سئیں پروفیسر منظور احمد بھٹہ ۔ وسیب دا مہاندرا لکھاری

سئیں پروفیسر منظور احمد بھٹہ کئی کتابیں دا مصنف تے وسیب دا مہاندرا لکھاری اے۔ ڈھیر ساریاں کتاباں اردو دے وچ چھپ چکین ۔ اساݙی درخواست تے انہاں سرائیکی لکھݨ شروع کیتے ۔ جتنا شکریہ ادا کروں گھٹ اے ۔ کیونجو اصل علم ماء ٻولی دا علم ہے ۔ بھٹہ صاحب دی نویں سرائیکی کتاب ’’ پیریں دے ٻیر‘‘ انشایئے تے مشتمل ہے ۔ ایندے وچ سارے انشایئے اپݨی جاہ تے چنڳن پر ’’ تخت لہور دے ‘‘ انشائیہ انشایئے دا انشائیہ ہے تے ویݨ دا ویݨ ۔ ایویں ’’ اُچیچا لفظ ، لوکیں دی ونڈ، کلہیپا ، کوڑے گُھٹ ،ماء دا ہاں ، پاݨی وچ وٹہ ، تبدیلی آئی اے ‘‘ پڑھݨ نال تعلق رکھدن ۔ ایندے نال نال ’’ تس تیں تونس ‘‘ ٻہوں چنڳا ہے کیونجو تونسے دا لفظ وی تس توں نِکتے ۔ 

تونسے دا ذکر آئے تاں میں اے وی عرض کیتی ونڄاں جو سئیں ملک منظور احمد بھٹہ دی ٻئے کتابیں دے نال نال ایک کتاب ’’ تونسہ کا منظر نامہ ‘‘ ہے ۔ ایندے وچ میں لکھیا ہئی جو روس دا پہلا سائنسدا ن ’’ پری ‘‘ ہا جیڑھا 1966ء اچ چندر تے پُڄا ،اوندے بعد امریکا کے آرم سٹرانگ تے ایں دے ݙو ساتھی جیں ویلھے چندر تے پُڄے تاں کیا ݙیکھدن ، حقہ چا تے ہک شخص ٹہلدا ودے، پُچھݨ تے اوں آپدا ناں چوہدری بوٹا ݙسیا تے ایہ وی آکھیا جو او فیصل آباد پاکستان توں آئے ۔ آوݨ دا سبب پُچھیا ڳیا تاں چوہدری بوٹا ݙسیا جو ’’میں سݨئے چندر تے موجود زمین دی الاٹمنٹ تھیندی پی اے ۔‘‘ آرم آکھیا ’’ تیݙا الاٹمنٹ نال کیا واسطہ ؟ ‘‘۔بوٹا آکھئے ’’لاٹ گھنݨ آیاں‘‘۔امریکی سائنسدان کجھ اڳوں ڳے تاں میلے کچیلے لباس اچ ہک شخص کپڑے دا تھیلا چا تے پھردا ودا ہا ۔ نینگر ہا ، عمر زیادہ کائنا ہئی مگر اپݨی عمر توں 10 ، 12 سال وݙا لڳدا ہا ؟ آرم سٹرنگ تے اوں دے ساتھی پریشان حال نینگر توں پُچھیا ’’ تیݙا ناں کیا ہے تے کتھوں آئیں ؟‘‘ اوں اپݨا ناں مٹھݨ خان ݙسیا تے ایہ وی ݙسیا جو او تونسہ پاکستان توں آیاں ۔ جیں ویلھے پُچھیا ڳیا جو ’’ کیا کرݨ آئیں؟‘‘ تاں اوں نینگر جواب ݙتا نوکری لبھݨ آیاں ۔‘‘ پُچھیا ڳیا جو ’’ تھیلے اچ کیا ہے ؟‘‘ تاں مٹھݨ خان ولدا ݙتا ’’ تعلیمی ڈگریاں ‘‘ ۔ ایہ ہک ڳال دی ڳال ہے، کہاوت دی کہاوت تے کہاݨی دی کہاݨی تے لطیفے دا لطیفہ ْ لیکن ایں نال جیرھی ڳال سامݨے امدی ہے او ایہ ہے جو فیصل آباد دا چوہدری بوٹا چندتے وی ناجائز الاٹمنٹاں کیتے پھردا ودے جݙاں جو تونسے دا مٹھݨ خان دھرتی دے ناخداویں توں مایوس تھی تے اپݨیاں ڈگریاں چاتے چندر تے نوکری کیتے پھردا ودے ۔ احٖ ایہ کہانی میکوں اپݨے محترم دوست تے پیارے بھرا پروفیسر منظور احمد بھٹہ دی تصنیف ’’ تونسہ کا منظر نامہ ‘‘ ݙیکھ تے یاد آئی۔ بھٹہ صاحب اپݨی کتاب اچ سرائیکی وسیب دی عظیم سرزمین تونسہ دا ذکر نہایت ای محبت نال کیتے ۔ ایہ کتاب تونسہ دی تریخ وی ہے تریخ تے حوالہ وی ۔آوݨ آلے وقتیں اچ تونسہ تے جیڑھا وی قلم چیسے ’’ تونسہ کا منظر نامہ ‘‘ دے بغیر اوندی ڳال ادھوری ہوسے ۔ 

سئیں منظور احمد بھٹہ دے ذاتی کوائف توں معلوم تھیندے جو پہلی جنوری 1945ء کوں پیدا تھئے ۔1961ء ءِ چ ایف اے ،1963ء ءِ چ بی ۔ اے تے 1965ء ءِ چ تاریخ تے مطالعہ پاکستان ءِ چ ایم اے کیتا تے محکمہ تعلیم ءِ چ ملازمت اختیار کیتی۔گورنمنٹ کالج مظفرگڑھ ءِ چ12اکتوبر1967ء توں 22مئی 1968ء تک پڑھیندے رہ ڳئے ۔ اینویں بہاولنگر ، ڈی جی خان ، راجن پور تے تونسہ دے وچ تعینات ریہے تے محکمہ تعلیم ءِ چ اعلیٰ خدمات سرانجام ݙتیاں۔ وزیر اعلیٰ عثمان بزدار سمیت آپ دے سینکڑاں شاگرد اعلیٰ عہدیاں دے پُڄے ۔ ہک درجن دے لڳ بھڳ کتاباں تصنیف کیتیاں تے محکمہ تعلیم دے مختلف عہدیاں تے تعینات رہ ڳئے جیویں جو ممبر بورڈ آف ڈی جی خان تے بہاول پور بور ڈ،ممبر آف سینٹ بہاء الدین زکریا یونیورسٹی و اسلامیہ یونیورسٹی بہاول پورتے ٻئے اہم عہدیاں تے تعینات ریہے۔ محکمہ تعلیم ءِ چ آپ دیاں خدمات تاریخ دا سنہری باب ہِن۔

سئیں ملک منظور احمد بھٹہ دی نویں کتاب اپݨا تعارف آپ ہے تے اے سرائیکی نثر پڑھݨ آلیں دی ڈھیر مدد کریسے ۔ کیونجو سرائیکی دے وچ نثر دی ٻہوں کمی اے تے بھٹہ صاحب دا نثر آلے پاسے آوݨ ٻہوں چنڳاں تے سود مند ہے ۔ جیندی جتنی مبارکباد ݙتی ونڄے گھٹ ہے ۔ اساں امید کریندوں جو ملک صاحب انشایئے دے نال نال ݙوجھے موضوعات تے وی لکھسن ، خصوصاً او تحریراں ضرور لکھسن جیرھیاں سرائیکی طالب علماں کوں مدد ݙیون ۔ ہُݨ ما شا اللہ میٹرک توں پی ایچ ڈی تک سرائیکی شروع تھی ڳی اے تے وسیب دے سارے ٹیچریں تے پروفیسریں دا فرض بݨدے جو او سرائیکی دے وچ زیادہ توں زیادہ نثری تحریراں ݙیون تانجو سرائیکی دنیا دے وݙے زبانیں دے وچ شامل تھی سڳے۔

ظہور دھریجہ   

جھوک سرائیکی ملتان

## حوالہ
کتاب: پیریں دے ٻیر ، مصنف : پروفیسر(ر) ملک منظور احمد بھٹہ، چھپیندڑ: جھوک پرنٹرز ملتان