روٹی ‘ دین دے ایرے دی سِلھ

حضرت خواجہ فرید الدین گنج شکرؒ اُنہائیں ‘ اولیاء اللہ صوفی بزرگیں اِچوں ہِن ۔ جنہائیں اَپݨی ’’ولادت‘‘ اَتے ’’بزرگی ‘‘ دے زور تے لکھیں لوکیں کوں اسلام دا سِدھا رستہ ݙکھایا تے کروڑیں کوں رَبّ تے رب دے سوہݨے رسولؐ ݙوہائیں جہانیں دے سئیں حضور سرور کائنات حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم دی شریعت دی راہ تے ٹوریا ‘ وݙیں شانیں آلے تے عزتیں آلے اُنہائیں اساݙے بزرگیں دا فیض اَڄ وی جاری اے تے قیامت تئیں جاری رہسے ‘ کئی شودے عقل دے کھنے‘ مَلاں مُلواݨیں ‘ انہائیں ڳالھیں کوں کائنی منیندے ‘ نہ مَنِن اسیݙے کیا اَپݨا کجھ وِنڄیندن۔ اساں ’’ملنگیں‘‘ دا تاں ایمان اے جو پیر اِن ہَادی پیر ہِن رہبر ‘ پِیر ہِن راہ ݙکھلیندے ’’بھانویں حالی حیات‘‘ ہووِن تے بھانویں اَپݨے مزاریں اِچ آرام فرمیندے پے ہووِن۔

سئیں حضور ’’بابا صاحب‘‘ راقم دے والد دے زمانے وچ اُنہیں دے رَل وَسدے ہک عالم‘ ہَن اُنہیں کوں اَپݨے علم تے وݙا گُھمنڈ ہا تے اولیاء اللہ کوں کائناں منیندے ہَن ۔ مَنݨ تاں ریہا ہک پاسے ہتھوں کِھلاں مذاقاں کریندے ہَن ‘ ہک ݙیہارے او حضرت بابا صاحب دی مجلس اِچ آٻیٹھے‘ اپݨے’’علم‘‘ دے ݙکھالے کیتے وݙیاں دراڑاں تے ’’بکاں‘‘ مریندے ٻیٹھے ہَن ‘ ہاں مولانا صاحب ’’اسلام‘‘ دے ایرے دیاں ’’سِلھیں‘‘ چوکھیاں ہِن۔؟

مولانا وَلدی ݙتی ’’پنج‘‘ کلمہ ‘ نماز ‘ زکوٰۃ ‘ روزہ تے حج۔

بابا صاحب فرمایا جو مَیں سُݨیے جو ہک ’’چھیویں سِلھ‘‘ وی ہے اَتے او ٻنہائیں پنجے سِلھیں کنوں وݙی اے ۔

مولانا پُچھیا ! او کیرھی ایجھی سِلھ اے۔؟

بابا صاحب فرمایا ! ’’روٹی‘‘ ایہ سُݨ تے مولانا دی رڑ نکل ڳئی ۔ توباں توباں ‘ استغفراللہ‘ تُساں تاں ’’اسلام‘‘ دے ’’مُنڈھ‘‘ مہر کنوں وی واقف کائنی وے ‘ تُسیݙے نال ٻہݨ اِی گناہ اے ‘ ایہ آکھ تے مولانا صاحب اُٹھی تے ڳے پے۔

ہوں سال مولانا صاحب ’’حج‘‘ تے ڳے ۔ ’’حج‘‘ کرݨ دے بعد پاݨی آلے جہاز اِچ ’’وطن‘‘ ولیئے اَمدے ہَن ۔ سمندر وچ طوفان آ ڳیا ۔ جہاز ٻݙ ڳیا ۔ مسافر شودے کانو کان تھی ڳے ‘ کئی ٻݙ موئے ‘ مولانا صاحب کوں ہک ’’پھٹہ‘‘ ہتھیں آ ڳیا ‘ اوندا آسرا گھندے گھندے کندھی ونڄ لڳے ‘ ایݙے اوݙے دید بھنوایونیں ‘ جیݙوں کیݙوں روہ ‘ جبل ‘ ککری ریت دے ٹٻے ‘ چودھار سُنڄ ‘نہ وَݨ نہ وَݨ دی چھاں ‘ نہ دربھ نہ تَلاّ ‘ نہ سَریں دے ٻوٹے ‘ نہ ککھ کاناں ‘ جِتے تئیں دِید پَمدی ہئی ساول دا ناں نشان کائناں ہا‘ نہ آدم نہ آدم زاد ‘ نہ پکھی نہ پکھی دا پکھ۔

مولانا صاحب دا سنگھ سُکا ہویا ‘ چپیں تے رَوّیاں ‘ اَکھیں دے اڳوں نیل ‘ کنیں اِچ زُنکاٹ ‘ ہتھیں پیریں اِچ لُولھ ‘ سِر اِچ بھوئوں تے بُت ’’سانڑاں‘‘ ہا ۔ بُکھ تریہہ کنوں چیتا اُونویں جھا تے کائناں ہانیں۔ نِساہ تھی تے ونڄ ڈھٹھے ۔ سُدھ سُرت ‘ مُکلا ڳیونیں ‘ بے آس تھی ۔ سارے آسرے لہا پے ہَن ۔ ہک بندہ اُتھائوں لنگھیا اوندے سِر تے ’’گوشت‘‘ دی بھاڄی دا بھریا ہویا طباخ تے روٹیں دی’’کنیجر‘‘ ہئی ‘ مولانا اونکوں سݙیا۔

اپݨی گزری وہاݨی سُݨایونیں تے اللہ دے ناں تے ’’روٹی‘‘ منگیونیں۔ اُوں بندے وَلدی ݙتی جو او طباخی اے ’’مانی ٻوڑ‘‘ وِچیندا رَہندے مُختا کائنی ݙیندا ۔ مولانا صاحب آکھیا جو آپݨا اَلوَہا تَلوہا لوڑھ ٻیٹھن‘ مَار مَسئیں چھڑی جِند بچا تے اُتھائیں پَنِن‘ او پیسے کتھوں آنن۔

طباخی آکھیا ! او کجھ کائنی ڄاݨدا۔ روک رقم گھنسے تے ’’ٻوڑ مانی ‘‘ ݙیسے۔ مولانا صاحب اوندے اڳوں ہتھ ٻدھے ‘ جیجڑیاں کیتونیں ‘ اللہ رسولؐ دا واسطہ ݙتونیں تے اوڑک اُوندے پیریں تے ڈھہ پے ۔ 

طباخی کوں ترس آیا ‘اوں پُچھیامولوی صاحب چوکھے حج کیتونے؟ 

مولانا ولدی ݙتی ۔ست (7) 

اُوں وَل پُچھیا ! جو اوݙوں ’’مانیں‘‘ دے عوضے اِچ اُنہائیں سبھنیں حجیں دا ثواب ہونکوں ݙیوݨ قبول کریسن۔؟

مولانا صاحب آکھیا ! جو ’’لکھ واری‘‘ 

طباخی ’’کاغذ پنسل ‘‘کڈھ تے مولانا صاحب دے اڳوں رکھی تے آکھیُس جو اَپݨے ہَتھ نال آپ لِکھ ݙیو۔

مولانا صاحب ست حجیں دا ثواب لِکھ ݙتا ‘ ݙوجھی واری ساری حیاتی اِچ رکھیئے ہوئے ’’روزیں‘‘ دا ثواب لکھ ݙتونیں تے ٹُکر گھدونیں۔ تریجھی واری ساری عمرہ اِچ پڑھیں ہوئیں نمازیں دا ثواب لِکھ ݙتونیں ۔ زکوٰۃ دی واری آوے تاں شئیت او کُجھ لکھ تے ݙیوݨ جوڳے کائناں ہووِن ہا کیوں جو مولوی صاحبان زکوٰۃ گھندے تاں ہِن ݙیندے گھٹ وَدھ ہِن۔

خیر سئیں! اللہ کیتا سمندر اِچوں ہک جہازاُتھائوں لنگھیا ۔ مولانا صاحب اپݨا ’’چولا ‘‘لہا تے کھنباݨی آلی کار بھنوایونیں تے پٻیں بھڑڑیں کھڑ تے زور زور دے سݙ مریونیں ‘ جہازیں دی دید پئے ڳئی ۔ نیڑے آ تے مولانا صاحب کوں جہاز اِچ ٻلہایونیں ۔ مولانا صاحب ‘ وطن تے وَل اَپݨے گھر پُنیں سَکے سوڑے حق ہمسائے ‘ رَل وَسدے ‘ حج دیاں مبارخاں ݙیوݨ اَئے۔

کِنہئیں ݙیہاڑیں دے بعد مولانا صاحب ’’حضور باباصاحب کوں مِلݨ ڳے ‘ بابا صاحب وی حج پڑھ آوݨ دی مبارخ ݙتی تے وَل سفر دا حال احوال پُچھیونیں۔ مولانا صاحب ہک ݙینہ اساں ’’روٹی‘‘ کوں اسلام دے ’’اَیرے‘‘ دی 6ویں سِلھ آکھیا ہا ‘ تُساں کوڑیج ڳے ہاوے اُوہا کاوڑ ’’اَڄݨ وی وَدی ہئی؟

مولانا صاحب ولدی ݙتی ‘ ہا! او تاں اُونویں ہے پی ۔ تُساں خلافِ شریعت ڳالھ کیتی ہئی ‘ جے تئیں توباں نہ کریسو میݙی کاوڑ اُونویں رَہسے ۔ آخر اساں لوک دین دے ’’تھنبے‘‘ ہیسے ۔

بابا صاحب فرمایا ‘ جو اُنہائیں ایہو مسئلہ کتھائیں لکھیا ہویا پڑھیا ہا۔

مولانا آکھیا ایہہ نی تھی سڳدا ‘ ایجھی اوتری ڳالھ کون لِکھ سڳدے؟۔

بابا صاحب اَپݨے مُصلّے دی کُنڈ چا تے تَلوں’’کاغذ‘‘ کڈھیا تے مولانا دے اڳوں رکھیونیں ۔ مولانا صاحب کوں بھنوالی آ ڳی‘ وَیڑے تھی ڳے ‘ اے سبھے اُوہے کاغذ ہَن جیڑھے اُنہائیں اَپݨے ہتھ نال لِکھ تے ’’طباخی‘‘ کوں ݙتے ہَن۔

## حوالہ
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان