کیا اسیݙے نال نِت ایویں تھیسے؟

ماسی ہک مقدس رشتہ ہے۔ ماء دے بعد ماسی دی شان سب توں ودھ اے ۔ ساری دنیا ءِ چ ماء دا عالمی ݙینھ تاں منایا ویندے پر جئیں طرح سرائیکی دے لوظ ماسی دی توہین کیتی ویندی پی اے ایویں لڳدے جو ہک ماسی ݙینھ وی مناوݨا پوسی ۔ کتنے ݙکھ تے ارمان دی ڳالھ اے جو کراچی وچ ماسی دے مقدس ناں کوں نوکراݨی دے معنیں وچ ورتیا ویندے تے نوکراݨی کوں کراچی دے صرف سیٹھ یا ٻیاں زباناں الاوݨ آلے سرمایہ دار نی بلکہ خود سرائیکی وی نوکراݨی کوں ماسی آکھ تے الویندن۔میں کراچی وینداں تاں جیرھے سنگتی ، ٻیلی دے گھر ونڄو ، او نوکراݨی کوں ماسی آکھدن ، ولا میں انہائیں نال لڑ پونداں۔

کراچی دے کجھ علاقے ایہو جہے وی ہن جتھوں نوکراݨیاں ملدن، انہاں نوکراݨیاں وچ اکثریت سرائیکی الاوݨ آلیں دی ہوندی اے ،انہاں علاقیں کوں ’’ ماسی بزار ‘‘ آکھیا ویندے ۔ اے علاقے ایں طرح ہوندن جیویں جو شہریں وچ ’’ لیبر سنٹر ‘‘ یا ول مزدور اݙے ہوندن۔ ماسی بزار تے لیبر سنٹر وچ فرق اے ہے جو لیبر سنٹر وچ مزدور ، مستری ،رنگسازتے پورہیت مرد ہوندن تے او اپݨے کم دی خود مک چک کریندن جݙاں جو ’’ ماسی بزار ‘‘ وچ مچھیں کوں تاݙے تے دلال چٹے کپڑے پئی کھڑے ہوندن ۔ جݙاں کوئی سیٹھ کار روکیندے‘ اے دلال بھڄ تے خپ تھیندن ، دروازہ کھولیندن ، بے لکھݨی کھل آلا منہ بݨا ݙنڈ پٹ تے آکھدن :’’ ہاں سئیں تہاکوں پنجاہ سال دی ماسی چہیدی اے، چالہی سال آلی، تریہہ آلی یا ویہہ سال آلی ، یا وت اٹھ سال، ݙاہ سال یا چوݙاں ، پندراں سال دی ۔ ‘‘ سیٹھ اپݨی ضرورت موجب عمراں ݙسیندے ، ماسی ݙکھائی ویندی اے، مُک چُک تھیندی اے تے ول ماسی کوں سیٹھ نال ٹور ݙتا ویندے۔

ماسی دے مقدس رشتے کوں کراچی وچ نوکراݨی دے معنے وچ استعمال کرݨ آلے تے ایں ناں دی لڄ کوں لڄواوݨ آلے غیریں دے نال اپݨے وی ہن۔ مجبوریاں اپݨی جاہ تے پر غیرت ہووے تاں نوکراݨیں دا ونڑج آلے آپ کم کرن ، لݙو تے تاش کھیݙݨ چھوڑن ، سگرٹ تے شراباں پیوݨ چھوڑن،ٹی وی چینل تے سی ڈیاں ݙیکھݨ چھوڑن تے اپݨیں ماء ، بھیݨ ،دھی ، نونہہ تے بھرڄائی دے نال اپݨے صحیح سچ دے ماسیں کوں نوکراݨی آلیاں ماسیاں بݨواوݨ توں بچواون ۔ اے سب کجھ تھی سڳدے پر ارادہ پکا تے نیت نیک ہووے۔

سرائیکی وسیب دیاں ٻہوں تریمتاں ایہو جہاں ہن جیرھاں ٻلپݨ وچ کراچی ڳیاں تے سیٹھیں دے تھاں مانجݨ شروع کیتے ۔اڄ اوہے ٻچیاں ٻڈھیاں تھی ڳن ۔ انہاندیاں ٻیاں ٻچیاں وی سیٹھیں دے تھاں دھویندیاں کھڑن ۔انہاندے گھر کائنی۔ کھاوݨ کوں کجھ نی ملدا ۔ ہمیشہ سیٹھیں دے دڑکے تے بچت کھمدین ، اپݨے ٻالیں کوں روا تے سیٹھیں دے ٻالیں رہیندین۔ اڄ کراچی دے اوہے سیٹھ صرف لاکھی نی کروڑی تے اربی اِن ۔ اقتدار وی انہاں کول ہے کیا ایویں نی تھی سڳدا جو جتھاں کراچی وچ قبضہ گروپ ہزاراں کچی آبادیاں فراڈ کر تے اپݨے ناں کرا گھدین تے حکومت کوں کروڑاں ، ارباں دے ٹیکے لائن ‘ نسل در نسل خدمت کرݨ آلیں سانگے رہائشی کالونیاں بݨا تے انہاں کوں سر لُکاوݨ دی جاہ ݙتی ونڄے تے انہاندے ناں کالونیاں تیار تھیون۔ سندھ وچ پیپلزپارٹی تے ایم کیو ایم اپݨی اپݨی جاہ تے غریبیں دی ہمدردی دا دعویٰ کریندن پر ہُݨ تک ݙیکھݨ وچ اے آئے جو پی پی تے ایم کیو ایم لیڈریں اپݨی غریبی کوں تاں مُکا گھدے پر غریب اڄ وی اُتھائیں د اُتھائیں اے ۔ ایں توں پہلے جو اڄوکا ویلہا کئیں ٻئے قارون تے کئیں ٻئے شداد تے فرعون سانگے ہمیشہ دی لعنت دا پھندا تیار تھیوے ، کراچی تاں کیا سارے جڳ جہان ءِ چ راہݨ آلے زر دار ، سرمایہ دار تے جاگیردار غریب کوں ناں بلکہ غریبی کوں مُکاون، تاں جو اماں ، مائی تے اساݙی اماں دی بھیݨ ’’ ماسی ‘‘ نہ سݙیجے ۔ 

جوڑ سیاستدانیں کیتی دیس دی سرت سنبھال

ٻے دیاں جُتیاں ٻہہ چمکاوے پیرو راݨاں ٻال

کراچی ہووے ، بھانویں لہور تے اسلام آباد۔ اڄ ہر جاہ تے سرائیکی وسیب دی غریب کم کرݨ آلی کوں ماسی آکھیا وییندے ۔ کراچی دے محلیں کوں پوچے مار تے صاف رکھݨ تے اونکوں چمکاوݨ آلیاں ماسیاں جھوپڑی ءِ چ رہندن ۔ ولا قبضہ گروپ جاہ تے قبضے سانگے جھوپڑیں کوں بھا لا ݙیندن تے اسیݙیاں چندر توں سوہݨیاں تریمتاں کوں دوزخی بھاہ ساڑ تے کولا کیری کر ݙیندی اے تے ولا وسیب ءِ چ کولا کیری کوں دفنایا وینیدے ، کیا اسیݙے نال نِت ایویں تھیسے ؟؟

## حوالہ
معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