open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
راحت عائشہ

راحت عائشہ (اردو: راحت عائشہ) ہِک پاکستانی، ٻالاں دی مصنف زنانی ہِن۔ اِنّھاں دی (2022 تئیں) پنج کتاباں "پیڑ کا بھوت، گمشدہ چابی، بلیوں کے لٹیرے، موتیوں والا ہار" اور کیچوا جن چَھپ چُکّیاں ہِن۔ راحت عائشہ کراچی وِچ ڄَمّی ہئی، مہان٘درے ادیب مائل خیر آبادی راحت دے پِیؤ دے چاچا ہَن جِنّھاں نے اسلامی اقدار کُوں سامھݨے رکھین٘دے ہوئے ٻالاں کِیتے ٻہوں اہم ذخیرہ ادب تخلیق کِیتا ہئی اِنّھاں دی کُجھ کہاݨیاں کُوں بھارت وِچ ہِک ڈرامائی صورت ݙے تے ڈی وی ڈی تیّار کِیتی ڳئی اَتے مونس انصاری (شاعر) اِنّھاں دی اَمّاں دے ماموں ہَن۔

## تعلیم
ابتدائی طور تے دینی تعلیم نال اَغاز کِیتا اَتے جامعہ یوسفیہ للبنات ناظم آباد چورنگی تُوں قرآن مجید ݙاہ ورھیاں دی حیاتی وِچ حفظ کِیتا۔ باقاعدہ عصری تعلیم دا اَغاز جماعت اَٹّھویں تُوں کِیتا کراچی دے سر سیّد گرلز کالج توں انٹر کِیتا۔ سکول وِچ قرأت اَتے نعت دے انجو انج مقابلیاں وِچ حِصّہ گِھدّا اَتے انجو انج اِنامات گِھدّے۔ جامعہ کراچی توں معاشیات وِچ مسٹرز کِیتا۔

## غیر نصابی سرگرمیاں
راحت عائشہ سر سید گرلز کالج کراچی دی کوئز ٹیم دا حِصّہ رہی اَتے انجو انج طالبات اَتے طلبہ کالج توں انج پی ٹی وی اَتے ریڈیو پاکستان توں انجو انج اِنامات گِھدّے۔ کراچی انٹرمیڈیٹ بورڈ آفس وِچ تِھیوݨ آلے بین الکلیاتی معلوماتِ عامہ دے مقابلے وِچ ݙوجھی پوزیشن گِھدّی۔

## ادبی خدمتاں
پہلی لِکّھت چھی / سَت ورھیاں دی حیاتی وِچ ٻالاں دے جنگ وِچ چَھپّی ہئی۔ البتہ با قاعدہ لِکّھݨ دا اَغاز ٢٠١٤-١٥ء توں کِیتا اَتے ہُݨ تئیں ہمدرد نونہال، ماہنامہ ساتھی، پیغام، جسارت میگزین، جگنو، ٻچوں کا باغ، ماہنامہ اقراء، بچوں کا گلستان، بزمِ منزل، جنگل منگل، بزمِ قرآن، اکادمی ادبیات پاکستان دے تحت نِکلݨ آلے رسالے ترے ماہی ادبیات اطفال وِچ وی باقاعدہ لکھین٘دی پئی ہِن۔

عام طور تے ٻالاں کِیتے لِکھین٘دے ہِن اَتے اَڄ کَل ٻالاں دے ہِک قدیم رسالے "بچوں کی دُنیا" دی مدیرہ ہِن۔ پاکستان توں انج بھارت توں چَھپَّݨ آلے ٻالاں دے ماہنامیاں "گل بوٹے بمبئی"، اتے "پھول (بھٹکل)" وِچ وی راحت عائشہ دی لِکّھتاں چھپدیاں ہون٘دیاں ہِن۔

## رکنیت
پاکستان دی ݙو وݙّی ادبی تحریکاں "دائرہ علم و ادب" اَتے "پاکستان فیڈریشن آف کالمسٹ" دی رُکن ہِن۔

## ٻِیا ݙیکھو

* مسعود احمد برکاتی
* احمد حاطب صدیقی

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* راحت عائشہ نال ملاقات یوٹیوب
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:ٻالاں دے مصنف
ونکی:مدیر زنانیاں
سرائیکی افسانہ

افسانہ اینجھی کہاݨی کوں آکھیا ویندے جیڑھی مختصر، چسولی اتے رنگورنگی حیاتی دے کہیں پُکھ کوں نشابر کرے، جیندے وچ کردار گھٹ ہوون مگر حقیقی ڄاپن۔ وحدت تاثر افسانے دی خاصیت ہوندی ہے۔

’’افسانہ داستان دی ترقی یافتہ صورت ہے۔ داستان جیڑھی جو مافوق الفطرت اتے غیر عقلی واقعات دا پندہ ہئی، نسبتاً حقیقی شکل وچ ناول بݨی اتے وَت ویہویں صدی دے مشینی دور نے اینکوں ٻیا وی نکھار تے افسانہ بݨا ݙتا۔‘‘ 

مختصر افسانے دی بنیاد اُنویہویں صدی وچ امریکہ بݨی۔ فرانس، روس توں بعد انگلستان وچ افسانہ پڄیا تے وت اے صنف انگریزی توں اردو ادب تے ہیں وسیلے نال سرائیکی ادب وچ آئی۔ مختصر افسانے دا وجود صنعتی انقلاب دی وجہ نال پیدا تھیوݨ آلی سماجی، معاشرتی ترٹ بھڄ دا نتیجہ ہے۔ نواں سماج پیدا تھیوݨ پاروں لوکاں کول اِتلا وقت کوئینا رہیا جو او داستاناں کوں سݨݨ۔ تاں وَت مختصر افسانے داستاناں دی جگہ گھن گھدی تے فرد (ڄݨا) کوں آپݨی روحانی تسلی کیتے مختصر کہاݨی دی ضرورت محسوس تھئی۔ کیونجو افسانہ حیاتی دے جملہ جذبات، احساسات دا مجموعہ ہوندے۔ زبان اتے بیان دی خوبصورتی، افسانے دی خوبی وچ وادھا کریندی ہے۔ قصے کہاݨی نال دلچسپی بندے دے نال منڈھ قدیم توں ہے۔ بندہ حال احوال کرݨ سݨݨ وچ خوشی محسوس کریندے۔ اِتھاؤں قصے کہاݨی، داستان دا منڈھ ٻدھیندا ݙسدے۔ افسانے کیتے، انگریزی لفظ ’’فکشن‘‘ مراد گھدی ویندی ہے۔ انگریزی وچ افسانے کہاݨی کیتے لفظ "Short story" وی ورتیا ویندے۔ کہانی یا افسانے دا کہاݨی آکھݨ تے کہاݨی سݨݨ آلے نال باہمی تعلق کئی ورھیاں تے محیط اتے ٻہوں ڳوڑھا ڳانڈھا سانڳا رکھدے۔

’’شروع وچ کہاݨی آکھݨ والا آپݨے حقیقی تجربات تے تخلیقی واردات کوں سادہ لفظاں وچ درگھا کر تے بیان کریندا ہا۔ پر وقت دے نال نال اُونکوں کہاݨی سݨݨ والے دے تخیّل، شعور اتے ذوق بارے حسن ظن پیدا تھیا۔ اِت پاروں مختصر افسانے دا اعجاز ایں اعتماد تے حسن ظن دا مشاہدہ ہے۔‘‘ (غلام یاسین نوناری)

## ٻئی تفصیل کِیتے ݙیکھو

* کہاݨی تے افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

* مسرت کلانچوی (سرائیکی افسانہ نگار)

* سرائیکی افسانہ نگار

* سرائیکی افسانوی مجموعے

* سرائیکی افسانیاں دے کتاباں

* سرائیکی افسانہ لِکّھت کار

* افسانیاں دے مجموعے

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

* سرائیکی افسانیاں دے تراجم

* اردو افسانیاں توں سرائیکی ترجمہ

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

* ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سرائیکی افسانوی نثر

## سرائیکی لوک قصّہ
جینویں پوری دنیا دی قوماں دے لوک ادب وچ لوک قصے ملدن۔ اینویں سرائیکی لوک ادب وچ لوک قصے پاتے ویندن تے ایہ قصے سرائیکی تاریخ، تہذیب تے ثقافت دی نمائندگی کریندن۔ سرائیکی وسیب وچ لوک قصیاں دی روایت ٻہوں قدیم ہے۔ لوک قصے تجربے، تخیل، تجسس تے مشاہدے دا خوبصورت نمونہ ہوندن۔ سرائیکی وسیب دے قصے سادگی، بے ساختگی، وسیب نال ڳوڑھے ڳانڈھے، دلچسپ واقعات، مبالغہ آرائی زبان دے ورتارے، دلچسپ قصے دی ابتداء دی وجہ نال ٻہوں مقبول ہن۔

تفصیل کِیتے ݙیکھو:

* سرائیکی لوک قصّہ

* لوک قصّے دا منڈھ

* قصّے دے ارکان

* سرائیکی لوک قصّے تے کتاباں

* سرائیکی لوک قصّیاں دیاں وَنکیاں

## سرائیکی افسانہ
افسانہ اینجھی کہاݨی کوں آکھیا ویندے جیڑھی مختصر، چسولی اتے رنگورنگی حیاتی دے کہیں پُکھ کوں نشابر کرے، جیندے وچ کردار گھٹ ہوون مگر حقیقی ڄاپن۔ وحدت تاثر افسانے دی خاصیت ہوندی ہے۔

تفصیل کِیتے ݙیکھو:

* سرائیکی افسانہ

* کہاݨی تے افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

* سرائیکی افسانوی مجموعے

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

* سرائیکی افسانیاں دے تراجم

## سرائیکی ناول
سرائیکی نثر دا ٻہوں وݙا حصہ ناول تے مشتمل ہے۔ ناول دی صنف اردو زبان وچ انگریزی دے توسط نال تے وت اردو کنوں سرائیکی وچ آئی۔ سرائیکی نثر نگار ابتداء وچ قصے، کہاݨیاں لکھدے رہیے بعد وچ ناول دو متوجہ تھئے۔

تفصیل کِیتے ݙیکھو:

* سرائیکی ناول

* سرائیکی ناول نگار

* حبیب مہاݨا تے سلیم شہزاد

* سرائیکی ناول ٻولی وٹار

## سرائیکی ڈراما
اصطلاحی معنی وچ ڈراما توں مراد اینجھی کہاݨی ہے جینکوں اسٹیج اُتے کرداراں دی مدد نال پیش کیتا ویندے۔ ڈرامے وچ انسان دی دلچسپی دا اندازہ انہاں ناٹک، سوانگ توں لایا ونڄ سڳدیے۔ جیڑھے جو زمانہ قدیم وچ یونان تے وادیٔ سندھ ہندوستان وچ مختلف مذہبی تہواراں اُتے رسماں یا لوکاں کوں تفریح کیتے پیش کیتے ویندے ہن۔ انہاں وچوں کجھ مِلدیاں رلدیاں شکلاں اڄ وی شادی خوشی دے مواقع اُتے بھانڈاں، نقلیاں تے رہَس دی صورت وچ ݙسدین۔ تہوں آکھیا ونڄ سڳدے جو ایہ ہک اینجھی صنف ہے جیڑھی جو ابتداء کنوں گھن تے عہدِ حاضر تک مختلف شکلاں وچ پیش کیتی ویندی پئی ہے۔ انسانی حیاتی دے واقعات کوں تحریر دے دائرے وچ گھن آوݨ کوں کہاݨی آکھیا ویندے۔ کہاݨی تے ڈرامے دا تعلق ٻہوں ڳوڑھا ہے۔

تفصیل کِیتے ݙیکھو:

* سرائیکی ڈراما

* لوک کہاݨیاں دے ڈرامے

* سرائیکی وسیب وِچ تھیٹر

* آڈیو سرائیکی ڈرامے

* مطبوعہ سرائیکی ڈرامے

* پاکستان ٹیلی ویژن دے ڈرامے

* سرائیکی ڈرامیاں دے موضوع

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

* ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد ۔ ۔ ۔ ۔ ۔

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سمیرا فضل

سمیرا فضل (اردو: سمیرا فضل) (انگریزی: Samira Fazal) ہِک پاکستانی مصنف زنانی اَتے سکرین رائٹر ہِن۔

## مہان٘در دی وجہ
سمیرا فضل ہِک پاکستانی مصنف زنانی اَتے سکرین رائٹر ہِے۔ اُوہ داستان، وصل، خاموشیاں، باری آپ اَتے میرا نصیب دے سکرپٹ لِکّھݨ کِیتے مہان٘دری ہِن جین٘دے کِیتے اُنّھاں نے بہترین ٹی وی مصنف ٢٠١٢ء کِیتے لکس سٹائل ایوارڈ حاصل کِیتا۔

## ڈرامے
سمیرا فضل دے ڈرامیاں وِچوں کُجھ ایہ ہِن:

* الوداع
* بڑی آپا
* بند کھڑکیوں کے پیچھے
* چپ رہو
* داستان ، (4 مہان٘درے حقوق نسواں ناول بانو وِچوں ہِک رضیہ بٹ دے ٹی وی کِیتے سکرپٹڈ)
* میرا نصیب
* میرا سائیں
* منائے نا یہ دل
* مستانہ ماہی
* میرے پاس پاس اور میرے پاس پاس سیکیوئل،
* میری ان سنی کہانی
* ملیے کچھ یوں
* مستانہ ماہی
* ملی علی کو ملی
* نور پور کی رانی
* وصال
* سانجھا
* سلوٹیں
* میری جان
* خاموشیاں۔
* تیری صورت
* تم سے کیسے کہوں
* مجھے سوچتا کوئی اور ہے
* من مائل
* اعتراض
* وہ ایک پل

## ایوارڈز اَتے نامزدگی

### ایوارڈ

* 11 ویں لکس اسٹائل ایوارڈز 2012وِچ "میرا نصیب" کوں بیسٹ ٹیلی ویژن مصنف دا ایوارڈ
* پہلی ہم ایوارڈز 2012 وِچ داستان کِیتے بہترین مصنف انتہائی چیلنجنگ سبجیکٹ ایوارڈ

### نامزدگیاں

* پہلی ہم ایوارڈز 2012 وِچ "بڑی آپا" کِیتے بہترین مصنف ڈراما سیریل

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سمیرا فضل دی فیس بُک تے پروفائل
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مصنف زنانیاں
ونکی:ناول نگار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ڈرامہ نگار
ونکی:پاکستانی ڈرامہ نگار زنانیاں
ونکی:ڈرامہ نگار زنانیاں
شاہ رخ حسین

شاہ رُخ حسین (اردو: شاہ رخ حسین) (انگریزی: Shahrukh Husain) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٢٨ اپریل ١٩٥٠ء) ہِک پاکستانی نژاد مصنف زنانی ہِن۔

## کَم کار آلی حیاتی
شاہ رُخ حسین ہِک پاکستانی نژاد مصنف زنانی ہِن جیڑھی افسانے، غیر افسانے اَتے سکرین لکھت کاری وِچ مہان٘در رکھین٘دی ہِن۔ شاہ رُخ حسین ہِک ماہرِ نفسیات، لوک کہاݨی گو اَتے کہاݨی سݨاوݨ آلی شخصیّت وی ہِن۔ موجودہ ویلے وِچ اُوہ لندن وِچ رہن٘دی ہِن۔ اُوہ رائل ادبی فنڈ دی فیلو وی ہِن۔

## فلم نگاری دا چوݨ
سکرین پلے برائے "ان کسٹوڈی (١٩٩٣ء)"، "انیتا دیسائیاسی" ناں دے انیتا دیسائی دے ناول نال تیّار کِیتا ڳیا۔ اِیہ ہِک مرچنٹ آئیوری پروڈکشن فلم ہِے۔ اِیں فلم دی ہدایت کاری مہان٘درے ہدایت کار اسماعیل مرچنٹ نے کِیتی ہِے۔ اِنّھاں نے بیکھم ہاؤس کِیتے ہِک قسط وی لِکّھی۔

## چوݨویں کتاباں
اِنّھاں نے انجو انج موضوعاں اُتے کتاباں لکھیاں۔ اِنّھاں دی مہان٘دری کتاباں وِچوں کُجھ اِیہ ہِن:

* ایک بے چین ہوا (٢٠١٣ء)۔ 
* دیوی: طاقت، جنسیت اور نسائی الٰہی (٢٠٠٣ء)۔ 
* چاند کی بیٹیاں: دنیا بھر دے جادو دی کہاݨیاں (١٩٩٣ء)۔ 
* ہینڈسم ہیروئنز (١٩٩٦ء)۔

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* شاہی ادبی فنڈ وِچ "شاہ رخ حسین" ۔
* ننگے پاؤں کتاباں توں سیرت
* پینگوئن دی سیرت
* تحریر ڈاٹ آرگ ، 16 دسمبر 2005 کوں "شاہ رخ حسین انٹرویو"۔
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:ناول نگار زنانیاں
ونکی:پاکستانی کہاݨی گو
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مصنف زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
سرائیکی لوک قصّہ

جینویں پوری دنیا دی قوماں دے لوک ادب وچ لوک قصے ملدن۔ اینویں سرائیکی ادب وچ لوک قصے پاتے ویندن تے ایہ قصے سرائیکی تاریخ، تہذیب و ثقافت دی نمائندگی کریندن۔ سرائیکی وسیب وچ لوک قصیاں دی روایت ٻہوں قدیم ہے۔ لوک قصے تجربے، تخیل، تجسس تے مشاہدے دا خوبصورت نمونہ ہوندن۔ سرائیکی وسیب دے قصے سادگی، بے ساختگی، وسیب نال ڳوڑھے ڳانڈھے، دلچسپ واقعات، مبالغہ آرائی زبان دے ورتارے، دلچسپ قصے دی ابتداء دی وجہ نال ٻہوں مقبول ہن۔ ایہ لوک قصے وساخ، چوکی، ڈیرے، ٻیٹھک یا گھراں وچ بزرگاں کولوں سݨے ویندن۔ قصے دے ہیروز دے حوصلے، ہمت توں سبق آموز ڳالھیں ملدن۔ انہاں قصیاں وچ مافوق الفطرت کردار، جِن، پریاں، دیہہ شامل ہوندن۔ ایہ کردار قصیاں وچ اَنہونے کارنامے سر انجام ݙیندن۔ قصیاں وچ فرضی تے تخیلاتی فضا، انسان دیاں خواہشات دی عکاسی کریندی ہے۔ قدیم ہندو تہذیب وچ داستان تے قصے کوں خاص اہمیت حاصل رہی اے۔ انہاں دیاں قدیم کتاباں رامائن تے مہا بھارت وچ کجھ اینجھے آثار ملدن۔ جنہاں وچ قصے تے داسان دے عناصر ملدن۔

’’لفظ قصہ کوں انگریزی دے لفظ Tale دا مترادف سمجھیا ویندے۔ قصہ اُوں کہاݨی کوں آکھیا ویندے جیندے وچ بالعموم فرضی تے خیالی واقعات کوں بیان کیتا ڳیا ہووے۔ بظاہر ایندا اَساݙی نِت ݙیہاڑے دی حیاتی نال کوئی تعلق نھیں ہوندا۔ اینجھیاں کہاݨیاں دا مقصد، محض وقت گذاری ہوندے۔‘‘ 

لوک قصیاں دا کوئی حد بنا نھیں ہوندا، ایہ علاقے، جغرافیے دے پابند نھیں ہوندے۔

## ٻیا ݙیکھو

* لوک قصّے دا منڈھ   

* قصّے دے ارکان

* سرائیکی لوک قصّے تے کتاباں

* سرائیکی لوک قصّیاں دیاں وَنکیاں

* سرائیکی افسانوی نثر

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

* ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:لوک قصے۔ 
ونکی:سرائیکی لوک قصے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ 
ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
لوک قصّے دا منڈھ

سرائیکی وسیب دے قصے سادگی، بے ساختگی، وسیب نال ڳوڑھے ڳانڈھے، دلچسپ واقعات، مبالغہ آرائی زبان دے ورتارے، دلچسپ قصے دی ابتداء دی وجہ نال ٻہوں مقبول ہن۔ ایہ لوک قصے وساخ، چوکی، ڈیرے، ٻیٹھک یا گھراں وچ بزرگاں کولوں سݨے ویندن۔ قصے دے ہیروز دے حوصلے، ہمت توں سبق آموز ڳالھیں ملدن۔ انہاں قصیاں وچ مافوق الفطرت کردار، جِن، پریاں، دیہہ شامل ہوندن۔

لوک قصیاں دا کوئی حد بنا نھیں ہوندا، ایہ علاقے، جغرافیے دے پابند نھیں ہوندے۔

واہ واہ ہے اللہ بادشاہ ہے، سِدھا راہ ہے، دل دریا ہے، کاغذاں دی ٻیڑی ہے، کبوتر ملاح ہے، لوک پئے چڑھدن ساݙی صلاح ہے۔

سچ دی چھاں اے، کوڑ دی سیج اے، مَئی کویلی سُتی پئی اے، اُٹھ سراندی رکھی پئی اے، اُتوں ڈٹھا ہاتھی، آکھے کہڑاہیں وے مویا لونگ کریندا۔ سڄݨاں دی کچاہری اے۔ جوگی والی پھیری ہے۔ بندہ خاک دی ڈھیری اے۔ دنیا تیری اے نہ میری اے۔ اڄائی بندہ، بندے دا ویری اے۔

اللہ اللہ وقت سَوّلا، سُتیاں دی خیر اتے جاڳدیاں دا بھلا۔ ڳالھ ایں مذکور اے۔ سُݨی میں ضرور اے۔ اللہ ڄاݨے سچ اے یا کُوڑ اے،پر سڄݨاں دا مُل پاوݨ دستور اے۔ قصے دا اختتام کجھ ایں ہوندے۔

* قصہ ڳیا جھر کوں، اساں وَل ایوسے گھر کوں

* قصے اُتے کالی کنی، تیݙے میݙے اُتے لال چُنّی

## ٻیا ݙیکھو

* قصّے دے ارکان

* سرائیکی لوک قصّے تے کتاباں

* سرائیکی لوک قصّیاں دیاں وَنکیاں

* سرائیکی افسانوی نثر

* سرائیکی لوک قصّہ

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

* ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:لوک قصے۔ 
ونکی:سرائیکی لوک قصے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ 
ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
قصّے دے ارکان

* تل ٻدھݨ یعنی قصے دا منڈھ، آغاز
* اسلوب بیان
* دلچسپ ہووݨ
* واقعاتی ترتیب      
* کردار نگاری
* سراپا نگاری        
* منظر نگاری        
* مکالمہ نگاری
* ضمنی قصے
* تجسس دا ہووݨ
* اخلاقی درس
* تاریخی شعور      
* طربیہ انجام

سرائیکی مطبوعہ قصیاں دی سب توں پہلی کتاب ایف۔ ڈبلیو سکیمپ دی ’’ملتانی سٹوریز‘‘ ہے۔ آرسی ٹمپل تے ایف۔ ڈبلیو سکیمپ تے سرائیکی علاقیاں دے قصے آکٹھے کر تے رومن رسم الخط وچ چھاپے۔ اِتھوں سرائیکی لوک قصیاں دے مطبوعہ مواد دی روایت اڳاں ٹردی ہے۔

سرائیکی نثری قصیاں دے سمل کوں سنبھال سلسلے وچ ۱۹۶۶ء وچ ظامی بہاولپوری دی کتاب ’’چھرکے‘‘ کتاب مرکز، سرائیکی زبان تے ادب، بہاولپور توں شائع تھئی۔ ایندے وچ لوک قصے/ کہاݨیاں محفوظ کیتیاں ڳئیاں۔ ’’وسدیاں جھوکاں‘‘ ستمبر ۱۹۷۱ء، مرتبہ، خان رضوانی، ایں ادبی شمارے وچ لوک کہاݨیاں شامل ہن۔ ۱۹۷۹ء وچ اشرف بزدار دی کتاب ’’سرائیکی لوک قصے‘‘ شائع تھئی تے ایہ کتاب اِنڈس پبلی کیشنز، ڈیرہ غازیخان دی طرفوں چھاپی ڳئی جیندے وچ ۱۸ قصے شامل ہن۔ ۱۹۸۱ء وچ طاہر غنی دی کتاب ’’ہک ہا بادشاہ‘‘ شائع تھئی۔ فِکری فنی حوالے نال ایہ قصے ٻہوں معیاری ہن تے انہاں قصیاں کوں بیان کرݨ دا انداز ٻہوں خوبصورت ہے۔ انہاں قصیاں وچ منظر نگاری، مکالمے، کردار، جذبات نگاری تے جزئیات ٻہوں عمدہ ہے۔ کہاݨیاں دا پلاٹ مضبوط ہے۔ ایہ قصے سرائیکی وسیب دی وسیبی معاشرت، سیاسی سماجی صورتحال تے لوک دانش دا بہترین نمونہ ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی لوک قصّے تے کتاباں

* سرائیکی لوک قصّیاں دیاں وَنکیاں

* سرائیکی افسانوی نثر

* سرائیکی لوک قصّہ

* لوک قصّے دا منڈھ

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

* ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:لوک قصے۔ 
ونکی:سرائیکی لوک قصے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ 
ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
کہاݨی تے افسانہ

’’شروع وچ کہاݨی آکھݨ والا آپݨے حقیقی تجربات تے تخلیقی واردات کوں سادہ لفظاں وچ درگھا کر تے بیان کریندا ہا۔ پر وقت دے نال نال اُونکوں کہاݨی سݨݨ والے دے تخیّل، شعور اتے ذوق بارے حسن ظن پیدا تھیا۔ اِت پاروں مختصر افسانے دا اعجاز ایں اعتماد تے حسن ظن دا مشاہدہ ہے۔‘‘

کہاݨی یا افسانہ ہک مکمل تجربے دا ناں ہے۔ کہاݨی بیان کرݨ والا کہیں ہک لمحے کوں تجربہ بݨا تے افسانہ بݨا سڳدے، حیاتی دے کہیں ہک واقعے کوں کہاݨی سݨݨ والیاں تک پڄا سڳدے پر ایں ڳالھ دا دارومدار اُوندی بیانیے دی صلاحیت اتے فنکاری نال جڑیا ہویا ہے۔ ہیئت، اسلوب، تجربہ، مشاہدہ کہاݨی، افسانے کوں تبدیل کریندے آندن تے کریندے راہسن۔

سرائیکی ادب وچ افسانہ، اردو ادب ولوں آئے۔ ایں ڳالھ توں ہٹ کے جو تحسین رائے سبالوی یا غلام حسن حیدرانی پہلے سرائیکی افسانہ نگار کون ہے؟ خرم بہاولپوری دے وݙے پُتر نعیم الدین اربیلا دی کہاݨی ’’پُھل دی کہاݨی‘‘ سب توں پہلے چھپی ہئی یا کہیں ٻئے افسانہ نگار دی کہاݨی؟… ایں بحث توں بچ کے ݙیکھوں تاں سرائیکی افسانہ لکھݨ والے افسانہ نگاراں وچوں حفیظ خان، مسرت کلانچوی، اسلم قریشی تے ڈاکٹر احسن واہگہ، عامر فہیم، بتول رحمانی، اللہ بخش یار، حبیب فائق، ظفر لاشاری دے ناں ٻہوں اہمیت رکھدن۔ جنہاں دے افسانے موضوعی اعتبار نال مکمل ہن۔ انہاں دے افسانے اسلوب دے سوہݨپ، تہذیبی روایت دے رشتے تعلق، معاشرتی، معاشی حالات دی عکاسی کریندے، وسیبی سونہہ سنڄاݨ، انسانی نفسیات، سیاسی، سماجی شعور، وسیبی رسماں ریتاں جھیٔں موضوعات دی عکاسی کریندن۔

سرائیکی افسانے دے ارتقائی سفر دے پاندھیاں وچوں شیما سیال، قاسم جلال، اقبال سوکڑی، باسط بھٹی، اسلم عزیز دورانی، صبیحہ قریشی، غلام حسن راہی گبول، قاصر فریدی، فیض بلوچ، منظور اعوان، بنت احمدانی ،عبداللطیف بھٹی تے ٻئے ٻہوں سارے ناں اہم ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

* سرائیکی افسانوی مجموعے

* سرائیکی افسانیاں دے کتاباں

* افسانیاں دے مجموعے

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

* اردو افسانیاں توں سرائیکی ترجمہ

* سرائیکی افسانہ

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

* ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سرائیکی افسانے دا ارتقاء

سرائیکی افسانہ دے ارتقائی سفر دے پاندھیاں وچوں 

* شیما سیال، 
* قاسم جلال، 
* اقبال سوکڑی، 
* عبد الباسط بھٹی، 
* اسلم عزیز درانی،
* صبیحہ قریشی، 
* غلام حسن راہی گبول،
* قاصر فریدی، 
* فیض بلوچ، 
* منظور اعوان، 
* بنت احمدانی، 
* عبد اللطیف بھٹی تے ٻئے ٻہوں سارے ناں اہم ہن۔

ڈاکٹر قاسم جلال افسانیاں دا مجموعہ ’’ہنجوں دَھیرے‘‘ منظور اعوان، ’’ڳجھے دھک‘‘ غلام حسین راہی گبول، ’’ݙکھیں وات‘‘ قاصر فریدی، ’’آدم ڄایا‘‘ سرائیکی سماج وچ پاتے ونڄݨ والے دیہی شہری مسائل کوں بیان کریندن۔

