سائنسی علوم دا مترنم لہجہ ۔ کائنات دا سفر

شاعری تے ادب نال تعلق رکھݨ والے دوست کݙاہیں کݙاہیں اپݨی کہیں تخلیق بارے کجھ لکھݨ دا حکم کریندے رہ ویندن تے میں اپݨی تمام تر علمی کم مائیگی دے باوجود اپݨی شدھ ٻدھ دے مطابق حکم دی تعمیل اچ اکھر بازی کر چھوڑینداں۔ اڄ میں پہلی واری کہیں کتاب بارے کجھ لکھݨ تے فخر محسوس کریندا پیاں۔ کتاب دا ناں ہے "کائنات داسفر"۔ پہلے ݙو چار سطراں صاحب کتاب بارے۔ 

جعفر عباس بزدار جیکوں ادب، شاعری، کِھل ٹھکار، ٻٹ کڑاک تے جھمر تاڑی دے خزانے ورثے اچ ملین۔ اگر جعفر بزدار ساری زندگی کجھ وی نہ کرے ہا تاں ول وی ایندے واسطے ایندا وراثتی تعارف کافی ہا۔ مگر ݙوجھے پاسوں خود جعفر بزدار دی طبیعت کوں اے گوارا نہ ہا جو او محض وراثتی تعارف تے زندگی گزارے تے ساری زندگی ایہو وراثتی تعارف اوندے ڳل دا ڳلانواں رہ ونڄے۔ ایہا ڳالھ ہئی جو جعفر بزدار اپݨے بابے سئیں صادق بزدار دے ٹُر ونڄݨ دے بعد آہستہ آہستہ اپݨے وراثتی اور روایتی جھرمٹ توں پروبھرا تھیندا ڳئے۔ میݙے سمیت ڈھیر ساری سنگت جعفر دے ایں رویے توں مونجھی رہندی ہئی۔ لیکن جعفر بزداراپݨے  اندری اندر معتبر اظہار دی آبیاری وچ لڳا رہ ڳیا۔ آخر کار جعفر عباس بزدار نے کتاب "قصہ کل کائنات دا" لکھ کے اپݨی وراثتی سنڄاݨ توںآپݨا سر اُچاکر کھڑائے۔ ہُݨ ݙکھاہے مستقبل وچ علم اور تحقیق، سچائی اور انسانی عظمت دے پیروکار لوکیں دے نزدیک مہرے والا جعفر عباس بزدار دے ناں نا ل  سُنڄاتاویسی۔ 

"کائنات دا سفر" موجودہ عہد دی ٻہوں وݙی کتاب اے اور اے کتاب آوݨ والے روشن دور دی پہلی پوڑی ثابت تھیسی۔ سائنسی تحقیق دی تاریخ گواہ ہے جو نِت نویں تحقیق اور تجربے بلاشبہ سُکھ، خوشی اور بے چنت ماحول دے مرہون منت ہوندن مگر کمال اے جو جعفر عباس بزدار انہیں ذاتی مجبورئیں، مسائل، سماجی افراتفری تے بیگانگی دے عذاب بھریے ماحول اچ اے جیڈا کم کرݙکھائے۔ اینجھے مشکل حالات اچ اے جیݙا وݙا کم زندگی دے کہیں وݙے مقصد دی لگن دے بغیر ممکن نئیں۔ 

"زندگی گزارݨ کوئی سوکھا کم نئیں، جے تئیں کہیں انسان دے سامڑیں کوئی اینجھا مقصد نہ ہووے جیڑھا ہک انسان کوں ذاتی، گھٹیا، لالچ تے نیچ پن توں بلند نہ کر ݙیوے ورنہ انسان کݙاہیں نہ کݙاہیں، کتھائیں نہ کتھائیں تھک ویندے، بِکھر ویندے، وِک ویندے تے جُھک ویندے"۔ 

عظیم انقلابی استاد لیون ٹراٹسکی______________

سائنس دا علم ٻہوں دلچسپ ہووݨ دے نال نال انسانی زندگی تے اوندے گردوپیش کوں نت نواں رنگ ݙیوݨ دی بنیاد وی ہے۔ ݙٹھا ونڄے تاں گھڑا، ڈولا، ہل، پنجالی، تݙی، تکڑا،مُنگُر  تھالی، چکی، مشکیزہ، تیر، تلوار اور رسہ تے لغام وغیرہ سبھے اپݨے اپݨے عہد دی سائنس دی اظہاریے ہن۔ اڄ سائنس دا مطلب او جدید سائنس اے جیندا آغاز مشینری دی ایجاد توں تھئے اور جیندا سفر جاری اے۔ 

اے کتاب محض طالب علمیں واسطے نئیں بلکہ ایں کتاب توں ہک عام فہم اور اینجھا ساد مرادا بندہ وی مستفید تھی سڳدے جیڑھا محض لکھ پڑھ ڄانڑدا ہووے۔ 

جعفر عباس بزدار نے سائنسی ٹرمینالوجی [TERMINOLOGY]دی تعریف اور وضاحت اینجھے مِٹھے، ملائیم اور ملوک انداز اچ کیتی اے جو کتاب دی ہر سطر مترنم لڳدی اے۔ مادری زبان دے آسان اور مٹھاس بھریے لہجے اچ سائنسی علوم دی اے کتاب خود صاحب کتاب دے علمی اور عملی طور تے باوقار ہووݨ دا ثبوت اے۔ 

طبقاتی سماج دی تاریخ گواہ ہے جو سائنس کوں کتھائیں وی علم دوست ماحول میسر نئیں آیا۔ ہر دور دے سائنسدان گلیلیو، نیوٹن، آئن سٹائن، عبدالسلام تے بھانویں ہاکنگ ہووے اے سارے معتبر لوگ سب کجھ دا علم ہووݨ دے باوجود اوں علم دے مکمل اظہار اچ خوف زدہ یا بے بس رہ ڳن۔ اگر کہیں سائنسدان علم دی ڳالھ کیتی اے تاں اونکوں ریاستی تے سماجی جبر توں مجبور تھی کے دستبردار تھیوڑاں پئے ڳئے۔ لیکن وقت ہمیشہ انہیں دے علم تے عظمت دا اعتراف کیتے۔ 

ایں کتاب اچ میݙی دلچسپی دا مرکز پہلا تے آخری باب رہ ڳن۔ پہلا باب ساکوں اے ݙسیندے جو  نیبولائی، نوری سال، سیارے، تارے، ہائیڈروجن، گلیکسی، انرجی، چندر، سجھ، بلیک ہول تے روشنی کیا بلائیں ان (سرائیکی اچ بلا دا لوظ وݙئی واسطے وی استعمال تھیندے)۔

میکوں روشنی بارے پڑھ تے وݙی چس آئی اے۔ کیا نعمت اے روشنی! کیا عظمت اے روشنی! کتاب اچ لکھیا پئے:

"روشنی توانائی دی ہک قسم ہے جیندی وجہ کنوں اساں کائنات کوں ݙیکھ سڳدوں۔ روشنی کہیں جسم کنوں ٹکرا تے ساݙی اکھ اچ اندی اے۔ اوں جسم دا عکس ساݙی اکھ اچ بنڑدے تے ساکوں او جسم نظر اندے۔ روشنی مادہ نئیں بلکہ ہک توانائی اے ایں وجہ کنوں ایندی کوئی کمیت کینی۔ زمین تے روشنی دا سب کنوں وݙاذریعہ سجھ ہے۔ سجھ دی روشنی ساݙی زندگی دی ضامن ہے۔

### آخری باب دیاں کجھ ڳالھیں:
" زندگی اچ اضافے دا امکان کتنا دلکش خیال اے۔ ہک صحت مند ،دلچسپ تے لمبی عمر کتنا چنڳیں شے ہے۔ اساں آپڑیںٻالیں تے ولا انہیں دے ٻالیں کوں وݙا تھینداݙیکھ سڳسوں۔ اپݨے پسندیدہ کمیں اچ وقت گزار سڳسوں۔ کون اے جیڑھا ایویں نہ چاہسی۔

اڳلے ہک ہزار سال اچ اساں مشینیں نال جُڑ ونڄوں یا آپ مشین بݨ ونڄوں لیکن ہک ڳالھ یقینی اے جو انسان دی نسل ہمیشہ ہمیشہ تبدیلی دے عمل کنوں گزرسی۔ اساں جتنا جلدی ایں زمین کوں چھوڑ تے کہیں ٻئے سیارے تے آباد ونڄ تھیسوں اتنا ای ایں ڳالھ دا امکان اے جو اساں انسانی نسل کوں بچا گھنسوں"۔ 

مارکسی فلسفے دے مطابق اگر سائنس وچوں جدلیات کڈھ گھدی ونڄے تاں آخری تجزیے وچ سائنس محض "خیال" دی ہمنوا تے حکمران طبقے دے مفادات دی وفادار بݨ ویندی اے۔ کائنات اچ سب توں وزبر نوع نسل انسانی ہے۔ جݙاں انسان مارکسی فلسفے کوں سمجھ تے ایندا شرف حاصل کر گھدا، جݙاں انسان اپݨی عظمت کوں پا گھدا تاں مستقبل دی سائنس دے ذریعے خود  ایہا کائنات انسانیں واسطے ہک  چْٹکی اچ بہشت بݨ ویسی تے جہنم دا کوئی ناں نشان وی نہ ہوسی۔  

رؤف خان لُنڈ

جام پور

23 اگست 2019

## حوالہ
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان