اقبال ہٹھاڑی. ڄاݨ سُنجاݨ

ج: 1958 

                        اقبال ہٹھاڑی سئیں سکول ٹیچر ہن۔ سخن سفارت دے ممبر ہن۔ اقبال سئیں نعت لکھدن نظم تے غزل وی لکھدن ۔ ادبی پندھ اچ دیر نال شریک تھین ۔ کیوں جو غزل لکھݨ آلے دوستاں نال اُٹھدن ٻہندن ، ہیں سانگوں غزل دی رمز کوں سمجھدن۔ اُنھاں دی زبان سادہ تے ٹھیٹھ اے۔ تل وطنی محاورے عام ورتیندن ، تے اُنھاں دا پندھ ݙینہوں او ݙینہوں اَڳوہاںتھیندا پئے۔ غزل اچ وَنکو ونکی دے موضوعات تے لکھدن۔ 

؎                     ساݙے تل دے گودے وَنکی چائی ودن 

                       روہی تھل دامان وکائو ہے گھنسو سئیں 

٭                      بمطابق شناختی کارڈ، ملاقات شاعر، سٹلائٹ ٹائون، احمد پور شرقیہ۔3مارچ2012ء

کلام  ٭

(1)

سُولی تے چڑھیندیں تاں چڑھا میں نمہی آہدا

فرعون دے چیلے کوں خدا میں نمہی آہدا

باطل دے اڳوں حق نے کَݙنہہ سر نی جھکایا

اے درس ݙتے کرب و بلا میں نمہی آہدا

گھر وڑ تے میݙے کھیݙے جیکر خون دی ہولی

ظالم دا کوئی ظلم بجا میں نمہی آہدا

نصرانی‘ یہودیـ‘ نہ ہم راز بݨاویں

قرآن اکھیندا ہے صفا میں نمہی آہدا

اے ڳالھ وی ہیوے میݙے ایمان دا حصہ

اقبالؔ پلوتے کوں دُعا میں نمہی آہدا

(2)

عمر کٹی لب سیتیں سیتیں

چُپ دا روزہ نیتیں نیتیں

برف دی چاٹی وانگوں کھُر کھُر

بیت ڳے جیوݨ بیتیں بیتیں

ٻوڑے گنگے کائناں ہاسے

چُپ لڳ ڳئی چُپ کیتیں کیتیں

خون جگر دا کے تئیں پیسوں

کھو کھُٹ ویندن پیتیں پیتیں

اَݨ پھر ہیں اقبال ہٹھاڑی 

ہر ویندے ہیں جیتیں جیتیں

(3)

لہو میݙا تیݙی شرابیں دے اندر 

میݙا ماس تیݙے کوابیں دے اندر

میکوں رات لڳدی ہے سوچیں دی سُولی

میݙا ݙینھ گذردے عذابیں دے اندر

تیݙے ہتھ قلم ہے‘ تیݙے ہتھ ہے کاغذ

جو لکھیں لکھی رکھ نصابیں دے اندر

حیاتی گزاروں کیویں تول تک دی 

عجب ان پھتھا ہاں حسابیں دے اندر

محل ماڑ خالی ایں دولت کنوں ہن

وفا ڳول خانہ خرابیں دے اندر

پیا چندر چمکے مَتھّے اُتے بھانویں

نیت پرکھی ویسی ثوابیں دے اندر

نظر بٹو اقبالؔ ہن صاف ݙسدے

بے پردی نِری ہے نقابیں دے اندر

(4)

اپݨی ساری وستی دیوچ مُندریاں چھلے ونڈین

بھاہ وِچوں شینہہ گزاروں

ڳلوں راݨے لُری جھاڳوں

غربت دے مینہ گزاروں

رڑھیں خوئید آ ڳن

کُریہہ تے سینہہ گزاروں

دھمی نماشاں ڈیلھے 

کھا کھا کرینہہ گزاروں

سفریں دی شام مونجھی 

وانگیں شرینہہ گزاروں

اقبال جیویں گزریے

رَل مل تے نینہہ گزاروں 

(5)

ساݙے اَڄدے پیارے ٻال

کل دے سوبھ سہارے ٻال

ساݙے مستقبل دا کیا ہے

پچُھدن اپݨے بارے ٻال

کُرتے تاری تردے پے ہن

وہندے آپ کنارے ٻال

ڳلی ڳلی کاغذ چُݨدن 

بے کھوندے بے چارے ٻال

ہتھ وسوکا ڄاݨ کراہیں

چن ݙو کرن اشارے ٻال

آپو وانٹیاں لوڑاں ݙیکھ 

کئی ویچے کئی دھارے ٻال

اُٹھیں والے شغل کیتے

مفلس دے ڳن مارے ٻال

ٹنڈ مُنڈ ہن یا کیتے ڳن

ݙس اقبالؔ لوارے ٻال

(6)

ملک وساوݨ سانگے ہُݨ کئی رستہ کڈھݨاں پوسی

چوݙاں صدیاں پہلے والا نقشہ کڈھݨاں پوسی

بیشک جتنے ٻوکے کڈھو چھٹ نئیں مُکݨی عملک

کھوہ کوں پاک جے کرنیں تاں ول کتا کڈھݨاں پوسی

بے دینی دی کالی سفرا ساݙی رڳ رڳ دھانتی

یثرب دا ازمودہ ہک ٹِک نسخہ کڈھݨاں پوسی

ساݙی بے شرمی دا رستہ کیوں نی بند کریندی

اپݨی فرض نماز دا ساکوں پتا کڈھݨاں پوسی

محنت کش دے ڈھڈھ تے ٻدھے پتھر کھولݨ کیتے

آجر دے کھیسے دے وچوں پیسہ کڈھݨاں پوسی

بے ݙوسیاں حفضہ دیاں دھیریں وت کوئی نہ مارے

حاکم دے سروں کرسی دا نشہ کڈھݨاں پوسی

راتی رات مجاور ساوے جھنڈے لا ݙیندا ہے

چونے ڳڄ قبراں دے وچوں مردہ کڈھݨاں پوسی

تن من دھن کوں گھول گھتوں اقبالؔ وطن دے اُتوں

بد نظریں توں بچݨیں جیکر صدقہ کڈھݨاں پوسی

(7)

ݙکھ دے سِجھ ساݙے سروں ڈھلݨاں تاں ہے

سُکھ دا سایہ ساݙے وَل ولݨاں تاں ہے

نا اُمیدی کفر ہے کفران ہے 

انت ٻوٹے آس دے پھلݨاں تاں ہے

اِتھ نسے پیندے اُتھاں پیسوں ضرور

دور کوثر دا اُتھاں چلݨاں تاں ہے

غرہ توں مغرور نہ تھی چیتے رکھ

موسیٰ تیݙے گھر دے وچ پلݨاں تاں ہے

لکھاں دھکے دھوڑے آون راہ وچ

ݙیوا ݙیوے نال وت ٻلݨاں تاں ہے

من نہ من اقبالؔ تیݙی بے رُخی 

مُنگ ساݙے سینے تے ݙلݨاں تاں ہے

(8)

کے تئیں مندڑے راہسن حال غریبیں دے

ربا ہُݨ تاں ݙکھڑے ٹال غریبیں دے

پیروں راݨے ڳلوں ننگے ڳلی ڳلی

کاغذ چُݨدے ݙیدھاں ٻال غریبیں دے

کچرے وِچوں ٹکر لبھ لبھ ہِن کھاندے

رانجھے پُنوں تے مہینوال غریبیں دے 

جُتی پالش کرݨ کیتے پکڑن پیر

جیندیں جی مر ویندن لال غریبیں دے

ٹکر پورا کائنی تھیا اَڄ توݨیں

توݨیں سِروں لہہ ڳئے وال غریبیں دے

وستی دے مودی دا قرض نئیں لتھا 

بھاݨے سودے مُک ڳئے مال غریبیں دے

لیڈر آ تے آہدے لیکھ بدل ݙیساں

لارے وچ گذرے سٹھ سال غریبیں دے 

منجھیں چاروں اَساں کُتّے ݙدھ پیون

کیجھے بھیڑے ہن اقبالؔ غریبیں دے 

(9)

ویلھے دا سلطان وکئو ہے گھنسو سئیں

چیلیں گݙ شیطان وکئو ہے گھنسو سئیں

کفر مہانگا ٻہوں ہے سئیں نیں گھن سڳݨاں

ٻہوں سڳݨاں ایمان وکئو ہے گھنسو سئیں

دھاڑے دی کرسی مضبوط کرݨ سانگے

شمر گݙ مروان وکئو ہے گھنسو سئیں

وستی دے جے کھوٹے سکے نہ گھنسو

شہر دا راݨی خان وکئو ہے گھنسو سئیں 

ڳوہے سستے کائنی رہ ڳئے البتہ

ڳوہے مُل انسان وکئو ہے گھنسو سئیں

کیڑھے کیڑھے گونگے دا رووݨ روواں

جیندیں دا گُستان وکئو ہے گھنسو سئیں

ہک اَدھ ممبر نال تاں کجھ نئیں بݨ سڳدا

مُٹّا لؤ ایوان وکئو ہے گھنسو سئیں

ساݙے تل دے گودے ونکی چئی ودن

روہی تھل دمان وکئو ہے گھنسو سئیں

٭                      کلام مصنف دی ذاتی ڈائری اِچوں گھِدا گئے، بمطابق بیاض شاعر

## حوالہ
کتاب احمد پور شرقیہ اِچ سرائیکی غزل دی ٹور، مصنف : عبدالباسط بھٹی ، ناشر : جھوک پبلشرز ، ملتان