وال لوگسڈن فچ

### وال لوگسڈن فچ
وال لوگسڈن فچ (10 مارچ ، 1923 – 5 فروری ، 2015) ہک امریکی نیوکلیئر فزکس دان ہا جینکوں اپݨے ساتھی محقق جیمز کرونن دے نال ، 1980 وچ فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ہک 1964 دے تجربے کیتے جیڑھا بروکہیون نیشنل لیبارٹری وچ الٹرنیٹنگ گریڈینٹ سنکروٹرون استعمال کر تے ثابت کریندا ہا جو کجھ سب ایٹمی رد عمل بنیادی سمیٹری اصولاں تے عمل کائنی کریندے ۔ خاص طور تے ، انہاں K۔میسونز دے زوال دا جائزہ گھن تے ، ثابت کیتا جو الٹا چلایا ونڄݨ والا رد عمل اصل رد عمل دے رستے تے واپس نئیں ویندا ، جیڑھا ݙکھیندا ہا جو سب ایٹمی ذرات دے رد عمل وقت کیتے لاتعلق نئیں ۔ ایں طراں سی پی دی خلاف ورزی دا مظہر دریافت تھیا ۔ ایں ایں عقیدے کوں ختم کر ݙتا جیڑھا فزکس داناں کوں ہا جو قدرتی قوانین سمیٹری ولوں چلائے ویندے ہن ۔

میریمین ، نیبراسکا دے نیڑے ہک مویشی فارم وچ پیدا تھیوݨ والا ، فچ WWII دے دوران یو ایس آرمی وچ بھرتی تھیا ، تے نیو میکسیکو وچ لاس الاموس لیبارٹری وچ مین ہیٹن پروجیکٹ تے کم کیتا ۔ بعد وچ انہاں میک گل یونیورسٹی توں گریجویشن کیتی ، تے 1954 وچ کولمبیا یونیورسٹی توں فزکس وچ پی ایچ ڈی مکمل کیتی ۔ او 1954 توں 2005 وچ اپݨی ریٹائرمنٹ تئیں پرنسٹن یونیورسٹی دی فیکلٹی دا رکن ہا ۔ 

### ابتدائی زندگی
وال لوگسڈن فچ 10 مارچ ، 1923 کوں میریمین ، نیبراسکا دے نیڑے ہک مویشی فارم وچ پیدا تھیا ، فریڈ فچ دا سب توں چھوٹا بچہ ، ہک مویشی پالݨ والا ، تے انہاں دی بیوی فرانسس نی لوگسڈن ، ہک سکول ٹیچر ۔ انہاں دا ہک وݙا بھرا تے بھیݨ ہئی ۔ خاندانی فارم تقریباً 4 مربع میل (10 کلومیٹر 2) سائز دا ہا ۔ فارم چھوٹا ہا؛ انہاں دے والد افزائشی مویشی پالݨ وچ مہارت رکھدے ہن ۔ انہاں دی پیدائش دے فوراً بعد ، انہاں دے والد گھوڑے تے سواری دے ہک حادثے وچ بری طراں زخمی تھی ڳئے تے ہݨ او اپݨے فارم تے کم نئیں کر سڳدے ہن ، ایں واسطے خاندان قریبی قصبے گورڈن ، نیبراسکا منتقل تھی ڳیا ، جتھاں انہاں دے والد انشورنس دے کاروبار وچ شامل تھی ڳئے ۔ اتھاں انہاں سکول وچ شرکت کیتی ، 1940 وچ گورڈن ہائی سکول توں ویلیڈیکٹوریئن دے طور تے گریجویشن کیتی ۔ 

### مین ہٹن پروجیکٹ
فچ ترائے سال چاڈرون سٹیٹ کالج وچ شرکت کیتی ، ول نارتھ ویسٹرن یونیورسٹی منتقل تھی ڳیا ۔ ایہ WWII دے دوران ہا؛ انہاں دی پڑھائی 1943 وچ یو ایس آرمی وچ بھرتی تھیوݨ دی وجہ توں رکاوٹ بݨ ڳئی ۔ بنیادی تربیت مکمل کرݨ دے بعد ، انہاں آرمی سپیشلائزڈ ٹریننگ پروگرام دے تحت تربیت کیتے کارنیگی انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی بھیڄا ڳیا ۔ ایں پروگرام دے تحت ، تقریباً 200,000 سپاہی شدید کورسز کیتے کالجاں وچ شرکت کریندے ہن ۔ فچ جنگ دی افرادی قوت دی ضروریات ٻہوں ودھ تھیوݨ توں پہلے ہک سال توں وی گھٹ پروگرام وچ ہا ، تے فوج پروگرام ختم کر ݙتا ۔ ASTP دے ٻہوں سارے سپاہیاں کوں جنگی یونٹس وچ پوسٹ کیتا ڳیا ، پر فچ انہاں سو دے قریب ASTP سپاہیاں وچوں ہک ہا جیڑھے اسپیشل انجینئر ڈیٹیچمنٹ (SED) وچ شامل تھئے ، جیڑھا مین ہیٹن پروجیکٹ کوں ٻہوں ضروری تکنیشین فراہم کریندا ہا ۔

فوج فچ کوں مین ہیٹن پروجیکٹ دی لاس الاموس لیبارٹری ، نیو میکسیکو بھیڄا ۔ 1944 دے ادھ تئیں ، لاس الاموس وچ تقریباً ہک تہائی تکنیشین SED توں ہن ۔ اتھاں انہاں دی ملاقات فزکس دے ٻہوں سارے عظیم لوکاں نال تھئی جنہاں وچ نیلز بوہر ، جیمز چیڈوک ، اینریکو فرمی ، ایزڈور آئزک ربی ، برونو روسی ، ایمیلیو سیگری ، ایڈورڈ ٹیلر تے رچرڈ سی ٹولمین شامل ہن ، کجھ معاملیاں وچ انہاں دے پڑھائے ڳئے فزکس کورسز وچ شرکت کریندے ہن ۔ انہاں برطانوی مشن دے رکن ارنسٹ ٹٹرٹن دی سربراہی وچ گروپ وچ کم کیتا ، تے تجرباتی فزکس دیاں تکنیکاں نال چنڳی طراں واقف تھی ڳیا ۔ انہاں فرضی ایٹم بمباں دی ڈراپ ٹیسٹنگ وچ حصہ گھدا جیڑھا ویندوور آرمی ایئر فیلڈ تے نیول آکسیلیری ایئر سٹیشن سالٹن سی وچ کیتا ڳیا ہا ، تے ٹرینیٹی سائٹ تے کم کیتا ، جتھاں انہاں 16 جولائی ، 1945 کوں ٹرینیٹی نیوکلیئر ٹیسٹ ݙٹھا ۔ انہاں کوں 1946 وچ فوج توں فارغ کر ݙتا ڳیا ۔ انہاں ہک سال ٻیا لاس الاموس وچ بطور شہری کم جاری رکھیا تاں جو پیسے کما سڳن ۔ او 1948 دے ہنالے وچ مختصر طور تے لاس الاموس واپس ڳیا ۔ 

### تعلیمی کیریئر
جنگ دے تجربات فچ کوں فزکس دان بݨݨ دا فیصلہ کرݨ تے مجبور کیتا ۔ لاس الاموس وچ فزکس ڈویژن دے سربراہ رابرٹ باچر انہاں کارنیل یونیورسٹی وچ گریجویٹ اسسٹنٹ شپ دی پیشکش کیتی ، پر پہلے انہاں کوں اپݨی انڈر گریجویٹ ڈگری مکمل کرݨ دی ضرورت ہئی ۔ نارتھ ویسٹرن یا کارنیگی میلن واپس ونڄݨ دی بجائے ، انہاں میک گل یونیورسٹی وچ داخل تھیوݨ دا انتخاب کیتا ، جیڑھا ٹٹرٹن تجویز کیتا ہا ۔ فچ 1948 وچ میک گل توں الیکٹریکل انجینئرنگ وچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی ۔ جیری کیلوگ دی صلاح تے ، جیڑھا کولمبیا یونیورسٹی وچ ربی دا شاگرد ہا ، تے لاس الاموس وچ ہک ڈویژن ہیڈ ہا ، فچ کولمبیا وچ اپݨی ڈاکٹریٹ دی تعلیم حاصل کرݨ دا فیصلہ کیتا ۔ کیلوگ انہاں کیتے ربی کوں ہک تعارفی خط لکھیا ۔ جیمز رین واٹر انہاں دے تعلیمی سپروائزر بݨ ڳئے ۔ رین واٹر انہاں جان ویلر دا ہک پیپر ݙتا جیڑھا میو۔میسک ایٹم دے بارے وچ ہا ، ایٹم جِنہاں وچ ہک الیکٹران کوں میون نال تبدیل کر ݙتا ویندا ہے ۔ ایہ کݙاہیں مشاہدہ نئیں کیتے ڳئے ہن؛ او مکمل طور تے نظریاتی ہن تے کوئی ثبوت کائنا ہا جو او موجود ہن ، پر انہاں ہک چنڳاں تھیسس موضوع بݨایا ۔

فچ میو۔میسک ایٹم توں خارج تھیوݨ والی گاما شعاعاں کوں ماپݨ کیتے ہک تجربہ ڈیزائن تے بݨایا ۔ جیویں جو پتہ چلا ، ایہ انہاں کوں ڳولݨ دا ہک چنڳاں وقت ہا ۔ کولمبیا حال ہی وچ نیوس لیبارٹریز وچ ہک سائیکلوٹرون شروع کیتا ہا جیڑھا میونز پیدا کر سڳدا ہا؛ رابرٹ ہوفسٹیڈر تھیلیم ایکٹیویٹڈ سوڈیم آئوڈائڈ گاما رے ڈیٹیکٹر تیار کیتا ہا؛ تے الیکٹرانکس وچ جنگ ویلھے دیاں ترقیاں اجزاء وچ ترقیاں پیدا کیتیاں جیویں جو نویں فوٹو ٹیوبز جیڑھے اینکوں سارا کوں ہک نال ڳنڈھݨ کیتے ضروری ہن ۔ شروع وچ کجھ نہ ملا ، پر رین واٹر تجویز کیتا جو تلاش کوں ویلر ولوں اوں ویلھے دے قبول شدہ ایٹمی نیوکلیئس دے رداس دے سائز دی بنیاد تے 1.4 ضرب 10 −15 میٹر دے آس پاس دی پیش گوئی شدہ توانائی دی حد توں ٻاہر ودھایا ونڄے ۔ جݙاں ایہ کیتا ڳیا ، تاں انہاں کوں او ملیا جیڑھا او ڳولیندے پئے ہن ، ایں عمل وچ دریافت کیتا جو نیوکلیئس 1.2 ضرب 10 −15 میٹر دے قریب ہے ۔ انہاں 1954 وچ اپݨی پی ایچ ڈی مکمل کیتی ، انہاں دا تھیسس "میو۔میسونک ایٹم توں ایکس ریز دا مطالعہ" تے ہا ۔ ایہ تھیسس نومبر 1953 وچ فزیکل ریویو وچ شائع تھیا ہا ۔

1949 وچ فچ ایلیس کننگھم نال شادی کیتی ، ہک سیکرٹری جیڑھی کولمبیا وچ لیبارٹری وچ کم کریندی ہئی ۔ انہاں دے ݙو پتر ہن ۔ ایلیس 1972 وچ فوت تھی ڳئی ، تے 1976 وچ انہاں ڈیزی ہارپر شارپ نال شادی کیتی ، ایں طراں انہاں کوں ݙو مِتریاں دھیاں تے ہک مِترا پتر حاصل تھیا ۔ ڈاکٹریٹ حاصل کرݨ دے بعد ، فچ دی دلچسپی عجیب ذرات تے K میسونز تے منتقل تھی ڳئی ۔ 1954 وچ او پرنسٹن یونیورسٹی دی فزکس فیکلٹی وچ شامل تھیا ، جتھاں انہاں اپݨا باقی دا کیریئر گزارا ۔ او 1969 توں 1976 تئیں فزکس دے 1909 پروفیسر ، 1976 توں 1982 تئیں سائرس فوگ بریکٹ پروفیسر آف فزکس ، تے 1982 توں 1993 تئیں جیمز ایس میک ڈونیل ڈسٹنگوئشڈ یونیورسٹی پروفیسر آف فزکس ہا ، جݙاں او ریٹائر تھیا تے پروفیسر دے عہدے نال وزیٹنگ لیکچرر دی پوزیشن سنبھالی ترائے سال کیتے ایمریٹس سٹیٹس گھنݨ توں پہلے ۔ او 1976 توں 1981 تئیں فزکس ڈیپارٹمنٹ دا چیئر ہا ۔

فچ اپݨی ٻہوں ساری تحقیق بروکہیون نیشنل لیبارٹری وچ کیتی ، جتھاں انہاں دی ملاقات جیمز کرونن نال تھئی ۔ ݙونہاں رات کوں برج کھیݙدے ہن جݙاں او کاسموٹرون دے ݙاہ تیاب تھیوݨ دا انتظار کریندے ہن ۔ کرونن ہک نویں قسم دا ڈیٹیکٹر ، ہک سپارک چیمبر سپیکٹرو میٹر بݨایا ہا ، تے فچ محسوس کیتا جو ایہ K میسونز (ہݨ کاؤنز دے ناں نال ڄاݨے ویندے ہن) نال تجربات کیتے بہترین ہوسی ، جیڑھا ییل یونیورسٹی دے فزکس دان رابرٹ ایڈائر تجویز کیتا ہا جو دلچسپ خصوصیات ہن جِنہاں دی تحقیق کرݨ دے قابل ہے ۔ او یا تاں مادہ یا اینٹی میٹر وچ زوال پزیر تھی سڳدے ہن ۔ ݙو ساتھیاں ، جیمز کرسٹینسن تے رینے ٹورلے دے نال ، انہاں بروکہیون وچ الٹرنیٹنگ گریڈینٹ سنکروٹرون تے اپݨا تجربہ قائم کیتا ۔ انہاں ہک غیر متوقع نتیجہ دریافت کیتا ۔ نیوٹرل K میسونز دا زوال CP سمیٹری دا احترام نئیں کریندا ہا ۔ K میسون جیڑھے پوزیٹرون وچ زوال پزیر تھیندے ہن او انہاں میسونز نالوں تیزی نال اینجھا کریندے ہن جیڑھے الیکٹران وچ زوال پزیر تھیندے ہن ۔ ایں نتیجے دی اہمیت کوں فوری طور تے نئیں سمجھیا ڳیا؛ پر جیویں جو بگ بینگ دے ثبوت جمع تھیندے ڳئے ، آندرے سخاروف 1967 وچ محسوس کیتا جو ایہ وضاحت کریندا ہے جو کائنات وݙی حد تئیں مادہ نال کیوں بݨی ہے نہ جو اینٹی میٹر نال ۔ سادہ لفظاں وچ انہاں "فزکس دان دے سوال دا جواب ڳول ڳیا ہا 'اساں کیوں موجود ہیں؟'" ایں دریافت کیتے ، فچ تے کرونن کوں 1980 وچ فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔

نوبل انعام دے علاو ، فچ کوں 1968 وچ ارنسٹ اورلینڈو لارنس ایوارڈ ، 1976 وچ جان پرائس ویدرِل میڈل تے 1993 وچ نیشنل میڈل آف سائنس وی ملیا ۔ او بلیٹن آف دی ایٹمی سائنٹسٹس تے جیسن دفاعی مشاورتی گروپ دے بورڈ آف سپانسرز دا رکن ہا ۔ او 1964 وچ امریکن فزیکل سوسائٹی دا فیلو تے 1966 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز تے امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز ݙونہاں دا رکن منتخب تھیا ۔ 1981 وچ فچ ورلڈ کلچرل کونسل دا ہک بانی رکن بݨ ڳیا تے امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ حاصل کیتا ۔ او 1988 توں 1989 تئیں امریکن فزیکل سوسائٹی دا صدر ہا ، تے انہاں ٻہوں ساری سرکاری سائنس تے سائنس پالیسی کمیٹیاں وچ خدمات انجام ݙتیاں ، جِنہاں وچ 1970 توں 1973 تئیں صدر دی سائنس مشاورتی کمیٹی وی شامل ہے ۔