سِجھ لہندے ویلھے

اَڑی ۔ او سُکھو مَئی ۔ کتھاں اِیں؟ بھاہ لا ’’چرالیں‘‘ کوں ۔ ایݙے آ ۔ ہُݨ ݙینھ لہندا پے ۔ پاتری اِچ ’’اَٹا‘‘ مَل گھن ۔مَیں ساڳ دی کُنی ’’مندھڑاں‘‘ مَار تے دُھنگاری لا گھناں ۔ شابس میݙی سُگھڑ دھی چیٹھ چا کر‘ پیُو تیݙا اِی ہُݨ تئیں کینھی وَلیا اَلاہے کیجھے ویلھے وَلسے؟ بھاݨے اِچ ’’پاہ‘‘ اِی کہیں کائنی سٹی ۔ اَجھّو پَالا لتھا ۔ مَال کوں اندر وی ٻدھڑیں۔ اَدھ ۔ اَبّا آ ڳے۔ بُھوں دی بَھری سِر تے چئی اَمدے۔

بچُّو دی ماء ! بھلا تھیوی ’’گھاہ‘‘ کینوے ٹُکیا۔؟ کون ٹُکے ہا ‘ تیݙے ’’… لدّھے‘‘ کوں آکھیُم ‘ مشین گیڑ چا مَیں مُٹھ ݙیندی آں ’’لُٹوائی‘‘ تے نِکتا ڳے ‘ ہُݨ ہے کتھاں ؟ میکوں کیا پتہ ۔ کتھاں اِیں؟ سݙ مارِس چا ‘ ہوسے اَڳے پِچھے ایݙہیں ‘ بُوّا دے گھر۔ ہر ویلھے اُݙاہیں وَڑیا رَہندے ۔ اللہ ڄاݨے کیہیں اَمت پوریے پے نِس؟ مامے دے گھر وڑیا پیا رَہے ہا تاں خُش تھیویں ہا ۔ ’’بُوّا‘‘ دے گھر ویندے تاں کوڑیندی پِیں۔ کاوڑی وَت مَیں کݙاں آں ؟ سَدّاں وَنڄے۔ لکھ واری ونڄے ۔ میݙا ہاں ٹھرے ۔ پر آپت دی ڳالھ اے جُوآن امان دِھریں اِن ۔ اُوں گھر اِچ ‘ ایہ ہُݨ نِکاّ ٻال تاں کائنی ۔ ہر ویلھے بَھنّاں کھڑے زمانہ ݙہدا پِیں ‘ گُھلی وَا ہر کہیں کوں لڳدی اے ۔ ہَر کوئی اَن دا کھمدے‘ لوک کئی تے کئی ڳالھیں کریندے‘ ایہ تاں شابس اے تیݙی بھیݨ تے ‘ بھݨوئیے دی جواُنہیں ہِیں نرچھݨ کوں اَپݨے گھر آنوݨ کنوں کائنی ہٹکیا ۔ 

سچ آہدن ’’زالیں‘‘ دی مَت کُھری اِچ ہوندی اے جے ایجھی ڳالھ ہئی تاں تئیں میکوں پہلہے کیوں نی چِتایا ۔ توباں توباں تُوں الاہے کیݙے وَل ڳیں؟ اللہ نہ کرے شیطان دے کن ٻوڑے ۔ ایجھی اوجھی ڳالھ وَت کیوں ہووے ۔ مَیں تے ’’ننِاݨ‘‘ میݙی دھپ اِچ ’’چُونڈا‘‘ چِٹا کائنی کیتا اَتے نہ اَسیݙی اَولاد ایجھے ’’بے کینے‘‘ کیڑ دی اے ۔ پَرایہ ڳالھ مَیں ایں خاطر کیتی ہِم جو ’’بچُّو اصلوں ’’کم کوس‘‘ تھی ڳے ۔ کم کنوں تاں اینویں گُسویندے جیئیں کاں غُلیل کنوں ۔ اَڄ کم ہݙیں اِچ نہ پیُس تاں وَل کݙاں پوسسِ؟۔

اچھا ہُݨ اِتھوں اُٹھی بھاہ دے سیک تے ٻہہ ڳیں ’’وَچھ‘’ کھول چا ۔ مَیں ’’بھوری‘‘ کوں ݙونہہ گھندی آں توں بھاݨے اِچ ہنباہ کھنڈا تے بندُر اِچوں ’’اُلال‘‘ میل گھن ‘ وَل رَل تے ’’کُترا‘‘ کر گھنوں ‘ اُٹھی بھلا تھیوی اُٹھی آلس نہ کر ۔ او گگدام سِی اِچ اسیݙی جند کوں کھڑے پِٹیندے ہوسِن ۔ او ݙیکھ آں بَچّو اِی آ ڳے ۔ اینکوں حالی کجھ نہ آکھیں مَیں آپے ’’اِقلاس‘‘ نال سمجھسائنس کہیں ٻے ویلھے۔

اَمّاں! ایہ اَٹا ملیج ڳی ۔ چنگاں میݙی دِھی ’’قندوری‘ ‘ نال کڄ رَکھ تے پچھواڑے وَنڄ کراہیں ’’کرونڈ‘‘ میل آ ۔ ترائے چار چڑواٹھاں وی چا آن رَکھ وَل ساڳ آلی کُنی لَہا تے‘کھارے‘‘ تِلے کر رَکھ ’’چُلھ‘‘ تے تَوا چارکھ‘ ہتھ وَندا تے ’’سَڳلا‘‘ وی دھو چا ۔ کیری سٹ تے سُٻی نال چنگی رِیت مَانجیں‘ کھیر کاڑھݨے اوندے اِچ شابس میݙی سیاݨی دِھی …! بَھلاّ تھیوی مَیں تاں ساڳ نال ’’مَانی‘‘ نمِہیں کھمدا سویلھے کھمساں’’دَرڳڑی‘‘ پکا ݙے کھیر نال کھا گھنداں چنگاں‘ جیئیں تیݙی مرضی ‘ سچوں اَڄ توں مَال نال سُمھ ’’بھاݨے اِچ او کیوں؟

اوہیں ڳالھیں جو شئیت ‘ اَڄ رات اَپݨی چالی ویا پَوّے ‘ ایہ کیا پی آکھدیں؟ چیتا جھاہ تے ہئی؟

ساوی تاں او ’’کُنڈھی‘‘ کنوں پِچھے ساوی تھئی اے تے ’’وِیوّسے‘‘ اوں کنوں پہلے؟ میݙا چیتا جھاہ تے ہے ’’نند‘‘ ݙٹھی اُوندا؟ کلھوکے کُھݙے بَھنَّی کھڑی اے ۔ اَڄ ٻہہ تے اُڳال اِی کینسی وَٹیا ‘ اُٹھدی ٻہندی رَہ ڳی اے ۔ پر میں کیوں سُمھاں بھاݨے اِچ؟ بچّو سُمدا تاں ہے ۔ اُتھاہیں اونکوں کیا پتہ ‘ پلہیت مینھ اے کھڑ تے وِیائی تاں ’’بچُّو‘‘ پَھل کوں کیئیں سنبھلیسے؟ َوَل ۔ ’’ڄیر‘‘ اِی تاں سنبھالݨی پَوسے خیر نال ٹکر کھائو ’’حُقہّ‘‘ چائو تے وَنڄو اُشناک تھی تے سُماہے۔

جمعۃ المبارک18؍جنوری1991ء

## حوالہ
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان