open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ٹوپونیمی

## ٹوپونیمی
Toponymy, also known as Toponymics – Study of place names

ٹوپونیمی، جینکوں ٹوپونیمکس وی آکھیا ویندا ہے، جگہاں دے ناں دے مطالعے دا ناں ہے۔ ایں علم وچ جگہاں دے ناں دی تاریخ، معنی، اصل، اتے ارتقاء دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ ٹوپونیمی دا مقصد جگہاں دے ناں دے ذریعے انہاں دی ثقافتی، تاریخی، اتے جغرافیائی اہمیت کوں سمجھݨ، انہاں دے ذریعے مختلف زباناں اتے ثقافتاں دے درمیان تعلقات دا پتا لاوݨ، اتے انہاں دے ذریعے مختلف تہذیباں دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق لسانیات، تاریخ، جغرافیہ، اتے اینتھروپولوجی نال جڑیا ہویا ہے۔

ٹوپونیمی وچ جگہاں دے ناں دی اصل اتے معنی دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ ٹوپونیمسٹ مختلف طریقیاں نال جگہاں دے ناں دی اصل اتے معنی دا پتا لڳاوندے ہن، جیندے وچ تاریخی دستاویزات، لسانی تجزیہ، اتے مقامی روایات شامل ہوندیاں ہن۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں جگہاں دے ناں مختلف زباناں اتے ثقافتاں توں متاثر تھئے ہن، اتے کیویں انہاں دے ذریعے مختلف تاریخی واقعات اتے جغرافیائی خصوصیات کوں یاد کیتا ویندا ہے۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں جگہاں دے ناں وقت دے نال نال تبدیل تھئے ہن، اتے کیویں انہاں دے ذریعے مختلف تہذیباں دے بارے وچ معلومات حاصل کیتی ونڄ سڳدی ہے۔ جگہاں دے ناں دی ثقافتی، تاریخی، اتے جغرافیائی اہمیت دا مطالعہ وی ٹوپونیمی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ٹوپونیمسٹ جگہاں دے ناں دے ذریعے انہاں دی ثقافتی اہمیت دا پتا لڳاوندے ہن، جیندے وچ انہاں دے مذہبی، سماجی، اتے اقتصادی پہلو شامل ہوندے ہن۔ او جگہاں دے ناں دے ذریعے انہاں دی تاریخی اہمیت دا وی پتا لڳاوندے ہن، جیندے وچ انہاں دے تاریخی واقعات، مشہور شخصیات، اتے تہذیبی ورثہ شامل ہوندے۔ او جگہاں دے ناں دے ذریعے انہاں دی جغرافیائی اہمیت دا وی پتا لڳاوندے ہن، جیندے وچ انہاں دی طبیعی خصوصیات، موسمی حالات، اتے قدرتی وسائل شامل ہوندے ہن۔

ٹوپونیمی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ تاریخ وچ، ٹوپونیمی دا استعمال مختلف تاریخی واقعات اتے تہذیباں دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ جغرافیہ وچ، ٹوپونیمی دا استعمال مختلف جغرافیائی خصوصیات اتے انہاں دے انسانی سرگرمیاں تے اثرات دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ لسانیات وچ، ٹوپونیمی دا استعمال مختلف زباناں اتے انہاں دے درمیان تعلقات دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ اینتھروپولوجی وچ، ٹوپونیمی دا استعمال مختلف ثقافتاں اتے انہاں دے سماجی ڈھانچے دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ٹوپونیمی دا مطالعہ جگہاں دے ناں دی ثقافتی، تاریخی، اتے جغرافیائی اہمیت کوں سمجھݨ، انہاں دے ذریعے مختلف زباناں اتے ثقافتاں دے درمیان تعلقات دا پتا لاوݨ، اتے انہاں دے ذریعے مختلف تہذیباں دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨ وچ مدد کریندے۔ ٹوپونیمسٹ جگہاں دے ناں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے تاریخ، جغرافیہ، لسانیات، اتے اینتھروپولوجی کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ٹوپونیمی دا مطالعہ جدید تاریخ، جغرافیہ، لسانیات، اتے اینتھروپولوجی کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
شہلا رضا

سیدہ شہلہ رضا زیدی (اردو: شہلہ رضا) (ڄَمَّݨ: 15 مئی 1964، کراچی، پاکستان) ہِک پاکستان پیپلز پارٹی دی سیاست دان اَتے سندھ صوبے توں پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن ہِن۔ 2008 وِچ، انّھاں کوں سندھ اسمبلی دی تیرھویں اسمبلی وِچ متفقہ طور تے ڈپٹی اسپیکر منتخب کِیتا ڳیا ہئی، اَتے 2013 وِچ چوݙھویں اسمبلی وِچ اِیں عہدے کِیتے وَلا منتخب تھئی ہَن۔

## ابتدائی تعلیم
رضا نے اپݨی اَندر گریجویٹ اَتے گریجویٹ تعلیم کراچی یونیورسٹی توں حاصل کیتی اَتے 1991 وِچ فزیالوجی وِچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔

### سیاسی حیاتی
اُنّھاں دا سیاسی کیرئیر اِیں ویلے شروع تھیا جݙݨ اوہ یونیورسٹی وِچ پڑھدیاں ہَن۔ 1986 وِچ، انّھاں نے پیپلز اسٹوڈنٹس فیڈریشن وِچ شمولیت اختیار کیتی، جیڑھا پاکستان پیپلز پارٹی دا طلبہ وِنگ ہئی، اُوہ ویلہ جݙݨ سیاسی سرگرمیاں تے پابندی ہئی۔ اُنّھاں دی سرگرمی اِیں فوجی حکومت دے دور وِچ شروع تھئی۔ ترئے سال دے بعد، رضا کوں پیپلز اسٹوڈنٹس فیڈریشن دے جوائنٹ سیکریٹری دے طور تے منتخب کِیتا ڳیا۔

1990 وِچ، دائیں بازو دے قدامت پسند اتحاد، اسلامی ڈیموکریٹک الائنس (IDA) دی حکومت بݨاوݨ دے بعد، انّھاں کوں اُنّھاں دی سیاسی سرگرمیاں دے سبب، ݙوہاں قتل اَتے غیر قانونی ہتھیار رکھݨ دے الزامات دی بَنیاد تے گرفتار کِیتا ڳیا اَتے تقریباً ہِک مہینے تک قید وِچ رکھیا ڳیا۔ بعد وِچ اِیہ الزامات واپس گِھن گِھدّے ڳئے۔

سیاسی طور تے اوہ بینظیر بھٹو دی شاگرد ہَن، جیڑھیاں نے انّھاں کوں 2009 دے انتخابات وِچ سندھ اسمبلی دے "زنانیاں کِیتے مخصوص نشست" کِیتے چُݨیا ہئی۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 2018ء کنوں 2023ء
ونکی:سندھ صوبائی اسمبلی دیاں اراکین زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاست دان
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ٹراماٹولوجی

## ٹراماٹولوجی
Traumatology – Medicine branch – study of wounds and their effects 

ٹراماٹولوجی، طب دی او لڑی ہے جیڑھی زخم اتے انہاں دے اثرات دا مطالعہ کریندی ہے۔ ایں علم وچ جسمانی صدمے دی وجہ توں تھیوݨ والے زخم، انہاں دی تشخیص، علاج، اتے بحالی دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ ٹراماٹولوجی دا مقصد زخمی لوکاں دی فوری اتے موثر ݙیکھ بھال فراہم کرݨا، انہاں دی زندگی بچاوݨا، انہاں دی جسمانی اتے ذہنی صحت کوں بحال کرݨا، اتے انہاں دی معاشرے وچ واپسی کوں ممکن بݨاوݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق سرجری، آرتھوپیڈکس، نیورولوجی، نفسیات، اتے بحالی طب نال جڑیا ہویا ہے۔

ٹراماٹولوجی وچ زخم دی تشخیص اتے علاج ہک بنیادی پہلو ہے۔ ٹراماٹولوجسٹ زخمی لوکاں دی فوری طبی جانچ کریندے ہن، انہاں دے زخم دی نوعیت اتے شدت دا اندازہ لڳاوندے ہن، اتے فوری طور تے انہاں دے علاج دا آغاز کریندے ہن۔ او مختلف طبی طریقیاں دا استعمال کر تے زخم دا علاج کریندے ہن، جیندے وچ سرجری، دوائیاں، اتے پٹیاں شامل ہوندیاں ہن۔ او زخمی لوکاں دی بحالی کیتے وی اقدامات کریندے ہن، جیندے وچ فزیوتھراپی، پیشہ ورانہ تھراپی، اتے نفسیاتی مشاورت شامل ہوندیاں ہن۔ زخم دے اثرات دا مطالعہ وی ٹراماٹولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ٹراماٹولوجسٹ زخمی لوکاں تے زخم دے جسمانی اتے ذہنی اثرات دا مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ درد، معذوری، نفسیاتی صدمہ، اتے معاشرتی اثرات شامل ہوندے ہن۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف عوامل، جیویں کہ زخم دی نوعیت، زخمی دی عمر، اتے سماجی مدد، زخم دے اثرات کوں متاثر کریندے ہن۔ او زخمی لوکاں دی بحالی کیتے انہاں دے انفرادی ضروریات دے مطابق منصوبے بݨاوندے ہن۔

