open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مجید امجد دیاں نظماں

٢٦مارچ دی رات کوٹ مٹھݨ وچ ہک نوجوان شاعر شکیل پتافی کنوں مجید امجد دیاں نظماں سُݨدا ریہا۔ مجید امجد دی شاعری ہمیشہ کنوں میکوں اپݨی ذات، جیڑھی کائنات وچ بےشمار دنیاویں دے اسرار اِچ گھری ہوئی تے کائنات دی وسعت اِچ اپݨی بے مائیگی کوں کوئی شکل ݙیندی ہوئی لڳدی ہے۔ میں دیر تئیں سوچیندا ریہاں جو ایں کائنات دی وسعت دا ادراک نہ کر سڳݨ اِی شاید شاعری دی بنیاد ہے۔ میݙے نال ہمیشہ ایہوں مسٔلہ ریہے جو اپݨی ذات کوں جتنے چھوٹے کنوں چھوٹے حوالے نال محدود کیتے تے وَل جیڑھے ویلے اوندے اُتیں غور کرݨ شروع کیتے تاں اپݨے ٻَئیں جُڑیں ہوئیں حوالیں نال ودھ تے وَل پورے کائنات دے تناظر وچ پھیل ڳئی ہے کوئی چھوٹی کنوں چھوٹی ڳنڈھ کھولیندیں ہوئیں اچانک ایں ڳالھ دا احساس تھئے جو او ڳنڈھ تان نہیں کُھلی اوندے نتیجے اِچ ہک ٻئی وݙی ڳنڈھ پئے ڳئی ہے۔ مجید امجد دی شاعری تے غور کریندیں،رنگیں،موسمیں تے آوازیں دے نال ہک ٻئی طرح دی آشنائی پیدا تھیندی ہے ہک ایہو جَئیں موسیقی،ہک ایہو جَئیں دُھن اَلاپ اِچ تاں ہک مرمستی تیے سرگوشی پیدا کریندی ہے جیڑھی کہیں چیز دے جانݨ نال تاں تھیندی ہے پرائے سُراں اَنت اِچ فنا دے ہک اینجھیں راگ اِچ بدل ویندیں جیڑھا دوبارہ بندے کوں اپݨے ہووݨ دی اَزلی بے معنویت تے لاکھڑا کریندے گویا اوں نکتے تے جِتھوں او ٹُریا ہا پرائے سارا سفر دائرے دی شکل اِچ نہیں بلکہ ہک ایجھاں کھاڑا ہے کتھاہوں اِی شروع تھی پوندے،کہیں نشانی دے بغیر۔ کیا شاعر دا کوئی علیحدہ منصب ہے شاعری او کہیں سماجی فریضے دی ادائیگی تے طور تے کریندے کیا اے فرض کوئی ٻیا بندہ وی ادا کر سڳدے۔ جے اِتلی ڳالھ ہے تاں کہیں بندے کوں وی فریضے ݙتا ونڄ سڳدے۔ ہک خاص بندے کوں کیوں شاعر آکھیا انڄے۔ میڈݙے بالکل نزدیک ہک وݙا شاعر وی سُتا پئے آخر روہی اِچ کوئی ٻیا غلام فرید کیوں نہیں پیدا تھیا کہیں ٻئے روہی کوں اونویں کیوں نہیں ݙٹھا،روہی اُپݨے سکے پُتریں کوں او بھیت کیوں نہیں ݙتا جیڑھا خواجے پاتے۔ ظاہر روہی وچ وَسݨ نال ڳالھ نئیں بݨدی،روہی کوں اپݨے اندر وَساوݨ نال بھیت کُھلدے۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی لوک قصّے تے کتاباں

* سرائیکی لوک قصّیاں دیاں وَنکیاں

* سرائیکی افسانوی نثر

* سرائیکی لوک قصّہ

## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ابنِ کلیم احسن نظامی (مرحوم) دا ٻِیا پورھیا

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک شاعری۔ 
ونکی:سرائیکی لوک شاعری۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک شاعر۔
ونکی:سرائیکی شاعر
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک شاعری۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔
یار ملاونداءِ (کہاݨی)

## کون وِچھڑیئے یارملاونداءِ
انسانی رشتیں دی سب توں وݙی خصوصیت انہیں دی ناپائیدار ہے،اے رشتے ہک دم نہیں تُرٹ پوندے۔ اے غیر محسوس طور تے تہاکوں ہک ٻئے کنوں پریں گھن ویندن۔ پراے سب کجھ نہ محسوس تھیوݨ تھیوݨ دے باجود غیر شعوری نہیں ہوندا ایندے پِچھوں نہ ݙِیسݨ آلے کئی عوامل اندروں اندروں کم پئے کریندے ہوندن۔ انہیں وچوں وݙا عامل وقت ہے،وقت دی تمام سفاکی تے اوندے تمام قانون پورتے جبر تے بندے اُتے کم کریندے پئے ہوندن۔ دنیا دا کوئی ہک وی آدمی نہیں جیڑھا آکھ سڳے جو میں اپݨے تمام معمولات کوں اونویں نبھیندا آنداں جیویں جو میں انہیں کوں شروع کیتا ہا،کجھ لوکیں کوں ایں ڳالھ تے اعتراض تھی سڳدے ہئیں جو اوندے ٻلپݨ جوانی تے ٻُڈھیپے دے رویئے ہکوجھئیں رہ ڳئین۔ اے وی بڑی سطحی ڳالھ ہے اصل ڳالھ تاں اے ہے جو وقت دے نال تہاݙا شعوری رشتہ کیارہ ڳئے تے ایہو اِی تہاݙے تعلقات وچ بنیادی تبدیلی دا سبب ہے۔ کیا کہیں فرد نال تہاݙا جسمانی تعلق باقی زندگی دے سیاق و سباق کنوں کٹیا ہوئے۔ کیا جنس کیوں باقی سارے جمالیاتی تعلق کنوں کٹ کیں باقی ذہنی الجھنیں دے علاج کیتے ورت سڳدے ہاؤ۔ جے ایہا ڳالھ ہے تاں محض ہکے بندے نال جسمانی جسمانی تعلق ہمیشہ خوشگوار عمل کیوں نہیں ہوندا۔ ڳالھ کہیں ٻئے پاسے چلی ڳئی ہے بلکہ اساں بندے دا بندے نال تعلق،جنس تک محدود کر ݙتے۔ بندے دا بندے نال تعلق شعور وی ہے تے جغرافیائی وی،مکانی وی ہے تے زمانی وی،اساں ہۃݨ تے بندے دے مکانی تعلق کوں مدنظر رکھیئے،بندے کٹھے رہندن تاں انہیں دا ہک خاص تعلق پیدا تھی ویندے او شعوری وی ہوندے تاں جسمانی وی تے اور ضرورتیں دے مطابق اپݨی شکل بدلیندا رہندے پر جونہی اوندے وچ زمانی یا جغرافیائی تبدیلی آندی ہے تاں اوندے اِچ وقت ہک اپݨے نویں روپ وچ سامݨے آںدے مہربان وی تے ظالم وی۔ مہربان ایں جو اونویں حالات وچ بندے دے کیتے سازگار ماحول پیدا کرݨ شروع کر ݙیندےتے ظالم ایں جو جَیں توں ہک پل ناوھے وِسدے،او وِسرݨ پئے ویندن۔ ہک مہان کوی وارث آخر اینویں تاں نہیں آکھیا:

ہیر آکھیا جو جوٹھ ٻولیوں              

کون وِچھڑے یار ملاوندا ءِ

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی لوک قصّے تے کتاباں

* سرائیکی لوک قصّیاں دیاں وَنکیاں

* سرائیکی افسانوی نثر

* سرائیکی لوک قصّہ  ونکی:لوک قصے ۔  ونکی:سرائیکی لوک قصے ۔  ونکی:لوک کہاݨیاں ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں ونکی:سرائیکی لوک ادب ۔  ونکی:لوک ادب ۔  ونکی:لوک فنون ونکی:سرائیکی لوک رِیت ۔  ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب ۔ 

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ریت دی پت (لوک نظم)

## تبصرہ
ڈاکٹر نصراللہ خان دی نطم"ریت دی پت" انہاں دی شعری مجموعے"اجرک" وچ شامل ہے۔ ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر،سرائیکی وسیب دے نمائندے سرائیکی لوک شاعر ہن۔ اُنہاں دی شاعری سرائیکی وسیب دی تہذیب، ثقافت دا خوبصورت اظہار ہے۔ اُنہاں وسیبی ثقافت کوں مصورانہ انداز نال پیش کیتے۔ اُنہاں دی شاعری بارے ڈاکٹر اسلم ادیب لکھدن:

"نصراللہ خان ناصر سرائیکی زبان دا اِی نئیں سرائیکی تہذیب دا وی ہک نمائندہ شاعر ہے۔

خالص سرائیکی زبان تے اتنی قدرت تے سماجی شعور دی اتنی روشنی کہیں ݙوجھے سرائیکی شاعر وچ نظر نئیں آںدی۔"

ایندے وچ کجھ شک نئیں جو ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر،سرائیکی وسیب دی اپݨی شاعری راہیں بے پناہ محبت کریندن۔"ریت دی پت" اُنہاں دی نمائندہ نظم ہے۔ 

## نظم
ایں توں پہلے جو ساری وستی وچ 

تیݙے میݙے پیار ویاں ڳالہیں 

چارے پاسے کھنڈر ونج تے سئیں 

تہمتیں دی اے چور گپ ساکوں 

گیت ݙیوے چا اژدے وانگوں 

سُݨ ساݙے ملاپ سے قصے 

خلق انڳلیں کوں منہ دے وچ پاوے 

شرماں دالئیں کوں لاڄ پئی آوے 

ایں نہ اپݨی وفا کوں عام کروں        

سوہݨی وستی دی رسمیں ریتیں دا 

کیوں نہ آپاں وی احترام کروں

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی لوک شاعری

* سرائیکی لوک قصّیاں دیاں وَنکیاں

* سرائیکی لوک قصّہ
* سرائیکی شاعری دا ارتقاء
* سرائیکی لوک شاعری وِچ کشمیر دی تڑپ
* سرائیکی لوک شاعر۔ 
* سرائیکی لوک نظم اساں مُسلم ہیں 

## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ابنِ کلیم احسن نظامی (مرحوم) دا ٻِیا پورھیا

* گُلِ رعنا ادب سوسائٹی دے ٻئے کتاباں

ونکی:لوک شاعر۔ 
ونکی:سرائیکی لوک شاعر۔ 
ونکی:لوک شاعری
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ 
ونکی:سرائیکی غیر افسانوی نثر
ونکی:سرائیکی لوک شاعری
ونکی:سرائیکی زبان دی لوک شاعری
نواں نظام (افسانہ)

## دُنیا دا نواں نظام (سرائیکی لوک افسانہ)
آہدِن جو شیر جنگل دا بادشاہ ہے،ہوندا ہوسی کݙاہیں،ہُݨ تاں اوندا حال اِی ساݙے بادشاہیں جیہاں ہے۔ ساݙے بادشاہیں کوں وی ہُݨ باقاعدہ آئینی تحفظ ݙے کے بچیندے پئین۔ شیر وی صرف نیشنل پارکیں اِچ ہتھیکا ہے۔ اونویں شینہ کوں لوک سرکس اِچ سٹول تے چڑھیا ہویا وہ روز ݙہدن۔ رِنگ ماسٹر دے ݙر کنوں تراݙ دا وی ہے،سرکس اِچ ٻیٹحے ہوئے لوک اوندی تراݙ کنوں تھوڑا ٻہوں ݙر وی ویندن۔ ݙردے صرف وݙے ہِن۔ ٻال اَصلوں نہیں ݙردے۔ اُنہیں تاں شینہ کوں چڑیا گھر اِچ ݙٹھا ہویا ہوندے تے اپݨی پہلی دی کتاب اِچ وی وݙیں کوں تاں اپݨی پہلی دا کتاب آلا شینہ یاد نہیں ہوندا۔ اُنہیں کوں اپݨی آخری کتاب آلا بادشاہ یاد ہوندے ایں واسطے او باشاہ کنوں وی ݙردِن۔ ٻال بادشاہ کنوں وی نہیں ݙردے۔ او بادشاہ کوں روز ٹی وی تے ݙہدن،جاپان دے بادشاہ کوں اکبر بادشاہ کوں ڈرا میں اِچ ݙہدن۔ ایں واسطے او بادشاہ کنوں وی نہیں ݙردے۔ التبہ وݙے انہیں کوں بادشاہ تے شینہ کنوں وݙا ݙراوݨ دی کوشش کریندن۔ ٻال نَہر کنوں وی نہیں کیوں جو نَہر دا سوتر ہزاریں سالیں کنوں بندے کنوں ہاری من تے اوندے نال وسݨ شروع کر ڈتے۔ اوالسیش کوں تاں ہر روز ڳلی اِچ اپݨے مالک دے سائیکل دے پِچھو پِچھو دُرکدا ݙہدن۔ ٻچے صرف گیدڑ کنوں ݙردِن۔ جݙاں دا جنگل مُکِن دِلیر تے طاقت ور جانور چڑیا گھر آلُکین۔ ہُݨ رات کوں انسانی وستی دے نال صرف گیدڑ ہوندے جیڑھا ساری رات اپݨے ہووݨ دا سݙمریندا ہووے۔ ٻئی اے ڳالھ جو گیڈر رنگ ماسٹر دی چابک دے ݙر کنوں سٹول تے وی نہیں چڑ ٻہندا۔ گیڈر دی تصویر کتابیں اِچ وی نہیں ہوندی۔ گیڈر ٻہوں سیاݨا ہے۔ او صرف رات کوں ݙریندن۔ ٻال وی سیاݨے ہِن او رات کوں ٻاہر نہیں نکلدے۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی لوک قصّے تے کتاباں

* سرائیکی لوک قصّیاں دیاں وَنکیاں

* سرائیکی افسانوی نثر

* سرائیکی لوک قصّہ

## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ابنِ کلیم احسن نظامی (مرحوم) دا ٻِیا پورھیا

* گُلِ رعنا ادب سوسائٹی دے ٻئے کتاباں  ونکی:سرائیکی افسانوی نثر ونکی:لوک افسانہ ۔  ونکی:سرائیکی لوک افسانے ۔  ونکی:لوک کہاݨیاں ونکی:سرائیکی افسانہ نگار ۔ ونکی:سرائیکی افسانہ ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں ونکی:سرائیکی لوک ادب ۔  ونکی:لوک ادب ۔  ونکی:لوک فنون ونکی:سرائیکی لوک رِیت ۔  ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب ۔
نواں عہد نامہ (افسانہ)

ظلم تے ناانصافی دے خلاف پتہ نہیں بندے دی کوشش کݙاں مُکسی۔ کݙاں او اے لڑائی جِت گھِنسی۔ اے لڑائی ہک میدان اِچ نہیں لڑی ویندی پئی،اے چُو مُکھی لڑائی ہے ہر وقت تے ہر میدان اِچ لڑی ویندی پئی ہے۔ تمام پیغمبر،دانشور،شاعر،سیاستدان،حکیم،دانا تے سیاݨے کمروز تے طاقتور سب ایں لڑائی اِچ شریک ہِن تے اپݨے اپݨے میدان اِچ مورچے بݨائی ٻیٹھین تے ناانصافی مُکݨ اِچ نہیں پئی آندی ۔ آخر کیا وجہ ہے جو ہر فتح دے بعد جیڑھے ویلھے بندہ کمر بند کھول تے سہی کڈھݨ لڳدے تاں اونکوں پتہ لڳدے جو ناانصافی تے ظلم وَل نویں ہتھیاریں نال اوندے سامݨے کھڑے۔ تمام مذہبی صحیفے اپݨی تمام سچائی نال ہُت پئین۔ آخر انہیں کوںاے آکھݨاں پئے جو شِطان کوں تاں اللہ تعالیٰ خود مہلت ݙتی جو بندیں کوں بے راہ کریندا رہ۔ ایسے اے ہار منݨ آلی ڳالھ ہے۔ کیا واقعی شیطان کوں اساں نہیں مار سڳدے کیا۔؟ مذہبی صحیفیں دا ایہو مہفوم ہے؟ جے اے ڳالھ من گھنوں تاں وَت مذہبی صحیفیں دی کیا لوڑ باقی رہ ویندی ہے۔ انہیں ساریں ڳالھیں دے باوجود اساں سمجھدے ہئیں جو مذہبی صحیفیں دی لوڑ موجود ہے۔ اے داݙے دل دی،ساݙے اندر دی ڳالھ ہے،جے انہیں دا کوئی فائدہ نہ ہوندا تاںلوک ہزاریں سالیں کنوں انہیں کوں ڳل نال نہ لائی ودے ہوندے انہیں کوں لوک چھوڑ چکے ہوندے۔ جنگ اِچ کوئی وی فریق فالتو ہتھیاریں کوں مونڈھے تے نہیں چائی ودا ہوندا۔ ایندا مطلب ہے جو ایں لڑائی دا اَنت ایں واسطے وی نہیں تھیا جو اساں ایندی نوعیت کیوں نہیں سمجھ سڳیے نہ اساں انہیں ہتھیاریں کوں حالی تائیں ورت سڳیے ہیں۔ شاید اساں خود اپݨی طاقت کوں وی نہیں سمجھ سڳیے۔ کیا موسیؑ دا مسٔلہ کݙوں تھی ڳئے۔ موسیٰ تے خدا دا آپس اِچ کیا رشتہ ہے جیڑھا فرعون دا کائنی۔ اے سمجھݨ کیتے کیا کوئی نواں عہد نامہ لکھݨا پوسی۔؟ 

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی افسانہ

* سرائیکی لوک قصّے تے کتاباں

* سرائیکی لوک قصّیاں دیاں وَنکیاں

* سرائیکی افسانوی نثر

* سرائیکی لوک قصّہ

## ٻاہرلے جوڑ

* سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

* سئیں ابنِ کلیم احسن نظامی (مرحوم) دا ٻِیا پورھیا

* گُلِ رعنا ادب سوسائٹی دے ٻئے کتاباں

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔
آسٹریا وِچ زنانیاں

آسٹریا وِچ زنانیاں (اردو: آسٹریا میں خواتین) (انگریزی: Women in Austria) ١٩٧٠ء دے ݙہاکے دے وِچالے توں آسٹریا وِچ زنانیاں دی قنُونی حیثیت وِچ چنڳائی آئی ہِے۔ زنانیاں دے حقوق دے حوالے نال، آسٹریا وِچ ترجیح صرف برابری دے حقوق حاصل کرݨ دی بجائے ٻِنّھاں صنفاں دے نال برابر سلوک اُتے مبنی ہِے۔ اِیں طرحاں آسٹریا دی زنانیاں کوں اپݨی حکومت دی طرفوں ٻار دی صنف دی مخصوص عدم برابری دی تلافی دی کوشِت توں فائدہ تِھین٘دا ہِے۔ تاہم، آسٹریا وِچ رومن کیتھولک ازم توں متأثر روائتی کرداراں دا تصوّر، آسٹریا دے معاشرے وِچ ہُݨ وی رائج ہِے۔

## چوݨ دا حق
زنانیاں دی سیاسی سنڳت کوں چنڳا بݨاوݨ دی پہلی کوشِتاں ١٨٤٨ء دے انقلاب دے وِچالے وِچ وینر ڈیموکریٹیشر فروین ویرین نے کِیتی ہَن۔ جاں جو اِیہ انجمن گَھٹ مُد دی ہئی۔

١٨٩٣ء وِچ عمومی آسٹریائی زنانیاں دی ایسوسی ایشن دے بݨݨ دے نال ای چوݨ دے حق دے پورھیئے دا وَلا اَغاز تِھیا۔

زنانیاں دا چوݨ دا حق ١٩١٩ء وِچ ہیبسبرگ بادشاہت دے تُرُٹّݨ دے بعد ݙِتّا ڳیا ہئی۔

## شادی اَتے ٹَٻَّر آلی حیاتی
ٻِنّھاں یورپی مُلخاں آلی کار، شادی روائتی طور تے ذال اُتے پئے دے قنُونی اختیار اُتے مبنی ہئی۔ ١٩٧٠ء دے ݙہاکے دے اَخِیر تئیں، پرنے ہوئے زنانیاں دی اَزادیاں اُتے قنُوںی طور تے پابندی ہئی۔ آسٹریا نے ١٩٨٩ء وِچ رضا مندی نال زناہ کوں جرم توں کڈھ ݙیوݨ آلے اَخِیرلے مغربی مُلخاں وِچوں ہِک ہئی۔

٢٠٠٤ء وِچ ازدواجی زبر زنا ہِک ریاستی سطح اُتے جرم قرار ݙِتّا ڳیا جین٘دا مطلب اِیہ ہِے جو حیاتی ٻیلی دی طرفُوں شکایت دی عدم موجودگی وِچ وی ریاست دی طرفُوں اِین٘دے اُتّے مقدمہ چلایا ون٘ج سڳین٘دا ہِے، طریقہ کار اُوپرے زبر زنا آلی کار اِی ہِے۔

## کَم کار
زیادہ تر زنانیاں ملازمت کرین٘دیاں ہِن جاں جو ٻہوں ساریاں ویلے ویلے وِچ کَم کرین٘دیاں ہِن۔ 

## ٻِیا ݙیکھو

* آسٹریا

## حوالہ جات


## ٻِیا پڑھو

* Bischof، Günter ، Anton Pelinka اور Erika Thurner (ایڈیٹر) آسٹریا میں خواتین، جلد 6، کنٹیمپریری آسٹرین اسٹڈیز، ٹرانزیکشن پبلشرز، نیو جرسی، 1998، 309 صفحات،  

## ٻاہرلے جوڑ

* آسٹریا توں مصںف زنانیاں، مصنف زنانیاں دا جشن
ونکی:آسٹریا وِچ زنانیاں
ونکی:آسٹریا وِچ تِریمتیں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
نگار حسن زادہ

نگار حسن زادہ (اردو: نگار حسن زادہ) ( [آذربائیجانی: Nigar Həsən-zadə ، [[روسی: Нигяр Гасан-заде ) ہِک شاعر، [روسی ٻولی اَتے ادب دی ماہر فلولوجسٹ ہِے۔ اُوہ آذربائیجان دی وزارتِ ثقافت تے سیاحت دے انتظام وِچ چلائے ون٘ڄݨ آلے آذربائیجان دے مصنفاں دی یونین اَتے قلم انٹرنیشنل ڈائریکٹر "سوز" ادبی پراجیکٹ دی ممبر ہِے۔

## حیاتی
نگار حسن زادہ آذربائیجان دے دارالحکومت باکو وِچ ڄَمّی ہئی۔ اِنّھاں دیاں نظماں دا اَݨ ڳِݨت ٻولیاں وِچ ترجمہ تِھی چُکّیا ہِے اَتے اُوہ برطانیہ، اٹلی، جرمنی، کینیڈا، آسٹریلیا، ہنگری، پولینڈ، ترکی، ایران، اسرائیل اَتے روس دے نال دُنیا بھر وِچ ٻولی وٹار چَھپ چُکّیے ہِن۔ اِین٘دے مشرقی طرزِ تحریر نال اِین٘دی شاعری دی ساکھ وَکھری ٻولی دے نال مِلّی جیڑھی تحریراں دی اَنجو اَنج روائتاں کوں رَلین٘دی پئی ہئی۔

نگار برطانیہ دے دارالحکومت دے ساؤتھ بینک، آئی سی اے، ریور سائیڈ سٹوڈیوز، شاعری کیفے، لاڈرڈیل ہاؤس اَتے پشکن ہاؤس جئیں دارالحکومت دے سبھ تُوں رون٘ق آلے سٹیجاں اُتے اپݨی شاعری پیش کرین٘دی رہی ہئی۔ اِیں نے بین الاقوامی شاعری دے مطالعے، کانفرنساں، ادبیات دے میلیاں وِچ حِصّہ گِھدّا ہِے۔

٢٠٠٩ء وِچ نگار کوں برطانیہ وِچ رہوݨ آلے اَتے کَم کرݨ آلے ١٠ سبھ تُوں چنڳے غیر مُلخی شاعراں وِچُوں چُݨیا ڳیا ہئی ڄاں جو اُوہ برٹش لائبریری دے ذریعے صوتی دستاویزاں کِیتے ریکارڈ تِھیون۔ نگار دے بی بی سی ٤، روسی بی بی سی ریڈیو، بی بی سی ریڈیو دی آذربائیجان دی اَواز اُتے اَݨ ڳِݨت انٹرویو تھئے۔

## اشاعتاں

* 2000 - انھاں نے اپݨی شاعری دا پہلا مجموعہ روسی زبان وِچ " افق پر پروں" چھاپیا۔
* 2001 - آذربائیجانی یونین آف رائٹرز دا سبھ توں گھٹ عمر ممبر بݨیا۔
* 2001 - "سال دی بہترین شاعری دی کتاب" دے طور تے نامزد کردہ "آن پر ونگز اوور ہورائزن" دے جلد کِیتے آذربائیجان اکیڈمی دے قومی عوامی انعام "ہمای" نال نوازا گیا۔
* 2002 - کتاب "آن پر ونگز اوور ہورائزن" رچرڈ میک کین دے ترجمہ وِچ لندن وِچ چَھپّی۔ 
* 2004 - ݙوجھا مجموعہ شعری مجموعہ "انڈر ایلین بادل…" روسی ٻولی وِچ چھپیا۔
* 2005 ء - بہترین ہم عصر روسی زنانیاں شعراء دے تخلص وِچ شامل تھیا۔ 
* 2007 - روسی زبان وِچ سیربرو (سلور) شاعری دا ہِک مجموعہ چَھپیا 
* 2012 - روسی (ماسکو / روس) وِچ پراسرار پریاں دی کہاݨی "چھوٹی پری ٹیلر اَتے وائٹ برڈ نارا" چَھپّی ہئی۔

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* Majlis - Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi
* 
* 
*
ونکی:باکو دے مصنف زنانیاں
ونکی:مصنف زنانیاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:آذربائیجان دیاں مصنف زنانیاں
ونکی:آذربائیجانی شخصیّتاں
آذربائیجان میں خواتین

آذربائیجان وِچ زنانیاں (اردو: آذربائیجان میں خواتین) (انگریزی: Women in Azerbaijan) برائے ناں طور تے مرداں دے برابر قنُونی حقوق حاصل کرین٘دیاں ہِن۔

## چوݨ دا حق
آذربائیجان ڈیموکریٹک ریپبلک نے ١٩١٩ء وِچ آذربائیجان وِچ یونیورسل چوݨ دے حق دی سُن٘ڄاݨ کروائی ہئی، اِیں طرح آذربائیجان زنانیاں کوں چوݨ دا حق ݙیوݨ آلا پہلا مسلم اکثریتی مُلخ بݨیا۔

## سیاسی نمائندگی
آذربائیجان جمہوریہ دی ٹَٻَّر، زنانیاں اَتے ٻالاں دے امور دی ریاستی کمیٹی مُلخ وِچ زنانیاں دے حقوق دے تحفّظ دی سرگرمیاں کوں نظر انداز کرݨ آلی بنیادی سرکاری ایجنسی ہِے۔ زنانیاں دی سیاست وِچ سنڳت اُتے کوئی قنُونی پابندی کائے نِھیں۔

٢٠١٧ء وِچ مہربان علیئیفا (صدر دی ذال) کوں آذربائیجان دا نائب صدر لایا ڳیا ہئی۔ ١٩٩٤ء وِچ لالہ شوکت دے زیرِ قبضہ سیکرٹری خارجہ دے دفتر دے خاتمے دے بعد توں آذربائیجان وِچ ہِک زنانی دا سبھ توں وݙّا عہدہ ہِے۔

## ملازمت دے بزار وِچ ساجھے داری
بھان٘ویں جو آذربائیجانی زنانیاں دی اکثریت گھروں ٻاہر ملازمتاں رکھین٘دی ہِے، جاں جو وݙّے کاروباری عہدیاں سمیت اعلیٰ سطحی ملازمتاں وِچ زنانیاں دی نمائندگی گَھٹ ہِے۔ 

٢٠١٧ء تئیں، آذربائیجان وِچ سبھے تدریسی عملے دا ٧٨.١ فیصدر (بشمول ٥١.٩ فیصد یونیورسٹی لیکچررز)، ٦٤.٩ فیصد سبھے طبّی عملے اَتے ٤٠.٢ فیصد کِھݙار زنانیاں ہَن۔ تاہم، اِیں مُد کِیتے، زنانیاں سرکاری ملازمین وِچ صرف ٢٨.٧ فیصد اَتے رجسٹرڈ کاروباری مالکان وِچ ٢٠.٩ فیصد ہَن۔

## مذہب
بھان٘ویں جو ہِک سیکولر مُلخ آذربائیجان کوں مذہبی رِیتاں ادا کرݨ آلیاں کِیتے سرٹیفیکیشن اَتے رجسٹریشن دی لوڑ ہون٘دی ہِے۔ 

## گھروڳی مار کُٹ
٢٢ جون ٢٠١٠ء کو آذربائیجانی پارلیمان نے گھروڳے تشدد دی روک تھام دا قنُون منظور کِیتا۔

## دَھندّا کرݨ
دھندّا کرݨ جُرم دے بجائے ہِک انتظامی جُرم ہِے اَتے اِین٘دا سزا ١٠٢ ڈالر (١٨٨ اے زیڈ این) تئیں جُرمانہ ہِے۔ دَلّیاں اَتے کوٹھے دے مالکاں کوں چِھی ورھیاں تئیں قید دی سزا تِھی سڳدی ہِے۔ 

## حوالہ جات

ونکی:آذربائیجان وِچ زنانیاں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
بیلاروس وِچ زنانیاں

بیلاروس وِچ زنانیاں (اردو: بیلاروس میں خواتین) (انگریزی: Women in Belarus) دی جدید دور دی خاصیتاں بیلاروس دی تاریخ وِچ پیش آوݨ آلے واقعیاں توں تیّار تھئیاں، خاص طور تے جِہڑیلے "زنانیاں کِیتے برابری دے حقوق تصور پہلی واری ١٦ صدی دے اَخِیر وِچ تیار اَتے ثابت تِھیا"۔

## اَبادی
٢٠٠٠ء وِچ بیلاروس دی ٥٣ فیصد اَبادی زنانیاں اُتے مشتمل ہئی۔ بیلاروسی زنانیاں دی ٢٠١٧ء دی تخمینی اوسط عمر ٤٣.١ ہِے۔ زیادہ تر بیلاروسی زنانیاں دی عمر ٥٢ توں ٥٤ دے وِچالے وِچ ہون٘دی ہِے۔

بیلاروسی زنانیاں دی اوسط متوقع عمر تقریباً  ٧٤ ورھیاں دی ہِے۔ 

## معاشرے وِچ کردار
بیلاروس وِچ، صنفی کردار ہُݨ وی ٻہوں روائتی ہِن۔ زنانیاں کوں تفویض کردہ اِنّھاں وِچُوں کُجھ کردار مُلخ دی پدرانہ ثقافت وِچ ݙونڳھائی تئیں ڳڑے ہوئے ہِن۔ زنانیاں کِیتے ہِک ذمّے واری، عام طور تے ماں یا ذال بݨݨ ہِے، اَتے کھاݨے پکاوݨ دی ذِمّے واریاں پوریاں کرݨ ہِے۔ مرد کِیتے اِیں کَم کوں انجام ݙیوݨ شان وِچ گھاٹا سمجھیا وین٘دا ہِے۔ گھر دی ݙیکھ بھال اَتے ٻالاں دی پرورش وی روائتی طور تے زنانیاں کرین٘دیاں ہِن۔ روائتی طور تے، ١٤ ورھیاں توں گَھٹ عمر ٻالاں دی ݙیکھ بھال اکثر مائیں اُتے چھوڑی وین٘دی ہِے، اَتے پِیؤ اکثر مداخلت نئیں کرین٘دے۔ بیلاروس وِچ زنانیاں دے نال ٻہوں سارے لوک زنانیاں دی غیر برابر حیثیّت کوں سماجی نا انصافی نئیں سمجھدے۔ اِین٘دے نتیجے وِچ زنانیاں دے حقوق اِنّھاں کِیتے اہم کائے نِھیں۔

## صنفی حقوق
بیلاروس وِچ پرنے ہوئے زنانیاں ذاتی اَتے نجّی جائداد، آمدنی، سرمایہ کاری اَتے اُنّھاں دے ذریعے کمائے ڳئے ٻئے اثاثیاں کوں برقرار رکھݨ دا حق رکھین٘دیاں ہِن۔ 

## ٻِیا ݙیکھو

* بیلاروس توں متعلقہ موضوعاں دی تن٘دِیر

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* بیلاروس، مُلخ اَتے اُنّھاں دی ثقافت
* بیلاروس وِچ زنانیاں دا ݙیہاڑا: حقیقی ہیروز دا جشن مناوݨ، بیلاروس ڈائجسٹ، 08 مارچ 2012 کوں Archived وِچ
* لالو، الیکسی اتے نکولائی شیٹوف۔ بیلاروس وِچ جنسیات: معاشرے وِچ جنسی رویے دے کجھ وݙّے نمونے اَتے انّھاں دا ثقافتی پس منظر Archived اُتے محفوظ کیتا گیا، 12-16 جون، 2001
ونکی:بیلاروس وِچ زنانیاں
ونکی:بیلاروس وِچ تِریمتیں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
بیلجئیم وِچ زنانیاں

بیلجئیم وِچ زنانیاں (اردو: بلجئیم میں خواتین) (انگریزی: Women in Belgium) یورپی زنانیاں ہِن جیڑھیاں بیلجئیم وِچ رہن٘دیاں یا اِین٘دے نال تعلق رکھین٘دیاں ہِن۔ نسل در نسل، بیلجئیم دی زنانیاں "پیشہ ورانہ صنفی فرق" کوں مُکاوݨ دے قابل ہِن۔ نوجوان نسلاں وِچ اِین٘دی وجہ زنانیاں کِیتے "سروسز وِچ ویلھے ویلے نوکریاں" دی ودھدی ہوئی دستیابی ہِے۔ ١٩٩٩ء وِچ بیلجیئم دی ہِک زنانی دی اوسط کمائی بیلجئیم دے مرد دی تنخاہ دا ٩١ فیصد ہئی۔

## ثقافتی پس منظر
بیلجئیم دی ثقافت اوکھی ہِے۔ کیوں جو اِین٘دے ݙُونہائیں پان٘سے ہِن جیڑھے زیادہ تر بیلجئیاں دی وِچالے ساجھے ہِن قطع نظر اِین٘دے جو اُوہ جیڑھی وی ٻولی ٻُلین٘دے ہِن، ٻِیا اَہم ثقافتی بِیادریاں دے وِچالے وِچ فرق: ڈچ ٻولݨ آلے فلیمش اَتے فرانسیسی ٻولݨ آلیاں دا ہِے۔ فلیمش انگریزی ٻولݨ آلے ثقافت (جین٘دے وِچ سائنس، کَم کار آلی حیاتی اَتے زیادہ تر نیوز میڈیا اُتے غلبہ حاصل ہِے) اَتے نیدر لینڈز ݙُون٘ہائیں توں ٻہوں وَدھ بھال گِھدّی وین٘دی ہِے۔ جاں جو فرانسیسی ٻولݨ آلے فرانس اَتے فرانسیسی ٻولݨ آلی دُنیا وِچ ثقافتی حیاتی اُتے بھال پاتی رکھین٘دے ہِن۔ اَتے ٻاہروں وی۔ برسلز دارالحکومتی علاقہ بݨیادی طور تے فرانسیسی ٻولݨ آلیاں دا ہِے۔ جاں جو کثیر لسانی ہِے۔

## سیاست وِچ زنانیاں
پارلیمان وِچ زنانیاں دی نمائندگی ١٩٩٥ء توں مسلسل ودھدی پئی ہِے۔ ٢٠٠٧ء وِچ پارلیمانی تجدید دے بعد تلویں یا کَلّھے ایواناں وِچ زنانیاں نے ٥٥ نشستاں حاصل کِیتیاں ہِن جیڑھی ٣٦.٧ فیصد ہِے۔ ٢٠١٤ء وِچ، اِیہ ڳِنتری کُجھ وَدھ تے ٥٧ فیصد تِھی ڳئی جیڑھی تلویں یا کَلّھے ایوان وِچ ٣٨ فیصد ہِے۔ بیلجئیم وِچ ہِک قنُون ہِے جین٘دے تحت سیاسی جَتّھیاں کوں گھٹ توں گھٹ ٣٣ فیصد زنانیاں کوں چُݨن دی لوڑ ہِے۔ ہدف پورا ناں کر سڳّݨ آلے جَتّھے پابندیاں دا سامھݨاں کرین٘دے ہِن۔

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* بلجئیم : ثقافت
* بلجئیم وِچ کاروبار وِچ زنانیاں
* بلجئیم، ediplomat.com
ونکی:بیلجئیم وِچ زنانیاں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
ایرانی سیاست وِچ زنانیاں

ایران دی پوری تَرِیخ وِچ، زنانیاں نے ایرانی معاشرے وِچ اَن ڳِݨت کِردار ادا کِیتے ہِن، اَتے کئی طریقیاں نال آپݨاں حِصّہ پاتا ہِے۔ تَاریخی طور تے، رِیتاں برقرار رِیہاں ہِن جو زنانیاں آپݨے گھراں تئیں محدود رِیہاں جاں جو اُوہ گھر دا انتظام سن٘بھال سڳِن اَتے ٻالاں کُوں پال سڳِن۔ زنانیاں نے انقلابِ ایران وِچ وَدھ چڑھ تے حِصّہ گِھدّا۔ 1979ء وِچ اسلامی انقلاب دے بعد اپݨائے ڳئے ایران دے قَنُون دی شِق 20 دے مطابق،

## سیاست وِچ حِصّہ دارے

ایران وِچ زنانیاں کُوں چوݨ وِچ چُݨݨ دا حَق 1963ء وِچ ݙِتّا ڳیا ہئی۔ اِنّھاں کُوں پہلی واری 1937ء وِچ ایرانی جامعات وِچ داخلہ ݙِتّا ڳیا ہئی۔ اِین٘دے بعد تُوں ٻہوں سارے زنانیاں حکومت یا پارلیمان وِچ چنڳے وݙے عہدیاں اُتّے رِیہاں ہِن۔ 1979ء دا انقلاب تُوں پہلاں اَتے بعد وِچ ٻہوں سارے زنانیاں کُوں وزیر یا سفیر مقرر کِیتا ڳیا۔ فرخرو پارسا پہلی تِرِیمت ہئی جِیکُوں 1968ء وِچ وزیرِ تعلیم مقرر کِیتا ڳیا ہئی اَتے مہناز افخمی کُوں 1976ء وِچ زنانیاں دے معاملیاں دی وزیر لایا ڳیا ہئی۔

کُجھ زنانیاں، جِین٘ویں طاہرہ صفر زادہ، معصومہ ابتکار، اعظم طلغانی، فاطمہ ہفتجو، الٰہی کولائی، فاطمہ جوادی، مرضیہ دباق اَتے زہرا ہنورد انقلاب دے بعد آئیاں۔ ٻئے ایرانی زنانیاں، جین٘ویں گولی امیری اَتے فرح کریمی، لَہن٘دے دیساں وِچ عہدیاں اُتّے رِیہاں۔

اِیں ویلے پارلیمان وِچ کُل 290 ارکان پارلیمان وِچُوں 17 زنانیاں ہِن۔ اِیں ڳِنتری وِچ پِچھوکڑ چوݨاں دے مقابلے وِچ نئوں زنانیاں وَدھ ہِن۔

اِیں ویلے ایران وِچ زنانیاں دی وَدھ ڳِنتری سیاسی تنظیماں کَم کرین٘دیاں پئیاں ہِن۔ جِنّھاں وِچُوں کُجھ اِیہ ہِن:

## ٻیا ݙیکھو

* ایران وِچ تِرِیمتاں

* ایران وِچ زنانیاں

* زنانیاں دا چوݨ دا حق

* چوݨ دا حق

* زنانیاں دے حقوق

## حوالہ جات


## ٻاہْرلے ڄوڑ

* ''IranDokht''' - ہِک جامع پورٹل اَتے رِسالہ

* ایران الیکٹورل آرکائیو - سیاست وِچ زنانیاں Archived

* ایرانی زنانیاں دے وسائل

ونکی:ایران وِچ زنانیاں
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
ونکی:تِرِیمتاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:ایران وِچ تِرِیمتاں
ونکی:سیاست وِچ زنانیاں
ایتھوپیا وِچ زنانیاں

ایتھوپیا وِچ زنانیاں (اردو: ایتھوپیا میں خواتین) (انگریزی: Women in Ethiopia) دے بارے وِچ کئی مطالعات تھئے ہِن۔

## زنانیاں دی تاریخ
تاریخی طور تے ایتھوپیا وِچ اشرافیہ دیاں زنانیاں منتظمین اَتے جنگجو دے طور تے نظر آن٘دیاں ہِن۔ اِین٘دے نال زنانیاں دے حقوق کُوں چنڳا کرݨ کِیتے کݙان٘ہِیں کوئی خاطر خواہ فَیدہ نئیں تِھیا جاں جو اِین٘دا مطلب اِیہ ہئی جو زنانیاں وراثت وِچ ون٘ڄ سڳدیاں ہِن اَتے جَذَیت دی مالک بݨ سڳدیاں ہِن اَتے اہم فرقہ وارانہ معاملیاں وِچ مشیر دے طور تے کَم کر سڳدیاں ہِن۔ اُنوِیہوِیں صدی دے پہلے حِصّے دے اَخِیر وِچ شہنشاہ آیا سو چہارم دی بھیݨ ملکہ مینن دا ایتھوپیا دی سلطنت کوں چلاوݨ وِچ فیصلہ کن کردار ہئی۔ ورکیٹ اَتے میسٹائیت ریجنٹس کُوں اِنّھاں دے نا بالغ پُتراں کوں اُنّھاں دے صوبیاں دا ذِمّے وار ٹھہرایا ڳیا۔ ہِک خاص ونکی دی بھوئیں دی مُد دی پارُوں توں اِنّھاں اُتے زمینی جَذَیت اُتے اِنّھاں دے حقوق واجب الادا ہَن جین٘دی توقع ہئی جو کرایہ دار جنس توں قطع نظر، بالا دستاں کِیتے ملیشیا دے طور تے کَم کریسِن۔ ١٨٩٦ء وِچ شہنشاہ مینیلک دوم دی ذال، مہارانی تیبیتو بیتول نے حکومت کُوں فعال طور تے تجویزاں ݙِتّیاں اَتے اطالوی حملے توں مُلخ دے دفاع وِچ حِصّہ گِھدّا۔ مہان٘درے اَتے ٻئے زمیندار زنانیاں نے ١٩٣٥ء توں ١٩٤١ء وِچ ݙوجھے حملے دے خلاف پورھیا کِیتا۔ یورپی مشیراں دی مدد نال آوݨ آلے ویلے وِچ زنانیاں کُوں بطورِ مشیر فوج اَتے سیاست توں پَرے رکّھیا ڳیا۔ اِین٘دے بجائے، اُوہ ٻالاں دی ݙیکھ بھال اَتے کھاݨاں پکاوݨ دے ٹَٻَّر آلے اَتے گھروڳے کَم تئیں محدود ہَن۔ تعلیم وِچ زنانیاں دی نمائندگی وِچ وَدھارے دے نال، اُنّھاں نے نرسنگ، تدریس اَتے اِیں ونکی دے ٻئے معاون کردار ادا کرݨ دا اَغاز کر ݙِتّا۔ ٢٠١٨ – ٢٠١٩ء دی مُد دے وِچالے، ریاستی سیاست وِچ اِنّھاں دی بتدریج ساجھے داری ہِک مستحکم رفتار نال ودھدی پئی ہِے۔

### سماجی مسئلے

#### زنانیاں دی صحت

#### کمیونٹی ہیلتھ کیئر ورکرز
٢٠١٤ء تئیں کل شرح پیدائش ٥.٢٣ ٻال / زنانی ہِے۔ بھان٘ویں جو زیادہ تر زنانیاں روائتی طور تے مانع حمل دا استعمال نئیں کرین٘دیاں، جاں جو مانع حمل دے استعمال وِچ واضح وَدھارا تِھیا ہِے۔

#### زنانیاں دے خلاف مار کُٹ
اقوامِ متحدہ دے اَݨ ڳِݨت بین الاقوامی مطالعیاں دے تجزیے نال پتّہ لڳدا ہِے جو زنانیاں دے خلاف گھروڳی مار کُٹ ایتھوپیا وِچ سبھ تُوں وَدھ پاتی وین٘دی ہِے۔ مبینہ طور تے جنسی مار کُٹ عام ہِے۔ ایتھوپیا دے ٢٠٠٤ء دے ضابطہ فوجداری دے آرٹیکل ٦٢٠ زبر زنا کوں انجو انج طریقے نال "شادی توں ٻاہر جنسی تعلقات" دے طور تے ݙسایا وین٘دا ہِے۔

## حوالہ جات

ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:ایتھوپیا وِچ زنانیاں
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
البانیا وِچ زنانیاں

thumb|یورانی رمبو (1895ء-1936ء) ہِک البانیائی زنانیت پسند، استانی، اتے ڈراما نگار ہَن، جِنّھاں نے زنانیاں دی تعلیم کُوں فروغ ݙِتّا۔
البانیا وِچ زنانیاں (اردو: البانیا میں خواتین) (انگریزی: Women in Albania) توں مراد اُوہ زنانیاں / تِریمتیں / تِرِیمتاں ہِن جیڑھیاں البانیا وِچ رہن٘دیاں ہِن یا اِین٘دے نال تعلق رکھین٘دیاں ہِن۔

## تاریخ

### ہتھیار چاوݨ دے حقوق
١٨٧٨ء وِچ دی لٹریری ورلڈ دے ہِک کالم دے مطابق البانوی زنانیاں کُوں ہتھیار چاوݨ دی اجازت ہئی۔

### روائتی گھیگ دی سماجی حیثیّت
ایڈتھ ڈرہم نے ١٩٢٨ء وِچ نوٹ کِیتا جو البانوی دِیہ دی زنانیاں روائتاں کُوں برقرار رکھݨ وِچ وَدھ قدامت پسند ہَن، جیویں جو انتقامی کالنگ، قدیم یونان دی زنانیاں آلی کار۔
left|thumb|شمالی البانیا توں روائتی پہناوے وِچ ٻُڈھڑی زنانی
ݙوجھی وݙّی جنگ توں پہلاں، کُجھ گھیگ البانوی زنانیاں کِیتے پہاڑی علاقیاں وِچ رہوݨ آلے مرداں دی "رہوݨ آلی جاء وِچ رہوݨ آلی باندیاں" بݨݨ عام ڳالھ ہئی۔ گھیگ مرداں دی طرفُوں کُؤاری زنانیاں توں شادی کرݨ کوں ݙِتّی ون٘ڄݨ آلی اہمیّت دی پاروں زنانیاں کوں اپݨا کُؤارہ پن بحال کرݨ کِیتے ادائیگی کرݨی پون٘دی ہئی۔ انفیکشن اَتے سوزش دے خطرے دے باوجود جنسی طور تے فعال گھیگ زنانیاں گھیگ شہراں وِچ "وَلا کُؤاری بݨݨ کِیتے ٢٠ مِنٹ دی سادہ نسائی سرجری کروین٘دیاں پئیاں ہن۔ اِیہو جئیں کلینک دی رپورٹ ہِے جو کُجھ نویں کُؤاریں کُوں اُنّھاں دے پئے اُنّھاں کُؤارے پَن دی تصدیق کِیتے گِھن آن٘دے ہِن کیوں جو اُوہ اپݨی شادی دی راتاں وِچ رَت وَہاوݨ وِچ نا کام رِیہاں ہَن۔

### روائتی لیب سماجی حیثیت
لابیریا دا لیب ہِک پدرانہ معاشرہ ہئی۔ مونٹی نیگرینز دے وِچالے، لیبیریا وِچ زنانیاں کوں سبّھے مشقت دے کَم کرݨ اُتے مجبور کِیتا وین٘دا ہئی۔ 

## ٻِیا ݙیکھو

* افغانستان وِچ زنانیاں

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* البانی لڑکیوں اور خواتین کی ایسوسی ایشن (AAGW)
* البانیہ میں خواتین اور بچے، صنفی مساوات کا دوہرا منافع (پی ڈی ایف)، سوشل ریسرچ سینٹر، INSTAT 2006
* ورلڈ ویژن البانیہ میں خواتین کی مساوات کو فروغ دیتا ہے۔
* خواتین کا پروگرام، اوپن سوسائٹی فاؤنڈیشن برائے البانیہ
* البانیہ میں OSCE کی موجودگی osce.org
ونکی:البانیا وِچ زنانیاں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
چِلی وِچ زنانیاں

چِلی وِچ زنانیاں (اردو: چلی میں خواتین) (انگریزی: Women in Chile) دی حیاتی، کردار اَتے حقوق وِچ ویلے دے نال نال ٻہوں سارے بَدَلاؤ تھئے ہِن۔ چِلی دی زنانیاں دے سماجی کردار تاریخی طور تے روائتی صنفی کرداراں اَتے پدرانہ ثقافت توں متاثر تھئے ہَن، جاں جو وِیہوِیں صدی دے وِچالے وِچ، زنانیاں نے آپ کوں سیاست اَتے احتجاج وِچ تِکھائی نال رَلایا، جین٘دے نتیجے وِچ مرداں اَتے زنانیاں دے وِچالے برابری کوں برقرار رکھݨ اَتے جنسی امتیاز کوں ممنوقع قرار ݙیوݨ کِیتے آئین دی دفعاں سامھݨے آئیاں۔

## زنانیاں دی تاریخ
thumb|297x297px| ماریا ڈی لا کروز ، (1912ء–1995ء)، چِلی دی زنانیاں دے چوݨ دے حق کِیتے سیاسی کارکن، صحافی، مصنف زنانی اَتے سیاسی مبصر۔ ١٩٥٣ء وِچ اُوہ چِلی دی سینیٹ کِیتے چُݨی ون٘ڄݨ آلی پہلی زنانی بݨ ڳئی۔
چِلی دے صدراتی دور وِچ زنانیاں کوں ١٩٣١ء اَتے ١٩٤٩ء وِچ چوݨ پاوݨ دا حق ݙِتّا ڳیا ہئی۔ اِین٘دے توں اَنج اِیں دور وِچ ہزاراں زنانیاں نے خالی تھان٘واں اَتے پیش دے مارچ وِچ سوشلسٹ صدر سلواڈور ایلینڈے دے خلاف احتجاج کِیتا۔ آگسٹو پنوشے دی آمرانہ حکومت دے وِچالے وِچ، زنانیاں نے وی لاس احتجاج وِچ حِصّہ گِھدّا، ایلندے دے استصوابِ رائے دے خلاف احتجاج جین٘دے وِچ زنانیاں نے "کائے ناں" دا چوݨ پاتا۔ چِلی دے آمر پنوشے دے ویلے وِچ، زنانیاں دے قنُونی حقوق دی حالت لاطینی امریکہ دے ٻہوں سارے حِصّیاں توں پِچّھاں رہ ڳئی، بھان٘ویں جو چِلی جنوبی امریکہ دی تَکڑی ترین معیشتاں وِچُوں ہِک ہئی۔ چِلی وِچ ١٩٩٠ء وِچ جمہوریت وَل آئی، جین٘دے نتیجے وِچ زنانیاں دی حیاتیاں اَتے معاشرے وِچ کردار وِچ بَدلاؤ آئے۔

## قنُونی حقوق
اِیں ویلے زنانیاں کوں مرداں دے برابر حقوق حاصل ہِن۔ نیشنل ویمنز سروس اُتے پبلک سیکٹر وِچ زنانیاں دے قنُونی حقوق دے تحفّظ دا ذِمّے وار ادارہ ہِے۔ 

### شادی
کُجھ عرصہ پہلاں تئیں، زنانیاں شادی دے بعد اپݨے اثاثیاں دا انتظام کرݨ دا حق ضائع کر ݙین٘دیاں ہَن اَتے پئیاں کُوں ساری دولت مِل وین٘دی ہئی جاں جو اِین٘دے بعد توں اِیہ قنُون بَدل ڳیا ہِے اَتے ہُݨ زنانیاں اپݨے اثاثیاں دا انتظام آپ سان٘بھ سڳدیاں ہِن۔ 

#### طلاق
چِلی نے ١٨٨٤ء دے قنُونی ضابطے کوں مُکین٘دے ہوئے ٢٠٠٤ء وِچ طلاق کوں قنُونی حیثیّت ݙِتّی۔

### چوݨ دا حق
زنانیاں کوں ١٩٣١ء وِچ بلدیاتی چوݨاں وِچ چوݨ پاوݨ دا حق ݙِتّا ڳیا ہئی۔ اَتے ٨ جنوری ١٩٤٩ء کوں قومی چوݨاں وِچ چوݨ پاوݨ دا حق ݙِتّا ڳیا ہئی۔

## ٻِیا ݙیکھو

* چِلی وِچ دھندّا کرݨ
* چِلی دی تاریخ
* چلی دی سیاست
* چِلی توں متعلقہ موضوعاں دی تن٘دِیر

## حوالہ جات

ونکی:چِلی وِچ زنانیاں
ونکی:چِلی وِچ تِریمتیں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
افغانستان وِچ زنانیاں

thumb|افغانستان وِچ زنانیاں دا ہِک گروپ فوٹو
thumb|افغانستان دا ١٩٦٣ء دا ڈاک ٹِکٹ، جین٘دے وِچ ہِک افغان زنانی کوں لوک پہناوے وِچ ݙکھایا ڳیا ہِے۔
افغانستان وِچ زنانیاں (اردو: افغانستان میں خواتین) (انگریزی: Women in Afghanistan) دے حقوق وِچ ویلے دے لحاظ نال بَدلاؤ آن٘دا رِیہا ہِے۔ ١٩٦٤ء دے آئین دے تحت زنانیاں کُوں با ضابطہ طور تے برابری مِلّی۔ وَل وی، اِیہ حقوق ١٩٩٠ء دے ݙہاکے وِچ اَنجو انج عارضی حکمراناں جیویں جو طالبان دے ذریعے جاری خانہ جنگی دے وِچالے کَھسّ گِھدّے ڳئے ہَن۔ خاص طور تے طالبان دے دور وِچ، زنانیاں کوں ٻہوں گَھٹ اَزادی ہئی۔ خاص طور تے شہری اَزادیاں دے معاملے وِچ، جِہڑیلے توں امریکہ وِچ ١١ ستمبر دے حملیاں دے بعد طالبان دی حکومت ہٹائی ڳئی، اسلامی جمہوریہ افغانستان دے تحت زنانیاں دے حقوق وِچ بتدریج چَنڳائی آئی، اَتے زنانیاں ہِک واری وَل غیر قنُونی ہَن۔

## جائزہ
افغانستان جنوبی ایشیاء وِچ ہِے اَتے اِین٘دی اَبادی تقریباً ٣٤ ملین ہِے۔ اِنّھاں وِچُوں ١٥ ملین مرد اَتے ١٤.٢ ملین زنانیاں ہِن۔ تقریباً ٢٢ فیصد افغان عوام شہری ہِن اَتے بقایا ٧٨ فیصد دِیہ دے علاقیاں وِچ رہن٘دے ہِن۔

## پہلا امارات اسلامی افغانستان
اِنّھاں دے اڳواݨ مُلا عمر آلی کار، طالبان دے زیادہ تر فوجی ڳوانڈھی مُلخ پاکستان وِچ وہابی سکولاں وِچ تعلیم گِھنَّݨ آلے غریب دِیہاتی ہَن۔ پاکستانی پشتون وی اِیں جَتّھے وِچ شامل تِھی ڳئے۔ طالبان نے اِعلان کِیتا جو زنانیاں کوں کَم کار تے ون٘ڄݨ توں ہَٹک ݙِتّا ڳیا ہِے اَتے اُوہ اُپݨے گھر تُوں ٻاہر ناں نِکلسِن جاں جو ٹَبَّر دا کوئی مرد اِنّھاں دے نال ناں ہووے۔ جِہڑیلے اُوہ ٻاہر وین٘دیاں ہَن، تاں اُنّھاں کُوں مکمل کَڄَّݨ آلا بُرقا پاوݨاں ضروری ہئی۔ زنانیاں کوں رسمی تعلیم توں محروم رکّھا وین٘دا ہئی اَتے عام طور تے اِنّھاں کُوں گھر وِچ رہوݨ اُتے مجبور کِیتا وین٘دا ہئی۔

طالبان دی پنڄ ورھیاں دی حکمرانی دے دوران، افغانستان وِچ زنانیاں کُوں بنیادی طور تے گھراں وِچ نظر بند کر ݙِتّا وین٘دا ہئی۔ 

## ݙوجھا امارات اسلامی افغانستان
اگست ٢٠٢١ء وِچ افغان صدر اشرف غنی اَتے امریکہ نے ملک چھوڑ ݙِتّا اَتے طالبان نے کنٹرول سن٘ٻھال گِھدّا اَتے ہِک نویں سبّھے مرداں آلی حکومت قائم کِیتی۔ عبوری حکومت کُوں بین الاقوامی سطح اُتے نئیں مَنّیا ڳیا کیوں جو بین الاقوامی بِیادری نے مَنَّݨ  کوں زنانیاں اَتے اقلیتاں دے حقوق دے احترام نال جوڑ ہِے۔

## حوالہ جات

ونکی:اسلام وِچ زنانیاں دے حقوق
ونکی:اسلام وِچ تِرِیمتاں دے حقوق
ونکی:افغانستان وِچ زنانیاں
ونکی:افغانستان وِچ زنانیاں دے حقوق
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
اٹلی وِچ زنانیاں

اطالیہ وِچ زنانیاں (اردو: اطالیہ میں خواتین) (انگریزی: Women in Italy) توں مراد اُوہ زنانیاں ہِن جیڑھیاں اٹلی / اطالیہ توں ہِن (یا اُتّھاں رہن٘دیاں ہِن)۔ پِچھوکڑ ݙہاکیاں دے وِچالے وِچ اطالوی زنانیاں دی قنُونی اَتے سماجی حیثیّت وِچ تِکھائی نال بَدلاؤ آئے ہِن۔ اِین٘دے وِچ عائلی قنُون، وکھرے سلوک دے خلاف اقدامات دا نفاذ، اَتے تعزیری ضاطہ (خاص طور تے زنانیاں دے خلاف مار کُٹ دے جرائم دے حوالے نال) وِچ دُرُستیاں شامل ہِن۔

## تاریخ

### ماقبل جدید اٹلی وِچ زنانیاں
قرونِ وسطیٰ دے وِچالے وِچ، اطالوی زنانیاں دے کول ٻہوں گَھٹ سماجی تَکڑائی اَتے وسائل تصوّر کِیتے وین٘دے ہَن، بھان٘ویں جو کُجھ زنانیاں کوں اپݨے پِیؤاں تُوں حکمرانی دے عُہدے ورثے وِچ مِلّے ہَن۔

### متحدہ اطالیہ  دی زنانیاں
نیپولین ویلہ اَتے اطالوی ریسورگیمینٹو نے پہلی واری اطالوی زنانیاں کُوں سیاسی طور تے شُغل وِچ پووݨ دا موقع ݙِتّا ہئی۔نیپلز وِچ ١٧٩٩ء وِچ شاعر ایلونورا فونسیکا پیمنٹل کُوں گَھٹ مُد پارتھینوپین ریپبلک دے مرکزی کرداراں وِچُوں ہِک دے طور تے پھئے ݙِتّی ڳئی۔ اُنوِیہوِیں صدی دے اَغاز وِچ، کُجھ ٻہوں با اثر سیلون جِتّھاں اطالوی محبِ وطن، انقلابی اَتے دانشور مِلدے پئے ہَن اِنّھاں کُوں زنانیاں چلین٘دیاں پئیاں ہَن۔

### سلطنت اٹلی (1861ء-1925ء)
١٨٦١ء اَتے ١٩٢٥ء دے وِچالے وِچ نویں اطالوی ریاست وِچ زنانیاں کُوں چوݨ پاوݨ دی اجازت کائے ناں ہئی۔

### فاشسٹ حکومت کے تحت (1925ء-1945ء)
بینیٹو مسولینی دی فاشسٹ حکومت دے تحت زنانیاں دے حقوق کُوں دھچکا لڳیا۔ جین٘دے وِچ فاشسٹ نظریہ زنانی دے فرائض قرار ݙین٘دا ہِے۔ قنُوناں دے ہِک سلسلے نے اطالوی زنانیاں کُوں بطورِ ذال، اَتے اَمّاں دے کردار تئیں محدود کرݨ تے مجبور کرݨ دی کوشِت کِیتی۔

### اطالوی جمہوریہ (1945ء توں ہُݨ توڑِیں)
ݙوجھی وݙی جنگ دے بعد، زنانیاں کُوں قومی چوݨاں وِچ چوݨ پاوݨ اَتے سرکاری عہدیاں اُتے چُݨیاں ون٘ڄݨ دا حق ݙِتّا ڳیا۔ ١٩٤٨ء دے نویں اطالوی آئین نے اِیں ڳالھ دی تصدیق کِیتی جو زنانیاں کُوں برابر حقوق مِلسِن۔

## اِیں ویلے وِچ وسائل
اَڄ، زنانیاں کُوں اٹلی وِچ مرداں دے برابر قنُونی حقوق حاصل ہِن، اَتے بُݨیادی طور تے ملازمت ، کاروبار اَتے تعلیم دے موقعے ہِکّو جئیں ہِن۔ 

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* ویلنٹینا پیاٹیلی، اٹلی میں خواتین کی آزادی کی تاریخ
* اطالوی یونیورسٹیوں میں خواتین
* دوسری جنگ عظیم کے دوران اطالوی مزاحمت میں خواتین
* اطالوی خواتین جنہوں نے تاریخ رقم کی۔
* اٹلی میں خواتین، اتحاد سے لے کر اب تک
ونکی:اطالیہ وِچ زنانیاں
ونکی:اٹلی وِچ زنانیاں
ونکی:زنانیاں دیاں تن٘دِیراں
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
ازبکستان وِچ زنانیاں

thumb|ازبکستان دیاں زنانیاں دی تصویر
thumb|٢٠١٧ء دے خصوصی سرمائی علامی اولمپک کھیݙاں دے عشائیے وِچ شامل ازبک نمائندے۔ اِین٘دے وِچ ہِک قابلِ لحاظ ڳِنتری زنانیاں دی ݙِٹّھی ون٘ڄ سڳین٘دی ہِے۔
ازبکستان وِچ زنانیاں (اردو: ازبکستان میں خواتین) (انگریزی: Women in Uzbekistan) دا موقف کئی عوامل اُتے منحصر ہون٘دا رِیہا ہِے۔ اِنّھاں وِچ مقامی روائتاں، مذہب، سابقہ سوویت اتحاد دی حکومت اَتے اِیں مُلخ دی اَزادی دے بعد تُوں اُبھردے حَلات اَتے صورتِ حال شامل ہِن۔

## شادی
ازبکستان وِچ شادی دی قنُونی عمر ١٨ ورھیاں دی ہِے اَتے حاکماں کُوں اِیہ اختیار حاصل ہِے جو اُوہ غیر معمولی حالات وِچ چھوہراں کُوں ١٧ ورھیاں اَتے چھوہِرِیں کُوں ١٦ ورھیاں دی عُمر وِچ شادی دی اجازت ݙے سڳدے ہِن۔

## عملی پِڑ وِچ زنانیاں
ازبکستان دے کئی سیاحتی جائیں اُتے سڄے سٹالاں وِچ ہِک دلچسپ مشاہدہ اِیہ ہئی جو اِتّھوں دے ٩٠ فیصد سٹال عام طور تے زنانیاں اَتے جُؤان چھوہِرِیں نے لاء رکّھے ہَن۔ 

## حجاب اُتے پابندی
ازبکستان وِچ سوویت ویلے تُوں کئی مذہبی علامتاں اُتے پابندی عائد ہِے اَتے اِین٘دے اُتے حکومت کُراڑے پَن نال کاربند ہِے۔ ٢٠١٦ء وِچ مُلخ وِچ مَسِیت دے اِمام کُوں زنانیاں دے حجاب پاوݨ اَتے مرداں دی ݙاڑھی اُتے عائید پابندی مُکاوݨ دا مطالبہ کرݨ دی وجہ کنُوں سرکاری طور تے برطرف کر ݙِتّا ڳیا ہئی۔

## چوݨاں وِچ زنانیاں کِیتے خصوصی رعائتاں
مُلخ وِچ کئی بندے جِنّھاں وِچ زنانیاں دے نال نال کُجھ اِیہو جئیں بندیاں کِیتے جیڑھے چوݨ پاوݨ کِیتے جیڑھے چوݨ دے حق دے مراکز تئیں نئیں آ سڳدے، اُنّھاں کُوں اِیہ سہولت ݙِتّی ڳئی ہِے جو اُوہ اپݨاں چوݨ گھروں ای درج کر سڳَّن۔  

## ٻِیا ݙیکھو

* ایشیا وِچ زنانیاں

## حوالہ جات

ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:ازبکستان وِچ زنانیاں
ونکی:ایشیاء وِچ زنانیاں
ونکی:ایشیاء وِچ زنانیاں دے حقوق
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ارجنٹائن وِچ زنانیاں

[thumb|[ارجنٹائن دی پِچھوکڑ صدر۔ (ہِک زنانی ہئی اَتے ݙو واری اپݨی مُد پوری کِیتی ہاسی)۔ ]]

ارجنٹائن وِچ زنانیاں (اردو: ارجنٹائن میں خواتین) (انگریزی: Women in Argentina)۔

## احوال
١٩٨٣ء جمہوریت دی واپسی دے بعد ارجنٹائن وِچ زنانیاں دی حیثیت وِچ واضح بَدلاؤ آیا ہِے۔ ٢٠٠٩ء وِچ ورلڈ اکنامک فورم دی طرفُوں تیّار کِیتی ڳئی گلوبل گرینڈ گیپ رپورٹ دے مطابق، برابری دی نسبتاً اُچویں سطح تئیں پُڄدے ہوئے ارجنٹائن دی زنانیاں مرداں دے مقابلے وسائل اَتے موقعیاں تئیں رسائی دے لحاظ نال سروے کِیتے ڳئے ١٣٤ مُلخاں وِچ باضابطہ طور تے ٢٤ ویں لمبر تے ہِن۔ برابر تعلیم رائج ہِے اَتے چنڳے سکولاں وِچ داخلے دی شرح اِنّھاں دے مرد ہم منصباں تُوں ٻہوں حد توڑِیں برابر ہِن۔

## ثقافتی تے فکری حیاتی
ارجنٹائن دی زنانیاں مُلخ دی ثقافتی اَتے فکری حیاتی وِچ چنڳی طرحاں رچ وَس ڳئیاں ہِن۔ بھان٘ویں جو مُلخی معیشت وِچ اِنّھاں دا کردار گھٹ ہِے، جاں جو مرداں دے حوالے نال اِنّھاں دا معاشی اثر تے رسوخ لاطینی امریکہ دے وَدھ مُلخاں دے مقابلے وَدھ تِھی ڳیا ہِے، اِین٘دے باوجود ارجنٹائن دی دُنیا دی کئی کمپنیاں وِچ ارجنٹائن دیاں زنانیاں چنڳے عُہدیاں اُتے فائز ہِن۔

## اِیں ویلے دے مسائل
ارجنٹائن دیاں زنانیاں کُوں ہُݨ وی ٻہوں سارے نظامی چیلنجاں دا سامھݨاں ہِے جیڑھے ٻئے معاملیاں وِچ اِنّھاں مُلخاں کِیتے ساجھے ہِن۔ ارجنٹائن وِچ گھروڳی مار کُٹ ہِک وݙا مسئلہ ہِے، جیویں جو زبر زنا دی ویلے تے قنُونی چارہ جوئی وِچ اڑان٘داں، جنسی ہراسانی دا پھیلاء، صنفی اجرت دا مستقل فرق وغیرہ۔

### زبر زنا اَتے جنسی ہراسگی
پبلک سیکٹر/ عوامی جائیں اُتے جنسی طور تے ہراساں کرݨ ممنوع ہِے، اَتے اِیہ تادیبی یا اصلاحی اقدامات توں مشروط ہِے۔ 

## ٻِیا ݙیکھو

* اطالیہ وِچ زنانیاں
* ایشیاء وِچ زنانیاں
* زنانیاں دے حقوق
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:ارجنٹائن وِچ زنانیاں
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
بلغاریہ وِچ زنانیاں

thumb|250x250px| صوبہ صوفیہ دے گابرا نال تعلق رکّھݨ آلیاں بلغاریائی چھوہِرِیں روائتی پہناوے وِچ۔
بلغاریہ وِچ زنانیاں (اردو: بلغاریہ میں خواتین) (انگریزی: Women in Bulgaria)، توں مراد اُوہ زنانیاں ہِن جیڑھیاں بلغاریہ وِچ رہن٘دیاں ہِن اَتے اِین٘دے نال تعلق رکھین٘دیاں ہِن۔ بلغاریہ دے معاشرے وِچ زنانیاں / تِریمتیں دا مقام اَݨ ڳِݨت ثقافتاں اَتے نظریات نال متأثر تِھیا ہِے، جین٘دے وِچ بازنطینی اَتے عثمانی ثقافتاں، مزرقی آرتھوڈوکس مسیحیت، کمیونسٹ نظریہ، اَتے عصری عالمگیر مغربی اقدار شامل ہِن۔

## اَزادی
بلغاریہ دیاں زنانیاں ہِک اِیہو جئیں معاشرے وِچ رہن٘دیاں ہِن جیڑھیاں روائتی طور تے پِدرانہ ہِے۔ جاں جو بلغاریہ کوں اکثر پدرانہ معاشرے دے طور تے بیان کِیتا وین٘دا ہِے، زنانیاں کوں گھروڳے بجٹ یا زرعی فیصلہ سازی وِچ ٻہوں اختیار حاصل تِھی سڳدا ہِے۔ ٢٠١٤ء تئیں، زنانیاں دی پارلیمنٹ وِچ ٢٠.٤ فیصد نمائندگی ہئی۔

## چوݨ دا حق اَتے حکومت
زنانیاں کوں محدود چوݨ دا حق پہلی واری ١٩٣٧ء وِچ ݙِتّا ڳیا ہئی، اَتے زنانیاں کوں ١٩٤٤ء وِچ چوݨ دے حق دے مکمل حقوق حاصل تھئے

## تعلیم
مرداں دے مقابلے زنانیاں کِیتے خواندگی دی شرح قدرے گھٹ ہِے: خونادگی دی شرح زنانیاں کِیتے ٩٨.١ فیصد ہِے، جاں جو مرداں کِیتے اِیہ ٩٨.٧ فیصد ہِے۔ (١٥ ورھیاں یا اِین٘دے توں گھٹ عمر دے، ٢٠١٥ء دے ڳِنتریاں)۔ ناخواندگی خاص طور تے روما زنانیاں دے نال نال رومی مرداں وِچ وَدھ ہِے۔

## ٻِیا ݙیکھو

* قرونِ وسطیٰ بلغاریہ دیاں زنانیاں
* بلغاری زنانیاں دے حقوق
* زنانیاں دے حقوق
* زنانیاں دا چوݨ دا حق

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* بلغاریہ، everyculture.com
* بلغاریائی سوسائٹی میں خواتین: رومین ایل جینوف کی تاریخ اور حالیہ تبدیلیاں
* بلغاریہ کی تاریخ
* خواتین قرون وسطی اور اکیڈمی، جین چانس کے ذریعہ ترمیم شدہ
* بلغاریہ میں خواتین کے روزگار کے حقوق سے متعلق پالیسیاں
ونکی:بلغاریہ وِچ زنانیاں
ونکی:بلغاری زنانیاں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
برونائی وِچ زنانیاں

[thumb|منڳݨی دی تقریب وِچ [برونائی دیاں ݙو مسلم زنانیاں ٢٠١٠ء وِچ۔ ]]
left|thumb| پینگیران اناک سارہ (برونائی دی ولی عہد شہزادی) ٢٠٠٩ء وِچ اپݨی آرمی کیڈٹ یونیفارم وِچ۔
برونائی وِچ زنانیاں (اردو: برونائی میں خواتین) (انگریزی: Women in Brunei)، برونائی دارالسلام وِچ رہوݨ آلی زنانیاں ہِن۔ برونائی وِچ زنانیاں کُوں ٻہوں اُچیرا مقام دا درجہ ݙِتّا وین٘دا ہِے۔ امریکی محکمہ خارجہ نے آکھیا ہِے جو برونائی وِچ زنانیاں دے نال امتیازی سلوک ہِک مسئلہ ہِے۔

## قنُونی حقوق
گھروڳی مار کُٹ دا کوئی خاص قنُون کائے نِھیں، جاں جوں زنانیاں اَتے چھوہِرِیں دے تحفّظ دے قنُون دے تحت گھروڳی مار کُٹ دے مقدمیاں وِچ گرفتاریاں کِیتی ڳئیاں ہِن۔ پُلس صرف متاثرہ دی رپورٹ دے جواب وِچ گھروڳی مار کُٹ دی تحقیقاں کرین٘دی ہِے۔ اِیہو جئیں معاملیاں دی پَرکھ وِچ پُلس عام طور تے جوابدہ ہون٘دی ہِے۔ ذری جِتّی گھروڳے حملے دی مجرمانہ سزا ہِک تُوں ݙو ہفتے جیل اَتے ہرجاݨاں ہِے۔ ہِک حملہ جین٘دے نتیجے وِچ سنگین سَٹ لڳّے اُون٘دی سزا کیننگ اَتے لَمّی قید دی سزا ہِے۔

## صحت دے معاملے
جوڑیاں اَتے بندیاں کُوں اپݨے ٻالاں دی ڳِنتری، ٹَٻَّر دی منصوبہ بندی دا حق حاصل ہِے، اَتے اِنّھاں کُوں سرکاری اَتے نجی کلینک دے ذریعے مانع حمل آلات اَتے طریقیاں تئیں رسائی حاصل ہِے۔ شہری مُفت طبّی اَتے صحت دی ݙیکھ بھال تُوں چَس چین٘دے رہن٘دے ہِن، بشمول ٻال دے ڄَمَّݨ دے وِچالے وِچ ماہرین دی حاضری، ڄَمَّݨ تُوں پہلاں دی ݙیکھ بھال، اَتے ضروری زچڳی اَتے ڄَمَّݨ تُوں بعد دی ݙیکھ بھال۔ زنانیاں کُوں جنسی طور تے منتقل تِھیوݨ آلی بِماریاں دی تشخیص اَتے علاج دی سہولتاں تئیں برابر رسائی حاصل ہِے۔ زنانیاں کُوں ایچ آئی وی دے علاج اَتے مشاورت دے نال نال فالو اَپ علاج تئیں برابر رسائی حاصل ہِے۔ 

## ٹوڈونگ
برونائی وِچ ٻہوں سارے مسلمان زنانیاں روائتی طور تے سِر کَڄین٘دیاں ہِن جِیکُوں ٹوڈونگ دے ناں نال سُن٘ڄاݨا وین٘دا ہِے۔ اِیکُوں "ٹوڈونگ" وی آکھیا وین٘دا ہِے۔

## صنفی کردار
کُجھ ورھیاں وِچ، برونائی زنانیاں نے برونائی حکومت وِچ ذمّے واری دے عہدیاں کُوں سن٘بھالݨ دا اَغاز کر ݙِتّا ہِے۔ اُوہ برونائی دی مسلح فوجاں وِچ ملازمتاں گِھنَّݨ دے قابل ہِن۔ تاہم اِنّھاں کُوں جنگی حالتاں وِچ خدمتاں انجام ݙیوݨ دی اجازت کائے نِھیں۔

## جنسی سمگلنگ
برونائی وِچ شہری اَتے غیر مُلخی زنانیاں اَتے چھوہِرِیں کُوں جنسی طور تے سمگل کِیتا وین٘دا ہِے۔ 

## حوالہ جات

ونکی:برونائی وِچ زنانیاں
ونکی:ایشیاء وِچ زنانیاں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
بنگلہ دیش میں خواتین

بنگلہ دیش وِچ زنانیاں (اردو: بنگلہ دیش میں خواتین) (انگریزی: Women in Bangladesh) دا موقف پِچھوکڑ کُجھ صدیاں توں متواتر طور تے بَدلدا رِیہا ہِے۔ موجودہ بنگلہ دیش دے علاقے وِچ کہِیں زمانے وِچ زنانیاں تعلیم کِیتے ترسدیاں ہَن، تاہم جدید دور وِچ تعلیم عام تِھی چُکّی ہِے۔

## عوامی جائیں وِچ ہراسانی اَتے اِین٘دے اُتے قابو پاوݨ دے اقدامات
ہِک تحقیق دے مطابق بنگلہ دیش وِچ ٩٤ فیصد زنانیاں کوں عوامی جائیں اُتے ہراسانی دا سامھݨاں کرݨاں پوندا ہِے اَتے وَدھ تر زنانیاں دا استحصال اِنّھاں دے ٹَٻَّر دے لوک یا ساک دار کرین٘دے ہِن۔ اِیہو جئیں حلات وِچ بنلگہ دیش دیاں زنانیاں وِچ دفاع خودی دی تربیت حاصل کرݨ دا رُجحان وَدھ رِیہا ہِے۔ ڈھاکا دے کراٹے سکولاں وِچ زنانیاں تربیت حاصل کرین٘دیاں پئیاں ہِن۔

## رجعت پسند فتواں اُتے روک دے ذریعے زنانیاں دا تحفّظ
حکومتِ بنگلہ دیش آپ کوں ہِک سیکولر اَتے ترقی پسند حکومت ثابت کرݨ کِیتے قدامت پسند مذہبی حلقیاں اُتے لگام کسین٘دی پئی ہِے جیڑھے زنانیاں دی معاشی خوش حالی کوں فتواں دے ذریعے روکین٘دے پئے ہَن۔ ٢٠١٧ء وِچ اِیہو جئیں ای ہِک واقعے وِچ بنگلہ دیشی پُلس نے کھیتاں وِچ زنانیاں دی ملازمت دے خلاف مبینہ فتویٰ جاری کرݨ آلے مَسِیت دے اِمام کوں پَھد گِھدّا ہئی۔ مَسیت دے اِمام دے نال نال ٥ ذِمّے واراں دے خلاف مقدمہ درج کر ݙِتّا ڳیا ہئی۔ امام نے جُمعہ دی نماز دے بعد زنانیاں دے گھر توں ٻاہر نِکل تے کَم کرݨ دے خلاف فتویٰ ݙِتّا ہئی۔

## بین الاقوامی کارُوبار وِچ زنانیاں
بنگلہ دیش دیاں زنانیاں صنعتکاراں دی ایسوسی ایشن اَتے چین دے کون مینگ شہر دی زنانیاں دی فیڈریشن دا اجلاس ٢٠١٨ء وِچ ڈھاکا وِچ منعقد تھِیا۔ ݙُون٘ہائیں مُلخاں دیاں زنانیاں نے بنگلہ دیش وِچ زنانیاں تاجراں کوں درپیش موقعیاں اَتے چیلنجاں اُتے بحث کِیتی۔ اِیں طرح دی کوشِتاں دے ذریعے بنگلہ عالمی کاروبار وِچ اپݨے قدم وَدھا رِیہا ہِے اَتے مُلخ دیاں زنانیاں وِچ پیش رفت دی کوشِت کر رِیہاں ہِن۔

## ٻِیا ݙیکھو

* بنگلہ دیش
* زنانیاں کوں اختیار آلا بݨاوݨ
* زنانیاں دے حقوق

## حوالہ جات

ونکی:بنگلہ دیش وِچ زنانیاں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
بھوٹان وِچ زنانیاں

[thumb|[بھوٹان وِچ زنانی دی ہِک تصویر]]

بھوٹان وِچ زنانیاں (اردو: بھوٹان میں خواتین) (انگریزی: Women in Bhutan)۔ بھوٹان دے بارے وِچ ہِک عام تأثر اِیہ ہِے جو اِیہ ہِک بدھ مت دی اکثریتی مملکت ہووݨ دے نال نال ہِک رفاہی مملکت ہِے، جِتُّھوں دے رہوݨ آلے عام طور تے خوش حال ہِن۔ تاہم جدید تحقیق نال پتّہ لڳیا ہِے جو بھوٹان وِچ زنانیاں ظلم تے ستم دا شکار رِیہاں ہِن۔ اِنّھاں اُتّے خصوصی جسمانی تشدّد دے واقعے کثرت نال رونما تِھین٘دے ہِن اَتے اِیہ واقعے ٻہوں پھیلے ہوئے ہِن۔

## زنانیاں دے حقوق
زنانیاں دے حقوق اَتے اِنّھاں دے تحفّظ کِیتے ہِک غیر سرکاری ادارہ "رینیو" بھوٹان وِچ سن ٢٠٠٤ء توں کَم کرین٘دا پِیا ہِے۔ اِیہ اِدارہ ٢٠١٦ء تئیں زنانیاں اُتے مار کُٹ دے ٤٠٠٠ معاملیاں دے نشان دہی کر چُکیا ہِے۔ اِیں ادارے دے ٢٤٠٠ توں وَدھ رضاکار زنانیاں اُتے مار کُٹ دے خلاف اَواز چین٘دے ہِن، اَتے معاشرے وِچ اِیں بارے وِچ اَگاہی پھیلاوݨ کِیتے کوشِتاں کرین٘دے ہِن۔ اِیں ادارے دی ہِک رضا کار ݙسین٘دی ہِے جو اِیہ اندازہ لایا ڳیا ہِے جو بھوٹان دی ٧٤ فیصد زنانیاں جسمانی مار کُٹ دا شکار رِیہاں ہِن۔

## عالمی صنفی درجہ بندی
صنفی فرق دی عالمی درجہ بندی رپورٹ ٢٠١٩ء دے مطابق بنگلہ دیش ٥٠، نیپال ١٠١، سری لنکا ١٠٢، بھارت ١١٢ ویں، مالدیپ ١٢٣، اَتے بھوٹان ١٣١ ویں لمبر تے ہِے۔ ماہرین دے مطابق، ١٥٣ مُلخاں وِچ پاکستان دا ١٥١ واں لمبر اُتے ہووݨ وَدھ چِنتا دا باعث ہِے۔

## زنانیاں کوں اختیار آلا بݨاوݨ
بھارت دے گھروڳے صارفین دے استعمال آلے آلات بݨاوݨ آلی مہان٘دری کمپنی اوشا انٹرنیشنل لمیٹڈ نے جامع ترقی دے مقصد نال بھوٹان وِچ تارائین فاؤنڈیشن دے تعان نال سلائی سکول پروگرام ٢٠١٤ء وِچ شروع کِیتا ہِے۔ اِین٘دے تحت تقابلی اصول تے ضوابط دی بنیاد اُتے چُݨیاں ڳئیاں وِیہہ زنانیاں کوں تربیت کار دے طور تے مقرر کرݨ کِیتے ١٠ ݙیہاڑیاں دی تکنیکی تربیت ݙِتّی ویسی۔

## ٻِیا ݙیکھو

* بھوٹان
* زنانیاں کوں اختیار آلا بݨاوݨ
* زنانیاں دے حقوق

## حوالہ جات

ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:بھوٹان وِچ زنانیاں
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
تائیوان وِچ زنانیاں

[thumb|[تائیوان دی پہلی زنانی صدر سائی انگ وین]]
تائیوان وِچ زنانیاں (اردو: تائیوان میں خواتین) (انگریزی: Women in Taiwan) دو موقف پدرسری وِچاراں توں ٻہوں متاثر رِیہا ہِے۔ اِنّھاں وِچاراں دی پارُوں ہِیک عام تأثر تائیوان وِچ اِیہ رِیہا ہِے جو زنانیاں دا قنُونی موقف مرداں توں گَھٹ اہم ہِے۔ اِنّھاں وِچاراں کُوں اکوِیہوِیں صدی دی آمد دے نال نال ٻہوں زک پُہنچی ہِے۔ کئی قوانین اِیہو جئیں بݨائے ڳئے ہِن، جِنّھاں مقصد زنانیاں کوں قنُونی تحفّظ فراہم کرݨاں ہِے۔ عائلی قنُون دے زمرے وِچ وی کئی ترمیماں بہ روئے لائیاں ڳئیاں ہِن۔ تائیوان اُتے روائتی طور تے چین اپݨا دعویٰ پیش کرین٘دا رِیہا ہِے۔

## زنانیاں دی سیاسی فعالیت
٦١ ورھیاں دی سائی انگ وین کوں اِیہ اعزاز مِلّیا ہِے جو اُوہ خود مختار جاں جو چین دے زیرِ تسلّط ریاست تائیوان دی پہلی زنانی صدر بݨی ہِن۔ سائی انگ وین دی پارٹی ڈیموکریٹک پروگریسو پارٹی نے حیران کُن طور تے ٢٠١٦ء دے عام چوݨاں وِچ اُوں ویلے دی حکمران جماعت کوں ہرایا ہئی، جین٘دے بعد اُوہ مُلخ دی پہلی زنانی صدر بݨی ہَن۔ سائی انگ وین ریاست تے حکومت دے ودھائے ترین عہدے سان٘بھݨ توں پہلاں اَݨ ڳِݨت سرکاری عہدیاں اُتے کَم کر چُکی ہِن۔

## علاقے وِچ زنانیاں دے روزگار وِچ اَوکھاں
ایکسپیٹ انسائڈر برطانیہ توں ٻاہر حیاتی توں متعلق ہِک جامع سروے ہِے جِین٘دے وِچ دُنیا بھر وِچ رہوݨ آلے ہِک لَکھ اَسّی ہزار توں وَدھ برطانوی شہریاں  دے اعداد موجود ہِن۔ اِیہ سروے برطانیہ توں ٻاہر رہݨ آلیاں توں متعلق کئی مسئلیاں دا احاطہ کرین٘دا ہِے۔ جین٘دے وِچ ملازمت دی حیاتی، اَتے دُنیا وِچ زنانیاں دی نوکریاں توں متعلق بہترین اَتے بد ترین مُلخ دا تعین اِیں ہزار زنانیاں توں ڳالھ کر تے ٢٠١٩ء تعین کِیتا ڳیا ہئی۔ اِیں سروے دی رو نال تائیوان دُنیا وِچ ملازمت کِیتے زنانیاں دے واسطے تِرِیجھا سبھ توں بد ترین مُلخ ہِے۔ اِیں تن٘دِیر وِچ اِیہ ترے مُلخ سبھ توں خراب مُلخ ملازمت دے اعتبار نال اِیں طرح ہِن۔

1۔ چیک جمہوریہ

2۔ بحرین

3۔ تائیوان

## ٻِیا ݙیکھو

* تائیوان وِچ دھندّا کرݨ
* چین وِچ زنانیاں دی تحریک
* ایشیاء وِچ زنانیاں
* زنانیاں کوں اختیار آلا بݨاوݨ

## حوالہ جات

ونکی:تائیوان وِچ زنانیاں
ونکی:تائیوانی زنانیاں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
تاجکستان وِچ زنانیاں

[thumb|ݙو [تاجک چھوہِرِیں]]
تاجکستان وِچ زنانیاں (اردو: تاجکستان میں خواتین) (انگریزی: Women in Tajikistan) دی عام حیاتی وِچ حِصّے داری دا اَغاز وݙّی حد توڑِیں اِیں ویلے دی مرہونِ منّت ہِے جِہڑیلے اُوہ سوویت ڳَٹھ دا حِصّہ رِیہا ہئی۔ ١٩٣٠ء دے ݙہاکے وِچ سوویت اربابِ مجاز نے اِیں علاقے وِچ زنانیاں دی برابر حِصّے داری دی مہم دا اَغاز یکِیتا، جیویں جو اِیہ مہماں ٻئے وسط ایشیاء دے مُلخاں وِچ چھیڑیاں ڳئیاں ہَن۔ اَغاز وِچ اِنّھاں اقدامات دی کڑی مخالفت کِیتی ڳئی ہئی۔ جیویں: اَغاز اَغاز وِچ برسرِ عام بے نقاب آوݨ آلی زنانیاں دا سماجی مقاطعہ کِیتا ڳیا یا وَل کُجھ جائیں اُتے ہِک کَم کِیتے زنانیاں دا ناموسی قتل کِیتا ڳیا ہئی۔ جاں جو اِیہ صورتِ حال بدلدی ڳئی اَتے ہولے ہولے حیاتی دے ہر عام شعبے وِچ زنانیاں دی حِصّہ داری قبولیّت دا درجہ پاوݨ لڳی۔

## جدید سرکاری اڳواݨی خطوط
تاجکستان دی حکومت نے ہِک کتاب چھاپی ہِے جین٘دے وِچ زنانیاں کوں اِیہ ݙسایا ڳیا ہِے جو اِنّھاں کوں کیا پاوݨاں چاہِیدا ہِے اَتے کیا نئیں۔ اِیں کتاب وِچ انجو انج پُکھ ہِن جِنّھاں وِچ زنانیاں کوں کَم اُتے ون٘ڄݨ ویلے، قومی اَتے سرکاری ناغیاں دے موقع اُتے، شادیاں اَتے ہفتہ وار ناغیاں تئیں دے موقعیاں اُتے پاوݨ کِیتے کپڑیاں دے بارے وِچ ݙسایا ڳیا ہِے۔

## حجاب اُتے پابندی
٢٠١٦ء وِچ تاجکستان وِچ اسلامی حجاب اُتے پابندی لاء ݙِتّی ڳئی۔ تاجکستان دے وزیرِ ثقافت شمس الدین نے نقاب اُتے پابندی دی توجیہہ پیش کرین٘دے ہوئے آکھیا جو ہر کوئی نقابی زنانیاں کوں تشویش آلی اَکھ نال ݙیہدا ہِے اَتے اِیہ سُچین٘دا ہِے جو اُنّھاں نے کوئی شے ناں لُکائی ہووے۔

اِتّھوں دی حکومت نے ݙاڑھی رکّھݨ، حج کرݨ اَتے زنانیاں دے حجاب پاوݨ اُتے پابندی لاء رکّھی ہِے۔ نجی چینل دے مطابق حکومت دی طرفُوں نوجواناں کوں ݙاڑھی رکّھݨ، زنانیاں کوں حجاب کرݨ، حج اُتے ون٘ڄݨ اَتے ٻالاں دے عربی ناں رکّھݨ اُتے وی پابندی ہِے جاں جو تاجک حکومت دی طرفُوں ݙاڑھی رکّھݨ آلے جؤاناں کوں اِیں جُرم دی پاداش وِچ ݙُکھ ݙے تے قتل وِی کِیتا ڳیا ہِے۔  

## ٻِیا ݙیکھو

* ایشیاء وِچ زنانیاں
* زنانیاں دے حقوق
* اسلامی حجاب

## حوالہ جات

ونکی:تاجکستان وِچ زنانیاں
ونکی:تاجک زنانیاں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس