ٻیڑی ٻوڑمُہاݨے دی کہانی

جہانگیر مخلص ٻہوں وݙا شاعر ہووݨ دے نال نال ٻٹیل وی ہے اوندی ٻٹ کڑاک ،کھل ہس دی کھل ہس تے مت دی مت ہوندی ہے ۔سئیں پروفیسر شوکت مغل اتے پروفیسر ڈاکٹر مقبول گیلانی دے رلے بہاولپور وچ ہک رات مخلص سئیں نال گذری او ہک کہانی لطیفے دے طور تے سݨیندے ،اے کہانی سرائیکی دے ٻیڑی بوڑ موہاݨے دی ہے۔ کہانی کجھ ایں طرح ہے ۔

ݙینھ لا ویلے موہاݨہ ’’ پور‘‘ چا تے ٹر پے، پور وچ پیر پاوݨ دی وا کینھی ،خلقت ای خلقت اے ،لوکاں دے نال ٻکریاں بھیݙاں، ککڑیں ہک اُٹھ تے ہک بھولوں وی ہے۔ٻیڑی ٹر پی اے ،موہاݨہ ونجھ مریندا ویندے ،ٻیڑی تے سوار تکھی نظر آلے ہک نینگر دی دید پچھوں تے پوندی اے ،اونکوں پتݨ تے ہک بندہ نظر امدے تے ایویں ڄاپدے جو ہتھ دے اشارے نال سݙ مریندا پیا ہووے ،نینگر موہاݨے کوں آکھدے ،یار! تپݨ تے ہک بندہ رہ ڳے،او رُل ویسے توں مہربانی کر ٻیڑی پچھیتے ولا آ ،اللہ تیکوں اجر ݙیسے ،ٻیڑی سوار کجھ ٻئے لوک وی ‘ایویں سئیں ایویں آکھ تے تائید کریندن۔

موہاݨہ پچھیتے ونجھ مریندا مریندا ݙاڈھی اوکھ نال ٻیڑی پتن تے لائی ،بڈھے بندے کوں آکھیا آ بابا آ ،تیݙے سانگوں اساں پچھتے ول آیوں ،بڈھڑا ٻیڑی تے سوار تھیوݨ دی بجائے ݙوہیں ہتھ اکھیں دے اُتوں رکھ تے ٻیڑی کوں غور نال ݙیکھدے موہاݨے دے نال ٻئے لوک وی آکھݨ پئے ویندن بڈھا ڈیکھدا کیا ہیں ؟جلتی آ، آوݨ دی کر ،ٻیڑی ءِ چ بہہ تے ڄلوں ۔بڈھڑا ہک واری ولا عینک ٹھہیندے اپݨے ہتھیں دی چھاندڑ بݨا تے متھے تے رکھیندے تے ولا ٻیڑی کوں غور نال ݙیکھدے ۔بڈھے دی نظر ہک عقلوںاندھے مولوی تے پوندی اے جیرھا گنا کھمدا بیٹھے پر گنے دی چھلڑی پچھوں تے بھوکیندے اتے او بھولوں تے پمدی اے ۔بھولوں چھتہ تھیندے ،اوندی نظر ہک چاپویں ݙاڑھی آلے ایجھے شیطانی شکل تے وی پوندی اے جیرھا بھولوں دی کاوڑ تے خوش تھیندے تے بھولوں جیویں ٻے پاسے منہ ولیندے اونکوں چاپویں ڈاڑھی آلاشیطان پچھوں انگل ݙے چھوڑیندے، بھولوں تے شیطان کوں ݙیکھݨ دے بعد بڈھا اُٹھ کوں ڈیکھدے ،ککڑیں کوں ݙیکھدے اونکوں پیش آوݨ آلے واقعے دا منظر ݙرا ݙیندے۔

موہاݨہ تے ٻیڑی سوار ٻئے لوک کوڑیج تے آکھدن ،بڈھا خدا دی مار پووی ،اساں اتنا پندھ مار آیوں،توں گوٹھ ماری کھڑیں ۔ݙس جُلدی یا کیناں؟

’’ونڄو بابا ونڄو‘‘بڈھے دی ولدی سݨ تے ٻیڑی کوں پچھتے ولواوݨ آلا نینگر تے ٻے لوک جھرک تے الاݨے، کیوں نی جُٖلدا ،اساں تیݙے پیو دے نوکر ہیسے ۔بڈھا ولا مٹھے الا ءِ چ ہولے ہولے آکھدے ونڄو بابا ونڄو، میݙا پُڄالا نی پمدا۔ٻیڑی سوار نینگر کاوڑ توںرتا پیلا تھی تے ٻوکدے ،ظالم بڈھا ! تیکوں ݙسݨا پوسی ،تیݙا پُڄالا کیوں نی پمدا؟

’’ٻڈھڑا ول آرام نال آکھدے میں آکھیے نہ بابا تساں ونجو ،میں ایں سانگے نی جُٖلدا جو اے پور میکوں پار پُڄدا نی لگدا‘‘۔ٻیڑی سوار مرد عورتاں بڈھے تے جوان سارے رل تے مندے ݙیوݨ پئے ویندن تے آکھدن ’’مردود تے مروان‘‘بڈھا ،جُٖلدا وی نی تے پلوتے وی نال ݙیندے،اساں ہمدردی کر تے آپ تے آپ ظلم کیتے تے ہروں بھروں آپݨا پندھ کاناں کیتے۔

ڄلو بھئی جُٖلو ۔اللہ تنواراں،اپݨا پندھ نبیڑو بڈھے کوں اللہ کرے کئی بلا کھا ونجے ،لوکاں دے آکھݨ تے موہاݨہ ٻیڑی دا رسہ کھول ݙیندے۔چنگی سُر آ لے نینگر رل تے گاوݨ شروع کریندن۔

پتن تے ٻیڑی ٻیڑی دے وچ ہک پُھل رتا جہا

مِل کے وت نہ وچھڑوں ایہا رل منگوں دعا

ٻیڑی سوار تریمتاں وی تاڑیں دی گاج وچ گاوݨ نال رل و یندن

پتن تے ٻیڑی ڈھولا تیار اے 

آ رل بہوں ہا اللہ لیسی پار اے 

گاوݨ، ݙھولے ، ݙوہڑے ، کافیاں‘ دعائیں ، شادی دے میل وانگے آکھے ویندے پن ،میر ملاح وی رنڑکدا ویندے ،عقلوں اندھا مولوی اونویں گنا کھمدا تے چھلڑیاں بھولوں آلے پاسے بھوکیندا ٻیٹھے ،باندرٻے پاسے اکھ پھریندے تاں نکی نکی ڈاڑھی آلا شیطان بھولوں کوں انگل ݙے چھوڑیندے ول کیا تھیندے؟ وݙا واقعہ پیش امدے قیامت تھیندی اے ٻیڑی لوڈیں وات آ ویندی اے۔شیطان دی انگل تے چڑ ھ تے بھولوں ترپ مار تے اٹھ تے ونڄ پوندے ،ککڑیں کرک تے اڈدین ،اُٹھ ترپ مریندے ٻیڑی لوݙیں وات آ ویندی اے ، ڳنا کھا تے چھلڑیں بھولوں تے سٹݨ آلا مولوی تے بھولون کوں انگل ݙیوݨ آلا شیطان بھڄ تے میر ملاح کوں پرے دھکا ݙے تے آپ میر ملاح بݨ ڳن ۔ ٻیڑی زور دے تھٻاکے تے غوطے کھمدی ،موندھی تھی ڳئی۔

باقی تاں سارے ٻڈ موئے پر موہاݨہ تھباکے مریندا کنارے آ لگدے تے اتھوں پتن آلے پاسے بھج پوندے ،ویندیں وڳدیں پتݨ تے پُڄ ویندے تے ونڄ تے ٻُڈھے دے پیریں ݙھہہ پوندے۔

’’بابا سئیںبابا سئیں ،توں تاں اولیاء ایں ،توں قطب اقطاب ایں ،توں خواج خضر ایں یا قلندر ایں ؟‘‘بڈھڑا موہاݨے دی گالھ سݨ تے آکھدے میر ملاح میں کجھ کائنی میں گناہگار بندہ ہاں ،توں اے ݙس تھیا کیا ہے ؟موہاݨہ کنبدیں تھوڈیں نال ہتھ بدھ تے آکھدے بابا سئیں بابا سئیں توں سچ آکھیا ہاوی ’’ٻیڑی دا پور پار نی پُڄا‘‘ ٻیڑی ٻُڈ گئی اے میں کلہا تھباکے مار تے بنیں لگاں۔

موہاݨہ اپݨی گالھ کوں اگوںتے ودھیندے ہوئے آکھدے بابا سئیں بابا سئیں توں اولیا ء کینھی تاں ول اے ݙس تیکوں کیویں پہلے علم تھی گیا ہا جو ٻیڑی بنے نی لگدی ،توں اے گالھ تے اے راز میکوں ضرور ݙس۔بڈھڑا موہاݨے نال ہمدردی کریندے اپݨے ݙوہیں ہتھ اوندی چاپویں ݙاڑھی تے پھریندے اونکوں چرجگ جیوݨ دی دعا ݙیندے تے آکھدے ’’میر ملاح!میݙی گالھ سݨ میں پیغمبر کینھی جو وحی میݙے کول آئی ہووے غیب دا علم وی خدا ڄاݨدے، توں آپ سیاݨا ایں ،بھلا ݙس ٻیڑی ءِ چ خلقت بُلکدی پی ہووے ،بھولوں ہووے ،گنا کھا تے چھلڑیاں بھولوں آلے پاسے سٹݨ آلا مولوی ہووے انگل ݙیوݨ آلا شیطان وی اپݨا کم کریندا ٻیٹھا ہووے اُٹھ دے نال ککڑیں دے کرکاٹ وی ہوون ،کیا اندازہ نی تھی ویندا جوٻیڑی تے ٻیڑی دے پور دا کیا بݨسے ؟

ایں واقعے دا سبق کیا ہے ؟ ایندے اُتے غور کروں ، اسیݙے سماج ، اسیݙے وسیب تے اسیݙی سرائیکی تحریک دا جیرھا پور اے ، اوں ٻیڑی ءِ چ کتھائیں ڳنے کھا تے چھلڑیاں باندر آلے پاسے بھوکاوݨ ، چھتے باندر کوں انگلیں ݙیوݨ آلے شیطان ، عقلوں خالی اٹھ تے کُر کُر کرݨ آلیاں ککڑیں تاں نی ٻیٹھیاں۔

## حوالہ
معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