ٹراماٹولوجی دا استعمال مختلف طبی سہولیات وچ تھی سڳدے۔ ایمرجنسی ڈیپارٹمنٹس وچ، ٹراماٹولوجسٹ فوری طور تے زخمی لوکاں دی ݙیکھ بھال کریندے ہن۔ ہسپتالاں وچ، ٹراماٹولوجسٹ زخمی لوکاں دا علاج کریندے ہن اتے انہاں دی بحالی کیتے اقدامات کریندے ہن۔ بحالی سینٹرز وچ، ٹراماٹولوجسٹ زخمی لوکاں دی جسمانی اتے ذہنی بحالی کیتے مختلف تھراپی فراہم کریندے ہن۔ ٹراماٹولوجی دا مطالعہ زخمی لوکاں دی فوری اتے موثر ݙیکھ بھال فراہم کرݨ، انہاں دی زندگی بچاوݨ، انہاں دی جسمانی اتے ذہنی صحت کوں بحال کرݨ، اتے انہاں دی معاشرے وچ واپسی کوں ممکن بݨاوݨ وچ مدد کریندے۔ ٹراماٹولوجسٹ زخمی لوکاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے سرجری، آرتھوپیڈکس، نیورولوجی، نفسیات، اتے بحالی طب کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ٹراماٹولوجی دا مطالعہ جدید سرجری، آرتھوپیڈکس، نیورولوجی، نفسیات، اتے بحالی طب کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
ٹرائیبولوجی

## ٹرائیبولوجی
Tribology – Science and engineering of interacting surfaces in relative motion

ٹرائیبولوجی، سائنس اتے انجینئرنگ دی او لڑی ہے جیڑھی متعلقہ حرکت وچ تعامل کرݨ والیاں سطحاں دا مطالعہ کریندی ہے۔ ایں علم وچ رڳڑ، گھسائی، اتے لبرییکیشن دے میکانزم دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ ٹرائیبولوجی دا مقصد انہاں میکانزم کوں سمجھݨ، انہاں دے اثرات کوں گھٹاوݨ دے طریقے ڳولݨا، اتے مختلف صنعتی اتے تکنیکی نظاماں دی کارکردگی اتے پائیداری کوں بہتر بݨاوݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق مواد سائنس، مکینیکل انجینئرنگ، کیمیا، اتے فزکس نال جڑیا ہویا ہے۔

ٹرائیبولوجی وچ رڳڑ، گھسائی، اتے لبرییکیشن دے میکانزم دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ رڳڑ او قوت ہے جیڑھی ݙو سطحاں دے درمیان حرکت دی مزاحمت کریندی ہے۔ گھسائی او عمل ہے جیندے وچ سطحاں دا مواد حرکت دے دوران ختم تھی ویندا ہے۔ لبرییکیشن او عمل ہے جیندے وچ ݙو سطحاں دے درمیان ہک لبرییکنٹ داخل کیتا ویندا ہے، جیڑھا رڳڑ اتے گھسائی کوں گھٹاوݨ وچ مدد کریندا ہے۔ ٹرائیبولوجسٹ انہاں میکانزم دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف عوامل، جیویں کہ مواد دی خصوصیات، سطح دی ساخت، ٻوجھ، رفتار، اتے درجہ حرارت، رڳڑ، گھسائی، اتے لبرییکیشن کوں متاثر کریندے ہن۔ او مختلف تجرباتی طریقیاں اتے کمپیوٹر ماڈل دا استعمال کر تے انہاں میکانزم دی پیش گوئی وی کریندے ہن۔ رڳڑ اتے گھسائی دے اثرات کوں گھٹاوݨ اتے نظاماں دی کارکردگی کوں بہتر بݨاوݨ دے طریقے ڳولݨا وی ٹرائیبولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ٹرائیبولوجسٹ مختلف لبرییکنٹس، کوٹنگز، اتے سطح دی اصلاح دے طریقے تیار کریندے ہن، جیڑھے رڳڑ اتے گھسائی کوں گھٹاوݨ وچ مدد کریندے ہن۔ او مختلف صنعتی اتے تکنیکی نظاماں دی ڈیزائن اتے آپٹیمائزیشن کیتے وی تجاویز ݙیندے ہن، تاں جو انہاں دی کارکردگی اتے پائیداری کوں بہتر بݨایا ونڄ سڳے۔

ٹرائیبولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ آٹوموٹو انڈسٹری وچ، ٹرائیبولوجی دا استعمال انجݨ، گیئرز، اتے بریکاں دی کارکردگی اتے پائیداری کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ایرو اسپیس انڈسٹری وچ، ٹرائیبولوجی دا استعمال ہوائی جہازاں اتے خلائی جہازاں دے اجزاء دی کارکردگی اتے پائیداری کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ مینوفیکچرنگ انڈسٹری وچ، ٹرائیبولوجی دا استعمال کٹنگ ٹولز، بیئرنگز، اتے ݙوجھے مشینری دی کارکردگی اتے پائیداری کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ میڈیکل انڈسٹری وچ، ٹرائیبولوجی دا استعمال مصنوعی جوڑوں اتے ݙوجھے طبی آلات دی کارکردگی اتے پائیداری کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔

ٹرائیبولوجی دا مطالعہ متعلقہ حرکت وچ تعامل کرݨ والیاں سطحاں دے بارے وچ معلومات فراہم کر تے مختلف صنعتی اتے تکنیکی نظاماں دی کارکردگی اتے پائیداری کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کریندے۔ ٹرائیبولوجسٹ رڳڑ، گھسائی، اتے لبرییکیشن دے بارے وچ معلومات جمع کر تے مواد سائنس، مکینیکل انجینئرنگ، کیمیا، اتے فزکس کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ٹرائیبولوجی دا مطالعہ جدید مواد سائنس، مکینیکل انجینئرنگ، کیمیا، اتے فزکس کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
شگفتہ جمانی

شگفتہ جُمانی (اردو: شگفتہ جمانی، انگریزی: Shagufta Jumani) (ڄَمَّݨ: ؟) ہِک پاکستانی سیاست دان ہِن جیڑھی اگست 2018ء توں پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن ہِن۔ اِیں توں پہلے 2002ء توں مئی 2018ء تئیں قومی اسمبلی دی رکن رہ چکی ہِن۔

## سیاسی حیاتی

### 2002ء دے عام انتخابات
شگفتہ 2002ء دے عام انتخابات وِچ سندھ توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان پیپلز پارٹی دی اُمیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن منتخب تھئی ہَن۔

### 2008ء دے عام انتخابات
شگفتہ 2008ء دے پاکستانی عام انتخابات وِچ سندھ توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان پیپلز پارٹی دی اُمیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن منتخب تھئی ہَن۔

### 2013ء دے عام انتخابات
شگفتہ جُمانی 2013ء دے پاکستانی عام انتخابات وِچ سندھ توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان پیپلز پارٹی دی اُمیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی وِچ دوبارہ منتخب تھئی ہَن۔

### 2018ء دے عام انتخابات
شگفتہ جُمانی 2018ء دے عام انتخابات وِچ سندھ توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان پیپلز پارٹی دی اُمیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن ہِک وار پِھر منتخب تھئی ہَن۔

## حوالے

ونکی:سندھی سیاست دان
ونکی:سندھ دے سیاستدان
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:سندھ دیاں شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ٹرائیکولوجی

## ٹرائیکولوجی
Trichology – The study of the hair and scalp

ٹرائیکولوجی، وال اتے چمڑی دے مطالعے دا ناں ہے۔ ایں علم وچ والاں دی ساخت، نمو، اتے امراض دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ ٹرائیکولوجی دا مقصد والاں دی صحت کوں برقرار رکھݨا، والاں دے گرݨ اتے ݙوجھے مسائل دا علاج کرݨا، اتے والاں دی خوبصورتی کوں ودھاوݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق طب، ڈرمیٹولوجی، کاسمیٹولوجی، اتے بائیولوجی نال جڑیا ہویا ہے۔

ٹرائیکولوجی وچ والاں دی ساخت اتے نمو دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ وال کیراٹین دے بݨے ہوندے ہن، جیڑھا ہک پروٹین ہے۔ والاں دی ساخت وچ فولیکل، شافٹ، اتے روٹ شامل ہوندے ہن۔ والاں دی نمو ہک پیچیدہ عمل ہے، جیڑھا مختلف مراحل توں گزردے ہن، جیندے وچ ایناجن، کیٹاجن، اتے ٹیلوجن شامل ہوندے ہن۔ ٹرائیکولوجسٹ والاں دی ساخت اتے نمو دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف عوامل، جیویں کہ جینیات، ہارمونز، غذائیت، اتے تناؤ، والاں دی صحت کوں متاثر کریندے ہن۔ او والاں دے گرݨ اتے ݙوجھے مسائل دی تشخیص اتے علاج کیتے مختلف طریقے استعمال کریندے ہن، جیندے وچ والاں دی جانچ، خون دی جانچ، اتے بایوپسی شامل ہوندے ہن۔ والاں دے امراض دا مطالعہ اتے علاج وی ٹرائیکولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ والاں دے مختلف امراض ہوندے ہن، جیویں کہ ایلوپیشیا، سیبورریک ڈرمیٹائٹس، اتے سوریاسس۔ ٹرائیکولوجسٹ انہاں امراض دی تشخیص کر تے انہاں دا علاج کریندے ہن، جیندے وچ دوائیاں، لیزر تھراپی، اتے والاں دی پیوند کاری شامل ہوندے ہن۔ او والاں دی صحت کوں برقرار رکھݨ کیتے مختلف تجاویز وی ݙیندے ہن، جیویں کہ صحت مند غذا، مناسب والاں دی ݙیکھ بھال، اتے تناؤ دا انتظام۔

ٹرائیکولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ ڈرمیٹولوجی وچ، ٹرائیکولوجی دا استعمال والاں دے امراض دی تشخیص اتے علاج کیتے کیتا ویندا ہے۔ کاسمیٹولوجی وچ، ٹرائیکولوجی دا استعمال والاں دی خوبصورتی کوں ودھاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ بائیولوجی وچ، ٹرائیکولوجی دا استعمال والاں دی ساخت اتے نمو دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ٹرائیکولوجی دا مطالعہ والاں دی صحت کوں برقرار رکھݨ، والاں دے گرݨ اتے ݙوجھے مسائل دا علاج کرݨ، اتے والاں دی خوبصورتی کوں ودھاوݨ وچ مدد کریندے۔ ٹرائیکولوجسٹ والاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے ڈرمیٹولوجی، کاسمیٹولوجی، اتے بائیولوجی کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ٹرائیکولوجی دا مطالعہ جدید ڈرمیٹولوجی، کاسمیٹولوجی، اتے بائیولوجی کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
ٹروفولوجی

## ٹروفولوجی
Trophology – Science of nutrition

ٹروفولوجی، غذائیت دی سائنس ہے۔ ایں علم وچ خوراک دے اجزاء، انہاں دا انسانی جسم تے اثر، اتے صحت کوں برقرار رکھݨ کیتے ضروری غذائی اجزاء دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ ٹروفولوجی دا مقصد صحت مند خوراک دے اصول وضع کرݨا، غذائی کمی کوں دور کرݨ دے طریقے ڳولݨا، اتے مختلف بیماریاں وچ غذائی مداخلت دے ذریعے علاج فراہم کرݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق حیاتیاتی کیمیا، فزیالوجی، طب، اتے صحت عامہ نال جڑیا ہویا ہے۔

ٹروفولوجی وچ خوراک دے اجزاء دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ خوراک وچ مختلف اجزاء موجود ہوندے ہن، جیویں کہ کاربوہائیڈریٹس، پروٹینز، چکنائی، وٹامنز، اتے معدنیات۔ ٹروفولوجسٹ انہاں اجزاء دی کیمیائی ساخت، انہاں دے جسم وچ جذب تھیوݨ دے طریقے، اتے انہاں دے جسم تے اثرات دا مطالعہ کریندے ہن۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف اجزاء جسم کوں توانائی فراہم کریندے ہن، جسم دی تعمیر اتے مرمت وچ مدد کریندے ہن، اتے جسمانی افعال کوں منظم کریندے ہن۔ انسانی جسم تے خوراک دے اثرات دا مطالعہ وی ٹروفولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ٹروفولوجسٹ ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف خوراکاں جسم دے مختلف اعضاء اتے نظاماں کوں متاثر کریندیاں ہن۔ او غذائی کمی دے اثرات دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیویں کہ وٹامنز اتے معدنیات دی تھوڑ دی وجہ توں تھیوݨ والیاں بیماریاں۔ او مختلف بیماریاں وچ غذائی مداخلت دے ذریعے علاج دے طریقے وی ڳولیندے ہن، جیویں کہ ذیابیطس، دل دیاں بیماریاں، اتے کینسر وچ خوراک دی اہمیت۔

صحت مند خوراک دے اصول وضع کرݨا اتے غذائی کمی کوں دور کرݨ دے طریقے ڳولݨا ٹروفولوجی دا ہک خاص شعبہ ہے۔ ٹروفولوجسٹ صحت مند خوراک دے اصول وضع کرݨ کیتے مختلف تحقیقاں کریندے ہن، جیندے وچ مختلف آبادیوں وچ خوراک دے نمونیاں دا مطالعہ شامل ہوندے۔ او غذائی کمی کوں دور کرݨ کیتے مختلف طریقے استعمال کریندے ہن، جیویں کہ غذائی سپلیمنٹس، غذائی تعلیم، اتے غذائی مداخلت دے پروگرام۔ او مختلف بیماریاں وچ غذائی مداخلت دے ذریعے علاج دے طریقے وی ڳولیندے ہن، جیویں کہ غذائی تھراپی اتے غذائی مشاورت۔ ٹروفولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ طب وچ، ٹروفولوجی دا استعمال مختلف بیماریاں دی روک تھام اتے علاج کیتے کیتا ویندا ہے۔ صحت عامہ وچ، ٹروفولوجی دا استعمال صحت مند خوراک دے بارے وچ آگاہی پیدا کرݨ اتے غذائی کمی کوں دور کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ کھیݙاں دی غذائیت وچ، ٹروفولوجی دا استعمال کھلاڑیوں دی کارکردگی کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔

ٹروفولوجی دا مطالعہ خوراک دے اجزاء، انہاں دے انسانی جسم تے اثر، اتے صحت کوں برقرار رکھݨ کیتے ضروری غذائی اجزاء دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندے۔ ٹروفولوجسٹ غذائیت دے بارے وچ معلومات جمع کر تے طب، صحت عامہ، اتے کھیݙاں دی غذائیت کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ٹروفولوجی دا مطالعہ جدید حیاتیاتی کیمیا، فزیالوجی، طب، اتے صحت عامہ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
ٹاکسیکولوجی

## ٹاکسیکولوجی
Toxicology – Study of substances harmful to living organisms

ٹاکسیکولوجی، او سائنس ہے جیڑھی جانداراں کیتے نقصان دہ مادیاں دا مطالعہ کریندی ہے۔ ایں علم وچ انہاں مادیاں دی ساخت، خصوصیات، اتے جانداراں تے اثرات دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ ٹاکسیکولوجی دا مقصد انہاں مادیاں دی سنڄاݨ کرݨا، انہاں دی زہریلے پن دا اندازہ لاوݨ، اتے جانداراں کوں انہاں دے خینسی اثرات توں بچاوݨ دے طریقے ڳولݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق بائیولوجی، کیمیا، طب، اتے صحت عامہ نال جڑیا ہویا ہے۔

ٹاکسیکولوجی وچ زہریلے مادیاں دی سنڄاݨ اتے انہاں دے اثرات دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ ٹاکسیکولوجسٹ مختلف طریقیاں نال زہریلے مادیاں دی سنڄاݨ کریندے ہن، جیندے وچ کیمیائی تجزیہ، حیاتیاتی جانچ، اتے تجرباتی مطالعہ شامل ہوندے ہن۔ او انہاں مادیاں دے جانداراں تے اثرات دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ انہاں دی زہریلے پن دی سطح، جسمانی اعضاء تے اثرات، اتے جینیاتی تبدیلیاں شامل ہوندیاں ہن۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف عوامل، جیویں کہ خوراک، نمائش دا دورانیہ، اتے جاندار دی حساسیت، زہریلے مادیاں دے اثرات کوں متاثر کریندے ہن۔ زہریلے مادیاں توں بچاوݨ دے طریقے ڳولݨا وی ٹاکسیکولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ٹاکسیکولوجسٹ زہریلے مادیاں دے خطرات دا اندازہ لا تے انہاں توں بچاوݨ دے طریقے ڳولیندے ہن، جیندے وچ حفاظتی اقدامات، علاج، اتے روک تھام شامل ہوندیاں ہن۔ او مختلف زہریلے مادیاں دے خلاف اینٹی ڈوٹس وی تیار کریندے ہن، جیڑھے انہاں دے خینسی اثرات کوں ختم کریندے ہن۔

ٹاکسیکولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ طب وچ، ٹاکسیکولوجی دا استعمال زہریلے مادیاں دی وجہ توں تھیوݨ والیاں بیماریاں دی تشخیص اتے علاج کیتے کیتا ویندا ہے۔ صحت عامہ وچ، ٹاکسیکولوجی دا استعمال زہریلے مادیاں دے خطرات توں بچاوݨ اتے صحت مند ماحول کوں برقرار رکھݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ صنعت وچ، ٹاکسیکولوجی دا استعمال زہریلے مادیاں دے محفوظ استعمال اتے انہاں دے خینسی اثرات کوں گھٹاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ زراعت وچ، ٹاکسیکولوجی دا استعمال کیڑے مار دوائیاں اتے کھاداں دے محفوظ استعمال کیتے کیتا ویندا ہے۔ ماحولیاتی سائنس وچ، ٹاکسیکولوجی دا استعمال ماحول وچ زہریلے مادیاں دے اثرات دا مطالعہ کرݨ اتے انہاں دے توں بچاوݨ دے طریقے ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔

ٹاکسیکولوجی دا مطالعہ جانداراں کیتے نقصان دہ مادیاں دی سنڄاݨ کرݨ، انہاں دی زہریلے پن دا اندازہ لاوݨ، اتے جانداراں کوں انہاں دے خینسی اثرات توں بچاوݨ دے طریقے ڳولݨ وچ مدد کریندے۔ ٹاکسیکولوجسٹ زہریلے مادیاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے طب، صحت عامہ، صنعت، زراعت، اتے ماحولیاتی سائنس کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ٹاکسیکولوجی دا مطالعہ جدید بائیولوجی، کیمیا، طب، اتے صحت عامہ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
شکیلہ لقمان

شکیلہ لقمان (اردو: شکیلہ لقمان) ہِک پاکستانی سیاست دان ہِن جیڑھی دسمبر 2021 توں اگست 2018 تئیں اَتے جون 2013 توں مئی 2018 تئیں پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن رہ چکی ہِن۔

## سیاسی حیاتی
شکیلہ 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وِچ پاکستان مسلم لیگ (ن) دی اُمیدوار دے طور تے پنجاب توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان دی قومی اسمبلی کِیتے منتخب تھئی ہَن۔ 

24 دسمبر 2021 کوں، انّھاں کوں پاکستان مسلم لیگ (ن) دی اُمیدوار دے طور تے پنجاب توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے قومی اسمبلی کِیتے وَلا منتخب کِیتا ڳیا، اِیں ویلے شائستہ پرویز ہِک ضمنی انتخاب وِچ عام نشست تے منتخب تھی ڳئی ہَن۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
تسیگانولوجی

## تسیگانولوجی
Tsiganology – study of gypsies

تسیگانولوجی، خانہ بدوشاں دے مطالعے دا ناں ہے۔ ایں علم وچ خانہ بدوشاں دی تاریخ، ثقافت، زبان، سماجی ڈھانچہ، اتے انہاں دے مختلف معاشریاں نال تعلقات دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ تسیگانولوجی دا مقصد خانہ بدوشاں دی متنوع زندگی کوں سمجھݨ، انہاں دی ثقافتی ورثے کوں محفوظ کرݨا، اتے انہاں دے مختلف چیلنجز دا حل ڳولݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق اینتھروپولوجی، سوشیالوجی، لسانیات، تاریخ، اتے ثقافتی مطالعہ نال جڑیا ہویا ہے۔

تسیگانولوجی وچ خانہ بدوشاں دی تاریخ اتے ثقافت دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ خانہ بدوشاں دی تاریخ صدیاں پرانی ہے، اتے انہاں دی ثقافت انتہائی متنوع ہے۔ تسیگانولوجسٹ خانہ بدوشاں دی تاریخ دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں او مختلف خطیاں وچ پھیل ڳئے، اتے کیویں انہاں دی ثقافت وقت دے نال نال تبدیل تھئی ہے۔ او خانہ بدوشاں دی ثقافت دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ انہاں دے روایات، فنون، موسیقی، اتے زبان شامل ہوندے ہن۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں خانہ بدوشاں دی ثقافت انہاں دے مختلف معاشریاں نال تعلقات کوں متاثر کریندی ہے۔ خانہ بدوشاں دے سماجی ڈھانچے اتے انہاں دے مختلف معاشریاں نال تعلقات دا مطالعہ وی تسیگانولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ تسیگانولوجسٹ خانہ بدوشاں دے سماجی ڈھانچے دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں او اپنے تھوکاں وچ منظم ہوندے ہن، اتے کیویں انہاں دے درمیان طاقت دی ونڈ ہوندی ہے۔ او خانہ بدوشاں دے مختلف معاشریاں نال تعلقات دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ انہاں دے معاشی، سیاسی، اتے سماجی تعلقات شامل ہوندے ہن۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں خانہ بدوشاں دے مختلف معاشریاں نال تعلقات انہاں دے چیلنجز کوں متاثر کریندے ہن۔

تسیگانولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ اینتھروپولوجی وچ، تسیگانولوجی دا استعمال خانہ بدوشاں دی ثقافت اتے سماجی ڈھانچے دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ سوشیالوجی وچ، تسیگانولوجی دا استعمال خانہ بدوشاں دے مختلف معاشریاں نال تعلقات دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ لسانیات وچ، تسیگانولوجی دا استعمال خانہ بدوشاں دی زبان دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ تاریخ وچ، تسیگانولوجی دا استعمال خانہ بدوشاں دی تاریخی تجربات دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ثقافتی مطالعہ وچ، تسیگانولوجی دا استعمال خانہ بدوشاں دے ثقافتی ورثے دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ تسیگانولوجی دا مطالعہ خانہ بدوشاں دی متنوع زندگی کوں سمجھݨ، انہاں دی ثقافتی ورثے کوں محفوظ کرݨ، اتے انہاں دے مختلف چیلنجز دا حل ڳولݨ وچ مدد کریندے۔ تسیگانولوجسٹ خانہ بدوشاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے اینتھروپولوجی، سوشیالوجی، لسانیات، تاریخ، اتے ثقافتی مطالعہ کیتے اقدامات کریندے ہن۔ تسیگانولوجی دا مطالعہ جدید اینتھروپولوجی، سوشیالوجی، لسانیات، تاریخ، اتے ثقافتی مطالعہ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
شوانہ بشیر

شوانہ بشیر (اردو: شوانہ بشیر، کنوں) ہِک پاکستانی سیاست دان ہِن جیڑھیاں اگست 2018 توں جنوری 2023 تئیں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رکن رہ چکی ہِن۔

## سیاسی حیاتی
شوانہ  2018 دے پاکستانی عام انتخابات وِچ پاکستان تحریک انصاف (PTI) دی اُمیدوار دے طور تے زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی کِیتے  منتخب تھئی ہَن۔

## حوالے

ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:پنجاب صوبائی اسمبلی دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستان تحریک انصاف
ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے قومی اسمبلی دے ارکان
ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے صوبائی اسمبلی دے ارکان
ٹائفلوجی

## ٹائفلوجی
Typhlology – study of blindness and the blind

ٹائفلوجی، اندھے پن اتے اندھے لوکاں دے مطالعے دا ناں ہے۔ ایں علم وچ اندھے پن دی وجوہات، اثرات، اتے اندھے لوکاں دی زندگی دے مختلف پہلوآں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ ٹائفلوجی دا مقصد اندھے لوکاں دی زندگی کوں بہتر بݨاوݨا، انہاں کوں معاشرے وچ مکمل شرکت دے مواقع فراہم کرݨا، اتے انہاں دی صلاحیت کوں اجاگر کرݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق طب، نفسیات، سوشیالوجی، تعلیم، اتے بحالی نال جڑیا ہویا ہے۔

ٹائفلوجی وچ اندھے پن دی وجوہات اتے اثرات دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ اندھے پن دی مختلف وجوہات ہوندیاں ہن، جیندے وچ جینیاتی بیماریاں، انفیکشنز، چوٹاں، اتے عمر نال تھیوݨ والے مسائل شامل ہوندے ہن۔ ٹائفلوجسٹ اندھے پن دی وجوہات دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں انہاں کوں روکیا ونڄ سڳدے، اتے کیویں انہاں دا علاج کیتا ونڄ سڳدے۔ او اندھے پن دے اثرات دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ جسمانی، نفسیاتی، اتے سماجی اثرات شامل ہوندے ہن۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں اندھے پن لوکاں دی روزمرہ زندگی، تعلیم، روزگار، اتے سماجی تعلقات کوں متاثر کریندا ہے۔ اندھے لوکاں دی زندگی دے مختلف پہلوآں دا مطالعہ اتے انہاں دی بحالی وی ٹائفلوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ٹائفلوجسٹ اندھے لوکاں دی تعلیم، روزگار، اتے سماجی شرکت کیتے مختلف طریقے ڳولیندے ہن۔ او انہاں کوں بریل، موبائلٹی، اتے ݙوجھے ضروری ہنر سکھاوندے ہن، جیڑھے انہاں کوں آزادانہ زندگی گزارݨ وچ مدد کریندے ہن۔ او اندھے لوکاں دی بحالی کیتے مختلف پروگرامز وی بݨاوندے ہن، جیندے وچ پیشہ ورانہ تربیت، سماجی مدد، اتے تکنیکی مدد شامل ہوندیاں ہن۔

ٹائفلوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ طب وچ، ٹائفلوجی دا استعمال اندھے پن دی تشخیص اتے علاج کیتے کیتا ویندا ہے۔ تعلیم وچ، ٹائفلوجی دا استعمال اندھے طلباء دی تعلیم کیتے خصوصی تعلیمی پروگرامز بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ سوشیالوجی وچ، ٹائفلوجی دا استعمال اندھے لوکاں دے سماجی حقوق اتے انہاں دے معاشرے وچ انضمام کیتے کم کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ بحالی وچ، ٹائفلوجی دا استعمال اندھے لوکاں دی بحالی کیتے مختلف پروگرامز بݨاوݨ اتے انہاں کوں آزادانہ زندگی گزارݨ وچ مدد کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ٹائفلوجی دا مطالعہ اندھے پن دی وجوہات اتے اثرات کوں سمجھݨ، اندھے لوکاں دی زندگی کوں بہتر بݨاوݨ، اتے انہاں کوں معاشرے وچ مکمل شرکت دے مواقع فراہم کرݨ وچ مدد کریندے۔ ٹائفلوجسٹ اندھے لوکاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے طب، تعلیم، سوشیالوجی، اتے بحالی کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ٹائفلوجی دا مطالعہ جدید طب، نفسیات، سوشیالوجی، تعلیم، اتے بحالی کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
ٹربولوجی

## ٹربولوجی
Turbology – study of tornadoes 

ٹرابولوجی، طوفاناں دے مطالعے دا ناں ہے۔ ایں علم وچ طوفاناں دی تشکیل، ساخت، رویہ، اتے انہاں دے اثرات دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ ٹربولوجی دا مقصد طوفاناں دے میکانزم کوں سمجھݨ، انہاں دی پیش گوئی کرݨا، اتے انہاں دے خطرات کوں گھٹاوݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق موسمیات، فزکس، اتے جغرافیہ نال جڑیا ہویا ہے۔

ٹرابولوجی وچ طوفاناں دی تشکیل اتے ساخت دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ طوفان گرم اتے ٹھڈھی ہوا دے درمیان تصادم دی وجہ توں بݨدے ہن، جیندے وچ گرم ہوا اوپر ویندی ہے اتے ٹھڈھی ہوا نیچے آندی ہے۔ ایں عمل وچ ہک گھومݨ والا کالم بݨدا ہے، جیڑھا زمین دی سطح تک پہنچݨ تے طوفان بݨ ویندا ہے۔ ٹربولوجسٹ طوفاناں دی تشکیل دے مختلف پہلوآں دا مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ ہوا دی رفتار، دٻاؤ، اتے نمی شامل ہوندیاں ہن۔ او طوفاناں دی ساخت دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ انہاں دی شکل، سائز، اتے گھومݨ دی رفتار شامل ہوندیاں ہن۔ طوفاناں دے رویے اتے انہاں دے اثرات دا مطالعہ وی ٹربولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ٹربولوجسٹ طوفاناں دے رویے دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں او مختلف خطیاں وچ حرکت کریندے ہن، اتے کیویں انہاں دی شدت تبدیل تھیندی ہے۔ او طوفاناں دے اثرات دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ انہاں دی وجہ توں تھیوݨ والی تباہی، جانی نقصان، اتے معاشی اثرات شامل ہوندے ہن۔ او طوفاناں دی پیش گوئی کرݨ کیتے مختلف طریقے استعمال کریندے ہن، جیندے وچ موسمی ریڈار، سیٹلائٹ امیجری، اتے کمپیوٹر ماڈل شامل ہوندے ہن۔ او طوفاناں دے خطرات کوں گھٹاوݨ کیتے مختلف تجاویز وی ݙیندے ہن، جیندے وچ وارننگ سسٹم، پناہ گاہاں، اتے حفاظتی اقدامات شامل ہوندے ہن۔

ٹرابولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ موسمیات وچ، ٹربولوجی دا استعمال طوفاناں دی پیش گوئی کرݨ اتے انہاں دے خطرات کوں گھٹاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ شہری منصوبہ بندی وچ، ٹربولوجی دا استعمال طوفاناں توں محفوظ عمارتاں اتے انفراسٹرکچر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ایمرجنسی مینجمنٹ وچ، ٹربولوجی دا استعمال طوفاناں دے دوران ریسکیو آپریشنز اتے امدادی کارروائیاں دی منصوبہ بندی کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ تحقیق وچ، ٹربولوجی دا استعمال طوفاناں دے میکانزم کوں سمجھݨ اتے انہاں دی پیش گوئی دے طریقے بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔

ٹرابولوجی دا مطالعہ طوفاناں دے میکانزم کوں سمجھݨ، انہاں دی پیش گوئی کرݨ، اتے انہاں دے خطرات کوں گھٹاوݨ وچ مدد کریندے۔ ٹربولوجسٹ طوفاناں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے موسمیات، شہری منصوبہ بندی، ایمرجنسی مینجمنٹ، اتے تحقیق کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ٹربولوجی دا مطالعہ جدید موسمیات، فزکس، اتے جغرافیہ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
ٹائپولوجی

## ٹائپولوجی
Typology – System of classification – study of types of things

ٹائپولوجی، درجہ بندی دے نظام دا ناں ہے۔ ایں علم وچ چیزاں دیاں ونکیاں دا مطالعہ کیتا ویندا ہے، جیندے وچ انہاں دی خصوصیات، تعلقات، اتے نمونیاں کوں سمجھݨ دی کوشش کیتی ویندی ہے۔ ٹائپولوجی دا مقصد مختلف چیزاں کوں انہاں دی مشترکہ خصوصیات دے مطابق تھوکاں وچ ونڈ کرݨا، اتے انہاں دے درمیان موجود فرق اتے مماثلت کوں واضح کرݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق مختلف شعبیاں نال جڑیا ہویا ہے، جیویں کہ اینتھروپولوجی، لسانیات، سوشیالوجی، ارضیات، اتے آثار قدیمہ۔

ٹائپولوجی وچ، چیزاں کوں انہاں دی ظاہری شکل، ساخت، رویے، یا فنکشن دی بنیاد تے درجہ بندی کیتی ویندی ہے۔ مثال دے طور تے، اینتھروپولوجی وچ، ثقافتاں کوں انہاں دے سماجی ڈھانچے، معاشی نظام، اتے مذہبی عقائد دی بنیاد تے درجہ بندی کیتی ویندی ہے۔ لسانیات وچ، زباناں کوں انہاں دی گرائمری ساخت، صوتیات، اتے لفظیات دی بنیاد تے درجہ بندی کیتی ویندی ہے۔ ارضیات وچ، چٹاناں کوں انہاں دی معدنیاتی ترکیب، ساخت، اتے تشکیل دے عمل دی بنیاد تے درجہ بندی کیتی ویندی ہے۔ آثار قدیمہ وچ، نوادرات کوں انہاں دے مواد، شکل، اتے استعمال دی بنیاد تے درجہ بندی کیتی ویندی ہے۔ ٹائپولوجی وچ، درجہ بندی دے نظام بݨاوݨ کیتے مختلف طریقے استعمال کیتے ویندے ہن۔ ایندے وچ مشاہدہ، موازنہ، اتے تجزیہ شامل ہوندے ہن۔ ٹائپولوجسٹ چیزاں دی خصوصیات دا مطالعہ کر تے انہاں دے درمیان موجود تعلقات کوں سمجھݨ دی کوشش کریندے ہن، اتے انہاں دی بنیاد تے درجہ بندی دے نظام بݨاوندے ہن۔

ٹائپولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ اینتھروپولوجی وچ، ٹائپولوجی دا استعمال مختلف ثقافتاں دے مطالعے کیتے کیتا ویندا ہے۔ لسانیات وچ، ٹائپولوجی دا استعمال مختلف زباناں دے مطالعے کیتے کیتا ویندا ہے۔ سوشیالوجی وچ، ٹائپولوجی دا استعمال مختلف سماجی تھوکاں دے مطالعے کیتے کیتا ویندا ہے۔ ارضیات وچ، ٹائپولوجی دا استعمال مختلف چٹاناں اتے معدنیات دے مطالعے کیتے کیتا ویندا ہے۔ آثار قدیمہ وچ، ٹائپولوجی دا استعمال مختلف نوادرات دے مطالعے کیتے کیتا ویندا ہے۔ ٹائپولوجی دا مطالعہ چیزاں دیاں ونکیاں دا مطالعہ کر تے انہاں دی خصوصیات، تعلقات، اتے نمونیاں کوں سمجھݨ وچ مدد کریندے۔ ٹائپولوجسٹ چیزاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے مختلف شعبیاں کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ٹائپولوجی دا مطالعہ جدید اینتھروپولوجی، لسانیات، سوشیالوجی، ارضیات، اتے آثار قدیمہ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
شمیم اختر

شمیم اختر (اردو: شمیم اختر، 9 مارچ 1926ء - 22 نومبر 2020) ہِک پاکستانی سیاست دان ہَن جیڑھی مئی 2013 توں مئی 2018 تئیں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رکن رہ چکی ہَن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
شمیم دا جنم 9 مارچ 1925 کوں لاہور، پاکستان وِچ تھیا ہَئی۔ انّھاں نے میٹرک دی تعلیم مکمل کیتی۔

## سیاسی حیاتی
شمیم میاں محمد شریف دی ذال اَتے سابق وزیر اعظم نواز شریف، سابق وزیر اعلیٰ شہباز شریف اَتے سابق رکن قومی اسمبلی عباس شریف دی اَمّاں ہَن۔

## فوتڳی
شمیم بی بی 2020 دے آغاز وِچ فروری دے مہینے وِچ لندن ڳئیاں ہَن اَتے اُوہ وِچوں اپݨے پُتر نواز شریف دے نال رہیاں رہئیاں ہَن۔

الزائمر جئیں دماغی مرض وِچ مبتلا ہووݨ دے سبب انّھاں دی حالت ہِک ہفتے توں خراب ہو ڳئی ہئی اَتے بڑھاپے دے سبب اوہ اپݨی صحت دوبارہ حاصل نہ کر سڳئیاں۔ اوہ پِچھلے ݙو مہینیاں توں علیل ہَن اَتے انّھاں دی حالت ہِک ہفتے توں زیادہ تشویشناک ہو ڳئی ہئی اَتے انّھاں نے اتوار دی صبح گھر وِچ آخری سانس گِھدّا۔

شریف خاندان نے انّھاں دی تدفین کِیتے نعش پاکستان منتقل کرݨ دے انتظامات کِیتے۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
یورینوگرافی

## یورینوگرافی
Uranography – Part of astronomy concerned with mapping of stars

یورینوگرافی، فلکیات دا او حصہ ہے جیڑھا تاریاں دی نقشہ سازی نال تعلق رکھدے۔ ایں علم وچ آسمان تے موجود تاریاں دی پوزیشن، چمک، اتے حرکت دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے، اتے انہاں دی بنیاد تے آسمان دے نقشے تیار کیتے ویندے ہن۔ یورینوگرافی دا مقصد آسمان دے تاریاں کوں منظم کرݨا، انہاں دی سنڄاݨ کرݨا، اتے انہاں دے ذریعے فلکیاتی مشاہدات کوں آسان بݨاوݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق فلکیات، ریاضی، اتے جغرافیہ نال جڑیا ہویا ہے۔

یورینوگرافی وچ تاریاں دی پوزیشن اتے چمک دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ یورینوگرافرز مختلف طریقیاں نال تاریاں دی پوزیشن اتے چمک کوں ماپدے ہن، جیندے وچ دوربین، سپیکٹروگراف، اتے فوٹو میٹر شامل ہوندے ہن۔ او انہاں معلومات دا استعمال کر تے تاریاں دے کیٹلاگ تیار کریندے ہن، جیڑھے تاریاں دی پوزیشن، چمک، اتے ݙوجھی خصوصیات کوں ظاہر کریندے ہن۔ او تاریاں دی حرکت دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ انہاں دی آسمان تے حرکت دی رفتار اتے سمت شامل ہوندیاں ہن۔ آسمان دے نقشے تیار کرݨا وی یورینوگرافی دا ہک اہم حصہ ہے۔ یورینوگرافرز تاریاں دے کیٹلاگ دا استعمال کر تے آسمان دے نقشے تیار کریندے ہن، جیڑھے تاریاں دی پوزیشن اتے چمک کوں ظاہر کریندے ہن۔ ایہ نقشے فلکیاتی مشاہدات کیتے انتہائی مفید ہوندے ہن، اتے انہاں دی مدد نال آسمان تے موجود تاریاں اتے ݙوجھے فلکیاتی اجسام کوں آسانی نال سنڄاݨ کیتا ونڄ سڳدے۔ او مختلف فلکیاتی سافٹ ويئرز دا استعمال کر تے آسمان دے ڈیجیٹل نقشے وی تیار کریندے ہن، جیڑھے مشاہدات کوں مزید آسان بݨا ݙیندے ہن۔

یورینوگرافی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ فلکیات وچ، یورینوگرافی دا استعمال تاریاں دے مطالعے اتے فلکیاتی مشاہدات کیتے کیتا ویندا ہے۔ نیویگیشن وچ، یورینوگرافی دا استعمال سمندری سفر اتے ہوائی سفر دے دوران سمت دا پتا لاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ثقافتی مطالعہ وچ، یورینوگرافی دا استعمال مختلف ثقافتاں وچ تاریاں دے بارے وچ موجود روایات اتے عقائد دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ تعلیم وچ، یورینوگرافی دا استعمال فلکیات دے بارے وچ تعلیم ݙیوݨ اتے آسمان دے تاریاں کوں سمجھݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ یورینوگرافی دا مطالعہ تاریاں دی نقشہ سازی کر تے آسمان دے تاریاں کوں منظم کرݨ، انہاں دی سنڄاݨ کرݨ، اتے فلکیاتی مشاہدات کوں آسان بݨاوݨ وچ مدد کریندے۔ یورینوگرافرز تاریاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے فلکیات، نیویگیشن، ثقافتی مطالعہ، اتے تعلیم کیتے اقدامات کریندے ہن۔ یورینوگرافی دا مطالعہ جدید فلکیات، ریاضی، اتے جغرافیہ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
یورینولوجی

## یورینولوجی
Uranology – Science of the heavens 

یورینولوجی، آسماناں دے علم دا تاریخی ناں ہے۔ پراݨے ویلیاں وچ، یورینولوجی آسمان تے موجود تمام فلکیاتی اجسام دے مطالعے کوں شامل کریندی ہئی، جیندے وچ تارے، سیارے، سجھ، چندر، اتے ݙوجھے فلکیاتی مظاہر شامل ہوندے ہن۔ ایں علم دا مقصد کائنات دے رازاں کوں سمجھݨ، فلکیاتی اجسام دی حرکت دی پیش گوئی کرݨا، اتے انہاں دے زمین تے اثرات دا مطالعہ کرݨا ہئی۔ یورینولوجی دا تعلق قدیم فلکیات، فلسفہ، اتے مذہبی عقائد نال جڑیا ہویا ہئی۔

پراݨے یورینولوجسٹ آسمان دا مشاہدہ کر تے فلکیاتی اجسام دی حرکت دا مطالعہ کریندے ہن۔ او سادہ آلات دا استعمال کر تے تاریاں اتے سیاریاں دی پوزیشن کوں ماپدے ہن، اتے انہاں دی حرکت دے نمونیاں کوں ریکارڈ کریندے ہن۔ او انہاں مشاہدات دی بنیاد تے فلکیاتی ماڈل تیار کریندے ہن، جیڑھے کائنات دی ساخت اتے فلکیاتی اجسام دی حرکت کوں بیان کریندے ہن۔ پراݨے یورینولوجسٹ فلکیاتی اجسام دے زمین تے اثرات دا وی مطالعہ کریندے ہن۔ او ایہ سمجھدے ہن کہ فلکیاتی اجسام زمین تے تھیوݨ والے موسمی تبدیلیوں، فصلاں، اتے ݙوجھے قدرتی مظاہر کوں متاثر کریندے ہن۔ او انہاں اثرات دی بنیاد تے کیلنڈر تیار کریندے ہن، جیڑھے فصلاں دی کاشت اتے ݙوجھے زرعی سرگرمیاں کیتے استعمال تھیندے ہن۔

یورینولوجی دا اثر قدیم تہذیباں تے ٻہوں زیادہ ہئی۔ مصری، بابلی، یونانی، اتے رومی جیہیاں تہذیباں یورینولوجی وچ اہم کردار ادا کیتا۔ انہاں فلکیاتی مشاہدات کیتے وݙے وݙے مندر اتے آلات تیار کیتے، اتے فلکیاتی علم کوں اگوں ودھایا۔ یورینولوجی دا اثر مذہبی عقائد تے وی پیا۔ پراݨے لوک فلکیاتی اجسام کوں دیوتا سمجھدے ہن، اتے انہاں دی پوجا کریندے ہن۔ فلکیاتی مظاہر کوں مذہبی تہواراں اتے رسومات کیتے استعمال کیتا ویندا ہئی۔ جدید فلکیات دی ترقی دے نال یورینولوجی دی اہمیت گھٹ ڳئی۔ جدید فلکیات سائنسی طریقیاں تے مبنی ہے، اتے ایہ کائنات دے بارے وچ زیادہ درست معلومات فراہم کریندی ہے۔
اربنولوجی

## اربنولوجی
Urbanology – Study dealing with specialized problems of cities

اربنولوجی، او علم ہے جیڑھا شہراں دے خصوصی مسائل نال تعلق رکھدے۔ ایں علم وچ شہراں دی ترقی، منصوبہ بندی، انتظام، اتے شہراں وچ رہݨ والے لوکاں دے سماجی، اقتصادی، اتے ماحولیاتی پہلوآں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ اربنولوجی دا مقصد شہراں کوں رہݨ دے لائق، پائیدار، اتے خوشحال بݨاوݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق جغرافیہ، سوشیالوجی، معاشیات، سیاسیات، اتے انجینئرنگ نال جڑیا ہویا ہے۔

اربنولوجی وچ شہراں دی ترقی اتے منصوبہ بندی دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ اربنولوجی دے ماہرین شہراں دی ترقی دے مختلف پہلوآں دا مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ شہراں دی آبادی، انفراسٹرکچر، اتے زمین دے استعمال دے نمونے شامل ہوندے ہن۔ او شہراں دی مستقبل دی ترقی دی منصوبہ بندی وی کریندے ہن، جیندے وچ رہائشی علاقے، تجارتی علاقے، صنعتی علاقے، اتے تفریحی علاقے شامل ہوندے ہن۔ او شہراں دی پائیداری کوں یقینی بݨاوݨ کیتے مختلف حکمت عملیاں دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ ماحول دوست ٹرانسپورٹ، توانائی دی بچت، اتے فضلہ دا انتظام شامل ہوندے ہن۔ شہراں دے سماجی، اقتصادی، اتے ماحولیاتی مسائل دا مطالعہ وی اربنولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ اربنولوجی دے ماہرین شہراں وچ رہݨ والے لوکاں دے سماجی مسائل دا مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ غربت، بے روزگاری، جرائم، اتے سماجی عدم مساوات شامل ہوندے ہن۔ او شہراں دے اقتصادی مسائل دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ معاشی ترقی، روزگار دے مواقع، اتے سرمایہ کاری شامل ہوندے ہن۔ او شہراں دے ماحولیاتی مسائل دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ آلودگی، آب و ہوا دی تبدیلی، اتے قدرتی وسائل دا ضیاع شامل ہوندے ہن۔

اربنولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ شہری منصوبہ بندی وچ، اربنولوجی دا استعمال شہراں دی مستقبل دی ترقی دی منصوبہ بندی کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ٹرانسپورٹیشن انجینئرنگ وچ، اربنولوجی دا استعمال شہراں وچ ٹرانسپورٹ دے نظام دی منصوبہ بندی کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ماحولیاتی سائنس وچ، اربنولوجی دا استعمال شہراں وچ ماحولیاتی مسائل دا مطالعہ کرݨ اتے انہاں دے حل ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ سماجی پالیسی وچ، اربنولوجی دا استعمال شہراں وچ سماجی مسائل دا مطالعہ کرݨ اتے انہاں دے حل ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ اربنولوجی دا مطالعہ شہراں کوں رہݨ دے لائق، پائیدار، اتے خوشحال بݨاوݨ وچ مدد کریندے۔ اربنولوجی دے ماہرین شہراں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے شہری منصوبہ بندی، ٹرانسپورٹیشن انجینئرنگ، ماحولیاتی سائنس، اتے سماجی پالیسی کیتے اقدامات کریندے ہن۔ اربنولوجی دا مطالعہ جدید جغرافیہ، سوشیالوجی، معاشیات، سیاسیات، اتے انجینئرنگ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
یوروجائینکولوجی

## یوروجائینکولوجی
Urogynecology – Sub-specialty of urology and gynecology

یوروجائینکولوجی، یورولوجی اتے گائینکولوجی دی ہک ذیلی خاصیت ہے۔ ایں علم وچ خواتین دے پیشاب دے نظام اتے شرونی اعضاء دے مسائل دا مطالعہ اتے علاج کیتا ویندا ہے۔ یوروجائینکولوجی دا مقصد خواتین دی پیشاب دی نالی، مثانہ، رحم، اندام نہانی، اتے مقعد دے مسائل کوں حل کرݨا ہے، جیندے وچ پیشاب دی بے ضابطگی، شرونی اعضاء دا گرنا، اتے شرونی درد شامل ہوندے ہن۔ ایں علم دا تعلق یورولوجی، گائینکولوجی، اتے بحالی طب نال جڑیا ہویا ہے۔

یوروجائینکولوجی وچ خواتین دے پیشاب دے نظام اتے شرونی اعضاء دے مسائل دی تشخیص اتے علاج ہک بنیادی پہلو ہے۔ یوروجائینکولوجسٹ خواتین دی طبی تاریخ دا جائزہ گھندے ہن، انہاں دا جسمانی معائنہ کریندے ہن، اتے مختلف تشخیصی ٹیسٹ کریندے ہن، جیویں کہ یورودائنامکس، سسٹوسکوپی، اتے امیجنگ۔ او انہاں معلومات دا استعمال کر تے خواتین دے مسائل دی تشخیص کریندے ہن اتے انہاں دے علاج دے منصوبے بݨاوندے ہن۔ یوروجائینکولوجسٹ مختلف طبی طریقیاں دا استعمال کر تے خواتین دے مسائل دا علاج کریندے ہن، جیندے وچ دوائیاں، فزیوتھراپی، اتے سرجری شامل ہوندیاں ہن۔ او خواتین کوں انہاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے مختلف تجاویز وی ݙیندے ہن، جیویں کہ طرز زندگی وچ تبدیلیاں، غذا، اتے ورزش۔ خواتین دی زندگی دے معیار کوں بہتر بݨاوݨا وی یوروجائینکولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ یوروجائینکولوجسٹ خواتین کوں انہاں دے مسائل دے بارے وچ معلومات ݙیندے ہن، انہاں دی مدد کریندے ہن کہ او انہاں مسائل نال نمٹ سڳن، اتے انہاں دی زندگی دے معیار کوں بہتر بݨاوݨ کیتے مختلف وسائل فراہم کریندے ہن۔ او خواتین کوں انہاں دے مسائل دے بارے وچ ڳالھ مہاڑ کرݨ کیتے ہک محفوظ اتے معاون ماحول فراہم کریندے ہن۔

یوروجائینکولوجی دا استعمال مختلف طبی سہولیات وچ تھی سڳدے۔ ہسپتالاں وچ، یوروجائینکولوجسٹ خواتین دے پیشاب دے نظام اتے شرونی اعضاء دے پیچیدہ مسائل دا علاج کریندے ہن۔ کلینکس وچ، یوروجائینکولوجسٹ خواتین دے پیشاب دے نظام اتے شرونی اعضاء دے عام مسائل دا علاج کریندے ہن۔ بحالی سینٹرز وچ، یوروجائینکولوجسٹ خواتین دی بحالی کیتے فزیوتھراپی اتے ݙوجھے بحالی پروگرامز فراہم کریندے ہن۔ یوروجائینکولوجی دا مطالعہ خواتین دے پیشاب دے نظام اتے شرونی اعضاء دے مسائل دی تشخیص اتے علاج کر تے انہاں دی زندگی دے معیار کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کریندے۔ یوروجائینکولوجسٹ خواتین دے بارے وچ معلومات جمع کر تے یورولوجی، گائینکولوجی، اتے بحالی طب کیتے اقدامات کریندے ہن۔ یوروجائینکولوجی دا مطالعہ جدید یورولوجی، گائینکولوجی، اتے بحالی طب کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
یورولوجی

## یورولوجی
Urology – Medical specialty on the urinary and reproductive systems

یورولوجی، طب دی او خاصیت ہے جیڑھی پیشاب دے نظام اتے تولیدی نظام دے مطالعے اتے علاج نال تعلق رکھدی ہے۔ ایں علم وچ مرداں اتے زنانیاں ݙونہاں دے پیشاب دے نظام دے مسائل، اتے مرداں دے تولیدی نظام دے مسائل دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ یورولوجی دا مقصد پیشاب دے نظام اتے تولیدی نظام دے امراض دی تشخیص، علاج، اتے روک تھام کرݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق سرجری، اندرونی طب، اتے پیڈیاٹرکس نال جڑیا ہویا ہے۔

یورولوجی وچ پیشاب دے نظام اتے تولیدی نظام دے امراض دی تشخیص اتے علاج ہک بنیادی پہلو ہے۔ یورولوجسٹ مرداں اتے زنانیاں ݙونہاں دے پیشاب دے نظام دے امراض دا مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ گردے، مثانہ، یوریٹرز، اتے پیشاب دی نالی شامل ہوندے ہن۔ او مرداں دے تولیدی نظام دے امراض دا وی مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ خصیے، پروسٹیٹ، اتے عضو تناسل شامل ہوندے ہن۔ یورولوجسٹ مختلف تشخیصی ٹیسٹ کریندے ہن، جیویں کہ یورینالیسس، خون دے ٹیسٹ، امیجنگ، اتے بایوپسی، تاں جو امراض دی تشخیص کیتی ونڄ سڳے۔ او مختلف طبی طریقیاں دا استعمال کر تے امراض دا علاج کریندے ہن، جیندے وچ دوائیاں، فزیوتھراپی، اتے سرجری شامل ہوندیاں ہن۔ او مریضاں کوں انہاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے مختلف تجاویز وی ݙیندے ہن، جیویں کہ طرز زندگی وچ تبدیلیاں، غذا، اتے ورزش۔ پیشاب دے نظام اتے تولیدی نظام دے امراض دی روک تھام وی یورولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ یورولوجسٹ مریضاں کوں انہاں امراض دے خطرات دے بارے وچ معلومات ݙیندے ہن، اتے انہاں دی روک تھام کیتے مختلف اقدامات تجویز کریندے ہن۔ او سکریننگ ٹیسٹ وی کریندے ہن، تاں جو امراض کوں ابتدائی مراحل وچ پکڑیا ونڄ سڳے۔

یورولوجی دا استعمال مختلف طبی سہولیات وچ تھی سڳدے۔ ہسپتالاں وچ، یورولوجسٹ پیشاب دے نظام اتے تولیدی نظام دے پیچیدہ امراض دا علاج کریندے ہن۔ کلینکس وچ، یورولوجسٹ پیشاب دے نظام اتے تولیدی نظام دے عام امراض دا علاج کریندے ہن۔ بحالی سینٹرز وچ، یورولوجسٹ مریضاں دی بحالی کیتے فزیوتھراپی اتے ݙوجھے بحالی پروگرامز فراہم کریندے ہن۔ یورولوجی دا مطالعہ پیشاب دے نظام اتے تولیدی نظام دے امراض دی تشخیص، علاج، اتے روک تھام کر تے مریضاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کریندے۔ یورولوجسٹ مریضاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے سرجری، اندرونی طب، اتے پیڈیاٹرکس کیتے اقدامات کریندے ہن۔ یورولوجی دا مطالعہ جدید سرجری، اندرونی طب، اتے پیڈیاٹرکس کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
ویکسینولوجی

## ویکسینولوجی
Vaccinology – Science of vaccine development and production

ویکسینولوجی، ویکسین دی تیاری اتے پیداوار دی سائنس ہے۔ ایں علم وچ ویکسین دے اینٹیجنز، ایڈجووینٹس، اتے ݙوجھے اجزاء دا مطالعہ کیتا ویندا ہے، اتے انہاں دی بنیاد تے ویکسین دی تیاری دے مختلف طریقے ڳولئے ویندے ہن۔ ویکسینولوجی دا مقصد محفوظ اتے موثر ویکسین تیار کرݨا ہے، جیڑھیاں مختلف متعدی امراض توں بچاوݨ وچ مدد کریندیاں ہن۔ ایں علم دا تعلق امیونولوجی، مائیکروبیولوجی، وائرولوجی، اتے بائیو ٹیکنالوجی نال جڑیا ہویا ہے۔

ویکسینولوجی وچ ویکسین دے اینٹیجنز اتے ایڈجووینٹس دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ اینٹیجن او مادے ہوندے ہن، جیڑھے جسم وچ مدافعتی ردعمل پیدا کریندے ہن۔ ویکسینولوجسٹ مختلف اینٹیجنز دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں او جسم وچ مدافعتی ردعمل پیدا کریندے ہن، اتے کیویں انہاں کوں ویکسین وچ استعمال کیتا ونڄ سڳدے۔ ایڈجووینٹس او مادے ہوندے ہن، جیڑھے اینٹیجنز دے مدافعتی ردعمل کوں ودھیندے ہن۔ ویکسینولوجسٹ مختلف ایڈجووینٹس دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں او اینٹیجنز دے مدافعتی ردعمل کوں ودھیندے ہن، اتے کیویں انہاں کوں ویکسین وچ استعمال کیتا ونڄ سڳدے۔ ویکسین دی تیاری اتے پیداوار دے مختلف طریقے ڳولݨا وی ویکسینولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ویکسینولوجسٹ مختلف طریقیاں دا استعمال کر تے ویکسین تیار کریندے ہن، جیندے وچ لائیو ایٹینیویٹڈ ویکسینز، ان ایکٹیویٹڈ ویکسینز، سب یونٹ ویکسینز، اتے ایم آر این اے ویکسینز شامل ہوندیاں ہن۔ او ویکسین دی پیداوار دے مختلف طریقے وی ڳولیندے ہن، جیندے وچ بائیو ری ایکٹرز، سیل کلچر، اتے ݙوجھے بائیو ٹیکنالوجی دے طریقے شامل ہوندے ہن۔ ویکسین دی حفاظت اتے تاثیر دا مطالعہ وی ویکسینولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ویکسینولوجسٹ کلینیکل ٹرائلز دا استعمال کر تے ویکسین دی حفاظت اتے تاثیر دا مطالعہ کریندے ہن۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ویکسین جسم وچ مدافعتی ردعمل پیدا کریندی ہے، اتے کیویں او مختلف متعدی امراض توں بچاوݨ وچ مدد کریندی ہے۔

ویکسینولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ صحت عامہ وچ، ویکسینولوجی دا استعمال مختلف متعدی امراض توں بچاوݨ کیتے ویکسین تیار کرݨ اتے انہاں دی ونڈ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ بائیو ٹیکنالوجی وچ، ویکسینولوجی دا استعمال ویکسین دی تیاری اتے پیداوار دے نويں طریقے ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ تحقیق وچ، ویکسینولوجی دا استعمال ویکسین دے بارے وچ نويں معلومات حاصل کرݨ اتے انہاں دی حفاظت اتے تاثیر کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ویکسینولوجی دا مطالعہ محفوظ اتے موثر ویکسین تیار کر تے مختلف متعدی امراض توں بچاوݨ وچ مدد کریندے۔ ویکسینولوجسٹ ویکسین دے بارے وچ معلومات جمع کر تے صحت عامہ، بائیو ٹیکنالوجی، اتے تحقیق کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ویکسینولوجی دا مطالعہ جدید امیونولوجی، مائیکروبیولوجی، وائرولوجی، اتے بائیو ٹیکنالوجی کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
ویلولوجی

## ویلولوجی
Valeology – study of healthy living

ویلولوجی، صحت مند زندگی دے مطالعے دا ناں ہے۔ ایں علم وچ جسمانی، ذہنی، اتے سماجی صحت دے مختلف پہلوآں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ ویلولوجی دا مقصد لوکاں کوں صحت مند طرز زندگی اختیار کرݨ وچ مدد ݙیوݨا ہے، تاں جو او جسمانی اتے ذہنی طور تے تندرست رہ سڳن، اتے ہک خوشحال زندگی گزار سڳن۔ ایں علم دا تعلق طب، نفسیات، سوشیالوجی، غذائیت، اتے ورزش سائنس نال جڑیا ہویا ہے۔

ویلولوجی وچ جسمانی صحت دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے۔ ویلولوجسٹ جسمانی صحت دے مختلف پہلوآں دا مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ صحت مند غذا، باقاعدہ ورزش، مناسب نندر، اتے مضر صحت عادتاں توں پرہیز شامل ہوندے ہن۔ او لوکاں کوں انہاں دی جسمانی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے مختلف تجاویز ݙیندے ہن، جیندے وچ صحت مند غذا دے منصوبے، ورزش دے پروگرام، اتے تناؤ دا انتظام شامل ہوندے ہن۔ او مختلف بیماریاں توں بچاوݨ دے طریقے وی ڳولیندے ہن، جیندے وچ ویکسینیشن، سکریننگ ٹیسٹ، اتے حفاظتی اقدامات شامل ہوندے ہن۔ ذہنی صحت دا مطالعہ وی ویلولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ویلولوجسٹ ذہنی صحت دے مختلف پہلوآں دا مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ مثبت سوچ، تناؤ دا انتظام، جذباتی تندرستی، اتے سماجی تعلقات شامل ہوندے ہن۔ او لوکاں کوں انہاں دی ذہنی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے مختلف تجاویز ݙیندے ہن، جیندے وچ مراقبہ، یوگا، اتے مشاورت شامل ہوندے ہن۔ او ذہنی امراض توں بچاوݨ دے طریقے وی ڳولیندے ہن، جیندے وچ ذہنی صحت دے بارے وچ آگاہی، سماجی مدد، اتے علاج شامل ہوندے ہن۔ سماجی صحت دا مطالعہ وی ویلولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ ویلولوجسٹ سماجی صحت دے مختلف پہلوآں دا مطالعہ کریندے ہن، جیندے وچ مضبوط سماجی تعلقات، کمیونٹی وچ شرکت، اتے سماجی انصاف شامل ہوندے ہن۔ او لوکاں کوں انہاں دی سماجی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے مختلف تجاویز ݙیندے ہن، جیندے وچ رضاکارانہ کم، کمیونٹی پروگرامز، اتے سماجی سرگرمیاں شامل ہوندیاں ہن۔

ویلولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے۔ صحت عامہ وچ، ویلولوجی دا استعمال صحت مند طرز زندگی دے بارے وچ آگاہی پیدا کرݨ اتے صحت مند عادتاں کوں فروغ ݙیوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ تعلیم وچ، ویلولوجی دا استعمال سکولاں اتے کالجاں وچ صحت مند طرز زندگی دے بارے وچ تعلیم ݙیوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ کارپوریٹ سیکٹر وچ، ویلولوجی دا استعمال ملازمین دی صحت اتے تندرستی کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ تحقیق وچ، ویلولوجی دا استعمال صحت مند طرز زندگی دے بارے وچ نويں معلومات حاصل کرݨ اتے انہاں دی بنیاد تے صحت دے پروگرامز بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے۔ ویلولوجی دا مطالعہ لوکاں کوں صحت مند طرز زندگی اختیار کرݨ وچ مدد ݙے تے انہاں دی جسمانی، ذہنی، اتے سماجی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کریندے۔ ویلولوجسٹ صحت دے بارے وچ معلومات جمع کر تے صحت عامہ، تعلیم، کارپوریٹ سیکٹر، اتے تحقیق کیتے اقدامات کریندے ہن۔ ویلولوجی دا مطالعہ جدید طب، نفسیات، سوشیالوجی، غذائیت، اتے ورزش سائنس کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔
وینیرولوجی

## وینیرولوجی
Venereology –study and treatment of sexually transmitted diseases

وینیرولوجی، طب دی او لڑی ہے جیڑھی جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں دے مطالعے اتے علاج نال تعلق رکھدی ہے۔ ایں علم وچ انہاں بیماریاں دی وجوہات، علامات، تشخیص، علاج، اتے روک تھام دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے۔ وینیرولوجی دا مقصد جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں دے پھیلاؤ کوں روکوݨا، متاثرہ لوکاں دا علاج کرݨا، اتے انہاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨا ہے۔ ایں علم دا تعلق ڈرمیٹولوجی، یورولوجی، گائینکولوجی، اتے پبلک ہیلتھ نال جڑیا ہویا ہے۔

وینیرولوجی وچ جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں دی تشخیص اتے علاج ہک بنیادی پہلو ہے۔ وینیرولوجسٹ مریضاں دی طبی تاریخ دا جائزہ گھندے ہن، انہاں دا جسمانی معائنہ کریندے ہن، اتے مختلف تشخیصی ٹیسٹ کریندے ہن، جیویں کہ خون دے ٹیسٹ، پیشاب دے ٹیسٹ، اتے سواب ٹیسٹ۔ او انہاں معلومات دا استعمال کر تے بیماریاں دی تشخیص کریندے ہن اتے انہاں دے علاج دے منصوبے بݨاوندے ہن۔ وینیرولوجسٹ مختلف طبی طریقیاں دا استعمال کر تے بیماریاں دا علاج کریندے ہن، جیندے وچ اینٹی بائیوٹکس، اینٹی وائرلز، اتے ݙوجھیاں دوائیاں شامل ہوندیاں ہن۔ او مریضاں کوں انہاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے مختلف تجاویز وی ݙیندے ہن، جیویں کہ محفوظ جنسی عادات، کنڈوم دا استعمال، اتے باقاعدہ سکریننگ۔ جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں دی روک تھام وی وینیرولوجی دا ہک اہم حصہ ہے۔ وینیرولوجسٹ لوکاں کوں انہاں بیماریاں دے خطرات دے بارے وچ معلومات ݙیندے ہن، اتے انہاں دی روک تھام کیتے مختلف اقدامات تجویز کریندے ہن۔ او جنسی تعلیم دے پروگرام وی چلاوندے ہن، تاں جو لوکاں کوں محفوظ جنسی عادات دے بارے وچ آگاہی حاصل تھی سڳے۔

وینیرولوجی دا استعمال مختلف طبی سہولیات وچ تھی سڳدے۔ کلینکس وچ، وینیرولوجسٹ جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں دے عام مسائل دا علاج کریندے ہن۔ ہسپتالاں وچ، وینیرولوجسٹ جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں دے پیچیدہ مسائل دا علاج کریندے ہن۔ پبلک ہیلتھ کلینکس وچ، وینیرولوجسٹ جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں دی سکریننگ اتے علاج دے پروگرام چلاوندے ہن۔ وینیرولوجی دا مطالعہ جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والیاں بیماریاں دی تشخیص، علاج، اتے روک تھام کر تے لوکاں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کریندے۔ وینیرولوجسٹ مریضاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے ڈرمیٹولوجی، یورولوجی، گائینکولوجی، اتے پبلک ہیلتھ کیتے اقدامات کریندے ہن۔ وینیرولوجی دا مطالعہ جدید ڈرمیٹولوجی، یورولوجی، گائینکولوجی، اتے پبلک ہیلتھ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے۔