کلہیپا

ر بّ سچے کائنات بݨائی ۔ اوندا تاݨاں پیٹاں ترتیب ݙتا ۔ دریا ، سمندر ، پہاڑ ،وَݨ ، زمین ، اَسمان ، ریت ، مٹی ، پتھر پھیلا تے انہیں کوں ہک ٻے اِچ ٹھوک ݙتا ۔ وَل روح کوں پیدا کیتا انہیں دے اُتے ہیٹھ اندروں ہر پاسے جان رکھݨ آلے وَن سونّے جی پیدا کر ݙتے۔ کوئی شکاری ، کوئی شکار ، کوئی وݙا کوئی چھوٹا ، کوئی طاقت آلا ، کوئی ہیݨاں ، کوئی کھاوݨ آلا کوئی خوراک ، ایں ساری کائنات اِچ ہر مخلوق دی روزی دا اِتلا سامان پیدا کر ݙتس جو مُکدا نئیں ۔ قیامت تئیں مخلوق اِی ودھدی رہسی تیں روزی نہ مُکسی ۔اے اوندا وعدہ اے ۔ اوگندے کوں وی ݙیندے تیں چنگیں کوں وی ۔ گناہگاریں کوں نئیں بُھلدا تیں نیکی کرݨ آلیں کوں وی ݙیندے تیں وَت اَزمیندا وی ہے ، کجھ کوں زیادہ ݙے کے تیں کجھ کوں تھولا ݙے تیں ۔ کجھ کوں بیماریاں ݙکھ تیں تکلیفاں ݙے کے تیں کئیں کوں کھلا ݙے تیں کُھلا اِی چھوڑ ݙیندے۔

شروع شروع اِچ ہر جاندار اُجݙ تیں وحشی ہا ۔ خود بندہ جیکوں ربّ تعالیٰ سب توں ودھیا (اشرف) بݨائے او وحشی تیں جنگلی تیں اُجݙہا ۔ ننگا رہندا ہا ، غاریں اِچ وسدا ہا ، وحشی ہا ، چنگے مندے دی کوئی تمیز نہ رکھدا ہا ، اوندی ساری دنیا او غار یا کھوہ یا ٹویا یا جنگل ہا جتھاں او پناہ گھندا ہا ۔ ربّ سئیں کائنات اِچ رنگ بھرݨا جو ہا اِت واسطے ۔ اوں ہولے ہولے ، ہک ہک قدم برابر بندے کوں اوندا اَپݨا آپ سُنڄاݨݨ واسطے اڳوں تیں اڳوتیں سرکایا ۔ ݙوجھیں بندے نال مل جل کے رہݨ سہݨ دا خیال ݙتس ۔ او ݙوجھے بندیں نال ملِݨ لڳ پیا ں۔ اونکوں ننگ لُکاوݨ دا شعور ݙتا ۔ اوندے جوڑے بݨائے ۔ گھر بݨاوݨ دا فیز ݙتا ۔ آلے دوالے وچوں روزی دے وسیلیں کولوں فائدہ چاوݨ دا سوجھلا ݙتا ۔ اوکوں اَپݨی مشکلات تیں قابوپاوݨ دا سبق سکھایا ۔ وَل اونکوں اَݨ ڳجھا علم تیں اندر دا سوجھلا دان کیتا ۔ جو او ایویں ہولے ہولے بندہ بݨݨ دا سبق سکھدا ریہا ، آخر کار اونکوں اے محسوس تھیا جو او تاں ایں دھرتی دا سرخیل تیں وݙکا اے ، باقی جو کجھ وی دھرتی تیں ہے اوندی میراث ہے ، ملکیت ہے ، ڳال وچوں ڳال نکھتی ، عمل وچوں عمل پیدا تھیا ، کم نال کم بݨایا تیں دھرتی تیں چانݨ تھی ڳیا۔

ایویں ہوندیں ہوندیں او پتھر توں شروع کرتیں اَحٖ جھٹ پٹ تباہ کرݨ آلے ہتھیاریں تک آ پہنچے ۔ خوراک دے وسیلے ودھیندیں ودھیندیں او کھاداں تیں زہر استعمال کرتیں اپݨی خوراک کوں زہر کر ٻیٹھے ۔ او چندر تیں ونڄ پہنچے پر بندیں دے ݙکھیں دا حل تلاش نہیں کر سڳیا ۔ امن منگدے پیار نال نہیں تلوار ، توپ ، میزائل تیں ڈرون نال ۔ او مذہبی آزادی منگدے چنگے تیں نیک اعمال نال نہیں ، دہشت گردی ، ٹارگٹ کلنگ ، قتل غارتگری ، لُٹ مار تیں خود کش بمبار پیدا کر تیں او حقوق منگدے ، ہڑتالیں کرتیں بھاہیں لا تیں ٹائر ساڑ تیں ۔ اوکوں ایہ دھیان ہِی نئیں جو او کیڑھے پاسے ویندا پئے ، ایہ رستہ اونکوں کتھاں پُڄا ݙیسی ۔ آہدن پھاتی دا کیہاں پھتکݨ اے ۔ پر اے پَھس ڳین۔ پھتکدے وی ودِن پر نکل نہیں سڳدے ، اے کیوں اے اِتلا جواب اڳوں تیں آندا پئے ۔ ہر بندہ ݙوجھے کنوں ݙردے ۔ ہر ملک ݙوجھے تیں شک کریندے کئی قنون وی بݨدے پئین پر کوئی حل سامݨے آندا نئیں پیا جیڑھا پکا ہووے۔

داستان لمبی تھیندی ویندی اے جو اے معاملہ بندیں دا اے ، خدا تعالیٰ دی حدیں دا اے ، اَسمانی پیغام تیں عمل کرݨ یا تروڑݨ دا اے ، اِت واسطے ڳال ذرا لمبی تھی ڳئی اے ۔ ساݙے سامݨے لفظ اے کلہیپا ۔ جیڑھا صرف کلہے دی آواز ݙیندے ۔ کوئی وی شئے ہووے او کلہی ہووے اوندا ٻیا کوئی جوڑ نہ ہووے اوندے نال نہ کوئی رہوے نہ لین دین رکھے ۔ کلہیپے دا اثر اندر وی ہووے اُڑدو ٻولی اِچ ایکوں ’’اکیلا پن‘‘ یا ’’اکلاپا‘‘ آہدن۔

اے ہر کوئی ڄاݨدے جو بندہ ہووے یا کوئی وی زمینی ، سمندری ، اَسمانی ، جاندار، اوندے نال ݙکھ لڳا ہوندے او بیمار وی تھیندے ، آخر کہیں نہ کہیں بیماری نال او مر وی ویندے ، کئی بیماریاں زیادہ خطرے آلیاں نئیں ہوندیاں۔ معمولی علاج نال ٹھیک تھی ویندن یا قدرتی طور تیں کھاوݨ پیوݨ نال ٹھیک تھی ویندن ۔ ہک مثال اے جو کتا تیں ٻلی گھا نہیں کھاندے پر کݙاہیں کݙاہیں تساں ݙہدے ہوسو جو گھا کھا تے اُلٹی کر چھوڑیندن۔ ایں طرحاں نال انہیں دی بیماری مُک ویندی اے ۔ حکیم اے وی آہدن جو جسم اِچ جیڑھی شئے گھٹ ہوندی اے اونکوں کھاوݨ واسطے دِل کریندے او آہدن جو دِل کرے یا منگے او کھا گھنݨی چاہیدی اے ۔ تاں جو جسم دی کمی دور تھی ونڄے۔

پَر کئی بیماریاں ہر جاندار اِچ عام طور تیں نہیں ، بندیں اِچ خاص طور تے اینجھیاں ہوندن جیڑھیاں ٻہوں مہلک ہوندن ، سِر گھن ویندین یا انہیں دا کوئی دوا علاج نئیں ہوندا ۔ جیویں طاعون ، کینسر ، دِل دا دورہ ، ناسور تیں ایں طرحاں کئی نویں توں نویاں بیماریاں سامݨے آندیاں پئین ۔ ہر چھوٹے وݙے ملخ اِچ ڈاکٹر موجود ہِن ۔ دوائیاں موجود ہِن ، انہاں دے لڳݨ دے اسباب دی ڳول پھول جاری ہے ۔ نت نویاں ڳالھیں سامݨے آندیاں پئین ۔ پر ہک بیماری اینجھی وی ہے جیندی ابتدا دا کوئی پتہ نئیں ۔ اوندے لڳݨ دا کوئی پتہ نئیں جو اے کیوں لڳدی اے ۔ اوندے لڳݨ دا کوئی وقت ویلھا وی کائنی ۔ چھوٹے توں گھن تیں اَسّی پنجاسی سال تک دے ٻڈھیں کوں اے بیماری کئی دفعہ لڳ ویندی اے ، ہک دفعہ لڳ ونڄے تاں وَل چھوڑیندی نئیں ۔ آخری دمیں تک لڳی رہندی اے ۔ ایندا سر پیر اِی کائنی ایندے واسطے امیر غریب ، جاگیردار ، کنگال ، پڑھیا لکھیا تیں جاہل ۔ افسر تیں بے روزگار ، محلیں آلا تے جھونپڑی آلے دا کوئی فرق نہیں ، اساں تاں اِتلا ڄاݨدے ہئیں جو پوری کائنات دی سب توں وݙی تیں جان کڈھݨ آلی بیماری اے۔ ایکوں ’’کلہیپا‘‘ آہدن۔

اے بیماری صرف کہیں ہک بندے یا فرد کوں وی لڳدی اے ۔ پہلے اے بندہ اپݨی فخر وݙائی اِچ ہوندے کہیں کوں نئیں سِنگھدا ۔ رشتہ داریں تیں حق ہمسائیں کوں گھاء وی نئیں پیندا ۔ نہ کہیں دی مدد کریندے نہ حق ݙیندے نہ پُچھݨ ویندے نہ کہیں دے کم آندے نہ تعلق رکھدے بس پھوت اِی پھوت اِچ رہندے ، آخر افسری ٹُر ویندی اے دولت مُک ویندی اے زال ٻال کنی کر ویندن ، رشتے دار پہلے اَنج ہوندن۔ پہلے اِی ناراض ہوندن ، ہک ہک کرتیں ہولے ہولے سارے ساتھ چھوڑ ویندن ۔ اوندی نندر اوں ویلھے اُکھڑ دی اے جیڑھے ویلھے او ہک ہکڑاتی تیں کھڑا روندے ، اے کلہیپے دا ویلھا اے ۔ تیں بندے واسطے اوکھا ویلھا اے ۔ ایندا ذمہ دار او بندہ خود ہے۔

ہک کلہیپا بندے شودے دے تھپ ݙتا ویندے او خود نئیں چاہندا او منگدا نئیں او حق دار نہیں۔ اوندے خواب خیال اِچ نہیں ہوندا جو او عمر دے چھیکڑی حصے اِچ کلہیپے دے دریا اِچ ٻوڑ ݙتا ویسی ۔ جوانی اِچ او پیٹ کٹ کٹ تیں فاقے کرکر تیں ۔ اوکھا سوکھا تھی تیں ، محنت مزدوری تیں خون پسینے وی کمائی نال ہر بندے دا چاہے او آپݨے ہووݨ یا اوپرے حق ادا کریندے ۔ گھر دا خرچہ کریندے ٻالیںدے پالݨ اُتے ہر قربانی ݙیندے ، راتیں جاڳدے ، پر اولاد دی پرورش ، تعلیم تیں عزت تیں چنگے مستقبل واسطے رات ݙینہ ہک کر ݙیندے ، وچوں وچوں خوش ہوندے جو ایندے کیتے ہوئے چوچرے ، ہک ݙینہ کم آسن ، اولاد جوان تھیسی او آخیری عمر اِچ ہوسی اولاد خدا دے حکم دے مطابق انہیں دی خدمت گزاری کریسن۔

قسمت دا لکھیا ٹل نہیں سڳدا ۔ نہ رو جندڑی جیڑھا ہووݨاں ہے وہندے ہو جندڑی ، دریا اپٹھے چل پوندن پَر ہوون  دا کوئی ویلھا نئیں آہدن جو دنیا اِچ ݙو شئیاں ترٹݨ واسطے ہیں ہک ساہ تیں ݙوجھا ساتھ ۔ ساہ مُک ونڄے تاں بندہ ہک واری مَر ویندے ساتھ تروٹ ونڄے تاں او وَل وَل جیندے تیں وَل وَل مردا رہندے ، پر اوندا ساہ نہیں نکلدا ۔ اے زندگی وی ہے تے طوفان وی ۔ ایں موقعے تیں آ تیں بندہ جیوݨ دے ہتھوں مردا رہندے ۔مویا جِیندا ہکو جیہاں۔

ڳال اے جو بندے دے دماغ اِچ بݨݨ آلے خواب جے پورے تھیون تاں بہشت ، نہ تیں اے دنیا نِری بھاہ۔ داے بھاہ ۔ بھڑکدی ہوئی تیں جھڑکدی ہوئی بھاہ ۔ جیندے وچوں نکلݨ دا سوائے موت دے کوئی رستہ نئیں ۔

اولاد جوان تھی ڳئی پڑھ لکھ ڳئی ، آپݨی وال تھی ڳئی ، شادیاں تھی ڳیاں ، گھر وَس ڳئے اولاداں آ ڳیاں ۔ نسل ٹُر پئی اے جہان دی رِیت اے ، اے خوشیں دے سمولے ہِن پَر اَݨ چِتی چݨگ خوشیں دی ڈھیر وچوں کݙاہیں اینجھی نکلدی اے جو سارے گھر کوں بھاہ لڳ ویندی اے ۔ آپݨے گھریں یا دشمنیں دے گھریں یا ڄلݨ آلیں دے گھریں یا حسد کرݨ آلیں دے یا کوئی بدلہ گھنݨ آلیں دے گھریں وچوں ہک چنگاری نون دی صورت اِچ آندی اے جو پہلے او نازنخریں ، وفاداری دے اظہار دے نال ’’بہو‘‘ پائے (خاوند ) کوں شیشے اِچ تَریندی اے سس سوہرے دے ناز چیندی اے ، پر صرف پئے دے سامݨے ۔ کنڈھ پچھوں طعنے تیں تروٹیں دے او تیر چلیندی اے جو گھر دی ہر شئے شرم کنوں منہ لُکاوے۔ وَل ہولے ہولے پئے کوں بھڑکیندی اے ۔ ہر صفر کوں سوجھلا کریندی اے ، پئے دے پیئو مائو دی طرفوں گھڑ گھڑ تیں کُوڑ مریندی اے۔ او شودا یا تاں پورے دا پورا رَن مرید بݨ ویندے یا پیئو ماء دی وجہ کنوں چُپ رہندے ۔ نونہہ روز پیکیں ویندی، نویںتوں نویں سبق پڑھ کے آندی اے ، وَت گھر آ تیں پئے نال گھر پھسر ، چوچی پوچی ، اُکری سکری کریندی رہندی اے ۔ وَل یکدم دھماکہ تھیندے جو نویں نونہہ گانموں سچار تیں پتر بے فرمان ، گستاخ بݨ تیں سامݨے آندے ۔ تساں اخبار اِچ روز اینجھے واقعات پڑھدے ہوسو۔ اے ٻہوں سارے گھراں دی کہاݨی اے ، دھماکہ دے بعد ٻڈھڑا ٻڈھڑی جیکوں اَحٖ اولاد دے سہارے دی ضرورت ہئی او کلہیپے دے بھانبھڑ دی نذر تھی ویندن ۔ اے ہک اولاد یا پتر دا ذکر نہیں جے اولاد زیادہ وی ہووے تاں نتیجہ ایہو اِی نکلدے ۔ ایہہ سو وچوں سو دا نہیں تاں سو وچوں اَسّی دا ضرور ہے ۔ کلہیپے دا شکار بس ربّ دا فریادی اے اوندے کولوں وا ، اِتلا وقت وی کائنی، بچیا جو اپݨے پتریں نال انہیں دی اولاد دے ایہو جہیں سلوک کوں ݙیکھ سڳے ہا۔

اے ہے ہک بندے ہک گھر ہک خاندان دی کہانی بیان کیتی ڳئی اے پر ایہہ سارا نقشہ ساݙے اڳوں پچھوں عین اُبھے پچادھ دا ۔ آلے دوالے ہر پاسے کھنڈیا پئے جیڑھے ویلھے چاہو جتھاں چاہو نظر بھنوا تے ایہہ تماشا ݙیکھ سڳدے او جو کلہیپے دی بیماری کتھاں کتھاں کیا کیا ݙکھ کھنڈائی پئی اے ، تیں ایکوں محسوس کرݨ والا تیں ایندے اڳوں چھاپ ݙیوݨ آلا کوئی نہیں ، نہ بندے نہ ادارے نہ حکومت ، نہ خیراتی تنظیماں ۔ جے سچ ڄاݨو تاں ہک کلہپا جوانی اِچ جوانیں کوں وی لڳ ویندے جیڑھا جوانی دے نشے اِچ ہوندن، اَپݨے سوا کجھ نئیں سُجھدا ۔ اونکوں اوندی درست سمجھدن ۔ انجام توں بے خبر ہر کم بغیر سوچے سمجھے۔چھوٹے وݙے ، حقدار ، ناحق ، قابل احترام تیں بزرگیں دی تمیز کیتے بغیر جو آوے آکھ ݙیندن جو کرݨ چاوِن کر چھوڑیندن ۔ ایندے پِچھوں وی تریمت دا ادائیں کُوڑ ، فریب وفاداری دے دعوے غمزے شامل ہوندن ، اینجھے نوجوان تیں ننڈھی تریمت دی ہر کوئی کُوڑی ڳال کوں پتھر تیں لکیر سمجھدن ۔ رات کوں ݙینہ تے ݙینہ کوں رات ، کالے کوں بگا تیں بگے کوں کالا ، تریمت دی زبان نال آکھݨ لڳ ویندن ۔ او سمجھدن جو جنت اتھائیں اے یا وَت سس سوہرے دے قدمیں تلے ہے۔

ایندے کیتے ہوئے ٹوݨے ٹوٹکے ، جادو اثر ݙیکھندن تیں پہلے سوتریں کنوں وَل مسائیں کنوں پچھیں باقی رشتہ داراں نال بھڑا تیں اَنج کریندی اے ، چھیکڑی واری بھیݨیں تے بھراویں دی آندی ہے جیڑھے ویلھے سارے تیر نشانے تیں لڳ ویندن تیں مُکدی کوں سس سوہرے تیں آ کے مُکدی اے ، عقل دے اَندھے کوں ہوش نہیں آندا جو او تاں روز اَپݨے ماء پیئو دے گھر ویندی اے ، کوئی ناغنہ نہیں کریندی ، اوندے پیئو ماء ، بھیݨ بھرا سارے آندے ویندن ، انہیں دا میل میلاپ ، اُٹھک ٻیٹھک سب قائم اے تیں تیکوں کیوں پیاریں کنوں پریں پریں کریندی اے ۔ اوکوں پتہ اوں ویلھے لڳدے جیڑھے ویلھے کلہیپے دا شکار تھیندے ، واپسی دا رستہ بند ہوندے ، نفرت دیاں کندھاں ہر پاسوں کھڑیاں تھی ڳیاں ہوندن ، جوانی دا اے کلہیپا ٻہوں مہلک تیں لاعلاج ہے جیڑھا باقی زندگی نہ جیوݨ دا رکھدے نہ مرݨ دا ۔ سارے خونی رشتے تیں پیئو ماء منہ موڑ ویندن۔

سبق ذرا لمبا تھیندا پئے مختلف کرنِسے سڳدے جو ڳال اِی اینجھی اے ، ہر قوم کوں اوندے دشمن تیں مخالف ، ہر ملک کوںاوندے دشمن ، وݙے مُلخ چھوٹیں ملخیں کوں ، مذہبی نظریں کوں محدود کرݨ اِچ مصروف ہِن ، میڈیا تیں سائنسی ایجادیں دنیاں کوں ہک ݙوجھے دے نیڑے نیڑے کر ݙتے ، ساݙے خیال اِچ کلہیپے دا نظریہ ساریں دے سامݨے موجود اے ۔ اِت واسطے دنیا کئی حصّیں اِچ تقسیم اے ۔آسانی نال اے سمجھو جو امریکہ ، چین کوں ،ایران عراق تیں سعودی عرب کوں ، ہندوستان پاکستان کوں ، اسرائیل عرب دنیا کوں، سفید فام دنیا کالی دنیاں کوں کلہا کرݨ دی سوچیندے رہ ویندن تاں جے او کلہیپے دا شکار تھی تیں کمزور تھی ونڄن تیں اوندے پٹھو وڑ بݨ تیں رہون ۔ اے کلہیپا عجیب بیماری اے۔

ݙٹھا ونڄے تاں اَحٖ ہر مذہب والے اسلام کوں مسلمانیں کوں کلہیپے دا شکار کرݨ واسطے کئی حربے استعمال کریندن ، مسلمانیں دے کردار تیں انڳلیں ، اسلام تیں تنقید ، قرآن دی آیتیں کوں غلط ثابت کرݨ واسطے غلط تاویلاں ،پراپیگنڈے ، دہشت گردی ، خود کش حملیں دے سرخیل ، فرضی خاکے ، کردار کشی ، سنت دے عمل تیں تنقید ، آپݨے بھیڑے اعمالاں کوں لُکاوݨ سانگے مسلماناں دے چنگے اعمال تیں چِیکڑ سٹݨ روزانہ دا کارارہ ڳئے ۔ طریقہ وی اسلام کوں کلہیپے دا شکار کرتے اپݨا مطلب حاصل کرݨ دا حربہ اے ۔ جو انہیں دی تھاݨیداری قائم راہوے۔

سوال اے ہے جو اَساں سمجھݨ دے باوجود ایہہ سارا کجھ کیوں کریندے  ہئیں تیں اینداحل کیا ہے ۔ ایں موقع تیں کجھ مثالاں اینجھاں ہِن جنہا ںکوں ݙیکھ تیں کلہیپے دا مُل مل سڳدے ۔ کلہیپا آپیں نہیں آندا۔ اساں اینکوں یا تاں دعوت ݙیندے ہائیں یا اے چمباڑیا ویندے ۔ ہک سن رسیدہ مائی دے ݙو پتر ، اے دھی ہائی ۔ ݙوہیں پتر غیر ملک لڳے ڳئے ، ماء کوں ہر مہینے خرچہ ݙیندے رہے ۔ پَر او مائی ایہہ رقم دا کیا کرے ہا ۔ ساری زندگی روندی رہ ڳئی ۔ پُتریں تیں پوتریں واسطے ترسدی رہ ڳئی ۔ آخر قبر وچ ونڄ سُتی تیں جنازے تیں پتر شریک نہ ہَن ۔ ہک ٻیا خاندان اے ، ہک پُتر زال کوں گھن تیں نوکری تیں لڳا ڳیا بس اوندا کم ایہو جو روزانہ پیئو ماء کوں فون کر ݙیوے ، ݙوجھا ذال تیں سوہریں دا تھی ڳیا ۔ کمائی لڳ تیں رَن مرید بݨ ڳیا ۔پیئو ماء تیں اُلٹا زال وی ٻولی ٻول ٻول تیں کُوڑے الزام لیندے ریہے چھیکڑی غیر ملک چل پیا ستر سال توں اُتے آ کے پیئو ماء کوں کلہیپے دا شکار کر ݙتا او بیمار ہِن ، آخری عمر اِچ ہِن انہیں کوں پیار تیں سکون دی ضرورت ہے ۔ انہیں دا کرݨ آلا کوئی کائنی ، او روندن پر بد دُعا نہیںکریندے جوپیئو ماء کݙاہیں تیں کہیں حالت اِچ بد دُعا نہیں کریندے، بس اولاد ، خاندان تیں ݙوہتریں پوتریں دی محبت کرݨ کوں سِکدِن۔

اے ضروری اے جو ہر بندہ اَپݨی اَپݨی جھا تیں اپݨی ذمہ داری کوں سمجھے ، اللہ تعالیٰ دے احکامات تیں عمل کرے ، اسلام تاں اینجھا سچا مذہب ہے جو او ہر بندے دی ہر چھوٹی وݙی ضرورت دے مطابق حکم سُݨیندے ۔ قرآن دے اندر زندگی دا کوئی کونہ کھدرا اینجھا نئیں جینکوں کھول تیں تفصیل دے نال ناں سمجھا ݙتا ڳیا ہووے ۔ چھوٹیں دے ، وݙیں دیں ، ہمسائیں دے ، محلے داریں دے ، شہرداریں دے ، ہم مذہب لوکیں دے ، غیر مذاہب قومیں دے ، رشتہ داریں تیں قریبی ہمسائیں دے حقوق بیان نہ کیتے ڳئے ہووِن ، قرآن دے اندر ہمسائیں دے بارے حقوق فرائض دے نال نال سب توں زیادہ زور پیئو تیں ماء دے حقوق تیں ݙتا ڳئے ۔ ربّ تعالیٰ اَپݨے فرائض اِچ کمی بیشی تاں معاف کر ݙیسی پَر اَپݨے بندیاں دے حقوق دا خاتمہ او برداشت نہ کریسی ، اے اٹل حکم اے تیں والدین دی خدمت نہ کرݨ والیں تیں نافرمانیں واسطے دوزخ دی بھاہ توں تلے کوئی ڳال کائنی۔ اِت واسطے اے ضروری اے جو خود کلہیپے جتنی بُری بیماری توں بچݨ تیں ݙوجھیںکوں ایندا شکار کرݨ توں بچݨاں چاہیدا اے ، اللہ دے احکامات تیں اوندے رسول صلی اللہ علیہ وسلم دے فرمان تیں سنت تیں عمل کریندیں ہوئیں جنت والا سِدھا رستہ اختیار کرݨا چاہیدا اے۔اے پکی ڳال اے جو اکلیہپا اصلوں لاعلاج بیماری اے۔

## حوالہ
کتاب: پیریں دے ٻیر ، مصنف : پروفیسر(ر) ملک منظور احمد بھٹہ، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ملتان