open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
الفریڈ موکن ٹانڈن

## الفریڈ موکن ٹانڈن (1804-1863)
الفریڈ موکن-ٹانڈن ہک فرانسیسی فطرت دان ہن ۔ او 1804 وچ پیدا تھئے اتے 1863 وچ وفات پا ڳئے ۔ او "ل'ہسٹوائر نیچرل ڈیس آئیلز کینریز" دے مصنف ہن ۔ انہاں فطرت دے مطالعہ وچ اہم کم کیتا اتے خاص طور تے کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات تے پرکھ پرچول کیتی ۔ 

موکن-ٹانڈن اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ فطرت دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں خاص طور تے کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات تے توجہ ݙتی ۔ انہاں ݙکھایا جو کینری جزائر وچ نباتات اتے حیوانات دی ٻہوں زیادہ گھݨ ونک ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو کینری جزائر وچ پائے ونڄݨ والے نباتات اتے حیوانات ٻئے علاقیاں توں مختلف ہن ۔ 

موکن-ٹانڈن "ل'ہسٹوائر نیچرل ڈیس آئیلز کینریز" سمیت کئی کتاباں لکھیاں ۔ ایں کتاب وچ ، انہاں کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات دی درجہ بندی ، شناخت اتے رویے دے بارے وچ اپݨے خیالات پیش کیتے ۔ انہاں ݙکھایا جو کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات دا مطالعہ سائنسی طور تے اہم ہے ۔ انہاں دی کتاب کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات دے مطالعہ کیتے ہک بنیادی ذریعہ بݨ ڳئی ۔ 

موکن-ٹانڈن کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات دی درجہ بندی کیتے ہک منظم طریقہ کار تیار کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو نباتات اتے حیوانات دی درجہ بندی انہاں دی جسمانی خصوصیات ، رویے اتے مسکن دی بنیاد تے کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات دی درجہ بندی انہاں دے ارتقائی تعلقات کوں ظاہر کریندی ہے ۔ 

موکن-ٹانڈن دے کم دی بدولت ، کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ بہتری آئی ۔ انہاں ݙکھایا جو کینری جزائر قدرتی ورثے دا ہک اہم حصہ ہن ۔ انہاں دے کم کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات دے مطالعہ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

موکن-ٹانڈن اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے اعزازات حاصل کیتے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں کینری جزائر دے نباتات اتے حیوانات دی اہمیت دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او انہاں دے مطالعہ کیتے کم کرݨ دے قابل تھئے ۔
حنیف عباسی

حنیف عباسی (انگریزی: Hanif Abbasi) ہک پاکستانی کاروباری شخصیت اتے سیاست دان ہن۔ اوہ 2002ء توں 2008ء تائیں اتے ول 2008ء توں 2013ء تائیں قومی اسمبلی پاکستان دے رکن رہے۔

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جامعہ پنجاب دے فضلا
ونکی:پاکستانی کاروباری شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
سردار غلام عباس

سردار غلام عباس، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 1985 توں 1988 تائیں اتے ولا 1993 توں 1996 تائیں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## سیاسی کیریئر
سردار غلام عباس 1985 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 12 - جہلم توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی کیتے منتخب تھئے۔ اوہ 1993 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 18 - چکوال توں پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار دے طور تے ول پنجاب دی صوبائی اسمبلی کیتے منتخب تھئے۔ انہاں نومبر 2011 وچ پاکستان تحریک انصاف وچ شمولیت اختیار کیتی ہئی پر بعد وچ 2012 وچ عمران خان نال اختلافات پیدا تھیوݨ دے بعد انہاں پی ٹی آئی چھوڑ ݙتی ہئی۔ 2016 وچ، انہاں پاکستان مسلم لیگ (نواز) وچ شمولیت اختیار کیتی پر انتخابات توں پہلے پی ٹی آئی وچ شامل تھیوݨ کیتے 2018 وچ چھوڑ ݙتی ہئی۔ 2018 وچ، انہاں پاکستان تحریک انصاف وچ ول شمولیت اختیار کیتی۔       

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ڈیسمنڈ مورس

## ڈیسمنڈ مورس (پیدائش 1928)
ڈیسمنڈ مورس ہک برطانوی ماہر حیوانیات اتے ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ، جیڑھے "دی نیکڈ ایپ" دے مصنف ہن ۔ او 1928 وچ پیدا تھئے ۔ انہاں حیوانات دے رویے دے مطالعہ وچ اہم کم کیتا اتے انسانی رویے کوں حیوانی رویے دے تناظر وچ سمجھݨ دی کوشش کیتی ۔

مورس اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ حیوانی رویے دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو انسان وی ہک جانور ہے اتے اوندے رویے کوں وی حیوانی رویے دی طرحاں سمجھا ونڄ سڳدے ۔ انہاں ݙکھایا جو انسانی رویے دے کئی پہلو جانوراں دے رویے نال ملدے جلدے ہوندن ، جیویں جو جارحیت ، جنسی رویہ اتے سماجی رویہ ۔

مورس "دی نیکڈ ایپ" سمیت کئی کتاباں لکھیاں ۔ ایں کتاب وچ ، انہاں انسانی رویے کوں حیوانی رویے دے تناظر وچ پیش کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو انسان ہک ننگا بن مانس ہے ، جیڑھا اپݨے حیوانی جبلتاں توں متاثر تھیندے ۔ انہاں ݙکھایا جو انسانی رویے دے کئی پہلو ارتقائی طور تے بݨے ہن اتے انہاں کوں سمجھݨ کیتے ارتقائی حیاتیات دے اصولاں دا استعمال کرݨا چاہیدا ہے ۔

مورس دے کم دی بدولت ، انسانی رویے دے مطالعہ وچ ہک نویں نقطہ نظر سامݨے آیا ۔ انہاں ݙکھایا جو انسانی رویے کوں سمجھݨ کیتے صرف نفسیاتی اتے سماجی عوامل تے توجہ ݙیوݨ کافی نی ، بھل حیوانی اتے ارتقائی عوامل تے وی غور کرݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دے کم انسانی رویے دے بارے وچ عام لوکاں دی سمجھ وچ وی بہتری گھن آندی ۔

مورس اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے اعزازات حاصل کیتے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی حیوانی رویے اتے انسانی رویے دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں حیوانی رویے دے بنیادی اصولاں دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او انسانی رویے کوں سمجھݨ دے قابل تھئے ۔
راجر مورس

## راجر مورس (1927-2000)
راجر مورس ہک امریکی حشرات دان ہن ، جیڑھے مکھیاں اتے مکھیاں دی پرورش دے ماہر ہن ۔ او 1927 وچ پیدا تھئے اتے 2000 وچ وفات پا ڳئے ۔ انہاں حشرات دے مطالعہ وچ اہم کم کیتا اتے مکھیاں دی پرورش دے شعبے وچ انقلاب گھن آندا ۔ 

مورس اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ مکھیاں دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو مکھیاں انسانی زندگی کیتے ٻہوں اہم ہوندیاں ہن ۔ انہاں ݙکھایا جو مکھیاں فصل دی پیداوار کوں ودھاوݨ وچ مدد کریندیاں ہن ۔ انہاں ݙکھایا جو مکھیاں شہد ، موم اتے ٻئے مفید مصنوعات پیدا کریندیاں ہن ۔ 

مورس مکھیاں دی پرورش دے مطالعہ کیتے کئی تجربات کیتے ۔ انہاں ݙکھایا جو مکھیاں دی پرورش کیتے مناسب ماحول اتے خوراک دی ضرورت ہوندی ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو مکھیاں دیاں بیماریاں کوں کنٹرول کرݨ کیتے مناسب اقدامات کرݨے چاہیدن ۔ انہاں ݙکھایا جو مکھیاں دی پرورش کیتے جدید تکنیکاں دا استعمال کرݨا چاہیدا ۔ 

مورس دے کم دی بدولت ، مکھیاں دی پرورش دے مطالعہ وچ بہتری آئی ۔ انہاں ݙکھایا جو مکھیاں دی پرورش ہک سائنسی عمل ہے ، جیڑھا انسانی زندگی کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دے کم مکھیاں دی پرورش دے شعبے وچ نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

مورس اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے اعزازات حاصل کیتے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی مکھیاں دی پرورش دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں مکھیاں دی اہمیت دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او مکھیاں دی پرورش کرݨ دے قابل تھئے ۔
گائے ماؤنٹفورٹ

## گائے ماؤنٹفورٹ (1905-2003)
گائے ماؤنٹفورٹ ہک انگریز پرندیاں دے ماہر اتے ماحول دے بچاوݨ والے ہن ، جیڑھے "برطانیہ اتے یورپ دے پرندیاں دی فیلڈ گائیڈ" دے مصنف ہن ۔ او 1905 وچ پیدا تھئے اتے 2003 وچ وفات پا ڳئے ۔ انہاں پرندیاں دے مطالعہ اتے ماحول دے تحفظ دے شعبے وچ اہم کم کیتا اتے پرندیاں دی شناخت اتے تحفظ دے شعبے وچ انقلاب گھن آندا ۔

ماؤنٹفورٹ اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ پرندیاں دے مطالعہ اتے ماحول دے تحفظ وچ صرف کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو پرندے ماحول دی صحت دا ہک اہم اشارہ ہوندن ۔ انہاں ݙکھایا جو پرندیاں دی انواع وچ کمی ماحول دی خرابی دا اشارہ ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو پرندیاں دا تحفظ ماحول دے تحفظ کیتے ضروری ہے ۔

ماؤنٹفورٹ "برطانیہ اتے یورپ دے پرندیاں دی فیلڈ گائیڈ" سمیت کئی کتاباں لکھیاں ۔ ایں کتاب وچ ، انہاں برطانیہ اتے یورپ دے پرندیاں دی شناخت ، درجہ بندی اتے رویے دے بارے وچ اپݨے خیالات پیش کیتے ۔ انہاں ݙکھایا جو پرندیاں دی شناخت انہاں دی شکل ، رنگ ، آواز اتے رویے دی بنیاد تے کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں دی کتاب پرندیاں دی شناخت کیتے ہک بنیادی ذریعہ بݨ ڳئی ۔

ماؤنٹفورٹ پرندیاں دے تحفظ کیتے کئی اقدامات کیتے ۔ انہاں ݙکھایا جو پرندیاں دے مسکن کوں بچاوݨ کیتے مناسب اقدامات کرݨے چاہیدن ۔ انہاں ݙکھایا جو پرندیاں دے شکار کوں کنٹرول کرݨ کیتے مناسب قوانین بݨاوݨے چاہیدن ۔ انہاں ݙکھایا جو پرندیاں دے تحفظ کیتے عام لوکاں وچ شعور بیدار کرݨا چاہیدا ۔

ماؤنٹفورٹ دے کم دی بدولت ، پرندیاں دی شناخت اتے تحفظ دے مطالعہ وچ بہتری آئی ۔ انہاں ݙکھایا جو پرندیاں دی شناخت اتے تحفظ ہک سائنسی عمل ہے ، جیڑھا ماحول دی صحت کیتے ضروری ہے ۔ انہاں دے کم پرندیاں دی شناخت اتے تحفظ دے شعبے وچ نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

ماؤنٹفورٹ اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے اعزازات حاصل کیتے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی پرندیاں دی شناخت اتے تحفظ دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں پرندیاں دی اہمیت دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او پرندیاں دے تحفظ کیتے کم کرݨ دے قابل تھئے ۔
لاڈیسلاو موسینا

## لاڈیسلاو موسینا (پیدائش 1956)
لاڈیسلاو موسینا ہک سلوواک ماہر نباتات ہن ، جیڑھے پودیاں دے ماحولیات اتے حیاتیاتی جغرافیہ تے کم کریندن ۔ او 1956 وچ پیدا تھئے ۔ انہاں نباتات دے مطالعہ وچ اہم کم کیتا اتے پودیاں دے ماحولیات اتے حیاتیاتی جغرافیہ دے شعبیاں وچ انقلاب گھن آندا ۔

موسینا اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ پودیاں دے ماحولیات اتے حیاتیاتی جغرافیہ دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو پودیاں دی تقسیم اتے گھݨ ونک مختلف عوامل توں متاثر تھیندا ہے ، جیویں جو آب و ہوا ، مٹی اتے جغرافیائی حالات ۔ انہاں ݙکھایا جو پودیاں دی انواع مختلف ماحول وچ مختلف طریقے نال رد عمل ݙیندیاں ہن ۔ انہاں ݙکھایا جو پودیاں دی برادری (plant communities) ماحول دی تبدیلی دے مطابق تبدیل تھیندیاں ہن ۔

موسینا پودیاں دے ماحولیات اتے حیاتیاتی جغرافیہ دے مطالعہ کیتے کئی تجربات کیتے ۔ انہاں مختلف علاقیاں توں پودیاں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی درجہ بندی اتے تقسیم دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو پودیاں دی انواع دی تقسیم جغرافیائی رکاوٹاں توں متاثر تھیندی ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو پودیاں دی انواع دی گھݨ ونک ماحولیاتی گھݨ ونک توں متاثر تھیندی ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو پودیاں دی برادری موسمیاتی تبدیلی توں متاثر تھیندی ہے ۔

موسینا دے کم دی بدولت ، پودیاں دے ماحولیات اتے حیاتیاتی جغرافیہ دے مطالعہ وچ بہتری آئی ۔ انہاں ݙکھایا جو پودیاں دی تقسیم اتے گھݨ ونک ہک ڳنجھل عمل ہے ، جیڑھا مختلف عوامل توں متاثر تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم پودیاں دے ماحولیات اتے حیاتیاتی جغرافیہ دے مطالعہ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

موسینا اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے اعزازات حاصل کیتے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی پودیاں دے ماحولیات اتے حیاتیاتی جغرافیہ دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں پودیاں دی اہمیت دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او پودیاں دے تحفظ کیتے کم کرݨ دے قابل تھئے ۔
بلال اظہر کیانی

بلال اظہر کیانی ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے پاکستان دی قومی اسمبلی دے منتخب رکن ہن۔

## سیاسی کیریئر
کیانی نے 2024 دے پاکستانی عام انتخابات وچ این اے-60 (جہلم-1) توں پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دی حیثیت نال کامیابی حاصل کیتی۔ انہاں 99,948 ووٹ حاصل کیتے جݙاں جو ݙوجھے نمبر تے آزاد امیدوار حسن عدیل نے 90,474 ووٹ حاصل کیتے۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
فرڈیننڈ وان میولر

## فرڈیننڈ وان میولر (1825-1896)
فرڈیننڈ وان میولر ہک جرمن-آسٹریلوی طبیب ، جغرافیہ دان اتے ماہر نباتات ہن ۔ او 1825 وچ پیدا تھئے اتے 1896 وچ وفات پا ڳئے ۔ انہاں آسٹریلیا دے ٻہوں سارے پودیاں کوں جمع اتے مطالعہ کیتا ۔ انہاں آسٹریلیا دے نباتات دے مطالعہ وچ اہم کم کیتا اتے آسٹریلیا دے قدرتی ورثے کوں سمجھݨ وچ انقلاب گھن آندا ۔

میولر اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ آسٹریلیا دے نباتات دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو آسٹریلیا وچ پودیاں دی ٻہوں زیادہ گھݨ ونک ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو آسٹریلیا دے پودے ٻئے علاقیاں توں مختلف ہن اتے انہاں دی اپݨی خاص خصوصیات ہن ۔ انہاں ݙکھایا جو آسٹریلیا دے پودے آسٹریلیا دے ماحول دے مطابق ڈھلے ہوئے ہن ۔

میولر آسٹریلیا دے پودیاں دے مطالعہ کیتے کئی چڑھیاں کیتیاں ۔ انہاں آسٹریلیا دے مختلف علاقیاں توں پودیاں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی درجہ بندی اتے خصوصیات دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو آسٹریلیا دے پودے مختلف قسماں دے ماحول وچ پائے ویندن ، جیویں جو جنگلات ، گھاہ دے میدان اتے صحرائی علاقے ۔ انہاں ݙکھایا جو آسٹریلیا دے پودے مختلف قسماں دے استعمال وچ آ سڳدن ، جیویں جو دوا ، خوراک اتے لکڑی ۔

میولر دے کم دی بدولت ، آسٹریلیا دے نباتات دے مطالعہ وچ بہتری آئی ۔ انہاں ݙکھایا جو آسٹریلیا دے پودے آسٹریلیا دے قدرتی ورثے دا ہک اہم حصہ ہن ۔ انہاں دے کم آسٹریلیا دے پودیاں دے تحفظ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

میولر اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے اعزازات حاصل کیتے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی آسٹریلیا دے پودیاں دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں آسٹریلیا دے پودیاں دی اہمیت دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او آسٹریلیا دے قدرتی ورثے کوں سمجھݨ دے قابل تھئے ۔
جان میور

## جان میور (1838-1914)
جان میور ہک سکاٹش-امریکی فطرت دان اتے ماحول دے بچاوݨ والے ہن ، جنہاں سیرا کلب دی بنیاد رکھی ۔ او 1838 وچ پیدا تھئے اتے 1914 وچ وفات پا ڳئے ۔ انہاں فطرت دے مطالعہ اتے ماحول دے تحفظ دے شعبے وچ اہم کم کیتا اتے امریکی قدرتی ورثے کوں بچاوݨ وچ انقلاب گھن آندا ۔ 

میور اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ فطرت دے مطالعہ اتے ماحول دے تحفظ وچ صرف کیتا ۔ انہاں ݙکھایا جو فطرت انسانی زندگی کیتے ٻہوں ضروری ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو فطرت کوں بچاوݨا انسانیت دا فرض ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو قدرتی ماحول کوں بچاوݨ نال انساناں دی صحت اتے خوشحالی بہتر تھی سڳدی ہے ۔ 

میور سیرا کلب دی بنیاد رکھی ، جیڑھا امریکی قدرتی ورثے کوں بچاوݨ کیتے کم کریندا ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو قومی پارکاں اتے جنگلات کوں بچاوݨ کیتے مناسب اقدامات کرݨے چاہیدن ۔ انہاں ݙکھایا جو قدرتی وسائل دے غیر مناسب استعمال کوں روکݨا چاہیدا ۔ انہاں ݙکھایا جو عام لوکاں وچ قدرتی ماحول دے تحفظ دے بارے وچ شعور بیدار کرݨا چاہیدا ۔ 

میور کئی کتاباں اتے مضامین لکھئے ، جنہاں وچ انہاں قدرتی ماحول دی خوبصورتی اتے اہمیت تے زور ݙتا ۔ انہاں ݙکھایا جو قدرتی ماحول انساناں کیتے سکون اتے خوشی دا ذریعہ ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو قدرتی ماحول انساناں کوں تخلیقی صلاحیت ݙیندے ۔ انہاں ݙکھایا جو قدرتی ماحول انساناں کوں روحانی سکون ݙیندے ۔ 

میور دے کم دی بدولت ، امریکی قدرتی ورثے دے تحفظ دے مطالعہ وچ بہتری آئی ۔ انہاں ݙکھایا جو قدرتی ماحول انساناں کیتے ٻہوں ضروری ہے ۔ انہاں دے کم امریکی قدرتی ورثے دے تحفظ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

میور اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے اعزازات حاصل کیتے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی قدرتی ماحول دے تحفظ دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں قدرتی ماحول دی اہمیت دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او قدرتی ماحول دے تحفظ کیتے کم کرݨ دے قابل تھئے ۔
اٹو فریڈرک ملر

اٹو فریڈرک ملر (1730-1784) ، ڈنمارک دا ہک قدرتی سائنسدان ہئی ۔ او کیڑیاں اتے ٻئے ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دا مطالعہ کرݨ آلا ہئی ۔ 

او ڈنمارک دے ہک چھوٹے جئیں شہر بورڈیل وچ پیدا تھیا ۔ اوں کوپن ہیگن یونیورسٹی توں قانون دی تعلیم حاصل کیتی ، پر جلد ہی قدرتی تاریخ وچ دلچسپی گھنݨ لڳا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ جانوراں دا مطالعہ کرݨ وچ گزاریا ، خاص طور تے او جانور جیڑھے پاݨی وچ راہندے ہن ۔ 

ملر ٻہوں سارے نویں جانوراں دیاں ونکیاں دریافت کیتیاں اتے انہاں دی وضاحت کیتی ۔ اوں کیڑیاں ، شیل فش ، اتے ٻئے ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں لکھیاں ۔ اوں دی سب توں مشہور کتاب "جانوراں دی تاریخ" ہئی ، جیڑھی 1776 وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ اوں 3,000 توں ودھ جانوراں دیاں ونکیاں دی وضاحت کیتی ہئی ۔ 

ملر دا کم اوں ویلھے دے ٻئے سائنسداناں اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں جانوراں دی درجہ بندی اتے مطالعہ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اونکوں ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں دے مطالعہ دا بانی سمجھا ویندے ۔
فرٹز ملر

## فرٹز ملر
فرٹز ملر (1821-1897) ، جرمن-برازیلی قدرتی سائنسدان ، جئیں ساؤ پالو دے جنوب وچ بحر اوقیانوس دے جنگل دی قدرتی تاریخ دا مطالعہ کیتا ۔

فرٹز ملر جرمنی دے ہک چھوٹے جئیں شہر ونڈیش ہولزن وچ پیدا تھیا ۔ اوں گریفسوالڈ یونیورسٹی توں طب دی تعلیم حاصل کیتی ، پر جلد ہی قدرتی تاریخ وچ دلچسپی گھنݨ لڳا ۔ 1852 وچ ، او برازیل چلا ڳیا اتے ساؤ پالو دے جنوب وچ بحر اوقیانوس دے جنگل وچ رہݨ لڳا ۔

اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ جنگل وچ جانوراں اتے ٻوٹیاں دا مطالعہ کرݨ وچ گزاریا ۔ خاص طور تے او کیڑیاں ، شیل فش ، اتے ٻئے ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانوراں وچ دلچسپی رکھدا ہئی ۔ اوں ٻوٹیاں اتے جانوراں دے درمیان تعلق کوں وی سمجھݨ دی کوشش کیتی ۔

ملر ٻہوں سارے نویں جانوراں اتے ٻوٹیاں دیاں ونکیاں دریافت کیتیاں اتے انہاں دی وضاحت کیتی ۔ اوں ارتقا دے نظریہ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں چارلس ڈارون دے نظریہ کوں سچ ثابت کرݨ وچ مدد کیتی ۔

اوندی سب توں مشہور کتاب "جانوراں کیتے حقائق اتے دلائل" ہئی ، جیڑھی 1864 وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ ، اوں جانوراں دے درمیان اتے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے درمیان تعلقات کوں بیان کیتا ۔ اوں ارتقا دے ثبوت وی پیش کیتے ۔ 

ملر دا کم اوں ویلھے دے ٻئے سائنسداناں اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں جانوراں اتے ٻوٹیاں دے درمیان تعلقات کوں سمجھݨ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اونکوں برازیل دی قدرتی تاریخ دے مطالعہ دا بانی سمجھا ویندے ۔
سائیکومیٹریشن

سائیکومیٹریشین او ماہر نفسیات ہوندے ہن جیڑھے نفسیاتی ٹیسٹ تیار کریندے ہن تے انہاں دی تشریح کریندے ہن۔ ایہ ٹیسٹ لوکاں دے علمی، جذباتی، تے رویے دی صلاحیتاں کوں ماپݨ کیتے استعمال تھیندے ہن۔ سائیکومیٹریشین مختلف شعبیاں وچ کم کریندے ہن، جینویں کہ تعلیم، ملازمت، تے صحت۔

سائیکومیٹریشین دے کجھ اہم کم ایہ ہن:

* نفسیاتی ٹیسٹ تیار کرݨ: سائیکومیٹریشین مختلف مقاصد کیتے نفسیاتی ٹیسٹ تیار کریندے ہن۔ ایہ ٹیسٹ لوکاں دی ذہانت، شخصیت، تے صلاحیتاں کوں ماپݨ کیتے استعمال تھیندے ہن۔
* ٹیسٹ دی تشریح کرݨ: سائیکومیٹریشین ٹیسٹ دے نتائج دی تشریح کریندے ہن تے لوکاں کوں انہاں دی صلاحیتاں تے کمزوریاں دے بارے وچ معلومات فراہم کریندے ہن۔
* ٹیسٹ دی درستگی کوں یقینی بݨاوݨ: سائیکومیٹریشین ایہ یقینی بݨاوݨ کیتے کم کریندے ہن کہ نفسیاتی ٹیسٹ درست تے قابل اعتماد ہوون۔
* تحقیق کرݨ: سائیکومیٹریشین نفسیاتی ٹیسٹ دے استعمال تے ترقی دے بارے وچ تحقیق کریندے ہن۔

سائیکومیٹریشین مختلف شعبیاں وچ کم کریندے ہن، جینویں کہ:

* تعلیم: سائیکومیٹریشین سکولاں تے کالجاں وچ لوکاں دی تعلیمی صلاحیتاں کوں ماپݨ کیتے ٹیسٹ تیار کریندے ہن۔
* ملازمت: سائیکومیٹریشین کمپنیاں وچ ملازمین دی بھرتی تے ترقی کیتے ٹیسٹ تیار کریندے ہن۔
* صحت: سائیکومیٹریشین ہسپتالاں تے کلینکاں وچ لوکاں دی ذہنی صحت کوں ماپݨ کیتے ٹیسٹ تیار کریندے ہن۔

سائیکومیٹریشین بݨݨ کیتے، لوکاں کوں نفسیات وچ ماسٹرز یا ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کرݨ دی ضرورت ہوندی ہے۔ انہاں کوں نفسیاتی ٹیسٹ دے بارے وچ گہری سمجھ تے اعداد و شمار دے تجزیے دی صلاحیت وی ہوݨی چاہیدی ہے۔
فلپ لوڈوگ سٹیشس ملر

فلپ لوڈوگ سٹیشس ملر (1725-1776) ، جرمن ماہر حیوانیات جئیں ڈگونگ ، گواناکو ، پوٹو اتے ٻئے جانوراں دی درجہ بندی کیتی ۔

فلپ لوڈوگ سٹیشس ملر جرمنی دے ہک چھوٹے جئیں شہر ایسنزٹڈٹ وچ پیدا تھیا ۔ اوں ارلینجن یونیورسٹی توں الہیات دی تعلیم حاصل کیتی ، پر جلد ہی قدرتی تاریخ وچ دلچسپی گھنݨ لڳا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ جانوراں دا مطالعہ کرݨ وچ گزاریا ، خاص طور تے او جانور جیڑھے غیر ملکی ہن ۔

ملر ٻہوں سارے نویں جانوراں دیاں ونکیاں دریافت کیتیاں اتے انہاں دی وضاحت کیتی ۔ اوں ڈگونگ ، گواناکو اتے پوٹو سمیت ٻہوں سارے جانوراں دی درجہ بندی کیتی ۔ اوں جانوراں دی درجہ بندی دے نویں طریقے وی متعارف کرائے ۔

اوندی سب توں مشہور کتاب "جانوراں دا قدرتی نظام" ہئی ، جیڑھی 1773 وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ اوں دنیا بھر دے جانوراں دی درجہ بندی کیتی ہئی ۔ اوں جانوراں دیاں نویاں ونکیاں دی وضاحت وی کیتی ہئی ، جیڑھے اوں توں پہلے سائنسداناں کوں معلوم نہ ہن ۔ 

ملر دا کم اوں ویلھے دے ٻئے سائنسداناں اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں جانوراں دی درجہ بندی اتے مطالعہ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اونکوں جانوراں دی درجہ بندی دا بانی سمجھا ویندے ۔

اوندے کم اڄ وی سائنسداناں کوں متاثر کریندے ہن ۔ اوں دی دریافت اتے وضاحت کیتی ڳئی جانوراں دیاں ونکیاں اڄ وی سائنسداناں کوں جانوراں دی زندگی کوں سمجھݨ وچ مدد کریندیاں ہن ۔ اوں دی درجہ بندی دی بنیاد تے اڄ وی جانوراں کوں درجہ بندی کیتا ویندے ۔ اوں دے کم جانوراں دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں ودھایا ۔
سالومن ملر

سالومن ملر (1804-1864) ، ڈچ قدرتی سائنسدان اتے سیاح جئیں ڈچ ایسٹ انڈیز وچ نمونے جمع کیتے ۔ 

سالومن ملر نیدرلینڈز دے ہک چھوٹے جئیں شہر ہیگ وچ پیدا تھیا ۔ اوں لیڈن یونیورسٹی توں قدرتی تاریخ دی تعلیم حاصل کیتی اتے بعد وچ ڈچ ایسٹ انڈیز وچ قدرتی تاریخ دے کمیشن وچ شمولیت اختیار کیتی ۔ 

اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ ڈچ ایسٹ انڈیز وچ جانوراں اتے ٻوٹیاں دے نمونے جمع کرݨ وچ گزاریا ۔ اوں سماٹرا ، جاوا ، بورنیو اتے نیو گنی سمیت ٻہوں سارے جزیریاں دا سفر کیتا ۔ اوں ٻہوں سارے نویں جانوراں اتے ٻوٹیاں دیاں ونکیاں دریافت کیتیاں اتے انہاں دی وضاحت کیتی ۔ 

