اینٹون زیلنگر

### اینٹون زیلنگر
اینٹون زیلنگر (ڄمݨ دی تاریخ 20 مئی 1945) ہک آسٹرین کوانٹم فزکس دان تے 2022 اچ فزکس اچ نوبل انعام یافتہ ہے ۔ زیلنگر یونیورسٹی آف ویانا اچ فزکس دے پروفیسر ایمریٹس تے آسٹرین اکیڈمی آف سائنسز دے انسٹی ٹیوٹ فار کوانٹم آپٹکس اینڈ کوانٹم انفارمیشن اچ سینئر سائنسدان ہن ۔ ایندی زیادہ تر پرکھ پرچول کوانٹم اینگلجمنٹ دے بنیادی پہلواں تے اطلاقات نال تعلق رکھدی ہے ۔

2007 اچ ، زیلنگر لندن دے انسٹی ٹیوٹ آف فزکس دا پہلا افتتاحی آئزک نیوٹن میڈل "کوانٹم فزکس دیاں بنیاداں اچ انہاں دے بنیاد گزار تصوراتی تے تجرباتی تعاون کیتے ، جیڑھے کوانٹم انفارمیشن دے تیزی نال ارتقاء پذیر شعبے دی بنیاد بݨ ڳئے ہن" حاصل کیتا ۔ اکتوبر 2022 اچ ، انہاں کوں ایلین ایسپیکٹ تے جان کلاؤزر دے نال مشترکہ طور تے اینگلڈ فوٹونز نال تجربات اچ کم کرݨ ، بیل دیاں عدم مساوات دی خلاف ورزی قائم کرݨ تے کوانٹم انفارمیشن سائنس دی بنیاد رکھݨ کیتے فزکس اچ نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
اینٹون زیلنگر 1945 اچ ریڈ ام انکرائس ، اپر آسٹریا ، آسٹریا اچ ڄمے ہن ۔ انہاں 1963 توں 1971 تئیں یونیورسٹی آف ویانا اچ فزکس دی تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں 1971 اچ یونیورسٹی آف ویانا توں ہیلمٹ راؤچ دے ماتحت "Dy-سنگل کرسٹل تے نیوٹران ڈیپولرائزیشن پیمائش" تے تھیسس نال ڈاکٹریٹ حاصل کیتی ۔ انہاں 1979 اچ ویانا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی اچ یونیورسٹی لیکچرر (ہیبیلیٹیشن) دے طور تے قابلیت حاصل کیتی ۔

### کیریئر
1970 دے ݙہاکے اچ ، زیلنگر ویانا ایٹومینسٹیوٹ اچ بطور ریسرچ اسسٹنٹ تے بعد اچ میساچوسٹس انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی نیوٹران ڈفریکشن لیبارٹری اچ 1979 تئیں بطور ایسوسی ایٹ محقق کم کیتا ، جݙاں انہاں اوں ایٹومینسٹیوٹ اچ اسسٹنٹ پروفیسر دی پوزیشن قبول کیتی ۔ اوں سال انہاں ویانا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی اچ یونیورسٹی پروفیسر دے طور تے قابلیت حاصل کیتی ۔

1981 اچ زیلنگر MIT واپس ڳئے ، بطور فزکس فیکلٹی اچ ایسوسی ایٹ پروفیسر ، 1983 تئیں ۔ 1980 تے 1990 دے درمیان انہاں ویانا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی ، ٹیکنیکل یونیورسٹی آف میونخ ، یونیورسٹی آف انسبرک تے یونیورسٹی آف ویانا اچ بطور پروفیسر کم کیتا ۔

او 2004 تے 2013 دے درمیان ویانا اچ انسٹی ٹیوٹ فار کوانٹم آپٹکس اینڈ کوانٹم انفارمیشن دے سائنسی ڈائریکٹر وی ریہے ۔ زیلنگر 2013 اچ یونیورسٹی آف ویانا اچ پروفیسر ایمریٹس بݨ ڳئے ۔ او 2013 توں 2022 تئیں آسٹرین اکیڈمی آف سائنسز دے صدر ریہے ۔

