دھاں

اَڄ وی اوندیاں رَتیاں لال اَکھیں ݙیکھ تے گھر اِچ کم کرݨ آلی ماسی نے پُچھیا

دھی آ کیا ہے توں رات کوں نِوہی سُتی یا اَڄ وی وت رو تے بھیٹݨ؟

نہ، نہ ماسی ہولے ٻول کہیں سُݨ گھدا تے وَت میݙے نال نال تیݙی وی شامت آ ویسی۔

اے آکھ تے گُل کمرے دو چلی ڳئی ، تے سراݨے وچ منہ ݙے کراہیں اپݨی گزری وہاݨی دو جھاتی پاوݨ لڳ پئی۔

کیݙے سوہݨے ݙینہہ ہَن ، اَماں اَبے دے گھر تے اپݨی مرضی نال اُٹھݨ ، اپݨی مرضی نال ٻاہݨ ، نہ ڳالھیں نہ مندے ، نہ کوڑ نہ مکر ، نہ فریب ۔ گھر دے کم کار ، اماں دی خدمت ، کھاوݨ پیوݨ تے آرام ۔ واہ وے میݙے اللہ سائیاں کیوں بھیݨیں ، دھیاں دی ایہو جئی تقدیر ، ہک ٹھڈا شُکارا بھر تے اللہ کوں گُل اَلوایا ۔ میݙا اللہ میں تے کوئی گناہ نی کیتا ، میں تے ساری حیاتی اپݨی ماء دے نانویں لا ݙتی ، بی اے تئیں تعلیم حاصل کر تے گھر ٻہہ ڳیُم ، صرف امّاں دے کیتے جو میݙی بیمار ماء دا خیال کون رکھیسی۔

گُل گُل او گُل ہر ویلے سُمݨ دے علاوہ کوئی کم ہے ، کولر چلا تے شہزادی سُتی پئی ہے۔

اُٹھی کھڑی تھئی تے کولربند ۔ بجلی دا تاں احساس ہی کینی ، ہٹے ویلے موبائل موبائل موبائل ہک دم سس دے دَڑکے تے غصے آلی آواز سُݨ تے میں اپݨے ماضی توں نکھڑ ڳئی۔تے حال دی بٹھی اِچ سڑݨ کیتے اُٹھ کھڑی تھیم ، ہولے ہولے قدماں نال ٻاہر ویڑھے وچ پئی ، کھٹ تے وَت ٻہہ تھیُم ، جیندے اُتے اَدھی دُھپ تے اَدھی چھاں ہئی ۔ وَت اللہ نال ڳالھ !میݙا ربّا اے ظلم دی چُکی کیا ہر گھر اِچ چلدی ہے ، کیا ساریاں سساں ایویں ہوندن؟ کیا اُنھاں دیاں اپݨیاں دھیاں نی ہوندیاں؟ اے سارے سوال ہِک ہک کر تے میݙے من توں اُٹھدے ریہے تے میں اُوں دُھپ دی چلکار دے وچ کافی دیر ٻیٹھی روندی رہی ۔ بھابی بھابی ، اماں سݙیندی پئی ہے ، کوئی ہمسائے آئے ٻیٹھن ذرا تیار وی تھی آئو۔

تُرٹے ہاں تے مونجھے دل کوں ولا تے میں اُٹھی تے کپڑے وٹائے ۔ ݙکھاوے کیتے منہ تے غازہ سُرخی لا تے بھاری قدمیں نال تلے لہہ ڳیُم۔

آ میݙی دھی ، بختیں والی ݙیکھ تے سہی، تیݙی آنٹی تیکوںݙیکھݨ اَئے ٻیٹھن ، آ انھاں کوں مِل گُل بیٹا ۔ اے جھوٹا پیار تے تھوڑی دیر پہلے والا رنگ ݙیکھ تے میں حیران پریشان تھی ڳیُم ، کیا اے اوہو میݙی سس ہے ۔ جیڑھی لحظہ پہلے میکوں دڑکے ݙے کے آئی ہے؟ ایہو سوچیندی ٻیٹھی ہَم جو او آنٹی ٻولے بیٹا کیا حال ہے میں جھوٹی کِھل منہ تے سجا تے آکھیُم ، میں بالکل ٹھیک آنٹی تُساں سݨائو۔

میں وی ٹھیک بیٹا ، آنٹی نے کِھل تے جواب ݙتا۔

تھوڑی دیر ٻہہ تے میں کچن دو چلی ڳیُم ۔ چائے دے نال نمکو تے بسکٹ سجا تے ٹرے ، میں ونجٖ نے خود ولدا ، اپݨے کمرے دو ٹُرپیُم ۔ ہالی میں برآمدے وچ ہَم جو سس دیاں آوازاں سُݨ تے کھڑ ڳیُم ، اوں ہمسائی دے سامݨے میٖے تعریفاں دے پُل ٻدھ ݙتے۔

میݙے اَکھیں وچوں ہنجوں دی تندیر لڳ پئی تے میں سوچاں گھݨ گھیری وچ تھٻاکے کھاندی وَت کتھائیں پُجٖ ڳیُم ۔ اماں آہدی ہئی گُل توں وݙی بخت والی ہِیں ، ݙیکھ تیݙے بھراویں دا کاروبار کیویں ودھدا ویندے ، ہک توں تے نیں اُنھاں دی بھیݨ جیڑھی اماں دی خدمت کریندی ۔ اماں کیتے دُعا منگدیں ، میݙی دھی گُل توں ٻہوں سُگھڑ ہِیں۔جیڑھے گھر ویس تاں اوہ نہال نہال تھیسن ، تیکوں ݙیکھ تے۔

او بدبخت کوں ݙیکھ ہاں او وَت ڈٹھی، مری پئی ہوسی ۔ منحوس جیڑھے ݙینہ دی آئی ہے گھر وچ رزق ہی ختم تھی ڳئے۔

میݙے کناں اِچ اے آواز اَئی تے میں اَکھیں مَلیندے ہویاں جی آکھ تے اُٹھی ٻیٹھی۔

اماں توں تاں ٹُر ڳئیں ، میݙے کیتے کیڑھا رستہ چھوڑ ڳئیں ، توں تاں میکوں بخت آور آہدی ہانویں۔

اِتھاں تاں سوائے منحوس دے ناں نال میکوں سݙیا ویندے ، منحوس دے ناں نال ۔ پیریں دی چاپ سُݨ تے میں ہنجوں پونجھ گھدے تے کچن اِچ وڑ ڳیُم تے تھاں دھووݨ لڳ پیُم۔کچن صاف کر تے وَت مری ہوئی آواز نال میں سس کنوں پُچھیا ، آنٹی اَڄ کیا پکاوݨے ؟ تے اوں زہر بھرے انداز وچ میکوں ݙٹھا تے ٻولی ایہو جئی کہیں جلدی ہے۔ ہُݨیں تاں کھادے وے ، صبر کر ڈھیر بُکھ لڳی پئی ہے ۔ سوائے کھاوݨ دے ٻیا وی کوئی کم ہے ۔ اِتھائیں ہک پاسے سٹول تے ٻہہ کرائیں میں وَت سوچاں وچ ٻݙ ڳیُم ۔ اماں میݙی سوہݨی اماں میں تے اپݨی پڑھائی وی پوری نہ کیتی ، اماں تیݙے کیتے پر توں وی بے وفائی کر ڳیوں ۔ میکوں کلہا چھوڑ تے ۔ میڈی ماء وی توں ہانویں ، میݙی بھیݨ وی توں ہانویں ، میݙی سہیلی وی توں ہانویں ، سبھے سانگے تروڑ ڳئیں ، آ ݙیکھ تے سہی اماں ۔ گُل اصلوں کلہی تھی ڳئی ہے ۔ تیݙے بعد میݙا کوئی کائنی ، شادی تھئی تے خوش تھیُم جو اے وی اماں ، ابّا ہِن ، اماں دی خدمت کریساں اَتے میکوں پیار کریسن ۔ پر اماں اے سب کیا ہے؟ میں تے اُنھاں کوں بھاندی وی نمی۔

