open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ایکسٹر دا محاصرہ 630

## ایکسٹر دا محاصرہ 630
کجھ ابتدائی قرون وسطی دے ذرائع دے مطابق ، ایکسٹر دا محاصرہ یا کیئر-یوسک دا محاصرہ ہک فوجی تنازعہ ہئی جیڑھا 630 عیسوی دے اوں پاس مرسیاں ، جیندے دی اڳواݨی پینڈا آف مرسیا کریندے پئے ہن ، اتے ڈومنونیا دی بادشاہت وچ کیئر-یوسک (ایکسٹر) تے قبضہ کرݨ والے برطانیاں دے درمیان تھیا ۔ پینڈا دے بارے وچ آکھیا ویندے جو انہاں شہر دا محاصرہ کیتا ، جݙݨ تک جلاوطن برطانوی ہائی کنگ کیڈوالون آف گوینید انہاں دا سامݨا کرݨ کیتے نہ پہنچے ۔ برطانوی اتے مرسیئن فوجاں دے درمیان اتحاد تھیا ، جیڑھا کیڈوالون دے پینڈا دی بھیݨ الکفریتھ نال شادی دے ذریعے محفوظ تھیا ، اتے او سیفن ڈیگول دی جنگ وچ نارتھمبریا دیاں فوجاں (جیڑھے گوینید تے قبضہ کریندے پئے ہن) دا سامݨا کرݨ کیتے ابھے پاسے روانہ تھئی ڳئے ۔ 

پینڈا دی مرسیئن فوج کیئر-یوسک (ایکسٹر) شہر دا محاصرہ کیتا ، جیڑھا برطانیاں دے زیر قبضہ ہئی ۔ شہر دے دفاعی نظام مضبوط ہن اتے برطانوی فوج دلیری نال لڑی ۔ پر مرسیئن فوج کئی ہفتیاں تک محاصرہ جاری رکھیا اتے برطانوی فوج کوں سپلائی دی کمی دا سامݨا کرنا پیا ۔ 

جݙݨ برطانوی ہائی کنگ کیڈوالون گوینید توں واپس آیا ، انہاں مرسیئن فوج دا سامݨا کیتا ۔ کیڈوالون اتے پینڈا دے درمیان ہک معاہدہ تھیا ، جیندے وچ کیڈوالون پینڈا دی بھیݨ نال شادی کیتی اتے ݙونہائیں فوجاں نارتھمبریا دے خلاف اتحاد کیتا ۔ ایں اتحاد دے نتیجے وچ ݙونہائیں فوجاں سیفن ڈیگول دی جنگ وچ نارتھمبریا دی فوج کوں شکست ݙتی ۔ 

ایکسٹر دا محاصرہ برطانوی تاریخ وچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں محاصرے برطانوی اتے مرسیئن فوجاں دے درمیان اتحاد دی بنیاد رکھی ، جیندے نتیجے وچ نارتھمبریا دی فوج کوں شکست تھئی ۔ ایں واقعے برطانوی بادشاہتاں دے درمیان سیاسی تعلقات تے ݙونگھا اثر پایا ۔
ایکسٹر دا محاصرہ 1068

## ایکسٹر دا محاصرہ 1068
ایکسٹر دا محاصرہ 1068 دے شروع وچ تھیا ، جݙݨ انگلینڈ دے بادشاہ ولیم پہلے نارمن اتے وفادار انگریزاں دی ہک مشترکہ فوج کوں مغرب ول مارچ کرایا تاں جو ڈیون دے شہر ایکسٹر کوں ہتھیار سٹݨ تے مجبور کیتا ونڄے ، جیڑھا انگلینڈ دی نارمن فتح دے بعد نارمن حکمرانی دے خلاف اینگلو-سیکسن مزاحمت دا ڳڑھ ہئی ۔ اٹھارہ ݙینھاں دے محاصرے دے بعد ، شہر ولیم دے سامݨے فراخدلانہ شرطاں دے تحت ہتھیار سٹ ݙتے اتے نارمنز کوں مغربی ملک تے اپݨی گرفت مضبوط کرݨ دی اجازت ݙتی ۔ 

ولیم فاتح دی اڳواݨی وچ نارمن فوج ایکسٹر شہر دا محاصرہ کیتا ۔ ایکسٹر شہر دے دفاعی نظام مضبوط ہن اتے اینگلو-سیکسن فوج دلیری نال لڑی ۔ پر نارمن فوج کئی ہفتیاں تک محاصرہ جاری رکھیا اتے ایکسٹر شہر کوں سپلائی دی کمی دا سامݨا کرنا پیا ۔ 

آخر کار ، ایکسٹر شہر دے دفاعی نظام کمزور تھی ڳئے اتے شہر دے لوکاں ولیم فاتح دے سامݨے ہتھیار سٹ ݙتے ۔ ولیم فاتح ایکسٹر شہر دے لوکاں نال فراخدلانہ سلوک کیتا اتے انہاں کوں شہر وچ رہݨ دی اجازت ݙتی ۔ ایں محاصرے دے نتیجے وچ نارمنز مغربی ملک تے اپݨا کنٹرول مضبوط کر گھدا ۔ 

ایکسٹر دا محاصرہ انگلینڈ دی نارمن فتح وچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں محاصرے نارمنز کوں مغربی ملک وچ اپݨا تسلط قائم کرݨ دا موقع ݙتا اتے اینگلو-سیکسن مزاحمت کوں کمزور کر ݙتا ۔ ایں محاصرے دے نتیجے وچ انگلینڈ وچ نارمن حکمرانی مضبوط تھی ڳئی ۔
فی دریا دی جنگ 383

## فی دریا دی جنگ 383
فی دریا دی جنگ ، جینکوں فیشوئی دی جنگ وی آکھیا ویندے ، 383 عیسوی دے خزاں وچ چین وچ تھئی ، جݙاں ڈی دی اڳواݨی وچ سابقہ کن خاندان دی فوج کوں پوادھی جن خاندان دی گھٹ تعداد والی فوج فیصلہ کن طور تے شکست ݙتی ۔ جنگ دا مقام ، فی دریا ، ہݨ موجود کائنی ، پر خیال کیتا ویندے جو ایہ جدید لوآن ، انہوئی توں تھی تے ہوائی دریا دے نیڑے وڳدا ہئی ۔ ایں جنگ کوں چینی تاریخ دی سب توں اہم اتے محوری جنگاں وچوں ہک سمجھیا ویندے ، کیوں جو ایں جنگ لمے چین وچ پوادھی جن اتے ہان دی حکمرانی والے نظاماں دی بقا کوں یقینی بݨایا ۔ جنگ دے بعد ، سابقہ کن ہک وݙی خانہ جنگی وچ پئے ڳیا ، جیندے نتیجے وچ اوندے خاتمے تھیا ، اتے یانگزی دریا دے لمے پاسوں پوادھی جن اتے بعد وچ ہان دی حکمرانی والے نظاماں دی بقا یقینی بݨی ۔ 

سابقہ کن خاندان دی وݙی فوج پوادھی جن خاندان دے علاقے تے حملہ کیتا ۔ پوادھی جن خاندان دی فوج ، جیڑھی تعداد وچ گھٹ ہئی ، دلیری نال لڑی اتے سابقہ کن خاندان دی فوج دے حملیاں دا مقابلہ کیتا ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ 

مشرقی جن خاندان دی فوج سابقہ کن خاندان دی فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ سابقہ کن خاندان دی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے حوصلے وی ترٹ ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ سابقہ کن خاندان کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ 

فی دریا دی جنگ چینی تاریخ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ پوادھی جن خاندان دی فتح لمے چین وچ ہان دی حکمرانی والے نظاماں دی بقا کوں یقینی بݨایا اتے سابقہ کن خاندان دے خاتمے دی بنیاد رکھی ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ چین وچ سیاسی استحکام ودھ ڳیا ۔
فلیرس دی جنگ 1690

## فلیرس دی جنگ 1690
فلیرس دی جنگ ، جیڑھی یکم جولائی 1690 کوں فلیرس دے نیڑے لڑی ڳئی ، جیڑھا اوں وقت ہسپانوی نیدرلینڈز دا حصہ ہئی ، اتے ہݨ جدید بیلجیئم وچ ہے ، نو سالاں دی جنگ دی ہک وݙی جھڑپ ہئی ۔ مارشل لکسمبرگ دی اڳواݨی وچ ہک فرانسیسی فوج والڈیک دے تحت اتحادی فوج کوں شکست ݙتی ۔ 

مارشل لکسمبرگ دی اڳواݨی وچ فرانسیسی فوج والڈیک دی اڳواݨی وچ اتحادی فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ اتحادی فوج ، جیڑھی تعداد وچ گھٹ ہئی اتے ایں حملے کیتے تیار کائناں ہئی ، سخت مزاحمت کیتی ، پر او فرانسیسی فوج دے ساندھوڑاندھ حملیاں دا مقابلہ نہ کر سڳی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ فرانسیسی فوج اتحادی فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

اتحادی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ اتحادی فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ فرانسیسی فتح نو سالاں دی جنگ وچ فرانسیسی فوجاں دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فلیرس دی جنگ نو سالاں دی جنگ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ فرانسیسی فوج دی فتح اتحادی فوجاں دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے فرانس کوں یورپ وچ اپݨا تسلط قائم کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ فرانسیسی فوج مضبوط تھی ڳئی اتے انہاں دا اثر و رسوخ وی ودھ ڳیا ۔
فائیو فورکس دی جنگ 1865

## فائیو فورکس دی جنگ 1865
فائیو فورکس دی جنگ 1 اپریل 1865 کوں پیٹرزبرگ ، ورجینیا دے جنوب مغرب وچ ، فائیو فورکس ، ڈنویڈی کاؤنٹی دے سڑک دے سنگم دے اوں پاس ، پیٹرزبرگ دے محاصرے دے اختتام تے ، امریکی خانہ جنگی دے اختتام دے نیڑے لڑی ڳئی ۔ ایہ جنگ پیٹرزبرگ دے محاصرے دے چھیکڑی مرحلے وچ تھئی ۔ 

یونین فوج ، جیندی اڳواݨی میجر جنرل فلپ شیریڈن کریندے پئے ہن ، کنفیڈریٹ فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ کنفیڈریٹ فوج ، جیندی اڳواݨی میجر جنرل جارج پیکیٹ کریندے پئے ہن ، تعداد وچ گھٹ ہئی اتے ایں حملے کیتے تیار کائناں ہئی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ یونین فوج کنفیڈریٹ فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

کنفیڈریٹ فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے میجر جنرل جارج پیکیٹ سمیت انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ کنفیڈریٹ فوج کوں پیٹرزبرگ دے دفاع توں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ یونین فوج پیٹرزبرگ تے قبضہ کر گھدا اتے کنفیڈریٹ فوج کوں چھیکڑی طور تے شکست ݙتی ۔ 

فائیو فورکس دی جنگ امریکی خانہ جنگی وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ یونین فوج دی فتح کنفیڈریٹ فوج دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے انہاں کوں پیٹرزبرگ دے دفاع توں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور کر ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ امریکی خانہ جنگی دے چھیکڑی مرحلے دی بنیاد رکھی ڳئی ۔
پڑھ، الا اللہ ہو

سہرا

کپڑے مدینے دے بھورل گھوٹ پاوے

پڑھ الا اللہ ہو اللہ یاد آوے، مولا یاد آوے

سوہݨے مدینے ݙہوں آواز آوے

پڑھ الا اللہ ہو اللہ یاد آوے

میندی مدینے دی بھورل گھوٹ لاوے

پڑھ الا اللہ ہو اللہ یاد آوے، مولا یاد آوے

سوہݨے مدینے ݙہوں آواز آوے

پڑھ الا اللہ ہو اللہ یاد آوے

ڳانے مدینے دے بھورل گھوٹ پاوے

پڑھ الا اللہ ہو اللہ یاد آوے، مولا یاد آوے

سوہݨے مدینے ݙہوں آواز آوے

پڑھ الا اللہ ہو اللہ یاد آوے

سہرا مدینے دا بھورل گھوٹ پاوے

پڑھ الا اللہ ہو اللہ یاد آوے، مولا یاد آوے

سوہݨے مدینے ݙہوں آواز آوے

پڑھ الا اللہ ہو اللہ یاد آوے

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
اَڄ خوشبو مچدی پئی اے

اَڄ خوشبو مچدی پئی اے 

میݙے سانول میندی لئی اے

میݙے سانول کوں کیا لوڑھ اے

اونکوں رنگیں دی کیا تھوڑ اے

ونجٖ میندی پیریں پئی اے 

میݙے سانول میندی لئی اے 

ہک کلیاں لوئی میندی 

ول مہک اوندے پیریں دی 

رَچ ڳئی اے دُھم مچ ڳئی اے

میݙے سانول میندی لئی اے

او میندیاں لا کے سُم ڳئے

تھی تارے سارے جھُم ڳئے

چس چاندݨی چیندی پئی اے

میݙے سانول میندی لئی اے 

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
دل آہدا ہے تیݙی شادی تے

سہرا

دل آہدا ہے تیݙی شادی تے اَݨ کانڈھیا ہر کوئی آن نچے

اُڈو کوٹ مٹھݨ تئیں رقص ہوون، اوڈو سارا سئیں ملتان  نچے

سُݨ خوشی پار اُروار نچے، روہ روہی تھل دمان نچے

تیکوں ماݨ وسیب دا سمجھ کرائیں، پیا خوش تھی سرائیکستان نچے

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
فلیرس دی جنگ 1622

## فلیرس دی جنگ 1622
فلیرس دی جنگ 29 اگست 1622 کوں ہسپانوی نیدرلینڈز وچ ہک ہسپانوی فوج اتے ارنسٹ وان مانسفیلڈ اتے کرسچن آف برنسوک دیاں پروٹسٹنٹ فوجاں دے درمیان اسی سالاں دی جنگ اتے تریہہ سالاں دی جنگ دے دوران لڑی ڳئی ۔ خونی جدوجہد پروٹسٹنٹاں کوں تباہ کر ݙتا اتے ہسپانوی میدان دے مالک بݨ ڳئے ۔ ہسپانوی فتح ڈنمارک-ناروے دی مداخلت تائیں جرمنی وچ کیتھولک غلبہ کوں یقینی بݨیسی ۔ 

ہسپانوی فوج ، جیندی اڳواݨی جنرل گونزالو فرنانڈیز دی کورڈوبا کریندے پئے ہن ، پروٹسٹنٹ فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ پروٹسٹنٹ فوج ، جیندی اڳواݨی ارنسٹ وان مانسفیلڈ اتے کرسچن آف برنسوک کریندے پئے ہن ، تعداد وچ گھٹ ہئی اتے ایں حملے کیتے تیار کائناں ہئی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ ہسپانوی فوج پروٹسٹنٹ فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

پروٹسٹنٹ فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ پروٹسٹنٹ فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ ہسپانوی فتح تریہہ سالاں دی جنگ وچ کیتھولک فوجاں دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فلیرس دی جنگ تریہہ سالاں دی جنگ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ ہسپانوی فوج دی فتح پروٹسٹنٹ فوجاں دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے کیتھولک فوجاں کوں جرمنی وچ اپݨا تسلط قائم کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ جرمنی وچ مذہبی توازن بدل ڳیا ۔
سرائیکی سہرے

اڄ دی تریمت حیاتی دے نویں پندھ تے ہولے ہولے اڳوں تے ٹُردی پئی اے ، اڄ دی طالبہ پڑھائی دے میدان وچ ٻہوں محنت کر تے اے ڳالھ منویندی نظر اَمدی اے جو ذہنی صلاحیتاں وچ او کہیں وی لیکھے مرد توں گھٹ کائنی پر شاعری تے ادب دے میدان دے وچ ہالی وی اوں کوں ٻہوں کجھ کرݨ دی لوڑھ ہے، جیکر اساں سرائیکی شاعری دی ڳالھ کروں تاں اڄ دی سرائیکی شاعری ، شاعری دے محسن سئیں دلنور نور پوری ٻہوں یاد امدن ، جیڑھے جو نینگر سرائیکی شاعراں دے نال نال نینگر سرائیکی شاعرات دے سر تے وی ہتھ رکھیندے ہن تے جو کجھ لائنا لکھ تے آوے ہا اونکوں پورا شاعر بݨا چھوڑیندے ہن۔ حوصلہ افزائی دے نال نال شاعری دی اصلاح کریندے ہن ، شاعری دے گُر تے رمزاں ݙسیندے ہن تے اَنت ہک ݙینھ اونکوں صاحب کتاب بݨا ݙیندے ہن، اڄ اساکوں ایجھی خدمت کرݨ آلا کوئی نی نظردا۔ شاعریں دی تھوڑ کائنی ، حوصلے تے ہمت دی ڳالھ اے ۔ میکوں یاد اے جو سئیں دلنور نور پوری جھوک اِچ میݙے ابے سئیں نال رَل تے کم کریندے ہن ، سرائیکی کتاباں چھپویندے ہن، کجھ شاعرات دیاں کتاباں وی ہوندیاں ہن، اساکوں پہلی واری پتہ لڳیا جو تریمتاں وی شاعری کریندن، پر اَساں جݙاں ایم اے سرائیکی کیتا تاں اے جٖاݨ تے ٻہوں خوشی تھئی جو تریمتاں سب توں زیادہ شاعری کریندین، سہرے لکھدین، دعائیں لکھدین، نعتاں تے منقبت لکھدین، پَر ارمان ہک ڳالھ دا ہے جو انہاں دا کلام دی آخر وچ تخلصؔ نی امدا جیویں جو شاعر حضرات دا اَمدے ۔ اساݙی دعا ہے جو تریمتاں ودھ توں ودھ لکھن تے شاعری اِچ انہاں دا وی ناں اُچا تھیوے۔

اے میݙی کتاب کوئی اتنی وݙی کتاب کائنی ، کجھ سہرے کٹھے کیتے ڳن، زیادہ تر لوک سہرے ہن، جنہاں دے بارے خیال اے ہے جو اے تریمت دی شاعری ہے ، کجھ سہرے اساݙے معروف شاعراں دے وی ہن، اساں اینکوں تریمت شاعری دا ناں ایں واسطے ݙتے جو خواتین کو احساس تھیوے جو سرائیکی ادب اِچ انہاں دا ٻہوں سارا حصہ ہے۔ ایں کتاب وچ غلطیاں ہوون تاں معافی چاہندی آں ، میں کوئی وݙی لکھاری کائنی ، بہاء الدین زکریا یونیورسٹی اِچ ایم فل دی طالب علم ہاں۔ میݙی پہلی کوشش اے میݙی رہنمائی کریسوتانجو اڳوں آوݨ آلا ایڈیشن ایں توں بہتر تھی سڳے۔

شائستہ ظہور

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
شہزادہ بناں

شہزادہ بناں وے میں سہرا تیݙا ڳاواں وے

سہرا ڳاواں شگن مناواں جھُمراں پیندی آنواں وے

سہرے تیݙے کوں لاواں ہیرے

مدد ہووی سوہݨا حضرت پیر اے

پیراں نے شان ودھایا اے شہزادہ بناں

سہرے تیݙے کوں لانواں گھیو اے

پڑھ بسم اللہ گھوٹ دا پیٔو اے

بابے نے شان ودھایا اے شہزادہ بناں

سہرے تیݙے کوں لانواں پنڑی

پڑھ بسم اللہ گھوٹ دی امڑی

اَمڑی نے شان ودھایا ، شہزادہ بناں

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
میں تھال میندی دا چئی کھڑی آں

سہرا

میں تھال میندی دا چئی کھڑی آں

وے میں تاں پھُلاں والی سیج وِچھائی کھڑی آں

ہتھ بنے دی میندی دے رتڑے

ڳانا جوڑ بݨائی کھڑی آں

وے تیݙے ڳانے کوں سبھو رنگ لائی کھڑی آں

اکھیں نوشاہ دیاں ٻلن مشعالاں

کجلا جوڑ بݨائی کھڑی آں

وے تیݙے کجلے کوں سبھو رنگ لائی کھڑی آں

سِر ننڈھے دے پنج رنگ سوہݨا

سہرا جوڑ بݨائی کھڑی آں

وے تیݙے سہرے کوں سبھو رنگ لائی کھڑی آں

سُتھݨ بھورل دی نو نو کلیاں

جامہ جوڑ بݨائی کھڑی آں

تیݙے جامے کوں سبھو رنگ لائی کھڑی آں

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
نہ کھیݙ جھمراں

نہ کھیݙ جھُمراں نظر لڳ ویسی ڑی

کوئی ݙہدا کھڑا ہوسی تیکوں ٹھڳ ویسی ڑی

گورے تن تے سجدائی سُوٹ گلابی

دل چیری ویندی تیݙی اَکھ شرابی

نہ کھیݙ جھُمراں نظر لڳ ویسی ڑی

تیکوں سوہݨے لڳدے کناں وچ اے جھُمکے

نہ پا دھمالاں نہ مار ٹھمکے

ڑی نہ کھیݙ جھُمراں نظر لڳ ویسی ڑی

نک وچ ہے سجدی سونے دی نتھلی

بُت نازیں پلیا اُتوں چیل پتلی

نہ کھیݙ جھُمراں نظر لڳ ویسی ڑی

سدا لانویں میندیاں ماݨے جوانی

کوئی ݙکھ نہ آوی عاشقؔ دا جانی

نہ کھیݙ جھُمراں نظر لڳ ویسی ڑی

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
میݙا ویر ڳیا ملتان

میݙا ویر ڳیا ملتان اے

گھن آیا قلمی قرآن اے

جیکوں پڑھدا سارا جہان اے

ورقے پھول پھول تے

میݙا ویر ڳیا بھنبھور اے

گھن آیا  موراں دے جوڑے

جیرھے ٹُردے نازک ٹور اے

زُلفاں کھول کھول تے

میݙا ویر ڳیا کراچی

گھن آیا اَظلم ݙاچی

جئیں تے چڑھسی گھوٹ دی چاچی

واڳاں موڑ موڑ تے

میݙا ویر ڳیا بازار اے

گھن آیا چندن ہار اے

جیکوں پیسی لال کنوار اے

لڑیاں جوڑ جوڑ تے

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
راݨی پٹھاݨی

سہرا

راݨی پٹھاݨی ، سورھیاں دی دیوانی

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی

راݨی پٹھاݨی پیکیاں دی دیوانی 

خوش پئے تھیون بھیݨ تے بھائی 

بَیناں توں گھڑا ݙے ݙیراور دی نشانی 

بَیناں توں گھڑا ݙے روہی دی نشانی 

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی

کانٹے توں گھڑا ݙے ݙیراور دی نشانی 

کانٹے توں گھڑا ݙے  روہی دی نشانی 

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی

مالھاں توں گھڑا ݙے ݙیراور دی نشانی 

مالھاں توں گھڑا ݙے  روہی دی نشانی 

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
کھڑی ݙیندی آں سنیہڑا

کھڑی ݙیندی آں سنیہڑا اِنہاں لوکاں کوں

اللہ آن وساوے ساݙیاں جھوکاں کوں

پیر پیغمبر آ سلطان سکندر آ

میں مر ڳئی ، میں مر ڳئی ، میں مر ڳئی

ہائے ترس نی آندا اِنہاں لوکاں کوں

چھیڑن منجھیاں ، رِنگن کٹیاں، چھاہ چھاہ پلاواں

چھاہ چھاہ پلاواں ، چھاہ چھاہ پلاواں

کجھ توں وی ݙسا اِنہاں لوکاں کوں 

کونجاں وانگوں ویݨ ولاواں

اللہ ہن ملا ، اللہ ہݨ ملا ، اللہ ہݨ ملا

ہائے کیویں ݙیواں دھاں اِنہاں لوکاں کوں

کئیں کوں جانی ݙکھ سُݨاواں

کوئی نی  میݙا ، کوئی نی میݙا ، کوئی نی میݙا

ہائے ترس نی آندا اِنہاں لوکاں کوں

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ڈُھلک ڈُھلک ویہڑے

سہرا

ڈُھلک ڈُھلک ویہڑے آویں میݙا یار آ

سہریاں والا جیویں میݙا نوشہ بنرا

سہرے دیاں لڑیاں جھم جھم لائی

خوش پئے تھیون بھیݨ تے بھائی 

رَج رَج سیج سُہاویں میݙا یار آ

سہریاں والا جیویں میݙا نوشہ بنرا

اَمڑی تے بابُل حق ہمسائے

سب رل مل تے کرن دُعائے

سہرے سُہاڳ چھکاویں میݙا یارا

سہریاں والا جیویں میݙا نوشہ بنرا

میندی رنگ رنگیلی چھکدی

سہرے ڳاندیں دلڑی نہ تھکدی

سیج تے قدم ٹِکاویں میݙا یارا

سہریاں والا جیویں میݙا نوشہ بنرا

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
چِٹا چولا

سہرا

چِٹا چولا سی ݙے درزی

نہی ٻولیندا ڈھولے دی مرضی

چِٹا چولا لائی کناری

کچی نکلی ڈھولے دی یاری

چِٹا چولا سی ݙے درزی

نہی ٻولیندا ڈھولے دی مرضی

چِٹا چولا میں سانبھ رکھساں

کے تائیں ڈھولا میں تیݙی تانگھ رکھساں

چِٹا چولا سی ݙے درزی

نہی ٻولیندا ڈھولے دی مرضی

چِٹا چولا سوہݨاں ہار اے

کیں دی من کے رُسا ودا یار اے

چِٹا چولا سی ݙے درزی

نہی ٻولیندا ڈھولے دی مرضی

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
چنڳی آں کہ ماڑی آں

ماہی دے نازاں توں میں لکھ لکھ واری آں

اللہ جٖاݨے ماہی وں میں چنڳی آں کہ ماڑی آں

ہِن اُمیداں میں شگن منیساں نالے

شگن منیساں نالے میندیاں وی لیساں

شگناں دے جوڑے اُتے لائیاں میں کناریاں

اللہ جٖاݨے ماہی وں میں چنڳی آں کہ ماڑی آں

بُھل ڳیا راہ مینوں پندھ ٻہوں دُور اے

راہواں وچ چھڈ ڳیوں او میݙا کیا قصور اے

گُھل ڳیاں راہواں وچ کالیاں اندھاریاں

اللہ جٖاݨے ماہی وں میں چنڳی آں کہ ماڑی آں

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
ٻیٹھا کول راہویں

سہرا

دل ݙیویں یا نہ ݙیویں ٻیٹھی کول راہویں

میݙے نال ڈھولا بھاویں نہ اَلاویں

چنگی کوئی نئیں ہوندی نِت لڑائی

میں سہہ نہ سڳساں تیݙی جُدائی

دل ݙیویں یا نہ ݙیویں ٻیٹھا کول راہویں

ہر شرط ڈھولا پوری کریساں

اَکھیاں توں اوڈھر ہووݨ نہ ݙیساں

دل ݙیویں یا نہ ݙیویں ٻیٹھا کول راہویں

جیویں توں اَکھیسیں اُونویں کریساں

وَٹا مار جیویں چا کے میں ݙیساں

دل ݙیویں یا نہ ݙیویں ٻیٹھا کول راہویں

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
میکوں جوڑا سِوا ݙے

سہرا

میکوں جوڑا سِوا ݙے میں پیندی آں

میں تاں نال تیݙے ویرݨ ویندی آں

میکوں جوڑا سِوا ݙے ملتان توں

میں تاں صدقے ویرݨ تیݙی شان توں

میکوں جوڑا سِوا ݙے روہی توں

میں تاں صدقے ویرݨ تیݙی لوئی توں

میکوں جوڑا سِوا ݙے نویں کوٹ توں

میں تاں صدقے ویرݨ تئیں گھوٹ توں

میکوں جوڑا سِوا ݙے کشمور توں

میں تاں صدقے ویرݨ تیݙی ٹور توں

میکوں جوڑا سِوا ݙے وئیس توں

میں تاں صدقے ویرݨ تیݙے دیس توں

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
فلاڈن دی جنگ 1513

فلاڈن دی جنگ 1513

فلاڈن دی جنگ ، فلاڈن فیلڈ ، یا کݙاہیں کݙاہیں برانکسٹن یا برینسٹن مور ، 9 ستمبر 1513 کوں لیگ آف کیمبرائی دی جنگ دے دوران انگلینڈ دی بادشاہت اتے سکاٹ لینڈ دی بادشاہت دے درمیان لڑی ڳئی اتے ایں جنگ وچ انگلینڈ دی فتح تھئی ۔ ایہ جنگ شمالی انگلینڈ دے نارتھمبرلینڈ کاؤنٹی وچ برانکسٹن دے نیڑے لڑی ڳئی ، جیڑھی بادشاہ جیمز چہارم دی اڳواݨی وچ حملہ آور سکاٹش فوج اتے ارل آف سرے دی اڳواݨی وچ انگریزی فوج دے درمیان تھئی ۔ فوجیاں دی تعداد دے لحاظ نال ، ایہ ݙونہائیں بادشاہتاں دے درمیان لڑی ڳئی سب توں وݙی جنگ ہئی ۔ 

سکاٹ لینڈ دے بادشاہ جیمز چہارم دی اڳواݨی وچ سکاٹش فوج انگلینڈ تے حملہ کیتا ۔ انگلینڈ دی فوج ، جیندی اڳواݨی ارل آف سرے کریندے پئے ہن ، سکاٹش فوج دا مقابلہ کیتا ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ انگریزی فوج سکاٹش فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

