تاثراتی تنقید

تاثراتی تنقید اُو تنقید ہے جیڑھی ادبی فن پارہ کوں پڑھݨ دے بعد نقاد (Critic) دے ذاتی تاثرات، جذبات اتے احساسات تے مبنی ہووے۔ تاثراتی تنقید اینجھی تنقید ہے جیندے نال اے ݙیٹھا ویندے جو قاری دے اوتے ایندا کتنا اثر تھے. ادب دی ہک اہم اتے ابتدائی تنقید وچوں ہے اتے تنقید دے منڈھلی دبستان دے طور تے سامݨے اندی ہے. جیندے اندر نقاد اپݨے ذاتی احساس اتے تجربات کوں سامݨے گھن اندے جیندی بنیاد تاثرات تے ہوندی ہے. یعنی نقاد اے ݙیکھدے جو موجودہ نظم ، غزل ، یا ناول وغیرہ اوندے دل و دماغ تے کیا اثرات چھوڑے. ای لحاظ نال تاثراتی تنقید دے وچ عمومی طور تے تنقید دے اصول و ضوابط کوں ملحوظ خاطر رکھیا ویندے. اے تنقید سائینسی یا اصولی دی بجائے جزبات تے ذاتی نوعیت دی تھی ویندی ہے. ادبی دنیا وچ تنقید دی ابتداء کیونکہ مغرب توں تھی ہے ای وجہ کنوں تاثراتی تنقید دے وچ ترے وݙے ناں ساݙے سامݨے اندن. والٹر پیٹر آسکر وائلڈ اناٹول فرانس

تاثراتی تنقید وچ ایہ ترے نقاد بنیادی اہمیت رکھدے ہن۔

## والٹر پیٹر
والٹر پیٹر (Walter Pater) کوں تاثراتی تنقید دا بانی سمجھیا ویندا ہے۔ اوندا نظریہ ہئی کہ فن پارے دا اصل مقصد "جمالیاتی خوشی عطا کرݨ ہے۔ پیٹر دے نزدیک نقاد دا کم ایہ کائنی کہ او فن پارے دے اخلاقی یا تعلیمی پہلوؤاں کوں ڳولے ، بلکہ اوندا کم ایہ ہے کہ او خاص "تاثر" یا "لذت" کوں بیان کرے جیہڑی فن پارہ پڑھدے وقت اوندے ذہن تے طاری تھیندی ہے۔ او آہدے کہ ہر انسان دی کائنات اوندی اپݨی ذاتی بصیرت تک محدود ہے، ای واسطے تنقید وی سراسر ذاتی تے انفرادی تجربہ ہے۔

## آسکر وائلڈ
آسکر وائلڈ (Oscar Wilde) نے والٹر پیٹر دے نظریات کوں ہک قدم ٻیا اڳوں ودھایا۔ اوندا مشہور نظریہ اے ہے "نقاد وی ہک فنکار ہوندے "۔ وائلڈ دے مطابق تنقید صرف کہیں فن پارے دی تشریح دا ناں نی ، بلکہ ایہ ہک تخلیقی عمل ہے جیندے وچ نقاد کہیں دے فن پارے کوں بنیاد بݨا کے اپݨے خیالات تے تخیل دی ہک نویں دنیا بݨیندے ۔ اوندا منݨ ہئی کہ نقاد کوں معروضی ہووݨ دی ضرورت کائنی، بلکہ اونکوں اوں فن پارے توں ملݨ والے ذاتی تاثر کوں اتنی خوبصورتی نال بیان کرݨا چاہیدا ہے کہ تنقید بذاتِ خود ہک آزاد فن پارہ بݨ ونڄے۔

## اناٹول فرانس
اناٹول فرانس (Anatole France) تاثراتی تنقید دا او ناں ہے جئیں معروضیت دے تصور کوں مکمل طور تے رد کر ݙتا۔ اوندا مشہور جملہ ہے کہ: "ہک چنڳا نقاد او ہے جیہڑا شاہکاراں دے درمیان اپݨی روح دی مہم جوئی دی داستان سݨاوے"۔ فرانس دے نزدیک تنقید ہک قسم دی آپ بیتی ہوندی ہے۔ او سمجھدے کہ اساں کݙاہیں وی اپݨے آپ توں ٻاہر نکل کے کہیں چیز کوں غیر جانبداری نال نئیں ݙیکھ سڳدے، ای واسطے جݙݨ کوئی نقاد کہیں فن پارے تے کلام کریندے تاں او اصل وچ اپݨے ہی جذبات تے احساسات دا اظہار کریندا پیا ہوندا ہے۔

## تاثراتی تنقید دیاں خصوصیات
1. ​ذاتی رائے تے انحصار: ایں تنقید دا دارومدار پڑھݨ الے دے اپݨے "موڈ" تے ذاتی پسند ناپسند تے ہوندے۔ ایہ ضروری نئیں جو ہک تحریر سب کوں پسند آوے، پر تاثراتی نقاد صرف اپݨے من دی ڳالھ کریندے۔ 

2. ​اصولاں دی قید توں آزادہ: تاثراتی تنقید وچ ادب کوں تولݨ کیتے کوئی ترازو یا گرائمر نئیں ہوندی ۔ ایہ سائنسی، مارکسی یا نفسیاتی تنقید وانڳوں کہیں فارمولے دے تحت کم نئیں کریندی۔ اتھاں صرف "ذوق" دی حکمرانی ہوندی ہے۔ 

3. ​تخلیقی انداز : تاثراتی نقاد کوشش کریندے جو اوندا تنقیدی مضمون وی اتنا ہی سوہݨا تے پر اثر ہووے جتنا اصل فن پارہ ہے۔ ایندے وچ لکھݨ دا انداز ٻہوں شاندار، رنگین تے جذباتی ہوندے۔ بعض دفعہ تنقید اصل کتاب توں وی زیادہ مزیدار تھی ویندی ہے۔

4. ​جمالیاتی قدر: ایں تنقید دا سبھ توں وݙا مقصد "حسن" دی تلاش ہے۔ پرکھݨ الا ݙیکھدے جو لکھاری نے لفظاں نال کیڑھی تصویر بݨائی ہے تے او پڑھݨ والے کوں کیویں مسحور کریندی ہے۔ 

5. تعریف کرݨ دا رحجان: تاثراتی تنقید وچ اکثر کہیں فن پارے دیاں خوبیاں بیان کیتیاں ویندیاں ہن۔ نقاد خامیاں ڳولݨ دی بجائے ایہ ݙسیندے جو میکوں ایں تحریر وچ کیا شے بھا ڳئی ہے۔
ونکی:تنقید