کرائمینالوجی

## کرائمینالوجی
Criminology – Study of crime and criminal actions/behavior

کرائمینالوجی سائنس دی او لڑی ہے جیندے وچ جرم (crime) تے مجرمانہ حرکات/رویہ (criminal actions/behavior) دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ ایں علم وچ جرم دے اسباب ، جرم دے اثرات ، جرم دی روک تھام ، تے مجرماں دی اصلاح (rehabilitation) دا جائزہ گھدا ویندے ۔ کرائمینالوجی دا مقصد سماج وچ جرم دی شرح کوں گھٹاوݨا ، مجرماں دی اصلاح کر تے انہاں کوں مفید شہری بݨاوݨا ، تے متاثرین (victims) کوں انصاف ݙیواوݨا ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق سماجیات (sociology) ، نفسیات (psychology) ، قانون ، تے سیاسیات (political science) نال جُڑیا ہویا ہے ۔ 

کرائمینالوجی وچ جرم دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ کرائمینالوجی دی تعریف (definition) ، جیویں کہ جرم تے مجرمانہ رویہ دا سائنسی مطالعہ ، جرم دے اسباب ، جیویں کہ سماجی عوامل (social factors) ، نفسیاتی عوامل (psychological factors) ، تے معاشی عوامل (economic factors) ، جرم دی ونکیاں ، جیویں کہ تشدد آمیز جرم (violent crime) ، مالی جرم (financial crime) ، تے سائبر جرم (cybercrime) ، مجرماں دی ونکیاں ، جیویں کہ پیشہ ور مجرم (professional criminals) ، موقع پرست مجرم (opportunistic criminals) ، تے ذہنی طور تے بیمار مجرم (mentally ill criminals) ، جرم دے اثرات ، جیویں کہ متاثرین تے سماج تے اثرات ، جرم دی روک تھام دے طریقے ، جیویں کہ سماجی پروگرامز (social programs) ، پولیسنگ (policing) ، تے قانونی اصلاحات (legal reforms) ، مجرماں دی اصلاح دے طریقے ، جیویں کہ جیل (prison) ، پرو بیشن (probation) ، تے کمیونٹی سروس (community service) ، کرائمینالوجی دے نظریات (theories) ، جیویں کہ سماجی کنٹرول تھیوری (social control theory) ، تناؤ تھیوری (strain theory) ، تے سیکھݨ تھیوری (learning theory) ، جرم دے اعداد و شمار (crime statistics) ، جیویں کہ جرم دی شرح (crime rate) تے جرم دے رجحانات (crime trends) ، جرم دی جغرافیائی ونڈ (geographical distribution of crime) ، جیویں کہ شہری جرم (urban crime) تے دیہی جرم (rural crime) ، جرم دے متاثرین دا مطالعہ (study of crime victims) ، جیویں کہ متاثرین دی مدد (victim assistance) تے متاثرین دے حقوق (victims' rights) ، جرم دی روک تھام دی پالیسی (crime prevention policy) ، جیویں کہ حکومتی پالیسیاں (government policies) تے کمیونٹی پروگرامز (community programs) ، جرم دی تحقیق (crime research) ، جیویں کہ جرائم دے اسباب تے روک تھام دے طریقے ، تے کرائمینالوجی دی اطلاقات (applications) ، جیویں کہ قانون نافذ کرݨ والے ادارے ، عدالتاں (courts) ، تے اصلاحی ادارے (correctional institutions) شامل ہن ۔ 

کرائمینالوجی وچ جرم دے اسباب کوں سمجھݨ کیتے مختلف نظریات پیش کیتے ڳئے ہن ۔ انہاں وچوں کجھ اہم نظریات درج ذیل ہن:

سماجی کنٹرول تھیوری: ایں تھیوری دے مطابق ، لوک جرم توں ایں لئی دور رہندن کیوں جو انہاں دے سماجی تعلقات مضبوط ہوندن ۔ 

تناؤ تھیوری: ایں تھیوری دے مطابق ، لوک جرم ایں لئی کریندن کیوں جو انہاں کوں سماجی تے معاشی تناؤ دا سامنا تھیندے ۔ 

سیکھݨ تھیوری: ایں تھیوری دے مطابق ، لوک جرم ایں لئی سیکھدن کیوں جو او مجرمانہ رویہ کوں ݙیکھدن تے نقل کریندن ۔ 

کرائمینالوجی دے علم دا استعمال کئی شعبیاں وچ کیتا ویندے ۔ انہاں وچوں کجھ اہم اطلاقات درج ذیل ہن:

قانون نافذ کرݨ والے ادارے: پولیس تے ݙوجھے قانون نافذ کرݨ والے ادارے کرائمینالوجی دے علم دا استعمال جرم دی روک تھام تے مجرماں دی گرفتاری کیتے کریندن ۔ 

عدالتاں: جج تے وکیل کرائمینالوجی دے علم دا استعمال مجرماں کوں سزا ݙیوݨ کیتے کریندن ۔ 

اصلاحی ادارے: جیل تے ݙوجھے اصلاحی ادارے کرائمینالوجی دے علم دا استعمال مجرماں دی اصلاح کیتے کریندن ۔ 

سماجی پروگرامز: حکومتی تے غیر سرکاری ادارے کرائمینالوجی دے علم دا استعمال جرم دی روک تھام کیتے سماجی پروگرامز تیار کریندن ۔ 

کرائمینالوجی سماج کیتے ہک اہم علم ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں جرم دے اسباب کوں سمجھ سڳدے ہیں ، جرم دی روک تھام کر سڳدے ہیں ، تے مجرماں دی اصلاح کر سڳدے ہیں ۔ کرائمینالوجی دا مطالعہ سماج کوں محفوظ بݨاوݨ تے انصاف قائم کرݨ وچ مدد کریندے ۔