتا تے نیرچنسک جیہے جدید شہراں اچ تبدیل تھی گئیاں ۔

## ابتدائی زندگی تے کازاک بݨݨ
پیوتر بیکیتوف دے ابتدائی زندگی دے بارے اچ زیادہ معلومات موجود کینی ۔ خیال کیتا  ویندا ہے کہ او تقریباً 1600 دے نیڑے کہیں جاہ تے پیدا تھیا ہا ۔ او ہک کازاک ہا ، یعنی ہک آزاد جنگجو تے آبادکار ۔ کازاک عام طور تے روسی بادشاہی دیاں سرحداں تے آباد ہوندے ہن تے انہاں کوں سرحداں دی حفاظت تے نویں علاقیاں دی کھوڄ کیتے استعمال کیتا ویندا ہا ۔ بیکیتوف وی انہاں وچوں ہک ہا تے انہاں سائبیریا دی کھوڄ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## سائبیریا دی کھوڄ
بیکیتوف سائبیریا دی کھوڄ اچ اپݨا ناں پیدا کیتا ۔ اوں وقت ، روسی بادشاہی اپݨی حدود کوں مشرق اچ ودھاوݨ دی کوشش کریندی پئی ہئی ، تے سائبیریا ہک وسیع تے عجیب علاقہ ہا ۔ بیکیتوف مختلف مہماں دی اڳواݨی کیتی تے نویں علاقے دریافت کیتے ۔ انہاں دریاواں تے جھیلاں دی نقشہ نگاری کیتی تے مقامی قبیلے نال تعلقات قائم کیتے ۔

## قلعہ بند وستیاں دی بنیاد
بیکیتوف دی سب توں اہم سانجھ سائبیریا اچ قلعہ بند وستیاں دی بنیاد رکھی ہئی ۔ انہاں کئی اہم وستیاں قائم کیتیاں ، جنہاں اچ یاکوتسک ، چیتا تے نیرچنسک شامل ہن ۔ ایہ وستیاں نہ صرف روسی بادشاہی دی توسیع کیتے اہم ہن بھل انہاں علاقے دی ترقی اچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ ایہ وستیاں بعد اچ وݙے شہراں اچ تبدیل تھی گئیاں تے اڄ وی موجود ہن ۔

## یاکوتسک دی بنیاد
1632 اچ ، بیکیتوف لینا دریا دے کنارے تے یاکوتسک دی بنیاد رکھی ۔ ایہ شہر بعد اچ سائبیریا دا ہک اہم مرکز بݨ ڳیا ۔ یاکوتسک سردی دے لحاظ نال دنیا دا سرد ترین وݙا شہر سمجھا ویندا ہے ۔

## چیتا تے نیرچنسک دی بنیاد
بیکیتوف چیتا تے نیرچنسک جیہے شہراں دی بنیاد وی رکھی ۔ ایہ شہر وی بعد اچ اہم تجارتی تے انتظامی مراکز بݨ ڳئے ۔ چیتا دے بارے اچ خیال کیتا  ویندا ہے کہ ایندی بنیاد 1653 اچ بیکیتوف رکھی ۔

## مقامی قبیلے نال تعلقات
بیکیتوف سائبیریا دی کھوڄ دے دوران مقامی قبیلے نال وی تعلقات قائم کیتے ۔ انہاں انہاں نال تجارت کیتی تے انہاں دی ثقافت تے روایات دے بارے اچ معلومات حاصل کیتیاں ۔ کجھ ذرائع دے مطابق ، بیکیتوف مقامی لوکاں نال امن دے معاہدے وی کیتے تے انہاں کوں روسی بادشاہی نال تعاون کرݨ تے آمادہ کیتا ۔

## بیکیتوف دی میراث
پیوتر بیکیتوف کوں سائبیریا دے کھوڄ کار تے شہراں دے بانی دے طور تے یاد کیتا ویندا ہے ۔ انہاں دیاں قائم کردہ وستیاں اڄ وی موجود ہن تے سائبیریا دی تاریخ دا حصہ ہن ۔ بیکیتوف دی محنت تے لگن دی وجہ توں روسی بادشاہی کوں سائبیریا اچ اپݨا اثر ورسوخ ودھاوݨ اچ مدد ملی ۔

## موت
پیوتر بیکیتوف دی موت دے بارے اچ زیادہ معلومات موجود کینی ۔ خیال کیتا  ویندا ہے کہ او تقریباً 1661 اچ کہیں جا تے وفات پا ڳیا ۔
گرٹرود مارگریٹ لوتھیان بیل

## گرٹرود مارگریٹ لوتھیان بیل
گرٹرود مارگریٹ لوتھیان بیل (14 جولائی 1868 – 12 جولائی 1926) ہک انگریز لکھاری ، مسافر ، سیاسی افسر ، منتظم ، تے ماہر آثار قدیمہ ہئی ۔ انہاں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ مشرق وسطیٰ دی کھوڄ تے نقشہ سازی اچ گزاریا ، تے اپݨے وسیع سفر دے ذریعے حاصل کردہ علم تے رابطیاں دی وجہ توں ہک ماہر عربیات دے طور تے برطانوی سامراجی پالیسی سازی اچ انتہائی بااثر بݨ گئیاں ۔ اپݨی زندگی دے دوران ، انہاں کوں برطانوی عہدے داراں ، جیویں کہ میسوپوٹامیہ دے ہائی کمشنر پرسی کاکس ، دی طرفوں ٻہوں عزت تے اعتماد حاصل ہا ، جیندے نال انہاں کوں ٻہوں اثر و رسوخ ملا ۔ انہاں 1919 دی پیرس امن کانفرنس (مختصر طور تے) تے 1921 دی قاہرہ کانفرنس اچ شرکت کیتی ، جئیں جنگ دے بعد مشرق وسطیٰ دی علاقائی سرحداں تے حکومتاں دے فیصلے اچ مدد کیتی ، جیڑھا کہ سلطنت عثمانیہ دی تقسیم دا حصہ ہا ۔ بیل دا خیال ہا کہ عرب قوم پرستی دی رفتار ناقابل تسخیر اے ، تے برطانوی حکومت کوں انہاں دے خلاف کھڑا ہووݨ دی بجائے قوم پرستاں نال اتحاد کرݨا چاہیدا ہے ۔ ٹی ای لارنس دے نال ، انہاں سلطنت عثمانیہ دے خاتمے دے بعد مشرق وسطیٰ اچ آزاد عرب ریاستاں دی وکالت کیتی ، تے اڄ دے اردن تے عراق اچ ہاشمی بادشاہتاں دی تنصیب دی حمایت کیتی ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
گرٹرود بیل 14 جولائی 1868 کوں انگلینڈ اچ پیدا تھئی ۔ انہاں دا تعلق ہک امیر تے بااثر خاندان نال ہا ۔ انہاں بہترین تعلیم حاصل کیتی تے کم عمری اچ ہی سفر کرݨ دا شوق پیدا تھی ڳیا ۔ انہاں آکسفورڈ یونیورسٹی توں تاریخ اچ ڈگری حاصل کیتی ۔

## مشرق وسطیٰ دا سفر
تعلیم دے بعد ، بیل مشرق وسطیٰ دا سفر شروع کیتا ۔ انہاں شام ، فلسطین ، عراق تے ایران سمیت کئی علاقیاں دا دورہ کیتا ۔ انہاں اتھاں دی ثقافت ، زبان تے تاریخ دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں دے سفراں انہاں کوں مشرق وسطیٰ دے بارے اچ گہرا علم عطا کیتا ۔

## ماہر آثار قدیمہ
بیل ہک ماہر آثار قدیمہ وی ہئی ۔ انہاں مشرق وسطیٰ اچ کئی آثار قدیمہ دی کھدائی اچ حصہ گھدا تے اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں کئی تاریخی مقامات دی نقشہ سازی وی کیتی ۔

## سیاسی کردار
بیل مشرق وسطیٰ اچ برطانوی پالیسی سازی اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں برطانوی حکومت کوں مشرق وسطیٰ دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں عرب اڳواݨاں نال وی قریبی تعلقات قائم کیتے ۔

## عرب قوم پرستی دی حمایت
بیل دا خیال ہا کہ عرب قوم پرستی ہک طاقتور قوت اے تے برطانوی حکومت کوں ایندا احترام کرݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں عرباں دی آزادی دی حمایت کیتی تے انہاں کوں خود مختار ریاستاں قائم کرݨ اچ مدد کیتی ۔

## اردن تے عراق دی تشکیل
بیل اردن تے عراق دی تشکیل اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں ہاشمی خاندان دی حمایت کیتی تے انہاں کوں انہاں ملکاں دا حکمران بݨݨ اچ مدد کیتی ۔

## لکھاری
بیل ہک باصلاحیت لکھاری وی ہئی ۔ انہاں اپݨے سفراں تے تجربات دے بارے اچ کئی کتاباں لکھیاں ۔ انہاں دیاں کتاباں مشرق وسطیٰ دے بارے اچ معلومات دا ہک قیمتی ذریعہ ہن ۔

## میراث
گرٹرود بیل ہک غیر معمولی تریمت ہئی ۔ انہاں اپݨی زندگی مشرق وسطیٰ دی خدمت اچ گزاری ۔ انہاں سیاست ، آثار قدیمہ ، تے ادب دے شعبیاں اچ اہم سانجھ کیتی ۔ انہاں کوں مشرق وسطیٰ دی تاریخ اچ ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔
جوزف رینے بیلوٹ

## جوزف رینے بیلوٹ
جوزف رینے بیلوٹ (18 مارچ 1826 – 18 اگست 1853) ہک فرانسیسی بحری افسر ہا تے انھاں آرٹک (شمالی قطب) دے علاقے دا کھوڄ کار ہا. بیلوٹ دی زندگی بھانویں جو تھوڑی ہئی پر او بہادری ، ہمت تے سائنسی تحقیق نال بھری ہوئی ہئی ۔ انھاں دے آرٹک دیاں سفراں ، خاص طور تے فرانکلن مہم دی تلاش وچ ، انھاں کوں تاریخ وچ ہک اہم مقام ݙتا ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
جوزف رینے بیلوٹ 18 مارچ 1826 کوں پیرس ، فرانس وچ پیدا تھیا ۔ انھاں دے والد ہک لوہار ہن ۔ بیلوٹ کم عمری وچ ای بحریہ وچ شمولیت اختیار کر گھدی تے بریسٹ نیول اکیڈمی وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ تعلیم دے دوران انھاں مختلف بحری جہازاں تے کم کیتا تے اپݨی قابلیت دا مظاہرہ کیتا ۔

## آرٹک دے سفر
بیلوٹ دی زندگی دا سب توں اہم حصہ آرٹک دیاں سفراں ہن ۔ انھاں سر جان فرانکلن دی مہم دی تلاش وچ کئی مہمات وچ شرکت کیتی ۔ فرانکلن دی مہم 1845 وچ اُبھا پچادھی رستہ لبھݨ دے مقصد نال روانہ تھئی ہئی پر بدقسمتی نال او برف وچ پھس ڳئی تے تمام لوک ہلاک تھی ڳئے ۔

بیلوٹ 1850 وچ کپتان ہنری کیلٹ دی مہم وچ حصہ گھدا ۔ ایہ مہم بیلوٹ دی بہادری تے مہارت دے لحاظ نال ٻہوں اہم ہئی ۔ انھاں برف وچ پھتھے ہوئے جہازاں توں لوکاں کوں بچاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انھاں دی ہمیشگی دے حوصلے دی وجہ توں انھاں دی شہرت ودھدی ڳئی ۔

1851-52 وچ ، بیلوٹ ایڈورڈ بیلچر دی مہم وچ شرکت کیتی ۔ ایہ مہم بھی فرانکلن دی تلاش کیتے ہئی ۔ بیلوٹ اوں مہم وچ بھی ٻہوں اہم کم کیتا ۔ انھاں برف وچ سفر کرݨ دے نویں طریقے ایجاد کیتے تے مہم دے دوران مختلف سائنسی مشاہدات کیتے ۔

## فرانکلن مہم دی تلاش
فرانکلن مہم دی تلاش بیلوٹ دی زندگی دا اہم ترین مقصد بݨ ڳیا ۔ انھاں اوں مہم دے بارے وچ ٻہوں تحقیق کیتی تے کئی مضامین لکھئے۔ انھاں نہ صرف فرانکلن دے نال ڳئے لوکاں دیاں زندگیاں دا پتہ لاوݨ دی کوشش کیتی بھل آرٹک دے علاقے دے بارے وچ وی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔

بیلوٹ دیاں کوششاں دے نتیجے وچ فرانکلن دی مہم دے کجھ آثار ملئے تے ایہ معلوم تھیا کہ او سارے لوک بکھ تے سردی دی وجہ توں ہلاک تھی ڳئے ہن ۔ بیلوٹ دی تحقیق آرٹک دے علاقے دی جغرافیہ تے موسم دے بارے وچ ٻہوں اہم معلومات فراہم کیتیاں ۔

## موت
18 اگست 1853 کوں ، صرف 27 سال دی عمر وچ ، بیلوٹ دی موت ہک حادثے وچ تھی ڳئی ۔ او برف تے ٹردے ہوئیں ہک دریا وچ گر ڳئے تے ٻݙ ڳئے ۔ انھاں دی موت نال فرانس تے برطانیہ دے سائنسی حلقیاں کوں ٻہوں صدمہ پہنچا ۔
وٹس جوناسن بیرنگ

## وٹس جوناسن بیرنگ
وٹس جوناسن بیرنگ (5 اگست 1681 – 19 دسمبر 1741) ہک ڈینش نژاد روسی نقشہ نگار ، کھوڄ کار تے روسی بحریہ دا افسر ہئی ۔ اینکوں ݙو روسی مہماں ، یعنی پہلی کامچٹکا مہم تے عظیم شمالی مہم دی اڳواݨی کیتے ڄاݨیا ویندے ۔ انھاں مہماں وچ انہاں براعظم ایشیا دے اُبھے پوادھی ساحل تے اتھوں براعظم شمالی امریکا دے پچادھی ساحل دی کھوڄ کیتی ۔ آبنائے بیرنگ ، بحیرہ بیرنگ ، جزیرہ بیرنگ ، گلیشیئر بیرنگ تے جھیل وٹس ایندے ناں نال منسوب ہن ۔

## ابتدائی زندگی تے بحریہ وچ شمولیت
وٹس بیرنگ ڈنمارک دے قصبے ہورسینز وچ پیدا تھیا ۔ ایندے پیو دا ناں جوناس سوینسن ہئی تے ما دا ناں مارتے وٹس ڈاٹیر ۔ بیرنگ جوانی وچ جہاز رانی دا فن سکھی تے 1703 وچ روسی بحریہ وچ بطور لیفٹیننٹ شامل تھیا ۔ انہاں عظیم شمالی جنگ وچ حصہ گھدا تے اپݨی قابلیت تے بہادری دا مظاہرہ کیتا ۔

## پہلی کامچٹکا مہم (1725-1730)
1724 وچ ، روسی شہنشاہ پیٹر اعظم بیرنگ کوں پہلی کامچٹکا مہم دی اڳواݨی کرݨ دا حکم ݙتا ۔ ایں مہم دا مقصد ایشیا تے شمالی امریکا دے درمیان سمندری راہ دی کھوڄ کرݨ ہئی ۔ بیرنگ 1725 وچ سینٹ پیٹرزبرگ توں روانہ تھیا تے کئی سالاں دی محنت تے مشقت دے بعد 1730 وچ کامچٹکا پہنچا ۔ انہاں اتھاں ہک بحری جہاز بݨایا تے 1728 وچ آبنائے بیرنگ توں گزرے ۔ بھانویں جو او شمالی امریکا نئیں پہنچ سکیا ، پر انہاں ایشیا دے اُبھے پوادھی ساحل دا ہک اہم حصہ دریافت کیتا ۔

## عظیم شمالی مہم (1733-1743)
پہلی مہم دی کامیابی دے بعد ، بیرنگ کوں ݙوجھی عظیم شمالی مہم دی اڳواݨی سونپی ڳئی ۔ ایں مہم دا مقصد سائبیریا دے پورے شمالی ساحل دی نقشہ کشی کرݨ تے شمالی امریکا دے ساحل دی مزید کھوڄ کرݨ ہئی ۔ ایہ مہم ہک ٻہوں وݙا تے مشکل منصوبہ ہئی جیندے وچ کئی سال لڳ ڳئے ۔ بیرنگ کئی جہازاں تے سینکڑاں لوکاں دے نال 1733 وچ سینٹ پیٹرزبرگ توں سفر شروع کیتا ۔ انہاں سائبیریا دے شمالی ساحل دی وسیع پیمانے تے نقشہ کشی کیتی تے کئی نویں جزیرے دریافت کیتے ۔ 1741 وچ ، بیرنگ الاسکا پہنچا تے اتھوں دے ساحل دی کھوڄ کیتی ۔ بدقسمتی نال ، واپسی دے سفر وچ انہاں دا جہاز خراب تھی ڳیا تے او جزیرہ بیرنگ تے پھس ڳئے ۔ اتھاں اینکوں تے ایندے کئی سنگتیاں کوں سکروی تھی ڳئی تے 19 دسمبر 1741 کوں بیرنگ وی فوت تھی ڳیا ۔

## میراث
وٹس بیرنگ ہک عظیم کھوڄ کار تے جہاز راں ہئی ۔ انہاں دیاں مہماں روس دے جغرافیائی علم وچ ٻہوں وݙا اضافہ کیتا ۔ انہاں ایشیا تے شمالی امریکا دے درمیان واقع آبنائے تے بحیرہ کوں دریافت کیتا جیڑھا ایندے ناں نال منسوب ہے ۔ ایندے علاوہ ، کئی جزیرے ، گلیشیئر تے جھیلاں وی ایندے ناں نال ڄڑی ہوئی ہن ۔ بیرنگ دی زندگی ہمت ، حوصلے تے محنت دی ہک مثال ہے ۔ انہاں مشکل حالات دے باوجود اپݨے مقصد کوں حاصل کرݨ کیتے انتھک کوشش کیتی ۔

## بیرنگ دے ناں نال منسوب مقامات
آبنائے بیرنگ ایشیا تے شمالی امریکا کوں جدا کرݨ والی آبنائے

بحیرہ بیرنگ شمالی بحر الکاہل دا ہک حصہ

جزیرہ بیرنگ کمانڈر جزائر دا سب توں وݙا جزیرہ

گلیشیئر بیرنگ الاسکا وچ ہک گلیشیئر

جھیل وٹس روس وچ ہک جھیل

وٹس جوناسن بیرنگ ہک ڈینش نژاد روسی کھوڄ کار ہئی جنہاں اٹھارویں صدی وچ روسی بحریہ وچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ اینکوں ݙو اہم مہماں دی اڳواݨی کیتے ڄاݨیا ویندے ، پہلی کامچٹکا مہم تے عظیم شمالی مہم ۔ انھاں مہماں وچ انہاں ایشیا دے اُبھے پوادھی ساحل تے شمالی امریکا دے پچادھی ساحل دی کھوڄ کیتی ۔ آبنائے بیرنگ ، بحیرہ بیرنگ تے کئی ٻئے جغرافیائی مقامات ایندے ناں نال منسوب ہن ۔