بس او ݙیکھ ہُݨ اُتھاں جُڑ تے ٻہہ ڳئتی ہے ، ساݙیاں ڳالھیں سُݨݨ کیتے ۔ ایہو یتیم اساݙے پلے لکھی کھڑی ہئی ۔ اینجھی منحوس قدم ہے جݙاں دی اَئی ہے ، پئے (خاوند)ایندا بے روزگار تھی ڳئے ، اساݙے ساریاں کوں کھا ڳئی ہے ، بدبخت شالا نکلے دفع تھیوے۔

میکوں ایویں لڳیا جیویں من دا پتھر میݙے سینے تے آ ڈَٹھا ہووے ۔ میں ہولے ہولے جُتی پا تے اپݨے کمرے دو ٹُر پیُم۔

اتنے وچ عصر دی اذان تھئی تے میں وضو کیتا تے نماز نیت گھدی ۔ پر کتھاں نماز ہی نہ پڑھی ونجٖے ۔ سوچاں وَت سرپٹ آئیاں ۔ جو اے عورت کیہو جئی ہے لوکیں دے اَڳوں تعریفاں تے منہ سامݨے بے عزتی مہݨے ۔ روندی ٻیٹھی ہَم تے اتنے وچ قاسم جیڑھا میݙا خاوند ہئی آیا تے میݙا منہ اُچا کیتا تے ٻولیا کیا تھی ڳئے ، ہر ویلے بھلا تھیوی رووݨ چنڳا نی ہوندا ، میں کیا کراں ، اماں کوں کیویں سمجھاواں ، خود سمجھ نی آندی جو او ایویں کیوں کریندن۔ میݙی نوکری وی تاں کائنی ، اے پریشانی وی ہے ۔ اے ڳالھیں کریندا او ولدا اپݨی ماء کول ونجٖ ٻیٹھا ، او وی ݙردا ہئی کیوں جو اوندی ماء اے وی نہ چاہندی ہئی جو او میݙے کول ٻاہوے ، میکوں کتھائیں نال گھن ونجٖے۔

میں رو، رو تے اللہ کولوں دُعا منگی تے گلہ کیتم جو میݙا سوہݨا اللہ میں تے ساری حیاتی ماء پیئو دے گھر خدمت کرکر تے اَئی آں ، ہر کہیں دا احساس کریندی ہَم ۔ اِتھاں وی سارے گھر کوں سانبھی کھڑی آں ، اَتے میکوں ہٹھے ویلے طعنے کیوں ݙیندن۔ یا اللہ میں کیا کراں؟ کیا جرم ہے میݙا۔ اگر خاوند بیمار ہے تاں مجرم میں ، اگر خاوند دی نوکری ختم تھی ڳئی تاں میں قصوروار ، گھر وچ کوئی بیمار تھئے تاں میݙے ذمے ۔ کوئی نقصان تھیوے تاں الزام میݙے اُتے ، گھر وچ کوئی وی وادھا گھاٹا تھیوے تے میں منحوس ، میں یتیم ، میں بدبخت ، کیا میݙا اللہ یتیمی وی ہُݨ طعنہ ہے ،کیوں لوک اپݨے اندر جھاتی نی پیندے ، تے اپݨے رویے تے غور نی کریندے ۔سوائے ݙوجھیاں کوں الزام ݙیوݨ دے یا اللہ چنڳے بھلے گھر ایں واسطے تُرٹ ویندن جتھاں ایہو جئیں ورتاوے تے ایہو جئیں لوگ ہوون۔

میݙا سوہݨاں اللہ ݙس میں کیکوں دھانہہ ݙیواں ، تلے ٻہواں تے ساݙیاں ڳالھیں سُݨدی ہاں اُتے کمرے وچ ونجٖ ٻہواں تے سُݨدی ہاں کولر چلیندی ہے ۔ کتھاں ونجٖاں اللہ میݙی جا کتھاں ہے۔

کیکوں دل دا حال سُݨاواں پیاری اماں تیݙے بعد

آپ مُرادی بہہ اَلاواں  ، پیاری اماں تیݙے بعد

٭٭٭

## حوالہ
کتاب: سُکے پتراں دا ݙُسکار، رضوانہ تبسم درانی ، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ملتان