پنجاب دی شان اچ سید عطا اللہ شاہ بخاری سئیں دی مثنوی

سید عطا اللہ بخاری دا سارے جڳ جہان ءِ چ ہک ٻہوں وݙا ناں اے۔ انہائیں دی ماء ٻولی پنجابی ہئی۔ امرتسر وچ پیدا تھئے پر پنجاب دے کردار توں ایجھے کھٹے تھئے جو ملتان آ ڳئے تے ملتان رہݨ تے ملتان دفن تھیوݨ پسند فرمایا۔ پنجاب بارے انہاندی فارسی نظم انہائیں دی کتاب ’’ ساطعہ ‘‘ دے صفحہ نمبر 13 تے موجود اے۔ نظم دے تلے انہائیں ہک نوٹ لکھئے جئیں ءِ چ شاہ صیب فرمائے جو پنجاب جیرھے جیرھے مذہبی تے سیاسی طوفان اُٹھائین ایندے نال ایہہ دھرتی دوزخ آنگے تھی ڳئی اے ، توݨیں جو اڄ اتھائیں کجھ چنڳے لوک وی پیدا تھین پر اکثریتی لوکیں جو بدتوں بدتوں تحریکاں چلائین انہائیں نال خبیث توں خبیث فتنے اتھائیں کھنڈیے ، پنجاب فرنگیاں دا مدد گار بݨئے تے اتھاؤں ودھئے پھلئے ۔ مرزایت تے چکڑالویت وی اتھاؤں اُٹھی۔ انہائیں لعنتیں دی وجہ توں تحریک آزادی برباد تھئی اے ۔

پنجاب انگریز سامراج داعیش گھر تے غرداریں دی پناہ بݨ ڳے تاں ول اے پنجاب مولانا غنیمتہ دا ’’ حسن تے عشق ‘‘ آلا پنجاب نی تھی سڳدا ۔ ایں خیال نال بستر تے سُتے سُتے میں کاغذ ، پنسل جیرھے جو میݙے سرہاݨے نال ہمیش پے ہوندن چا تے بخار دی حالت تے غم تے صدمے دی کیفیت نال اے ’’ مثنوی ‘‘ لکھ چھوڑی اے جو زبان بیان تے مضمون دے لحاظ نال ’’غنیمتہ ‘‘ دا خطرناک جواب اے تے اڳوں کیتے تاں بحمد للہ! آکھ سڳدوں جو ایں انداز وچ لکھݨ سانگے قلم بھن تے رکھ ݙتے ، ہُݨ جئیں ءِ چ ہمت اے لکھدا رہے ، فقیر اپݨا کم کر چھوڑے ۔ 

اے ہن سئیں سید عطا اللہ شاہ بخاری دیاں ڳالھیں ، ہُݨ تساں شاہ صیب دی شہرہ آفاق نظم پڑھو۔ فارسی نہ ڄاݨݨ آلئیں سانگے سرائیکی ترجمہ وی نال کر چھوڑیئے۔

## نظم
نہ دیدم کِشورے مردود و مُرتاب

بشو میہائے کُفر آباد پنجاب

میں ایجھی مردود تے لعتنی زمین کتھائیں کائنی ݙٹھی جیجھی نحسوتیں تے کفر نال بھری ہوئی زمین پنجاب دی ہے۔

چہ مُلکے ، ننگ و عار ہفت کشور

ز شرق و غرب بادش خاک برسر

ایہ کیا ملک ہے، ست بر اعظمیں دا ننگ تے عار ہے، پوادھ تے پچادھی دی خاک ایندے سر تے ہے۔

خمیر طینتش مردم کشیہا

زقتل مسلمش باشد خوشیہا

ایں دی مٹی دا خمیر انسانیں دا قتل عام ہے۔ مسلمان دے قتل عام ءِ چ وی پنجاب دی خوشی اے ۔

چہ پیرانش مریدان فرنگی

لقب کافور و ذات پاک زنگی

پنجاب دے پیر فرنگیاں دے مرید ہِن۔ ایہ ٻاہر توں چِٹے تے اندروں کالے ہِن۔

زنواب و رئیسانش چہ پرسی

سگ و سگ زادگاں کرسی بہ کرسی

پنجاب دے وݙے وݙے لوکاں دے بارے ءِ چ کیا پُچھدو۔ ایہ کتے کتیں دی اُلاد تے نسل در نسل کُتے ہِن۔

چُناں فرزند ناہموار زاید

کہ از خر قمیتش بر تر نیاید

جیویں جو پنجاب ولدالزنا پیدا تھیندے ہن تاں انہاں دی قیمت کھوتے جتنی وی کائنی ہوندی۔

چکداز لالہ اش خون مسلماں

ازونالاں حجاز و مصر و ایراں

پنجابیں دے منہ مسلمانیں دا خون پی تے لال ہن۔ پنجابیں دی وجہ توں حجاز مقدس، مصر تے ایران اساتوں ناراض ہِن۔

جوانانش غلامان فرنگی

پناہ شاں بدامان فرنگی

پنجاب دے نینگر فرنگیاں دے غلام ہِن ۔ انہاں دی پناہ گاہ فرنگیاں دے دامن ءِ چ ہے۔

چہ پنجاب ؟ آں فرنگی معسکر

معسکر راغلام احمد پیمبر

پنجاب کیا اے ؟ عالمی سامراج دی چھاوݨی ہے ، ایں چھاوݨی دا لیڈر غلام احمد قادیانی اے۔

فرنگی را معسکر ہست پنجاب

ضلالتہ را پیمبر ہست پنجاب

سامراج دی چھاوݨی پنجاب ہے۔ گمراہی دا پیمبر وی پنجاب ہے

فضا یش کفر ریزو کفر بیزاست

بآئین الٰہی درستیز است

پنجاب دی فضا کفر کھنڈیندی ہے تے کفر ودھیندی ہے ۔ پنجاب اللہ دے دین توں ہمیش جنگ کریندا آندے۔

بملک ہند شد ارض الکواسیس

نہ جاں محفوظ ونے مصئوں نوامیس

بر صغیر ءِ چ پنجاب ای جاسوسیں دی سرزمین ہے ۔ پنجاب ءِ چ نہ جان محفوظ ہے تے نہ ای عزت محفوظ ہے۔

زمینے فتنہ زائے فتنہ خیزے

کہ شیطاں پیش پایش سجدہ ریزے

پنجاب دی زمین فتنے دی سرزمین ہے۔ پنجاب دے سامھے تاں شیطان وی سجدہ ریز ہے۔

نظم بارے ٻیا کجھ آکھݨ دی لوڑ کونھی پر ہک ادھ ڳالھ میں اے کرݨ چہنداں جو تخت لہور دے حامی جیکر اے آکھن جو شاہ صیب سرائیکی وسیب کوں وی وچ مندے ݙتن ۔ اے ڳالھ ایں سانگے سچ کینھی جو سرائیکی وسیب پنجاب کائنی، پنجاب دا مقبوضہ حصہ ہے۔ شاہ صاحب اساں آلی کار جاگیرداریں ، تمنداریں تے وسیب دشمنیں نال ضرور نفرت کریندن پر دھرتی نال محبت کریندن۔ جیکر ایویں ہووے ہا تاں او اُتھاں رہݨ پسند نہ کرن ہا ول اے جو چوہدری غلام احمد قادیانی دا شاہ صیب جو ذکر فرمائے او پنجاب ءِ چ پیدا تھے۔ سب توں وݙی ڳالھ اے جو جتھاں شاہ صیب قادیانیں کوں سدھیاں سݨائن، اُتھاں انہاں چاچڑاں شریف دے خواجہ فریدسئیں کوں انہاں لوظیں وچ خراج عقیدت پیش فرمائے۔ خواجہ فرید سئیں دی شان ءِ چ سید عطا اللہ شاہ بخاری سئیں دی منقبت اے ہے۔

## منقبت
گل خنِ عشقِ چشتیاں پہ طپید

شعلہ اش خواجہ غلام فرید

سلسلہ چشت دے بزرگان دے عشق دی بھٹی جیں ویلھے گرم تھئی تاں ایں دا بھانبھڑ خواجہ غلام فرید بݨئے

ہر کہ از عشق جرعہ نہ چشید

اوچہ داند کہ چیست خواجہ فرید

جیں عشق دا ہک گُھٹ وی نی پیتا ، اوں کوں کیا پتہ جو خواجہ فرید کیا ہے؟

مرغِ فکرم ز آشیاں بہ پرید

نالہ ہائے فرید چوں بشنید

میݙی فکر دا پرندہ اوں ویلھے اپݨے آشیانے توں اُݙیا جیں ویلھے اوں خواجہ فرید توں نالے سُݨیے

رہبرِ عاشقانِ پاک سرشت

شاہد عشقانِ بزم وحید

خواجہ فریدؒ پاک سرشت عاشقیں دے رہبر تے بزمِ توحید دے پروانیں دے محبوب ہِن

ہر کسے سوں منزل است رواں

کیسے آں جار سید و کس رسید

عشق دی منزل دے پاسے چلݨ آلیاں ءِ چ کجھ مقصد پاتے ہِن تے کئی راہ ءِ چ ونڄیج ڳے ہِن

خواجہ در ذات آں جہاں پیوست

ہمچوں آں ذات نزد حبل الورید

خواجہ فرید ذاتِ حق ءِ چ ایویں ہے جیویں او ذات حق شاہ رگ دے نیڑے ہے

خواجہ راداند آں حبیب کہ او

جُرعہِ عشق پارہ پارہ درید

خواجہ فرید کوں اوہو محبوب سمجھدا ہے جیں ذاتِ پاک توں عشق دا ذائقہ چکھیا ہے

سرمہ چشم شدہ بخاری را

خاک پائے غلام فریدؒ

بخاری دی اکھیں دا سُرمہ ، خواجہ فرید ؒ دے غلام دی خاکِ پا تھئی ہے

ہر کہ بدگفت خواجہ مارا

ہست او بے گماں یزید پلید

جیں وی اسݙے خواجہ فرید دے بارے ءِ چ بد گمانی کیتی او بے شک یزید پلیت ہے

مسرت از دِل ندیم نرفت

کہ نصیبش ناشد نگاہِ فریدؒ

ندیم دے دل توں حسرت نہ ڳئی جو ایں دا نصیب ءِ چ نگاہِ فرید کیوں کائنی

## حوالہ
معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