ملر ٻہوں سارے جانوراں دے نمونے جمع کیتے ، جنہاں وچ ممالیہ جانور ، پرندے ، رینگݨ آلے جانور اتے کیڑے شامل ہن ۔ اوں ٻوٹیاں دے نمونے وی جمع کیتے ، جنہاں وچ پھلدار ٻوٹے ، فرنز اتے ماس شامل ہن ۔ اوں دے جمع کیتے ڳئے نمونے لیڈن دے قدرتی تاریخ دے عجائب گھر وچ رکھئے ڳئے ۔ 

ملر اپݨے سفراں دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے مقالے شائع کیتے ۔ اوں دی سب توں مشہور کتاب "ڈچ ایسٹ انڈیز وچ قدرتی تاریخ دے مطالعے دے سفر" ہئی ، جیڑھی 1857 وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ اوں اپݨے سفراں اتے دریافت کیتے ڳئے جانوراں اتے ٻوٹیاں دی وضاحت کیتی ۔ 

ملر دا کم ڈچ ایسٹ انڈیز دی قدرتی تاریخ دے مطالعہ اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں ٻہوں سارے نویں جانوراں اتے ٻوٹیاں دیاں ونکیاں دریافت کیتیاں اتے انہاں دی وضاحت کیتی ۔ اوں ڈچ ایسٹ انڈیز دے جانوراں اتے ٻوٹیاں دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں ودھایا ۔ 

اوندے جمع کیتے ڳئے نمونے اتے اوں دے لکھئے ڳئے مضامین اڄ وی سائنسداناں کوں ڈچ ایسٹ انڈیز دے جانوراں اتے ٻوٹیاں دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندے ہن ۔ اونکوں ڈچ ایسٹ انڈیز دی قدرتی تاریخ دے مطالعہ دا بانی سمجھا ویندے ۔ اوں دے کم ایں خطے دی حیاتیاتی گھݨ ونک کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
امیتا کنیکر

امیتا کنیکر گوا وچ مقیم مصنفہ تے تعمیراتی تاریخ دان ہِن، جنھاں دا معروف پہلا ناول "اے اسپوک ان دی وہیل" ہارپر کولنز پبلشرز نے شائع کِیتا تے بعد وچ ناویانا نے دوبارہ شائع کِیتا۔ کنیکر دی دوسری کتاب دکن دے پرتگالی سمندری قلعے دے فن تعمیر کِیتے ہِک گائیڈ بک ہئی، جبکہ انھاں دا تیسرا ناول "فیئر آف لائنز" ہئی جیڑھا 2019ء وچ ہیچیٹ نے شائع کِیتا۔ اوہ فن تعمیر، تاریخ تے سیاست تے مضامین تے اخباری کالم وی لکھدِیاں ہِن تے گوا کالج آف آرکیٹیکچر وچ آرکیٹیکچرل ہسٹری تے تھیوری وی پڑھاندِیاں ہِن۔

## ابتدائی حیاتی
کنیکر 1965ء وچ گوا دے مڈگاؤں (مارگاؤ) وچ پیدا تھئی ہَن تے اوہ 2 سال دی عمر تک قریبی گاؤں نولیم وچ رہندِیاں ہَن، اِس توں پہلے کہ اوہ امریکا تے بعد وچ ممبئی چلی گئِیاں جِتھاں اُنھاں نے کملا راہیجا ودیاندھی انسٹی ٹیوٹ فار آرکیٹیکچر وچ فن تعمیر دی تاریخ پڑھائی۔ اُنھاں دے والد سریش کنیکر کوں اُس وقت دی پرتگالی حکومت نے نوآبادیاتی حکمرانی دے خلاف تحریک وچ حصہ گِھنّݨ تے ݙو واری جیل بھیڄ ݙِتّا ہئی۔ اُنھاں دی خالہ مترا بیر، ہِک ماہر تعلیم ہَن جیڑھیاں 22 سال دی عمر وچ 12 سال قید دی سزا سݨائی ڳئی ہئی تے بعد وچ اوہ مڈگاؤں (مارگاؤ)، ویرم، کاکورہ تے گوا دے ٻئے مقامات تے ڄایِکیں کِیتے اسکول کھولݨ کِیتے چلی ڳئِیاں۔ زنانیاں کِیتے بالغ تے پیشہ ورانہ تعلیم کِیتے 1978ء وچ اُنھاں دی موت توں پہلے۔ مترا دی شادی مرحوم مادھو بیر، گوا قانون ساز اسمبلی دے رکن تے گاندھیائی نال تھئی ہئی۔ کنیکر دے ماموں مرحوم ایم وی کاکوڈکر وی 1960ء دی دہائی وچ گوا وچ مندراں کوں سب کِیتے کھولݨ دی مہم وچ سرگرم ہَن۔

## کیرئیر
بدھا دے بارے وچ کنیکر دے پہلے ناول، "اے اسپوک ان دی وہیل"، نے سازگار جائزے حاصل کِیتے ہَن۔ ہارپر کولنز انڈیا دے ذریعے 2005ء وچ شائع تھئی، کتاب اِس سال اپݨے ݙوجھے تاثر وچ چلی ڳئی۔ ݙوجھا ایڈیشن بعد وچ نویانا (دہلی) نے 2014ء وچ شائع کِیتا۔ اُنھاں دی ݙوجھی کتاب ہِک آرکیٹیکچرل گائیڈ بک ہئی، گوا دے پرتگالی سمندری قلعے، چول، کورلائی تے وسائی (جائیکو 2015ء) دے نال۔ اُنھاں دی تِریجھی کتاب، "Fear of Lions"، ہِک واری ٻیا تاریخی افسانہ ہئی، جیڑھا مغل ہندوستان وچ ترتیب ݙِتّا ڳیا ہئی تے 2019ء وچ ہیچیٹ نے شائع کِیتا۔ اُنھاں نے فن تعمیر دی تاریخ تے علمی مقالے وی شائع کِیتے ہِن تے فن تعمیر، تاریخ تے سیاست تے باقاعدہ اخباری کالم لکھدِیاں ہِن۔

## جائزہ
بھارتی قومی اخبار دی ہندو نے آکھیا: "... کتاب بھارتی تاریخ توں اِتّݨے چنگے اثرات دی طرف کھِچدی ہِے کہ کوئی اِہو سوچݨ وچ مدد نِھیں کر سڳدا کہ کیا واقعی چِیزاں اِیں طرحاں تھئِیاں ہَن۔ مہاتما بدھ۔ مگدھن سلطنت وچ زندگی کوں وی تاریخی درستی تے نظر رکھین٘دے ہوئے پیش کِیتا ڳیا ہِے۔ اشوکن دے فرمودات دے اقتباسات... جیڑھے اَساں تاریخ دے طور تے ڄاݨدے ہِیں لیکن حقیقتاً اِس نال کوئی تعلق نِھیں رکھ سڳدے... ہِک نویں تصویر دے نال زندہ تھی ڳئے ہِن۔"

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ناول نگار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
چودھری فرخ الطاف

چودھری فرخ الطاف ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے پہلے پاکستان مسلم لیگ (ق) وچ ہن اتے حلقہ این اے۔ 66 جہلم 1 توں پاکستان عام انتخابات 2013ء وچ پاکستان مسلم لیگ دے چودھری خادم حسین توں ہریے  ہن اتے خادم حسین دے 102022 ووٹاں دے مقابلے وچ صرف 36878 ووٹ ڳھدے ہن۔ جݙاں جو پاکستان عام انتخابات 2018ء وچ پاکستان تحریک انصاف دی طرفوں کھڑے تھئے اتے رکن قومی اسمبلی پاکستان منتخب تھئے۔

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
اٹو وان منچ ہاؤزن

اٹو وان منچ ہاؤزن (1716-1774) ، جرمن ماہر نباتات ، خاص طور تے بلوط دے درخت دا مطالعہ کیتا ۔

اٹو وان منچ ہاؤزن جرمنی دے ہک چھوٹے جئیں شہر شلویسٹڈٹ وچ پیدا تھیا ۔ اوں ہیلمسٹیڈٹ یونیورسٹی توں قانون دی تعلیم حاصل کیتی ، پر جلد ہی قدرتی تاریخ وچ دلچسپی گھنݨ لڳا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ ٻوٹیاں دا مطالعہ کرݨ وچ گزاریا ، خاص طور تے بلوط دے درختاں دا ۔

اونہہ ٻوٹیاں دی درجہ بندی اتے انہاں دے مطالعہ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اوں بلوط دے درختاں دی کئی قسماں دی وضاحت کیتی اتے انہاں دے درمیان فرق کوں واضح کیتا ۔ اوں بلوط دے درختاں دی ودھ ویا اتے انہاں دے ماحول دے بارے وچ وی پرکھ پرچول کیتی ۔

اوندی سب توں مشہور کتاب "گھریلو نباتات" ہئی ، جیڑھی 1770 وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ اوں جرمنی دے ٻوٹیاں دی درجہ بندی کیتی اتے انہاں دی وضاحت کیتی ۔ اوں بلوط دے درختاں دے بارے وچ وی تفصیل نال لکھیا ۔ 

منچ ہاؤزن دا کم اوں ویلھے دے ٻئے سائنسداناں اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں ٻوٹیاں دی درجہ بندی اتے مطالعہ دے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اونکوں جرمن نباتات دے بانیاں وچوں ہک سمجھا ویندے ۔

اوندے کم اڄ وی سائنسداناں کوں متاثر کریندے ہن ۔ اوں دی دریافت اتے وضاحت کیتی ڳئی ٻوٹیاں دیاں ونکیاں اڄ وی سائنسداناں کوں ٻوٹیاں دی زندگی کوں سمجھݨ وچ مدد کریندیاں ہن ۔ اوں دی بلوط دے درختاں دے بارے وچ تحقیق اڄ وی ایں درخت دی اہمیت کوں سمجھݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ اوں دے کم جرمنی دی نباتاتی گھݨ ونک کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
جان مرے

جان مرے (1841-1914) ، سکاٹش-کینیڈین سمندری ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے سمندر شناس ، جئیں سمندری قسماں جمع کیتیاں ۔

جان مرے سکاٹ لینڈ دے ہک چھوٹے جئیں شہر کوبھین وچ پیدا تھیا ۔ اوں ایڈنبرا یونیورسٹی توں طب دی تعلیم حاصل کیتی ، پر جلد ہی سمندری حیاتیات وچ دلچسپی گھنݨ لڳا ۔ اوں اپݨی زندگی دا وݙا حصہ سمندر دا مطالعہ کرݨ وچ گزاریا ، خاص طور تے سمندری جانوراں دا ۔

مرے ایچ ایم ایس چیلنجر نامی جہاز تے دنیا دا سفر کیتا ، جیڑھا 1872 توں 1876 تک چلدا ریہا ۔ ایں سفر دے دوران ، اوں سمندری جانوراں دی ٻہوں ساری قسماں جمع کیتیاں ، جنہاں وچ مچھیاں ، شیل فش ، اتے ٻئے ریڑھ دی ہݙی توں بغیر جانور شامل ہن ۔ اوں سمندر دی تہہ توں نمونے وی جمع کیتے ، جنہاں وچ چٹاناں اتے مٹی شامل ہن ۔

مرے سمندر دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے مقالے شائع کیتے ۔ اوندی سب توں مشہور کتاب "چیلنجر رپورٹس" ہئی ، جیڑھی 50 جلداں وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ اوں اپݨے سفراں اتے جمع کیتے ڳئے سمندری جانوراں دی وضاحت کیتی ۔ اوں سمندر دی تہہ دے بارے وچ وی تفصیل نال لکھیا ۔

مرے دا کم سمندری حیاتیات اتے سمندر شناسی دے شعبیاں اتے ٻہوں اثر انداز تھیا ۔ اوں سمندری جانوراں دی ٻہوں ساری نویاں قسماں دریافت کیتیاں اتے انہاں دی وضاحت کیتی ۔ اوں سمندر دی تہہ دے بارے وچ وی ساݙی سمجھ کوں ودھایا ۔ اونکوں جدید سمندری حیاتیات اتے سمندر شناسی دے بانیاں وچوں ہک سمجھا ویندے ۔

اوندے جمع کیتے ڳئے نمونے اتے اوں دے لکھئے ڳئے مضامین اڄ وی سائنسداناں کوں سمندر دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندے ہن ۔ اوں دے کم سمندر دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں ودھایا اتے سمندری حیاتیات دے مطالعہ کوں ہک نویں سمت ݙتی ۔ اوں دی دریافت اتے وضاحت کیتی ڳئی سمندری جانوراں دیاں ونکیاں اڄ وی سمندری زندگی کوں سمجھݨ وچ مدد کریندیاں ہن ۔
الیونیل مینا کنداسامی

الیونیل مینا کنداسامی دی پیدائش 1984ء وچ تھئی۔ اوہ ہک ہندوستانی شاعرہ، افسانہ نگار، مترجم تے کارکن ہن جو ہندوستان دے شہر چنئی، تامل ناڈو وچ مقیم ہن۔ انہاں دے زیادہ تر کم معاصر ہندوستانی فوجی تحریک آزادی نسواں تے ذات پات دے خاتمے دی تحریک تے مبنی ہن۔ 2013ء تک، مینا دی شاعری دے ݙو مجموعے شائع تھئے، یعنی ٹچ (2006ء) تے محترمہ عسکریت پسندی (2010ء)۔ انہاں دی ݙو نظماں نے آل انڈیا دے شعری مقابلیاں وچ ٻہوں زیادہ پزیرائی حاصل کیتی۔ 2001-2002ء تک، انہاں نے دلت میڈیا، نیٹ ورک دے ݙو ماہانہ متبادل انگریزی میگزین دلت وچ وی ترمیم کیتی۔ اوہ یونیورسٹی آف آئیووا دے بین الاقوامی تحریری پروگرام وچ ہندوستان دی نمائندگی وی کر چکی ہن تے کینٹ یونیورسٹی، کینٹربری، برطانیہ وچ چارلس والیس انڈیا ٹرسٹ دی فیلو رہ چکی ہن۔ اوہ اپݨے ادبی کمماں دے علاوہ ذات پات، بدعنوانی، تشدد تے زنانیاں دے حقوق نال تعلق رکھݨ والے مختلف معاصر سیاسی معاملات تے وی ہک توں زیادہ طریقیاں نال اپݨا اظہار خیال کریندی رہندی ہن۔ اوہ اپݨے فیس بک تے ٹویٹر ہینڈل دے ذریعے سوشل میڈیا دی بااثر شخصیت مانی ویندی ہن۔ اوہ کݙاہیں کݙاہار آؤٹ لک انڈیا تے دی ہندو جیہاں پلیٹ فارماں کِیتے وی کالم لکھدیاں ہن۔

### بطور کارکن
مینا ذات پات تے صنف دے معاملات تے ایں زمرے دی بنیاد تے معاشرے کوں دقیانوسی کرداراں وچ ڈالݨ دے معاملے تے کم کریندی ہن۔ انہاں نے ہک دلت عورت دی حیثیت نال اپݨی شناخت دا دعویٰ کیتا ہے تے انہاں نے اپݨے کمماں دے ذریعے ہک نسائی تے ذات پات دے تناظر دا استعمال کریندے ہوئے ہندو تے تامل تذکروں دی شدید تنقید پیش کیتی ہے۔ محترمہ دے عنوان نال انہاں دے شعری مجموعے دے پیش نظر وچ۔ عسکریت پسندی، اوہ لکھدیاں ہن، "تو، میرا 'مہابھارت' لاس ویگاس منتقل تھیندا ہے۔ میرے رامائن کوں ترئے مختلف طریقیاں نال پسپا کیتا ڳیا ہے… میری کہانی کوں ہک ٻئے طرحاں نال ݙسوݨ میکوں تساں کوں معاف کرݨ ݙیندا ہے۔"

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ملیالم فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:بھارتی دے انگریزی ٻولی دے شعرا
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
محمد الیاس چودھری

محمد الیاس چودھری، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے پاکستان دی قومی اسمبلی دے منتخب رکن ہن۔

## سیاسی کیریئر
الیاس چودھری نے 2024 دے پاکستانی عام انتخابات وچ این اے-62 (گجرات-1) توں آزاد امیدوار دی حیثیت نال کامیابی حاصل کیتی۔ انہاں 63,952 ووٹ حاصل کیتے جݙاں جو ݙوجھے نمبر تے پاکستان مسلم لیگ (ن) دے چوہدری عابد رضا نے 43,589 ووٹ حاصل کیتے۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
مدھر کپیلا

مدھر کپیلا (ولادت: 15 اپریل 1942ء – وفات: 19 دسمبر 2021ء) ہک بھارتی ناول نگار، صحافی، آرٹ نقاد تے ہندی ادب دا جائزہ گِھنݨ والی معروف شخصیت ہَن۔

## ابتدائی زندگی
مدھر کپیلا پنجاب دے شہر جالندھر وِچ پیدا تھئیاں جیڑھا اُوں وقت برطانوی ہندوستان آکھیا ویندا ہَئی۔ اوہ فی الحال بھارت دے شہر چندی گڑھ وِچ رہائش پزیر ہَن۔

## کیریئر
مادھور کپیلا 1977ء توں ہک آزاد صحافی تے آرٹ نقاد ہَن۔ یومیہ ٹربیون، ڈنامان، پنجاب کیسری، جساٹا، ہندی ہندوستان اخباراں وِچ کم کِیتا ہِے۔ انّھاں نے مختصر کہانیاں تے ادبی کالم وی لکھے ہِن  جیندے وِچ کالا کھیتھریا، جیڑھا ہک ہفتہ وار آرٹ تے ادبی کالم ہَئی جیڑھا ڈینک ٹریبیون وِچ شائع تھیا ہَئی۔ ایہو رسالے نے اونے اوندی پہلی ناول ستون سوار (ہندی: सातवाँ छवि) وی شائع کِیتی ہَئی۔

## ایوارڈ
2011ء وِچ مدھور کپیلا کوں چندی گڑھ ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ ادب وِچ انّھاں دی نمایاں خدمات کِیتے پیش کِیتا ڳیا ہَئی۔ 

مدھور کپیلا کوں 22 اگست-4 ستمبر تک سنڈے انڈین دی طرفوں 21ویں صدی دی 111 ہندی زنانیاں ادیباں وِچ شامل کِیتا ڳیا۔

## اوندے کم دا ترجمہ
مدھر کپیلا دیاں کہانیاں دا نجابی، تیلگو تے انگریزی سمیت ٻئے بھارتی تے غیر ملکی زباناں وِچ ترجمہ کِیتا ڳیا ہِے۔

## کتابیات

### ناول

* 
* 
* 

### مختصر کہاݨیاں دے مجموعے

* 
* 
* 

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:بھارتی افسانہ نگار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جالندھر دیاں شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
نیہا ککڑ

نیہا ککر سنگھ (تلفظ [ˈneːɦɑː ˈkəkːəɾ])؛ پیدائشی ناں ککر؛ پیدائش 6 جون 1988ء) ہِک بھارتی گائیکہ ہِن۔ اوہ پلے بیک گائیک ٹونی ککر تے سونو ککر دی چھوٹی بھیݨ ہِن۔ اوہ ہِک ٻہوں چھوٹی عمر وچ مذہبی تقریبات وچ پرفارم کرݨ شروع کر ݙِتّا۔ 2005ء وچ، اُنھاں نے گائیکی ریئلٹی شو "انڈین آئیڈول" دے ݙوجھے سیزن وچ حصہ گِھدّا۔ اُنھاں نے بالی ووڈ وچ کورس گائیک دے طور تے فلم "میرابائی ناٹ آؤٹ" نال اپݨی شروعات کِیتی۔ اوہ 2012ء وچ فلم "کوکٹیل" دے ڈانس ٹریک "سیکنڈ ہینڈ جاوانی" دے ریلیز نال مشہور تھئیں، جیڑھا بعد وچ کئی مشہور پارٹی گانےآں دے نال آیا، جنہاں وچ "یاریاں" دا "سنی سنی" تے 2014ء دے ساؤنڈ ٹریک البم "کوئین" دا "لندن تھمکدا" شامل ہِن۔ پلے بیک گائیکی دے علاوہ، ککر کئی میوزک ویڈیوز وچ وی نظر آئِیاں ہِن تے کئی ٹیلی ویژن ریئلٹی شوز جیویں "انڈین آئیڈول" وچ جج دے طور تے وی کم کِیتا ہِے۔

2019ء وچ، ککر کوں یوٹیوب تے سب توں زیادہ دِیکھّے ون٘ڄݨ والیاں زنانیاں آرٹسٹاں وچ شامل کِیتا ڳیا ہئی جیندے کول 13.9 بلین ویوز ہَن۔ جنوری 2021ء وچ، اوہ پہلی بھارتی گائیکہ بݨ ڳئِیاں جیڑھیاں یوٹیوب ڈائمنڈ ایوارڈ جِتیا۔ اوہ سپاٹیفائی تے سب توں زیادہ فالو کرِیجݨ والی بھارتی زنانی آرٹسٹ تے دنیا دی 22ویں سب توں زیادہ فالو کرِیجݨ والی آرٹسٹ ہِن۔

اوہ 2017ء تے 2019ء وچ فوربز دی انڈیا سلیبریٹی 100 لسٹ وچ شامل تھئیں۔ دسمبر 2020ء وچ، اوہ فوربز دی "ایشیا دی 100 ڈیجیٹل اسٹارز" دی لسٹ وچ وی شامل تھئیں۔

## ابتدائی زندگی
ککر 6 جون 1988ء کوں اتر پردیش (ہݨ اتراکھنڈ) دے شہر رشیکیش وچ پیدا تھئیں ہَن۔ 1990ء دی دہائی دے شروع وچ، ککر اپݨے خاندان دے نال دہلی منتقل تھئیں تاکہ گائیکی وچ قسمت آزما سڳن۔ ککر چار سال دی عمر وچ مقامی اجتماعات تے مذہبی تقریبات وچ پرفارم کرݨ شروع کر ݙِتّا۔ 2004ء وچ، اوہ اپݨے بھائی ٹونی ککر دے نال ممبئی منتقل تھئیں۔

## حوالے

ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:ہندی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پنجابی گائیک
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
نصیر احمد عباس

چودھری نصیر احمد عباس ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے پاکستان دی قومی اسمبلی دے منتخب رکن ہن۔

اوہ ایئر اسٹاف دے 16ویں چیف، ظہیر احمد بابر دے بھرا ہن۔

## سیاسی کیریئر
سیاسی کیریئر عباس پاکستان دی قومی اسمبلی کیتے پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے حلقہ این اے-65 (گجرات-4) توں پہلی واری 2024 دے پاکستانی عام انتخابات وچ منتخب تھئے۔

ہک تجزیے دے مطابق، عباس نے 90,982 ووٹاں نال کامیابی حاصل کیتی، انہاں پی ٹی آئی دے حمایت یافتہ امیدوار وجاہت حسنین شاہ کوں ہرایا جنہاں کوں 82,411 ووٹ ملے۔ جت دا مارجن 8,571 ووٹاں تے رہیا، جݙاں جو مسترد شدہ ووٹاں دی تعداد مجموعی طور تے 9,092 ہئی۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
چوہدری سالک حسین

چوہدری سالک حسین ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے اکتوبر 2018 توں پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن ہن۔

## سیاسی دور
سیاسی دور اوہ 14 اکتوبر 2018 کوں تھیوݨ آلے ضمنی انتخابات وچ حلقہ این اے 65 (چکوال-II) توں پاکستان مسلم لیگ (ق) (پی ایم ایل-ق) دے امیدوار دے طور تے پاکستان دی قومی اسمبلی کیتے منتخب تھئے ہن۔  

22 اپریل 2022 کوں انہاں کوں شہباز شریف دی وفاقی کابینہ وچ بغیر کہیں قلمدان دے وفاقی وزیر مقرر کیتا ڳیا۔ 12 مئی کوں انہاں کوں سرمایہ کاری بورڈ دے وفاقی وزیر دے طور تے قلمدان ݙتا ڳیا اتے انہاں کوں چینی اتے ٻئی براہ راست غیر ملکی سرمایہ کاری اتے خصوصی اقدامات دا ذمہ دار بݨایا ڳیا۔

جولائی 2022 دے دوران چوہدری پرویز الہی دے وزیر اعلی پنجاب منتخب تھیوݨ دے دوران انہاں دیاں سازشی حرکتاں سامݨے آئیاں۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:1979ء دے ڄمان٘درُو
ریٹا کوٹھاری

ریٹا کوٹھاری (پیدائش: 30 جولائی 1969ء) گجرات، ہندوستان توں ہک گجراتی تے انگریزی زبان دی زنانی مصنفہ تے مترجم ہِن۔ سندھی عوام دے ہک رُکن دے طور تے اپݨیاں یاداں تے اپݨی شناخت کوں محفوظ رکھݨ دی کوشش وِچ، کوٹھاری نے تقسیم تے لوگاں تے اوندے اثرات تے کئی کتاباں لکھیاں ہِن۔ اونے کئی گجراتی کمّاں دا انگریزی وِچ ترجمہ کِیتا ہِے۔

## زندگی
کوٹھاری نے 1989ء وِچ سینٹ زیویئر کالج، احمد آباد وِچ بیچلر آف آرٹس دی ڈگری مکمل کِیتی، اِیندے بعد 2 سال بعد پونے یونیورسٹی وِچ انگریزی ادب وِچ ماسٹر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کِیتی۔ انّھاں کوں 1995ء وِچ ماسٹر آف فلسفہ دی ڈگری تے 2000ء وِچ گجرات یونیورسٹی توں ڈاکٹر آف فلسفہ دی ڈگری ݙِتّی ڳئی ہَئی جیڑھی ہندی نثر دے ترجمہ تے ترجمہ دے تجربے وِچ انّھاں دے تحقیقی کم کِیتے حاصل کِیتی ڳئی ہَئی: انگریزی دی ثقافتی سیاست بالترتیب۔ کوٹھاری اشوکا یونیورسٹی، سونی پت وِچ انگریزی دے شعبہ وِچ پڑھیندیاں ہِن۔ اونے 2007ء توں 2017ء تک انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی گاندھی نگر وِچ ہیومینٹیز اینڈ سوشل سائنسز ڈیپارٹمنٹ دے نال کم کِیتا۔ اونے 1992ء توں 2007ء تک سینٹ زیویئر کالج، احمد آباد وِچ ہندوستانی ادب انگریزی تے ترجمہ پڑھایا۔ اِیندے بعد اونے ایم آئی سی اے (انسٹی ٹیوٹ آف سٹریٹجک مارکیٹنگ اینڈ کمیونیکیشن) وِچ بطور پروفیسر کلچر تے کمیونیکیشن وِچ شمولیت اختیار کِیتی۔ کوٹھاری دی تدریسی دلچسپیاں وِچ ادب، سنیما، نسلیات تے ثقافتی تاریخ شامل ہِن۔ زباناں، سیاق و سباق تے ثقافتاں وِچ نقل و حرکت اوندی دلچسپیاں دی بنیاد بݨدی ہِے، ترجمہ کوں اوہ پرزم بݨیندی ہِے جیندے ذریعے اوہ ہندوستانی سیاق و سباق کوں ݙیہدی ہِے۔ اوہ احمد آباد وِچ رہندی ہِن۔

## کتابیات
یاداں تے اپݨی شناخت کوں سندھی دے طور تے محفوظ رکھݨ دی کوشش وِچ، کوٹھاری نے لکھیا ترجمہ بھارت: انگریزی دی ثقافتی سیاست (2003ء)، دی برڈن آف ریفیوج: دی سندھی ہندوز آف گجرات (2007ء)، غیر سرحدی یادیں: سندھ دی تقسیم دی کہانیاں (2009ء) تے یادیں اور تحریکیں (2016ء)۔ کوٹھاری نے ماڈرن گجراتی شاعری تے کورل آئی لینڈ: دی پوئٹری آف نرنجن بھگت دا مشترکہ ترجمہ کِیتا۔ اونے جوزف میکوان دے گجراتی ناول انگلیات دا بطور دی سٹیپ چائلڈ تے ایلا مہتا دے Vaad as Fence (2015ء) دا انگریزی وِچ ترجمہ کِیتا۔ اونے ڈی سینٹرنگ ٹرانسلیشن اسٹڈیز دی مشترکہ تدوین کِیتی: انڈیا اینڈ بیونڈ (2009ء) جوڈی واکابایاشی تے چٹنیفائینگ انگلش دے نال: دی فینومینن آف ہنگلش (2011ء) روپرٹ سنیل دے نال۔ اوہ تقریر تے خاموشی دی ایڈیٹر تے مترجم ہِن: گجراتی زنانیاں دے ادبی سفر  ۔ اونے اپݨے شوہر ابھیجیت کوٹھاری دے نال رل کے کے ایم منشی دی پٹن تریی دا ترجمہ کِیتا: پٹن نی پربھوتا بطور دی گلوری آف پٹن (2017ء)، گجرات نو ناتھ بطور دی لارڈ اینڈ ماسٹر آف گجرات (2018ء) تے راجادھیراج بطور بادشاہ (2019ء) شامل ہِن۔ 

## حوالے

ونکی:بھارتی سندھی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:بھارتی مترجم زنانیاں
ونکی:سندھی مصنف زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
کامنی رائے

کامنی رائے (12 اکتوبر 1864ء – 27 ستمبر 1933ء) ہک بنگالی زنانی شاعرہ، سماجی کارکن تے برطانوی ہندوستان وچ حقوق نسواں دی ماہر ہئی۔ اوہ برطانوی ہندوستان وچ پہلی زنانی آنرز گریجویٹ ہن۔ 

## ابتدائی زندگی
12 اکتوبر 1864ء کوں بسونڈا گاؤں وچ پیدا تھئیں، پھر بنگال پریزیڈنسی دے ضلع بکر گنج وچ تے ہݨ بنگلہ دیش دے جھلوکاٹی ضلع وچ، رائے نے 1883ء وچ بیتھون اسکول وچ داخلہ گھدا۔ برطانوی ہندوستان وچ اسکول ونڄݨ والیاں پہلی ڄائیوں وچوں ہک، انہاں نے 1886ء وچ کلکتہ یونیورسٹی دے بیتھون کالج توں سنسکرت آنرز دے نال بیچلر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی تے ایں سال اتھاں پڑھاوݨا شروع کیتا۔ کدمبینی گنگولی، ملک دی ݙوجھی زنانی آنرز گریجویٹ نے ایں ادارے وچ رائے توں 3 سال سینئر دی کلاس وچ تعلیم حاصل کیتی۔ انہاں دے بھائی، نسیت چندر سین، کلکتہ ہائی کورٹ وچ ہک مشہور بیرسٹر ہن تے بعد وچ کلکتہ دے میئر ہن جݙاں جو انہاں دی بہن جمینی سین نیپالی شاہی خاندان دی ہاؤس فزیشن تے رائل کالج آف فزیشنز اینڈ سرجنز دی پہلی زنانی فیلو ہن۔ گلاسگو وچ 1894ء وچ انہاں نے کیدارناتھ رائے نال شادی کیتی۔

## تحریر تے حقوق نسواں
انہاں نے بیتھون اسکول دی ہک ساتھی طالبہ ابالا بوس توں حقوق نسواں دا اشارہ حاصل کیتا۔ کلکتہ وچ ڄائیوں دے ہک اسکول نال ڳالھ مُہاڑ کریندے ہوئے، رائے نے آکھیا جو جیویں جو بھارتی رے نے بعد وچ ایندی تشریح کیتی، "زنانیاں دی تعلیم دا مقصد انہاں دی ہمہ گیر ترقی تے انہاں دی صلاحیتاں دی تکمیل وچ حصہ ڈالݨا ہئی"۔ دی فروٹ آف دی ٹری آف نالج دے عنوان نال ہک بنگالی مضمون وچ انہاں نے لکھا: حکمرانی کرݨ دی مرداں دی خواہش بنیادی ہے، اگر صرف نہیں تاں، زنانیاں دی روشن خیالی دی راہ وچ رکاوٹ... اوہ زنانیاں دی آزادی دے بارے وچ انتہائی مشکوک ہن۔ کیوں؟ اوہی پرانا خوف - 'کہیں اوہ اساݙی طرح نہ تھی ونڄن'۔ 1921ء وچ اوہ کمودینی مترا (باسو) تے مرنالنی سین دے نال زنانیاں دے حق رائے دہی کِیتے لڑݨ والی تنظیم بنگیا ناری سماج دے رہنماواں وچوں ہک ہن۔ بنگال لیجسلیٹو کونسل نے 1925ء وچ زنانیاں کوں محدود حق رائے دہی عطا کیتا، جیندے نال بنگالی زنانیاں کوں 1926ء دے ہندوستانی عام انتخابات وچ پہلی وار اپݨا حق استعمال کرݨ دی اجازت ݙتی ڳئی۔ اوہ زنانی لیبر انویسٹی گیشن کمیشن (1922–23ء) دی رکن ہن۔

## اعزازات
رائے نے نوجوان ادیباں تے شاعراں دی حمایت کیتی جنہاں وچ صوفیہ کمال وی شامل ہن جنہاں دا اوہ 1923ء وچ دورہ کر چکی ہن۔ اوہ 1930ء وچ بنگالی ادبی کانفرنس دی صدر تے 1932-33ء وچ بنگیا ساہتیہ پریشد دی نائب صدر ہن۔ اوہ شاعرہ رابندر ناتھ ٹیگور تے سنسکرت ادب توں متاثر ہن۔ کلکتہ یونیورسٹی نے انہاں کوں جگتارینی گولڈ میڈل نال نوازا۔ 12 اکتوبر 2019ء کوں گوگل نے رائے کوں انہاں دی 155ویں یوم پیدائش تے گوگل ڈوڈل دے نال یاد کیتا۔ ساتھ والی تحریر انہاں دے اقتباس توں شروع تھئی، "عورت کوں گھر تک محدود کیوں رکھا ونڄے تے معاشرے وچ انہاں دے جائز مقام توں انکار کیوں کیتا ونڄے؟"

## حوالے

ونکی:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
ونکی:بنگالی شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
سنتھا راما راؤ

سانتھا راما راؤ (24 جنوری 1923 – 21 اپریل 2009) ہک ہندوستانی نژاد امریکی مصنفہ ہَن۔

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
جݙاں جو سانتھا دے پیو ہک چتراپور سرسوت برہمن ہَن جیڑھے کنڑ دے ہَن تے جنّھاں دی مادری زبان کونکنی ہَئی، اوندی ماں ہک کشمیری برہمن ہَن جیڑھی ہندوستان دے ٻہوں شمال توں ہَن، لیکن اوہ ہبلی وِچ وݙی تھئی ہَن۔

اپݨیاں ابتدائی سالاں وِچ، راما راؤ ہک ہندوستان وِچ رہی جیڑھا برطانوی حکومت دے تحت ہَئی۔ جݙاں 5 سال تے ݙیڑھ سال دی ہَن، اپݨی 8 سالہ بھیݨ پریملا دے نال، اوہ ہک اینگلو-انڈین اسکول وِچ مختصر وقت کِیتے گئیاں جِتھاں استاد نے انّھاں دے ناں اینگلائز کر ݙِتّے۔ سانتھا دا ناں سنتھیا تے اوندی بھیݨ دا ناں پمیلا رکھ ݙِتّا ڳیا۔ اُتھاں دا ماحول انّھاں کوں تکبر آمیز لڳیا، جیویں جو انّھاں دے استاد نے انّھاں کوں آکھیا جو "ہندوستانی دھوکہ ݙیندے ہِن"۔ اوہ گھر پیدل چلے ڳئے، تے کݙاہیں اِیں اسکول واپس کائنی آئیاں۔ اِیں واقعے کوں راما راؤ دی مختصر یادداشت "By Any Other Name" وِچ بیان کِیتا ڳیا ہِے۔

## کیریئر
جݙاں ہندوستان نے 1947ء وِچ اپݨی آزادی حاصل کِیتی، راما راؤ دے پیو کوں اپݨی قوم دے پہلے سفیر دے طور تے جاپان بھیڄیا ڳیا۔ ٹوکیو، جاپان وِچ رہندے ہوئے، اونکوں اپݨے مستقبل دے شوہر، ہک امریکی، فوبیئن بوورز نال ملاقات تھئی۔ ایشیا تے کُجھ افریقہ تے یورپ دے وسیع سفر دے بعد، جوڑا نیویارک شہر، نیویارک وِچ آباد تھیا۔ راما راؤ 1971ء وِچ سارہ لارنس کالج، برونکسویل، نیویارک دی انگریزی زبان دی فیکلٹی وِچ انسٹرکٹر بݨ ڳئیاں، تے فری لانس مصنفہ دے طور تے وی کم کِیتا۔

اونے ناول A Passage to India کوں مصنف ای ایم فوسٹر دی منظوری نال تھیٹر کِیتے ڈھالا۔ اِیہو ناں دا ڈراما آکسفورڈ پلے ہاؤس، آکسفورڈ، برطانیہ کِیتے تیار کِیتا ڳیا، 1960ء وِچ ویسٹ اینڈ، لندن، برطانیہ وِچ 261 پرفارمنس کِیتے منتقل تھیا، تے پھر براڈوے، نیویارک شہر وِچ پہنچیا جِتھاں اِیں کوں 109 واری اسٹیج کِیتا ڳیا۔ اِیں کوں جان مینارڈ نے ڈھالا تے وارس حسین نے بی بی سی ٹیلی ویژن دے پلے آف دی مہینہ کِیتے 1965ء وِچ ڈاریکٹ کِیتا۔ حالانکہ فلم دے حقوق اصل وِچ راما راؤ کوں سکرین پلے لکھݨ دی ضرورت ہئی، ڈاریکٹر ڈیوڈ لین نے اوندے ڈرافٹ کوں غیر تسلی بخش پایا تے اِیں کوں مسترد کرݨ وِچ کامیاب تھیا، حالانکہ اوہ اڄݨ وی ٹائٹلاں وِچ کریڈٹ کِیتی ویندی ہِے کیوں جو اونے اوندے کُجھ ڈائیلاگ دا استعمال کِیتا۔

راما راؤ Home to India، East of Home، This is India، Remember the House (ہک ناول)، My Russian Journey، Gifts of Passage، The Adventuress (ہک ناول)، View to the Southeast، تے An Inheritance دی مصنفہ ہِن، تے گیاتری دیوی دے نال A Princess Remembers: the memoirs of the Maharani of Jaipur دی شریک مصنفہ ہِن۔

## ذاتی زندگی
اونے 1951ء وِچ فوبیئن بوورز نال شادی کِیتی تے 1952ء وِچ ہک پُتر، جے پیٹر بوورز پیدا تھیا۔ جوڑے نے 1966ء وِچ طلاق گِھن گِھدّی۔ 1970ء وِچ، راما راؤ نے گورڈن بی واٹلس نال شادی کِیتی، تے کوئی اولاد کائنی ہئی۔ فوبیئن بوورز دا انتقال نومبر 1999ء وِچ تھیا۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دے امریکی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
اوشا راؤ-موناری

اوشا راؤ-موناری (پیدائش: 27 جولائی 1959ء) ہِک بھارتی سرمایہ کاری، ترقیاتی پالیسی تے آبی وسائل دی ماہر زنانی ہِن ۔ اُنھاں نے اپریل 2021ء توں جولائی 2023ء تک اقوام متحدہ دے ترقیاتی پروگرام دی انڈر سیکرٹری جنرل تے ایسوسی ایٹ ایڈمنسٹریٹر دے طور تے خدمات انجام ݙِتّیاں۔ راؤ موناری نے لیڈی شری رام کالج فار ویمن، دہلی یونیورسٹی توں اکنامکس وچ بیچلر ڈگری دے نال گریجویشن کِیتا تے کولمبیا یونیورسٹی دے اسکول آف انٹرنیشنل اینڈ پبلک افیئرز توں انٹرنیشنل فنانس وچ ماسٹرز کِیتا۔

## ابتدائی زندگی
راؤ موناری 27 جولائی 1959ء کوں حیدرآباد، ہندوستان وچ پیدا تھئِیاں۔ اُنھاں دے والد ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن کِیتے کم کریندے ہَن تے راؤ موناری نے 1976ء وچ انٹرنیشنل اسکول منیلا توں گریجویشن کِیتا۔ اُنھاں نے جمنالال بجاج انسٹی ٹیوٹ آف مینجمنٹ اسٹڈیز، ممبئی وچ مینجمنٹ اسٹڈیز وچ ماسٹرز کرݨ توں پہلے دہلی یونیورسٹی دے لیڈی شری رام کالج فار ویمن توں گریجویشن کِیتا، اکنامکس وچ بیچلرز دے نال۔ راؤ موناری کوں کولمبیا یونیورسٹی دے اسکول آف انٹرنیشنل اینڈ پبلک افیئرز توں انٹرنیشنل فنانس وچ ماسٹرز دی ڈگری وی ݙِتّی ڳئی۔

## کیرئیر
جمنالال بجاج انسٹی ٹیوٹ آف مینجمنٹ اسٹڈیز توں گریجویشن کرݨ دے بعد، راؤ موناری نے اے ایف فرگوسن اینڈ کمپنی وچ بطور مینجمنٹ کنسلٹنٹ کم کِیتا۔ 1985ء وچ راؤ موناری سرحد پار انضمام تے حصول دے بارے وچ مشورہ ݙیندے ہوئے، نیویارک تے لندن وچ سرمایہ کاری بینکنگ ڈویژن قائم کرݨ کِیتے پروڈنشل-بچے سیکیورٹیز وچ چلی ڳئِیاں۔ 1991ء وچ راؤ موناری کوں ورلڈ بینک گروپ وچ انٹرنیشنل فنانس کارپوریشن وچ شامل تھیوݨ توں پہلے، ورلڈ بینک گروپ وچ ورلڈ بینک ینگ پروفیشنلز پروگرام وچ مقرر کِیتا ڳیا۔ پانی دے انتظام وچ مہارت پیدا کریندے ہوئے، راؤ موناری نے متعدد شعبےآں دا احاطہ کرݨ کِیتے کی افادیت (پانی، فضلہ، بہاو/مڈ اسٹریم گیس، قابل تجدید توانائی، ہائیڈرو الیکٹرک پاور) سرمایہ کاری دے پروگرام وچ اضافہ کِیتا تے اپݨے قدرتی گیس پروگرام وچ نمایاں اضافہ کِیتا۔ عالمی سربراہ، پانی تے فضلہ دے شعبےآں، انفراسٹرکچر ڈپارٹمنٹ دے طور تے، راؤ موناری نے 2008ء وچ 2030ء آبی وسائل گروپ دی بنیاد رکھّی، ہِک پبلک پرائیویٹ-سول سوسائٹی دے تعاون دے طور تے پانی وچ آبی وسائل دی اصلاحات تے ڳالھ مُہاڑ، اجلاس تے حل دی سہولت فراہم کرݨ کِیتے۔ اُبھردیاں ہوئیاں مارکیٹ دی معیشتاں تے زور ݙِتّا۔ آئی ایف سی نے 2012ء وچ اپݨا ڈائریکٹر، سسٹین ایبل بزنس انویسٹمنٹ ایڈوائزری پریکٹس، مقرر کِیتا، جیندے بعد راؤ موناری نے 2014ء وچ گلوبل واٹر ڈیولپمنٹ پارٹنرز (ہِک بلیک اسٹون پورٹ فولیو کمپنی) وچ شمولیت اختیار کِیتی۔ مئی 2022ء وچ اُنھاں کوں پانی دی اقتصادیات تے عالمی کمیشن وچ مقرر کِیتا ڳیا جیندا مقصد دنیا دے پانی دی قدر دا مطالعہ کرݨ تے فراہمی کوں یقینی بݨاوݨ دے طریقےآں تے کم کرݨ ہئی۔

## اقوام متحدہ
17 فروری 2021ء کوں اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل انتونیو گوٹیرس نے اعلان کِیتا    کہ اوشا راؤ موناری کوں اقوام متحدہ دے ترقیاتی پروگرام دے انڈر سیکرٹری جنرل تے ایسوسی ایٹ ایڈمنسٹریٹر دے عہدے تے تعینات کِیتا ڳیا۔ 

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
مالاتھی راؤ

مالاتھی راؤ ہک بھارتی زنانی مصنفہ ہن۔ انہاں نے 2007ء وچ اپݨے انگریزی زبان دے ناول بے ترتیب زنانیاں کِیتے سنٹرل ساہتیہ اکادمی دا ایوارڈ جتیا۔

## ابتدائی زندگی
مالاتھی راؤ دی پیدائش (اپریل 1930ء) بنگلور، کرناٹک وچ چنناگیری پدمنابھ راؤ تے محترمہ پدماوتی دے ہاں تھئی۔ اوہ 5 بھیݨاں وچ سب توں وݙی ہن۔ انہاں دا ہک وݙا بھائی تے 2 چھوٹے بھائی ہن۔ ہک نوجوان ڄائی دے طور تے راؤ کوں جین آسٹن، برونٹی بہناں تے لوئیزا مے الکوٹ دے کمماں توں متاثر کیتا ڳیا ہئی۔ اوہ ہمیشہ لکھݨ دا شوق رکھدی ہن تے بنگلور تے میسور یونیورسٹیاں وچ انگریزی ادب دا پیچھا کریندی ہن۔ انہاں نے اپݨے وقت دی نویں نسل کوں ہک اعلیٰ تعلیم یافتہ آزاد کم کرݨ والی زنانی دے طور تے پیش کیتا۔ اوہ وجیا کالج، بنگلور وچ انگلش دی لیکچرر ہن تے مشہور پروفیسر وی ٹی ایس سری نواسن کالج وچ پرنسپل تے ہیڈ آف ڈیپارٹمنٹ ہن۔ راؤ نے اپݨے تدریسی کیریئر دا ہک وݙا حصہ دہلی وچ گزاریا۔ اوہ مرانڈا ہاؤس، دہلی یونیورسٹی وچ انگریزی ادب پڑھیندی ہن۔ اپݨے ساتھیاں تے طالب علماں دی طرفوں یکساں احترام تے پیار کیتا ویندا ہئی، دہلی انہاں دا گھر ہئی جے تک جو اوہ نوے دی دہائی دے وسط وچ واپس بنگلور نہ چلی ڳئیں۔ ہک واری بنگلور وچ، انہاں نے اپݨے تحریری کیریئر تے توجہ ݙتی۔ راؤ کوں سفر کرݨ پسند ہے تے اوہ پوری دنیا دا سفر کر چکی ہن۔ اوہ فی الحال بنگلورو وچ رہندی ہن۔

## کتاباں
مالاتھی راؤ نے 3 ناول، مختصر کہانیاں دے 3 مجموعے تے ڳݨتری اخباری مضامین لکھے ہن۔ "دی پل،" "...تے بنارس وچ گنگا ویندی ہے،" تے "کافی کِیتے آؤ... پلیز،" انہاں دے مشہور کمماں وچوں ہن۔ اوہ 2007ء وچ شائع تھیوݨ والے اپݨے ناول 'بے ترتیب زنانیاں' توں شہرت حاصل کرݨ وچ کامیاب تھئیں۔ انہاں نے ساہتیہ اکادمی ایوارڈ جتیا جو آنر دے ذریعے پیش کیتا ڳیا۔ ہندوستان دے صدر۔ بے ترتیب زنانیاں ہندوستان وچ 4 برہمن زنانیاں دی کہانی ہے (آزادی توں پہلے) جو معاشرے دی طرفوں اپݨے ارد گرد کھڑی رکاوٹاں کوں توڑݨ کِیتے جدوجہد کریندیاں ہن۔ راؤ دے اڳلے ناول دا بے صبری نال انتظار ہے تے ایندے 2013ء وچ شائع تھیوݨ دی امید ہے۔ فی الحال ایندا عنوان تفتیش ہے۔

## اشاعتاں

* دی برج (ناول)، چانکیہ پبلی کیشنز (دہلی، انڈیا)، 1990ء۔
* بے ترتیب زنانیاں (ناول)، ڈرونکوئل پبلشرز (بنگلور، انڈیا)، 2005ء
* مختصر کہانیاں دے 3 مجموعے۔
* تحقیقات (آئندہ ناول)۔

## ایوارڈز

* 2007ء وچ ساہتیہ اکادمی ایوارڈ۔

## حوالے

ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون