مَیں مُسائی وَدّی اے(1)

کلتھوں اَتے کلھ آلی ٻٹ کڑاک اِچ اَساں اَپݨے سرائیکی لیڈریں بارے ڳالھ مُہاڑ کریندئیں ہوئیں چھیکڑ اِچ ایہ ڳالھ کیتی ہئی جو اُنہیں ’’لیڈری‘‘ دی ’’میںمیں‘‘ اساں سبھݨیں کوں مُسائی ویندی اے۔ اساں تاں اونویں اِی مُسیے پئے ہیسے ہنائیں کوں وی انہائیں دی آپت اِچ ’’توں توں ‘ میں میں‘‘ گھن لتھی اے ۔ انہیں دی اَپݨی ’’لیڈری‘‘ دی چھڑی’’بیان بازی‘‘ تئیں رہ ڳئی اے ۔ ’’پرائے پُتریں‘‘ دی اساں سرائیکیں اَتے اَسیݙے لیڈریں دا چنڳیں رِیت پاݨی کھچیا ہویا اے۔ اِنہائیں کوں علم ایں جو ایہ سبھے کِلے تے ٻدھے ہزاراِن ۔ مِسریں دے گابے اِن ‘ نہ کوہݨ دے نہ ݙوہݨ دے ۔ ایئیں اڄائی تراݙدے رہندن۔ایہ سوبیان بازیاں کرن ‘ اخباریں اِچ خبراں چھپواون ’’حاکم لوکیں‘‘ دے کن تے کویلی نی ٹُردی او ڄاݨدن جو ہنائیں دے پِچھوں کوئی کائنی ۔ اہنائیں دا اَپݨے وسیب نال اَپݨی قوم نال او ڳانڈھا اِی کائنی جیرھا ’’سیاسی لیڈریں‘‘ اَتے سیاسی ورکریں دا اَپݨے وسیب اَتے اَپݨے لوکیں نال ہوندے۔

ہنائیں سبھنیں ڳالھیں دے ہوندیں ہوئیں اساں سرائیکیں کوں رَبوں ہک سوکھڑی ملی ہئی ’’جھوک‘‘ اخبار دی صورت اِچ ۔ ’’جھوک‘‘ اسیݙے آپت دے ڳانڈھے داٻہوں وݙا وسیلہ بݨ سڳدی ہئی پر اساں سبھے سرائیکی آلسی تے پڈھ ہیسے ’’سرائیکی پارٹیاں‘’ سرائیکی موومنٹاں تے سرائیکی محاذ کہیں کار دے ہووِن ہا تاں اُنہائیں دیاں وستی وستی جھاہ جھاہ تے شاخاں ہوون ہا ۔ تنظیماں ہوون ہا ‘ پورے تل اِچ‘ پورے وسیب اِچ ہر جاہ تے انہائیں اِچ پُڄے ہا تے اَسیݙے آپت دے ڳانڈھے کوں ٻیا ڳینڑاں تے ڳوڑھا کرے ہا ’’کون ہا پیا کریندے؟‘‘ کِتھاں کیا پیا تھیندے؟ کون کون رَل ٻیٹھے؟ کیرھی پارٹی ‘ کیرھی موومنٹ تے کیرھے محاذ اَپݨے اَپݨے لیکھے سرائیکیں کیتے کیا کیتے۔ݙکھ ݙوہاڳ اِچ کون کیندا ٻانہہ ٻیلی تھئے۔؟

دنیا دے ہک ملک دے حالات بارے کیرھے ’’لیڈر‘‘ دا کیا رایا اے؟۔ کون کیا پیا کریندے؟ تے کون کیا پیا اَکھیندے؟ ایہے سبھے ڳالھیں ایہے سبھے حال حوال ہر ’’پارٹی‘‘ ہر ’’موومنٹ‘‘ اَتے ’’ہر ’’محاذ‘‘ دے ’’ادنیٰ‘‘ یا ’’اعلیٰ‘‘ ورکریں دی طرفوں ’’جھوک‘‘کنے لکھیج تے پُڄن ہا خبراں چھپن ہا تے اساں سبھے ݙیہاڑی ہک ݙوجھے دے ݙکھ سُکھ کم کار بھیڄ دُھرک اَتے تݨ وَݨ کنوں واقف رہوں ہا ۔ ’’جھوک‘‘آلیں کوں ٻنہیں اخباریں اِچوں پروتھیاں خبراں گھن تے نہ چھاپݨیاں پوِن ہا ۔ اَپݨی کلہوٹی اِچ داݨے ہووِن تاں ٹھوٹھا چا تے ٻے دے دَر تے پِنݨ کون ویندے۔‘‘

نِکے ٻالیں دی ’’کھیݙ کُنی‘‘ چاڑھݨ آنگے روزانہ اخبار چھاپ کراہیں چلاوِݨ کوئی سوکھا کم کائنی ۔اخبارچھاپݨ تے اونکوں چلاوݨ کیتے پیسے دی لوڑ پمدی اے’’اخبار‘‘ دی وِکری ہووے اَتے اشتہاریں دی اَمدݨ ہووے تاں او ترقی کریندی اے‘‘ ۔ اَئو ذری ایں پاسے دی دید بھنوائوں چا’’اخبار‘‘ پڑھیئے لکھیئے لوک پڑھدن اَتے ’’وکیل صاحبان‘‘ وݙے پڑھیئے لکھیئے لوک ڳݨیندن۔ کوئی وکیل ایجھا کائناں ہوسے جیرھا روزانہ اخبار نہ پڑھدا ہووے ’’سرائیکی وسیب دے وݙے وݙے شہر چا ڳݨو اَتے وَل اندازہ چا لائو جو اُنہائیں شہریں اِچ ایٻیاں اوٻیاں عدالتاں کِتی اِن؟‘‘ اَتے اِنہائیں عدالتیں اِچ ’’وکیلیں دی ڳنتری کیا ہے؟‘‘۔ ایہے وکیل صاحبان روزانہ انگریزی اخبار دے پنج روپے اَتے اُردو اخبار دے چار روپے تاں کِھل تے بھریندن انہائیں اِچوں چوکھے اِن جیرھے ’’جھوک‘‘ مُل گھندن یا سال دی قیمت بھیڄ تے ڈٓک اِچ منگویندن؟‘‘۔

اَپݨے ’’مقدمیں‘‘ دے عدالتی نوٹس انگریزی تے اُردو اخباریں ݙے تاں بھڄویندن۔کݙاہیں’’جھوک‘‘ دا خیال وی اَئے نیں؟ اسیݙے ایہے وکیل صاحبان (سبھے ناں سہی) اَپݨے مؤکلیں کوں ایہ تاں اَکھیندن جو ’’عدالت‘‘ یا ’’دفتر‘‘ دے ’’اہلکار‘‘ یا پولیس والیں کوں اِتی خرچی ݙے تے اَپݨا کم کرا گھنو ۔ کݙاہیں کہیں کوں آکھینے جو ’’جھوک‘‘ دا چندہ بھیڄ تے ہِک سال کیتے جاری کرائو ۔ آکھدن جو پیر مُلاں تے وکیل دا ہتھ ہر ہمیش ٻے دے کھیسے اِچ رہندے۔ آپ نہ گھنن ۔’’ٻنہائیں کوں تاں آکھ سڳدن۔‘‘ پر جیرھے آپ نی گھندے او ٻے کوں کیا اَکھیسِن۔

## حوالہ
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان