جیمز رین واٹر

### جیمز رین واٹر
لیو جیمز رین واٹر (9 دسمبر 1917 – 31 مئی 1986) ہک امریکی فزکس دان ہا جئیں 1975 وچ کجھ ایٹمی نیوکلیائی دیاں غیر متناسب شکلاں دا تعین کرݨ وچ اپݨے کردار کیتے آگے بوہر تے بین رائے موٹلسن نال فزکس دا نوبل انعام مشترکہ طور تے حاصل کیتا ۔

ݙوجھی عالمی جنگ دے دوران ، انہاں مین ہٹن پروجیکٹ تے کم کیتا جئیں پہلے ایٹم بم تیار کیتے ۔ 1949 وچ انہاں اپݨا نظریہ تیار کرݨا شروع کیتا کہ ، اوں وقت جیڑھا یقین کیتا ویندا ہا ایندے برعکس ، سارے ایٹمی نیوکلیائی کروی نئیں ۔ ایندے خیالات دی بعد وچ آگے بوہر تے بین موٹلسن دے تجربات نال جانچ پڑتال تے تصدیق تھئی ۔ انہاں ایکس ریز دی سائنسی سمجھ وچ وی حصہ ݙتا تے یونائیٹڈ سٹیٹس ایٹامک انرجی کمیشن تے بحری تحقیقی منصوبیاں وچ شرکت کیتی ۔

رین واٹر 1946 وچ کولمبیا وچ فزکس دی فیکلٹی وچ شامل تھیا ، جتھاں او 1952 وچ مکمل پروفیسر دے عہدے تے پہنچیا تے 1982 وچ پپن پروفیسر آف فزکس دے ناں نال ڄاݨیا ڳیا ۔ اینکوں 1963 وچ فزکس کیتے ارنسٹ اورلینڈو لارنس ایوارڈ ݙتا ڳیا تے 1975 وچ فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ، "ایٹمی نیوکلیائی وچ اجتماعی حرکت تے ذرہ حرکت دے درمیان تعلق دی دریافت تے ایں تعلق دی بنیاد تے ایٹمی نیوکلیئس دی ساخت دے نظریہ دی ترقی کیتے" ۔ 

### ابتدائی زندگی
لیو جیمز رین واٹر 9 دسمبر 1917 کوں کونسل ، ایڈاہو وچ پیدا تھیا ، ہک سابق سول انجینئر دا پتر ہا جیڑھا مقامی جنرل سٹور چلویندا ہا ، لیو جاسپر رین واٹر تے ایندی ذال ایڈنا الزا نی ٹیگ ۔ انہاں کݙاہیں وی اپݨا پہلا ناں استعمال نئیں کیتا تے ہمیشہ جیمز یا جم دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہا ۔ ایندا پیو 1918 دی عظیم انفلوئنزا وبا وچ فوت تھی ڳیا تے رین واٹر تے ایندی ماں ہینفورڈ ، کیلیفورنیا منتقل تھی ڳئے ، جتھاں انہاں جارج فولر نال شادی کیتی ، جیڑھا ݙو پتراں ، فریمن تے جان والا بیوہ ہا ۔ وقت دے نال اینکوں ہک مترایا بھرا وی ملیا ، جارج فولر جونیئر ، جیڑھا بحری افسر بݨ ڳیا ۔ ہائی سکول وچ انہاں ریاضی ، کیمسٹری تے فزکس وچ کمال حاصل کیتا تے کیمسٹری مقابلے دی بنیاد تے کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ داخلہ مل ڳیا ۔ انہاں 1939 وچ فزکس میجر دے طور تے سائنس دی بیچلر ڈگری حاصل کیتی ۔ 

### مین ہٹن پروجیکٹ
رین واٹر ول کولمبیا یونیورسٹی وچ پوسٹ گریجویٹ تعلیم حاصل کرݨ دا انتخاب کیتا ۔ اوں وقت اے کیلیفورنیا دے ہک سکالر کیتے ہک غیر معمولی اقدام ہا ، کیوں جو کولمبیا اوں وقت ایندی فزکس کیتے مشہور نہ ہا؛ پر اے حال ہی وچ تبدیل تھی ڳیا ہا ۔ جارج بی پیگرام حال ہی وچ فزکس ڈیپارٹمنٹ قائم کیتا ہا ، تے اینریکو فرمی جیہے سائنسداناں کوں بھرتی کیتا ہا ۔ کولمبیا وچ رین واٹر ایزڈور آئزک ربی ، اینریکو فرمی ، ایڈورڈ ٹیلر تے جان آر ڈننگ دے ماتحت تعلیم حاصل کیتی ۔ فرمی نیوٹران موڈیریٹر مطالعات وچ مصروف ہا جیڑھے پہلے نیوکلیئر ری ایکٹر دی تعمیر دا باعث بݨدے ۔ ڈننگ تے یوجین ٹی بوتھ کولمبیا دا پہلا سائیکلوٹرون ، پپن فزکس لیبارٹریز دے تہہ خانے وچ بݨایا ہا ۔ رین واٹر 1941 وچ ماسٹر آف آرٹس حاصل کیتی ۔ "بوران ، کیڈمیئم ، تے پیرافن توں توانائی دی تقسیم دے نیوٹران بیم سپیکٹومیٹر مطالعہ" تے اپݨے ڈاکٹر آف فلاسفی تھیسس کیتے ، جیڑھا ڈننگ دی نگرانی وچ لکھیا ڳیا ہا ، انہاں ہک نیوٹران سپیکٹومیٹر بݨایا تے ایندے استعمال کیتے تکنیک تیار کیتیاں ۔ رین واٹر مارچ 1942 وچ ایما لوئیس سمتھ نال شادی کیتی ۔ انہاں دے ترائے پتر ہن ، جیمز ، رابرٹ تے ولیم تے ہک دھی ، الزبتھ این ، جیڑھی نو سال دی عمر وچ لیوکیمیا نال فوت تھی ڳئی ۔

فرمی دا ری ایکٹر گروپ 1942 وچ یونیورسٹی آف شکاگو وچ میٹالرجیکل لیبارٹری وچ منتقل تھی ڳیا ۔ رین واٹر کولمبیا وچ ریہا ، جتھاں او مین ہٹن پروجیکٹ دی متبادل الائی میٹریلز (SAM) لیبارٹریز وچ شامل تھیا ۔ مین ہٹن پروجیکٹ ݙوجھی عالمی جنگ دے دوران ایٹم بم تیار کرݨ دی اتحادی کوشش ہئی ۔ SAM لیبارٹریز دا بنیادی کم یورینیم افزودگی کیتے گیسیئس ڈفیوژن ٹیکنالوجی دی ترقی ہئی ، تاں جو ایٹم بم وچ استعمال تھیوݨ والا فِسل یورینیم۔235 پیدا کیتا ونڄ سڳے ۔ رین واٹر ولیم ڈبلیو ہیونز جونیئر تے چیئن۔شیونگ وو نال کم کیتا ، زیادہ تر نیوٹران کراس سیکشنز دے مطالعہ تے ، نیوٹران سپیکٹومیٹر استعمال کریندے ہوئے ۔ جنگ دے بعد ، ڈننگ ، ہیونز ، رین واٹر تے وو دے درجن بھر پیپرز کلاسیفائی تے شائع کیتے ویسن ۔ ایندا تھیسس وی ہا ، جیڑھا ہیونز دے تھیسس دے نال ݙو حصیاں وچ فزیکل ریویو وچ شائع تھیا ، تے اینکوں 1946 وچ ایندی ڈاکٹریٹ ݙتی ڳئی ۔ 1963 وچ اینکوں مین ہٹن پروجیکٹ تے کم کرݨ تے یونائیٹڈ سٹیٹس ایٹامک انرجی کمیشن دا ارنسٹ اورلینڈو لارنس ایوارڈ ݙتا ڳیا ۔ 

### بعد دی زندگی
رین واٹر کولمبیا وچ بطور انسٹرکٹر ریہا ۔ 1948 وچ انہاں نیوکلیئر ساخت تے کورس پڑھاوݨا شروع کیتا ۔ نیلز بوہر تے جان وہیلر 1939 وچ نیوکلیئر فِشن کیتے ہک نظریاتی علاج تیار کیتا ہا جیڑھا انہاں نیوکلیئس دے مائع پھینگ ماڈل تے مبنی ہا ۔ اینکوں 1949 وچ ماریا گوپرٹ میئر دے نیوکلیئر شیل ماڈل تبدیل کر ݙتا ، جیڑھا پرانے نظریہ توں بھاری عناصر دی ساخت دے بارے وچ زیادہ وضاحت کر سڳدا ہا پر ایندے وچ وی حدود ہن ۔ 1949 وچ کولمبیا وچ ہک کولکویئم وچ چارلس ایچ ٹاؤنز تجرباتی نتائج دی اطلاع ݙتی جِنہاں شیل ماڈل ولوں اشارہ کردہ کواڈروپول لمحات توں زیادہ لمحات ظاہر کیتے ۔ رین واٹر کوں اے خیال آیا جو اینکوں بیان کیتا ونڄ سڳدا اے تے مائع پھینگ تے نیوکلیئر شیل ماڈل دے درمیان فرق کوں ملایا ونڄ سڳدا ہے ، جے ایٹمی نیوکلیئس کروی نہ ہووے ، جیویں جو فرض کیتا ڳیا ہا بھل جو ٻی شکلاں اختیار کر سڳدا ہے ۔ رین واٹر 1950 وچ اپݨا نظریاتی پیپر شائع کیتا ۔ اتفاق نال ، اوں سال او آگے بوہر نال ہک دفتر وچ ہا ، جئیں رین واٹر دے نظریہ دی تجرباتی طور تے تصدیق کرݨ دا چیلنج قبول کیتا ۔ بوہر تے بین موٹلسن 1952 تے 1953 وچ ترائے پیپرز وچ اپݨے نتائج شائع کیتے جِنہاں نظریہ دی حتمی طور تے تصدیق کیتی ۔ رین واٹر محسوس کیتا جو ایندے ماڈل کوں نظر انداز کر ݙتا ڳیا ہے ۔ انہاں بعد وچ یاد کیتا کہ

"جݙاں میں ہک سپیروئڈل نیوکلیئر ماڈل دے استعمال کیتے اپݨی تجویز پیش کیتی ، تاں اے ہک واضح جواب معلوم تھیندا ہا جیڑھا فوری طور تے بیک وقت شعبے دے تمام ماہرین نظریات داناں ولوں تجویز کیتا ویندا ۔ میکوں سمجھ نئیں آندا جو اے کیوں نہ ہا ۔ میکوں اوں ڳالھ تے وی حیرت تے مایوسی تھئی جو میں 1955 تئیں جِنیاں وی نیوکلیئر فزکس کانفرنسز وچ شرکت کیتی ہک یا ٻہوں زیادہ معزز ماہرین نظریات دان کجھ اینجھا تبصرہ کریندے ہوئے سݨے ، "بھانویں نیوکلیئر شیل ماڈل تجرباتی طور تے ٻہوں چنڳاں کم کریندا ہے ، پر ہݨ تئیں ایں ڳالھ دی کوئی نظریاتی توجیہ نئیں جو اے کیوں لاگو تھیوݨا چاہیدا ہے ۔"

آفس آف نیول ریسرچ دی فنڈنگ نال ، رین واٹر ہک سنکرو سائیکلوٹرون بݨایا ، جیڑھا 1950 وچ نیوس لیبارٹریز وچ کم شروع کر ڳیا ، جیڑھا ہڈسن دریا تے ارونگٹن ، نیو یارک وچ ہک اسٹیٹ تے ہا ، جیڑھا ڈوپونٹ خاندان کولمبیا یونیورسٹی کوں وصیت کیتا ہا ۔ او 1952 وچ مکمل پروفیسر بݨ ڳیا تے 1951 توں 1954 تئیں تے ول 1957 توں 1961 تئیں نیوس لیبارٹریز دا ڈائریکٹر ہا ۔ انہاں اپݨے شاگرد وال فٹچ نال میونک ایٹم ، ایٹم دے مطالعہ تے کم کیتا جتھاں ہک الیکٹران کوں میون نال تبدیل کر ݙتا ویندا ہے ۔ 1965 دے بعد ، انہاں نیوس سنکرو سائیکلوٹرون کوں ہک میسون سہولت وچ تبدیل کرݨ تے کم کیتا ۔ جݙاں ہک رپورٹر 1975 وچ فون کر تے اینکوں اطلاع ݙتی جو انہاں فزکس دا نوبل انعام جِتیا ہے ، تاں انہاں شروع وچ سوچیا جو اے میونک ایٹم تے ایندے کم کیتے ہے ۔ کئی گھنٹے گزر ڳئے جݙاں انہاں دریافت کیتا جو اے نیوکلیئر ساخت تے ایندے کم کیتے ہا ، نوبل انعام بوہر تے موٹلسن نال ونڈیا ڳیا ہا ۔

او امریکن فزیکل سوسائٹی ، نیو یارک اکیڈمی آف سائنسز تے انسٹیٹیوٹ آف الیکٹریکل اینڈ الیکٹرانکس انجینئرز دا فیلو ہا ، تے نیشنل اکیڈمی آف سائنسز ، امریکن انسٹیٹیوٹ آف فزکس ، امریکن ایسوسی ایشن آف فزکس ٹیچرز تے آپٹیکل سوسائٹی آف امریکہ دا رکن ہا ۔

رین واٹر 1983 وچ رابرٹ آر ولسن دی جاہ مائیکل آئی پپن پروفیسر آف فزکس بݨ ڳیا ۔

رین واٹر 1985 وچ پپن لیبارٹریز وچ ہک لیکچر دے بعد بے ہوش تھی ڳیا پر ہک شاگرد اینکوں زندہ کر ݙتا جیڑھا ڄاݨدا ہا جو سی پی آر کینجھاں ݙتا ویندا ہے ۔ صحت خراب ہووݨ تے ، او ریٹائر تھی ڳیا تے فروری 1986 وچ پروفیسر ایمریٹس بݨ ڳیا ۔ او 31 مئی 1986 کوں یونکرز ، نیو یارک دے سینٹ جانز ریور سائیڈ ہسپتال وچ کارڈیو پلمونری اریسٹ نال فوت تھی ڳیا ۔ ایندے پچھوں ایندی ذال ، ترائے پتر تے مترایا بھرا جارج ہن ۔