ڈاکٹر اسلم عزیز درانی (اشاعت ۱۹۹۵ء) ’’سِجھ دا سنیہا‘‘ انہاں دے سرائیکی افسانیاں دا پہلا مجموعہ ہے۔ ڈاکٹر اسلم عزیز درانی دے افسانوی موضوعات سرائیکی وسیب دے ݙکھ، ٻُکھ، لوکاں دیاں مشکلات انہاں اُتے تھیوݨ والے ظلم کوں بیان کریندن۔ انہاں افسانیاں وچ منظر نگاری خوب ہے تے موضوع اتے تکڑی گرفت ہے۔

عبدالباسط بھٹی ’’وکاؤ چھانورا‘‘ سرائیکی وسیب اتے اتھ دے واسیاں دی حیاتی نال جڑ تے مسائل، طبقاتی اُچ جھک، ݙاڈھے لوکاں دا ݙڈھپ، ہیݨے لوکاں دی سادگی سچائی کوں خالص زبان دے ورتارے نال کہاݨی کوں قاری دے سامݨے پیش کریندن۔ وسیب دے چور رستہ گیر زمینداراں دھرتی نال جڑت رکھݨ والے لوکاں، کالی جھیٔاں رسماں، تریمتیں دے استحصال، بے روزگاری، جھیٔں مسائل کوں آپݨے افسانیاں راہیں بیان کریندن۔ عبدالباسط بھٹی دے افسانے زبان دے ورتارے دے حوالے نال شاہکار ہن تے سرائیکی سماج وچ بدلدی ہوئی دنیا تے حالات دے ترجمان ہن۔

فیض بلوچ بنیادی طور تے شاعر دی حیثیت نال سنڄاتے ویندن۔ انہاں دے ݙو افسانوی مجموعے ’’ولدی ڈھلدی چھاں‘‘ تے ’’پکھی واس‘‘ سرائیکی وسیب دے جاگیردارانہ نظام دے خلاف تے دیہی پس منظر کوں نمایاں کریندن۔ ایاز احمد ایاز دے افسانیاں دا مجموعہ ’’پیر فرید دا ݙس اے‘‘ روہی رہتل دے پس منظر کوں بیان کریندن۔

## ٻیا ݙیکھو

*

* سرائیکی افسانوی مجموعے

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

* سرائیکی افسانیاں دے تراجم

* سرائیکی افسانہ

* کہاݨی تے افسانہ

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

* ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
مسرت کلانچوی (سرائیکی افسانہ نگار)

مسرت کلانچوی دی کتاب ’’اُچی دھرتی جھکا اَسمان‘‘ اشاعت ۱۹۷۶ء سرائیکی افسانہ دا پہلا مجموعہ ہے۔ جاں جو سرائیکی افسانیاں دی غلام حسن حیدراݨی سرائیکی افسانے دے جوہری افسانہ نگار ہن۔ بھانویں جو اردو افسانے دی روایت توں آگاہ ہن پر انہاں سرائیکی افسانے راہیں وسیبی منظر نامے کوں خالص زبان سودھا، فنی مہارت نال پیش کیتے۔ غلام حسن حیدراݨی ہواں ۱۰، افسانے مہر گل نے مرتب کر تے چھاپن۔

# خدا
# ݙوہ دی رات
# کیری دی مُٹھ
# ہݨ کیندا ٻوہا کھڑکانواں
# رتے ٻیر
# شالا جینویں ہونویں
# ٹخارے تے چیکاں
# سُکھ دا وارا
# واہ ڈرو خان
# پیو یا بھرا

مسرت کلانچوی سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں وچّوں سبھ تُوں پہلی زنانی دا اعزاز رکھین٘دین۔ انہاں دا افسانوی مجموعہ ’’اُچی دھرتی جھکا اَسمان‘‘ (۱۹۷۶ء) شائع تھیا تے ایہ سرائیکی دا پہلا چھپیل افسانوی مجموعہ ہے۔ ایں مجموعے تے اَٹھ افسانے وچ سرائیکی وسیب دی تریمت دے مسائل کوں نمایاں کیتا ڳئے۔ انہاں دا ݙوجھا افسانوی مجموعہ ’’ڈُکھن کنیں دیاں والیاں‘‘ تلویں تے درمیانے طبقے نال تعلق رکھݨ والیاں تریمتیں دے مسائل دی کتھا، کرداراں دے زبانی بیان کیتی ڳئی ہے۔

مسرت کلانچوی دا تریجھا افسانوی مجموعہ ’’تھل مارو دا پینڈا‘‘ جنسی مسائل، منفی سوچ کوں چنڳائی دی راہ ݙکھاݨ جھیٔں موضوع کوں آشکار کریندے۔ مسرت کلانچوی ’’سنڄ صاحیں (۱۹۸۹ء)‘‘ ریڈیائی ڈرامیاں دی کتاب جیندے وچ سرائیکی سماج دے مسائل اشکار کیتے ڳئے۔ اسلم عزیز درانی نے سرائیکی افسانیاں دے نال نال بہت اچھے ڈرامے وی لکھین۔ جیندے وچوں ’’سونے دے ہتھ‘‘، ’’آزادی ہے ایمان اساݙا‘‘، ریڈیائی ڈرامے شامل ہن۔

سرائیکی افسانہ نگاری وچ ٻہوں ترقی تھئی تے تھوڑے عرصے وچ ای ایہ صنف ترقی کرݨ لڳ پئی۔ سرائیکی افسانہ نگار ہوراں نے آپݨے وسیب، دیہی پس منظر تے اِتھ دے مسائل، معاشی تے معاشرتی حالات کوں اُجاگر کیتا۔ سرائیکی افسانیاں وچ منظر نگاری، مکالمے، وحدت تاثر، جہیٔاں خوبیاں نال رَڄے کڄے ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* مسرت کلانچوی

* سرائیکی افسانہ

* کہاݨی تے افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء
* پاکستانی مصنف زنانیاں
* پاکستانی مصنف زنانیاں دی تن٘دِیر

## حوالہ جات


ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں۔ 
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں۔ 
ونکی:سرائیکی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سرائیکی افسانہ نگار

غلام حسن حیدرانی دے افسانیاں وچ حقیقت پسندی، نکے وݙے واقعات نال جڑی ہوئی حیاتی دے انسانی سطح اتے حرص لالچ حسد، خود غرضی جہیٔں روّیاں کوں نشابر کریندن۔ او آپݨے انداز بیان وچ ہک کامیاب افسانہ نگار ہن۔

سرائیکی افسانے دے ارتقائی پندھ وچ ادبی رسالیاں وچوں ماہنامہ ’’سرائیکی ادب‘‘ ٻہوں اہم کردار ادا کیتا۔ ایں ادبی رسالے نے ٻہوں سارے افسانہ نگاراں کوں متعارف کرایا۔ سرائیکی افسانہ نگاری وچ ٻہوں ترقی تھئی تے تھوڑے عرصے وچ ای ایہ صنف ترقی کرݨ لڳ پئی۔ سرائیکی افسانہ نگاراں نے آپݨے وسیب، دیہی پس منظر تے اِتھ دے مسائل، معاشی تے معاشرتی حالات کوں اُجاگر کیتا۔ سرائیکی افسانیاں وچ منظر نگاری، مکالمے، وحدت تاثر، جہیٔاں خوبیاں نال رَڄے کڄے ہن۔ سئیں دلشاد کلانچوی آپݨی کتاب ’’سرائیکی زبان تے ادب‘‘ وچ سرائیکی افسانے دی ٹور بارے لکھدن:

’’سرائیکی افسانہ نگاری وچ تھوڑے عرصے وچ جیڑھی ٻہوں ساری ترقی تھئی ۔ اوندی وجہ سرائیکی لکھاریاں دا آپݨی زبان تے ادب دے نال ثقافت تے ماحول نال سچا پیار ہے۔ انہاں لکھاریاں آپݨا مواد، آپݨیاں وستیاں کنوں اتے وسیب کنوں گھدے۔ سرائیکی افسانے قدیم تے جدید رنگ والے ہن، تاریخی تے رومانوی وی ہن۔ مُکدی ڳالھ ایہ ہے جو سرائیکی افسانے مقدار وچ گھٹ ہو سڳدن پر معیار وچ گھٹ ہرگز کوئینی۔‘‘ 

محمد اسماعیل احمداݨی دا افسانہ، ’’تریکڑا‘‘ ہک علامتی افسانہ ہے۔ جیندے وچ واحد متکلم دے حوالے نال ڳالھ کیتی ڳئی ہے۔ ظفر لاشاری دا افسانہ ’’سچے موتی‘‘، چھوٹے علاقائی مسائل، نفاق تے اتفاق دی کہاݨی ہے۔ انہاں دا افسانہ ’’کچیاں تنداں‘‘ ہک رومانی/ نفسیاتی افسانہ ہے۔ جانجو ’’بگی اکھ‘‘ ظالم جاگیرداراں دے ظلم کوں بیان کریندی کہاݨی ہے۔

عامر فہیم ’’جاگدی اَکھ دا خواب‘‘ ۱۹۷۸ء وچ افسانیاں دی ایہ کتاب ڈیرہ غازیخان توں شائع تھئی جیندے وچ ۱۴، افسانے شامل ہن۔ عامر فہیم سرائیکی افسانیاں وچ علامت نگاری کوں متعارف کرایا۔ علامتی انداز وچ نفسیات، خواب تے حقیقت، انہاں دے افسانیاں دا نشابر پہلو ہے۔ انہاں علامت دے ذریعے جبر، ظلم کرݨ والیاں قوتاں دے خلاف بھر پور طریقے نال احتجاج کیتے۔ ’’بشارت‘‘، ’’ننگی اَکھ دا بند کمرہ‘‘، ’’کندھی دے پَروں‘‘، ’’بزار‘‘، ’’طوطے تے ٻڈھڑا‘‘، خوبصورت علامتی کہاݨیاں ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

* سرائیکی افسانیاں دے تراجم

* سرائیکی افسانہ

* کہاݨی تے افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

## حوالہ جات


ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سرائیکی افسانوی مجموعے

اسلم قریشی (اشاعت ۱۹۷۹ء) پہلا افسانوی مجموعہ ’’سانولی دھپ‘‘ جیندے وچ افسانے تے انشائیے شامل ہن۔ ݙوجھا افسانوی مجموعہ ’’ککراند‘‘ ہے موضوع دے حوالے نال انہاں دے افسانے وسیب دے سماجی مسائل وچوں جھات پیندن۔ جذئیات نگاری، تے کرداراں دے جذبات دی ترجمانی خوبصورت لفظاں نال کریندن۔ انسانی نفسیات دا مطالعہ اتے مشاہدہ اتے اسلوب بیاں وچ شاعری دا عنصر نمایاں ہے۔ انہاں دا ݙوجھا افسانوی مجموعہ ’’ککراند‘‘ ہے جینکوں اکادمی ادبیات پاکستان دی طرفوں ’’خواجہ فریدؒ ایوارڈ‘‘ ݙوایا ڳیا۔

ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز انہاں دے ترائے افسانوی مجموعے چھپ چکیٔن ۔اتے ہک سرائیکی افسانہ ست زباناں وچ شائع تھئے۔ انہاں دی کتاب ’’میݙے افسانے‘‘ کوں مسعود کھدر پوش ٹرسٹ دی طرفوں بہترین تخلیقی نثر دا ایوارڈ وی مل چکیٔے۔ انہاں دے افسانوی مجموعے ’’سوجھلا اندھاری رات دا (۱۹۸۰ء)‘‘، ’’سوچاں دے ویورے (۱۹۸۵ء)‘‘ کوں شائع تھئین۔ علامتی/ نیم علامتی انداز وچ لکھے ڳئے انہاں افسانیاں وچ سچ اتے کوڑ دا نکھیڑا کرݨ، دا آہر کیتا ڳئے۔ ایندے بعد ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز دے مندرجہ بالا ݙونہاں افسانوی مجموعیاں وچوں انتخاب ’’میݙے افسانے‘‘ دے نال چھاپئے ڳئے ہن۔

ڈاکٹر احسن واگھا (۱) تھل کرن دریا، (۲) آدی واس، سرائیکی افسانے کوں ہک نواں رنگ (Flavour) اتے نواں مزاج ݙیوݨ والے افسانہ نگار ہن۔ انہاں دے افسانے سیاسی، سماجی تبدیلی اتے نویں سڄاکی نال سرائیکی وسیب دیاں محرومیاں اتے بندے دی نفسیات، نت نویں موضوعات کوں نئی تخلیقی توانائی نال مختلف طرحاں دا بیانیہ پیش کریندن۔ ڈاکٹر احسن واگھا سرائیکی افسانہ نگاروں وچوں فکری فنی تناظر وچ ہک منفرد افسانہ نگار ہن۔

ڈاکٹر احسن واگھا دا ݙوجھا افسانوی مجموعہ ’’آدی واس‘‘ ہے ایں مجموعے دے افسانے قاری کوں غورو فکر دی دعوت ݙیندن۔ انسانی حیاتی دے مسائل دا شکار بے وس لوکاں دی بے وسی کوں موضوع بݨیندے ایہ افسانے علامتی رنگ وچ قاری اتے آپݨا گہرا نقش چھوڑیندن۔

ظفر لاشاری سرائیکی افسانوی نثر، ناول لکھݨ سانگے انہاں دا شمار موہری نثر نگاراں وچوں تھیندے۔ سرائیکی وسیب نال ڳوڑھی محبت انہاں دیاں لکھتاں ہن جنہاں وچ انہاں ایں وسیب دے واسیاں دے ݙکھ، درد، مونجھ ملال، سماجی اچ جھک سبھو کجھ نثر کے سامݨے آندے۔ انہاں دا پہلا افسانوی مجموعی ۱۹۸۴ء وچ ’’تتیاں چھانواں‘‘ دے ناں نال چھپیٔے۔ انہاں دے افسانے حقیقت نگاری دی ترجمانی کریندن تے اسلوب وچ سادگی ہے۔ ظفر لاشاری ایہ مجموعہ ’’تتیاں چھانواں‘‘ کوں دوبارہ شائع کیتا ڳئے۔ مہر کاچیلوی دے افسانیاں دا مجموعہ ’’سدھر‘‘ ۱۹۸۵ء وچ شائع تھیا۔ انہاں افسانیاں وچ سرائیکی وسیب دے جاگیردارانہ نظام دے خلاف آواز بلند کیتی ڳئی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

* اردو افسانیاں توں سرائیکی ترجمہ

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

* سرائیکی افسانہ نگار

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سرائیکی افسانیاں دے کتاباں

حفیظ خان بحیثیت افسانہ نگار انہاں دے افسانیاں دی کتاب ’’ویندی رُت دی شام‘‘ ۱۹۹۰ء وچ چھپی۔ انہاں سرائیکی افسانہ لکھݨ دی ابتداء ۱۹۷۵ء وچ ’’ہیرے تے ککرے‘‘ افسانہ لکھ تے کیتی۔ ایہ افسانہ ریڈیو پاکستان بہاولپور دے ہک پروگرام وچ نشر تھیا۔ انہاں دے پہلے افسانوی مجموعے کوں اکادمی ادبیات دی طرفوں ’’خواجہ فرید ایوارڈ‘‘ ݙتا ڳیا۔ انہاں دے افسانیاں وچ مشاہدہ خوب ہے۔ حفیظ خاں دے افسانے انسانی نفسیات، کرداراں دے عمل وچوں بدلدے ہوئے رویاں، وسیب دے لوکاں دے ݙکھ، انہاں دی مشکلات کوں منفرد انداز نال پیش کیتے۔ ’’اندر لیکھ دا سیک‘‘ انہاں دا ݙوجھا افسانیاں دا مجموعہ ہے جیڑھا ۲۰۰۴ء وچ شائع تھیا۔ جیندے وچ حیاتی دے تلخ حقائق کوں فنکارانہ چابکدستی نال پیش کیتا ڳئے۔

’’اݨ سونہیں دڳ‘‘ منظور اعوان دے سرائیکی افسانیاں دا مجموعہ، سرائیکی وسیب دی شہری، دیہی حیاتی دے موضوعات اتے مشتمل ہے۔

ڈاکٹر اسلم عزیز درانی (اشاعت ۱۹۹۵ء)’’سِجھ دا سنیہا‘‘ انہاں دے سرائیکی افسانیاں دا پہلا مجموعہ ہے۔ ڈاکٹر اسلم عزیز درانی دے افسانوی موضوعات سرائیکی وسیب دے ݙکھ، بُکھ، لوکاں دیاں مشکلات انہاں اُتے تھیوݨ والے ظلم کوں بیان کریندن۔ انہاں افسانیاں وچ منظر نگاری خوب ہے تے موضوع اتے تکڑی گرفت ہے۔

محمد سعید شیخ دے افسانیاں دا مجموعہ ’’پارت‘‘ ۱۹۹۸ء وچ شائع تھیا۔ افسانیاں دے کردار وسیب دی نمائندگی دا حق ادا کریندن تے وسیب دے جاگدے جیندے کردار ساݙے آسوں پاسوں ݙسدن۔ زبان دا ورتارا خوب ہے تے وسیبی ثقافتی رنگ انہاں افسانیاں وچ نمایاں ہے۔ تحسین رائے سبالوی (مرحوم) دے افسانے ’’ݙوجھی کندھ‘‘ دے ناں نال غلام جیلانی چاچڑ نے مرتب کر تے ۲۰۰۱ء وچ شائع کیتن۔ جنہاں وچ وسیب دے مسائل کوں عامر فہیم انداز نال پیش کیتا ڳئے۔

محمد صدیق شاکر، سیرت نگاری دے حوالے نال ہک اہم ناں ہے۔ انہاں دے افسانیاں دا مجموعہ ’’ہنڄوں ٻٹ ٻٹ‘‘ وسیب دے ݙکھاں کوں نمایاں کریندن۔ وسیب دیاں محرومیاں دی گذارن وچوں جھات پیندے انہاں دے افسانیاں دے کردار انفرادیت دا پہلو رکھدن۔

ملک اقبال بھپلا دے افسانیاں دی کتاب ’’بالو‘‘ ݙو حصیاں تے مشتمل ہے۔ دیہات دے پس منظر کوں اُجاگر کریندے ایہ افسانے اختصار دی خصوصیت وی رکھدن۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

* سرائیکی افسانہ نگار

* سرائیکی افسانوی مجموعے

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

* ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سرائیکی افسانہ لِکّھت کار

اِیہ ہِک نا مکمل مضمون ہِے وکیپیڈیا دے شعبہ سرائیکی وِچ اپݨاں حِصّہ پین٘دے ہوئے اِیں مضمون کُوں پورا کرو۔ تھورائیت ہوسوں۔

اِیہ کُجھ سرائیکی افسانہ لکّھت کاراں دی تن٘دِیر ہِے۔

## فیض بلوچ
فیض بلوچ بنیادی طور تے شاعر دی حیثیت نال سنڄاتے ویندن۔ انہاں دے ݙو افسانوی مجموعے ’’ولدی ڈھلدی چھاں‘‘تے ’’پکھی واس‘‘سرائیکی وسیب دے جاگیردارانہ نظام دے خلاف تے دیہی پس منظر کوں نمایاں کریندن۔ ایاز احمد ایاز دے افسانیاں دا مجموعہ ’’پیر فرید دا ݙس اے‘‘ روہی رہتل دے پس منظر کوں بیان کریندن۔

## ڈاکٹر قاسم جلال
ڈاکٹر قاسم جلال افسانیاں دا مجموعہ ’’ہنجوں دَھیرے‘‘ منظور اعوان، ’’ڳجھے دھک‘‘ غلام حسین راہی گبول، ’’ݙکھیں وات‘‘ قاصر فریدی، ’’آدم ڄایا‘‘ سرائیکی سماج وچ پا تے ونڄݨ والے دیہی شہری مسائل کوں بیان کریندن۔

## حبیب فائق
حبیب فائق دا افسانوی مجموعہ ۱۹۹۸ء وچ شائع تھیا۔ جیندے وچ سرائیکی وسیب دی معاشرت تے سماجی مائل کوں بیان کیتا ڳئے تے ایہ افسانے زبان و بیان تے اختصار دی خوبی رکھدن۔

## میاں نذیر احمد
میاں نذیر احمد انہاں دا سرائیکی افسانیاں دا مجموعہ ’’پلر پاݨی‘‘ ۱۹۹۰ء وچ شائع تھیا۔ غربت نال جڑے انسانی مسائل، دھوکہ فریب لالچ، خود غرضی وسیب دیاں غلط رسماں جھیٔں موضوعات کوں خوبصورت منظر نگاری تے انڄ اسلوب بیان نال افسانے دا روپ ݙتے۔

## عبد الباسط بھٹی
عبدالباسط بھٹی ’’وکاؤ چھانورا‘‘ سرائیکی وسیب اتے اتھ دے واسیاں دی حیاتی نال جڑ تے مسائل، طبقاتی اُچ جھک، ݙاڈھے لوکاں دا ݙڈھپ، ہیݨے لوکاں دی سادگی سچائی کوں خالص زبان دے ورتارے نال کہاݨی کوں قاری دے سامݨے پیش کریندن۔ وسیب دے چور رستہ گیر زمینداراں دھرتی نال جڑت رکھݨ والے لوکاں، کالی جھیٔاں رسماں، تریمتیں دے استحصال، بے روزگاری، جھیٔں مسائل کوں آپݨے افسانیاں راہیں بیان کریندن۔ عبدالباسط بھٹی دے افسانے زبان دے ورتارے دے حوالے نال شاہکار ہن تے سرائیکی سماج وچ بدلدی ہوئی دنیا تے حالات دے ترجمان ہن۔

## سید نصیر شاہ
سید نصیر شاہ (اشاعت ۱۹۸۷ء) میانوالی توں تعلق رکھݨ والے سیّد نصیر شاہ دا افسانوی مجموعہ ’’ککر دے پھل‘‘ جیندے وچ میانوالی دے سرائیکی لہجے دی جھات واضح ݙسدی ہے۔ سیّد نصیر شاہ دے افسانیاں وچ منظر نگاری، انسانی کرداراں دی نفسیات عمدگی نال بیان کیتا ڳئے۔ معاشرتی ناہمواریاں دے خلاف احتجاج موجود ہے۔ انہاں دے افسانیاں وچ جدت تے اظہار دی تازگی دا عنصر نمایاں ہے۔

## دلشاد کلانچوی
دلشاد کلانچوی تحقیق تنقید تے سرائیکی ادب دی آبیاری وچ انہاں دا ناں ٻہوں اُچیرا ہے۔ ’’رات دی کندھ‘‘ انہاں دے افسانیاں دا مجموعہ ہے جیندے وچ ݙو ڈرامے وی شامل ہن۔ بھانویں جو انہاں دے افسانیاں دا رنگ روائتی ہے مگر انہاں وسیب دے مسائل کوں اجاگر کیتے۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
افسانیاں دے مجموعے

اِیہ ہِک نا مکمل مضمون ہِے وکیپیڈیا دے شعبہ سرائیکی وِچ اپݨاں حِصّہ پین٘دے ہوئے اِیں مضمون کُوں پورا کرو۔ تھورائیت ہوسوں۔

اِیں مضمون وِچ سرائیکی افسانہ دے کُجھ مجموعیاں دی مختصر تفصیل ہے۔

## مصنفین دی ترتیب نال تن٘دِیر

### ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز
ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز انہاں دے ترائے افسانوی مجموعے چھپ چکیٔن ۔اتے ہک سرائیکی افسانہ ست زباناں وچ شائع تھئے۔ انہاں دی کتاب ’’میݙے افسانے‘‘ کوں مسعود کھدر پوش ٹرسٹ دی طرفوں بہترین تخلیقی نثر دا ایوارڈ وی مل چکیٔے۔ انہاں دے افسانوی مجموعے ’’سوجھلا اندھاری رات دا (۱۹۸۰ء)‘‘، ’’سوچاں دے ویورے (۱۹۸۵ء)‘‘ کوں شائع تھئین۔ علامتی/ نیم علامتی انداز وچ لکھے ڳئے انہاں افسانیاں وچ سچ اتے کوڑ دا نکھیڑا کرݨ، دا آہر کیتا ڳئے۔ ایندے بعد ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز دے مندرجہ بالا ݙونہاں افسانوی مجموعیاں وچوں انتخاب ’’میݙے افسانے‘‘ دے نال چھاپئے ڳئے ہن۔

### ڈاکٹر احسن واگھا
ڈاکٹر احسن واگھا (۱) تھل کرن دریا، (۲) آدی واس، سرائیکی افسانے کوں ہک نواں رنگ (Flavour) اتے نواں مزاج ݙیوݨ والے افسانہ نگار ہن۔ انہاں دے افسانے سیاسی، سماجی تبدیلی اتے نویں سڄاکی نال سرائیکی وسیب دیاں محرومیاں اتے بندے دی نفسیات، نت نویں موضوعات کوں نئی تخلیقی توانائی نال مختلف طرحاں دا بیانیہ پیش کریندن۔ ڈاکٹر احسن واگھا سرائیکی افسانہ نگاروں وچوں فکری فنی تناظر وچ ہک منفرد افسانہ نگار ہن۔

ڈاکٹر احسن واگھا دا ݙوجھا افسانوی مجموعہ ’’آدی واس‘‘ ہے ایں مجموعے دے افسانے قاری کوں غورو فکر دی دعوت ݙیندن۔ انسانی حیاتی دے مسائل دا شکار بے وس لوکاں دی بے وسی کوں موضوع بݨیندے ایہ افسانے علامتی رنگ وچ قاری اتے آپݨا گہرا نقش چھوڑیندن۔

### منظور اعوان
’’اݨ سونہیں دڳ‘‘ منظور اعوان دے سرائیکی افسانیاں دا مجموعہ، سرائیکی وسیب دی شہری، دیہی حیاتی دے موضوعات اتے مشتمل ہے۔

### ڈاکٹر اسلم عزیز دُرانی
ڈاکٹر اسلم عزیز درانی (اشاعت ۱۹۹۵ء)’’سِجھ دا سنیہا‘‘ انہاں دے سرائیکی افسانیاں دا پہلا مجموعہ ہے۔ ڈاکٹر اسلم عزیز درانی دے افسانوی موضوعات سرائیکی وسیب دے ݙکھ، بُکھ، لوکاں دیاں مشکلات انہاں اُتے تھیوݨ والے ظلم کوں بیان کریندن۔ انہاں افسانیاں وچ منظر نگاری خوب ہے تے موضوع اتے تکڑی گرفت ہے۔

### ملک اقبال بھپلا
ملک اقبال بھپلا دے افسانیاں دی کتاب ’’بالو‘‘ ݙو حصیاں تے مشتمل ہے۔ دیہات دے پس منظر کوں اُجاگر کریندے ایہ افسانے اختصار دی خصوصیت وی رکھدن۔

### محمد صدیق شاکر
محمد صدیق شاکر، سیرت نگاری دے حوالے نال ہک اہم ناں ہے۔ انہاں دے افسانیاں دا مجموعہ ’’ہنڄوں ٻٹ ٻٹ‘‘ وسیب دے ݙکھاں کوں نمایاں کریندن۔ وسیب دیاں محرومیاں دی گذارن وچوں جھات پیندے انہاں دے افسانیاں دے کردار انفرادیت دا پہلو رکھدن۔

## موضوعاں دی ترتیب نال تن٘دِیر

## مُکّھاں دی ترتیب نال تن٘دِیر
(نوٹ: اِیں مضمون وِچ ودھارا کرو) (وکی پیڈیا شعبہ سرائیکی تُہاݙا تھورائیت ہوسی)۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

* سرائیکی افسانہ لِکّھت کار

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

## افسانہ نگار زنانیاں
سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں وچوں شیما سیال، شاہدہ رحمٰن، صبیحہ قریشی، اقبال بانو، ڈاکٹر غزالہ احمدانی، ’’اڄ دی ماروی‘‘، بشریٰ قریشی، ’’پیت پریت‘‘، سعیدہ افضل، ’’گھاݨی وات‘‘۔ طلعت نقی ”اکھ دی بکھ“۔نوجوان افسانہ نگار مہر مشتاق احمد ۱۶، افسانیاں اُتے مشتمل کتاب ہے۔ ایہ ستمبر ۲۰۲۰ء وچ جھوک پبلشرز ملتان توں شائع تھئی ہے۔ مہر مشتاق دیاں کہاݨیاں وسیب دے غربت، بے روزگاری تے ٻئے کئی مسائل کو اجاگر کریندین تے عبد اللطیف بھٹی دی کہاݨیاں دی کتاب ’’وَتر وساخ‘‘ قابل ذکر ہن۔

### مسرت کلانچوی
مسرت کلانچوی سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں وچّوں سبھ تُوں پہلی زنانی دا اعزاز رکھین٘دین۔ انہاں دا افسانوی مجموعہ ’’اُچی دھرتی جھکا اَسمان‘‘ (۱۹۷۶ء) شائع تھیا تے ایہ سرائیکی دا پہلا چھپیل افسانوی مجموعہ ہے۔ ایں مجموعے تے اَٹھ افسانے وچ سرائیکی وسیب دی تریمت دے مسائل کوں نمایاں کیتا ڳئے۔ انہاں دا ݙوجھا افسانوی مجموعہ ’’ڈُکھن کنیں دیاں والیاں‘‘ تلویں تے درمیانے طبقے نال تعلق رکھݨ والیاں تریمتیں دے مسائل دی کتھا، کرداراں دے زبانی بیان کیتی ڳئی ہے۔

### بتول رحمانی
بتول رحمانی ’’سانجھ‘‘ انہاں دے سرائیکی افسانیاں دا مجموعہ، جیندے وچ سرائیکی وسیب تے شہری اتے دیہاتی ماحول، کرداراں،جاگیردارانہ نظام دے جبر، سماجی استحصال، تریمت دیاں قربانیاں، مرد دی خود غرضی کوں بیانیہ اتے کتھائیں علامتی انداز وچ پیش کیتے۔

### بشریٰ قریشی
بشریٰ قریشی دے افسانیاں دا مجموعہ ’’پیت پریت‘‘ جینکوں ۱۹۹۷ء وچ اکادمی ادبیات دی طرفوں ’’خواجہ فرید ایوارڈ‘‘ ݙتا ڳیا۔ انہاں دے افسانے رومانوی تے طربیہ اظہار دا امتزاج ہن۔

### ڈاکٹر غزالہ احمدانی
ڈاکٹر غزالہ احمدانی دے افسانیاں دا مجموعہ ’’اڄ دی ماروی‘‘ سن ۲۰۰۰ء وچ شائع تھیا۔ ایندے وچ خواتین دے مسائل، شک وہم، معاشرتی اونچ نیچ، دھرتی ماء نال پیار جھیٔں موضوعات شامل ہن۔

### رابعہ خان
رابعہ خان دا افسانوی مجموعہ ’’ساہویں سُول بسیرا‘‘ ۲۰۰۷ء وچ شائع تھئے۔ جیندے وچ عورت دے معاشرتی مسائل، عامر فہیم سادہ زبان وچ پیش کیتے ڳئے ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانیاں دے تراجم

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

* سرائیکی افسانہ لِکّھت کار

* افسانیاں دے مجموعے

* پاکستانی مصنف زنانیاں۔

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سرائیکی افسانیاں دے تراجم

سرائیکی لوک ادب وچ تخلیقی افسانیاں دے نال نال تراجم دا سلسلہ خوش آئند ہے۔ سرائیکی زبان توں اردو وچ تراجم شائع تھی چکیٔن تے اردو، انگریزی توں سرائیکی وچ تراجم دا سلسلہ جاری ہے۔

## اردو توں سرائیکی وِچ ترجمے
اردو توں سرائیکی وچ ترجمے دیاں کتاباں دے حوالے نال محترمہ فرحت نواز نے اردو دے معروف افساناں نگار کرشن چندر توں رشید امجد تک افسانیاں کوں سرائیکی زبان وچ ترجمہ ’’منزلاں تے پندھیڑے‘‘ دے عنوان نال شائع تھی چکیٔن۔ معروف شاعر اصغر عابد نے نامور افسانہ نگار حمید شاہد دے چوݨویں افسانے ’’پارو‘‘ دے ناں نال ترجمہ کیتن۔ ڈاکٹر اسلم عزیز درانی نے ’’عالمی افسانیاں‘‘ دے عنوان نال عالمی سطح اتے نامور افسانہ نگاراں دے چوݨویں افسانیاں دا سرائیکی وچ ترجمہ کیتے۔

## چینی توں سرائیکی وِچ ترجمہ
’’ڳالھے دی پوتھی‘‘دے عنوان نال ملک عبداللہ عرفان نے چینی زبان وچ لکھیل چوݨویاں کہاݨیاں کوں سرائیکی زبان وچ منتقل کیتے۔

## سرائیکی افسانیاں دے ٻِنّھاں زباناں وِچ ترجمے
ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز دے افسانے ’’سوجھلا اندھاری رات دا‘‘ دے مختلف زباناں وچ تراجم انگریزی، اردو، پشتو، سندھی، بلوچی تے پنجابی زباناں وچ منتقل تھی چکیٔن۔ ڈاکٹر طاہر تونسوی نے ’’سرائیکی دے چوݨویں افسانے‘‘ سرائیکی افسانیاں دا انتخاب ہے۔ جیندے وچ سرائیکی دے ممتاز افسانہ نگاراں دے افسانے شامل ہن۔

’’ٻیڑی‘‘ دے ناں نال ڈاکٹر اشو لال دی مرتبہ کتاب وچ ترجمہ افسانے شامل ہن۔ ڈاکٹر اشو لال دے افسانیاں دی کتاب ’’انبار مل‘‘ ۲۰۲۰ء وچ شائع… تھئی ہے جیندے وچ ۱۳ کہاݨیاں شامل ہن۔محبوب تابش دی رائے موجب ’’اشو لال سئیں دیاں کہاݨیاں اچ اے اٹکل جیکوں ݙیکھ سڳوں، اونکوں سݨ سڳوں دی ویہتر نال ورتی کھڑی ہے۔ ایں سانڳے اتھاں کوئی ’’ابنارمل‘‘ گل گامش وانگ آپݨی اَمر ٻوٹی نانگ ہتھوں کھسوا، کہیں ساگر دی مݨ تئیں ٻہہ روندانی، بھل جیوݨ راند اچ ݙکھ دی سانجھ دا دگ نشابر کریندے۔ اے کہاݨیاں زور اَپرپ (جبری حیرانگی) جیڑھا ساݙی فطری سنڄاݨ کوں سَوی دی کار کھمدے، ریاستی بیانیے دے ایں دروہ اڳوں ݙک ٹھل ہن۔ ایں ڳالھوں ’’ابنارمل‘‘ دنیا دے ہر تل وطنی دی شکتی ہن۔ ‘‘

## سرائیکی توں اردو وِچ ترجمے
اکادمی ادبیات پاکستان دی طرفوں، سہ ماہی پاکستانی ادبیات ۱۹۹۵ء شمارہ ۲ وچ ڈاکٹر انوار احمد، دی ادارت وچ رسول بخش بلیجو، ملک عبداللہ عرفان، احسن واگھا، حفیظ خان، قاصر فریدی دے افسانے شامل ہن۔ امراؤ طارق دی مرتبہ کتاب ’’سرائیکی کے شاہکار افسانے‘‘ وچ ۲۲، افسانے اردو زبان وچ ترجمہ کیتے ڳئین۔

اِیہ ہِک نا مکمل مضمون ہِے وکیپیڈیا دے شعبہ سرائیکی وِچ اپݨاں حِصّہ پین٘دے ہوئے اِیں مضمون کُوں پورا کرو۔ تھورائیت ہوسوں۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی افسانے دا ارتقاء

* سرائیکی افسانوی مجموعے

* سرائیکی افسانہ لِکّھت کار

* افسانیاں دے مجموعے

* سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

## حوالہ جات


ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
سرائیکی ناول

ناول اطالوی زبان دا لفظ ہے جیڑھا لفظ ناویلا (Naveela) توں نکلیئے۔ ناول دا مطلب نواں تے انوکھا ہووݨ ہے۔ ناول، انسانی حیاتی دے حالات، واقعات کوں انوکھے تے دلکش انداز وچ سامݨے گھن آندے۔ ناول نگار، آپݨے ناول کوں دلچسپ بݨاوݨ کیتے ناول دے حصے یا پلاٹ کوں ترتیب ݙیندے، منظر نگاری کریندے۔ کرداراں دے ذریعے مکالمے نال ڳالھ کوں اڳاں ٹریندے تے مکالمیاں وچ زور دا بیان شامل ہوندے۔

ناول دیاں فنی خصوصیات وچ پلاٹ نگاری، کردار نگاری، منظر نگاری، مکالمہ نگاری، زمان تے مکان دی مطابقت، زبان و بیان دی اہمیت، دلچسپی، تجسّس تے مقصدیت شامل ہن۔

’’سرائیکی زبان وچ ساکوں جو پہلا ناول نظر آندے او ظفر لاشاری دا ’’نازو (ناول)‘‘ ہے۔‘‘ 

’’ناول ’’نازو‘‘ سرائیکی وچ نِیگر/ دوشیزہ/ چھوہر دے مترادف ہے۔ ایہ ہک معصوم ہندو لڑکی دی کہاݨی ہے۔ ’’نازو دا پلاٹ دلچسپ ہے تے فنی حوالے نال ٻہوں مربوط ہے۔ ایندے بعد ظفر لاشاری دا ناول ’’پہاج‘‘ ہے۔ ناول ’’نازو‘‘ دی نسبت ظفر لاشاری دا ݙوجھا ناول کردار نگاری، جذبات نگاری تے منظر نگاری دے حوالے نال بہت اڳونہاں ہے۔‘‘ 

سرائیکی زبان وچ ݙو ناول شائع تھیوݨ توں بعد، ہک ݙہاکے تئیں ناول دی اشاعت رُکی رہئی البتہ ایں دوران اردو دے ݙو کلاسیکی ناول، ترجمے دی صورت وچ سرائیکی نثری سرمائے وچ شامل تھئے۔ ڈپٹی نذیر احمد دے ناول ’’توبتہ النصوح‘‘ دا ترجمہ ’’توبہ زاری‘‘ دے عنوان نال، پروفیسر دلشاد کلانچوی نے ۱۹۷۱ء وچ کیتا۔ نذیر علی شاہ نے ۱۹۷۹ء وچ عبدالحلیم شرر دے ناول ’’فردوس بریں‘‘ دا سرائیکی زبان وچ ترجمہ ’’فردوس ٹھڳالی‘‘ دے ناں نال کیتا تے ایہ ۱۹۷۹ء کوں شائع تھیا۔

سرائیکی زبان وچ سئیں ظفر لاشاری دے ناول ’’نازو (ناول)‘‘ (اشاعت ۱۹۷۱ء) کوں اولیت دا اعزاز حاصل ہے۔ (بھانویں جو غلام حسن حیدرانی دا جاسوسی ناول ’’گلو‘‘ قسط وار، ہفت روزہ، اختر‘‘ وچ (۱۹۶۹ء) مشائع کرݨ دا فیصلہ تھیا۔ ایندی پہلی قسط ماہنامہ ’’سرائیکی لوک ادب‘‘ مئی ۱۹۷۳ء دے شمارے وچ شائع تھئی۔ مگر ایہ ناول کتابی صورت وچ نہ چھپ سڳیا)۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی ناول نگار

* حبیب مہاݨا تے سلیم شہزاد

* سرائیکی ناول ٻولی وٹار

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

* ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک ناول۔ 
ونکی:سرائیکی ناول۔ 
ونکی:ناول
ونکی:سرائیکی لوک ناول
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
نازو (ناول)

’’سرائیکی زبان وچ ساکوں جو پہلا ناول نظر آندے او ظفر لاشاری دا ’’نازو (ناول)‘‘ ہے۔‘‘ 

سرائیکی زبان وچ سئیں ظفر لاشاری دے ناول ’’نازو (ناول)‘‘ (اشاعت ۱۹۷۱ء) کوں اولیت دا اعزاز حاصل ہے۔ (بھانویں جو غلام حسن حیدرانی دا جاسوسی ناول ’’گلو‘‘ قسط وار، ہفت روزہ، اختر‘‘ وچ (۱۹۶۹ء) مشائع کرݨ دا فیصلہ تھیا۔ ایندی پہلی قسط ماہنامہ ’’سرائیکی لوک ادب‘‘ مئی ۱۹۷۳ء دے شمارے وچ شائع تھئی۔ مگر ایہ ناول کتابی صورت وچ نہ چھپ سڳیا)۔

ایں ناول دا مرکزی خیال پاکستان بݨݨ ویلھے فسادات تھیوݨ سیتی ہک لاوارث ٻالڑی دے چو گرد گھمدے۔ ایں سرائیکی ناول کوں رومانوی آکھیا ونڄ سڳدے۔ ایں ناول دے کردار وسیبی ہن۔ جنہاں وچوں نازو، اختر، گانمݨ، مریم، قادر بخش، روبینہ، نجمہ تے ڈاکٹر یوسف رحمانی شامل ہن۔ مکالمے سدھے سادے انداز نال، جذبات احساسات دی ترجمانی کریندن۔ ایں ناول دا اردو ترجمہ ڈاکٹر حمید الفت ملغانی نے کیتے۔

ظفر لاشاری دا ݙوجھا ناول ’’پہاج‘‘ ہے۔ جیندی اشاعت ۱۹۸۳ء وچ تھئی۔ ظفر لاشاری دے پہلے تے ݙوجھے ناول درمیان ۱۲ سال دا اشاعتی وقفہ ہے۔ ظفر لاشاری دا ݙوجھا ناول پہلے ناول ’’نازو‘‘ دے مقابلے، لکھت تے فکر دے حوالے نال اڳونہاں پندھ ہے۔ پہاج ہک کرداری ناول ہے جیندے وچ کہاݨی فطری بہاؤ نال اڳوںتے رُوں ٹُردی ہے۔ ناول دا کردار ’’رحیماں‘‘ وسیب دی تریمت دا نمائندہ کردار ہے۔ ناول وچ پہاج یعنی ݙوجھی ذال دے رشتے تعلق دی نفسیات کوں نمایاں طور تے پیش کیتا ڳئے۔ مکالمے کرداراں دی نفسیات دے مطابق ہن۔ ناول وچ وسیبی، شہری حیاتی دی منظر کشی خوب ہے۔

’’آپݨی رَت جو پاݨی تھئی‘‘ ڈاکٹر منیر احمد علوی دا ایہ ناول ۱۹۷۲ء وچ شائع تھیا۔ ایہ۸۰ صفحات اتے مشتمل ہے جینکوں ناولٹ وی آکھیا ونڄ سڳدے۔ ایں ناول دی فضا وسیب دی نمائندگی کریندی ہے۔ گھریلو مسائل دے تناظر وچ ایں ناول کہاݨی اگتے ٹردی ہے۔ ایں ناول دا کردار خدا بخش، آپݨے چھوٹے بھرا دی تعلیم دا بندوبست کریندے۔ غلام نبی آپݨی کلاس فیلو رضیہ دی محبت دے نتیجے وچ آپݨے ماموں دی دھی نال رشتہ کرݨ توں انکار کر ݙیندے۔ ایں اختلاف دی وجہ نال کئی کردار موت دے منہ وچ لڳے ویندن۔ اینکوں المیہ ناول آکھیا ونڄ سڳدے۔

محمد اسماعیل احمداݨی (۱۹۳۰ء۔ ۲۰۰۷ء) دا ناول ’’چھولیاں‘‘ ۱۹۸۳ء وچ سرائیکی سنگت، لاہور طرفوں شائع تھیا۔ ایں ناول وچ ماضی، حال، مستقبل کوں رلا کے، سرائیکی وسیب دی تاریخ، تہذیب، ثقافت کوں موضوع بݨایا ڳئے۔ فنی پختگی تے ٹیکنیک دی عمدہ مثال ایہ ناول انداز تحریر، آپݨی فکر تے زبان و بیان دے حوالے سرائیکی ادب وچ یکسر مختلف ناول ہے۔ جیندے بارے سئیں اسلم رسولپوری لکھدن:

’’ایں ناول وچ کہاݨی تے کردار موجود ہن لیکن ایہ اسلوب، زبان اتے فکر دے حوالے نال ایں طور منفرد ہے جو ایندے وچ سرائیکی وسیب دے ہک علاقے جیڑھا تقریباً جامپور تحصیل تے مشتمل ہے وچ اَدھ صدی دے اندر تھیوݨ والی فکری ارتقاء دی داستان ہے۔ اسماعیل احمداݨی دے آپݨے خیال مطابق ہک خاص لمحے اَتے کائنات دے ہک گوشے وچ انسانی فہم فراست دے ارتقاء دی کہاݨی ہے۔ (ایں ناول کوں موجودیت Extentionalism دے حوالے نال وی سمجھیا ونڄ سڳدے)۔‘‘ 

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی ناول نگار         

* حبیب مہاݨا تے سلیم شہزاد

* سرائیکی ناول ٻولی وٹار

* سرائیکی ناول

## حوالہ جات


ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک ناول۔ 
ونکی:سرائیکی ناول۔ 
ونکی:ناول
ونکی:سرائیکی لوک ناول
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
امر کہاݨی (ناول)

محمد اسماعیل احمداݨی دا ایہ سرائیکی ناول وی روایتی ناول / لوک ناول توں اَنڄ ہک خوبصورت تخلیق ہے۔ ایں ناول وچ شعور دی رو Stream of consciousness ورتی ڳئی ہے۔ انہاں ناول ’’چھولیاں‘‘ وانگوں ایں ناول ’’امر کہاݨی‘‘ کا اسلوب، فکر تے موضوع منفرد ہے۔

ایہ ناول ’’چھولیاں‘‘ کنوں مختلف ہے۔ اسلم رسولپوری سئیں ایندے بارے لکھدن:

’’ایہ ناول سرائیکی قومی تحریک دی تاریخ بارے ہک دستاویز دا کم ݙیسی۔ ایہ ناول آپݨے اسلوب وچ منفرد ہے۔‘‘

فیاض حسین قاصر فریدی دا ناول ’’سانول‘‘ جولائی ۱۹۸۹ء کوں شائع تھیا۔ ناول دی خاص ڳالھ سرائیکی تہذیب ثقافت، معاشرت، رسماں ریتاں دی بھر پور نمائندگی ہے۔ منظر نگاری تے زبان اتے بیان خوب ہے۔ ناول دا پلاٹ وی عمدہ ہے۔ ایندا موضوع زن۔ زر تے زمین ہے۔ سرائیکی وسیب دیاں غلط رسماں خصوصاً وٹہ سٹہ دے اثرات ݙکھائے ڳئے ہن۔

دلشاد کلانچوی (۴؍ مئی ۱۹۱۵ء۔ ۱۵؍ فروری ۱۹۹۷ء) ناول ’’سارے سڳن سہاڳڑے‘‘ جیندی کہاݨی تعلیم یافتہ لڑکی فوزیہ اِرد گرد گھمدے۔ ایہ ہک مقصدی ناول ہے جیندے وچ سرائیکی وسیب معاشرتی مسائل کوں نمایاں کیتا ڳئے۔ ناول وچ معاشرے دی اصلاح دا پہلو نمایاں ہے۔ سرائیکی وسیب دی تریمت (فوزیہ) ایں ناول دا مرکزی کردار جینویں آپݨے مسائل اُتے قابو پا گھندی ہے۔ ݙوجھیاں کیتے ہک مثال ہے ایہ ناول زنانیت (Feminism) دے مطالعے دے حوالے نال خاص اہمیت رکھدے۔

غلام حسین راہی ڳٻول دے چار ناول ’’بھاڳ، سہاڳ، کونڄ، سڄݨ دشمن‘‘، ’’پردیس نہ ونڄ‘‘ شائع تھی چکیٔن۔ انہاں دے ناولاں دا موضوع معاشرے دی اصلاح ہے۔ ’’بھاڳ سہاڳ‘‘ انہاں دا اصلاحی ناول ہے۔ ایں ناول دے ہیرو فیصل تے محمود، ہک آئیڈیل ریاست وچ راہوݨ والیاں دی حالت بدلݨ چاہندن۔ منظر نگاری خوب ہے تے زبان اتے بیان وی عمدہ ہے۔ ’’کونڄ‘‘ ہک رومانوی ناول ہے‘‘۔ سڄݨ دشمن‘‘ جیندا موضوع خاندانی تنازعات، دشمنی، لوبھ لالچ، حرص ہوس ہے۔ غلام حسین راہی ڳٻول دے ناول مقصدیت رکھیندن۔ سرائیکی سندھی زبان دا ورتارا تے رلواں لہجہ، لسانی حوالے نال خاص اہمیت ہے۔ اسلوب تحریر رواں تے سادہ ہے۔ سن ۲۰۰۸ء وچ انہاں دا ناول ’’پردیس نہ ونڄ‘‘ شائع تھیا۔ ایں ناول کوں رومانوی آکھیا ونڄ سڳدے۔

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی ناول نگار

* حبیب مہاݨا تے سلیم شہزاد

* سرائیکی ناول ٻولی وٹار

* سرائیکی ناول

## حوالہ جات


ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک ناول
ونکی:سرائیکی ناول
ونکی:ناول
ونکی:سرائیکی لوک ناول
ونکی:سرائیکی لوک ادب
ونکی:لوک ادب
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری