پاڳل نمبر113

خان بہادر جمیل اصغر خان نال میݙی واقفیت ایہا کجھ ہا جو اوہناں دیاںزمیناں دا منشی فیاض علی میݙے واقف کاراں وچوں ہا تے ہک دفعہ مینوں کِسے نجی کم دے سلسلے وچ پورا ہفتہ اُس دے کول رہݨا پیا۔ اوہناں ݙینہاں وچ خان بہادر صاحب وی آپݨیاں زمیناںتے آئے ہوئے ہِن ۔ منشی میݙا اوہناں نال تعارف کرا ݙتا ۔ خان بہادر صاحب نوں آپݨی عقل تے ٻہوں ناز ہا۔ اوہناں دا کم ہر وقت بحث کرݨا ہا تے وَت بحث وی اوہا جیہڑی نوں میںذہنی زنا کاری (Mental Fucking)سݙیندا ہوندا ہاں۔ ایںبحث دا مقصد کیں ہک مسئلے تے افہام و تفہیم ‘ سمجھݨ تے سمجھاوݨ واسطے جم کے گفتگو کرݨانہیں ہوندا ۔ ایہہ بحث برائے بحث ہوندی ہے ۔اوہ آپ وی ایہہ ڳل سمجھیندے ہن۔میکوں روزانہ سݙ گھنݨ تے آکھݨ آئو زباناں کھوریاں کراں ‘ مطلب ہے جٖیبھاں نوں وٹی تے لا کے تِرکھا کراں۔اس طرح اوہ آپ اس نوں بحث نہیںبلکہ جٖیبھ ترکھا کرݨ آکھدے ہن اوہ پورا ہفتہ میں عذاب وچ گزاریا۔وَت میںآوݨ لڳا تاں اوہناں مینوں آپݨے شہر دی کوٹھی دا پتا ݙتا تے آکھیونیں کݙائیں میݙے شہر آوݨ ہووے تاں رہایش میںکول رکھݨا۔

ست سال توںبعد میںاوہناں دے شہر ڳیا تاں پتا لڳا خان بہادر صاحب لاہور پاڳل خانے دے پاڳل نمبر113ہن ۔ میں منشی فیاض علی نوںآکھیا:

’’جیہڑا اوہناں دا مشغلہ ہا اُس دا انجام ایہا ہووݨا ہا ۔‘‘

فیاض پُچھیا: ’’کیہڑا مشغلہ؟‘‘

’’اوہا جٖیبھ تِرکھی کرݨ والا۔‘‘ میں جواب ݙتا۔

’’ہا ایہہ ڳل وی ہوسی پر ایں دی وجہ کجھ ہور ہا۔‘‘ تے وَت منشی فیاض مینوں عجب کہاݨی سُݨائی۔

٭…٭…٭

خان بہادر صاحب دا لڑکا شکیل امریکہ وچ اعلیٰ تعلیم حاصل کریندا ودا ہا تے اوہناں دی لڑکی راحیلہ دا رومان آپݨے کالج فیلو سعید نال چل پیا ۔ سعید دا پیو ہسپتال وارڈ سرونٹ ہا ۔ سعید وݙا لایق تے نیک سرشت چھوہر ہا ۔ اوں ہر کلاس وچ امتیازی نمبر گھدے ۔ پیو دا ہِکا پُتر ہا ۔ پیو اُس نوں اُس دی مرضی دے مطابق تعلیم ݙواوݨا چاہوندا ہا۔ اوں دی آپݨی تنخواہ تاں تھوڑی ہا پر کجھ مریضاں دی چِھل مُچھ کر گھندا ہا تے کالج دے کجھ اخراجات سعید ٹیوشن پڑھا کے پورے کر گھندا ہا ۔ ایم ۔ اے سیاسیاست دی کلاس وچ راحیلہ اوں دی ہم جماعت ہوئی ۔ سعید دا دِل وی آپݨیاں دھڑکناںبُھلݨ لڳا پر اُو ںآپݨا دِل سنبھال گھدا ۔ کیوں جو اُس نوں پتا لڳ ڳیا جو راحیلہ ٻہوں امیر تے اُچّے خاندان دی لڑکی ہے ۔ راحیلہ اُس تے دِل جان توں فدا تھی ڳئی تے سعید کجھ پچھے ہٹݨ لڳ پیا۔ راحیلہ کݨ اوں دی ایہہ بے نیازی ٻہوں وݙا غم ثابت تھئی ۔ اوہ سوچ وی نہیں سڳدی جو کوئی اس نوں محبت دے ٻول سُݨا کے وَت چھوڑ ویسی۔ اُس کول دولت ہا ‘ کارہا‘ کوٹھی ہا ‘ حسن ہا ‘ خاندانی وجاہت تے شوکت ہا ۔ ہور بھلا کیہڑی شے دی کمی ہائی ۔ ہک ݙینہہ سعید کالج وچوں گھر پیاآوندا ہا۔ پچھوں راحیلہ دی کار دا ہارن تھیا۔ اُس وَل کے ݙٹھا ۔ راحیلہ آپ کار چلاوندی آوندی ہئی ۔ راحیلہ اُس نوں اشارہ کیتا تے اوہ وی کار وچ ٻہہ ڳیا ۔ اوہ چاہندا ہا جو ساری ڳل راحیلہ نوں کھول کے ݙسا ݙیوے تے اِس کم لئی اِس توںچنگا ہور کیہڑا موقع ہا۔

اوہ کار وچ ٻیٹھا تاںراحیلہ آکھیا:

’’سعید تیکوں معلوم ہوسی جو کالج دے چھوکرے پتنگیاںآر میݙے اَگے پچھے نسدے رہندے ہِن تے مَیں کَیں نوں لِفٹ نہ کریندی ۔تیݙے اَڳے میں ہتھیار سٹ گھتے ہِن ‘ میںدِل دے ہتھوں مجبور تھی ڳئی ہاں ‘ میں تیݙیاں اَکھاں تے تیݙے چہرے تے لکھے ہوئے جذبیاں دی تحریر وی پڑھدی ہاں ۔ جیہڑی بھاہ میکوں لڳی ہوئی ہے تیݙا جگر وی اس توں بچیا ہویا نہیں ۔ کجھ ݙینہہ تیݙیاں تے میݙیاں محبت بھریاں ڳلاںوی تھیندیاں رہیاں ہِن ۔ میں ایہہ پُچھدی ہاں جو ہُݨ توں کیوں پاسا گھنݨ لڳ پیا ہِیں۔ کتھائیں کیںتیکوں میݙی محبت توں بدگمان تاں نہیں کر ݙتا۔‘‘

سعید آکھیا : ’’راحیلہ میں آپ چاہونداہم جو کݙائیں وکھرے ہوویے تے میں تیݙے نال کُھلھ کے ڳل کراں۔ اصل ڳل ایہہ ہے جو میکوں پہلے ایہہ پتا نہ ہا جو توں خان بہادر جمیل اصغر خان دی لڑکی ہِیں۔ راحیلہ تُساں ٻہوں وݙے آدمی ہو ‘ تہاݙا تے ساݙا میل تاںرہ ڳیا جاہ تے ‘ تُساں اتنی بلندی تے ہو جو میںاس بلندی نُوں پوری طرح ݙیکھݨ دی کوشش کراںتاں میݙی گردن تُرٹ ونجٖے۔تینوں پتہ ہے جو میݙا پیو ہسپتال وچ معمولی جیہا وارڈ سرونٹ ہے تے اساں سرکاری کوارٹر وچ رہندے ہاں۔ اللہ پاک دی اس لمبی چوڑی زمین تے ساݙے کول اتنی جاہ وی کوئی نہ ہا جواساں ہک جُھڳی پا کے سِر چُھپا سڳاں ہا ۔ ایں واسطے میں کوشش پیاکریندا ہاں جومحبت دی راہ تے انہیاں آرمیںجتنے قدم رکھے ہِن اُتنے پُچھے وَل ونجٖاں ۔ میں تینوں وی ایہا التجا کریندا ہاں جو توں وی پچھے وَل ونجٖ…… راحیلہ رب دی سَونہہ اساں ہک کݙائیں نہ ہوسڳدے ہاں۔ آ پِچھے وَل ونجٖاں تے اُس وقت دا انتظار کراں جݙاںمساوات دا سورج طلوع تھی ویسی تے دھرتی دا انگ انگ پُر نور تھی ویسی۔ انسانیت دی برابری دی لہر اُٹھیسی تے جُھڳیاں تے محل ہک تھی ویسݨ۔‘‘

’’سعید شاعری نہ کر ۔ میں اوہناں خواباں دی تعبیر نہیں ہاں نہ ہوساں۔ آ حقیقت دی پتھریلی زمین تے پَیررکھ تے میں نال سِدھی ڳل کر۔‘‘

’’راحیلہ اس توں زیادہ سچی ڳل ہور کیہڑی ہو سڳدی ہے۔ توں ݙس تیݙا میݙا جوڑ کِنجٖ ممکن ہے ۔ ناممکنات نال کھیݙݨا چھوڑ راحیلہ ۔ جگنو نپ کے بھاہ دااَلائو مچاوݨ دی کوشش فضول ہوندی ہے۔ سوچ خواباں نال توں ودی کھیݙدی ہَیں کہ میں۔‘‘

’’ٹھیک ہے سعید ۔ بھلاایہہ تاں ممکن ہے جو توں سی ۔ ایس ۔ایس کر کے چنڳا جیہا عہدہ سنبھال گھن ۔ وَت تاں میݙے خان بہادر پیونوں کوئی اعتراض نہ ہوسی۔‘‘

’’ہا ایہہ کم دی ڳل ہے۔‘‘

تے وَت ݙوہاں دے عہد پیمان تھئے ۔ محبت کالج دے خالی پیریڈاں وچ جوان تھیندی رہی ۔ ایم اے وچوںسعید ٹاپ کیتا۔ وَت سی ۔ ایس ۔ ایس کیتاتے اے سی لڳ ڳیا۔ اُس آپݨی محبت دی پُوری کہاݨی آپݨے پیو نوں ݙسائی ۔ راحیلہ اُس نوں یقین ݙوایا ہا جو اوہ آپݨے پیو نوں متاثر کریسی تے اوہ رشتے توں انکار نہ کریسن۔

تے وَت وارڈ سرونٹ رمضان‘ خان بہادر جمیل اصغر خان دی ایم اے پاس لڑکی راحیلہ خاتون دارشتہ منگݨ ڳیا۔ خان بہادر صاحب دے کن وچ اوہناںدی بیوی کجھ ڳلاں پائیاںہَن تے اوہ تھوڑے جیہے متاثر وی ہَن ۔ اے سی دا عہدہ وی ٻہوں لالچ ہا۔ خان بہادر صاحب وارڈ سرونٹ رمضان نال شفقت دیاںڳلاں شروع کیتیاں تے اُس دا اَڳا پِچھّا پُچھݨ لڳے ۔ رمضان ٻہوں سِدھا تے سچا آدمی ہا اُس ٻہوں صاف گوئی توں کم گھندیاں ہوئیاں ݙسایا:

’’خان بہادر صاحب میں غریب وارڈ سرونٹ ہم۔ ساری کجھ قابلیت میݙے لڑکے دی ہے۔‘‘

’’رمضان ٹھیک ہے میں اوہناں لوکاں نوںٻہوں پسند کریندا ہاں جیہڑے آپݨی تقدیر آپ بݨاوندے ہِن۔‘‘

’’بس جی بچے دی ہمّت ہے تے اللہ دا فضل ہے۔‘‘

’’رمضان تہاݙی قوم کِیہ ہے؟‘‘ خان بہادر صاحب سوال کیتا۔انداز انجٖے ہائی جنجٖے اوہ کوئی معمول ڳل تے بے اہمیت ڳل پئے پُچھدے ہووݨ۔

’’میݙا پیو ݙاݙا جولاہیاںوالا کم کریندے ہن۔ میںتھوڑا جیہا پڑھ کے وارڈ سرونٹ تھی ڳیا۔‘‘

’’نِکل ونجٖ کنجری دا پُتر‘‘ خان بہادر صاحب دا پارہ ہک دم چڑھ ڳیا ۔ ’’یارو ایݙا ہنیر آ ڳیااے ‘ جو ہک پاولی دا پُتر خان بہادر جمیل اصغر خان دی لڑکی دا رشتہ منگݨ آ کھلا ہے۔‘‘ تے خان بہادر صاحب آپݨی سوٹی وارڈ سرونٹ رمضان دے سر تے پھاہ کیتی۔

’’خان بہادر صاحب ! میں آپݨے پُتر نوں وی ایہہ ڳل سمجھائی ہا تے تیݙی دھی نوں وی سمجھائی ہائی پر اوہ آکھدے ہَن جو خان بہادر صاحب ساݙی محبت دا احترام کریسݨ۔‘‘ رمضان سِر مَلدے آکھیا۔

’’نکل ونجٖ کمینہ کُتا ‘ توں میݙی دھی دا ناں پیا جپݨا ہیں‘ میں جِبھ کپ گھنسائیں۔‘‘

’’خان بہادر صاحب! میںتاں ویندا ہاں‘ بھلا ہک ڳل تہانوں سمجھیندا ہاں ۔ سعید تے راحیلہ محبت دیاںراہواں تے ٻہوں اڳے نکل ڳئے ہِن تے اوہناں داواپس آوݨا نا ممکن ہے ۔ میں ایہا آکھدا ہاں جو تہاݙی ضد دا ایہہ نتیجہ نکلسی جو پاک پُھل گندگی وچ ونجٖ لڳسݨ تے وَت تہاݙے کول اوہ صابݨ نہ ہوسی جو تُساں گندگی دھو سڳو۔‘‘ تے ایہہ آکھ کے رمضان نکل ڳیا۔

٭…٭…٭

رمضان آپݨے پُتر توں بے تعلق تھی ڳیا۔ کیوں جو آپݨے آپ نوں پاولی آکھݨ توں اُس دا پُتر وی اُس تے ناراض تھیا۔ رمضان ہُݨ وی ہسپتال وچ وارڈ سرونٹ ہا ۔ سعید ہک ݙوجھے شہر وچ اے ۔سی ہا ۔ ایتھے ٻہوں آوندا رہندا ہا پر پیو نوں نہ مِلدا ۔ کَیں ہوٹل وچ قیام کریندا ہا۔اُس دیاں تے راحیلہ دیاں ملاقاتاں تھیندیاںہَن۔ݙوہائیں محبت دے مارے خان بہادر صاحب دی موت دا انتظاروݙے صبر نال کریندے ودے ہَن۔

٭…٭…٭

ہک سال گزرڳیا۔ ہک ݙینہہ رمضان ہک ٻچہ چا کے خان بہادر صاحب دے گھر ڳیا۔ اُس ہک رُقعہ تے ٻچہ خان بہادر دے نوکر دے حوالے کیتاجو ایہہ خان صاحب نوں ݙے ݙیوے۔ نوکر خان صاحب کول ڳیا ۔اوہناں حیرانگی نال ٻچے نوں ݙٹھا تے رُقعہ پڑھݨ لڳے۔

’’خان بہادر صاحب ! ایہہ ٻچہ میں گندگی والے ݙول وچوں چا آندا ہے ۔ایہہ تہاݙی لاڈلی راحیلہ تے میݙے خنزیر پُترسعید دی معصوم اولاد ہے۔ تہاݙی بیگم صا حبہ تہاݙی دھی نوں گھن کے اتفاق نال اوسے ہسپتال وچ آئی جتھے میں ملازم ہاں۔ لیڈی ڈاکٹر نوں ٻہوں سارے پیسے ݙتے تے کیس تھیا۔ ایہہ چن ورگا معصوم ٻچہ جٖمیا ۔ تہاݙی بیگم صا  حبہ تے میݙا بے عزت پُتر کار وچ پا کے اس ٻچے نوں گندگی والے ݙول وچ سٹ ڳئے ۔ میں رکشے تے اوہناں دا پِچھا کیتا تے ہک وجٖے رات دے اس ٻچے نوں ݙول وچوں چا آندا۔ تہانوں پتہ ہوسی جو اَڄ ٻچیاں داعالمی سال شروع تھی ڳیاہے  تے میں سوچیا ایہہ سال میݙے پوترے تے تہاݙے ݙوہترے دی موت توں نہ شروع تھیوے ہا ۔ ہُݨ وی تہاݙی بیگم ‘ تہاݙی دھی تے میݙا کمینہ پُتر ہسپتال وچ موجود ہِن۔‘‘ 

خان بہادر صاحب ٻہوں سکون نال رُقعہ پڑھیا۔آپݨے نوکر نوں آکھیا ۔ ’’ایہہ ٻچہ کل تک توں آپݨے کول رکھݨا ہے۔‘‘

آپݨے وکیل کول ڳئے ۔ وصیّت وچ آپݨی جائیداد دے ݙوں حصّے آپݨے پُتر شکیل دے ناں لوائے تے ہک حصہّ آپݨے ݙوہترے قیصرؔ منصور دے ناں لوا چھوڑے ۔ رمضان وارڈ سرونٹ نوں اُس داگارڈین مقرر کیتا تے آپ ہسپتال پہنچ ڳئے ۔ وَت پستول دیاں ترے گولیاں چلیاں ‘ تَرے لاشاں تڑپِیاں ‘ راحیلہ ‘ سعید تے خان بہادر دی بیگم موت دیاں تاریک وادیاں وچ گُم تھی ڳئے ۔ خان بہادر صاحب دا دماغ ٹھیک کم کریندا ودا ہائی‘ لوک اکٹھے تھی ڳئے ۔ اوہناں رمضان نوں نسدا ݙٹھا تے بھجٖ کے اُس نوں نپ گھدونیں ۔ وصیّت نامے دی نقل اُس نوں ݙے کے آکھیونیں:’’توں فضلے نوکر توں آپݨا پوترا سنبھال گھنیں۔‘‘ تے آپ جلدی نال کار تے سوار تھی ڳئے ۔ کار چلاوندیاں اوہناں سوچݨا شروع کیتا:

’’اوہ بے وفا دھی تے بے حیابیگم تاں آکھیا ہائی جو ہفتے واسطے ہک سہیلی دی شادی وچ شریک تھیوݨ ویندیاں پئیاں ہِن۔‘‘

’’ٹھاہ … گڑنج۔‘‘

کارکھنبے نال ٹکرا کے اُلٹ ڳئی۔ خان بہادر صاحب نوں زیادہ سٹّاں نہ لڳیاں پر جیہڑی چوٹ اوہناں دے دِل وچ لڳی ہائی اُس اوہناں نوں پاڳل کر ݙتا۔

ہُݨ پاڳل خانے دے رجسٹر تے سیریل نمبر113دے اَڳوں لکھیا ہویاہے:

’’خان بہادر جمیل اصغر خان رئیس اعظم ………۔‘‘

٭…٭…٭

## حوالہ
کِکّر دے پُھل (سرائیکی افسانے) مصنف: سید نصیر شاہ، جھوک پبلشرز  ملتان