وجیہہ حویدر

وجیہہ الحویدر (عربی: وجيهة الحويدر) (پیدائش 1962 یا 1963) ہِک سعودی کارکن تے مصنف ہَئی، جیڑھی نے اکیہویں صدی دے اوائل وِچ مردانہ سرپرستی دے خلاف تے زنانیاں کوں ڈرائیونگ دی مہم وِچ کلیدی کردار ادا کِیتا۔ اوہ سعودی عرب وِچ زنانیاں دے حقوق دے تحفظ تے دفاع کِیتے ایسوسی ایشن دی شریک بانی ہَئی۔ اپݨے کم دے نتیجے وِچ، حویدر سعودی عرب وِچ اہم قانونی استغاثہ تے بین الاقوامی تعریف ݙوہائیں دی وصول کنندہ رہی ہَئی۔

## بچپن تے تعلیم
حویدر دی پرورش مشرقی سعودی عرب دے الحساء وِچ تِھئی۔ اون٘ے پڑھݨ دے انتظام وِچ جارج واشنگٹن یونیورسٹی توں ماسٹر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کِیتی۔

## تحریر تے سرگرمی
حویدر نے کئی سال اپݨے مقامی پریس کِیتے لکھݨ وِچ گُزارے، جیندے وِچ عربی زبان دا روزنامہ الوطن تے انگریزی زبان دا روزنامہ عرب نیوز شامل ہِے۔ اپݨے دور دے دوران، اون٘ے زنانیاں دے حقوق کوں مضبوط بݨاوݨ تے سعودی عرب دی شیعہ مسلم اقلیت دے نال سلوک کوں بہتر بݨاوݨ جیہیں ترقی پسند پالیسی دے موضوعات دا احاطہ کِیتا۔

اوندے تحریری اعلان دے بعد جو سعودی شہری سعودی ریاست دے نال وَدھدے ہوئے مایوسی دی وجہ توں پالیسی حل کِیتے تیزی نال امریکا دا رخ کرین٘دے پئے ہِن، حکومت نے 2003 وِچ اوندی گھریلو اشاعت تے پابندی لا ݙِتّی۔ اِیں دے بعد، الحویدر نے متعدد فری اسپیچ پین عرب میڈیا سائٹس کِیتے کم کرݨ شروع کِیتا جِتھاں اوہ زنانیاں دے حقوق دے بارے وِچ لکھݨ کِیتے بین الاقوامی سطح تے مشہور تِھئی۔

سرگرم کارکن فوزیہ عوونی دے نال رلّ تے، وجیہہ حویدر نے 2007 وِچ "سعودی زنانیاں دی آواز" ناں دی ویب گاہ بݨائی تاں جو سعودی عرب وِچ زنانیاں دی حالت زار دے بارے وِچ معلومات تے اعدادوشمار فراہم کِیتے ون٘ڄ سڳن تے اُنّھاں دے ظلم و جبر توں نمٹݨ کِیتے سرگرم مہم چلائی ون٘ڄ سڳے۔ پر، ڈومین 2015 وِچ بند کر ݙِتّا ڳیا ہَا۔

6 اگست 2006 کوں حویدر کوں اِیں وقت گرفتار کر گِھدّا ڳیا جِڈّھاں اون٘ے "زنانیاں کوں اُنّھاں دے حقوق ݙیوو" دا نشان چاتے عوامی طور تے احتجاج کِیتا۔ اونکوں 20 ستمبر 2006 کوں چھ گھنٹیاں کِیتے دوبارہ حراست وِچ گِھدّا ڳیا۔ اوندی رہائی توں پہلے، حویدر کوں ہِک بیان تے دستخط کرݨ تے مجبور کِیتا ڳیا ہَا جیندے وِچ انسانی حقوق دیاں تمام سرگرمیاں بند کرݨ تے اتفاق کِیتا ڳیا ہَا تے اوندے تے سعودی عرب توں ٻاہر سفر کرݨ تے پابندی عائد کر ݙِتّی ڳئی ہَئی۔ سفری پابندی 28 ستمبر کوں ہٹا ݙِتّی ڳئی ہَئی۔

حویدر نے نورہ فائز دی تقرری دی حمایت کِیتی تے اِیں توں اڳوں آکھیا جو سعودی حکومت کوں زنانیاں دے حقوق کوں اڳوں ٹَوݨ دی ضرورت ہِے۔ حویدر نے لکھیا "سعودی زنانیاں کمزور ہِن، خواہ اُنّھاں دا رتبہ کتنا ئِ چ بلند کیوں نہ ہووے، اِتّاں تک جو اُنّھاں وِچوں لاڈ پیار کرݨ والیاں وی کیوں نہ ہوون، کیوں جو اُنّھاں دے کول کہیں دے حملے توں بچاوݨ کِیتے کوئی قانون کائنی۔ زنانیاں تے ظلم تے اُنّھاں دی خودی کوں ختم کرݨ سعودی عرب دے وَدھ تر گھراں کوں متاثر کرݨ والی خامی ہِے۔" 2007 وِچ، اون٘ے شاہ عبد اللہ کوں ہِک درخواست پیش کِیتی جیندے وِچ زنانیاں ڈرائیوراں تے پابندی دے خاتمے دی وکالت کِیتی ڳئی ہَئی۔ اون٘ے دھمکیاں تے اپݨے ای میل رابطے دے بار بار بلاک تِھیوݨ دے باوجود عوامی علاقیاں تے انٹرنیٹ دے ذریعے پٹیشن کِیتے دستخط اکٹھے کِیتے ہَن۔ ہِک سال دے بعد، اون٘ے بین الاقوامی میڈیا دی توجہ گِھن آئی جِڈّھاں یوٹیوب تے سعودی عرب وِچ اوندی ڈرائیونگ دی ہِک ویڈیو پوسٹ کِیتی ڳئی۔ اِیں وقت سعودی عرب وِچ زنانیاں کِیتے گاڑی چلاوݨ غیر قانونی ہَا۔ حویدر نے محرم یا سرپرستی دے قوانین دے خلاف وی مہم چلائی جیڑھے مرد رشتہ داراں کوں زنانیاں دی روزمرہ دی زندگی تے کنٹرول ݙیندے ہَن، بشمول گھر توں ٻاہر سفر کرݨ دی اجازت۔ 2009 وِچ اون٘ے جان بُجھ تے ترئے الڳ الڳ مواقع تے مرد سرپرست دی منظوری دے بغیر بحرین دے نال سرحد پار کرݨ دی کوشش کِیتی۔ اونکوں ترئے واری ئِ چ ویݨے توں انکار کر ݙِتّا ڳیا۔ اون٘ے عام طور تے مردانہ سرپرستی دے نظام دے خلاف احتجاج وِچ ݙوجھیاں زنانیاں کوں وی ایہو تجربہ کرݨ دی ترغیب ݙِتّی۔

## تعریفاں تے پِچھاݨ
اصلاحی سوچ رکھݨ والے آفاق دے مدیر نے حویدر دا موازنہ روزا پارکس نال کِیتا۔

2004 وِچ، وجیہہ حویدر نے ہیگ وِچ "آکسفیم نویب/قلم فری ایکسپریشن اعزاز" حاصل کِیتا، جیڑھا بین الاقوامی برادری دے صحافیاں کوں ݙِتّا ڳیا جیڑھے اپݨے کم کِیتے قانونی چارہ جوئی دا سامݨاں کِیتا ہَا۔

اوندی مخالف ڈرائیونگ مہم دے کم دے نتیجے وِچ، حویدر کوں سعودی عرب وِچ موجود صنفی تفاوت تے ڳالھ کرݨ کِیتے 2011 وِچ سی اسپین دے سالانہ "عالمی سربراہی اجلاس وِچ زنانیاں" وِچ شامل کِیتا ڳیا ہَا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:سعودی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون