لِکھاری تُوں وَپاری تئیں

## فکر تونسوی
ساݙی وستی توں ݙو چار کوہ دے پندھ تے ہک دریا واہندا ہا ۔ سِندھ اوندا ناں ہا ۔ دریا کوں سُدھ نہ ہئی جو اوندا ناں کیا ہے؟ پَراونکوں ایہ معلوم ہئی جو کرݨا کیا ہے؟ ۔(ویلے کویلے انساناں کوں نِڳلݨ)۔مَسیت دے مُلاں کریم بخش دا خیال ہا جو دریا سندھ دا ڳانڈھا موہنجوداڑو دی تہذیب نال ہے ۔ میں آہداں ’’کیا موہنجوداڑو دی تہذیب کوں وی ایہو دریا نڳل ڳئے۔‘‘ جی ہا ! کیوں جو ایہ دریا صوبہ سِندھ تئیں دِگھریا ہویا اے ۔تے وَت سُچینداں جیڑھا دریا موہنجوداڑو دی تہذیب کوں نڳل ڳئے ، اوندے مقابلے وچ اساں وستی واسی کیڑھی ڳݨتری وچ ہیں ۔ جنہاں دی کوئی تہذیب وی نئیں رہی ۔ کیوں جو انگریز سامراج آہدا ہا ۔ ہندوستانی لوک تہذیب یافتہ ہِن اِی کائنا ۔ خیر! سندھ دریا دی خوراک بندے ہَن تے خوراک ہر ہک کیتے اللہ سائیں اِی پسند کریندے ۔ مثال دے طور تے ٻلی چوہے کھاندی اے ، چوہا تیل پیندے تے تیل کڈھݨ آلے تیلی کوں دریانڳل ویندے ۔ ایں جگ دی ہر شئے ہک ٻئے کوں نڳلݨ کیتے پیدا کیتی ڳئی ہے ۔ دریا سندھ وچ ٻیڑی ٹھیلݨ دے وَپار تے ہک ٹھیکے دار دا ٹھیکہ ہا ۔ میݙے ابّا سئیں اوں ٹھیکیدار کول میر منشی ہَن ۔ او انہاں کوں اِتلی تنخواہ ݙیندا ہا ۔ جئیں نال ابّا سئیں اپݨی آل اولاد کوں ترسّا ترسّا تے جیوݨ جوڳا رکھ سڳن ۔ اِتھوں تئیں جو آمدݨ دا ہک ہک دھیلہ ٹھیکیدار دے ہتھ ونڄ نپاوݨ وی اُنہاں دے ذمے ہا۔ ٹھیکیدار آپ تاں کوئی کم نہ کریندا ہا ۔ پَر اونکوں یقین ہا جو دھنّا لالہ خدا تے یقین رکھیندے تے خدا اوندے ٻالاں کوں ترسا ترسا تے جیوݨ کیتے وِندلیندا راہسی ۔ بئی مانی نہ کرݨ ݙیسی ۔ تاہوں خدا دی ایں عادت پاروں ٹھیکیدار عیش کریندا ہا ۔ پر خدا دا جیویں جو کئی اِتبار نئیں ۔ کݙاں اپݨی عادت دا کُنج لہا ݙیوے ۔ ایں کیتے ہک واری ہکو ویلے ݙو حادثے تھی ڳئے ۔ ہک تاں ٹھیکیدار ابّے سئیں کوں نوکری توں ݙٹا ݙے ݙتا ۔ کیوں جو مُوکھا ، چوکھا کرݨ دا مسئلے تے تُو تُو ، مَیں مَیں تھی ڳئی ۔ ایہ ٻئی ڳالھ ہے جو تُو تُو وی ٹھیکیدار کیتی تے مَیں مَیں وی ٹھیکیدار کیتی ۔ ݙوجھا ہک ہفتے بعد ابّے سئیں کوں سنیہا گھلا میکوں تیݙی تنخواہ وچ ودھارا منظور ہے ۔ ابّا سئیں جݙاں دریا تے پُڄے تاں اُنہاں کوں معلوم تھیا جو کل دریا سندھ ہک ٻیڑی کوں نڳل ڳئے تے اُوں ٻیڑی دے پُور وچ ٹھیکیدار وی ہا ۔ خدا اپݨی عادت بدلی تاں ابّا سئیں وی اپݨا پیشہ بدل گھدا تے کوہ سلیمان دے اندر ویہہ پنجوی کوہ دور اُتھوں دے روہ واسیاں کیتے ڳڑ ، لُوݨ ، تیل ، تمباخو تے کپڑے دی ہک ہٹی کھول گھدی ۔ اصل وچ بلوچ قبیلے دا ہک سردار ہا غوث خان تے غوث خان دی ہک لال چقندر سوہݨی سَوڈھی نینگر دھی جیندا ناں سعیدہ ہا ۔ ہک وار اوندا خاندان روضہ شاہ سلیمان دی زیارت کیتے ویندا پیا ہا تاں رستے وچ سعیدہ دے ڈڈھ وچ ݙاڈھا تِکھا مروڑ پیّا ۔ اوں ویلے او تڑفدہ ہوئی بلوچ نینگِر عین ساݙی وستی دے کچّے مکان دے سامݨے لنگھدی پئی ہئی ۔ بابے سئیں کُرلاندی چھوہِر کوں ݙٹھا تاں سردار غوث خان دے اُٹھاں دیاں ݙاکاں کوں روک گھدا ۔سعیدہ تے غوث خان کوں گھر گھن آئے ۔ ساوی ہریڑ تے ماکھی اپݨے ہتھیں رڳڑ تے سعیدہ کوں ݙو چار وار کھوائی تاں شام تئیں سعیدہ چنگی بھلی تھی ڳئی ۔ دَوا جادوئی اکسیر دا کم ݙتا تے اینویں غوث خان تے ابا سئیں یعنی ݙو پٹھیاں لہراں دے وچکار یاری تھی ڳئی ۔ لُٹو قبیلے دی لہر تے انسانیت دی لہر … تے ایں واقعہ توں بعد میکوں پتہ لڳا جو ہر بندے وچ شرافت وی ہوندی اے تے لُٹ مار وی ۔ تے یاری اُنہاں ݙونہاں کوں وکھریاں جیوݨ توں ہٹکیندی اے ۔ شرط ایہ ہے جو آدھل وچ ڈِڈھ دا مَروڑ تے ماکھی ، ہریڑ نہ آ ونڄے ۔ اوندے بعد ہر سال جݙاں وی سردار غوث خان زیارت کیتے خواجہ سئیں دے مزار تے آندا ۔ روضہ شاہ سلیمان تے متھا ٹیکݨ توں پہلوں ابّے سئیں دے پیریں آ ٻاہندا ہا ۔ نذر نیاز رکھیندا ۔ کݙاہیں گھیئو دا پیپا ، کݙاہیں بھیݙاں دی اُن تے کݙاہیں ساوی مُنگ دی بھری ڳنڈھڑی ، کݙاہیں دُنبے دا گوشت تے کݙاہیں سالم ،پُورا جِیندا دُنبہ ۔ وَل جݙاں غوث خان دے کنیں ایہ ڳالھ پئی تاں اُوں دِلوں ارداس کیتی ۔ دَھنّا لالہ ! توں میݙی وستی آ تے لُوݨی تیلی دی ہٹی کیوں نئیں کھول گھنّدا۔ ہٹی کیتے چھپ میں ݙیساں باقی سب کجھ تیݙا ۔ ابّے سئیں کِھل تے آکھیا (او کݙاہیں کݙاہیں کِھلدے وی ہَن) ’’پر خان سئیں! جیکر کئیں بلوچ میݙے ڳاٹے تے تلوار رکھ ݙتی؟ ‘‘۔ اوندی تلوار پہلوں میݙا ڳاٹا لہیسی ۔ اوندے بعد جیکر او کئیں قابل ہوسی تاں وَت کئیں ٻئے پاسے ویسی ۔ نہ تاں تیݙا نئیں اُوں بلوچ دا سِر ۔ تیݙے پیریں کپیج تے ڈھاسی ۔ دَھنّا لالہ ! ’’ایہ غوث خان دی زبان اے ۔ جئیں توں سارا فرنگی راج کنبدے‘‘۔ وَت سوہݨے اللہ دی قدرت ، یاری دی طاقت یا بہادر بلوچاں دا ایمانِ کامل جو ساݙی ہٹی رِڑھ پئی تے ساݙے گھر وچ پیسے وی عام تام تھی ڳئے ۔ بلوچی جَتاں دے اُٹھ ، اُن ، مُنگ تے گھیئو دیاں پیپیاں نال لݙے لݙائے ہوئے ساݙے نِکے ، کچّے تے جِھکے مکان دے سامݨے آ تے مال لہاوݨ کیتے آ ٻاہندے تے ساݙے مکان دے اُکا سامݨے ݙو منزلہ پکیاں سلہاں نال بݨی ماڑی دا مالک چودھری گنگا رام سَڑ بھڄ تے کواّب تھی ویندا تے لوکاں کوں آہدا ’’سُݨو مارکہ ، ایہ مال ہک نویں ونکی دے لُٹو دا ہے ۔ پہلوں بلوچ دھاڑی ساکوں لُٹ تے گھن ویندے ہَن تے ہُݨ ایہ نوّاں لُٹو اُنہاں بلوچاں کوں لُٹیندے ۔ ہا ہا ہا ۔ اونکوں اپݨی ݙو منزلہ ماڑی دا تکبر خطرے وچ ݙسیوݨ لڳا ۔ نِکیاں کوں سِر چیندا ݙیکھ کراہیں وݙیاں ہمیش نِکیاں ڳالھیں تے وݙے خطرے پیدا کیتن۔

توڑے جو ایں تُوں بعد ساݙے گریڑے وچ مُنگ ، اُن تے گھیئو دے ٹِڳ لڳ ڳئے پَر میݙی امّاں سئیݨ اپݨی بُتھی صندوقڑی تے اپݨی پکڑ ڈِھلی نہ کیتی ۔ کیوں جو او آہدی ہئی ایہ صندوقڑی ساݙی غربت دے ݙینہاں دی نشانی ہے ۔ اچݨ چیت مال متاع مِل ونڄے تاں لوکاں دے دماغ خراب تھی ویندن ۔ پر امّاں سئیݨ اپݨے دماغ کوں جاہ ٹِکاݨے تے رکھیا ۔ مایا آوݨی ونڄݨی شئے ہے ۔ کوݨ ڄاݨے کݙاں ایہ مال مایا وَل پَرت ونڄے تے ساݙی ٹٻری وَت ایں صندوقڑی دے چودھار اپݨے بچے کُھچے ساہ گزارݨ لڳے ۔ تاہیوں امّاں سئیݨ اپݨے کردار تے پکڑ ڈِھلی نہ کیتی ۔ پَر ماریا دے آوݨ نال میݙا وِچلابھرا ڈھولݨ ایں پکڑ توں نکل ڳیا ۔ سوہݨا ہا ۔ من بھاوݨاں تے جوان ہا ۔ عَلو ڄٹ دی نویں نویکلی ذال عاشو اپݨی رڑھ توں رسیلے ڳنے تروڑ تے ساݙے گھر ݙیوݨ آندی ہئی تے اچݨ چیت ساکوں مسوس تھیا جو ڈھولݨ بِھرا ڳنّے وی چیندے تے ………عاشو بھیڑی تے جوانی وی اینویں آئی ہئی جیویں رسیلے ، پکّے ڳنیاں تے آندی ہے ۔ اُونویں وی عاشو اچے قد دی ہئی تے اوندا پئے عَلو مندھرا ۔ اُچے تے مندھرے دا جوڑ جُڑݨ تے تُرٹݨ ݙوہیں انسانی سماج دا پُراݨا ݙکھیرا ہن ۔ تے ایں ݙکھیرے دے آدھل وچ کوئی لش پش کریندا ڈھولݨ آ ونڄے جیڑھا اپݨی چیچی وچ ٹُھلیاں موتیاں بھری سونے دی مُندری  وی پاوݨ لڳا ہووے ۔ جیڑھی وستی وچ پیار دی علامت مَنی ویندی اے ۔ تاں اوندی لسک نال سوہݨیاں دیاں اَکھیں چُندھیجݨ نئیں کھلیجݨ لڳدیاں ہن۔

عاشو بُتوں جانوں زابر ہئی ۔ ڈھولݨ پیار دے طور طریقیاں پاروں زابر ہا ۔ تاہیوں ہک زابر ݙوجھے زابر دا رَس چُوسݨ لڳ پیا ۔ وستی دیاں ڳلیاں وچوں لنگھدے ہوئے ابّے سئیں کوں لوکاں ݙسایا ’’دھنّا لالہ! اپݨے ڈھولݨ بارے وی کوئی کنسو ہے تیکوں؟‘‘۔ لوکی تاں سَڑدِن جو ڈھولݨ کیوں رنگلا ریشمی لاچہ پاتی ودے‘‘۔ لاچے دے زُعم وچ نہ ودّا رہ لالہ ! اولاد دے کرتُوت ݙیکھ ۔ اینجھے کرتوت وݙے محل تے ماڑیاں ڈھا ݙیندن‘‘۔’’پَر اُوں کیندی ماڑی ڈھائی ہے‘‘۔ عَلو دی ذال عاشو دی‘‘۔ عشق عشق ، لعنت ،عشق تے میݙے خاندان وچ ۔ ایہ تاں تھی وی نئیں سڳدا ۔ ’’ایں جگ وچ ہر شئے تھی سڳدی اے لالہ ! جیکر کچّے گریڑحے وچ دَھن دولت دیاں گونڑیاں آ سڳدن تاں ڈھولݨ وی عشق کر سڳدے ۔ گھر ونڄ تے ذرّی غور نال ݙیکھ ۔ انہاں گونڑیاں وچ کوݨ چھنیک پیا کریندے؟‘‘ ۔ 

ساݙی وستی وچ وی عشق کیتا ویندا ہا ، تاں جو ایہ قدرت دی ݙتی ݙات اے ۔ پر ایویں جیویں ݙو بُرقعے آپت وچ اکھیں پئے بھڑیندے ہوون۔ کئی واری تاں عاشق تے مشوق کوں سُدھ وی نہ پوندی ہئی جو ہک ݙوجھے نال عشق پئے کریندن ۔ رڑھیں توں ڳنّے بھنیندے تے تُروڑے ہَن پَر مالک توں پُچھ تے ۔ جیکر پُچھ تے ڳنّا چُوسیا ونڄے ہا تاں وستی واسی اونکوں پرنیوا آہدے ہَن ۔ پَر وستی وچ پہلی واری ڈھولݨ بِھرا پرنیوے توں پہلوں ڳنّا چُوسݨ دا مُنڈھ ٻدھا ہئی تے وستی دی ماݨ مریادا کوں تروڑیا ہئی ۔ اُوں مالک توں مُوکل نہ منگی ہئی ۔ صرف عاشی دیاں نرگسی اَکھیّں دی مُوکل ہئی ۔ جنہاں دی او ہُݨ آپ مالک نہ ہئی ۔ اوندا پئے عَلو ہا ۔ ڈھولݨ سُریلا ہئی ۔ جݙاں او کئیں ٻنے تے ٻہہ کراہیں سرائیکی زبان وچ کافیاں ڳاندا ہئی تاں ڳنّے ، ڳلیاں تے چھتاں اوندی سُریلی آواز دیاں جادو بھریاں لہراں وچ ٻݙ ٻݙ ویندیاں ہَن ۔ او ہک نخریلا تے فخریلا نینگر ہا ۔ ربّ سئیں دے ایں جہان وچ ہر جاہ ، ہر گھر ، ہر محلے ، ہر شاہر ، ہر ملک وچ اللہ دی قدرت وی ݙتی ݙات کوں جیندا رکھݨ سانگے ڈھولݨ جئے ݙو چار نینگر ضرور ڄمدن۔ اینجھے نینگر اپݨے رنگ ڈھنگ نال جیندن ۔ ݙوجھیاں دے بݨائے دڳ تے نئیں ٹُردے ۔ اپݨا نواّں راہ بݨیندن ۔ جیڑھا رسیلے ہونٹاں تئیں پُڄدے ۔ تاریخ گواہ اے جو اینجھے اپݨی راہ بݨاوݨ آلے وَݙے تھی کراہیں ۔ ہیرو بݨدن ، ڈاکٹر تئیں بݨ ویندن ۔ انہاں دیاں کارگزاریاں تے فلماں بݨدِن ۔ میکوں ڈھولݨ بِھرا ایں ڳالھوں بھاندا ہئی ، جیکر میں اپݨی ایں سوچ دا کݙاہیں کئیں کوں نہ ݙسایا ہا ۔ بعض جذبے چنگے لڳدن پَر انہاں دا اظہار اپݨا سِݨہپ ونڄا ݙیندے۔ ڈھولݨ شاعر وی وی نہ ہا پَرتکھیاں عاشقاں دے طرح مصرعیاں تے گِرہ پَیا لیندا ہئی ۔ ساری وستی ایہ لڳدی وی سُݨی ݙٹھی ، گھر دیاں بندیاں وی وَٹ کھادے ۔ پَر میں بِن ݙٹھے ، بِن آکھیے ، بِن سُݨے اندری اندر چُپ چپیتے سُکھیت نال جُھمدا پیا ہَم ۔ ایہ نہ کرݨا ہئی ۔ خاندان دی نک کپیج تے ڈھہہ پوسی ۔ ہر وسیبی کوں اپݨی نک کپیج تے ڈھہݨ دا ݙاڈھا ݙر رَہندے ۔ میݙے اندروں ہک فنکارانہ لہر آہدی ۔ ڈھولݨ کوں کئیں ہندو چھوہِر نال پَرّنا ݙیندے تاں ایہ اندھار نہ گُھلدا ۔ کملا چھوہر ، زبان تے رَس وچ ہک اَزلوں ناطہ ہوندے ۔ پرنیوا تاں فطرت دا غُستان بݨ ویسی ۔ ’’کملا ڳالھا چھوہر! عَلو جیکر اپݨے سنگتیاں نال ڈنگوریاں چا تے آ ڳیا تاں او ڈھولݨ دا سِر پھیہہ گھتیسن ۔ سِر تاں او عاشو دا وی پھیسن تے وَت عاشو تے ڈھولݨ دے قصّے لکھے ویسن ۔ جیویں سمی راول تے سسی پنوں دے لکھے ڳئے ۔ اینجھیاں گُجھیاں تے اَݨ ڳجھیاں لہراں وچ ٻڈدیں تَردیں میکوں ساری رات نندر نہ آئی ۔ میں ݙیہدا پیا ہَم جو نندر تاں ڈھولݨ کوں وی نہ آندی پئی ہئی ۔ ابّے سئیں وچ شرافت دیاں ساریاں رِیتاں روائتاں ہَن ۔ ݙوجھے پاسے سماجی تے خاندانی روایات وی ہَن ۔ ݙوہاں وچوں ہک نہ ہک روایت کوں تُرٹݨاں ہئی ۔ راتی کھٹڑے تے ڈھہݨ توں پہلوں ابّے سئیں سختی نال اعلان کیتا جو ڈھولݨ دا اڳونہاں فیصلہ کل تئیں کر ݙتا ویسی ۔’’ کیہاں فیصلہ؟‘‘۔ ڈھولݨ باغی پُتر دے لہجے وچ پُچھیا ۔ ’’ایہو جوتُوں عاشو کوں چھڑیندیں یا ساݙی ٹٻری کوں ۔ میں اپݨے خاندان دے مَتھے تے ایہ داغ نہ لڳݨ ݙیساں۔‘‘ پَرابّا سئیں داغ تے چندر دے چہرے تے وی ہوندن ۔ کیا چندر کوں اَسماناں کڈھ ݙتا ڳئے ۔ ’’تاں وَت کل عاشو کوں گھن تے چندر تے ونڄ وَس تے اِتھوں دفع تھی ونڄ۔‘‘

جݙاں ݙوجھی سویل دا سِجھ اُبھریا تاں ڈھولݨ سنویں سنج گھروں ٹُر ڳیا ہا ۔ سِجھ صرف اُنہاں لوکاں کیتے سوجھلا کھنڈیندے جیڑھے چاندی دی لسک کوں اُوں لسک توں چنگا سمجھدن جیڑھی روایت تروڑݨ نال پُھٹدی اے ۔ پَر اُوں ݙینہہ ڈھولݨ سِجھ دا منہ نی ݙٹھا ۔ ایہ سوچ تے جو سِجھ وی روایات دا ٻانھا ہوندے ۔ میکوں ڈھولݨ توں ایہو اُمید ہئی ۔ میݙے چاچے آکھیا ۔ حال ایہ ہا جو چاچے وی ٻڈھیپے وچ ہک نینگر کوں ایہ آکھ تے اپݨے گھر ٻلاݨی بݨا گھدا ہا جو میں تیݙے نال پرنیساں ۔ پَر بعد وچ اُوں نینگر کھوہ وچ ٹپا مار ݙتا ہئی ۔ میݙے بِھرا ہک ٹھڈا ساہ بھریا ۔ جیکوں سوائے اوندے کوئی نہ سُݨ سڳیا ۔ ڈھولݨ کوں پہلوں پَرّنا ݙیندے تاں عاشو کوں اوندی حیاتی وچ آوݨ دی جُرأت نہ تھیندی ۔ امّاں سئیݨ ، عاشو کوں پُݨدی، پِٹ پَلوتے پئی کڈھیندی ہئی۔ جئیں اوندے جگر دے ٹوٹے دے کئی ٹوٹے کر چھوڑے ہَن ۔ او آہدی پئی ہئی میݙا ڈھولݨ تاں ٻہوں مشوم ہا ۔ ایہ ساری کرتوت اُوں بھونڈݨ رَن دی ہے ۔ اللہ کریسی اوتری نکھتری مرسی ۔ کنجریاں وانگ بھوندی راہسی ۔ میں ہنبق حالیں روندا وی ہَم تے شابش وی ݙیندا پیا ہَم ۔جیکوں پیار کریندا ہَم ۔ او میں توں جُدا تھی ڳیا ہا تے جیڑھے اَڄاں جُدا نہ تھئے ہَن او میکوں خیری میری پیار پئے کریندے ہَن۔ ابّا سئیں میݙے وَل شارتاں کر تے آہدے پئے ہَن ۔ ایہ نرائن پُتر ! میݙے گھر دا سوجھلا بݨسی ۔ چنگا تھئے جو ایہ کوہتو ڈھولݨ دفع تھی ڳئے ۔ او بھڄ ڳئے تاں کیا تھیا؟ میں اپݨی روہ آلی ہٹی تے نرائن پُتر کوں ٻلہیساں ۔ ݙاڈھا سیاݨاں ٻال اے ۔ اُتھاں اینکوں کھاوݨ کیتے گھیئو ، کُکڑ تے دُنبے دا گوشت ملسی تاں ݙیکھ گھنائے۔ پہلوان بݨ ویسی ۔ ’’پَر ماما تاں آہدا ہئی ۔ میں تحصیل دار بݨیساں ۔ میکوں مامے دا ایہ فقرہ چیتے آ ڳیا ۔ میکوں تاں اَڄاں ایہ سُدھ وی ناہی جو بندہ کیویں تحصیلدار بݨ ویندے ۔ کیا تحصیلدار جیکرکُکڑ ، گھیئو تے دُنبہ کھاوے تاں او پہلوان بݨ ویندے ۔ میں وِپرے وات ہَم ۔تحصیلدار تے پہلوان وچ کیڑھا فرق ہوندے یا ݙوہیں شئیاں دا ہِکو ناں اے ۔ وَت وی ابّا تے ماما سیاݨے بندے ہَن ۔ اُنہاں جگ کوں ݙٹھا بھالیا ہا ۔ پَر میں تاں ایں نِکی جئی وستی ، جتھوں دیاں چِڑیاں مُتوں میکوں سُدھ پئی ہئی جو او چُوں چُوں کیوں کریندن ۔ ڈھولݨ بھڄ ڳیا ۔ اُوں تحصیلدار بݨݨ پسند نہ کیتا ۔ پَر روہ واسیاں سنگ راہوݨ دا شوق ضرور ہا ۔ سانولے روہ دیاں کُھلیاں ڈُلیاں فضاواں ، ٻاہواں دیاں مچھیاں پھڑکیندے بلوچ تے وَت اُتھاں ڳوٹہ کناری وانگ لسکݨ آلی سیداں وی ہے۔ رب ڄاݨے میکوں وی اُتھاں کوئی عاشو مِل ونڄے کوئی سیداں ۔ اونویں تاں ابّا ݙسیندا ہا جیکر کئیں روہ واسی دی چھوہِر کئیں نال بھڄ ونڄے تاں او آہدن چھوہِر کالی تھی ڳئی اے تے وَت کالی چھوہِر ݙوہاں دا ڳاٹا لہا ݙیندن ۔ کیا میݙے اندر جیڑھا ہُولی ہُولی ہک مہاندرا شاعر انگراڑئیاں پیا تھیندا ہا ۔ روہ اوندا وی ڳاٹا لہا ݙیسن ۔ پَر ڳاٹا لہاوݨ نہ تاں حیاتی دا سُݨہپ اے ، تے نہ ایہ قافیہ عشق دی منزل تے فِٹ ٻاہندے ۔ وَت وی میݙے اندروں اَڄاں اِتنا صاف تے بے باک ڈھولݨ موجود نہ ہا ۔ پَر ہک مَلوک اینجھا منہ مہاندرہ ضرور ہِلدا جُلدا پیا ہا ۔ روہ واسیاں نال راہݨ کیتے میݙے اندر ہک چتری چالاک آلس ضرور بھنیندی پئی ہئی تے ݙوجھی سویل میں عبداللہ بلوچ دے اُٹھ کچاوے تے ٻیٹھا کوہ سلیمان دیاں اُنہاں سانولیاں نیل رنگیلیاں چوٹیاں دے پاسے پاندھی ہَم ۔ جیڑھیاں میݙی سوچ وچ ہمیش جنت وچ نچدیاں پرتاں وانگ اُبھردیاں راہندیاں ہن ۔ ویلے دا ݙڈھپ … جو آوݨ والے کل دا لکھاری ، اَحٖ وپاری بݨݨ کیتے ویندا پیا ہئی تے ایں توں وَدھ مخول ایہ ہا جو او خُش وی ہا۔

## حوالہ
کتاب: تھل دولا دریا، مصنف: تنویر شاہد محمد زئی، چھاپہ خانہ:جھوک پرنٹرز ملتان