open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آگسٹے بیرنائیرٹ

## آگسٹے بیرنائیرٹ
آگسٹے میری فرانسوا بیرنائیرٹ (26 جولائی 1829 – 6 اکتوبر 1912) ہک بیلجیئم دے سیاستدان ہن جنہاں اکتوبر 1884 توں مارچ 1894 تئیں بیلجیم دے وزیراعظم دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ، اتے 1909 وچ نوبل امن انعام حاصل کیتا ۔ انہاں دی زندگی سیاست ، قانون ، اتے بین الاقوامی تعاون دے فروغ کیتے وقف ہئی ۔ انہاں بیلجیم دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا اتے امن دے قیام کیتے کوششاں کیتیاں ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
آگسٹے میری فرانسوا بیرنائیرٹ 26 جولائی 1829 کوں اوستینڈ ، بیلجیم وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک تعلیم یافتہ خاندان نال ہئی ۔ انہاں قانون دی تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ وکیل بݨ ڳئے ۔ بیرنائیرٹ ہک ذہین اتے قابل طالب علم ہن اتے انہاں قانون دے میدان وچ جلد ہی ناں پیدا کر لیا ۔ 

## سیاسی زندگی
آگسٹے میری فرانسوا بیرنائیرٹ اپݨی سیاسی زندگی دا آغاز لبرل پارٹی توں کیتا ۔ او 1878 وچ پارلیمنٹ دے رکن منتخب تھئے اتے جلد ہی اپݨی قابلیت اتے اثر و رسوخ دی وجہ توں مشہور تھی ڳئے ۔ 1884 وچ ، او بیلجیم دے وزیراعظم بݨئے اتے ݙاہ سال تئیں ایں عہدے تے فائز رہے ۔ 

## وزیراعظم دے طور تے کارنامے
آگسٹے میری فرانسوا بیرنائیرٹ ہک قابل اتے موثر وزیراعظم ہن ۔ انہاں بیلجیم وچ کئی اہم اصلاحات نافذ کیتیاں ، جنہاں وچ تعلیم ، زراعت ، اتے صنعت وچ بہتری شامل ہن ۔ انہاں بیلجیم دی اقتصادی ترقی کیتے وی کم کیتا ۔ انہاں دے دور حکومت وچ بیلجیم اقتصادی اتے سماجی طور تے ٻہوں ترقی کیتی ۔ 

## تعلیم وچ اصلاحات
بیرنائیرٹ تعلیم دے شعبے وچ اہم اصلاحات کیتیاں ۔ انہاں لازمی تعلیم دا قانون نافذ کیتا جیندے تحت ہر بچے کیتے تعلیم حاصل کرݨ ضروری قرار ݙتا ڳیا ۔ انہاں تعلیمی نظام کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کئی اقدامات کیتے ۔ 

## زراعت اتے صنعت وچ ترقی
بیرنائیرٹ زراعت اتے صنعت دی ترقی کیتے وی کم کیتا ۔ انہاں کساناں کیتے کئی منصوبے شروع کیتے اتے صنعتی ترقی کیتے وی اقدامات کیتے ۔ انہاں دی پالیسیاں دی وجہ توں بیلجیم دی زراعت اتے صنعت وچ نمایاں ترقی تھئی ۔ 

## بین الاقوامی تعاون اتے امن
آگسٹے میری فرانسوا بیرنائیرٹ بین الاقوامی تعاون دے پرجوش حامی ہن ۔ انہاں مختلف ملکاں دے درمیان دوستانہ تعلقات قائم کرݨ تے زور ݙتا ۔ انہاں بین الاقوامی امن کانفرنساں وچ شرکت کیتی اتے امن دے حق وچ تقریراں کیتیاں ۔ انہاں بین الاقوامی ثالثی دی حمایت کیتی اتے جنگ دے خلاف آواز بلند کیتی ۔ 

= نوبل امن انعام =
آگسٹے میری فرانسوا بیرنائیرٹ کوں 1909 وچ امن دے قیام وچ انہاں دے کم کیتے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی بین الاقوامی تعاون اتے امن دے فروغ کیتے کیتیاں ڳئیاں کوششاں دا آدر ہئی ۔ نوبل انعام بیرنائیرٹ دی اݨتھک محنت اتے انسانیت کیتے انہاں دی بے لوث خدمات دا ثبوت ہئی ۔ 

## موت اتے میراث
آگسٹے میری فرانسوا بیرنائیرٹ 6 اکتوبر 1912 کوں وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی موت نال دنیا ہک عظیم سیاستدان اتے امن پسند توں محروم تھی ڳئی ۔ پر انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہسی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی بین الاقوامی تعاون اتے امن دے قیام کیتے مشعل راہ ہن ۔ بیرنائیرٹ دی زندگی ایں ڳالھ دا ثبوت ہے کہ ہک شخص وی اپݨے عزم اتے ہمت نال دنیا کوں بدل سڳدا ہے ۔ 

آگسٹے میری فرانسوا بیرنائیرٹ ہک ہمہ جہت شخصیت دے مالک ہن ۔ او ہک سیاستدان ، قانون دان ، اتے امن کارکن ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی بیلجیم دی ترقی اتے امن دے قیام کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی اساݙے کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں کوں ہمیشاں ہک عظیم سیاستدان اتے امن دے علمبردار دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔ انہاں ثابت کیتا کہ سیاست دے ذریعے وی ملک کوں ترقی ݙتی ونڄ سڳدی ہے اتے امن دے قیام کیتے کوششاں کیتیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔
پال ہنری ڈی کانسٹنٹ

## پال ہنری بینجمن بالوئے ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ
پال ہنری بینجمن بالوئے ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ ، بیرن ڈی کانسٹنٹ ڈی ریبیک (22 نومبر 1852 – 15 مئی 1924) ، ہک فرانسیسی سفارتکار اتے سیاستدان ہن ، بین الاقوامی ثالثی دے وکیل اتے 1909 وچ نوبل امن انعام دے فاتح ہن ۔ انہاں دی زندگی امن ، تعاون ، اتے بین الاقوامی بھرا بھرپی دے فروغ کیتے وقف ہئی ۔ انہاں سفارتکاری ، سیاست ، اتے تحریراں دے ذریعے جنگ دے خلاف اتے امن دے حق وچ آواز بلند کیتی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
پال ہنری بینجمن بالوئے ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ 22 نومبر 1852 کوں فرانس وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک اعلٰی خاندان نال ہئی ۔ انہاں قانون دی تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ سفارتکاری وچ شمولیت اختیار کیتی ۔ ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ ہک ذہین اتے قابل طالب علم ہن اتے انہاں جلد ہی سفارتکاری دے میدان وچ ناں پیدا کر گھدا ۔ 

## سفارتکاری
پال ہنری بینجمن بالوئے ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ کئی سالاں تک فرانسیسی سفارت خانے وچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں مختلف ملکاں وچ سفیر دے طور تے کم کیتا اتے بین الاقوامی تعلقات کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں بین الاقوامی تعاون ، امن ، اتے عدم تشدد دی حمایت کیتی ۔ 

## سیاست
سفارتکاری دے نال نال ، ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ سیاست وچ وی سرگرم ہن ۔ او فرانسیسی پارلیمنٹ دے رکن وی چݨے ڳئے ۔ انہاں پارلیمنٹ وچ امن ، بین الاقوامی تعاون ، اتے ثالثی دی وکالت کیتی ۔ انہاں جنگ دے خلاف اتے امن دے حق وچ تقریراں کیتیاں ۔ انہاں امن دے قیام کیتے بین الاقوامی تعاون دی حمایت کیتی ۔ 

## بین الاقوامی ثالثی
پال ہنری بینجمن بالوئے ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ بین الاقوامی ثالثی دے ہک پرجوش حامی ہن ۔ انہاں مختلف ملکاں دے درمیان تنازعات کوں حل کرݨ کیتے ثالثی دی حمایت کیتی ۔ انہاں بین الاقوامی ثالثی عدالت دے قیام کیتے کوششاں کیتیاں ۔ انہاں دا خیال ہا کہ ثالثی نال جنگ دے امکانات کوں گھٹ کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔ 

## نوبل امن انعام
پال ہنری بینجمن بالوئے ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ کوں 1909 وچ انہاں دے امن دے کم کیتے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی بین الاقوامی تعاون اتے امن دے فروغ کیتے کیتیاں ڳئیاں کوششاں دا آدر ہئی ۔ نوبل انعام ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ دی اݨتھک محنت اتے انسانیت کیتے انہاں دی بے لوث خدمات دا ثبوت ہئی ۔ 

## موت اتے میراث
پال ہنری بینجمن بالوئے ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ 15 مئی 1924 کوں وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی موت نال دنیا ہک عظیم امن پسند اتے انسان دوست توں محروم تھی ڳئی ۔ پر انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہسی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی امن دے قیام کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں ثابت کیتا کہ امن دے قیام کیتے جدوجہد ہمیش جاری رہݨی چاہیدی ہے ۔ ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ دی زندگی ایں ڳالھ دا ثبوت ہے کہ ہک شخص وی اپݨے عزم اتے ہمت نال دنیا کوں بدل سڳدا ہے ۔ 

پال ہنری بینجمن بالوئے ڈی'ایسٹورنیلز ڈی کانسٹنٹ ہک ہمہ جہت شخصیت دے مالک ہن ۔ او ہک سفارتکار ، سیاستدان ، اتے امن کارکن ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی امن دے قیام اتے انسانیت دی خدمت کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی اساݙے کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں کوں ہمیشاں امن دے علمبردار دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔ انہاں ثابت کیتا کہ سفارتکاری اتے سیاست دے ذریعے وی امن دے پیغام کوں عام کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔
برتھا وون سوٹنر

## برتھا وون سوٹنر
بیرونس برتھا صوفی فیلیسیٹاس وون سوٹنر (9 جون 1843 – 21 جون 1914) ہک آسٹریا-بوہیمین نوبل تریمت ، امن پسند ، اتے ناول نگار ہن ۔ 1905 وچ ، او نوبل انعام جیتݨ والی ݙوجھی تریمت بݨیاں (میری کیوری دے بعد 1903 وچ) ، نوبل امن انعام حاصل کرݨ والی پہلی تریمت ، اتے پہلی آسٹرین اتے چیک فاتح ہن ۔ انہاں دی زندگی امن ، عدم تشدد ، اتے بین الاقوامی تعاون دے فروغ کیتے وقف ہئی ۔ انہاں اپݨے ناولاں ، مضامین ، اتے سماجی سرگرمیاں دے ذریعے جنگ دے خلاف اتے امن دے حق وچ آواز بلند کیتی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
برتھا وون سوٹنر 9 جون 1843 کوں پراگ وچ پیدا تھئیں ۔ انہاں دا تعلق ہک اعلٰی خاندان نال ہئی ۔ انہاں دے والد ہک فوجی افسر ہن ۔ برتھا ابتدائی تعلیم گھر وچ حاصل کیتی اتے بعد وچ ہک بورڈنگ سکول وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں کئی زباناں سیکھیاں اتے ادب ، فلسفہ ، اتے موسیقی وچ دلچسپی ݙتی ۔ 

## صحافت تے ادب
برتھا وون سوٹنر صحافت اتے ادب دے ذریعے امن دے پیغام کوں عام کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں کئی اخباراں اتے رسالیاں وچ مضامین لکھئے جنہاں وچ انہاں جنگ دے نقصانات اتے امن دی اہمیت تے روشنی پاتی ۔ انہاں کئی ناول وی لکھئے جنہاں وچ انہاں امن دے خیالات کوں پیش کیتا ۔ انہاں دا سب توں مشہور ناول ڈائی وافن نیدر (Lay Down Your Arms) ہے جیڑھا جنگ دے خلاف ہک طاقتور احتجاج ہے ۔ 

## امن دی تحریک وچ شمولیت
برتھا وون سوٹنر ہک پرجوش امن پسند ہن ۔ انہاں کئی امن تنظیماں وچ شمولیت اختیار کیتی اتے امن دے قیام کیتے سرگرمیاں وچ حصہ لیا ۔ انہاں بین الاقوامی امن کانفرنساں وچ شرکت کیتی اتے امن دے حق وچ تقریراں کیتیاں ۔ انہاں امن دے قیام کیتے بین الاقوامی تعاون دی حمایت کیتی ۔ 

## نوبل امن انعام
برتھا وون سوٹنر کوں 1905 وچ انہاں دے امن دے کم کیتے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی امن دے قیام کیتے کیتیاں ڳئیاں کوششاں دا آدر ہئی ۔ نوبل انعام وون سوٹنر دی اݨتھک محنت اتے انسانیت کیتے انہاں دی بے لوث خدمات دا ثبوت ہئی ۔ 

## ڈائی وافن نیدر امن دا پیغام
برتھا وون سوٹنر دا ناول ڈائی وافن نیدر (Lay Down Your Arms) انہاں دی سب توں اہم تصنیف ہے ۔ ایہ ناول جنگ دے خلاف ہک طاقتور احتجاج ہے ۔ ناول وچ ہک اینجھی تریمت دی کہانی بیان کیتی ڳئی ہے جیڑھی جنگ دے دوران اپݨے پیارےاں کوں کھو ݙیندی ہے اتے امن دی وکالت کرݨ لگدی ہے ۔ ایہ ناول پوری دنیا وچ مقبول تھیا اتے ایندے نال امن دی تحریک کوں ہک نویں طاقت ملی ۔ 

## موت اتے میراث
برتھا وون سوٹنر 21 جون 1914 کوں وفات پا گئیں ۔ انہاں دی موت نال دنیا ہک عظیم امن پسند اتے انسان دوست توں محروم تھی ڳئی ۔ پر انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہسی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی امن دے قیام کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں ثابت کیتا کہ امن دے قیام کیتے جدوجہد ہمیش جاری رہݨی چاہیدی ہے ۔ برتھا وون سوٹنر دی زندگی ایں ڳالھ دا ثبوت ہے کہ ہک شخص وی اپݨے عزم اتے ہمت نال دنیا کوں بدل سڳدا ہے ۔ 

برتھا وون سوٹنر ہک ہمہ جہت شخصیت دی مالک ہن ۔ او ہک ناول نگار ، صحافی ، امن پسند ، اتے سماجی کارکن ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی امن دے قیام اتے انسانیت دی خدمت کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی اساݙے کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں کوں ہمیشاں امن دی علمبردار دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔ انہاں ثابت کیتا کہ تریمتیں وی امن دے قیام وچ اہم کردار ادا کر سڳدیاں ہن ۔
تھیوڈور روزویلٹ

## تھیوڈور روزویلٹ
تھیوڈور روزویلٹ جونیئر (27 اکتوبر 1858 – 6 جنوری 1919) ، جنہاں کوں ٹیڈی یا ٹی آر دے ناں نال وی ڄاݨیا ویندا ہے ، ریاستہائے متحدہ امریکہ دے چھویہویں صدر ہن ، جنہاں 1901 توں 1909 تئیں خدمات انجام ݙتیاں ۔ روزویلٹ ایندے توں پہلا نیویارک دی سیاست وچ شامل ہن ، جنہاں وچ ݙو سال تئیں ریاست دے تیتریویں گورنر دے طور تے خدمات انجام ݙیوݨ وی شامل ہا ۔ انہاں 1901 وچ صدر ولیم میک کنلے دے ماتحت پنجویہویں نائب صدر دے طور تے چھ مہینے خدمات انجام ݙتیاں ، میک کنلے دے قتل دے بعد صدارت سنبھالی ۔ صدر دے طور تے ، روزویلٹ ریپبلکن پارٹی دے رہنما دے طور تے ابھرے اتے اینٹی ٹرسٹ اتے پروگریسو پالیسیاں کیتے ہک محرک قوت بݨ ڳئے ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
تھیوڈور روزویلٹ 27 اکتوبر 1858 کوں نیویارک شہر وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک امیر اتے بااثر خاندان نال ہئی ۔ انہاں دے والد ہک کامیاب کاروباری شخص ہن اتے انہاں دی والدہ ہک سماجی کارکن ہن ۔ روزویلٹ ابتدائی تعلیم گھر وچ حاصل کیتی اتے بعد وچ ہارورڈ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں قانون دی تعلیم وی حاصل کیتی ، پر انہاں دی دلچسپی سیاست وچ زیادہ ہئی ۔

## سیاسی زندگی دا آغاز
تھیوڈور روزویلٹ اپݨی سیاسی زندگی دی شروعات نیویارک اسٹیٹ اسمبلی توں کیتی ۔ او ہک اصلاح پسند سیاستدان ہن اتے انہاں کرپشن دے خلاف آواز بلند کیتی ۔ انہاں نیویارک شہر دے پولیس کمشنر دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں اتے پولیس ڈیپارٹمنٹ وچ اصلاحات کیتیاں ۔

## نائب صدارت اتے صدارت
1900 وچ ، تھیوڈور روزویلٹ ولیم میک کنلے دے نال نائب صدر دے عہدے کیتے انتخاب لڑے ۔ میک کنلے دوبارہ صدر منتخب تھئے ، اتے روزویلٹ نائب صدر بݨئے ۔ 1901 وچ ، میک کنلے دا قتل کر ݙتا گیا ، اتے روزویلٹ صدر بݨ ڳئے ۔

## صدر دے طور تے کارنامے
تھیوڈور روزویلٹ ہک طاقتور اتے اثر انگیز صدر ہن ۔ انہاں کئی اہم پالیسیاں نافذ کیتیاں ، جنہاں وچ اینٹی ٹرسٹ قوانین ، قدرتی وسائل دا تحفظ ، اتے مزدوراں دے حقوق دی حمایت شامل ہن ۔ انہاں پانامہ کینال دی تعمیر وی شروع کروائی ۔

## اینٹی ٹرسٹ قوانین
تھیوڈور روزویلٹ کئی وݙیاں کمپنیاں دے خلاف اینٹی ٹرسٹ قوانین نافذ کیتے جنہاں تے اجارہ داریاں قائم کرݨ دا الزام ہا ۔ انہاں یقین ݙیوایا کہ مارکیٹ وچ مسابقت برقرار رہے ۔

## قدرتی وسائل دا تحفظ
تھیوڈور روزویلٹ قدرتی وسائل دے تحفظ دے ہک پرجوش حامی ہن ۔ انہاں کئی نیشنل پارکس اتے جنگلات قائم کروائے ۔ انہاں قدرتی وسائل دی حفاظت کیتے اقدامات کیتے ۔

## مزدوراں دے حقوق
تھیوڈور روزویلٹ مزدوراں دے حقوق دی حمایت کیتی ۔ انہاں مزدوراں کیتے کم کرݨ دے حالات کوں بہتر بݨاوݨ کیتے قوانین پاس کروائے ۔

## پانامہ کینال
تھیوڈور روزویلٹ پانامہ کینال دی تعمیر شروع کروائی ۔ انہاں دا خیال ہا کہ ایہ کینال تجارت اتے سفر کیتے ٻہوں اہم ہے ۔

## خارجہ پالیسی
تھیوڈور روزویلٹ بین الاقوامی معاملات وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں روس اتے جاپان دے درمیان جنگ وچ ثالثی کیتی ۔ انہاں کئی ملکاں نال تجارتی معاہدے کیتے ۔

## نوبل امن انعام
1906 وچ ، تھیوڈور روزویلٹ کوں روس اتے جاپان دے درمیان جنگ وچ ثالثی کرݨ تے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ۔

## موت
تھیوڈور روزویلٹ 6 جنوری 1919 کوں وفات پا ڳئے ۔ انہاں کوں ریاستہائے متحدہ امریکہ دے عظیم ترین صدور وچوں ہک سمجھا ویندا ہے ۔

تھیوڈور روزویلٹ ہک ہمہ جہت شخصیت دے مالک ہن ۔ او ہک سیاستدان ، اصلاح پسند ، فوجی ، اتے مصنف ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی وچ کئی اہم کارنامے انجام ݙتے ۔ انہاں کوں ہمیشاں ہک طاقتور اتے اثر انگیز صدر دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔ انہاں دی قیادت اتے پالیسیاں ریاستہائے متحدہ امریکہ کوں ہک جدید ملک بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
پرمانینٹ انٹرنیشنل پیس بیورو

## پرمانینٹ انٹرنیشنل پیس بیورو
بین الاقوامی امن بیورو جیڑھا 1891 وچ قائم تھیا ، دنیا دی قدیم ترین بین الاقوامی امن فیڈریشنز وچوں ہک ہے ۔ تنظیم کوں 1910 وچ مختلف ملکاں دیاں امن سوسائٹیاں دے درمیان ہک کڑی دے طور تے کم کرݨ تے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ۔ 1913 وچ ، ہنری لا فونٹین کوں وی [انہاں دے کم کیتے] بین الاقوامی امن بیورو دے سربراہ دے طور تے انعام ݙتا ڳیا ۔ 2012 تئیں ، یارہاں ٻئے نوبل امن انعام یافتگان IPB دے رکن ہن ۔ ایہ ادارہ امن دے قیام ، بین الاقوامی تعاون دے فروغ ، اتے جنگ دے خلاف جدوجہد وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔

## قیام تے ابتدائی دور
بین الاقوامی امن بیورو 1891 وچ قائم تھیا ہا ۔ ایندا مقصد دنیا بھر دیاں امن سوسائٹیاں کوں ہک پلیٹ فارم تے جمع کرݨ ہا تاں جو او امن دے قیام کیتے مشترکہ طور تے کم کر سڳن ۔ بیورو شروع توں ہی بین الاقوامی تعاون ، عدم تشدد ، اتے ثالثی دی حمایت کیتی ۔ ایں ادارے مختلف ملکاں دے درمیان تنازعات کوں حل کرݨ کیتے مذاکرات اتے مفاہمت کوں ودھاوݨ کیتے کوششاں کیتیاں ۔

## نوبل امن انعام
بین الاقوامی امن بیورو کوں 1910 وچ امن دے قیام وچ اہم کردار ادا کرݨ تے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ۔ ایہ انعام ادارے دی بین الاقوامی سطح تے امن دے فروغ کیتے کیتیاں ڳئیاں کوششاں دا آدر ہئی ۔ نوبل انعام ادارے دی اہمیت کوں مزید ودھا ݙتا اتے اینکوں بین الاقوامی سطح تے ہک معتبر ادارہ بݨا ݙتا ۔

## ہنری لا فونٹین دی قیادت
1913 وچ ، ہنری لا فونٹین کوں وی بین الاقوامی امن بیورو دے سربراہ دے طور تے انہاں دے کم کیتے نوبل امن انعام ݙتا ڳیا ۔ لا فونٹین بیورو دی قیادت کر تے اینکوں ہک فعال اتے موثر تنظیم بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں بین الاقوامی قانون ، ثالثی ، اتے عدم تشدد دی حمایت کیتی ۔

## ٻئے نوبل انعام یافتگان دی شمولیت
بین الاقوامی امن بیورو دی اہمیت دا اندازہ ایں ڳالھ توں لایا ونڄ سڳدا ہے کہ 2012 تئیں یارہاں ٻئے نوبل امن انعام یافتگان ایں ادارے دے رکن ہن ۔ ایں ڳالھ توں پتہ چلدا ہے کہ بین الاقوامی امن بیورو دنیا بھر دے امن پسنداں کیتے ہک اہم مرکز ہے ۔

## سرگرمیاں
بین الاقوامی امن بیورو دنیا بھر وچ امن دے قیام کیتے مختلف سرگرمیاں انجام ݙیندا ہے ۔ ایہ ادارہ بین الاقوامی امن کانفرنساں اتے سیمینارز دا انعقاد کریندا ہے جیندے وچ دنیا بھر دے امن پسند شرکت کریندن اتے امن دے مسائل تے تبادلہ خیال کریندن ۔ بیورو امن دے فروغ کیتے تحقیق وی کریندا ہے اتے کتاباں ، مضامین ، اتے رپورٹاں شائع کریندا ہے ۔ ایہ ادارہ مختلف ملکاں دیاں امن سوسائٹیاں دے درمیان رابطے کوں وی ودھاوݨ کیتے کم کریندا ہے ۔

## مستقبل
بین الاقوامی امن بیورو دنیا وچ امن دے قیام کیتے اپݨیاں کوششاں جاری رکھیسی ۔ ایہ ادارہ جنگ دے خلاف ، عدم تشدد دے حق وچ ، اتے بین الاقوامی تعاون دے فروغ کیتے کم کریندا رہسی ۔ بیورو دا مقصد دنیا کوں زیادہ پرامن اتے منصفانہ بݨاوݨ ہے ۔

بین الاقوامی امن بیورو ہک اہم بین الاقوامی تنظیم ہے جیڑھی امن دے قیام کیتے کم کریندی ہے ۔ ایہ ادارہ دنیا بھر دے امن پسنداں کیتے ہک مرکز ہے اتے ایندے ذریعے امن دے پیغام کوں عام کیتا ویندا ہے ۔
ہنری لا فونٹین

## ہنری لا فونٹین
ہنری لا فونٹین (22 اپریل 1854 – 14 مئی 1943) ، ہک بیلجیئم دے بین الاقوامی قانون دان اتے بین الاقوامی امن بیورو دے صدر ہن ۔ انہاں کوں 1913 وچ نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا کیوں جو اوہ یورپ وچ امن تحریک دے موثر رہنما ہن ۔ لا فونٹین دی زندگی امن ، بین الاقوامی تعاون ، اتے انسانیت دی خدمت کیتے وقف ہئی ۔ انہاں قانون ، سیاست ، اتے سماجی سرگرمیاں دے ذریعے امن دے پیغام کوں عام کیتا ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ہنری لا فونٹین 22 اپریل 1854 کوں بیلجیم وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک تعلیم یافتہ خاندان نال ہئی ۔ انہاں قانون دی تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ وکیل بݨ ڳئے ۔ لا فونٹین ہک ذہین اتے قابل طالب علم ہن اتے انہاں قانون دے میدان وچ جلد ہی ناں پیدا کر گھدا ۔

## قانون دان تے امن پسند
ہنری لا فونٹین ہک مشہور بین الاقوامی قانون دان ہن ۔ انہاں بین الاقوامی قانون دے مختلف پہلوواں تے تحقیق کیتی اتے اہم دستاویزات تیار کیتیاں ۔ انہاں دی تیار کردہ دستاویزات بین الاقوامی قانون دی تشکیل اتے ایندے نفاذ وچ اہم کردار ادا کریندیاں ہن ۔ لا فونٹین امن دے پرجوش حامی وی ہن ۔ انہاں جنگ دے نقصانات تے روشنی پاتی ہے اتے امن دی اہمیت تے زور ݙتا ہے ۔ انہاں مختلف ملکاں دے درمیان تنازعات کوں حل کرݨ کیتے مذاکرات اتے ثالثی دی حمایت کیتی ہے ۔

## بین الاقوامی امن بیورو
ہنری لا فونٹین بین الاقوامی امن بیورو دے صدر ہن ۔ ایہ تنظیم دنیا بھر وچ امن دے قیام کیتے کم کرݨ والیاں تنظیماں کوں ہک پلیٹ فارم مہیا کریندی ہے ۔ لا فونٹین بین الاقوامی امن بیورو دی قیادت کر تے امن دے فروغ کیتے اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں مختلف ملکاں دے درمیان مذاکرات اتے مفاہمت کوں ودھاوݨ کیتے کوششاں کیتیاں ۔ انہاں دا خیال ہا کہ بین الاقوامی تعاون نال جنگ دے امکانات کوں گھٹ کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔

## نوبل امن انعام
ہنری لا فونٹین کوں 1913 وچ امن دے قیام وچ انہاں دے کم کیتے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی بین الاقوامی تعاون اتے امن دے فروغ کیتے کیتیاں ڳئیاں کوششاں دا آدر ہئی ۔ نوبل انعام لا فونٹین دی اݨتھک محنت اتے انسانیت کیتے انہاں دی بے لوث خدمات دا ثبوت ہئی ۔

## سماجی سرگرمیاں
ہنری لا فونٹین ہک فعال سماجی کارکن وی ہن ۔ انہاں غریباں اتے مظلوماں دی مدد کیتی اتے سماجی ناانصافیاں دے خلاف آواز بلند کیتی ۔ انہاں مزدوراں دے حقوق دی حمایت کیتی اتے تریمتیں دی تعلیم کیتے کم کیتا ۔ انہاں ہمیشاں کمزور اتے پسماندہ طبقے دی حمایت کیتی اتے انہاں دے حقوق کیتے جدوجہد کیتی ۔

## موت اتے میراث
ہنری لا فونٹین 14 مئی 1943 کوں وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی موت نال دنیا ہک عظیم امن پسند اتے انسان دوست توں محروم تھی ڳئی ۔ پر انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہسی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی امن دے قیام کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں ثابت کیتا کہ امن دے قیام کیتے جدوجہد ہمیش جاری رہݨی چاہیدی ہے ۔ لا فونٹین دی زندگی ایں ڳالھ دا ثبوت ہے کہ ہک شخص وی اپݨے عزم اتے ہمت نال دنیا کوں بدل سڳدا ہے ۔

ہنری لا فونٹین ہک ہمہ جہت شخصیت دے مالک ہن ۔ او ہک قانون دان ، امن کارکن ، اتے سماجی مصلح ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی امن دے قیام اتے انسانیت دی خدمت کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی اساݙے کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں کوں ہمیشاں امن دے علمبردار دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔ انہاں ثابت کیتا کہ قانون ، سیاست ، اتے سماجی سرگرمیاں دے ذریعے وی امن دے پیغام کوں عام کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔
بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی

## بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی
بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی (ICRC) جنیوا ، سوئٹزرلینڈ وچ قائم ہک انسانی ہمدردی دی تنظیم ہے ، جیڑھی ترائے واری نوبل انعام جیت چکی ہے ۔ ایں تنظیم جنگ دے اصولاں دی تشکیل اتے انسانی ہمدردی دے اصولاں دے فروغ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ ریڈ کراس دنیا بھر وچ مصیبت زدہ لوکاں دی مدد کرݨ وچ پیش پیش رہی ہے ، اتے جنگ ، قدرتی آفات ، اتے ٻئے بحرانات دے دوران انسانیت دی خدمت کرݨ وچ ہمیشاں تیار رہی ہے ۔

## قیام تے بنیادی اصول
بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی دی بنیاد 1863 وچ رکھی ڳئی ہئی ۔ ایندا مقصد جنگ دے دوران زخمی تھیوݨ والیاں دی مدد کرݨ ہا ، قطع نظر انہاں دے قومیت یا جنگ وچ شامل تھیوݨ دے ۔ ریڈ کراس دے بنیادی اصول غیر جانبداری ، غیر جانبداری ، انسانیت ، آزادی ، رضاکارانہ خدمت ، عالمگیریت ، اتے اتحاد ہن ۔ ایہ اصول تنظیم کوں دنیا بھر وچ بلا امتیاز انسانیت دی خدمت کرݨ وچ مدد کریندن ۔

## جنگ وچ کردار
بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی جنگ دے دوران زخمی تھیوݨ والیاں دی مدد کریندی ہے ۔ ایہ جنگی قیدیاں نال وی ملاقات کریندی ہے اتے انہاں دی فلاح و بہبود کیتے کم کریندی ہے ۔ ریڈ کراس جنگ زدہ علاقیاں وچ طبی امداد ، خوراک ، اتے ٻیاں ضروری چیزاں پہنچاوݨ دا کم وی کریندی ہے ۔ ایہ تنظیم جنگ دے دوران انسانی حقوق دی خلاف ورزی کوں روکݨ کیتے وی کوششاں کریندی ہے ۔

## قدرتی آفات وچ کردار
بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی نہ صرف جنگ دے دوران بھل قدرتی آفات دے دوران وی مصیبت زدہ لوکاں دی مدد کریندی ہے ۔ زلزلے ، سیلاب ، طوفان ، اتے ٻیاں قدرتی آفات دے دوران ریڈ کراس متاثرہ لوکاں کیتے پناہ گاہواں قائم کریندی ہے ، انہاں کوں طبی امداد ݙیندی ہے ، اتے انہاں کیتے خوراک اتے ٻیاں ضروری چیزاں دا انتظام کریندی ہے ۔

## ترقی وچ کردار
بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی بین الاقوامی قانون دی ترقی وچ وی اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ ایہ تنظیم جنگ دے اصولاں دی تشکیل وچ پیش پیش رہی ہے ، جیڑھے جنگ دے دوران انسانیت دی حفاظت کوں یقینی بݨاوݨ کیتے بݨائے ڳئے ہن ۔ ریڈ کراس جنیوا کنونشنز دی تشکیل وچ وی اہم کردار ادا کیتا ہے ، جیڑھے جنگ دے دوران انسانی حقوق دے تحفظ کیتے ہن ۔

## نوبل انعام
بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی کوں ترائے واری نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ہے ۔ ایہ انعام تنظیم دی انسانیت دی بے لوث خدمت اتے امن دے قیام وچ اہم کردار ادا کرݨ تے ݙتا ڳیا ہے ۔ نوبل انعام ریڈ کراس دی اہمیت دا آدر ہے اتے اینکوں مزید حوصلہ ݙیندا ہے کہ او انسانیت دی خدمت جاری رکھے ۔

## مستقبل
بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی دنیا بھر وچ انسانیت دی خدمت جاری رکھیسی ۔ ایہ تنظیم جنگ دے دوران زخمی تھیوݨ والیاں دی مدد کرݨ ، جنگی قیدیاں نال ملاقات کرݨ ، قدرتی آفات دے دوران مصیبت زدہ لوکاں دی مدد کرݨ ، اتے بین الاقوامی قانون دی ترقی کیتے کم کرݨ جاری رکھیسی ۔ ریڈ کراس دا مقصد دنیا کوں زیادہ پرامن اتے انسانیت دوست بݨاوݨ ہے ۔

بین الاقوامی ریڈ کراس کمیٹی ہک عالمی سطح دی انسانی ہمدردی دی تنظیم ہے ، جیڑھی دنیا بھر وچ مصیبت زدہ لوکاں دی مدد کریندی ہے ۔ ایہ تنظیم جنگ دے دوران زخمی تھیوݨ والیاں دی مدد کریندی ہے ، جنگی قیدیاں نال ملاقات کریندی ہے ، قدرتی آفات دے دوران مصیبت زدہ لوکاں دی مدد کریندی ہے ، اتے بین الاقوامی قانون دی ترقی کیتے کم کریندی ہے ۔ ریڈ کراس انسانیت دی بے لوث خدمت دی ہک بہترین مثال ہے ۔
الفریڈ فرائیڈ

## الفریڈ ہرمین فرائیڈ
الفریڈ ہرمین فرائیڈ (11 نومبر 1864 – 4 مئی 1921) ہک آسٹرین یہودی امن پسند ، پبلسسٹ ، صحافی ، جرمن امن تحریک دے شریک بانی ، اتے 1911 وچ ٹوبیاس ایسر دے نال نوبل امن انعام دے فاتح ہن ۔ فرائیڈ ایسپیرانتو دے حامی وی ہن ۔ او ایسپیرانتو دی ہک نصابی کتاب اتے ہک ایسپیرانتو-جرمن اتے جرمن-ایسپیرانتو لغت دے مصنف ہن ، جیڑھی پہلی وار 1903 وچ شائع تھئی ہئی اتے 1905 وچ دوبارہ شائع تھئی ہئی ۔ فرائیڈ دی زندگی امن ، بین الاقوامی تعاون ، اتے لسانیات دے فروغ کیتے وقف ہئی ۔ انہاں صحافت ، تحریراں ، اتے لسانیات دے ذریعے امن دے پیغام کوں عام کیتا ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
الفریڈ ہرمین فرائیڈ 11 نومبر 1864 کوں آسٹریا وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک یہودی خاندان نال ہئی ۔ انہاں تعلیم حاصل کیتی اتے صحافت دا پیشہ اختیار کیتا ۔ فرائیڈ ہک ذہین اتے قابل نوجوان ہن اتے انہاں جلد ہی صحافت دے میدان وچ ناں پیدا کر گھدا ۔

## صحافت تے امن
الفریڈ ہرمین فرائیڈ صحافت دے ذریعے امن دے پیغام کوں عام کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں کئی اخباراں اتے رسالیاں وچ مضامین لکھئے جنہاں وچ انہاں جنگ دے نقصانات اتے امن دی اہمیت تے روشنی پاتی ۔ انہاں بین الاقوامی تعاون ، عدم تشدد ، اتے ثالثی دی حمایت کیتی ۔ فرائیڈ ہک بااثر صحافی ہن اتے انہاں دے مضامین عوام دی رائے کوں تشکیل ݙیوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## جرمن امن تحریک
الفریڈ ہرمین فرائیڈ جرمن امن تحریک دے شریک بانی ہن ۔ انہاں ایں تحریک دے ذریعے امن دے پیغام کوں عام کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں مختلف امن کانفرنساں وچ شرکت کیتی اتے امن دے حق وچ تقریراں کیتیاں ۔ فرائیڈ دا خیال ہا کہ جنگ انسانیت دا سب توں وݙا دشمن ہے اتے امن دے قیام کیتے ہر ممکن کوشش کرݨی چاہیدی ہے ۔

## ایسپیرانتو دے حامی
الفریڈ ہرمین فرائیڈ ایسپیرانتو دے ہک پرجوش حامی ہن ۔ انہاں دا خیال ہا کہ ایسپیرانتو ہک بین الاقوامی زبان دے طور تے دنیا کوں متحد کرݨ وچ مدد کر سڳدی ہے ۔ انہاں ایسپیرانتو دی ہک نصابی کتاب اتے ہک لغت وی لکھی ۔ فرائیڈ ایسپیرانتو دے فروغ کیتے ٻہوں کم کیتا اتے اینکوں ہک مقبول زبان بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## نوبل امن انعام
الفریڈ ہرمین فرائیڈ کوں 1911 وچ ٹوبیاس ایسر دے نال مشترکہ طور تے انہاں دے امن دے کم کیتے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی بین الاقوامی تعاون اتے امن دے فروغ کیتے کیتیاں ڳئیاں کوششاں دا آدر ہئی ۔ نوبل انعام فرائیڈ دی اݨتھک محنت اتے انسانیت کیتے انہاں دی بے لوث خدمات دا ثبوت ہئی ۔

## موت اتے میراث
الفریڈ ہرمین فرائیڈ 4 مئی 1921 کوں وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی موت نال دنیا ہک عظیم امن پسند اتے انسان دوست توں محروم تھی ڳئی ۔ پر انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہسی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی امن دے قیام کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں ثابت کیتا کہ امن دے قیام کیتے جدوجہد ہمیش جاری رہݨی چاہیدی ہے ۔ فرائیڈ دی زندگی ایں ڳالھ دا ثبوت ہے کہ ہک شخص وی اپݨے عزم اتے ہمت نال دنیا کوں بدل سڳدا ہے ۔

الفریڈ ہرمین فرائیڈ ہک ہمہ جہت شخصیت دے مالک ہن ۔ او ہک صحافی ، امن پسند ، لسانیات دان ، اتے مصنف ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی امن دے قیام اتے انسانیت دی خدمت کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی اساݙے کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں کوں ہمیشاں امن دے علمبردار دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔ انہاں ثابت کیتا کہ صحافت ، لسانیات ، اتے سماجی سرگرمیاں دے ذریعے وی امن دے پیغام کوں عام کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔
سرائیکی لوک دستکاریاں

لوک دستکاریاں، ہنر مندیاں تے فنون انسانی تہذیب و ثقافت دا ٻہوں وݙا ورثہ ہِن جِنہاں وِچ روز مَرّہ ورتاوݨ آلے برتن، کھاوݨ پیوݨ آلے برتن، پوشاک دیاں قِسماں تے روز مَرّہ لوڑ دیاں گھریلو مصنوعات شامل ہِن۔ خوراک تے پُوشاک انسان دی لوڑ ہِے۔ سرائیکی وسیب دے لوک اپݨا اوچھن (بِستر، کمبل وغیرہ) بݨاوݨ کیتے ٻکریاں بھیݙاں دی اُون توں دھاگہ ڈھیرے دے ذریعے خود تیار کریندن۔ ڈھیرا ہِک ہتھ نال پِھرݨ آلی چَرخی ہوندی ہِے۔ اِیندے ذریعے چلدے پِھردے وی کم کِیتا ون٘ڄ سڳدے۔ بھیݙ بکریاں دی اُون توں سویٹر، چادر، اَتے لُکار، دَسیسہ (چادر موٹی اُونی)، کھَتّھی (جیکٹ)، ݙوہڑ (وݙا کھیس)، لوری، گُونی، گَتھلی تیار تھیندن۔

ایندے علاوہ بھیݙ اَتے دنبے دی اُون گدّے، ٹوپیاں تے سِراݨے بݨاوݨ دے کم آندی ہِے۔ اُون دا دھاڳا لوک خود تیار کر گِھندن۔ اَتے کَپّاہ دا دھاڳا وی تِریمتیں خود گھر وِچ چَرخے دے ذریعے تیار کر گِھندن۔ ایہ گوٹیاں پاوُلی کُوں ݙے ݙِتّیاں ویندیاں ہِن جیہڑا کھݙّی دے ذریعے کپڑے دیاں مصنوعات تیار کرݨ ݙیندا ہِے۔

چَرخے دا تنا اَتے گوٹیاں بݨاوݨ تِریمتاں دی سَبھ توں وݙی گھریلو مصروفیت ہوندی ہئی، اِیں حوالے نال اے سرائیکی اَکھاݨ ٻہوں سبق آموز ہِے: "چیڑی دا جوڑ اون ڳئے، ہنگی مُول نہ وِتے" لَکڑ دیاں مصنوعات دَرکھان اَتے گھاڑو (لَکڑ دے کم تے نقش و نگار بݨاوݨ آلا) تیار کریندن۔ رہائش کیتے عام طور تے سرائیکی وسیب وِچ کوٹھا (کَمرا)، صُفّہ (برآمدہ)، سالح (کَچّا مکان)، بھورا (تہہ خانہ)، ماڑی (چوبارہ)، وساخ (ڈیرا)، پڑاہ (ٹِھہراؤ)، چُوکاندّھا (چار دیواری)، پِڑچھتّی (شیڈ)، بھاݨا (مَویشیاں دی جاء)، گُبّا (گُنبد)، گرٹرا (جھُگّی) وغیرہ ہوندیاں ہِن۔ اِنّہاں کُوں بݨاوݨ، سَنوارݨ اَتے جوڑݨ آلے اِسرو (مستری)، تھپرا (مِٹّی ڳارے توں سِلّھَاں اَتے گھر بݨاوݨ آلا)، سلھ بَند (سِلّھَاں بݨاوݨ آلا)، دَرکھان گھاڑو حِصّہ گِھندن۔ درکھاݨ چَھت دا پَنجرا اَڈّی کانجن، لڑے، کڑیاں، وِکے، ٹُوٹے، دَرسال، دروازے، داب (دروازے دا اُتِّلا حِصّہ) وغیرہ تیار کِیتا ویندے۔ اِیندے علاوہ اَندر سامان رکھݨ کیتے مُنہھیں (سامان رکھݨ دا سٹینڈ)، گھڑاونج (گھڑا رکھݨ دا سٹینڈ)، ہانڈی روٹی کیتے اَتے ٻہوݨ سُمݨ کیتے ہمّاچے اَتے کھٹڑے تیار کِیتے ویندے ہِن۔
لیون بورژوا

## لیون بورژوا
لیون وکٹر آگسٹ بورژوا (21 مئی 1851 – 29 ستمبر 1925) ہک فرانسیسی ریاستدان ہن ۔ انہاں دے خیالات ریڈیکل پارٹی کوں مختلف مسائل دے حوالے نال متاثر کیتا ۔ بورژوا دی زندگی سیاست ، سماجی اصلاحات ، اتے بین الاقوامی تعاون دے فروغ کیتے وقف ہئی ۔ انہاں فرانسیسی سیاست وچ اہم کردار ادا کیتا اتے انہاں دے نظریات ریڈیکل پارٹی دی تشکیل وچ مدد کیتی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
لیون وکٹر آگسٹ بورژوا 21 مئی 1851 کوں فرانس وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک تعلیم یافتہ خاندان نال ہئی ۔ انہاں قانون دی تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ سیاست وچ شمولیت اختیار کیتی ۔ بورژوا ہک ذہین اتے قابل طالب علم ہن اتے انہاں قانون دے میدان وچ جلد ہی ناں پیدا کر گھدا ۔ 

## سیاسی زندگی
لیون وکٹر آگسٹ بورژوا اپݨی سیاسی زندگی دا آغاز ریڈیکل پارٹی توں کیتا ۔ او ہک پرجوش ریڈیکل ہن اتے انہاں سماجی اصلاحات دی حمایت کیتی ۔ انہاں مزدوراں دے حقوق ، تعلیم دے فروغ ، اتے جمہوری اصلاحات کیتے کم کیتا ۔ بورژوا جلد ہی ریڈیکل پارٹی وچ ہک اہم شخصیت بݨ ڳئے ۔ 

## ریڈیکل پارٹی تے اثر
لیون وکٹر آگسٹ بورژوا دے خیالات ریڈیکل پارٹی کوں مختلف مسائل دے حوالے نال متاثر کیتا ۔ انہاں پارٹی کوں سماجی اصلاحات ، جمہوری اقدار ، اتے بین الاقوامی تعاون دی حمایت کرݨ تے زور ݙتا ۔ انہاں دے نظریات ریڈیکل پارٹی دی پالیسیاں کوں تشکیل ݙیوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ بورژوا دا اثر ریڈیکل پارٹی تے ایندا سماجی اصلاحات تے زور ݙیوݨ وچ واضح ہا ۔ 

## وزارت عظمی
لیون وکٹر آگسٹ بورژوا 1895 وچ فرانس دے وزیراعظم بݨئے ۔ انہاں اپݨی وزارت عظمی دے دوران کئی اہم اصلاحات نافذ کیتیاں ، جنہاں وچ مزدوراں دے حقوق دی حفاظت ، تعلیم دے فروغ ، اتے سماجی بہبود دے پروگرام شامل ہن ۔ انہاں دی حکومت بھانویں جو گھٹ مدتی رہی پر انہاں دیاں اصلاحات فرانسیسی سماج تے گہرا اثر چھوڑیا ۔ 

## سماجی اصلاحات
لیون وکٹر آگسٹ بورژوا سماجی اصلاحات دے پرجوش حامی ہن ۔ انہاں مزدوراں دے حقوق دی حمایت کیتی اتے انہاں دے کم کرݨ دے حالات کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کم کیتا ۔ انہاں تعلیم دے فروغ کیتے وی کوششاں کیتیاں اتے ہر شہری کیتے تعلیم دی اہمیت تے زور ݙتا ۔ انہاں سماجی بہبود دے کئی پروگرام شروع کیتے جنہاں دا مقصد غریباں اتے پسماندہ طبقے دی مدد کرݨ ہا ۔ 

## بین الاقوامی تعاون
لیون وکٹر آگسٹ بورژوا بین الاقوامی تعاون دے پرجوش حامی ہن ۔ انہاں مختلف ملکاں دے درمیان دوستانہ تعلقات قائم کرݨ تے زور ݙتا ۔ انہاں بین الاقوامی امن کانفرنساں وچ شرکت کیتی اتے امن دے حق وچ تقریراں کیتیاں ۔ انہاں بین الاقوامی ثالثی دی حمایت کیتی اتے جنگ دے خلاف آواز بلند کیتی ۔ انہاں دا خیال ہا کہ بین الاقوامی تعاون نال دنیا کوں زیادہ پرامن اتے خوشحال بݨایا ونڄ سڳدا ہے ۔ 

## موت تے میراث
لیون وکٹر آگسٹ بورژوا 29 ستمبر 1925 کوں وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی موت نال دنیا ہک عظیم سیاستدان اتے سماجی مصلح توں محروم تھی ڳئی ۔ پر انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہسی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی فرانسیسی سیاست تے اثر انداز ہن ۔ بورژوا دی زندگی ایں ڳالھ دا ثبوت ہے کہ ہک شخص وی اپݨے عزم اتے ہمت نال دنیا کوں بدل سڳدا ہے ۔ 

لیون وکٹر آگسٹ بورژوا ہک ہمہ جہت شخصیت دے مالک ہن ۔ او ہک سیاستدان ، قانون دان ، اتے سماجی مصلح ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی فرانس دی خدمت اتے سماجی اصلاحات کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دے خیالات اتے نظریات اڄ وی اساݙے کیتے مشعل راہ ہن ۔ انہاں کوں ہمیشاں ہک عظیم سیاستدان اتے سماجی مصلح دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔
امام محمد التقی

امام محمد تقی، جنہاں کوں امام محمد جواد وی آکھا ویندے، شیعہ اسلام دے نانویں امام ہن۔ او 10 رمضان 195 ہجری کوں مدینہ منورہ وچ پیدا تھئے۔ او امام علی رضا دے پتر ہن تے اُنہاں دی والدہ دا ناں سبیکہ ہئی، جیہڑی نوبت دی ہک بہترین خاتون ہن۔

## حیات مبارکہ
امام محمد تقی کوں "تقی" دا لقب ݙتا ڳیا ہئی، جیندا مطلب ہے "پرہیزگار" یا "متقی"۔ او نہایت ہی کم عمر وچ امامت دے منصب تے فائز تھئے۔ او علم و حکمت وچ بے مثال ہن تے اُنہاں نے اپݨے دور وچ بہوں سارے علمی تے دینی مسائل دے حل پیش کیتے۔

امام محمد تقی دی زندگی دے چند اہم پہلو ایہ ہن:

1. علم و فضل: امام محمد تقی نہایت ہی ذہین تے فطین ہن۔ او کم عمر وچ ہی علم دین دے میدان وچ مشہور تھی ڳئے۔ اُنہاں نے بہوں سارے لوگاں کوں دینی تعلیم ݙتی تے اُنہاں دے سوالات دے جواب ݙتے۔

2. اخلاق و کردار: امام محمد تقی دا اخلاق نہایت ہی بلند ہئی۔ او ہمیشہ لوگاں نال نرمی تے شفقت نال پیش آندے ہن۔ اُنہاں دی زندگی صبر تے استقامت دی مثال ہئی۔ امام محمد تقی دی زندگی صبر، استقامت، علم تے تقویٰ دی ہک بہترین مثال ہئی۔ اُنہاں دے اقوال تے عمل اڄ وی لوگاں کیتے رہنمائی دا ذریعہ ہن۔

3. سیاسی حالات: امام محمد تقی دا دور خلافت عباسیہ دے دور اچ ہئی۔ اِیں دور وچ عباسی خلفاء شیعہ اماماں تے ٻہوں سختی کریندے ہن۔ امام محمد تقی کوں وی ٻہوں سارے سیاسی دباؤ دا سامݨا کرݨا پیا۔ 

## شہادت
امام محمد تقی کوں عباسی خلیفہ المعتصم باللہ دے دور وچ زہر ݙے کے شہید کر ݙتا ڳیا۔ او 29 ذی القعدہ 220 ہجری کوں بغداد وچ شہید تھئے۔ اُنہاں دی شہادت شیعہ مسلماناں کیتے ہک بہوں وݙا صدمہ ہئی۔

## حوالے
نچاری

قلات دی تاریخ ٻہوں قدیم ہے۔ قبل از تاریخ ایں علاقے کوں "قلات سیوا" آکھیا ویندا ہئی۔ اوں ویلے ایہ جاہ قدیم ہندو مذہب دے منݨ آلیاں دے زیرنگیں ہئی۔ بعد وچ ایں جاہ کوں "قلات نیچاری" آکھیا ونڄݨ لڳا۔ ایندی وجہ بروہی بان نیچاری قبائل ہن، جو ایں علاقے دے اولین باسی شمار تھیندے ہن۔ ایہ قبائل پوادھ توں قلات وچ داخل تھئے تے انہاں نے آپݨی رہائش کیتے اتھاں قلعے وی تعمیر کیتے۔ بلوچ قبائل دی آمد انہاں دے بعد پچادھ توں تھئی۔ بروہی قبائل نے پندرہویں صدی وچ اتھاں ہک ٻہوں طاقتور ریاست بݨا گھدی ہئی، پر دہلی دے مغل حکمرانیں دے سامݨے ایں ریاست دی کجھ نہ چل سڳی تے ایویں قلات دا علاقہ مغل سلطنت دا باجگزار بݨ ڳیا۔ دہلی توں طویل فاصلے دے باعث مرکزی حکومت دی گرفت ٻہوں کمزور رہی۔ چنانچہ مغل اعصاب دی کمزوری دے نال ہی سترہویں صدی عیسوی وچ ایہ علاقہ ولا آزاد تھی ڳیا تے بروہی سرداریں دی سیادت ہک واری ولا اتھاں قائم تھی ڳئی۔ 1876ء وچ تاج برطانیہ دے غروب نہ تھیوݨ آلے سورج نے قلات تے وی ہک معاہدے دے ذریعے آپݨی حکومت قائم کر ڳھدی۔ گورا سامراج رخصت تھیا تاں قلات دا علاقہ ݙو قومی نظریے دی ٹھڈی چھاں وچ آسودہ حال تھی ڳیا۔

نیچاری قبیلہ عددی حیثیت نال وی اہم ہے۔ تاہم ایہ ہک قدیم قبیلہ ہے۔ ایں قبیلے نے آپݨے سابقہ ایام وچ براہوئی دار الحکومت کوں آپݨاں ناں ݙتا ہئی، جیہڑا آئین اکبری وچ قلات نیچارہ دے ناں نال مشہور ہے۔ بعد وچ قلات بلوچ مشہور تھیا۔ مقامی روایات دے مطابق نیچاری الیکو زئی افغان ہن۔ انہاں دا مورث الیکو اپݨے ڑیوڑاں سمیت افغانستان توں نیچارہ آیا ہئی، جیہڑا اوں ویلے ہک جدگال دے قبضے وچ ہئی تے اوہ وادی امیری وچ رہندا ہئی۔ رند بلوچ موسیٰ تے بنگلزئی براہوئی دا مورث بنگل بعد وچ نیچارہ آیا تے الیکو نال مل کے جدگال کوں مار ݙتا تے امیری دا علاقہ آپس وچ ونڈ ڳھدا۔ نیچاری قبیلہ، جیہڑا اڳوں ونڄ کے زہری قبیلے وچ مل ویندے، دا بنیادی علاقہ نیچارہ قلات بلوچستان ہے تے ٻولی براہوئی ہے۔ پر آبادی ودھݨ دے نال نال ایہ لوک پھیلدے ڳئے تے ہݨ بلوچستان سمیت پورے پاکستان وچ موجود ہن۔ ایندے علاوہ افغانستان تے ایران وچ وی انہاں دی کافی وݙی تعداد موجود ہے۔ موجودہ قبائلی سردار عبدالکریم نیچاری ہے، جیہڑا مرحوم سردار فاضل محمد نیچاری دے فرزند ہن۔ ایہ لوک بہادر، ملنسار تے مہمان نوازی وچ مشہور ہن۔ تاریخی کتابیں دے مطالعے توں پتہ لڳدے کہ ایہ قبیلہ ہر دور وچ خوانین قلات دے دست راست رہے ہن۔ انہاں دے بارے وچ ہک ݙو کہاوتیں وی مشہور ہن۔ ہک ایہ کہ نیچاری جے جیت نہ سڳیے تاں ہارے وی کائنی۔

## حوالہ
نوتیزئی

نوتی زئی، نوتیزی یا نوطیزی یا نوتھا زئی ہک بلوچ قبیلہ ہے۔ ایہ قبیلہ شجرہ نسب دے حوالے نال امیر جلال خان دی ناویں پشت تے مشہور سلسلہ لاشار دی تیرویں پشت نال جڑدا ہے۔ ایں قبیلے دے لوک ایران، افغانستان تے پاکستان وچ آباد ہن۔ نوتیزی قبیلے دا ناں "نوط" یا "نوت" دے ناں تے منسوب ہے۔ نوط دا شجرہ نسب ایں طرح ہے: نوط بن کھیا بن گوہرام بن زنگی بن سیف الدین بن کینگی بن سمال بن بوہر بن رندان بن امیر جلال خان بن ماہی جتو بن گوہرام بن امیر بن لاشار بن علی قریش۔ نوط دا اصل علاقہ کیچ تے مکران ہے۔ نوط دے چار بھرا وی ہن جنہاں دے ناں ہوت، بادین، جمالدین تے رخشان ہن۔ نوط دے پنج پتر ہن جنہاں دے ناں اللہ داد (لاداد)، موسیٰ، عیسیٰ، بلگاگ تے ایلی ہن۔ نوط دی اولاد وچ سردار ندام اپݨی عقلمندی، دانشمندی تے بردباری دی وجہ توں ٻہوں مشہور تے معروف رہیا ہے۔

## مشہور شخصیات

* میر حاجی محمد هاشم نوتیزئی
* اکبر نوتیزئی
* حاجی سخی دوست جان نوتیزئی
* صحافی اکبر نوتیزئی
* چیئرمین ایم سی میرفیصل نوتیزئی
* حاجی ہاشم نوتیزئی 

## حوالہ
ہوتک

پشتون روایات دے مطابق قیس عبدالرشید دے چار پتر ہن، جنہاں وچوں ہک پتر بیٹ (بٹان/پٹان) دی نسل وچوں ہک شاخ ہوتک ہے۔ ہوتک پشتون قبیلے دی ہک وݙی شاخ ہے۔

## مشہور شخصیات

* معاصر افغانستان دی تاریخ وچ معروف اسلامی شخصیت حاجی میرویس خان ہوتک، جیویں کہ ہک اسلام پسند رہنما، دا تعلق وی ایں قبیلے نال ہے۔
* افغانستان دی مشہور شخصیت ملا عمر دا تعلق وی ہوتک قبیلے نال ہے۔

## حوالہ
یوسفزئی

یوسف زئی پشتوناں دا سب توں وݙا قبیلہ ہے جیہڑا پاکستان وچ آباد ہے۔ خاص طور تے خیبر پختونخوا دے علاقے سوات، صوابی، گدون امازئی، دیر زیریں، دیر بالا، مردان، شانگلہ، بٹگرام، مالاکنڈ، بونیر تے تورغر وچ یوسف زئی آباد ہن۔ بنوں دے علاقے غوریوالہ وچ مغل خیل یوسف زئی آباد ہن۔ کشمیر وچ وی یوسف زئی آباد ہن تے کجھ علاقیاں وچ ایہ یوسف زئی سردار، مولوی تے قاضی قوم دے ناں نال وی ڄاݨیے ویندے ہن۔ ایں توں علاوہ، کوہستان بالا تے کندیا وچ وی یوسف زئی آباد ہن جیہڑے میاں خیل قوم دے ناں نال مشہور ہن۔

قبائلی علاقیاں وچ وی یوسف زئی آباد ہن تے افغانستان دے صوبے غزنی، کنڑ، ننگرہار تے کابل وچ وی ایہ قبیلہ موجود ہے۔ یوسف زئی قبیلے دے لوک پشتو ٻولی الویندے ہن۔

سندھ تے بھارت وچ یوسف زئی اردو، سندھی تے میواتی ٻولی استعمال کریندے ہن۔ سندھ وچ اردو الواوݨ آلیاں دی اکثریت ہے جبکہ کشمیر وچ رہوݨ آلے یوسف زئی اردو، پہاڑی تے علاقائی زباناں الویندے ہن۔ یوسف زئی قوم دی ہک وݙی تعداد گلگت بلتستان وچ وی آباد ہے۔ ایہ محمد زمان یوسف زئی دی اولاد ہن۔ محمد زمان یوسف زئی جیہڑے پٹھان بابا دے ناں نال وی ڄاݨیے ویندے ہن، 1860 وچ بٹگرام توں گلگت بلتستان کاروبار دے سلسلے وچ ڳئے ہن۔ انہاں دے پُتر موسیٰ خان یوسف زئی تے عیسا خان یوسف زئی دی اولاد زیادہ تر ضلع گلگت دی تحصیل جگلوٹ وچ آباد ہے۔ اتھوں دے یوسف زئی پشتو تے مقامی ٻولی شنا الویندے ہن۔

## لہجہ
یوسف زئی پشتو وچ زیادہ تر "ش" دی بجائے "ښ" (خین) دا استعمال کریندے ہن، یعنی پشتون کوں "پښتون" تے پشتونخوا کوں "پښتونخوا" آہدے ہن۔ یوسف زئی پشتو دا پاکستان وچ ٻہوں ڳھاٹا اثر ہے، ایں واسطے سارے وݙے شہریں وچ یوسف زئی پشتو ٻولی ویندی ہے تے پاکستان وچ سارے پشتو کتابیں وچ وی ایہو لہجہ استعمال تھیندا ہے۔ کوئٹہ تے قندھار دی پشتو وچ گوشت کوں "غوشہ" آہدے ہن جبکہ یوسف زئی پشتو یعنی پشاور، صوابی، مردان، دیر، سوات، بونیر وغیرہ وچ "غوشہ" دی بجائے "غوبنہ" آکھیا ویندا ہے۔

## حوالہ
یالاں زئی

یلانزئی رند قبائل دی ہک جنگجو تے بہادر شاخ ہے۔ یلانزئی قبائل خاران، مکران، پلانٹاک، خضدار، نوشکی تے شہدادکوٹ وچ وݙی تعداد وچ آباد ہن۔ یلان دے پیو دا ناں اسماعیل ولد میر مندہ ہے۔

## حوالہ
ووڈرو ولسن

## ووڈرو ولسن
تھامس ووڈرو ولسن (28 دسمبر 1856 – 3 فروری 1924) ریاستہائے متحدہ امریکہ دے اٹھاویویں صدر ہن ، جنہاں 1913 توں 1921 تئیں خدمات انجام ݙتیاں ۔ او پروگریسو دور وچ صدر دے طور تے خدمات انجام ݙیوݨ والے واحد ڈیموکریٹ ہن جݙݨ ریپبلکن پارٹی دا صدارتی اتے قانون سازی شاخاں تے غلبہ ہا ۔ صدر دے طور تے ، ولسن قوم دی اقتصادی پالیسیاں تبدیل کیتیاں اتے ریاستہائے متحدہ کوں پہلی عالمی جنگ وچ شامل کیتا ۔ او لیگ آف نیشنز دے اہم معمار ہن ، اتے خارجہ پالیسی تے انہاں دا موقف ولسونینزم دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
تھامس ووڈرو ولسن 28 دسمبر 1856 کوں ورجینیا وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک تعلیم یافتہ خاندان نال ہا ۔ انہاں دے والد ہک پادری ہن ۔ ولسن ابتدائی تعلیم گھر وچ حاصل کیتی اتے بعد وچ پرنسٹن یونیورسٹی اتے ورجینیا یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں قانون دی تعلیم وی حاصل کیتی ، پر انہاں دی دلچسپی سیاست وچ زیادہ ہئی ۔ 

## تعلیمی کیریئر
ولسن تعلیم مکمل کرݨ دے بعد کئی سالاں تک بطور پروفیسر خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں تاریخ اتے سیاسی سائنس پڑھائی ۔ انہاں دی شہرت ہک بہترین استاد دے طور تے ہئی اتے انہاں دے لیکچرز طلباء وچ ٻہوں مقبول ہوندے ہن ۔ 

## سیاسی زندگی دا آغاز
ولسن اپݨی سیاسی زندگی دی شروعات بطور گورنر نیو جرسی توں کیتی ۔ انہاں گورنر دے طور تے کئی اہم اصلاحات نافذ کیتیاں ۔ انہاں دی مقبولیت وچ اضافہ تھیا اتے او قومی سطح تے ہک اہم سیاسی شخصیت بݨ ڳئے ۔ 

## صدارت
1912 وچ ، ولسن ڈیموکریٹک پارٹی دے امیدوار دے طور تے صدارتی انتخاب لڑے ۔ انہاں ریپبلکن پارٹی دے امیدوار کوں شکست ݙتی اتے صدر منتخب تھئے ۔ 

## صدر دے طور تے کارنامے
ولسن ہک اصلاح پسند صدر ہن اتے انہاں کئی اہم اصلاحات نافذ کیتیاں ۔ انہاں فیڈرل ریزرو سسٹم قائم کیتا ، جیڑھا ملک دے مالیاتی نظام کوں کنٹرول کریندا ہا ۔ انہاں اینٹی ٹرسٹ قوانین کوں وی مضبوط کیتا تاں جو وݙیاں کمپنیاں دی اجارہ داری کوں ختم کیتا ونڄ سڳے ۔ 

## پہلی عالمی جنگ
ولسن دی صدارت دا سب توں اہم واقعہ پہلی عالمی جنگ ہا ۔ شروع وچ ، ولسن جنگ وچ غیر جانبدار رہݨ دی پالیسی تے عمل پیرا رہے ۔ پر 1917 وچ ، جرمنی دی آبدوز حملیاں دے بعد ، امریکہ وی جنگ وچ شامل تھی ڳیا ۔ ولسن جنگ وچ امریکہ دی قیادت کیتی اتے اتحادی طاقتاں دی فتح وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## لیگ آف نیشنز
جنگ دے بعد ، ولسن لیگ آف نیشنز دے قیام وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا خیال ہا کہ ایہ تنظیم مستقبل وچ جنگاں کوں روکݨ وچ مدد کریسی ۔ ولسن دے لیگ آف نیشنز دے نظریات کوں ولسونینزم دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہا ۔ 

## نوبل امن انعام
ولسن کوں 1919 وچ امن کیتے انہاں دیاں کوششاں تے نوبل امن انعام نال نوازا ڳیا ۔ 

## موت
ولسن 3 فروری 1924 کوں وفات پا ڳئے ۔ انہاں کوں امریکہ دے اہم ترین صدور وچوں ہک سمجھا ویندا ہا ۔ 

تھامس ووڈرو ولسن ہک ہمہ جہت شخصیت دے مالک ہن ۔ او ہک استاد ، سیاستدان ، اتے امن دے علمبردار ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی وچ کئی اہم کارنامے انجام ݙتے ۔ انہاں کوں ہمیشاں ہک عظیم صدر دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔ انہاں دی قیادت اتے پالیسیاں امریکہ کوں ہک جدید ملک بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
بلوچ شخصیات

* میرچاکر خان رند بلوچ
* محمد اکبر خان بگٹی
* آصف علی زرداری
* صدیق بلوچ
* لیاقت بلوچ
* میر احمد یار خان
* نواب خیر بخش مری
* جانباز جتوئی
* محمد فاضل الجمالي
* آفتاب شعبان میرانی
* میر بالاچ مری
* شہیلا بلوچ
* نواب سعداللہ خان تھہیم بلوچ
* نواب ثناء اللہ خان زہری
* عطاء اللہ مینگل
* عبد القادر بلوچ
* اختر مینگل
* اللہ نذر بلوچ
* انجم لاشاری
* آصف سعید خان کھوسہ
* احمد خان طارق
* بلاول بھٹو زرداری
* بختاور بھٹو زرداری
* آصفہ بھٹو زرداری
* فریال تالپور
* اویس ٹپی
* سیفل بلوچ
* طفیل احمد جمالی
* علی رضادریشک
* سردار عثمان خان بزدار
* ذوالفقار علی مگسی
* فاروق احمد خان لغاری
* آفتاب بلوچ
* نصر اللہ خان دریشک
* ملک سراج اکبر
* مہ نور بلوچ
* نسیم علی پوری
* شوکت حسین مزاری
* عاطف خان مزاری
* نبی بخش بلوچ
* احسان الحق رحمانی روانی بلوچ ایڈووکیٹ
* شاعر جمالی
* شیرعلی گورچانی
* صنم بلوچ
* حفیظ الرحمٰن خان دریشک
* میر ہزار خان کھوسو
* مشتاق احمد گرمانی
* علی احمد بروہی
* جام درک
* منیبہ مزاری
* غازی خان
* علی احمد کرد
* عبدالستار گبول
* سردار خداداد خان گبول
* زیب مگسی
* عزیز فیاض
* سردار محمد اجمل خان گبول
* خلیل احمد بلوچ
* میردریا خان کھوسہ
* خانصاحب میرشاہل خان کھوسہ
* حیدر بخش جتوئی
* جام غلام قادر خان
* حاجی سخی دوست جان نوتیزئی
* جام محمد یوسف
* شعیب نوشیروانی
* شوکت حسین مزاری
* سردار صوبدار خان کھیازی
* ولی خان بابر
* محمد حسین عنقا
* نورمحمد بمپشتی
* حلیم بروہی
* نواز علی شوق
* دانش نواز
* رحیمداد خان مولائی شیدائی
* طالب لغاری
* جام محمد یوسف
* مظفر مگسی
* اسلم رئیسانی
* سفیر لاشاری
* اعظم خان غزلانی
* علی شیر حیدری
* میردریا خان کھوسہ
* نواب غوث بخش باروزئی
* حلیم بروہی
* حاصل خان بزنجو
* عبد القدوس بزنجو
* فیض بلوچ
* غوث بخش بزنجو
* صابر جمالی
* رحیمداد خان مولائی شیدائی
* ناز بلوچ
* نبیل احمد خان آکھوانی گبول
* نبیل صابر بلوچ
* رحمان ڈکیت
* زرینہ بلوچ
* اے آر بلوچ
* غلام مصطفی جتوئی
* اکبر جسکانی
* انور ظہیر جمالی
* لیاقت جتوئی
* محمد اسلم بھوتانی
* حمید جتوئی
* ایوب کھوسو
* حیدر بخش جتوئی
* تاجل بیوس
* خلیل احمد خان جمالانی گبول
* سسی پلیجو
* علی احمد بروہی
* میردریا خان کھوسہ
* حلیم بروہی
* یارمحمد رند
* ہزار خان بجارانی
* بدرالدين الجمالی
* احمد علی پتافی
* ظفر اللہ خان جمالی
* امیر الملک مینگل
* جان محمد جمالی
* نواب غوث بخش باروزئی
* منصور بلوچ
* میر گل خان نصیر
* عبد المالک بلوچ
* عاصم کرد گیلو
* سردار لطیف کھوسہ
* محمد صالح بھوتانی
* اے کے بروہی
* تاج محمد جمالی
* بلال لاشاری
* انجینئر محمد شریف خان گبول
* محمد وسیم
* فیض بخشاپوری
* غلام مصطفیٰ قاسمی
* عطا شاد
* اسحا ق خاموش
* سردار خان بہادر اللہ بخش گبول
* شیرلانی گبول
* عبد اللہ مگسی
* صبا دشتیاری
* سردار یوسف عزیز مگسی
* رمزی یوسف
* سردار ذولفقار علی کھوسہ
* دوست محمد کھوسہ
* خير محمد بلوچ ندوی
* عزیز کنگرانی
* مشتاق احمد گرمانی
* جعفر بلوچ
* جسٹس محمد نور مسکانزئ
* سردار احمد یار خان شر
* سردار شہریار خان شر
* صادق سنجرانی
* محمد اکبر خان لاشاری
* سہراب فقیر
* رابعہ خضداری
* نورمحمد بمپشتی
* جاوید جکھرانی
* نعیم احمد بلوچ
* علی بابا (مصنف)
* شونیا پالن پوری
* عبد السلام چاکری
* ہارون رند
* نبی بخش زہری
* میر میر فیاض رند
* ملک فیاض علی بلوچ

## حوالہ
نظامانی

نظامانی ہک بلوچ قبیلہ ہے، جیہڑا سندھ، بلوچستان تے پنجاب وچ آباد ہے۔ ایں قبیلے دا شجرہ نسب سخی نظام الدین نال ملدے۔ نظامانی قبیلہ پنجاب وچ وستی واسے آلا تے وستی شاہ علی وچ آباد ہے تے انہاں دے سردار سعید احمد خان نظامانی ہن۔ معروف سماجی شخصیات حاجی لعل خان نظامانی تے محمد خالد خان نظامانی دا تعلق ایں قبیلے نال ہے۔

## مشہور شخصیات

* قیصر خان نظامانی 

## حوالہ
نتکانی

نوتکانی یا نوتکزئی بلوچی تے سندھی ٻولݨ آلے مشرقی بلوچستان دے بلوچ مرکزی قبیلے رند دے ذیلی قبیلے توں ہن۔ کیوں جو میر نوتک خان رند میر حسن خان رند دا پُتر ہئی تے میر حسن خان رند میر شاہک خان دا بھرا ہئی۔ ایں حساب نال میر نوتک خان میر چاکر خان رند دے خاندان دا رکن ہئی تے اوں نے وی مکران توں کچی ہک سانگے ہجرت کیتی۔ نوتکانی قبائل دا گھر منگڑوٹھہ کوہ سلیمان ہئی، جتھاں نواب اسد خان دی حکومت قائم ہئی۔ اوں ویلے ایہہ ریاست کوں ریاست سنگھڑ آکھیا ویندا ہئی۔ نواب اسد خان دی جݙاں تک حکومت رہی، بے پناہ مشکلات دا سامݨا رہیا۔ نواب اسد دا زیادہ تر وقت لڑائیاں وچ گزریا۔ نواب دی جنگ صرف انگریزیں نال ہی نہ ہئی بلکہ سکھ، بزدار، قیصرانی تے کھوسہ قبائل نال وی رہی۔ جیندے نتیجے وچ انگریزیں دی آشیرباد نال کھوسہ تے ݙوجھے قبائل دے نال دلانہ دے میدان وچ ہک خوفناک جنگ تھئی جیندے وچ کھوسہ قبائل کوں شکست دا سامݨا کرݨا پیا۔ نواب اسد خان دی ہمت دی پاداش وچ کھوسہ قبیلے دی ہک ذیلی شاخ عیسانی کھوسہ کوں در بدر تھیوݨا پیا تے مٹی مہوئی وچ آباد تھیوݨا پیا۔ انگریزیں تے قبائل دیاں جنگیں نے نوتکانی قبیلے کوں ایں قدر نقصان پڄایا جو نواب اسد خان دے حقیقی بھرا سردار مسو خان نے نواب آف بہاولپور دی مدد نال آپݨی ہی حکومت دا تختہ الٹ ݙتا۔ ایںدے بعد اینہہ قبیلے کوں کݙاہیں وی اقتدار نصیب نہ تھیا۔

## شاخیں
نوتکانی قبیلے دیاں مندرجہ ذیل شاخاں ہن:

1۔ اسدی

2۔ مندرانی

3۔ مچھرانی

4۔ کرٹانی

5۔ شدانی

6۔ مسوانی

7۔ دتانی

8۔ ملغانی

9۔ مٹھوانی

10۔ لعلوانی

11۔ ملکانی

12۔ قاضی

13۔ سنجرانی

14۔ رحمانی

ایندے وچوں سب توں زیادہ مشہور ملغانی، سنجرانی تے لعلوانی قوم ہن۔ انہاں دے علاوہ باقی ذیلی شاخاں ہیروی اسدی قاضی منگڑوٹھہ وچ آباد ہن۔

## آثار
ایں قبیلے دے ناں تے ڈی جی خان، بہاولپور، بھکر تے کوئٹہ وچ کئی یونین کونسلز ہن۔ اسدی خاندان، جیہڑا حکومتی خاندان ہئی، ہݨ وی منگڑوٹھہ غربی وچ مقیم ہے۔ نواب اسد خان دے جاہ و جلال دے آثار ہݨ وی کھنڈر وچ تبدیل تھئے اوں شاہی قلعے دی صورت وچ موجود ہن، جیہڑے کݙاہیں انگریزیں، سکھاں تے مقامی قبائل کیتے خوف دی علامت ہئی۔

## حوالہ
لانگو

لانگو یا لانگھ پاکستان دے صوبہ بلوچستان وچ آباد ہک بلوچ قبیلہ ہے۔ لانگو قبیلے دے زیادہ تر لوک بلوچستان دے ضلع قلات دے شہر منگوچر نال تعلق رکھدے ہن۔ ایہ لوک کوئٹہ، نوشکی تے خضدار وچ وی رہندے ہن تے کڄھ سندھ وچ وی آباد ہن۔ لاڑکانہ تے حیدرآباد ضلعے وچ رہݨ آلے لانگو زیادہ تر بلوچی ٻولی الویندے ہن۔ کڄھ لوک براہوی زبان وی الویندے ہن تے ایہ زیادہ تر دیہات وچ رہندے ہن۔ ایہ لوک رڑھ واہی دے ماہر ہن۔ شہید سردار زادہ میر یوسف لانگو تے شہید میر زابب لانگو ایں قبیلے دے عظیم سپوت ہن۔ سردار نادر خان لانگو قبیلے دے موجودہ سربراہ ہن۔ میر خالد لانگو تے میر سعید لانگو بلوچستان دے مشہور رہنمائیں وچوں ہن۔ ایں قبیلے دے ݙو وݙے ذیلی قبیلے حلیقی تے شادیزی ہن۔

خراسانانی قبیلے وچ ݙو وݙے ذیلی قبیلے مہران زئی تے بہران زئی ہن۔ ایہ زیادہ تر خراسان تے منگوچر وچ رہندے ہن۔ ایہ لوک کوئٹہ، گرگنیہ، نوشکی تے سہراب وچ وی آباد ہن تے براہوی زبان الویندے ہن۔ بابو مہران تے بابو بہران ݙو بھرا ہن۔ بہران زئی قبیلے دے ذیلی قبیلے وچ دادشازئی، بوتا زئی، گاریزئی، میرالی زئی تے قیصرزئی شامل ہن۔

## تاریخ
تاریخی محقق عبدالحقق، جنہاں نے "تاخخ - حقانی" (1592-3 وچ لکھی ڳئی) لکھی ہے، دے مطابق دہلی سلطنت دے دور وچ سندھ دے بھان خان، لانگھ قبیلے دے سربراہ دی طاقت کو ختم کر کے اچھ تے اپݨی طاقت جمع کیتی تے ملتان تے حملہ کیتا۔ انہاں نے قلعے تے قبضہ کر کے خان خان کو کڈھ ݙتا تے 1437 وچ محمود شیخ دا لقب ڳھدا تے ملتان دی آزاد ریاست دے پہلے حکمران بݨ ڳئے۔ انہاں نے سولہ سال تک حکومت کیتی تے لانگھ سلطنت دی بنیاد رکھی۔ لانگو دراصل ملتان وچ ہندواں دے مول دیوتا دے پجاری ہن۔ لانگو دی بلوچی ٻولی وچ کجھ الفاظ سندھی زبان توں مستعار ڳھدے ڳئے ہن، مثلاً سندھی وچ  اینکوں "گڈا" آکھیا ویندے، لانگو وی ایںکوں ایں ناں نال سݙیندے ہن۔

## حوالہ
مبارکی

مبارکی پاکستان دا ہک آباد مقام تے یونین کونسل ہے جیہڑا ضلع ڈیرہ غازی خان وچ ہے۔

## تفصیلات:
مبارکی دی مجموعی آبادی 202 میٹر سطح سمندر کنوں بلندی تے ہے۔

## حوالہ
مگسی

مگسی پاکستان دا ہک اہم ترین بلوچ قبیلہ ہے۔ جھل مگسی ایں قوم دا صدر مقام ہے۔

## علاقے:
جھل مگسی

گوٹھ آباد مگسی (بلوچستان)

گوٹھ اسماعیل مگسی (ضلع کمبر شہدادکوٹ)

قائم پور مگسیاں (ضلع رحیم یار خان)

نواں کوٹ مگسیاں

مگسیاں والا

شیر گڑھ مگسیاں (تحصیل کبیروالا)

کھلڑ مگسیاں (ضلع وہاڑی)

## شخصیات:
ذوالفقار علی مگسی

عبداللہ مگسی

زیب مگسی

میر نادر خان مگسی

سردار یوسف عزیز مگسی

میر یعقوب مگسی

سردار قیصر عباس خان مگسی (ایم پی اے، لیہ)

ڈائریکٹر ہیلتھ سروسز پنجاب ڈاکٹر شاہد مگسی

نوابزادہ اورنگزیب عالمگیر مگسی (سیاست دان، جھل مگسی)

نوابزادہ میر عامر مگسی

قادر علی مگسی ہیسبانی

اسلم خاں مگسی
پالاری

منگیانی بلوچ قوم ہے۔ مغل دور کنوں لسبیلہ دے مختلف علاقیاں وچ آباد ہن۔ بلوچ قوم دے وݙے قبیلیاں وچوں ہک منگیانی بلوچ قوم شمار تھیندی ہے۔منگیانی قوم پالاری قوم دی ہک شاخ ہے۔ ایندا اصل قوم "تھیم" ہے، جیہڑی ایران تے پاکستان وچ وݙی تعداد وچ آباد ہے۔
نقاشی

نقاشی یا رنگکاری ، رنگ، رنگدار مادے یا ٻئے وسائل دی کہیں سطح تے لاڳو کرݨ دا عمل ہے۔فن دی دنیا وچ، ایں اصطلاح نال عمل (Act) تے نتیجہ، جیہڑا جو "نقش" (A Painting) آکھیا ویندے، ݙوہیں مراد ہوندے ہن۔

## تسمیات:
لغوی طور تے ݙٹھا ونڄے تاں اصطلاحات "نقاشی" تے "رنگکاری" وچ کوئی خاص فرق کائنی، پر استعمال وچ فرق ضرور ہے۔ نقاشی دی اصطلاح اوں ویلے استعمال کیتی ویندی ہے جݙاں فنی عمل یا فنکاری مراد ہووے، جیویں جو تصاویر (نقوش) وغیرہ بݨاوݨ دا فن تے ایندے عمل کرݨ آلے کوں "نقاش" (Painter) آکھیا ویندے۔ جبکہ رنگکاری دی اصطلاح نال مراد ایہو جاہیں کم دی ہوندی ہے جیندے وچ کہیں سطح تے رنگ چاڑھایا ویندے پر ایندے نال کوئی فنی شئے تخلیق نہ تھیوے، یعنی کوئی فن پارہ وغیرہ۔ ایہو جہے کم کوں عام ٻولی وچ "رنگائی" وی آکھیا ویندے۔ ایندے عمل کرݨ آلے کوں "رنگکار" آکھیا ویندے۔

## حوالہ
لشکرانی

لشکرانی ہک بلوچ قبیلہ ہے جیہڑا بلوچستان، سندھ تے سرائیکستان دے علاقیاں وچ آباد ہے۔ ایہ قبیلہ سرائیکستان وچ زیادہ تر سرائیکی ٻولی ٻولݨ آلا ہے۔

## حوالہ