open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
خوزے البرٹو ڈی اولیویرا اینچیٹا

## خوزے البرٹو ڈی اولیویرا اینچیٹا
خوزے البرٹو ڈی اولیویرا اینچیٹا (9 اکتوبر 1832 ، لزبن – 14 ستمبر 1897 ، کاکونڈا ، انگولا) انویہویں صدی دا ہک پرتگالی کھوڄ کار تے ماہر فطرت ہا ، جنہاں 1866 توں 1897 تئیں پرتگالی انگولا ، افریقہ اچ وݙے پیمانے تے سفر کیتا تے جانور تے پودے جمع کیتے ۔ ایندے جمع کیتے ڳئے نمونے پرتگال بھیڄے ڳئے جتھاں انہاں دی جانچ پڑتال ماہرین حیوانات تے نباتات کیتی ، جنہاں اچ جے وی باربوزا ڈو بوکاگے خاص طور تے قابل ذکر ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
خوزے البرٹو ڈی اولیویرا اینچیٹا 9 اکتوبر 1832 کوں لزبن ، پرتگال اچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی دے بارے اچ زیادہ معلومات موجود نئیں ۔ پر ایں ڳالھ دا پتہ چلدا ہے کہ انہاں فطرت نال محبت رکھی تے اینہی محبت اینکوں کھوڄ تے سائنس دے میدان اچ گھن ڳئی ۔ 

## انگولا اچ سفر
اینچیٹا 1866 توں 1897 تئیں پرتگالی انگولا اچ وݙے پیمانے تے سفر کیتا ۔ ایں دوران انہاں مختلف علاقیاں دی کھوڄ کیتی تے جانوراں تے پودیاں دے نمونے جمع کیتے ۔ انہاں دا کم نہ صرف سائنسی لحاظ نال اہم ہا بھل ایندے نال انگولا دے جغرافیہ تے حیاتیات دے بارے اچ وی معلومات ملیاں ۔ اینچیٹا دے سفراں دیاں تفصیلات اڄ وی محققین کیتے اہم ہن ۔ 

## جانوراں تے پودیاں دا مجموعہ
اینچیٹا انگولا تے موزمبیق توں جانوراں تے پودیاں دا ہک وݙا مجموعہ تیار کیتا ۔ انہاں نمونیاں کوں پرتگال بھیڄا ڳیا جتھاں انہاں دی جانچ پڑتال ماہرین کیتی ۔ ایں مجموعے اچ کئی نویں انواع وی دریافت تھیاں جنہاں نال سائنسی علم اچ وادھا تھیا ۔ اینچیٹا دا ایہ مجموعہ اڄ وی سائنسی تحقیق کیتے استعمال تھیندا ہے ۔ 

## جے وی باربوزا ڈو بوکاگے دا تعاون
جے وی باربوزا ڈو بوکاگے ہک مشہور پرتگالی ماہر حیوانات ہا جنہاں اینچیٹا دے جمع کیتے ڳئے نمونیاں دی جانچ پڑتال اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ بوکاگے کئی نویں انواع دی شناخت کیتی تے اینچیٹا دے کم کوں سائنسی دنیا اچ متعارف کرایا ۔ اینچیٹا تے بوکاگے دا تعاون سائنسی تحقیق کیتے ٻہوں مفید ثابت تھیا ۔ 

## سائنسی اہمیت
اینچیٹا دا کم انویہویں صدی دی سائنسی تحقیق کیتے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں نہ صرف نویں انواع دریافت کیتیاں بھل افریقہ دے حیاتیاتی تنوع دے بارے اچ وی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اینچیٹا دے جمع کیتے ڳئے نمونے اڄ وی سائنسی تحقیق کیتے استعمال تھیندے ہن تے انہاں دی دریافت کردہ انواع تے تحقیق نال سائنسداناں کوں مدد ملدی ہے ۔ 

## موت تے میراث
خوزے البرٹو ڈی اولیویرا اینچیٹا 14 ستمبر 1897 کوں کاکونڈا ، انگولا اچ وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی موت نال سائنسی برادری کوں ہک وݙا نقصان تھیا ۔ پر انہاں دا کم ہمیشاں یاد رکھیا ویندا رہسی ۔ انہاں افریقہ دے حیاتیاتی تنوع کوں سمجھݨ اچ اہم کردار ادا کیتا تے انہاں دی دریافت کردہ انواع اڄ وی سائنسی تحقیق دا حصہ ہن ۔ 

خوزے البرٹو ڈی اولیویرا اینچیٹا ہک عظیم کھوڄ کار تے ماہر فطرت ہا جنہاں انویہویں صدی اچ افریقہ دے حیاتیاتی تنوع تے سائنسی تحقیق اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا کم اڄ وی سائنسی برادری کیتے قابل قدر ہے ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال سائنس دے میدان اچ بہتری آئی تے نویاں معلومات حاصل تھیاں ۔ 

## اہم نکات
انویہویں صدی دے پرتگالی کھوڄ کار تے ماہر فطرت ہن ۔ 

1866 توں 1897 تئیں انگولا اچ وݙے پیمانے تے سفر کیتا ۔ 

جانوراں تے پودیاں دے نمونے جمع کیتے ۔ 

نمونے پرتگال بھیڄے ڳئے جتھاں انہاں دی جانچ پڑتال ماہرین کیتی ۔ 

جے وی باربوزا ڈو بوکاگے نمونیاں دی جانچ پڑتال اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

کئی نویاں انواع دریافت تھیاں ۔ 

انہاں دا کم سائنسی تحقیق کیتے ٻہوں اہم ہا ۔
جارج الواریز

## جارج الواریز
جارج الواریز (وفات 8 جولائی 1521) ہک پرتگالی کھوڄ کار ہا جنہاں دریافت دے دور اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اینکوں چین تئیں سمندری رستے نال پہنچݨ والا پہلا یورپیائی سمجھا ویندا ہے ۔ ہانگ کانگ دے علاقے اچ ہک جزیرے تے ایندی بݨائی ڳئی آبادی کوں ہک اہم کامیابی سمجھیا ویندا ہے ، جینے چینیاں نال تجارتی معاہدے قائم کیتے تے امن برقرار رکھیا ۔ الواریز دی زندگی تے کارنامے ، خاص کر چین نال تعلقات ، تاریخ دا ہک اہم حصہ ہن ۔ 

## چین نال پہلا رابطہ
جارج الواریز 1513 اچ چین پہنچا ۔ ایں توں پہلے کوئی یورپیائی سمندری رستے نال چین نئیں پہنچا ہا ۔ ایندی آمد نال پرتگالیاں کوں چین دے بارے اچ نویاں معلومات ملیاں تے تجارتی تعلقات قائم کرݨ دا موقع ملیا ۔ الواریز چین اچ کینٹون (گوانگژو) دی بندرگاہ تے قدم رکھیا تے مقامی لوکاں نال ملاقات کیتی ۔ ایں نال چین تے پرتگال دے درمیان تجارتی تے ثقافتی تبادلے دی شروعات تھئی ۔ 

## ہانگ کانگ اچ آبادی
جارج الواریز ہانگ کانگ دے علاقے اچ ہک جزیرے تے پرتگالی آبادی قائم کیتی ۔ ایہ جزیرہ بعد اچ تیمار (Tuen Mun) دے ناں نال مشہور تھیا ۔ ایں آبادی دا قیام پرتگالیاں کیتے ہک اہم قدم ہا کیوں جو ایندے نال انہاں کوں چین نال تجارت کرݨ کیتے ہک محفوظ ٹھکاݨاں مل ڳیا ۔ الواریز چینیاں نال تجارتی معاہدے کیتے تے امن برقرار رکھیا ۔ ایں نال پرتگال تے چین دے درمیان تعلقات مزید مضبوط تھئے ۔ 

## تجارتی معاہدے تے امن
جارج الواریز چینیاں نال تجارتی معاہدے کرݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں معاہدیاں دے تحت پرتگالیاں کوں چین نال تجارت کرݨ دی اجازت ملی ۔ انہاں چین توں ریشم ، مصالحے تے ٻیاں قیمتی اشیاء خریدیاں تے یورپ بھیڄیاں ۔ الواریز نہ صرف تجارتی تعلقات قائم کیتے بھل امن برقرار رکھݨ کیتے وی کوششاں کیتیاں ۔ ایندے نتیجے اچ پرتگال تے چین دے درمیان دوستانہ تعلقات قائم تھئے ۔ 

## ثقافتی اثرات
جارج الواریز دی چین آمد نال ݙوہیں ثقافتاں تے گہرے اثرات مرتب تھئے ۔ پرتگالیاں چینیاں توں ٻہوں کجھ سکھیا تے چینیاں وی یورپی رہن سہن دے طریقیاں توں واقفیت حاصل کیتی ۔ ایں تبادلے نال ݙوہیں تہذیباں اچ نواں پن آیا تے علم اچ وادھا تھیا ۔ 

## ٻئے کارنامے
جارج الواریز اپݨی زندگی اچ کئی ٻئے اہم کارنامے انجام ݙتے ۔ انہاں کئی بحری سفراں دی اڳواݨی کیتی تے نویں علاقے دریافت کیتے ۔ انہاں دیاں کوششاں نال پرتگال دی بحری طاقت اچ وادھا تھیا تے پرتگال دنیا بھر اچ اپݨی نوآبادیات قائم کیتیاں ۔ الواریز ہک بہادر تے قابل کھوڄ کار ہا جنہاں اپݨی زندگی ملک تے قوم کیتے وقف کر ݙتی ۔ 

## موت تے میراث
جارج الواریز 8 جولائی 1521ء کوں وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی موت نال پرتگال کوں ہک وݙا نقصان تھیا ۔ انہاں دی دریافت نال دنیا دے نقشے اچ تبدیلیاں آئیاں تے نویں تجارتی رستے کھل ڳئے ۔ 

جارج الواریز ہک عظیم کھوڄ کار ہا جنہاں پرتگال دی تاریخ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی زندگی تے کارنامے اڄ وی لوکاں کوں متاثر کریندے ہن ۔ انہاں دی ہمت ، بہادری تے ملک کیتے محبت ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ 

## اہم نکات
جارج الواریز پہلا یورپیائی ہا جیڑھا سمندری رستے نال چین پہنچا ۔ 

انہاں ہانگ کانگ اچ پرتگالی آبادی قائم کیتی ۔ 

انہاں چینیاں نال تجارتی معاہدے کیتے تے امن برقرار رکھیا ۔ 

انہاں دی آمد نال ݙوہیں ثقافتاں تے گہرے اثرات مرتب تھئے ۔
نشتر میڈیکل یونیورسٹی

ہک پبلک سیکٹر ہیلتھ سائنسز یونیورسٹی ہے جیہڑی ملتان پاکستان وِچ واقع ہے۔ ایہ پاکستان بݨݨ دے بعد 29 اپریل 1951ء توں قائم تھیوݨ آلے قدیم ترین طبی اداریاں وچوں ہک ہے۔ ایہ طب، دندان سازی، الائیڈ ہیلتھ سائنسز تے نرسنگ وچ ڈگری پروگرام پیش کریندا ہے۔ ایندا ناں سردار عبدالرب نشتر، تحریک پاکستان دے رہنما تے اوں ویلے دے گورنر پنجاب، پاکستان دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے۔

ایہ کالج ابتدائی طور تے پنجاب یونیورسٹی لاہور نال منسلک ہئی، جیہڑی اوں ویلے پنجاب دی واحد یونیورسٹی ہئی۔ 1975ء وِچ ایندا الحاق بہاؤ الدین زکریا یونیورسٹی نال تھی ڳیا، جیہڑی  سرائیکستان کیتے ہک نو تشکیل شدہ یونیورسٹی ہے۔

جنوری 2003ء وِچ ایندا الحاق یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز، لاہور نال تھی ڳیا۔

ستمبر 2017ء وِچ، پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی طرفوں نشتر میڈیکل یونیورسٹی ایکٹ دی منظوری دے بعد کالج کوں یونیورسٹی دا درجا ݙے ݙتا ڳیا۔

19 نومبر 2020ء وِچ پاکستان میڈیکل کمیشن (PMC) نے نشتر میڈیکل یونیورسٹی (NMU) کوں انڈرگریجویٹس کیتے MBBS تے BDS دے امتحانات تے پوسٹ گریجویٹس کیتے MD/MS دے امتحانات منعقد کرݨ دی اجازت ݙتی۔

## کیمپس
یونیورسٹی شہر دے مرکز توں 3 کلومیٹر دے فاصلے تے واقع ہے۔ کیمپس 20 ایکڑ (8.1 ہیکٹر) اراضی تے پھیلیا ہویا ہے۔ نشتر ہسپتال، پاکستان دے سب توں وݙے ہسپتالاں وچوں ہک، کالج نال متصل واقع ہے۔ کیمپس، ہسپتال تے ہاسٹل دا کل رقبہ 112 ایکڑ (0.45 مربع کلومیٹر) توں زیادہ ہے۔

## فارغ التحصیل طلبہ
ڈاکٹر جاوید اقبال

## حوالہ
چارلس جان اینڈرسن

## چارلس جان اینڈرسن
چارلس جان اینڈرسن (4 مارچ 1827 – 9 جولائی 1867) ہک سویڈش کھوڄ کار ، شکاری ، تاجر ، تے شوقیہ ماہر فطرت تے پکھیاں دا ماہر ہا ۔ او انویہویں صدی اچ افریقہ اچ سفر کرݨ والے نمایاں یورپی لوکاں وچوں ہک ہا ۔ اینڈرسن نہ صرف نویں علاقے دریافت کیتے بھل اتھوں دے حیوانات تے نباتات دے بارے اچ قیمتی معلومات وی جمع کیتیاں ۔ ایندی زندگی ایڈونچر ، سائنس ، تے تجارت دا ہک دلچسپ امتزاج ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
چارلس جان اینڈرسن 4 مارچ 1827 کوں سویڈن اچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی دے بارے اچ زیادہ معلومات موجود نئیں ۔ پر ایں ڳالھ دا پتہ چلدا ہے کہ او فطرت نال محبت رکھدا ہا تے ایہا محبت اینکوں کھوڄ تے سائنس دے میدان اچ گھن ڳئی ۔ ایندی تعلیم دے بارے اچ وی خاص معلومات موجود نئیں ۔ 

## افریقہ اچ سفر
اینڈرسن اپݨا زیادہ تر وقت افریقہ اچ گزاریا ۔ او ہک تجربہ کار شکاری تے تاجر ہا جنہاں مختلف علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔ اینہاں سفراں دے دوران انہاں مقامی لوکاں نال وی رابطہ قائم کیتا تے انہاں دی ثقافت تے رہن سہن دے طریقیاں دے بارے اچ معلومات حاصل کیتیاں ۔ اینڈرسن دے سفراں دیاں تفصیلات اڄ وی محققین کیتے اہم ہن ۔ 

## شکاری تے تاجر
اینڈرسن ہک کامیاب شکاری تے تاجر وی ہا ۔ او افریقہ اچ ہاتھی دانت تے ٻیاں قیمتی اشیاء دی تجارت کریندا ہا ۔ پر ایندے نال نال انہاں ہمیشاں فطرت دا خیال رکھیا تے جانوراں دی حفاظت کیتے کوششاں کیتیاں ۔ اینڈرسن دا تجارتی سفر اینکوں افریقہ دے مختلف علاقیاں اچ گھن ڳیا تے ایندے تجربے اچ وادھا تھیا ۔ 

## ماہر فطرت تے پکھیاں دا ماہر
اینڈرسن ہک شوقیہ ماہر فطرت تے پکھیاں دا ماہر وی ہا ۔ انہاں افریقہ دے جانوراں تے پودیاں دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔ انہاں کئی نویاں انواع دریافت کیتیاں تے انہاں دے بارے اچ مضامین لکھئے۔ ایندا مجموعہ اڄ وی سائنسی تحقیق کیتے استعمال تھیندا ہے ۔ اینڈرسن دی سائنسی دلچسپی اینکوں ہمیشاں نویاں چیزاں دریافت کرݨ تے انہاں دے بارے اچ ڄاݨݨ کیتے متحرک رکھدی ہئی ۔ 

## سائنسی اہمیت
اینڈرسن دا کم انویہویں صدی دی سائنسی تحقیق کیتے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں نہ صرف نویاں انواع دریافت کیتیاں بھل افریقہ دے حیاتیاتی گھݨ ونک دے بارے اچ وی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اینڈرسن دے جمع کیتے ڳئے نمونے اڄ وی سائنسی تحقیق کیتے استعمال تھیندے ہن تے انہاں دی دریافت کردہ انواع تے تحقیق نال سائنسداناں کوں مدد ملدی ہے ۔ خاص طور تے پکھیاں دے حوالے نال ایندا کم ٻہوں اہمیت دا حامل ہے ۔ 

## موت تے میراث
چارلس جان اینڈرسن 9 جولائی 1867 کوں افریقہ اچ وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی موت نال سائنسی برادری کوں ہک وݙا نقصان تھیا ۔ پر انہاں دا کم ہمیشاں یاد رکھیا ویندا رہسی ۔ انہاں افریقہ دے حیاتیاتی گھݨ ونک کوں سمجھݨ اچ اہم کردار ادا کیتا تے انہاں دی دریافت کردہ انواع اڄ وی سائنسی تحقیق دا حصہ ہن ۔ 

چارلس جان اینڈرسن ہک عظیم کھوڄ کار ، شکاری ، تاجر ، تے ماہر فطرت ہا جنہاں انویہویں صدی اچ افریقہ دے حیاتیاتی گھݨ ونک تے سائنسی تحقیق اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا کم اڄ وی سائنسی برادری کیتے قابل قدر ہے ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال سائنس دے میدان اچ بہتری آئی تے نویاں معلومات حاصل تھیاں ۔ 

## اہم نکات
انویہویں صدی دے سویڈش کھوڄ کار ، شکاری ، تاجر ، تے ماہر فطرت ہن ۔ 

افریقہ اچ وݙے پیمانے تے سفر کیتا ۔ 

جانوراں تے پودیاں دے نمونے جمع کیتے ۔ 

کئی نویاں انواع دریافت کیتیاں ۔ 

انہاں دا کم سائنسی تحقیق کیتے ٻہوں اہم ہا ۔
انتونیو ڈی اینڈریڈ

## انتونیو ڈی اینڈریڈ
انتونیو ڈی اینڈریڈ  (1580 – 19 مارچ 1634)، جیندا ناں انتونیو ڈی اینڈراڈا یا اینڈراڈا وی ہے ، ہک پرتگالی جیسوئٹ پادری تے کھوڄ کار ہا ۔ او 1580 اچ پیدا تھیا تے 19 مارچ 1634 کوں وفات پاتی ۔ اینڈریڈ او پہلا یورپیائی ہا جنہاں ہمالیہ پہاڑ پار کیتا تے تبت پہنچا ۔ اتھاں انہاں تبت دی سرزمین تے پہلی کیتھولک مشن قائم کیتی ۔  

## ابتدائی زندگی تے جیسوئٹ وچ شمولیت
انتونیو ڈی اینڈریڈ 1580 وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ۔ 1596 وچ انہاں سوسائٹی آف جیسس (Jesuit) وچ شمولیت اختیار کیتی ۔ جیسوئٹ ہک مذہبی جماعت ہے جیڑھی تعلیم تے مشنری سرگرمیاں اچ مصروف رہندی ہے ۔ اینڈریڈ دی مذہبی تعلیم تے تربیت اینکوں مستقبل اچ مشنری کماں کیتے تیار کیتا ۔ 

## ہندوستان اچ مشنری سرگرمیاں
1600 توں گھن تے 1634 وچ اپݨی موت تئیں ، اینڈریڈ ہندوستان اچ مشنری سرگرمیاں اچ مصروف ریہا ۔ انہاں ہندوستان دے مختلف علاقیاں اچ ونڄ تے عیسائیت دی تبلیغ کیتی تے کئی لوکاں کوں عیسائی بݨایا ۔ انہاں دی محنت نال ہندوستان اچ عیسائی مذہب کوں فروغ ملیا ۔ 

## تبت دی دریافت تے پہلا مشن
اینٹونیو ڈی اینڈریڈ دی زندگی دا سب توں وݙا کارنامہ تبت دی دریافت تے اتھاں پہلے کیتھولک مشن دا قیام ہا ۔ او پہلا یورپیائی ہا جنہاں ہمالیہ پہاڑ پار کیتا تے تبت پہنچا ۔ انہاں 1624 وچ تبت دے دارالحکومت لہاسا اچ داخل تھی تے اتھاں ہک چرچ قائم کیتا ۔ انہاں تبت اچ عیسائیت دی تبلیغ شروع کیتی تے کجھ مقامی لوکاں کوں عیسائی بݨایا ۔ 

## ہمالیہ دا سفر
اینڈریڈ دا ہمالیہ پار کرݨ ہک مشکل تے خطرناک کم ہا ۔ انہاں اچے پہاڑاں ، برفانی رستیاں ، تے دشوار گزار حالات دا سامݨا کیتا ۔ انہاں دے نال کجھ سنگتی وی ہن جنہاں انہاں دی مدد کیتی ۔ انہاں دا حوصلہ تے ہمت قابل تعریف ہئی ۔ 

## تبت اچ مشکلات
تبت اچ مشن قائم کرݨ اچ اینڈریڈ کوں کئی مشکلات دا سامݨا کرݨا پیا ۔ مقامی لوکاں دا رد عمل ملا جلا ہا تے کجھ لوک انہاں دی مخالفت کریندے ہن ۔ ایندے علاوہ ، موسم دی سختی تے خوراک دی کمی وی ہک مسئلہ ہئی ۔ ایں سب مشکلات دے باوجود ، اینڈریڈ اپݨا مشن جاری رکھیا ۔ 

## موت تے میراث
انتونیو ڈی اینڈریڈ 19 مارچ 1634 کوں ہندوستان اچ وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی موت نال عیسائی مذہب کوں ہک وݙا نقصان تھیا ۔ پر انہاں دے کارنامے ہمیشاں یاد رکھئے ویسن ۔ انہاں تبت دی دریافت تے اتھاں پہلا کیتھولک مشن قائم کر تے تاریخ اچ اپݨا ناں ہمیشاں کیتے درج کرا گھدا ۔ 

## اہم نکات
پرتگالی جیسوئٹ پادری تے کھوڄ کار ہن ۔ 

1580 وچ پیدا تھئے تے 1634 وچ وفات پاتی ۔ 

ہمالیہ پہاڑ پار کر تے تبت پہنچݨ والے پہلے یورپیائی ہن ۔ 

تبت وچ پہلا کیتھولک مشن قائم کیتا ۔ 

ہندوستان اچ مشنری سرگرمیاں اچ مصروف ریہے ۔
مونکاچٹ آپے

## مونکاچٹ آپے
مونکاچٹ آپے موجودہ دور دے مسیسیپی علاقے دا ہک یازو قبیلے دا کھوڄ کار ہا ۔ اٹھارویں صدی دی چھیکڑ یا انویہویں صدی دی موہر وچ ، اوں شمالی امریکہ وچ پہلا ریکارڈ شدہ مکمل براعظمی چکر دا سفر کیتا ۔ ایندا سفر نہ صرف حیرت انگیز ہا بھل ایندے نال اوں ویلھے دے مقامی لوکاں دی معلومات تے صلاحیت دا وی پتہ ݙیندے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
مونکاچٹ آپے دے ابتدائی حالات زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ اوں یازو قبیلے نال تعلق رکھدا ہا ، جیڑھا موجودہ دور دے مسیسیپی علاقے وچ آباد ہک مقامی امریکی قبیلہ ہا ۔ اوں دور وچ ، مقامی امریکی قبائل اپݨی ثقافت ، روایات تے علم دے حوالے نال مالدار ہن ۔ مونکاچٹ آپے وی اپݨے قبیلے دے علم تے تجربے دا حامل ہا ۔ 

## سفر دی وجوہات
مونکاچٹ آپے دے سفر دی اصل وجوہات بارے کوئی واضح معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ قیاس کیتا ویندا ہے کہ شئیت او اپݨے قبیلے دے واسطے نویں تجارتی رستے لبھݨ ، نویں زمین دی تلاش یا کہیں خاص مقصد دے حصول کیتے سفر تے روانہ تھیا ہوسی ۔ اوں دور وچ ، مقامی امریکی قبائل اکثر ہک علاقے توں ݙوجھے علاقے وچ سفر کریندے ہن تے انہاں دے کول جغرافیائی معلومات دا وسیع ذخیرہ ہا ۔ 

## براعظمی سفر
مونکاچٹ آپے دا براعظمی سفر شمالی امریکہ دی تاریخ دا ہک اہم واقعہ ہے ۔ اوں موجودہ دور دے مسیسیپی علاقے توں اپݨا سفر شروع کیتا تے براعظم دے مختلف حصیاں توں گزردا ہویا پچادھی ساحل تئیں پہنچا ۔ ایندے بعد او اتھوں واپس اپݨے آبائی علاقے وچ آیا ۔ ایہ سفر کئی سالاں تے محیط ہا تے ایندے وچ اینکوں کئی مشکلات دا سامݨا کرݨا پیا ہوسی ۔ 

## سفر دے دوران مشکلات
مونکاچٹ آپے دا سفر انتہائی دشوار گزار ہا ۔ اوں دور وچ ، سفر دے ذرائع محدود ہن تے نقشے وی زیادہ درست نہ ہن ۔ اینکوں جنگلات ، پہاڑاں ، دریاواں تے صحراواں توں گزرݨا پیا ہوسی ۔ ایندے علاوہ ، خوراک تے پاݨی دا حصول وی ہک وݙا مسئلہ ہا ۔ اوں مختلف موسمی حالات دا وی سامݨا کیتا ہوسی ۔ پر انہاں تمام مشکلات دے باوجود ، او اپݨا سفر جاری رکھیا تے کامیابی نال مکمل کیتا ۔ 

## سفر دی اہمیت
مونکاچٹ آپے دا سفر کئی لحاظ نال اہم ہے ۔ ایہ پہلا ریکارڈ شدہ براعظمی چکر دا سفر ہا ۔ ایندے نال اوں ویلھے دے مقامی لوکاں دی معلومات تے صلاحیت دا پتہ چلدا ہے ۔ اوں ثابت کیتا کہ مقامی امریکی وی براعظم دے بارے وچ وسیع معلومات رکھدے ہن تے او مشکل حالات وچ وی سفر کرݨ دی صلاحیت رکھدے ہن ۔ ایندے علاوہ ، ایندا سفر یورپی نوآبادیات کاراں دے واسطے وی اہم ہا کیوں جو ایندے نال انہاں کوں براعظم دے بارے وچ نویاں معلومات حاصل تھیاں ۔ 

## ثقافتی اثرات
مونکاچٹ آپے دے سفر دے ثقافتی اثرات وی ہن ۔ ایندی کہانی اڄ وی مقامی امریکی قبائل وچ مشہور ہے ۔ اینکوں ہک بہادر تے قابل کھوڄ کار دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ 

## میراث
مونکاچٹ آپے دا ناں شمالی امریکہ دی تاریخ وچ ہمیشاں زندہ رہسی ۔ او ہک عظیم کھوڄ کار ہا جئیں اپݨے سفر نال ثابت کیتا کہ مقامی امریکی وی دنیا کوں دریافت کرݨ وچ پیش پیش ہن ۔ ایندی کہانی اڄ وی لوکاں کوں متاثر کریندی ہے تے انہاں کوں نویاں چیزاں سکھݨ تے دریافت کرݨ دی ترغیب ݙیندی ہے ۔ مونکاچٹ آپے دا براعظمی سفر ہک شاندار کارنامہ ہا ۔ اوں اپݨے سفر نال نہ صرف اپݨے قبیلے دا ناں روشن کیتا
خواجہ محمد صفدر میڈیکل کالج

خواجہ محمد صفدر میڈیکل کالج  پاکستان دا ہک طبی درس گاہ ہے جیہڑا سیالکوٹ وچ واقع ہے۔

## حوالہ
خوان باؤٹسٹا ڈی انزا

## خوان باؤٹسٹا ڈی انزا
خوان باؤٹسٹا ڈی انزا بیزیرا نیٹو (6 یا 7 جولائی 1736 – 19 دسمبر 1788) ہک مہم جو اڳواݨ ، فوجی افسر تے سیاستدان ہا جئیں بنیادی طور تے ہسپانوی بادشاہی دے تحت کیلیفورنیا تے نویں میکسیکو وچ کم کیتا ۔ اینکوں ہسپانوی کیلیفورنیا دے بانیاں وچوں ہک سمجھیا ویندے تے اوں نویں سپین وچ نویں میکسیکو صوبے دے گورنر دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں ۔ 

## ابتدائی زندگی تے خاندانی پس منظر
خوان باؤٹسٹا ڈی انزا 1736 وچ موجودہ میکسیکو وچ پیدا تھیا ۔ ایندا تعلق ہسپانوی نوآبادیاتی اشرافیہ نال ہا ۔ ایندے والد وی ہک فوجی افسر ہن تے انہاں وی نویں سپین وچ اہم خدمات انجام ݙتیاں ہن ۔ انزا وی اپݨیاں خاندانی روایتاں کوں برقرار رکھیا تے فوج وچ شمولیت اختیار کیتی ۔ 

## فوجی کیریئر
انزا فوج وچ شمولیت دے بعد کئی سال تک مختلف مہمات وچ حصہ گھدا ۔ اوں اپݨی بہادری تے قابلیت دی وجہ توں ستت ترقی حاصل کر گھدی ۔ اینکوں خاص طور تے سرحدی علاقیاں وچ جنگ لڑݨ دا تجربہ ہا ۔ اوں مقامی قبائل نال وی تعلقات قائم کیتے تے انہاں کوں ہسپانوی بادشاہی نال جوڑݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## کیلیفورنیا دی مہم
خوان باؤٹسٹا ڈی انزا دی زندگی دا سب توں اہم کارنامہ کیلیفورنیا دی مہم ہئی ۔ اوں 1774 وچ کیلیفورنیا وچ ہسپانوی نوآبادیات قائم کرݨ دے ہک مشن دی اڳواݨی کیتی ۔ اوں اپݨے نال سینکڑوں سپاہی ، آباد کار تے مویشی گھن تے کیلیفورنیا پہنچا ۔ ایہ مہم انتہائی مشکل ہئی کیوں جو اینکوں صحرائی علاقیاں تے دشوار گزار رستیاں توں گزرݨا پیا ۔ پر انزا دی اڳواݨی وچ ایہ مہم کامیابی نال مکمل تھئی تے سان فرانسسکو سمیت کئی اہم شہر قائم تھئے ۔ 

## سان فرانسسکو دی بنیاد
خوان باؤٹسٹا ڈی انزا کوں سان فرانسسکو شہر دا بانی سمجھیا ویندے ۔ اوں 1776 وچ سان فرانسسکو وچ ہک فوجی قلعہ تے مشن قائم کیتا ۔ ایہ قلعہ تے مشن بعد وچ شہر دی بنیاد بݨئے ۔ انزا نہ صرف شہر قائم کیتا بھل ایندی ترقی وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## نویں میکسیکو دی گورنری
کیلیفورنیا وچ کامیابی حاصل کرݨ دے بعد ، انزا کوں نویں میکسیکو دا گورنر مقرر کیتا ڳیا ۔ اوں ایہ عہدہ 1777 توں 1788 تک سنبھالیا ۔ گورنر دے طور تے اوں علاقے دی ترقی تے خوشحالی دے واسطے کئی اقدامات کیتے ۔ اوں مقامی قبائل نال تعلقات کوں بہتر بݨایا تے انہاں کوں ہسپانوی بادشاہی نال جوڑݨ دی کوشش کیتی ۔ 

## سیاسی تے انتظامی خدمات
انزا ہک قابل سیاستدان تے منتظم وی ہا ۔ اوں نویں سپین وچ ہسپانوی حکومت دے تحت کئی اہم عہدیاں تے کم کیتا ۔ اوں سرحدی علاقیاں وچ امن و امان قائم کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں مقامی لوکاں دے حقوق دا وی خیال رکھیا تے انہاں کوں ہسپانوی بادشاہی دا حصہ بݨاوݨ دی کوشش کیتی ۔ 

## موت تے میراث
خوان باؤٹسٹا ڈی انزا 19 دسمبر 1788 کوں نویں میکسیکو وچ فوت تھیا ۔ او ہک بہادر فوجی افسر ، قابل منتظم تے کیلیفورنیا دا بانی ہا ۔ ایندیاں کوششاں نال ہسپانوی بادشاہی دی توسیع وچ اہم کردار ادا تھیا ۔ سان فرانسسکو شہر ایندی بہترین مثال ہے ۔ 

خوان باؤٹسٹا ڈی انزا ہک غیر معمولی شخص ہا ۔ اوں اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ ہسپانوی بادشاہی دی خدمت وچ گزاریا ۔ ایندیاں مہماں تے خدمات کیلیفورنیا تے نویں میکسیکو دی تاریخ تے گہرا اثر پاتا ۔ اینکوں ہمیشاں ہسپانوی کیلیفورنیا دے بانیاں وچوں ہک دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔ او ہک عظیم اڳواݨ ، منتظم تے فوجی افسر ہا جئیں اپݨے دور دے اہم ترین واقعات وچ حصہ پاتا ۔
خیبر میڈیکل یونیورسٹی

خیبر میڈیکل یونیورسٹی جیندا پراݨا  ناں خیبر میڈیکل کالج ہئی، ہک طبی دانشگاہ ہے جیہڑی پشاوروچ  ہے۔ زیر گروجویٹ میڈیکل تعلیم دے نال نال ایہ کالج ٹیچنگ تے ریسرچ دیاں سہولیات وی فراہم کریندا ہے۔ ایہ خیبر میڈیکل یونیورسٹی نال منسلک چند اداریاں وِچوں ہک ہے۔ 1954ء وچ خیبر میڈیکل کالج دا قیام عمل وچ آیا تے ایہ صوبے بھر دے قدیم دانشگاہاں وچوں ہک ہے۔

= تسلیم شدہ یونیورسٹی =
خیبر میڈیکل یونیورسٹی ہائر ایجوکیشن کمیشن آف پاکستان تے پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل دی جانب توں ہک تسلیم شدہ یونیورسٹی ہے۔

## آئینی ادارے
کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف بیسک میڈیکل سائنسز

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف ڈینٹل سائنسز، کوہاٹ

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ پروفیشنز ایجوکیشن اینڈ ریسرچ

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز، کوہاٹ

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف نرسنگ سائنسز، پشاور

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف پیرا میڈیکل سائنسز، پشاور

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف فزیکل میڈیسن اینڈ ری ہیبلیٹیشن، پشاور

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف پبلک ہیلتھ اینڈ سوشل سائنسز، پشاور

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز، مردان

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز، سوات

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز، اسلام آباد

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف پیرا میڈیکل سائنسز، لکی مروت

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز، کوہاٹ

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف فارماسیوٹیکل سائنسز، پشاور

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف پیتھالوجی اینڈ ڈائیگنوسٹک میڈیسن، پشاور

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز، لوئر دیر

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز، صوابی

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز، کرم

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف مینٹل ہیلتھ اینڈ ہیوئیرل سائنسز، پشاور

کے ایم یو انسٹی ٹیوٹ آف فیملی میڈیسن، پشاور

## وابستہ ادارے

### انڈر گریجویٹ

* خیبر میڈیکل کالج (پشاور)
* ایوب کالج آف ڈینٹسٹری (ایبٹ آباد)
* ایوب طب کالج (ایبٹ آباد)
* باچا خان میڈیکل کالج (مردان)
* بنوں طبی کالج (بنوں)
* گجو خان میڈیکل کالج صوابی (صوابی)
* گومل میڈیکل کالج، ڈیرہ اسماعیل خان (ڈیرہ اسماعیل خان)
* جناح میڈیکل کالج (پشاور)
* خیبر کالج آف ڈینٹسٹری (پشاور)
* خیبر خواتین طبی کالج، پشاور (پشاور)
* پاکستان دے طبی اسکولاں دی فہرست (پشاور)
* نارتھ ویسٹ اسکول آف میڈیسن, (پشاور)
* سیدو طبی کالج، سیدو شریف, (ضلع سوات)
* ویمن میڈیکل اینڈ ڈینٹل کالج، (ایبٹ آباد)
* محمد کالج آف میڈیسن، (پشاور)
* پاک انٹرنیشنل میڈیکل کالج، پشاور

### پوسٹ گریجوایٹ

* پوسٹ گریجویٹ میڈیکل انسٹی ٹیوٹ پشاور

## نرسنگ

* ایوب اسکول آف نرسنگ (ایبٹ آباد)
* نارتھ ویسٹ کالج آف نرسنگ، پشاور
* آر ایم آئی اسکول آف نرسنگ، پشاور
* رائل کالج آف نرسنگ، سوات (سیدو شریف)
* بونیر انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز، ضلع بونیر

## فارمیسی

* نارتھ ویسٹ کالج آف فارمیسی، پشاور
* الائیڈ ہیلتھ سائنسز
* بنوں کالج آف میڈیکل ٹیکنالوجی، (بنوں)
* فرنٹیئر ہومیوپیتھک میڈیکل کالج، پشاور
* محبوب اسکول آف فزیو تھراپی، پشاور
* نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ اینڈ مینجمنٹ سائنسز، پشاور
* نارتھ ویسٹ کالج آف فزیکل تھراپی، پشاور
* پاکستان انسٹی ٹیوٹ آف کمیونٹی آفتھلمولوجی، پشاور
* پاکستان انسٹی ٹیوٹ آف پروسٹیٹکس اینڈ آرتھوٹکس سائنسز، پشاور
* آر ایم آئی اسکول آف الائیڈ ہیلتھ سائنسز، پشاور
* آر ایم آئی کالج آف ری ہیبلیٹیشن سائنس، پشاور
* سرحد انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز، پشاور
* ادھیانہ انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز، پشاور

## حوالہ
ہنریک آرکٹوسکی

## ہنریک آرکٹوسکی
ہنریک آرکٹوسکی (15 جولائی 1871 – 21 فروری 1958) ، جیڑھا ہنریک آرٹز دے ناں نال پیدا تھیا ہا ، ہک پولش سائنسدان تے کھوڄ کار ہا ۔ او اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ قطبی علاقیاں دی کھوڄ تے سائنسی تحقیق وچ گزاریا ۔ ایندی خدمات کوں ہمیشاں سراہیا ویندا رہسی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ہنریک آرکٹوسکی 15 جولائی 1871 کوں پولینڈ وچ پیدا تھیا ۔ اوں ابتدائی تعلیم پولینڈ وچ حاصل کیتی تے بعد وچ سوئٹزرلینڈ وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ اوں زیورخ یونیورسٹی توں فزکس تے ریاضی وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ۔ تعلیم دے دوران اینکوں موسمیات تے جغرافیہ وچ وی دلچسپی پیدا تھئی ۔ 

## سائنسی کیریئر دا آغاز
ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کرݨ دے بعد ، آرکٹوسکی سائنسی تحقیق وچ اپݨا کیریئر شروع کیتا ۔ اوں بیلجیئم دے قطبی مہم وچ شرکت کیتی ، جیڑھی اینٹارکٹیکا دی کھوڄ کیتے ہئی ۔ ایہ مہم ایندی زندگی دا ہک اہم موڑ ہا تے ایندے بعد اوں اپݨی زندگی قطبی علاقیاں دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ 

## بیلجیئم دی قطبی مہم
1897 توں 1899 تک ، آرکٹوسکی بیلجیئم دی قطبی مہم وچ بطور سائنسدان شرکت کیتی ۔ ایہ مہم ایڈریان ڈی گیرلاچے دی اڳواݨی وچ ہئی تے اینٹارکٹیکا دے ساحلاں دی کھوڄ کیتی ڳئی ۔ آرکٹوسکی ایں مہم دے دوران موسمیات ، سمندریات تے جغرافیہ تے اہم تحقیق کیتی ۔ ایندی تحقیق قطبی علاقیاں دے بارے وچ معلومات وچ وݙا اضافہ کیتا ۔ 

## موسمیات تے جغرافیہ وچ تحقیق
قطبی مہم توں واپسی دے بعد ، آرکٹوسکی اپݨی تحقیق کوں جاری رکھیا ۔ اوں خاص طور تے موسمیات تے جغرافیہ دے شعبے وچ اہم کم کیتا ۔ اوں قطبی علاقیاں دے موسم تے آب و ہوا دا مطالعہ کیتا تے کئی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ ایندی تحقیق موسم دی پیش گوئی تے آب و ہوا دی تبدیلی کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ 

## قطبی علاقیاں دی کھوج
آرکٹوسکی اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ قطبی علاقیاں دی کھوڄ وچ گزاریا ۔ اوں کئی مہمات وچ شرکت کیتی تے آرکٹک تے اینٹارکٹک دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھی کیتیاں ۔ ایندیاں کوششاں نال قطبی علاقیاں دے نقشے بݨاوݨ وچ وی مدد ملی ۔ 

## بین الاقوامی شہرت
آرکٹوسکی دی سائنسی خدمات کوں بین الاقوامی سطح تے سراہا ڳیا ۔ اوں کئی بین الاقوامی سائنسی کانفرنساں وچ شرکت کیتی تے اپݨے تحقیقی مقالے پیش کیتے ۔ اینکوں کئی ایوارڈز تے اعزازات نال نوازا ڳیا ۔ 

## استاد تے مصنف
آرکٹوسکی ہک بہترین استاد وی ہا ۔ اوں کئی یونیورسٹیاں وچ پڑھایا تے نوجوان سائنسداناں دی تربیت کیتی ۔ اوں اپݨے تجربات تے تحقیق دے بارے وچ کئی کتاباں تے مضامین وی لکھئے۔ ایندیاں لکھتاں سائنسی معلومات کوں عام لوکاں تک پہنچاوݨ وچ مددگار ثابت تھیاں ۔ 

## موت تے میراث
ہنریک آرکٹوسکی 21 فروری 1958 کوں فوت تھیا ۔ اوں قطبی علاقیاں دی کھوڄ تے سائنسی تحقیق وچ جو اہم کردار ادا کیتا ، او ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔ 

ہنریک آرکٹوسکی ہک عظیم سائنسدان تے کھوڄ کار ہا ۔ اوں اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ سائنس تے کھوڄ وچ گزاریا ۔ ایندی خدمات کوں ہمیشاں سراہیا ویندا رہسی ۔
ڈومینیک آرڈوئن

## ڈومینیک آرڈوئن
ڈومینیک آرڈوئن (1961–2004) ہک فرانسیسی تریمت ہئی جیڑھی قطب شمالی تئیں سکیئنگ کرݨ دی کوشش وچ گم تھی ڳئی ۔ ایندا المناک انجام ہمیشاں قطبی مہم جوئی دی تاریخ دا ہک افسوسناک باب سمجھیا ویندا رہسی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے شوق
ڈومینیک آرڈوئن دے ابتدائی حالات زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او ہک مہم جو طبیعت دی مالک ہئی تے اینکوں خطرناک کھیݙاں تے مہم جوئیاں وچ خاص دلچسپی ہئی ۔ اوں سکیئنگ دی وی تربیت حاصل کیتی ہئی تے اینکوں برفانی علاقیاں وچ سفر کرݨ دا شوق ہا ۔ 

## قطب شمالی دی مہم دا منصوبہ
آردوئن دا سب توں وݙا خواب قطب شمالی تئیں سکیئنگ کرݨ ہا ۔ اوں ایہ منصوبہ ٻہوں سنجیدگی نال تیار کیتا ہا تے ایندے واسطے ضروری سامان تے تربیت حاصل کیتی ہئی ۔ اوں ڄاݨدی ہئی کہ ایہ مہم انتہائی خطرناک ہوسی پر ایندا حوصلہ بلند ہا تے او اپݨے خواب کوں پورا کرݨ واسطے پرعزم ہئی ۔ 

## مہم دی تیاری
آردوئن اپݨی مہم دی تیاری وچ کئی سال گزاریئے ۔ اوں سکیئنگ دی مہارت حاصل کیتی تے قطبی علاقے دے موسم تے حالات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں ضروری سامان ، خوراک تے حفاظتی لباس دا انتظام کیتا ۔ اوں اپݨے نال ہک سیٹلائٹ فون وی رکھیا تاں جو او لوڑ پووݨ تے رابطہ کر سڳے ۔ 

## مہم دا آغاز تے مشکلات
2004 وچ ، ڈومینیک آرڈوئن اپݨی مہم دا آغاز کیتا ۔ او کینیڈا دے شمالی ساحل توں پیدل چلݨ شروع تھئی ۔ شروع وچ ایندا سفر ٹھیک چلدا پیا ہا پر ستت اینکوں مشکلات دا سامݨا کرݨا پیا ۔ قطبی علاقے دا موسم تبدیل تھیندا رہندا ہا تے برفانی طوفاناں دی وجہ توں سفر مشکل تھیندا ویندا ہا ۔ ایندے علاوہ ، خوراک تے پاݨی دا حصول وی ہک مسئلہ ہا ۔ 

## گمشدگی
کچھ ݙینہاں تک آرڈوئن نال رابطہ ریہا پر بعد وچ ایندا سیٹلائٹ فون خراب تھی ڳیا تے رابطہ منقطع تھی ڳیا ۔ ایندے بعد ایندی کوئی خبر نہ ملی ۔ امدادی ٹیماں ایندی تلاش شروع کیتی پر ایندا کوئی سراغ نہ ملیا ۔ آخر کار ، اینکوں گمشدہ قرار ݙتا ڳیا ۔ 

## تلاش تے مایوسی
آردوئن دی تلاش وچ کئی ہفتے تے مہینے لڳ ڳئے ۔ امدادی ٹیماں ہیلی کاپٹراں تے جہازاں دی مدد نال وسیع علاقے دی تلاشی کیتی پر ایندا کوئی نشان نہ ملیا ۔ برفانی طوفاناں تے شدید سردی دی وجہ توں تلاش دا کم ٻہوں مشکل ہا ۔ آخر کار ، مایوس تھی تے تلاش روک ݙتی ڳئی ۔ 

## موت دی تصدیق
کئی سالاں تک آرڈوئن دے بارے وچ کوئی معلومات نہ ملی ۔ 2014 وچ ، ایندی موت دی باضابطہ طور تے تصدیق کر ݙتی ڳئی ۔ ایہ خیال کیتا ویندا ہے کہ او برفانی طوفان وچ پھس ڳئی ہوسی یا کہیں حادثے دا شکار تھی ڳئی ہوسی ۔ ایندی لاش کݙاہیں وی نہ ملی ۔ 

## مہم دا انجام تے اثرات
ڈومینیک آرڈوئن دی گمشدگی قطبی مہم جوئی دی حفاظت دے بارے وچ کئی سوالات پیدا کیتے ہن ۔ ایندی مہم توں ایہ سبق ملدا ہے کہ قطبی علاقے وچ سفر کتنا خطرناک تھی سڳدا ہے تے ایندے واسطے کتنی تیاری دی لوڑ ہوندی ہے ۔ 

ڈومینیک آرڈوئن ہک بہادر تریمت ہئی جئیں اپݨے خواب کوں پورا کرݨ دی کوشش وچ اپݨی جان گنوائی ۔ ایندی کہانی ہمیشاں یاد رکھی ویندی رہسی تے مہم جو لوکاں کوں سبق ݙیندی رہسی کہ خطرناک مہم جوئیاں توں پہلے ہر قسم دی احتیاطی تدابیر اختیار کرݨیاں چاہیدیاں ہن ۔
نیل آرمسٹرانگ

## نیل آرمسٹرانگ
نیل آرڈن آرمسٹرانگ (5 اگست 1930 – 25 اگست 2012) ہک امریکی خلاباز تے ایروناٹیکل انجینئر ہا ، جئیں 1969 وچ چندر تے ٹرݨ والا پہلا انسان بݨݨ دا اعزاز حاصل کیتا ۔ او ہک نیول ایوی ایٹر ، ٹیسٹ پائلٹ تے یونیورسٹی پروفیسر وی ہا ۔ آرمسٹرانگ دی چندر تے آمد پوری دنیا کیتے ہک تاریخی لمحہ ہا تے اینکوں انسانیت دی عظیم ترین سوبھ قرار ݙتا ڳیا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
نیل آرمسٹرانگ 5 اگست 1930 کوں اوہائیو وچ پیدا تھیا ۔ ایندا بچپن ہوائی جہازاں نال جڑیا ہویا ہا ۔ اوں چھوٹی عمر وچ ای ہوائی جہاز اݙاوݨ دا شوق پیدا کر گھدا ہا ۔ آرمسٹرانگ پرڈیو یونیورسٹی توں ایروناٹیکل انجینئرنگ دی تعلیم حاصل کیتی ۔ تعلیم دے دوران اوں نیوی وچ وی شمولیت اختیار کیتی تے ہوائی جہاز اݙاوݨ دی تربیت حاصل کیتی ۔ 

## نیول ایوی ایٹر تے ٹیسٹ پائلٹ
یونیورسٹی دی تعلیم مکمل کرݨ دے بعد ، آرمسٹرانگ بطور نیول ایوی ایٹر کم شروع کیتا ۔ اوں کوریا دی جنگ وچ وی حصہ گھدا تے کئی مشنز وچ ہوائی جہاز اݙایا ۔ جنگ دے بعد ، او ہک ٹیسٹ پائلٹ بݨ ڳیا تے کئی تجرباتی ہوائی جہاز اݙائے ۔ ایندی مہارت تے تجربے دی وجہ توں اینکوں خلائی پروگرام کیتے منتخب کیتا ڳیا ۔ 

## ناسا وچ شمولیت
1962 وچ ، آرمسٹرانگ ناسا دے خلائی پروگرام وچ شامل تھیا ۔ اوں Gemini 8 مشن دا کمانڈر ہا ، جیڑھا 1966 وچ خلا وچ بھیڄا ڳیا ۔ ایہ مشن کامیابی نال مکمل تھیا تے آرمسٹرانگ دی خلائی سفر دی شروعات تھئی ۔ 

## اپالو 11 مشن
نیل آرمسٹرانگ دی زندگی دا سب توں وݙا کارنامہ اپالو 11 مشن ہا ۔ ایہ مشن 20 جولائی 1969 کوں چندر تے بھیڄا ڳیا ہا ۔ آرمسٹرانگ ایں مشن دا کمانڈر ہا ۔ اوں ایڈون بز ایلڈرین دے نال چندر تے اترݨ والا پہلا انسان بݨݨ دا اعزاز حاصل کیتا ۔ 

## چندر تے پہلا قدم
20 جولائی 1969 کوں ، نیل آرمسٹرانگ اپالو 11 دے لینڈر ایگل کوں چندر تے کامیابی نال لینڈ کیتا ۔ کجھ دیر بعد ، او لینڈر توں ٻاہر نکھتھا تے چندر دی سطح تے قدم رکھیا ۔ اوں ایہ تاریخی جملہ آکھیا ، ایہ انسان دا ہک چھوٹا جہا قدم ہے ، پر انسانیت کیتے ہک وݙی چھلانگ ہے ۔ ایندے نال ای ، او چندر تے ٹرݨ والا پہلا انسان بݨ ڳیا ۔ 

## چندر تے تحقیق
آرمسٹرانگ تے ایلڈرین چندر تے تقریبا ڈھائی گھنٹے گزاریئے ۔ انہاں چندر دی سطح توں مٹی تے پتھر دے نمونے کٹھے کیتے تے سائنسی تجربات کیتے ۔ انہاں امریکی جھنڈا وی چندر تے لہرایا ۔ 

## واپسی تے استقبال
چاند تے اپݨا مشن مکمل کرݨ دے بعد ، آرمسٹرانگ تے ایلڈرین بحفاظت زمین تے واپس آئے ۔ انہاں دا پوری دنیا وچ شاندار استقبال کیتا ڳیا ۔ انہاں کوں ہیرو دے طور تے منیا ڳیا تے انہاں دی کامیابی کوں سراہا ڳیا ۔ 

## بعد دی زندگی
خلائی سفر دے بعد ، آرمسٹرانگ ناسا توں استعفیٰ ݙے ݙتا تے تعلیم دے شعبے نال منسلک تھی ڳیا ۔ اوں کئی یونیورسٹیاں وچ پڑھایا تے نوجواناں کوں سائنس تے انجینئرنگ دی تعلیم ݙتی ۔ آرمسٹرانگ ہمیشاں ہک خاموش تے منکسر المزاج شخص ریہا ۔ اوں اپݨی شہرت کوں زیادہ اہمیت نہ ݙتی تے عام زندگی گزارݨ کوں ترجیح ݙتی ۔ 

## موت تے میراث
نیل آرمسٹرانگ 25 اگست 2012 کوں فوت تھیا ۔ او ہک عظیم انسان ہا جئیں انسانیت کیتے ہک نویں دور دی شروعات کیتی ۔ ایندی کامیابی اڄ وی لوکاں کوں متاثر کریندی ہے تے انہاں کوں نویاں چیزاں دریافت کرݨ دی ترغیب ݙیندی ہے ۔
عدیلہ سلطان

عدیلہ سلطان (اردو: عدیلہ سلطان، کنوں) ہِک عصری پاکستانی مجسمہ ساز اَتے فنکارہ ہِن، جہڑی کراچی وِچ رہن٘دی ہِن۔ انّھاں کوں معاشرتی اَتے سیاسی طور تے مجسمہ سازی دی وجہ کنوں سُن٘ڄاتا وین٘دا ہِے  جہڑے ہر ݙیہاڑے دیاں شئیں نال بݨین٘دی ہِن۔

عدیلہ انڈس ویلی سکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر وِچ ایسوسی ایٹ پروفیسر ہَن اَتے انّھاں نے 2008ء کنوں 2019ء تئیں یونیورسٹی وِچ فائن آرٹس ڈیپارٹمنٹ دی اڳواݨ دی حیثیت نال خذمتاں انجام ݙِتّیاں۔  

## کَم دیاں نمائشاں

### نویکلیاں

* کینوس گیلری ، کراچی ، پاکستان (2015)
* آئکن گیلری ، نیو یارک ، امریکہ (2014)
* کینوس گیلری ، کراچی ، پاکستان (2012)
* البرٹو پیولا گیلری ، ٹورینو ، اٹلی (2012)
* آئکن گیلری ، لندن ، برطانیہ (2011)
* روہتاس گیلری ، لاہور ، پاکستان (2008)

### کَٹّھیاں

* پنناکوتیک ڈیر موڈرن ، میونخ ، جرمنی
* کستیل وان گاسبیق ، برسلز ، بیلجیئم
* فائن آرٹس کا قومی تائیوان میوزیم ، تائیچنگ ، تائیوان
* فینتمز آف ایشیا۔ ایشین آرٹ میوزیم ، سان فرانسسکو ، امریکا
* دیوی آرٹ فاؤنڈیشن ، گڑگاؤں ، ہندوستان
* ایشیا سوسائٹی میوزیم ، نیو یارک ، امریکا
* موہٹہ پیلس میوزیم ، کراچی ، پاکستان
* کرن نادر میوزیم آف آرٹ ، نئی دہلی ، ہندوستان
* انڈونیشیا ، جکارتہ ، انڈونیشیا کی قومی گیلری
* لا ٹرینیئل دی میلانو میوزیم ، میلان ، اٹلی
* جدید آرٹ ، بمبئی ، بھارت کی نیشنل گیلری
* کنسٹالے فریڈرینیئم کیسیل ، جرمنی
* قومی آرٹ گیلری ، اسلام آباد ، پاکستان
* فونڈازیون 107 ، ٹورینو ، اٹلی
* ایپکس آرٹ ، نیو یارک ، امریکا

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:پاکستانی مجسمہ ساز زنانیاں
سارہ شکیل

link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Crystal_Toilet_Roll_.jpg|thumb|سارہ شکیل دے ابتدائی قابل ذکر فن پارے

سارہ شکیل (اردو: سارہ شکیل، کنوں) ہِک معاصر پاکستانی فنکارہ ہِن جہڑی فوٹو گرافی اَتے سہ رُخی (تھری ڈی) شئیں اُتے ڈیجیٹل اَتے جسمانی کولیج ݙُون٘ہائیں تخلیق کرݨ کِیتے چمکݨ اَتے سورووسکی کرسٹل دے استعمال کِیتے مشہور ہِن۔ 
link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Diamond_Plane_.jpg|thumb|سارا شکیل دا ہیرے دا طیارہ سوشل میڈیا اَتے مقامی نیوز چینلز اُتے وائرل تھی ڳِیا۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
سارہ شکیل دے کول آرٹ دی کُئی باقاعدہ تربیت کائے نِھیں۔ شکیل نے ڈینٹل سکول چھوڑݨ دے بعد آپ ای فوٹو شاپ سِکّھی اَتے آپݨے فن پاریاں کوں آپݨے جذبیاں کِیتے تخلیق دے طور تے استعمال کِیتا۔  

## فنی حیاتی
سارہ شکیل نے پہلاں سوشل میڈیا پلیٹ فارم انسٹا گرام دے توسط نال شُہرت حاصل کِیتی اَتے اِین٘دے انسٹا گرام اکاؤنٹ وِچ ݙاہ لَکھ کنوں وَدھ فالؤورز ہِن۔ 
link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Wash_your_hands_-2_watermark.jpg|thumb|کووڈ۔19دے جواب وِچ سارہ شکیل دا مشہور آرٹ ورک "اپنے ہاتھ دھوئیں" سیریز

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی معاصر فنکار
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:ڈیجیٹل فنکار
ونکی:ڈیجیٹل فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ڈیجیٹل فنکار
ونکی:پاکستانی ڈیجیٹل فنکار زنانیاں
ولادیمیر کلاودیویچ آرسینیئف

## ولادیمیر کلاودیویچ آرسینیئف
ولادیمیر کلاودیویچ آرسینیئف (10 ستمبر 1872 – 4 ستمبر 1930) روسی بعید مشرق دا ہک مشہور کھوڄ کار ہا ، جئیں اپݨے سفراں دیاں کہانیاں کتاباں دی شکل وچ لکھیاں ۔ ایندیاں ݙو مشہور کتاباں ، پو اوسوریئسکومو کرایو (دریائے اوسوری دی سرزمین تے) 1921 وچ تے ڈیرسو اوزالا (ڈیرسو اوزالا) 1923 وچ شائع تھیاں ۔ انہاں کتاباں وچ اوں 1902 توں 1907 تئیں ڈیرسو اوزالا نال ، جیڑھا ہک مقامی شکاری ہا ، دریائے اوسوری دے علاقے وچ کیتے ڳئے فوجی سفراں دا ذکر کیتا ہے ۔ آرسینیئف پہلا شخص ہا جئیں سائبیریا دے ٻہوں سارے پودیاں تے مقامی نسلی گروہاں دے طرز زندگی دا تفصیلی ذکر کیتا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ولادیمیر آرسینیئف 10 ستمبر 1872 کوں سینٹ پیٹرزبرگ وچ پیدا تھیا ۔ اوں سینٹ پیٹرزبرگ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں اینکوں جغرافیہ ، نسلیات تے بشریات وچ دلچسپی پیدا تھئی ۔ اوں روسی بعید مشرق دے بارے وچ وی ٻہوں پڑھیا تے ایں علاقے دی کھوڄ کرݨ دا فیصلہ کیتا ۔ 

## فوجی کیریئر تے پہلا سفر
تعلیم مکمل کرݨ دے بعد ، آرسینیئف روسی فوج وچ شامل تھیا ۔ اینکوں بعید مشرق وچ تعینات کیتا ڳیا ، جتھاں اینکوں ایں علاقے دی جغرافیہ ، ثقافت تے لوکاں نال براہ راست رابطہ کرݨ دا موقع ملیا ۔ اوں 1902 وچ اپݨا پہلا وݙا سفر شروع کیتا ۔ ایہ سفر دریائے اوسوری دے علاقے وچ ہا تے ایں دوران ایندی ملاقات ڈیرسو اوزالا نال تھئی ، جیڑھا ہک مقامی شکاری ہا ۔ 

## ڈیرسو اوزالا نال دوستی
ڈیرسو اوزالا ہک تجربہ کار شکاری تے گائیڈ ہا ۔ او مقامی لوکاں دی ثقافت ، روایات تے جنگلات دے بارے وچ ٻہوں معلومات رکھدا ہا ۔ آرسینیئف تے ڈیرسو دے درمیان گہری دوستی تھی ڳئی ۔ ڈیرسو آرسینیئف کوں جنگل وچ زندہ رہݨ دے طریقے ، شکار کرݨ دے ہنر تے مقامی لوکاں نال تعلقات قائم کرݨ دے بارے وچ ٻہوں کجھ سکھایا ۔ 

## سفراں تے تحقیق
آرسینیئف 1902 توں 1907 تئیں کئی سفراں کیتے ۔ انہاں سفراں وچ اوں دریائے اوسوری دے علاقے دی جغرافیہ ، نباتات ، حیوانات تے مقامی لوکاں دے طرز زندگی دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ اوں بوہت سارے پودیاں تے جانوراں دی نویاں نسلاں دریافت کیتیاں ۔ اوں مقامی لوکاں دیاں کہانیاں ، روایات تے عقائد وی جمع کیتے ۔ 

## لکھتاں تے شہرت
آرسینیئف اپݨے سفراں دے تجربات تے مشاہدات کوں کتاباں دی شکل وچ لکھیا ۔ ایندیاں کتاباں ، پو اوسوریئسکومو کرایو تے ڈیرسو اوزالا ، بوہت مشہور تھیاں ۔ انہاں کتاباں دا کئی زباناں وچ ترجمہ تھیا تے انہاں کوں دنیا بھر وچ پڑھیا ڳیا ۔ آرسینیئف دی لکھتاں روسی بعید مشرق دے بارے وچ لوکاں دی معلومات وچ وݙا اضافہ کیتا ۔ 

## سائنسی خدمات
آرسینیئف ہک قابل سائنسدان وی ہا ۔ اوں اپݨے سفراں دے دوران جمع کیتے ڳئے ڈیٹا تے معلومات دی بنیاد تے کئی سائنسی مقالے وی لکھئے۔ ایندی تحقیق جغرافیہ ، نسلیات تے بشریات دے شعبیاں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## موت تے میراث
ولادیمیر آرسینیئف 4 ستمبر 1930 کوں فوت تھیا ۔ او ہک عظیم کھوڄ کار ، سائنسدان تے لکھاری ہا ۔ ایندیاں کتاباں اڄ وی لوکاں کوں متاثر کریندیاں ہن تے انہاں کوں روسی بعید مشرق دے بارے وچ معلومات ݙیندیاں ہن ۔ 

ولادیمیر کلاودیویچ آرسینیئف ہک غیر معمولی شخص ہا ۔ اوں اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ روسی بعید مشرق دی کھوڄ وچ گزاریا ۔ ایندیاں کتاباں تے تحقیقی مقالے اڄ وی سائنسداناں تے عام لوکاں کیتے اہم ہن ۔ او ہک سچے معنے وچ روسی بعید مشرق دا کھوڄ کار ہا تے ایندا ناں ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔
سائرہ شیخ

سائرہ شیخ (اردو: سائرہ شیخ، کنوں) ہِک پاکستانی فنکارہ ہِن۔ اُوہ انڈس ویلی سکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر وِچ لبرل آرٹس پروگرام دی اڳواݨ ہَن۔ اِیں سکول وِچ انّھاں نے بطورِ ایسوسی ایٹ پروفیسر پڑھایا وی ہَئی۔

## ذاتی حیاتی
سائرہ شیخ 1975ء وِچ پاکستان دے شہر کراچی وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں نے لاہور، پنجاب، پاکستان دے کنیئرڈ کالج کنوں تعلیم گِھدّی جِتّھاں 1995ء وِچ انگریزی ادب اَتے نفسیات وِچ بی اے دی سند گِھدّی۔

## کَم کار آلی حیاتی
معلم دی ڈگری گِھنّݨ دے بعد سائرہ کراچی وَل آئی جِتّھاں اُوہ انڈس ویلی سکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر وِچ ایسوسی ایٹ پروفیسر اَتے لبرل آرٹس پروگرام دی اڳواݨ بݨ ڳئی۔ 

## نمائشاں

### نویکلیاں اَتے وسیم دے نال

* لاہور میں روہتاس 2 "قریب اور ذاتی (Up Close and Personal) " (2004 ، انفرادی)
* [غیر ترتیب شدہ] کراچی میں کینوس گیلری میں (2016 ، وسیم کے ساتھ)
* کراچی میں کوئل گیلری میں "آپٹکس آف لیبر" (2017 ، وسیم کے ساتھ)
* [غیر ترتیب شدہ] قاہرہ ویڈیو فیسٹیول میں (2017 ، وسیم کے ساتھ)
* آئی وی ایسا گیلری میں دستاویزات ڈرائنگ (2017 ، بعد ازاں ، وسیم کے ساتھ جاری کیا گیا)
* "جھاڑو واپس سمندر" آئیکون گیلری، نیو یارک میں (2018، مرنپرانت جاری کیا، وسیم کے ساتھ) 

### کَٹّھیاں

* روہتاس 2 لاہور "دیوار پر آئینہ عکس" (2012 ، کارکردگی)
* جنوبی کوریا دے جیمپ ، (2016 ، گروپ) دے سی آئی سی اے میوزیم وِچ "آرٹسٹ کا بیان"

## حوالے

ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:جامعہ کولمبیا دے فضلا
ونکی:کنیئرڈ کالج دے فضلا
ونکی:فنکار زنانیاں
مائیکل ایشر

## مائیکل ایشر
مائیکل ایشر (پیدائش 1953) ہک انگریز صحرائی کھوڄ کار ، لکھاری ، مؤرخ ، گہری ماحولیات دان تے استاد ہے ۔ اینکوں دنیا دے صحرا تے ایندے پکھی واس لوکاں دے بارے وچ وݙے ماہرین وچوں ہک سمجھیا ویندا ہے ۔ اوں  صحرا صحارا تے عربی صحرا وچ سفر کیتا تے رہائش اختیار کیتی ، اپݨے سفراں تے ملاقاتاں دی بنیاد تے غیر افسانوی تے افسانوی ݙونہاں قسم دیاں کتاباں شائع کیتیاں ، تے اپݨے شائع شدہ کماں دی بنیاد تے کئی دستاویزی فلماں وی پیش کیتیاں ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
مائیکل ایشر دی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ اوں انگلینڈ وچ پیدا تھیا ہا تے اینکوں صحراواں نال خاص دلچسپی ہئی ۔ اوں تعلیم وی حاصل کیتی تے تاریخ تے ماحولیات وچ خاص دلچسپی رکھی ۔ 

## صحرا نال محبت
ایشر دی زندگی دا محور صحرا ہا ۔ اوں صحراواں دی خوبصورتی ، خاموشی تے پراسراریت نال محبت کریندا ہا ۔ اوں صحرا دے لوکاں دے طرز زندگی ، ثقافت تے روایات دا مطالعہ کیتا تے انہاں نال گہری دوستی قائم کیتی ۔ اوں صحرا کوں اپݨا گھر بݨا گھدا تے اتھاں کئی سال گزاریئے ۔ 

## صحرا وچ سفر تے رہائش
ایشر صحارا تے عربی صحرا وچ کئی سال سفر کیتا ۔ اوں پکھی واساں دے نال رہائش اختیار کیتی ، انہاں دی زبان سکھی تے انہاں دی ثقافت کوں سمجھا ۔ اوں صحرا دے مختلف حصیاں دی کھوڄ کیتی تے انہاں دے بارے وچ قیمتی معلومات اکٹھیاں کیتیاں ۔ اوں صحرا دے جانوراں ، پودیاں تے جغرافیہ دا وی مطالعہ کیتا ۔ 

## لکھتاں
مائیکل ایشر ہک بہترین لکھاری وی ہے ۔ اوں اپݨے صحرائی سفراں تے تجربات دے بارے وچ کئی کتاباں لکھیاں ۔ ایندیاں کتاباں وچ صحرا دی خوبصورتی ، پکھی واساں دی زندگی تے صحرا دے ماحول دا تفصیلی ذکر موجود ہے ۔ ایندی مشہور کتاباں وچوں کجھ ایہ ہن

The Last of the Bedu

A Journey into the Sahara

A Life in the Desert

ایشر دیاں کتاباں نہ صرف معلوماتی ہن بھل دلچسپ وی ہن ۔ اوں اپݨے تجربات کوں ایں انداز نال بیان کیتا ہے کہ پڑھݨ والے وی ایں محسوس کریندن ڄیویں او خود صحرا وچ سفر کریندے پئے ہن ۔ 

## دستاویزی فلماں
ایشر دیاں کتاباں دی مقبولیت دی وجہ توں انہاں تے کئی دستاویزی فلماں وی بݨیاں ہن ۔ انہاں فلماں وچ ایشر کوں صحرا وچ سفر کریندے ہوئے ، پکھی واساں نال ڳالھ مہاڑ کریندے ہوئے تے صحرا دے بارے وچ معلومات ݙیندے ہوئے ݙکھایا ڳیا ہے ۔ ایہ فلماں صحرا تے ایندے لوکاں دے بارے وچ لوکاں دی معلومات وچ اضافے دا باعث بݨیاں ہن ۔ 

## ماحولیات تے گہری ماحولیات
مائیکل ایشر ہک گہرا ماحولیات دان وی ہے ۔ اوں صحرا دے ماحول دی حفاظت تے پکھی واساں دے حقوق دے بارے وچ آواز چاتی ہے ۔ اوں لوکاں کوں صحرا دی اہمیت کوں سمجھݨ تے اینکوں بچاوݨ دی ترغیب ݙتی ہے ۔ 

## تعلیم
مائیکل ایشر ہک استاد وی ہے ۔ اوں مختلف یونیورسٹیاں وچ پڑھایا ہے تے نوجواناں کوں صحرا ، ماحول تے پکھی واساں دے بارے وچ تعلیم ݙتی ہے ۔ اوں لوکاں کوں صحرا دے بارے وچ اپݨے علم تے تجربات کوں ونڈیا ہے ۔ 

## اعزازات
مائیکل ایشر دی خدمات کوں سراہا ڳیا ہے ۔ اینکوں کئی ایوارڈز تے اعزازات نال نوازا ڳیا ہے ۔ او رائل سوسائٹی آف لٹریچر دا فیلو وی ہے ۔ 

مائیکل ایشر ہک غیر معمولی شخص ہے ۔ اوں اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ صحرا دی کھوڄ ، ایندی حفاظت تے ایندے لوکاں دی خدمت وچ گزاریا ہے ۔ او ہک بہترین لکھاری ، استاد تے ماحولیات دان ہے ۔ ایندیاں خدمات کوں ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔
حمیرا عابد

حمیرا عابد (اردو: حمیرا عابد، کنوں) ہِک ہمعصر پاکستانی فنکارہ ہِن جہڑی ہُݨ امریکہ وِچ رہن٘دی ہِن۔ اُوہ لکِّڑ دے استعمال نال آرائشی کَم دی ماہر ہِن۔

## پِچھوکڑ دا حال
حمیرا عابد امریکہ دی ریاست سیئٹل کنوں ہِن البتہ اُوہ پاکستان وِچ ڄَمّی ہَئی۔ اُوہ 2008ء وِچ بحر الکاہل دے شمال مغربی مُلک امریکہ منتقل تھی ڳئی۔

## ایوارڈز اَتے نمائشاں
حمیرا عابد دے کَم کوں بین الاقوامی سطح اُتے ڈِھڳ نمائشاں کِیتے پیش کِیتا ڳِیا۔ 

## چوݨویں نمائشاں

* ایشین پیسیفک امریکی ورثہ مہینے کی نمائش ، بیلے ویو سٹی ہال، واشنگٹن
* 2014-15 تھری پرسن شو ، آرٹ ایکسچینج گیلری ، سیئٹل ڈبلیو اے
* 2013 خواتین کا کام: ثقافت اور نسائیت، آرٹ ایکسچینج گیلری، سیئٹل، واشنگٹن
* 2012 روہتاس کے 30 سال ، قومی آرٹ گیلری ، اسلام آباد ، پاکستان
* 2012 ماضی اور حال ، ظہور الاخلاق گیلری ، نیشنل کالج آف آرٹس، پاکستان
* 2010–2012 میں خاندانی اتحاد - اتحاد وحدت ، روس اور یورپ میں سفری گروپ شو
* 201 خواتین اور آرٹ 2010 ، شارجہ آرٹ میوزیم ، شارجہ ، متحدہ عرب امارات
* 2009 فائیو ویمن شو ، روہتاس ایل ، لاہور ، پاکستان
* 2007 گروپ نمائش ، قومی آرٹ گیلری ، اسلام آباد ، پاکستان
* 2007 گروپ نمائش ، کوونا ٹرسٹ ، نیوشا ، کینیا
* 2005 آرٹ فار نوبل کاز گروپ نمائش ، اعجاز آرٹ گیلری ، لاہور ، پاکستان
* منی ایچر کی معاصر تاریخ ۔ پاکستان اور ہندوستان سے آرٹ ، آرٹ الائیو گیلری، نئی دہلی، ہندوستان
* 2005 گروپ نمائش ، ساراواک میوزیم ، کوچنگ ، ملائشیا
* 2004 گروپ نمائش ، اعجاز آرٹ گیلری ، لاہور ، پاکستان
* 2004 پارٹیج بین الاقوامی آرٹسٹوں کی نمائش، ایم جی آئی، ماریشیس
* 2003 اسکوپ ایکس، این سی اے فیکلٹی نمائش، ظہور الاخلاق گیلری، لاہور، پاکستان
* 2003 قابل بحث سرحدیں: پاکستان سے معاصر منی ایچر، سدھارتا آرٹ گیلری، کھٹمنڈو، نیپال

## مستقل مجموعے

* قومی آرٹ گیلری اور میوزیم ۔ اسلام آباد ، پاکستان
* رنگون والا ٹرسٹ ، وی ایم آرٹ گیلری ، کراچی ، پاکستان
* پارٹیج ہم عصر مصور ایسوسی ایشن ، ماریشیس
* خاص آرٹ گیلری ، اسلام آباد ، پاکستان 

* کینوس آرٹ گیلری ، کراچی ، پاکستان
* ساراوک لونگ میوزیم ، ساراوک ، ملائیشیا

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:امریکی معاصر فنکار
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:فنکار زنانیاں
پیرو ڈی اتائیڈ

## پیرو ڈی اتائیڈ
پیرو ڈی اتائیڈ یا پیڈرو ڈی اتائیڈ (ڈی اتائیڈ ، دا تھائیڈ) ، جیڑھا او انفیرنو (جہنم) دے ناں نال مشہور ہا ، کیونکہ اوں افریقہ وچ موراں کوں ٻہوں نقصان پہنچایا ، (تقریباً 1450 – فروری/مارچ 1504 ، موزمبیق جزیرہ) بحر ہند وچ سرگرم ہک پرتگالی بحری کپتان ہا جیڑھا 1500 دے ݙہاکے دی موہر وچ کم کریندا ہا ۔ او بحر ہند وچ پہلی مستقل پرتگالی بحری ٻیڑے دا مختصر کپتان وی ریہا ، جئیں ویسینٹے سوڈرے دی جاہ گھدی ، تے ایندی قسمت دا حساب ݙیوݨ والے ہک مشہور خط دا لکھاری وی ہا ۔

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
پیرو ڈی اتائیڈ دے ابتدائی حالات زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او تقریباً 1450 وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ہا ۔ اوں سمندر نال محبت کریندا ہا تے اینکوں بحری سفر وچ دلچسپی ہئی ۔ اوں جوانی وچ ای بحری جہازاں وچ کم کرݨ شروع کر ݙتا ہا ۔

## بحر ہند وچ آمد
پرتگالیاں پندرہویں صدی دے آخر وچ بحر ہند وچ تجارتی رستے لبھݨ شروع کر ݙتے ہن ۔ واسکو ڈے گاما دے بعد ، کئی پرتگالی جہاز بحر ہند وچ آئے ۔ پیرو ڈی اتائیڈ وی انہاں وچوں ہک ہا ۔ او ہک تجربہ کار کپتان ہا تے اینکوں بحری سفر دا ٻہوں تجربہ ہا ۔

## پہلا مستقل بحری بیڑا
1500 وچ ، پرتگال ویسینٹے سوڈرے دی اڳواݨی وچ بحر ہند وچ اپݨا پہلا مستقل بحری بیڑا بھیڄا ۔ ایہ بیڑا تجارتی تے فوجی مقاصد کیتے ہا ۔ کجھ عرصے بعد ، پیرو ڈی اتائیڈ ویسینٹے سوڈرے دی جاہ کپتانی سنبھالی ۔

## خط
پیرو ڈی اتائیڈ ہک مشہور خط لکھیا جیڑھا ایندی موت توں کجھ عرصہ پہلے لکھیا ڳیا ہا ۔ ایں خط وچ اوں اپݨے بحری ٻیڑے دے حالات دا ذکر کیتا ہا تے ایندی قسمت بارے ݙسایا ہا ۔ ایہ خط تاریخی لحاظ نال ٻہوں اہم ہے کیوں جو ایندے نال اوں ویلھے دے بحری سفر تے پرتگالیاں دی سرگرمیاں بارے معلومات ملدی ہے ۔

## موت
پیرو ڈی اتائیڈ فروری/مارچ 1504 وچ موزمبیق جزیرے وچ فوت تھیا ۔ ایندی موت دی وجہ معلوم کائنی پر ایہ خیال کیتا ویندا ہے کہ شئیت او کہیں بیماری یا جنگ وچ ماریا ڳیا ہوسی ۔

## جہنم دا ناں
پیرو ڈی اتائیڈ کوں او انفیرنو (جہنم) دا ناں ݙتا ڳیا ہا ۔ ایہ ناں اینکوں افریقہ وچ موراں دے خلاف جنگاں وچ شرکت دی وجہ توں ملیا ہا ۔ اوں کئی جنگاں وچ حصہ گھدا ہا تے بہادری نال لڑا ہا ۔

## میراث
پیرو ڈی اتائیڈ ہک بہادر کپتان تے قابل لکھاری ہا ۔ ایندا خط اڄ وی تاریخی دستاویز دے طور تے محفوظ ہے ۔ ایندی زندگی پرتگالی بحری تاریخ دا ہک اہم حصہ ہے ۔

پیرو ڈی اتائیڈ ہک پرتگالی کپتان ہا جئیں سولہویں صدی دی موہر وچ بحر ہند وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ او ہک بہادر سپاہی تے قابل منتظم وی ہا ۔ ایندا خط اوں ویلھے دے حالات بارے قیمتی معلومات ݙیندا ہے ۔
انگولفر آرنارسون

## انگولفر آرنارسون
انگولفر آرنارسون (تقریباً 849 – تقریباً 910) ، عام طور تے آئس لینڈ دا پہلا مستقل نورس واسی تسلیم کیتا ویندا ہے ، ایندی ذال ہالویگ فروڈادوٹیر تے رضاعی بھرا ہجورلیف ہروڈمارسون وی ایندے نال ہن ۔ روایات دے مطابق ، انہاں 874 وچ ریکیاوک وچ سکونت اختیار کیتی ۔ اینکوں آئس لینڈ دی تاریخ وچ ہک اہم مقام حاصل ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
انگولفر آرنارسون دے ابتدائی حالات زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او ناروے نال تعلق رکھدا ہا تے وائکنگ دور وچ رہندا ہا ۔ وائکنگ دور وچ ، نورس لوک بحری جہازاں دے ذریعے مختلف علاقیاں وچ سفر کریندے ہن تے نویں زمیناں دی تلاش وچ ہوندے ہن ۔ 

## آئس لینڈ دی دریافت
کہاݨیاں دے مطابق ، انگولفر آرنارسون آئس لینڈ دی دریافت کیتی ۔ اوں ناروے توں سفر شروع کیتا تے کئی سالاں تک سمندر وچ سفر کرݨ دے بعد او آئس لینڈ پہنچا ۔ اوں جزیرے دی خوبصورتی تے زرخیزی توں متاثر تھیا تے اتھاں سکونت اختیار کرݨ دا فیصلہ کیتا ۔ کجھ روایات دے مطابق ، ایندے نال کجھ ٻئے نورس وی ہن جیڑھے اتھاں آباد تھئے ۔ 

## ریکیاوک دی بنیاد
انگولفر آرنارسون اپݨی ذال ہالویگ تے رضاعی بھرا ہجورلیف دے نال مل تے ریکیاوک وچ سکونت اختیار کیتی ۔ ریکیاوک ، جیڑھا اڄ آئس لینڈ دا دارالحکومت ہے ، ایندی بنیاد انگولفر رکھی ہئی ۔ کہاݨیاں دے مطابق ، اوں اتھاں گرم پاݨی دے چشمے ݙٹھے تے اینکوں ریکیاوک (دھواں دار خلیج) دا ناں ݙتا ۔ 

## آبادکاری
انگولفر آرنارسون تے ایندے سنگتیاں آئس لینڈ وچ آبادکاری شروع کیتی ۔ انہاں زمیناں صاف کیتیاں ، گھر بݨائے تے زراعت شروع کیتی ۔ آئس لینڈ دی آب و ہوا ٹھنڈی ہئی پر زمین زرخیز ہئی تے انہاں کوں گزران واسطے کافی وسائل مل ڳئے ۔ 

## ہجورلیف دا قتل
کہاݨیاں وچ ہک افسوسناک واقعہ وی ذکر کیتا ڳیا ہے ۔ ہجورلیف ، جیڑھا انگولفر دا رضاعی بھرا ہا ، کجھ غلاماں دے ہتھوں قتل تھی ڳیا ۔ اوں واقعے انگولفر کوں ٻہوں متاثر کیتا تے او غلاماں نال سختی نال پیش آیا ۔ 

## انگولفر دا کردار
انگولفر آرنارسون کوں آئس لینڈ دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت سمجھیا ویندا ہے ۔ او پہلا شخص ہا جئیں آئس لینڈ وچ مستقل سکونت اختیار کیتی تے اتھاں ہک نورس آبادی قائم کیتی ۔ ایندیاں کوششاں نال آئس لینڈ وچ نورس ثقافت تے تہذیب دی شروعات تھئی ۔ 

## میراث
انگولفر آرنارسون دا ناں آئس لینڈ دی تاریخ وچ ہمیشاں زندہ رہسی ۔ او آئس لینڈ دا بانی سمجھیا ویندا ہے ۔ ریکیاوک شہر ایندی یادگار ہے ۔
بانی عابدی

بانی عابدی (اردو: بانی عابدی، کنوں) ہِک پاکستانی فنکارہ ہِے جہڑی ویڈیو، فوٹو گرافی اَتے ڈرائنگ کرین٘دی ہِن۔ انّھاں نے لاہور دے نیشنل کالج آف آرٹس اَتے شکاگو دے سکول آف دی آرٹ انسٹی ٹیوٹ وِچ بصری فنون دی تعلیم گِھدّی۔

## کَم اَتے تجربے
بانی عابدی بین الاقوامی سطح اُتے نمائشاں اَتے فلمی میلیاں وِچ آپݨے فن دا مظاہرہ کرین٘دی رہی ہِن اَتے 1996ء کنوں گِھن تے ہُݨ تئیں ڈِھڳ اقامتی پروگراماں وِچ حِصّہ گِھن چُکی ہِن۔ 

## اہم تنصیبات اَتے پرفارمنس / چوݨویں چھپیل کَم

## حوالے

ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فوٹوگرافر
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ولادیمیر واسیلیویچ اٹلاسوف

## ولادیمیر واسیلیویچ اٹلاسوف
ولادیمیر واسیلیویچ اٹلاسوف یا اوٹلاسوف (تقریباً 1663 – 1711) ہک سائبیریائی کوساک ہا جئیں کامچٹکا جزیرہ نما دی منظم کھوڄ کوں منظم کرݨ والا پہلا روسی ہووݨ دا اعزاز حاصل کیتا ۔ اٹلاسوف جزیرہ ، جیڑھا کامچٹکا دے جنوبی سرے توں پرے ہک غیر آباد آتش فشانی جزیرہ ہے ، تے اٹلاسوفا آتش فشاں ایندے ناں تے رکھئے ڳئے ہن ۔ اٹلاسوف دی کامچٹکا دی کھوڄ روسی بادشاہی دی توسیع وچ ہک اہم قدم ہا تے اینکوں ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے سائبیریا وچ آمد
ولادیمیر اٹلاسوف دے ابتدائی حالات زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او تقریباً 1663 وچ پیدا تھیا ہا تے ہک کوساک ہا ۔ کوساک روسی بادشاہی دے سرحدی علاقیاں وچ آباد ہوندے ہن تے انہاں کوں بہادر جنگجو سمجھیا ویندا ہا ۔ اٹلاسوف وی ہک بہادر تے جرات مند شخص ہا ۔ او سائبیریا وچ آیا تے اتھاں اپݨا کیریئر شروع کیتا ۔ 

## کامچٹکا دی کھوڄ دا منصوبہ
ستارہویں صدی دے آخر وچ ، روسی حکومت کامچٹکا جزیرہ نما دی کھوڄ دا فیصلہ کیتا ۔ ایہ علاقہ روس کیتے ٻہوں اہم ہا کیوں جو اتھاں قیمتی فرز (کھلاں) موجود ہن ۔ حکومت ولادیمیر اٹلاسوف کوں ایں مہم دی ذمہ داری سونپی ۔ اٹلاسوف اپݨے سنگتیاں دے نال مل تے کامچٹکا دی کھوڄ دا منصوبہ تیار کیتا ۔ 

## مہم دا آغاز تے مشکلات
1697 وچ ، اٹلاسوف اپݨے سنگتیاں دے نال سائبیریا توں کامچٹکا دی طرف روانہ تھیا ۔ ایہ سفر ٻہوں مشکل ہا کیوں جو اینکوں ہزاراں کلومیٹر دا فاصلہ طے کرݨ ہا تے انہاں کوں سخت موسمی حالات دا سامݨا کرݨا پیا ۔ رستے وچ انہاں کوں مقامی قبیلے نال وی مقابلہ کرݨا پیا ۔ پر اٹلاسوف ہمت نہ ہاری تے اپݨا سفر جاری رکھیا ۔ 

## کامچٹکا وچ آمد تے قلعہ دی تعمیر
کئی مہینیاں دے سفر دے بعد ، اٹلاسوف کامچٹکا پہنچا ۔ اوں اتھاں ہک قلعہ تعمیر کیتا تے روسی حکومت دی عملداری قائم کیتی ۔ اوں مقامی لوکاں نال وی تعلقات قائم کیتے تے انہاں کوں روسی بادشاہی دا حصہ بݨاوݨ دی کوشش کیتی ۔ 

## کامچٹکا دی تفصیل
اٹلاسوف کامچٹکا دی جغرافیہ ، نباتات ، حیوانات تے مقامی لوکاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ اوں اتھاں موجود آتش فشاں پہاڑاں ، دریاواں تے جھیلاں دا نقشہ بݨایا ۔ اوں مقامی لوکاں دے طرز زندگی ، ثقافت تے روایات دا وی مطالعہ کیتا ۔ 

## روسی بادشاہی کیتے اہمیت
اٹلاسوف دی کامچٹکا دی کھوڄ روسی بادشاہی کیتے ٻہوں اہم ثابت تھئی ۔ ایندے نال روس کوں ہک نواں علاقہ ملیا جتھاں قیمتی فرز موجود ہن ۔ ایں کھوڄ نال روسی بادشاہی دی طاقت وچ وݙا اضافہ تھیا ۔ 

## ناں تے یادگار
ولادیمیر اٹلاسوف دی خدمات کوں سراہݨ کیتے ، کامچٹکا دے نیڑے ہک جزیرے دا ناں ایندے ناں تے رکھیا ڳیا ۔ ایہ جزیرہ اٹلاسوف جزیرہ دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے ۔ ایندے علاوہ ، ہک آتش فشاں پہاڑ دا ناں وی اٹلاسوفا آتش فشاں رکھیا ڳیا ہے ۔ 

## موت
ولادیمیر اٹلاسوف 1711 وچ فوت تھیا ۔ او ہک بہادر کھوڄ کار ہا جئیں کامچٹکا دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