کلاؤس ہیسلمین

### کلاؤس ہیسلمین
کلاؤس فرڈینینڈ ہیسلمین (ڄمݨ دی تاریخ 25 اکتوبر 1931) ہک جرمن سمندریات دان تے آب و ہوا ماڈلر ہے ۔ او یونیورسٹی آف ہیمبرگ اچ پروفیسر ایمریٹس تے میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ فار میٹرولوجی دے سابق ڈائریکٹر ہن ۔ انہاں کوں 2021 دا فزکس اچ نوبل انعام سیوکورو منابے تے جیورجیو پاریسی دے نال مشترکہ طور تے ݙتا ڳیا ۔

ہیسلمین انگلینڈ دے ویلون گارڈن سٹی اچ وݙے تھئے تے یونیورسٹی اچ شرکت کیتے 1949 اچ ہیمبرگ واپس ڳئے ۔ اپݨے پورے کیریئر اچ او بنیادی طور تے یونیورسٹی آف ہیمبرگ تے میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ فار میٹرولوجی نال وابستہ ریہے ، جینکوں انہاں قائم کیتا ہا ۔ انہاں ریاستہائے متحدہ اچ پنج سال سکریپس انسٹی ٹیوشن آف اوشیانوگرافی تے ووڈز ہول اوشیانوگرافک انسٹیٹیوشن اچ بطور پروفیسر وی گزارئے ، تے ہک سال یونیورسٹی آف کیمبرج اچ بطور وزٹنگ پروفیسر گزاریا ۔

او آب و ہوا دی تغیر پذیری دے ہیسلمین ماڈل کوں تیار کرݨ کیتے سب توں زیادہ ڄاݨئے ویندے ہن ، جتھاں ہک لمبی یادداشت والا نظام (سمندر) سٹوکاسٹک فورسنگ کوں مربوط کریندے ہوئے ، ہک سفید شور دے سگنل کوں ہک سرخ شور والے سگنل اچ تبدیل کر ݙیندا اے ، ایں طرح (بغیر خاص مفروضے دے) آب و ہوا اچ ݙیکھے ونڄݨ والے ہر جاہ موجود سرخ شور والے سگنلز کوں سمجھیندا اے 

### پس منظر
ہیسلمین ہیمبرگ ، جرمنی (ویمار جمہوریہ) اچ ڄمے ہن ۔ ایندے پیو ایرون ہیسلمین ہک ماہر معاشیات ، صحافی ، تے ناشر ہن ، جیڑھے 1920 دے ݙہاکے توں جرمنی دی سوشل ڈیموکریٹک پارٹی (SDPG) کیتے سیاسی طور تے سرگرم ہن ۔ SDPG اچ ایندے پیو دی سرگرمی دی وجہ توں ، خاندان 1934 دے ادھ اچ نازی دور دے آغاز اچ جابرانہ حکومت تے سوشل ڈیموکریٹس دے ظلم توں بچݨ کیتے برطانیہ ہجرت کر ڳیا تے کلاؤس ہیسلمین 2 سال دی عمر توں برطانیہ اچ وݙا تھیا ۔ او لندن دے شمال اچ ویلون گارڈن سٹی اچ رہندے ہن تے ایندے پیو برطانیہ اچ بطور صحافی کم کیتا ۔ بھانویں جو ہیسلمین خود یہودی نہ ہن ، او زیادہ تر یہودی جرمن مہاجرین دی ہک قریبی کمیونٹی اچ رہندے ہن تے جݙاں او ملک اچ پہنچے تاں انہاں انگریز کوئیکرز توں مدد حاصل کیتی ۔ کلاؤس ہیسلمین ویلون گارڈن سٹی اچ ایلیمنٹری تے گرامر سکول اچ شرکت کیتی ، تے 1949 اچ ایندے اے لیولز (کیمبرج ہائر سکول سرٹیفکیٹ) پاس کیتے ۔ ہیسلمین آکھیا جو "میں انگلینڈ اچ ٻہوں خوش ہا" تے انگریزی ایندی پہلی زبان ہے ۔ ایندے ماپیاں 1948 اچ ہیمبرگ واپس ڳئے ، لیکن کلاؤس اے لیولز مکمل کرݨ کیتے انگلینڈ اچ ریہا ۔ اگست 1949 اچ ، تقریباً اٹھارہ سال دی عمر اچ ، او اپݨے ماپیاں دے پچھوں اوں وقت دے ونڈے ہوئے جرمنی اچ ہیمبرگ ڳیا تاں جو اعلیٰ تعلیم حاصل کر سڳے ۔ 1949 توں 1950 تئیں میکینیکل انجینئرنگ اچ ہک عملی کورس اچ شرکت کرݨ دے بعد ، انہاں 1950 اچ یونیورسٹی آف ہیمبرگ اچ فزکس تے ریاضی دی تعلیم حاصل کرݨ کیتے داخلہ گھدا ۔

کلاؤس ہیسلمین 1957 توں ریاضی دان سوزین ہیسلمین (née بارتھے) نال شادی شدہ ہن تے انہاں پیشہ ورانہ طور تے وی قریبی طور تے کم کیتا ہے ۔ ایندی ذال میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ فار میٹرولوجی اچ ہک سینئر سائنسدان ہئی ۔ انہاں دے ترائے ٻال ہن ۔

### پیشہ ورانہ پس منظر تے آب و ہوا دی تحقیق
ہیسلمین 1955 اچ یونیورسٹی آف ہیمبرگ توں آئسوٹروپک ٹربولینس تے تھیسس نال فزکس تے ریاضی اچ گریجویشن کیتی ۔ انہاں 1955 توں 1957 تئیں یونیورسٹی آف گوٹنگن تے میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ آف فلوئڈ ڈائنامکس توں فزکس اچ پی ایچ ڈی حاصل کیتی ۔ ایندے پی ایچ ڈی تھیسس دا موضوع ݙو میڈیا دی انٹرفیس تے شاک فرنٹ تے گھٹ ویولینتھ دیاں منمانیاں لہراں دے انعکاس تے اپورتن دا تعین کرݨ دا ہک طریقہ ہا ۔ 1963 اچ انہاں فزکس اچ اپݨی ہیبیلیٹیشن حاصل کیتی ۔

او 1957 توں 1961 تئیں یونیورسٹی آف ہیمبرگ اچ اسسٹنٹ پروفیسر تے 1961 توں 1964 تئیں انسٹی ٹیوٹ فار جیو فزکس اینڈ پلانیٹری فزکس تے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان ڈیاگو اچ سکریپس انسٹی ٹیوشن آف اوشیانوگرافی اچ لا جولا اچ اسسٹنٹ پروفیسر تے ایسوسی ایٹ پروفیسر ریہے ۔ او 1966 توں یونیورسٹی آف ہیمبرگ اچ جیو فزکس اینڈ پلانیٹری فزکس دے پروفیسر ہن ۔ او 1967 توں 1968 تئیں یونیورسٹی آف کیمبرج اچ وزٹنگ پروفیسر ہن تے 1970 توں 1972 تئیں میساچوسٹس اچ ووڈز ہول اوشیانوگرافک انسٹیٹیوشن اچ ڈوہورٹی پروفیسر ریہے ۔ 1972 اچ او یونیورسٹی آف ہیمبرگ اچ تھیوریٹیکل جیو فزکس دے پروفیسر بݨئے ، جتھاں او انسٹی ٹیوٹ فار جیو فزکس دے ڈائریکٹر وی بݨئے ۔

فروری 1975 توں نومبر 1999 تئیں ، ہیسلمین ہیمبرگ اچ میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ فار میٹرولوجی دے بانی ڈائریکٹر ریہے ۔ جنوری 1988 تے نومبر 1999 دے درمیان او جرمن کلائمیٹ کمپیوٹنگ سینٹر (DKRZ ، ڈوئچے کلیماریکن سینٹرم) ہیمبرگ اچ سائنسی ڈائریکٹر وی ریہے ۔ او کئی سالاں تئیں 2018 تئیں یورپیئن کلائمیٹ فورم (اڄ گلوبل کلائمیٹ فورم) دے نائب چیئرمین تے بورڈ ممبر ریہے ۔ یورپیئن کلائمیٹ فورم 2001 اچ کارلو جیگر تے ہیسلمین ولوں قائم کیتا ڳیا ہا ۔

ہیسلمین آب و ہوا دی حرکیات ، سٹوکاسٹک عمل ، سمندری لہراں ، ریموٹ سینسنگ تے مربوط تشخیص دے مطالعہ تے مقالے شائع کیتے ہن ۔ سمندریات اچ انہاں دی شہرت بنیادی طور تے سمندری لہراں اچ غیر لکیری تعامل تے مقالیاں دے ہک سیٹ تے مبنی ہئی ۔ اینہاں اچ انہاں فینمین ڈایاگرام فارمولزم کوں کلاسیکی رینڈم ویو فیلڈز نال ہم آہنگ کیتا ۔ انہاں بعد اچ دریافت کیتا جو پلازما فزکس دان پلازما لہراں تے اینجھی تکنیکاں لاگو کریندے پئے ہن ، تے انہاں روڈولف پیئرلز دے کجھ نتائج کوں دوبارہ دریافت کیتا ہا جیڑھے غیر لکیری فونون تعامل ولوں ٹھوس اشیاء اچ حرارت دے پھیلاؤ کوں سمجھیندے ہن ۔ ایں ڳال انہاں کوں پلازما فزکس دے شعبے دا جائزہ گھنݨ تے مجبور کیتا ، جیندے نال انہاں دی کوانٹم فیلڈ تھیوری اچ پہلے دی دلچسپی دوبارہ جاڳ پئی ۔

ہیسلمین آکھیا جو "ایہ ڳالھ سمجھݨ ٻہوں حیران کن ہئی جو اساں اپݨے شعبیاں اچ کتنے ماہر ہن ، تے اساکوں ایں ڳال دی ٻہوں زیادہ ڄاݨ ہونی چاہیدی اے جو ٻئے شعبیاں اچ کیا تھیندا پیا ہے ۔ ایں تجربے دے ذریعے میں پارٹیکل فزکس تے کوانٹم فیلڈ تھیوری اچ دلچسپی گھنݨ لڳا ۔ ایں واسطے میں کوانٹم فیلڈ تھیوری اچ پچھلے دروازے توں داخل تھیا ، ذرات دی بجائے حقیقی ویو فیلڈز نال کم کرݨ دے ذریعے ۔"

آب و ہوا دی تبدیلی دے شعبے اچ ، ہیسلمین اتار چڑھاو والے موسم ولوں آب و ہوا دی سٹوکاسٹک فورسنگ دی ریاضیاتی تفصیل تیار کیتی ۔ خیال ایہ اے جو آب و ہوا دی تغیر پذیری صرف بیرونی فورسنگ (جیویں جو شمسی تابکاری یا گرین ہاؤس گیس) اچ تبدیلیاں نال پیدا نہ تھیندی ، بھل جو مقررہ حالات اچ وی آب و ہوا بے ترتیب طور تے تیار تھیوݨ والے موسمی نمونیاں دی وجہ توں شور مچاوݨ والیاں قوتاں دا تجربہ کریندی ہے ۔ ایہ ہک بھاری ذرہ (آب و ہوا) دی حرکت دے مشابہ اے جیڑھا بے ترتیب طور تے حرکت کرݨ والے چھوٹے ذرات (موسم ولوں پیدا تھیوݨ والیاں قوتاں) ولوں بمباری کریندا اے ، لیکن اینکوں ٻہوں زیادہ پیچیدہ اعلیٰ جہتی غیر لکیری نظام اچ تبدیل کر ݙتا ڳیا ہے ۔ موسم دے مختصر مدت دے اتار چڑھاو دے علم نال آب و ہوا دی سٹوکاسٹک تغیر پذیری دی پیش گوئی کرݨ ممکن تھیندا ہے ۔

ہیسلمین بعد اچ تجویز ݙتا جو انسانی آب و ہوا دی تبدیلی دے 'فنگر پرنٹس' کوں کیں کڍا ونڄے ۔ چیلنج مضبوط آب و ہوا دی تغیر پذیری دی موجودگی اچ منظم آب و ہوا دی تبدیلی دے سگنل کوں بہترین طریقے نال بحال کرݨا ہے ۔ انہاں ایں کثیر متغیر ، خلاء وقت تے مبنی پیچیدہ مسئلے تے بہترین لکیری فلٹرز دی تھیوری لاگو کیتی تاں جو ایہ تجویز ݙتی ونڄے جو انہاں فنگر پرنٹس کوں کیں کڍا ونڄے ۔

سٹوکاسٹک آب و ہوا دی فورسنگ دی تھیوری تے فنگر پرنٹ طریقہ دی تیاری ݙوہیں آب و ہوا سائنس اچ اہم ݙات ہن ۔ ہیسلمین اپݨے کیریئر اچ ٻہوں سارے ایوارڈز جتھاں ہن ۔ انہاں کوں 2009 اچ آب و ہوا دی تبدیلی اچ BBVA فاؤنڈیشن فرنٹیئرز آف نالج ایوارڈ ݙتا ڳیا ۔ جنوری 1971 اچ امریکن میٹرولوجیکل سوسائٹی دا سویڈرپ میڈل ݙتا ڳیا ۔ مئی 1997 اچ انہاں کوں رائل میٹرولوجیکل سوسائٹی دا سائمنز میموریل میڈل ݙتا ڳیا ۔ اپریل 2002 اچ انہاں کوں یورپیئن جیو فزیکل سوسائٹی دا ولہیم بجیرکنس میڈل ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں 2021 دا فزکس اچ نوبل انعام سیوکورو منابے تے جیورجیو پاریسی دے نال مشترکہ طور تے "زمین دی آب و ہوا دی فزیکل ماڈلنگ ، تغیر پذیری دی پیمائش تے عالمی حرارت اچ وادھے دی قابل اعتماد پیش گوئی" تے "پیچیدہ نظاماں دی سمجھ" اچ شاندار تعاون کیتے ݙتا ڳیا ۔

آب و ہوا دی تبدیلی تے ہیسلمین آکھیا جو "سب توں وݙی رکاوٹ ایہ اے جو سیاست دان تے عوام ایں ڳالھ توں واقف کائنی جو مسئلہ ٻہوں حل طلب ہے ۔ ساݙے کول ٹیکنالوجیز ہن تے انہاں ٹیکنالوجیز اچ سرمایہ کاری کرݨ دا سوال اے (...) میں سمجھدا ہاں جو ساݙے طرز زندگی اچ وݙا اثر پائے بغیر آب و ہوا دے مسئلے دا جواب ݙیوݨا تے حل کرݨا ٻہوں ممکن ہے ۔"

مجیب لطیف انہاں دے پی ایچ ڈی دے شاگرداں اچوں ہک ہن ۔