سکاٹش فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے بادشاہ جیمز چہارم سمیت انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ سکاٹش فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ انگریزی فتح انگلینڈ دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فلاڈن دی جنگ انگلینڈ اتے سکاٹ لینڈ دے درمیان لڑی ڳئی جنگاں وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ انگریزی فوج دی فتح سکاٹ لینڈ دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے انگلینڈ کوں سکاٹ لینڈ تے اپݨا تسلط قائم کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ انگلینڈ اتے سکاٹ لینڈ دے درمیان تعلقات ودھیک خراب تھئی ڳئے ۔
وَلے جھلے او لعل

سِہرا

ولے جھلے او لعل ، جھلے ولے او لعل

لڳیاں دلیں کوں کون جھلے 

ساݙا ساتھ سلامت ولے

سئیں سلامت ، ساتھ سلامت

ساتھ شریکاں دا ولے او لعل

سرنوشہ دا پنج رنگ سوہݨا

جُھوڑے لائے ولے جھلے او لعل

لڳیاں دلیں کوں کون جھلے

ساݙا ساتھ سلامت ولے

اَکھیں نوشہ دیاں ٻلن مشعالاں

کجلے لائے ولے جھلے او لعل

لڳیاں دلیں کوں کون جھلے

ساݙا ساتھ سلامت ولے

ہتھ نوشہ دے مہندی رتڑے

ڳانے لائے ولے جھلے او لعل

لڳیاں دلیں کوں کون جھلے

ساݙا ساتھ سلامت ولے

ستھݨ نوشہ دے نو نو کلیاں

جامے لائے ولے جھلے او لعل

لڳیاں دلیں کوں کون جھلے

ساݙا ساتھ سلامت ولے

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
ویرݨ میں ݙٹھا ہا

سِہرا

ویرݨ میں ݙٹھا ہا بابے نال کھڑا ہا

جیندے مونڈھے تے رومال ݙیندا حال کھڑا ہا

ݙیندا حال کھڑا ہا میݙا لعل کھڑا ہا

ویرݨ میں ݙٹھا ہا چاچے نال کھڑا ہا

جیندے مونڈھے تے رومال ݙیندا حال کھڑا ہا

ݙیندا حال کھڑا ہا میݙا لعل کھڑا ہا

ویرݨ میں ݙٹھا ہا مامے نال کھڑا ہا

جیندے مونڈھے تے رومال ݙیندا حال کھڑا ہا

ݙیندا حال کھڑا ہا میݙا لعل کھڑا ہا

ویرݨ میں ݙٹھا ہا بھرانواں نال کھڑا ہا

جیندے مونڈھے تے رومال ݙیندا حال کھڑا ہا

ݙیندا حال کھڑا ہا میݙا لعل کھڑا ہا

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
ہووے مبارک گھوٹ دا بابا

ہک واری کیا بھئی لکھ لکھ وار

ہووی مبارک گھوٹ دا بابا

گھوٹ دے بابے کوں اللہ ودھاوے ، صدقہ نبیؐ دا مونجھ نہ آوے

پُتراں دیاں خوشیاں رب ݙکھلاوے ، ہر دم ہوویں باغ بہار

ہووی مبارک گھوٹ دا بابا

چاچیاں تے مامیاں خوشیاں مناون ، ہر کوئی گھوٹ دے سہرے ڳاون

مہندی سہاڳ دی گھوٹ کوں لاون ، رنگ لایا تیکوں ذات غفار

ہووی مبارک گھوٹ دا بابا

گھوٹ رنگیلا چڑھیا کھارے ، اماں تے اَبّا وارو وارے

بویاں تے چاچے مامے سارے ، تھیون صدقے وارو وار

ہووی مبارک گھوٹ دا بابا

عاشقؔ نے ہک سہرا بݨایا ، خوشیاں بہاراں آن سُݨایا

ہر دم ہووی بخت سوایا ، ہر دم جیون گھوٹ کنوار

ہووی مبارک گھوٹ دا بابا

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
میݙا جیویں توں ڈھولا

سہرا

میݙا جیویں توں ڈھولا ، میݙا جیویں توں ڈھولا

میݙی ݙیکھیں توں کمال ، میں تاں جوڑیا دل نال

تیݙا پُھلاں والا چولا ، میݙا جیویں توں ڈھولا

واڳاں موڑ ماہی جلدی آ تاں سہی

چولا سیتا ہمی ڳل پا تاں سہی

ݙیکھن اپݨے پرائے ، میݙے رَل ہمسائے

ذرا سوچیں توں ڈھولا ، میݙا جیویں توں ڈھولا

چولا سیتا ہمی تیݙی دل دا ماہی

فرق سوہݨا نہیں ہک تِل دا ماہی

ݙیکھیں چولے دی بہار ، کیویں سوہݨے ہِن ہار

لایا سونے دا تولا ، میݙا جیویں توں ڈھولا

تیݙا چولا میں ماہی میں بݨایا اے عجب

توں ݙیکھ سہی رنگ لایا اے عجب

چولا پیسیں جݙاں پا ٹھمکیسیں جݙاں

سڑ تھیسن کولا ، میݙا جیویں توں ڈھولا

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
رومال ماہی دا

لعل کوں میں آکھیا ہم جوڑا میݙے ویرݨ دا چائی ونجٖ

کجھ تاں ویلا یاد کر گزری وہاݨی دا

لعل کوں میں آکھیا ہم سہرا میݙے ویرݨ دا چائی ونجٖ

لعل کوں میں آکھیا ہم پا کے ݙکھائی ونجٖ

رومال ماہی دا ، وے سنگار ماہی دا

لعل کوں میں آکھیا ہم میندی میݙے ویرݨ دا چائی ونجٖ

لعل کوں میں آکھیا ہم لا کے ݙکھائی ونجٖ

رومال ماہی دا ، وے سنگار ماہی دا

لعل کوں میں آکھیا ہم جوڑا میݙے ویرݨ دا چائی ونجٖ

لعل کوں میں آکھیا ہم پا کے ݙکھائی ونجٖ

رومال ماہی دا ، وے سنگار ماہی دا

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
ساݙی نبھ ویسے

نِکی نِکی ٻوٹی وے میݙے ویرݨ دے صافے تے

ہتھ جوڑی کھڑی ہاں وے تیݙے باغ دے پاسے تے

ساوا ساوا باغ ہووے وچ رَتا وی گلاب ہووے

ساݙی نبھ ویسے ساݙا ویرݨ آباد وے

نِکی نِکی ٻوٹی وے میݙے ویرݨ دے چولے تے

ہتھ جوڑی کھڑی ہاں وے تیݙے باغ دے اولے تے

ساوا ساوا باغ ہووے وچ رَتا وی گلاب ہووے

ساݙی نبھ ویسے ساݙا ویرݨ آباد وے

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
ݙیو گھوٹ پرنا

سہرا

تیݙے پٹکے اُتے ٻلدے لعل آنون

جیون بھیݨ دے بھرا بݨ سردار آنون

بݨ سردار آنون بابے نال آنون

ویرݨ چھاں کائنی دُھپ سہندے نِسے

ݙیوو گھوٹ پرنا تے اساں راہندے نِسے

تیݙے سہرے اُتے ٻلدے لعل آنون

جیون بھیݨ دے بھرا بݨ سردار آنون

بݨ سردار آنون بابے نال آنون

ویرݨ چھاں کائنی دُھپ سہندے نِسے

ݙیوو گھوٹ پرنا تے اساں راہندے نِسے

تیݙے کُرتے اُتے ٻلدے لعل آنون

جیون بھیݨ دے بھرا بݨ سردار آنون

بݨ سردار آنون بابے نال آنون

ویرݨ چھاں کائنی دُھپ سہندے نِسے

ݙیوو گھوٹ پرنا تے اساں راہندے نِسے

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
اَدے رادھی اے جوار

اَدے رادھی اے جوار ساݙی پرے دی کنوار

آئے نی لمے دے لموچڑ ویندے جھمر رسائی

ویندے جھمر رسائی ویندے گھوٹ پرنائی

اَدے رادھی اے مکئی ساݙی پرے دی بھرجٖائی

آئے نی لمے دے لموچڑ ویندے جھمر رسائی

ویندے جھمر رسائی ویندے گھوٹ پرنائی

اَدے رادھی اے ٻاجھری ساݙی پرے دی برادری

آئے نی لمے دے لموچڑ ویندے جھمر رسائی

ویندے جھمر رسائی ویندے گھوٹ پرنائی

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
ونکی:لوک شاعری
ونکی:لوک ادب
فوکشانی دی جنگ 1789

## فوکشانی دی جنگ 1789
فوکشانی دی جنگ ، روس-ترک جنگ (1787-1792) دے دوران 1 اگست 1789 کوں سلطنت عثمانیہ  اتے روسی بادشاہی اتے ہیبسبرگ بادشاہت دے اتحاد دے درمیان فوکشانی ، مالدووا (ہݨ رومانیہ وچ) دے نیڑے تھئی ۔ روسیاں دی اڳواݨی الیگزینڈر سووروو ، آسٹریا دیاں فوجاں دی اڳواݨی شہزادہ جوسیاس آف کوبرگ ، اتے عثمانیاں دی اڳواݨی گرینڈ وزیر کوکا یوسف پاشا کریندے پئے ہن ۔ 

روسی اتے آسٹریا دے اتحادیاں عثمانی فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ عثمانی فوج ، جیڑھی تعداد وچ زیادہ ہئی ، دلیری نال لڑی ، پر او روسی اتے آسٹریا دے اتحادیاں دے ساندھوڑاندھ حملیاں دا مقابلہ نہ کر سڳی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ روسی اتے آسٹریا دے اتحادیاں عثمانی فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

عثمانی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ عثمانی فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ روسی اتے آسٹریا دے اتحادیاں دی ایں فتح روس-ترک جنگ وچ انہاں دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فوکشانی دی جنگ روس-ترک جنگ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ روسی اتے آسٹریا دے اتحادیاں دی فتح عثمانی فوج دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے انہاں کوں بلقان وچ اپݨی وِکھ ودھائی روکݨ تے مجبور کر ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ روس اتے آسٹریا دا اثر و رسوخ ودھ ڳیا اتے سلطنت عثمانیہ کمزور تھی ڳئی ۔
فونٹینوائی دی جنگ 841

## فونٹینوائی دی جنگ 841
تریہہ سالہ کیرولنگین خانہ جنگی 25 جون 841 کوں آکسیری دے نیڑے فونٹینوائی وچ لڑی ڳئی فیصلہ کن جنگ فونٹینوائی ، جینکوں فونٹینوائی-این-پوئیسائی دی جنگ وی آکھیا ویندے ۔ ایہ جنگ شارلیمین دے پوتریاں دی علاقائی وراثت دا فیصلہ کرݨ کیتے لڑی ڳئی ہئی۔ لوئس دی پیئس دے تریہہ زندہ پتراں دے درمیان کیرولنگین بادشاہی دی تقسیم ۔ لوئس دی جانشینی دے انتظامات دے باوجود اوندے پتریاں اتے بھتریجیاں دے درمیان جنگ چھڑ ڳئی ۔ ایں جنگ کوں لوتھیر اول آف اٹلی اتے پیپن دوم آف ایکویٹائن دی اتحادی فوجاں دی وݙی شکست ، اتے چارلس دی بالڈ اتے لوئس دی جرمن دی فتح قرار ݙتا ڳیا ہے ۔ دشمنی ٻئے ݙو سال تک جاری رہی جݙݨ تک ورڈن دے معاہدے تے دستخط نہ تھئے ، جیندے دا بعد دی یورپی تاریخ تے وݙا اثر پیا ۔ 

شارلیمین دے پتر لوئس دی پیئس دی موت دے بعد ، اوندے ترائے پتراں لوتھیر اول ، لوئس دی جرمن اتے چارلس دی بالڈ دے درمیان اقتدار دی جنگ چھڑ ڳئی ۔ ایں جنگ وچ لوتھیر اول اتے پیپن دوم ہک پاسے ہن ، جݙݨ کہ لوئس دی جرمن اتے چارلس دی بالڈ ݙوجھے پاسے ہن ۔ ݙونہائیں پاسیاں فونٹینوائی دے میدان وچ آمݨے سامݨے جنگ لڑی ۔ 

جنگ بہوں سخت ہئی اتے ݙونہائیں پاسیاں دا بہوں نقصان تھیا ۔ لوئس دی جرمن اتے چارلس دی بالڈ دی فوج لوتھیر اول اتے پیپن دوم دی فوج کوں سخت شکست ݙتی ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ لوتھیر اول اتے پیپن دوم کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ 

فونٹینوائی دی جنگ کیرولنگین بادشاہی دی تاریخ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ لوئس دی جرمن اتے چارلس دی بالڈ دی فتح انہاں کوں کیرولنگین بادشاہی کوں تقسیم کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ 843 وچ ورڈن دا معاہدہ تھیا ، جیندے وچ کیرولنگین بادشاہی کوں ترائے حصیاں وچ تقسیم کیتا ڳیا ، جیندے دا یورپ دی تاریخ تے ݙونگھا اثر پیا ۔
مِٹھڑا نور الٰہی

جتھاں ویرݨ کھارے چڑھیا ، مِٹھڑا نور الٰہی اے

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

حوراں پریاں جُڑ بݨ آنون

نو شاہ گھوٹ دے سہرے ڳانون

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

جتھاں ویرݨ میندی لاتی مِٹھڑا نور الٰہی اے

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

حوراں پریاں جُڑ بݨ آنون

نو شاہ گھوٹ دے سہرے ڳانون

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

جتھاں ویرݨ ڳانا ٻدھیا ، مِٹھڑا نور الٰہی

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

حوراں پریاں جُڑ بݨ آنون

نو شاہ گھوٹ دے سہرے ڳانون

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

جتھاں ویرݨ کپڑے پاتے ، مِٹھڑا نور الٰہی

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

حوراں پریاں جُڑ بݨ آنون

نو شاہ گھوٹ دے سہرے ڳانون

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

جتھاں ویرݨ سہرے ٻدھے ، مِٹھڑا نور الٰہی

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

حوراں پریاں جُڑ بݨ آنون

نو شاہ گھوٹ دے سہرے ڳانون

نو لکھ ماݨیں ٻناں سارا مدینہ شمع

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
میندی تیکوں لانواں

میندی تیکوں لانواں تیݙے بابے کوں سݙانواں

بابے دا توں لاݙلا جیویں گھوٹ بنرا

میندی تیکوں لانواں تیݙی اماں کوں سݙانواں

اماں دا توں لاݙلا جیویں گھوٹ بنرا

میندی تیکوں لانواں تیݙے چاچے کوں سݙانواں

چاچے دا توں لاݙلا جیویں گھوٹ بنرا

میندی تیکوں لانواں تیݙے بھیݨیں کوں سݙانواں

بھیݨیں دا توں لاݙلا جیویں سہاڳ بنرا

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
موٹر میݙے ویرݨ دی

سہرا

موٹر میݙے ویرݨ دی دیرے تے نہ جھلیجو

چٹی کھنڈ ولائتی لعل رَلے رَل کھویجو

رُس ڳئے چاچے تیݙے پیریں پے منیجو

چٹی کھنڈ ولائتی لعل رَلے رَل کھویجو

موٹر میݙے ویرݨ دی دیرے تے نہ جھلیجو

چٹی کھنڈ ولائتی لعل رَلے رَل کھویجو

رُس ڳئے مامے تیݙے پیریں پے منیجو

چٹی کھنڈ ولائتی لعل رَلے رَل کھویجو

موٹر میݙے ویرݨ دی دیرے تے نہ جھلیجو

چٹی کھنڈ ولائتی لعل رَلے رَل کھویجو

رُس ڳئے شریک تیݙے پیریں پے منیجو

چٹی کھنڈ ولائتی لعل رَلے رَل کھویجو

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
فونٹینے-لی-کومٹے دیاں جنگاں 1793

## فونٹینے-لی-کومٹے دیاں جنگاں 1793
فونٹینے-لی-کومٹے دیاں جنگاں 16 مئی 1793 اتے 25 مئی 1793 کوں فرانسیسی انقلابی جنگاں دے دوران الیکسس شالبوس دی اڳواݨی وچ فرانسیسی جمہوریہ دیاں فوجاں اتے مارکوئس ڈی لیسکور اتے چارلس ڈی بونچامپس دی اڳواݨی وچ شاہی فوجاں دے درمیان لڑیاں ڳئیاں ۔ ایہ جنگ فرانس دے وینڈے وچ فونٹینے-لی-کومٹے شہر دے نیڑے لڑی ڳئی اتے شاہی فتح تے ختم تھئی ۔ پہلی جنگ دے نتیجے وچ باغی فوج دے خلاف شہر دی کامیاب مزاحمت تھئی ، ݙوجھی جنگ دے نتیجے وچ وینڈین دی فتح تھئی ۔ 

پہلی جنگ 16 مئی 1793 کوں تھئی ، جݙݨ فرانسیسی جمہوریہ دی فوج فونٹینے-لی-کومٹے شہر تے حملہ کیتا ۔ شاہی فوج ، جیڑھی تعداد وچ گھٹ ہئی ، دلیری نال لڑی اتے شہر دا دفاع کیتا ۔ فرانسیسی جمہوریہ دی فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ 

ݙوجھی جنگ 25 مئی 1793 کوں تھئی ، جݙݨ شاہی فوج فرانسیسی جمہوریہ دی فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ ایں واری شاہی فوج تعداد وچ زیادہ ہئی اتے انہاں فرانسیسی جمہوریہ دی فوج کوں سخت شکست ݙتی ۔ فرانسیسی جمہوریہ دی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ 

فونٹینے-لی-کومٹے دیاں جنگاں فرانسیسی انقلابی جنگاں وچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں جنگ وچ شاہی فوج دی فتح وینڈے دے علاقے وچ انہاں دی طاقت کوں ودھا ݙتا اتے فرانسیسی جمہوریہ دی فوج کوں دھچکا لڳا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ وینڈے وچ شاہی بغاوت مضبوط تھی ڳئی ۔
نوشاہ سہریاں والیا

سہرا

نو شاہ سہریاں والیا تیݙے سہرے ڳانوݨ آئیاں

بھاڳاں ولے دَرتیݙے تے بھاڳ جڳاوݨ آئیاں

وجٖن ڈھول خوشی دے وجٖن پئے وجٖن چندراݨیں

خوش تھی آکھن اے شرناہیں شالا سہرے ماݨیں

سوہݨاں گھوٹ سخی لجٖپالا ، ݙاتاں پانوݨ آئیاں

تیݙے دَر خوشبو رنگاں دے لتھے آن کچاوے

ساری میل ملاوڑی تیݙی آن دھمالاں پاوے

میں وی گھوٹ دے سہرے ڳا تے سڳن سہانوݨ آئیاں

تیݙے ویڑھے دے وچ آئیاں خوشیاں جوڑ قطاراں

رنگ برنگے ویس وَٹا کے لتھیاں آن بہاراں

لڳدے رُتاں سوہݨے گھوٹ کوں میندھی لانوݨ آئیاں

چار چفیروں لشکاں مارن بھاڳ سہاڳ دیاں چُنیاں

اَڄ تیݙے سبھ حُب داریاں دیاں دل دیاں آساں پُنیاں

خوشیاں نال ہندھیجن تیݙیاں ویلاں چانوݨ آئیاں

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
چِٹا پھُل گلاب دا

سہرا 

چِٹا پھُل گلاب دا عابد سئیں دے باغ دا 

باغ رہیندا سدا جیوے ساری سندھ ولا ولا 

اوڑی سہیلیاں دامن گھنو موجل شاہ پیر دا 

باغ رہیندا سدا جیوے ساری سندھ ولا ولا 

اپݨا ٻیڑا آپ تریسی ٻچڑا حضرت پیر دا 

باغ رہیندا سدا جیوے ساری سندھ ولا ولا 

چِٹا پھُل گلاب دا ایوبݨ سئیں دے باغ دا 

باغ رہیندا سدا جیوے ساری سندھ ولا ولا 

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
نو لکھ پیر سُریندی آں

سہرا

پوپا ٻہہ گھڑویندی آں میں تاں سوہݨی آس کریندی آں

وو کِھلدا آ ٻہہ سیجھ تے میں تاں نو لکھ پیر سُریندی آں

نو لکھ پیر سُریندی آں میں تاں ویرݨ کوں پرنیندی ااں

والیاں ٻہہ گھڑویندی آں میں تاں سوہݨی آس کریندی آں

وو کِھلدا آ ٻہہ سیج تے میں تاں نو لکھ پیر سُریندی آں

نو لکھ پیر سُریندی آں میں تاں ویرݨ کوں پرنیندی ااں

ٹِکا ٻہہ گھڑویندی آں تاں سوہݨی آں کریندی آں

وو کِھلدا آ ٻہہ سیج تے میں تاں نو لکھ پیر سُریندی آں

نو لکھ پیر سُریندی آں میں تاں ویرݨ کوں پرنیندی ااں

مُندری ٻہہ گھڑویندی آں تاں سوہݨی آں کریندی آں

وو کِھلدا آ ٻہہ سیج تے میں تاں نو لکھ پیر سُریندی آں

نو لکھ پیر سُریندی آں میں تاں ویرݨ کوں پرنیندی ااں

کڑیاں ٻہہ گھڑویندی آں تاں سوہݨی آں کریندی آں

وو کِھلدا آ ٻہہ سیج تے میں تاں نو لکھ پیر سُریندی آں

نو لکھ پیر سُریندی آں میں تاں ویرݨ کوں پرنیندی آں

## حوالہ
سرائیکی سہرے ، مرتب: شائستہ ظہور ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
ونکی:سہرا
فورمیگنی دی جنگ 1450

## فورمیگنی دی جنگ 1450
فورمیگنی دی جنگ 15 اپریل 1450 کوں لڑی ڳئی ، جیڑھی انگلینڈ اتے فرانس دے درمیان سو سالہ جنگ دے اختتام دے نیڑے تھئی ۔ ایہ فرانس دی فیصلہ کن فتح ہئی جئیں نارمنڈی وچ انگریزاں دی چھیکڑی اہم میدانی فوج کوں تباہ کر ݙتا اتے انہاں دے باقی مضبوط گڑھاں تے دوبارہ قبضے دا دڳ سدھا کیتا ۔ 

فرانسیسی فوج انگریزی فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ انگریزی فوج ، جیڑھی تعداد وچ گھٹ ہئی اتے ایں حملے کیتے تیار کائناں ہئی ، سخت مزاحمت کیتی ، پر او فرانسیسی فوج دے ساندھوڑاندھ حملیاں دا مقابلہ نہ کر سڳی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ فرانسیسی فوج انگریزی فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

انگریزی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ انگریزی فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ فرانسیسی فتح سو سالہ جنگ وچ فرانسیسی فوجاں دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فورمیگنی دی جنگ سو سالہ جنگ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ فرانسیسی فوج دی فتح انگریزی فوجاں دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے فرانس کوں نارمنڈی تے دوبارہ قبضہ کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ فرانسیسی فوج مضبوط تھی ڳئی اتے انہاں دا اثر و رسوخ وی ودھ ڳیا ۔
فونٹینوائی دی جنگ 1745

## فونٹینوائی دی جنگ 1745
فونٹینوائی دی جنگ 11 مئی 1745 کوں آسٹریا دی جانشینی دی جنگ دے دوران ٹورنائی دے نیڑے تھئی ، جیڑھا اوں وقت آسٹریا دے نیدرلینڈز دا حصہ ہئی ، اتے ہݨ بیلجیئم وچ ہے ۔ مارشل سیکس دی اڳواݨی وچ 50,000 دی فرانسیسی فوج ڈیوک آف کمبرلینڈ دی اڳواݨی وچ تقریباً ایں سائز دی پراگمیٹک فوج کوں شکست ݙتی ۔ 

مارشل سیکس دی اڳواݨی وچ فرانسیسی فوج ڈیوک آف کمبرلینڈ دی اڳواݨی وچ پراگمیٹک فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ پراگمیٹک فوج ، جیڑھی تعداد وچ تقریباً برابر ہئی ، دلیری نال لڑی ، پر او فرانسیسی فوج دے ساندھوڑاندھ حملیاں دا مقابلہ نہ کر سڳی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ فرانسیسی فوج پراگمیٹک فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

پراگمیٹک فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ پراگمیٹک فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ فرانسیسی فتح آسٹریا دی جانشینی دی جنگ وچ فرانسیسی فوجاں دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فونٹینوائی دی جنگ آسٹریا دی جانشینی دی جنگ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ فرانسیسی فوج دی فتح پراگمیٹک فوجاں دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے فرانس کوں یورپ وچ اپݨا تسلط قائم کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ فرانسیسی فوج مضبوط تھی ڳئی اتے انہاں دا اثر و رسوخ وی ودھ ڳیا ۔
فورٹ ڈونلسن دی جنگ 1862

## فورٹ ڈونلسن دی جنگ 1862
فورٹ ڈونلسن دی جنگ 11-16 فروری 1862 کوں امریکی خانہ جنگی دے مغربی تھیٹر وچ لڑی ڳئی ۔ ٹینیسی-کینٹکی سرحد دے نیڑے کنفیڈریٹ قلعے تے یونین دے قبضے نال کمبرلینڈ دریا کھل ڳیا ، جیڑھا جنوب تے حملے دا ہک اہم رستہ ہئی ۔ یونین دی کامیابی بریگیڈیئر جنرل یولیسس ایس گرانٹ کوں ہک غیر معروف اتے وݙے پیمانے تے غیر ثابت شدہ لیڈر توں میجر جنرل دے عہدے تے پہنچا ݙتا ، اتے انہاں کوں "بغیر شرط ہتھیار سٹݨ" گرانٹ دا ناں ݙیوایا ۔ 

یونین فوج کنفیڈریٹ قلعہ فورٹ ڈونلسن تے زوردار حملہ کیتا ۔ کنفیڈریٹ فوج ، جیڑھی تعداد وچ گھٹ ہئی ، دلیری نال لڑی ، پر او یونین فوج دے ساندھوڑاندھ حملیاں دا مقابلہ نہ کر سڳی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ یونین فوج کنفیڈریٹ فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

کنفیڈریٹ فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ کنفیڈریٹ فوج کوں فورٹ ڈونلسن چھوڑݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ یونین دی فتح کمبرلینڈ دریا کوں کھلا کر ݙتا ، جیڑھا جنوب تے حملے دا ہک اہم رستہ ہئی ۔ 

فورٹ ڈونلسن دی جنگ امریکی خانہ جنگی وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ یونین فوج دی فتح کنفیڈریٹ فوج دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے یونین کوں جنوب تے حملے دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ یولیسس ایس گرانٹ ہک قومی ہیرو بݨ ڳیا اتے یونین دی طاقت ودھ ڳئی ۔
فورٹ شارلٹ دی جنگ 1779

## فورٹ شارلٹ دی جنگ 1779
فورٹ شارلٹ دی جنگ ، جینکوں فورٹ شارلٹ دا محاصرہ وی آکھیا ویندے ، 1779-1783 دی اینگلو-ہسپانوی جنگ دے دوران ہسپانوی جنرل برنارڈو ڈی گالویز ولوں موبائل دی بندرگاہ دی حفاظت کرݨ والے برطانوی قلعہ بندیاں دے خلاف ݙو ہفتیاں دا محاصرہ ہئی ۔ فورٹ شارلٹ نیو اورلینز ، لوزیانا کوں خطرہ بݨاوݨ دے قابل چھیکڑی باقی برطانوی سرحدی چوکی ہئی ۔ اوندے زوال انگریزاں کوں مغربی فلوریڈا دے مغربی علاقے توں کڈھ ݙتا اتے مغربی فلوریڈا وچ برطانوی فوجی موجودگی کوں اوندے راڄ ڳڑھ پینساکولا تک محدود کر ݙتا ۔ 

ہسپانوی جنرل برنارڈو ڈی گالویز موبائل دی بندرگاہ دی حفاظت کرݨ والے برطانوی قلعہ فورٹ شارلٹ دا محاصرہ کیتا ۔ برطانوی فوج ، جیڑھی تعداد وچ گھٹ ہئی ، دلیری نال لڑی ، پر او ہسپانوی فوج دے ساندھوڑاندھ حملیاں دا مقابلہ نہ کر سڳی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ ہسپانوی فوج برطانوی فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

برطانوی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ برطانوی فوج کوں فورٹ شارلٹ چھوڑݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ ہسپانوی فتح اینگلو-ہسپانوی جنگ وچ ہسپانوی فوجاں دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فورٹ شارلٹ دی جنگ اینگلو-ہسپانوی جنگ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ ہسپانوی فوج دی فتح برطانوی فوجاں دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے ہسپانوی فوج کوں مغربی فلوریڈا تے قبضہ کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ ہسپانوی فوج مضبوط تھی ڳئی اتے انہاں دا اثر و رسوخ وی ودھ ڳیا ۔
فورنووو دی جنگ 1495

## فورنووو دی جنگ 1495
فورنووو دی جنگ 6 جولائی 1495 کوں پرما شہر توں 30 کلومیٹر (19 میل) لمے پچادھی پاسوں تھئی ۔ ایہ جنگ اوں وقت لڑی ڳئی جݙݨ فرانس دے بادشاہ چارلس ہشتم اپݨے خلاف بݨݨ والے وݙے اتحاد دی خبر سݨ تے نیپلز چھوڑ ݙتا ۔ اپݨے مخالفاں دی عددی برتری دے باوجود ، فرانسیسیاں جنگ جت ڳئی اتے چارلس اپݨی فوج کوں اٹلی توں کڈھݨ وچ کامیاب تھی ڳیا ۔ ایں دے باوجود ایں جنگ دا کوئی تزویراتی نتیجہ نہ نکھتھا کیوں جو اطالوی جزیرہ نما وچ انہاں دیاں تمام فتوحات چھوڑ ݙتیاں ڳئیاں ۔ فورنووو اطالوی جنگاں دی پہلی وݙی منظم جنگ ہئی ۔ 

فرانس دے بادشاہ چارلس ہشتم دی اڳواݨی وچ فرانسیسی فوج اٹلی توں واپس ویندے ہوئے اتحادی فوج دا سامݨا کیتا ۔ اتحادی فوج تعداد وچ فرانسیسی فوج توں زیادہ ہئی ، پر فرانسیسی فوج بہتر تربیت یافتہ ہئی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ فرانسیسی فوج اتحادی فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

فرانسیسی فوج دی فتح دے باوجود ، چارلس ہشتم کوں اٹلی وچ اپݨیاں تمام فتوحات چھوڑݨیاں پئیاں ۔ ایں جنگ دا کوئی تزویراتی نتیجہ نہ نکھتھا ، پر ایں جنگ اطالوی جنگاں دی شروعات کیتی ۔ ایں جنگ یورپ دی سیاست تے ݙونگھا اثر پایا ۔ 

فورنووو دی جنگ اطالوی جنگاں وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ فرانسیسی فوج دی فتح فرانس دی طاقت کوں ثابت کیتا ، پر ایں جنگ دے نتیجے وچ اطالوی جزیرہ نما وچ فرانس دا تسلط قائم نہ تھئی سڳیا ۔ ایں جنگ یورپ وچ سیاسی عدم استحکام کوں ودھا ݙتا ۔
فورٹ زیلینڈیا دا محاصرہ 1661

## فورٹ زیلینڈیا دا محاصرہ 1661
1661-1662 دا فورٹ زیلینڈیا دا محاصرہ تائیوان تے ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی دی حکمرانی دا خاتمہ کر ݙتا تے جزیرے تے ٹنگننگ دی بادشاہی دی حکمرانی دا آغاز تھیا ۔ ایہ محاصرہ تائیوان دی تاریخ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ 

چینگ چنگ-کونگ دی اڳواݨی وچ چینی فوج فورٹ زیلینڈیا دا محاصرہ کیتا ، جیڑھا ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی دا مضبوط ڳڑھ ہئی ۔ ڈچ فوج ، جیڑھی تعداد وچ گھٹ ہئی ، دلیری نال لڑی ، پر او چینی فوج دے ساندھوڑاندھ حملیاں دا مقابلہ نہ کر سڳی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ چینی فوج فورٹ زیلینڈیا کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

ڈچ فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ ڈچ فوج کوں فورٹ زیلینڈیا چھوڑݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ چینی فتح تائیوان تے ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی دی حکمرانی دا خاتمہ کر ݙتا ۔ 

فورٹ زیلینڈیا دا محاصرہ تائیوان دی تاریخ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ چینی فوج دی فتح تائیوان تے ٹنگننگ بادشاہی دی حکمرانی دا آغاز کیتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ تائیوان وچ چینی اثر و رسوخ ودھ ڳیا ۔
فرینکفرٹ این ڈیر اوڈر دی جنگ 1631

## فرینکفرٹ این ڈیر اوڈر دی جنگ 1631
فرینکفرٹ این ڈیر اوڈر دی جنگ 13 اپریل 1631 کوں تریہہ سالہ جنگ دے دوران تھئی ۔ ایہ جنگ سویڈن بادشاہی اتے مقدس رومن بادشاہی دے درمیان تزویراتی طور تے اہم ، قلعہ بند اوڈر کراسنگ فرینکفرٹ این ڈیر اوڈر ، برانڈن برگ ، جرمنی کیتے لڑی ڳئی ۔ ایہ جنگ تریہہ سالہ جنگ دے دوران ہک اہم واقعہ ہئی ۔ 

سویڈن دی فوج ، جیندی اڳواݨی بادشاہ گستاووس ایڈولفس کریندے پئے ہن ، مقدس رومن بادشاہی دی فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ مقدس رومن بادشاہی دی فوج ، جیڑھی تعداد وچ زیادہ ہئی ، دلیری نال لڑی ، پر او سویڈن دی فوج دے ساندھوڑاندھ حملیاں دا مقابلہ نہ کر سڳی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ سویڈن دی فوج مقدس رومن بادشاہی دی فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

مقدس رومن بادشاہی دی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ سویڈن دی فوج فرینکفرٹ این ڈیر اوڈر شہر تے قبضہ کر گھدا ۔ سویڈن دی فتح تریہہ سالہ جنگ وچ سویڈن دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فرینکفرٹ این ڈیر اوڈر دی جنگ تریہہ سالہ جنگ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ سویڈن دی فوج دی فتح مقدس رومن بادشاہی دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے سویڈن کوں جرمنی وچ اپݨا تسلط قائم کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ سویڈن دی فوج مضبوط تھی ڳئی اتے انہاں دا اثر و رسوخ وی ودھ ڳیا ۔
فریڈرکسبرگ دی جنگ 1862

## فریڈرکسبرگ دی جنگ 1862
فریڈرکسبرگ دی جنگ 11-15 دسمبر 1862 کوں فریڈرکسبرگ ، ورجینیا دے اندر اتے آسے پاسے ، امریکی خانہ جنگی دے پوادھی تھیٹر وچ لڑی ڳئی ۔ میجر جنرل امبروز برن سائیڈ دی کمان وچ یونین آرمی آف دی پوٹومیک اتے جنرل رابرٹ ای لی دی کمان وچ کنفیڈریٹ آرمی آف ناردرن ورجینیا دے درمیان جنگ وچ 13 دسمبر کوں شہر دے پچھوں تے اونچائیاں تے سنکن وال دے نال خندقاں وچ موجود کنفیڈریٹ محافظاں تے یونین فوج دے ناکام فرنٹل حملے شامل ہن ۔ ایں جنگ کوں جنگ دے سب توں یکطرفہ جنگاں وچوں ہک دے طور تے یاد کیتا ویندے ، جیندے وچ یونین دی ہلاکت کنفیڈریٹس دے مقابلے وچ ݙو گنا توں وی زیادہ ہئی ۔ میدان جنگ دے ہک مہمان امریکی صدر ابراہم لنکن کوں ایں جنگ کوں "قصاب خانہ" قرار ݙتا ۔ 

یونین آرمی آف دی پوٹومیک ، جیندی اڳواݨی میجر جنرل امبروز برن سائیڈ کریندے پئے ہن ، کنفیڈریٹ آرمی آف ناردرن ورجینیا تے زوردار حملہ کیتا ۔ کنفیڈریٹ فوج ، جیندی اڳواݨی جنرل رابرٹ ای لی کریندے پئے ہن ، مضبوط دفاعی پوزیشن وچ موجود ہئی ۔ یونین فوج سنکن وال دے نال خندقاں وچ موجود کنفیڈریٹ محافظاں تے کئی فرنٹل حملے کیتے ، پر او کنفیڈریٹ فوج دے سخت دفاع کوں تروڑݨ وچ ناکام رہی ۔ 

یونین فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ کنفیڈریٹ فوج کوں گھٹ نقصان تھیا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ یونین فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ کنفیڈریٹ فتح کنفیڈریٹ فوجاں دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فریڈرکسبرگ دی جنگ امریکی خانہ جنگی وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ کنفیڈریٹ فوج دی فتح یونین فوجاں دے حوصلے کوں ٹور ݙتا اتے کنفیڈریٹ فوجاں دی طاقت کوں ثابت کیتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ امریکی صدر ابراہم لنکن کوں تنقید دا سامݨا کرݨا پیا اتے یونین دی جنگی کوششاں تے سوالیہ نشان لڳ ڳیا ۔
بُشکا، شوکت مغل

### موہری اَکھّر
میݙے سرائیکی مضموناں دا چھیواں مجموعہ تہاݙے سامھݨے ہے ایں کنوں پہلے تلویں پنج مجموعے چھپ چُکن ۔

1:کؤتے کݨوا (سرائیکی)                        2: کݨائی (سرائیکی)                              3: افادات (اُردو )

4: پچھیرا (سرائیکی)                             5: تحریرات(اُردو)

ایں مجموعے وچ کُجھ مضمون ہِن کجھ دیباچے تے کُجھ تبصرے ۔ اِنہاں سب دے موضوعات علمی ہن ۔ اِنھاں وچ تہاکوں کُجھ تحقیق مِلسی تے کجھ تنقید اَتے کُجھ لسانی موضوعات وی ہِن جہڑے سرائیکی زبان دے وکھرپ کوں ظاہر کریندن ۔ مونڈھی مضموناں وچ تُساں کُجھ اوہ مضمون وی ݙیکھسو جنھاں اُتّے اَڄ تئیں کُجھ نھیں لکھیا ڳیا ۔ جیویں سرائیکی دے کجھ سابقے تے توابع تے تابع مہمل وچ لفظاں تے ترکیباں دے جہڑے حوالیاں نال بحث کیتی ڳئی ہے ، ایہ بحث سرائیکی لسانیات دا مطالعہ کرݨ آلیاں کیتے بالکل نویں قسم دی ہے ۔ سرائیکی زبان اُتے لسانی کم ہُݨ چِٹ پدّھر تے آ چُکے جیکوں پڑھ کے ماہرین لسانیات تے تحقیق کار ایں پاسے توجہ کرݨ لڳ ڳئین ۔ تہوں لسانیات دے سرائیکی ماہراں اڳوں میں درخواس کریناں جو زبان کوں اڳوں تے ٹورݨ کیتے نویں نویں موضوعات لبّھن تے سرائیکی زبان دی قدامت کوں ثابت کرِن۔

اِیں مجموعے دا پہلا مضمون جہڑا ٻہوں طویل ہے ، سرائیکی زبان وچ اَکھاݨ دی روایت کوں بیان کریندے ۔ سرائیکی زبان وچ ہزاراں اَکھاݨ چھپ ونجٖݨ دے بعد میݙے نزیک ایں مضمون کوں سامھݨے آنݨ تحقیق کاراں دی لوڑ ہئی جیکوں پورا کیتا ڳئے۔

کتاب وچ موجود دیباچے تے تبصرے کتاباں دے تعارف دے نال نال اِنہاں وچ موجود مواد بارے وی قاری کوں آگاہ کریندِن ۔ اِنہاں مضموناں وچ لسانی تے تنقیدی ݙونہیں پُکھ موجود ہِن۔

اُمید ہے ایہ سارے مضمون سرائیکی طالب علماں ، تحقیق کاراں ، لسانی ماہراں تے ادبی تنقید کاراں کیتے بنیادی مواد مہیا کریسن۔

پڑھݨ آلیاں دے تبصرے میݙے کیتے حوصلے دا سبب ہوسِن۔

جھوک مغل پیپلز کالونی

شوکت مغل

وہاڑی روڈ ، ممتاز آباد ملتان 

31؍ جنوری 2015ء

0300-7334657

061-6525692

## حوالہ
کتاب: بُشکا, مصنف : شوکت مغل ، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ‘ ملتان
فریبرگ دی جنگ 1644

## فریبرگ دی جنگ 1644
فریبرگ دی جنگ 3 ، 5 اتے 9 اگست 1644 کوں تریہہ سالہ جنگ دے دوران فریبرگ ام بریسگاؤ دے نیڑے لڑی ڳئی ، جیڑھا ہݨ باڈن-ورتمبرگ وچ ہے ۔ کونڈے اتے ٹورین دی مشترکہ اڳواݨی وچ 16,000 دی فرانسیسی فوج اوں شہر کوں آزاد کراوݨ دی کوشش کیتی ، جیڑھا حال ای وچ فرانز وان مرسی دی اڳواݨی وچ باویرین فوج دے سامݨے ہتھیار سٹ ݙتے ہن ۔ جینکوں جنگ دی خونی ترین جنگ قرار ݙتا ڳیا ، اوندے وچ مصروف فرانسیسی فوجیاں وچوں تقریباً ادھے ماریئے ڳئے یا پھٹوڑی تھئی ڳئے ، جݙݨ کہ باویرین فوجیاں وچوں تقریباً تریہہ فیصد نقصان تھیا ۔ فرانسیسیاں فتح دا دعویٰ کیتا کیوں جو مرسی کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ، پر نتیجے تے اختلاف ہے ۔ 

فرانسیسی فوج ، جیندی اڳواݨی کونڈے اتے ٹورین کریندے پئے ہن ، باویرین فوج تے زوردار حملے کیتے ۔ باویرین فوج ، جیندی اڳواݨی فرانز وان مرسی کریندے پئے ہن ، مضبوط دفاعی پوزیشن وچ موجود ہئی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ فرانسیسی فوج باویرین فوج کوں پچھوں تے دھکیلݨ وچ کامیاب تھی ڳئی ، پر انہاں کوں وݙا نقصان وی تھیا ۔ 

فرانسیسی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ باویرین فوج کوں وی وݙا نقصان تھیا ، پر او پچھوں تے ہٹݨ وچ کامیاب رہی ۔ فرانسیسیاں فتح دا دعویٰ کیتا کیوں جو باویرین فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ، پر ایں جنگ دے نتیجے تے اختلاف ہے ۔ 

فریبرگ دی جنگ تریہہ سالہ جنگ وچ ہک خونی اتے متنازعہ جنگ ہئی ۔ ایں جنگ وچ فرانسیسی فوج کوں وݙا نقصان تھیا ، پر او باویرین فوج کوں پچھوں تے دھکیلݨ وچ کامیاب رہی ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ تریہہ سالہ جنگ دا رخ تبدیل نہ تھیا ، پر ایں جنگ ݙونہائیں پاسیاں دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا ۔
فریبرگ دی جنگ 1762

## فریبرگ دی جنگ 1762
فریبرگ دی جنگ 29 اکتوبر 1762 کوں لڑی ڳئی ہئی اتے ایہ تریجھی سیلیسیائی جنگ (اتے ست سالہ جنگ دی وی) دی چھیکڑی وݙی جنگ ہئی ۔ ایہ جنگ ست سالہ جنگ دے اختتام دے نیڑے تھئی اتے ایں جنگ دے نتیجے وچ جنگ دا رخ بدل ڳیا ۔ 

پرشیا دی فوج ، جیندی اڳواݨی شہزادہ ہینری کریندے پئے ہن ، آسٹریا دی فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ آسٹریا دی فوج ، جیندی اڳواݨی فیلڈ مارشل ڈاون کریندے پئے ہن ، مضبوط دفاعی پوزیشن وچ موجود ہئی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ پرشیا دی فوج آسٹریا دی فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

آسٹریا دی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ آسٹریا دی فوج کوں پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ پرشیا دی فتح تریجھی سیلیسیائی جنگ وچ پرشیا دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فریبرگ دی جنگ تریجھی سیلیسیائی جنگ اتے ست سالہ جنگ وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ پرشیا دی فوج دی فتح آسٹریا دی فوج دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے پرشیا کوں سیلیسیا تے اپݨا تسلط قائم کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ ست سالہ جنگ دا خاتمہ تھیا اتے پرشیا یورپ دی ہک وݙی طاقت بݨ ڳیا ۔
فریڈ لینڈ دی جنگ 1807

## فریڈ لینڈ دی جنگ 1807
فریڈ لینڈ دی جنگ (14 جون 1807) نپولین دیاں جنگاں دی ہک وݙی جھڑپ ہئی ، جیڑھی نپولین اول دی کمان وچ فرانسیسی بادشاہی دی فوج اتے جنرل لیون اگست وان بینگسن دی اڳواݨی وچ روسی بادشاہی دی فوج دے درمیان تھئی ۔ نپولین اتے فرانسیسیاں فیصلہ کن فتح حاصل کیتی جئیں روسی فوج دے وݙے حصے کوں تباہ کر ݙتا ، جیڑھی جنگ دے اختتام تک ایلے دریا دے پار افراتفری نال پچھوں تے ہٹ ڳئی ۔ میدان جنگ جدید دور دے کیلینن گراڈ اوبلاست وچ ، روس دے شہر پراودنسک دے نیڑے واقع ہے ۔ 

نپولین دی اڳواݨی وچ فرانسیسی فوج جنرل لیون اگست وان بینگسن دی اڳواݨی وچ روسی فوج تے زوردار حملہ کیتا ۔ روسی فوج ، جیڑھی تعداد وچ گھٹ ہئی اتے ایں حملے کیتے تیار کائناں ہئی ، سخت مزاحمت کیتی ، پر او فرانسیسی فوج دے ساندھوڑاندھ حملیاں دا مقابلہ نہ کر سڳی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ فرانسیسی فوج روسی فوج کوں گھیر گھدا اتے انہاں کوں سخت شکست ݙتی ۔ 

روسی فوج کوں وݙا نقصان تھیا اتے انہاں دے کئی اہم کمانڈر ماریئے ڳئے ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ روسی فوج کوں ایلے دریا دے پار پچھوں تے ہٹݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ فرانسیسی فتح نپولین دیاں جنگاں وچ فرانسیسی فوجاں دی طاقت کوں ودھا ݙتا ۔ 

فریڈ لینڈ دی جنگ نپولین دیاں جنگاں وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ فرانسیسی فوج دی فتح روسی فوجاں دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے نپولین کوں یورپ وچ اپݨا تسلط قائم کرݨ دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ فرانسیسی فوج مضبوط تھی ڳئی اتے انہاں دا اثر و رسوخ وی ودھ ڳیا ۔
فرنٹیئر دی جنگ 1914

## فرنٹیئر دی جنگ 1914
سرحد دی جنگ پہلی عالمی جنگ دے شروع تھیوݨ دے تھوڑے عرصے بعد فرانس دی پوادھی سرحد اتے لمے بیلجیئم وچ لڑی ڳئی جنگاں تے مشتمل ہئی ۔ ایں جنگ وچ فرانسیسی چیف آف سٹاف جنرل جوزف جوفرے دی فوجی حکمت عملی پلان XVII اتے ہیلموت وان مولٹکے دی جونیئر ولوں جرمن Aufmarsch II تعیناتی منصوبے دی جارحانہ موافقت دا فیصلہ تھیا ۔ جرمن فوج دی توجہ سڄے (شمالی) حصے تے ہئی ، جیڑھی بیلجیئم توں گھمدی ہوئی فرانسیسیاں تے پچھوں  حملہ کرݨ تے ہئی ۔ 

پہلی عالمی جنگ دے شروع تھیوݨ دے بعد ، فرانس اتے جرمنی دیاں فوجاں فرانس دی پوادھی سرحد اتے لمے بیلجیئم وچ آمݨے سامݨے تھیاں ۔ فرانسیسی فوج پلان XVII دے تحت جرمنی تے حملہ کیتا ، جݙݨ کہ جرمن فوج Aufmarsch II دے تحت بیلجیئم توں گھمدی ہوئی فرانسیسیاں تے پچھوں تے توں حملہ کرݨ دی کوشش کیتی ۔ ݙونہائیں پاسیاں دے درمیان سخت لڑائی تھئی ، جیندے وچ ٻہوں سارے فوجی ماریئے ڳئے ۔ 

جرمن فوج فرانسیسی فوج کوں پچھوں تے سور ݙتا اتے فرانسیسی فوج کوں وݙا نقصان تھیا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ فرانسیسی فوج کوں اپݨی حکمت عملی تبدیل کرݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ۔ جرمن فوج بیلجیئم تے قبضہ کر گھدا اتے فرانس تے حملے دی تیاری شروع کر ݙتی ۔ 

سرحد دی جنگ پہلی عالمی جنگ دے ابتدائی مرحلے وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ ایں جنگ وچ جرمن فوج دی فتح فرانسیسی فوج دی طاقت کوں کمزور کر ݙتا اتے جرمنی کوں فرانس تے حملے دا موقع ݙتا ۔ ایں جنگ دے نتیجے وچ پہلی عالمی جنگ دا رخ تبدیل تھئی ڳیا ۔