2006 توں ، زیلنگر انسٹیٹیوٹ آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی آسٹریا دے بورڈ آف ٹرسٹیز دے نائب چیئرمین ہن ، جیڑھا زیلنگر دی تجویز کردہ ہک مہتواکانکشی منصوبہ ہے ۔ 2009 اچ ، انہاں انٹرنیشنل اکیڈمی ٹراؤنکیرچن دی بنیاد رکھی ، جیڑھا سائنس تے ٹیکنالوجی اچ باصلاحیت طلباء دی مدد کیتے وقف ہے ۔ او ڈگلس ایڈمز ولوں ہچ ہائیکر'ز گائیڈ ٹو دی گلیکسی دے مداح ہن ، اینتلا جو انہاں اپݨی کشتی دا ناں 42 رکھیا ہے ۔ 

## تحقیق

### کوانٹم ٹیلی پورٹیشن
زیلنگر ہک آزاد کیوبٹ دی کوانٹم ٹیلی پورٹیشن دی پہلی عملی جامہ پوشی شائع کیتی ۔ انہاں بعد اچ ایں کم کوں آزادانہ طور تے پروپیگیٹڈ ٹیلی پورٹڈ کیوبٹس دے ماخذ تیار کرݨ تے ݙو کناری جزائر دے درمیان 144 کلومیٹر توں زیادہ کوانٹم ٹیلی پورٹیشن کیتے ودھایا ۔ کوانٹم ٹیلی پورٹیشن ٻہوں سارے کوانٹم انفارمیشن پروٹوکول اچ ہک ضروری تصور ہے ۔ کوانٹم انفارمیشن دی منتقلی کیتے ایندے کردار دے علاو ، اینکوں کوانٹم کمپیوٹرز دے اندر گیٹس بݨاوݨ کیتے ہک اہم ممکنہ میکانزم وی سمجھیا ویندا ہے ۔

### اینگلجمنٹ سویپنگ - اینگلجمنٹ دی ٹیلی پورٹیشن
اینگلجمنٹ سویپنگ ہک اینگلڈ سٹیٹ دی ٹیلی پورٹیشن ہے ۔ ایندی تجویز دے بعد ، اینگلجمنٹ سویپنگ کوں پہلی وار زیلنگر دے گروپ ولوں 1998 اچ تجرباتی طور تے محسوس کیتا ڳیا ۔ ول اینکوں تاخیر نال پسند دی اینگلجمنٹ سویپنگ ٹیسٹ کرݨ کیتے لاگو کیتا ڳیا ۔

### ݙو کیوبٹس توں ٻاہر اینگلجمنٹ - GHZ-سٹیٹس تے انہاں دے احساس
اینٹون زیلنگر ملٹی پارٹیکل اینگلجمنٹ دے شعبے کوں کھولݨ اچ تعاون کیتا ۔ 1990 اچ ، او ڈینیئل گرینبرگر تے مائیکل ہورنے دے نال ݙو توں زیادہ کیوبٹس دی اینگلجمنٹ تے کم کرݨ والے پہلے شخص ہن ۔ نتیجے اچ GHZ تھیورم (گرینبرگر–ہورنے–زیلنگر سٹیٹ ݙیکھو) کوانٹم فزکس کیتے بنیادی اے ، کیوں جو ایہ مقامی حقیقت پسندی تے کوانٹم میکینکس دی پیش گوئیاں دے درمیان سب توں زیادہ مختصر تضاد فراہم کریندا ہے ۔

GHZ سٹیٹس ملٹی پارٹیکل اینگلجمنٹ دیاں پہلی مثالاں ہن جنہاں دی کݙاہیں وی پرکھ پرچول کیتی ڳئی ہے ۔

آخر کار ، 1999 اچ ، او ݙو ذرات توں ٻاہر اینگلجمنٹ دے پہلے تجرباتی ثبوت تے GHZ سٹیٹس کیتے کوانٹم نان لوکلٹی دا پہلا ٹیسٹ فراہم کرݨ اچ کامیاب تھیا ۔

### کوانٹم کمیونیکیشن ، کوانٹم کرپٹوگرافی ، کوانٹم کمپیوٹیشن
1998 اچ (2000 اچ شائع تھیا) ، ایندا گروپ اینگلڈ فوٹونز نال کوانٹم کرپٹوگرافی لاگو کرݨ والا پہلا گروپ ہا ۔ ول انہاں کوانٹم اینگلجمنٹ کوں آپٹیکل کوانٹم کمپیوٹیشن تے لاگو کیتا ، جتھاں 2005 اچ ، انہاں ون وے کوانٹم کمپیوٹیشن دی پہلی عملی جامہ پوشی کیتی ۔ ایہ کوانٹم پیمائش تے مبنی ہک پروٹوکول اے جیویں جو کنل ، لافلامے تے ملبرن ولوں تجویز کیتا ڳیا ہے ۔

زیلنگر تے ایندے گروپ دے وݙے فاصلے تے اینگلجمنٹ دی تقسیم تے تجربات ڈینیوب دریا دے ݙوہیں پاسے واقع لیبارٹریاں دے درمیان فری سپیس تے فائبر بیسڈ کوانٹم کمیونیکیشن تے ٹیلی پورٹیشن نال شروع تھئے ۔ اینکوں ول ویانا شہر اچ وݙے فاصلے تے ݙو کناری جزائر دے درمیان 144 کلومیٹر توں زیادہ ودھایا ڳیا ، جیندے نتیجے اچ ایہ کامیاب مظاہرہ تھیا جو سیٹلائٹ نال کوانٹم کمیونیکیشن ممکن ہے ۔ ایندا خواب ایہ اے جو اینگلڈ لائٹ دے ذرائع کوں مدار اچ ہک سیٹلائٹ تے رکھیا ونڄے ۔ ہک پہلا قدم اطالوی مٹیرا لیزر رینجنگ آبزرویٹری [it] اچ ہک تجربے دے دوران حاصل کیتا ڳیا ۔

### مزید ناول اینگلڈ سٹیٹس
اپݨے گروپ دے نال ، اینٹون زیلنگر ناول اینگلڈ سٹیٹس دے احساس اچ ٻہوں سارے تعاون کیتے ہن ۔ پولرائزیشن نال جڑے فوٹون جوڑیاں دا ماخذ جیڑھا پال کوئیاٹ دے نال تیار کیتا ڳیا ہا جݙاں او زیلنگر دے گروپ اچ پوسٹ ڈاک ہا ٻہوں ساری لیبارٹریاں اچ استعمال تھیندا ہے ۔ فوٹونز دے مداری کونیی مومینٹم دی پہلی نمائش ٻہوں ساری لیبارٹریاں اچ پرکھ پرچول دا ہک نواں شعبہ کھول ݙتا ہے ۔

### میکروسکوپک کوانٹم سپرپوزیشن
زیلنگر دی دلچسپی کوانٹم میکینکس کوں میکروسکوپک ڈومین اچ ودھاوݨ اچ وی ہے ۔ 1990 دے ݙہاکے دی موہر اچ ، انہاں ایٹم آپٹکس دے شعبے اچ تجربات شروع کیتے ۔ انہاں ایٹمی بیمز کوں مربوط طریقے نال ہیرا پھیری کرݨ دے ٻہوں سارے طریقے تیار کیتے ، جنہاں اچوں ٻہوں سارے ، جیویں جو وقت ماڈیولیٹڈ لائٹ ویو تے ڈفریکشن تے ایٹمی ڈی بروگلی ویو دی مربوط توانائی دی تبدیلی ، اڄ دے الٹرا کولڈ ایٹم تجربات دا حصہ بݨ ڳئے ہن ۔ 1999 اچ ، زیلنگر ایٹم آپٹکس کوں ٻہوں پیچیدہ تے وݙے پیمانے تے میکرو مالیکیولز - فلیرینز نال تجربات کیتے چھوڑ ݙتا ۔ 1999 اچ انہاں C60 تے C70 مالیکیولز کیتے کوانٹم مداخلت دی کامیاب نمائش پرکھ پرچول دا ہک ٻہوں سرگرم شعبہ کھول ݙتا ۔

2005 اچ ، زیلنگر اپݨے گروپ دے نال میکینیکل کینٹیلیورز دی کوانٹم فزکس دی پرکھ پرچول کیتی ۔ 2006 اچ پیرس اچ ہائیڈمین دے نال تے گارچنگ اچ کیپنبرگ دے نال انہاں تجرباتی طور تے تابکاری دباؤ ولوں ہک مائکرو مرر دی خود ٹھنڈک دا مظاہرہ کیتا ، یعنی بغیر فیڈ بیک دے ۔

مداری کونیی مومینٹم سٹیٹس کوں استعمال کریندے ہوئے ، او 300 ħ تئیں کونیی مومینٹم دی اینگلجمنٹ دا مظاہرہ کرݨ دے قابل ہا ۔

### مزید بنیادی ٹیسٹ
کوانٹم میکینکس دے بنیادی ٹیسٹ دا زیلنگر دا پروگرام انفرادی نظاماں کیتے کوانٹم فزکس دیاں ٻہوں ساریاں غیر کلاسیکی خصوصیات دے تجرباتی احساس کوں لاگو کرݨ دا مقصد ہے ۔ 1998 اچ ، انہاں سپر فاسٹ رینڈم نمبر جنریٹرز استعمال کر کے کمیونیکیشن لوپ ہول کوں بند کر کے بیل دی عدم مساوات دا حتمی ٹیسٹ فراہم کیتا ۔ ایندے گروپ آزادی پسندانہ شرط کوں لاگو کریندے ہوئے پہلے بیل دی عدم مساوات دے تجربے دا وی احساس کیتا تے فوٹونز کیتے منصفانہ سیمپلنگ مفروضے دے بغیر بیل ٹیسٹ دا پہلا احساس فراہم کیتا ۔

ٻئے بنیادی ٹیسٹ اچ جیڑھے انہاں کیتے انہاں اچ سب توں زیادہ قابل ذکر ٹیسٹ لیگٹ ولوں تجویز کردہ غیر مقامی حقیقت پسندانہ نظریات دی ہک وݙی کلاس دا انہاں دا ٹیسٹ ہے ۔ نظریات دا گروپ جیڑھا اوں تجربے ولوں خارج کیتا ڳیا اے انہاں دے طور تے درجہ بندی کیتا ونڄ سڳدا اے جیڑھے اینسیمبلز کوں سب اینسیمبلز اچ مناسب تقسیم دی اجازت ݙیندے ہن ۔ ایہ بیل دے تھیورم توں ٻہوں اگوں ڄلدا ہے ۔ جݙاں جو بیل ݙکھایا جو ہک نظریہ جیڑھا مقامی تے حقیقت پسندانہ ݙوہیں اے کوانٹم میکینکس نال متضاد اے ، لیگٹ غیر مقامی حقیقت پسندانہ نظریات تے غور کیتا جتھاں انفرادی فوٹونز کوں پولرائزیشن کرݨ والا سمجھیا ویندا ہے ۔ نتیجے اچ لیگٹ عدم مساوات زیلنگر گروپ دے تجربات اچ خلاف ورزی کرݨ والی ثابت تھئی ۔

ہک اینجھے طریقے نال ، ایندے گروپ ݙکھایا جو حتیٰ جو کوانٹم نظام جتھاں اینگلجمنٹ ممکن نہ اے غیر کلاسیکی خصوصیات دا مظاہرہ کریندے ہن جیڑھے بنیادی غیر متناسب امکانی تقسیم ولوں نہ سمجھائے ونڄ سڳدے ۔

### نیوٹران انٹرفیرومیٹری
اینٹون زیلنگر دا ابتدائی کم شئیت ایندا سب توں گھٹ ڄاݨا ویندا کم ہے ۔ نیوٹران انٹرفیرومیٹری تے ایندا کم ایندی بعد دی پرکھ پرچول دی بنیاد فراہم کریندا ہے ۔

ایندی تھیسس سپروائزر ، ہیلمٹ راؤچ دے گروپ دے رکن دے طور تے ، ویانا دی ٹیکنیکل یونیورسٹی اچ ، زیلنگر گرینوبل اچ انسٹی ٹیوٹ لاؤ-لینگوین (ILL) اچ ٻہوں سارے نیوٹران انٹرفیرومیٹری تجربات اچ حصہ گھدا ۔ ایندے پہلے اینجھے تجربے کوانٹم میکینکس دی ہک بنیادی پیش گوئی دی تصدیق کیتی ، گردش تے سپنور مرحلے دی علامت دی تبدیلی ۔ ایندے بعد مادہ لہراں دی مربوط سپن سپرپوزیشن دا پہلا تجرباتی احساس تھیا ۔ انہاں MIT اچ سی جی شل (نوبل انعام یافتہ) دے نال نیوٹران انٹرفیرومیٹری اچ اپݨا کم جاری رکھیا ، خاص طور تے کامل کرسٹل اچ نیوٹران دے متحرک ڈفریکشن اثرات تے توجہ مرکوز کیتی جیڑھے ملٹی ویو مربوط سپرپوزیشن دی وجہ توں ہن ۔ یورپ واپسی دے بعد ، انہاں ٻہوں ٹھنڈے نیوٹران کیتے ہک انٹرفیرومیٹر بݨایا جیڑھا بعد اچ ایٹم نال اینجھے تجربات توں پہلے ہا ۔ اتھاں بنیادی تجربات اچ کوانٹم میکینکس دی لکیریٹی دا سب توں زیادہ درست ٹیسٹ شامل ہا ۔ زیلنگر انسٹیٹیوٹ لاؤ-لینگوین اچ S18 آلے تے ہک ڈبل سلٹ ڈفریکشن تجربہ بݨایا جیڑھا ، بعد اچ ، درستگی اچ ودھ ڳیا تے آلے اچ ہک وقت اچ صرف ہک نیوٹران نال کم کر سڳدا ہا ۔

### اعزازات تے ایوارڈز
·        فزکس اچ نوبل انعام (2022 ، جان کلاؤزر ، ایلین ایسپیکٹ دے نال)

·        میشیئس کوانٹم پرائز ، میشیئس کوانٹم فاؤنڈیشن (2019 ، سٹیفن ویزنر ، چارلس ایچ بینیٹ ، گائلس براسارڈ ، آرتھر ایکرٹ تے پان جیانوی دے نال)

·        فزیکل اینڈ میتھمیٹیکل سائنسز اچ کوزاریلی پرائز ، PNAS تے نیشنل اکیڈمی آف سائنسز (2018 ، الیکسی اے میلنکوف ، ہینڈرک پولسن ناٹروپ ، ماریو کرین ، ویدران ڈنجکو ، مارکس ٹیئرش تے ہانس بریگل دے نال)

·        کوانٹم میکینکس تے انہاں دے اطلاقات اچ بنیادی مسائل تے پرکھ پرچول کیتے جان سٹیورٹ بیل پرائز ، یونیورسٹی آف ٹورنٹو (2017 ، رونالڈ ہینسن تے سی وو نام دے نال)

·        جمہوریہ چیک دی سینیٹ دا سلور میڈل (2017)

·        امریکن ایسوسی ایشن فار دی ایڈوانسمنٹ آف سائنس دا فیلو (2012 اچ منتخب تھیا)

·        فزکس اچ وولف پرائز ، وولف فاؤنڈیشن (2012 ، ایلین ایسپیکٹ تے جان کلاؤزر دے نال)

·        فیڈرل ریپبلک آف جرمنی دے آرڈر آف میرٹ دا سٹار دے نال گرانڈ میرٹ کراس (2009)

·        افتتاحی آئزک نیوٹن میڈل ، انسٹیٹیوٹ آف فزکس (2008)

·        کوانٹم الیکٹرانکس پرائز ، یورپیئن فزیکل سوسائٹی (2007)

·        فزکس اچ کنگ فیصل بین الاقوامی انعام ، کنگ فیصل فاؤنڈیشن (2005)

·        ڈیکارٹس پرائز ، یورپیئن یونین ، IST-QuComm پروجیکٹ تعاون دے رکن دے طور تے (2004)

·        کلوپسٹگ میموریل ایوارڈ ، امریکن ایسوسی ایشن آف فزکس ٹیچرز (2004)

·        آرڈر پور لی میرائٹ فار آرٹس اینڈ سائنسز (2000)

·        یورپیئن آپٹکس پرائز ، یورپیئن آپٹیکل سوسائٹی (1996)

#### آسٹرین انعامات تے ایوارڈز
·        جمہوریہ آسٹریا کیتے خدمات کیتے گولڈ اچ سیش دے نال آنر دا گرانڈ ڈیکوریشن (2024)

·        آسٹریا دا سائنس تے آرٹ کیتے آسٹرین ڈیکوریشن ، جمہوریہ آسٹریا (2001)

### مقبول ثقافت اچ
زیلنگر دا مورگن فری مین تھرو دی ورم ہول دے سیزن 2 اچ انٹرویو کیتا ہے ۔