open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ہاڈیکی یوکاوا

### ہاڈیکی یوکاوا
ہاڈیکی یوکاوا (پیدائشی ناں اوگاوا؛ 23 جنوری 1907 – 8 ستمبر 1981) ہک جاپانی نظریاتی طبیعیات دان ہن جنہاں کوں میسون دی موجودگی دی کامیاب پیش گوئی تے 1949 وچ فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ یوکاوا دا کم ایٹمی فزکس وچ ٻہوں اہم ہئی تے ایندے نال ذرات دی دنیا کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ۔

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
ہاڈیکی یوکاوا 23 جنوری 1907 کوں ٹوکیو ، جاپان وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد دا ناں تاکوجی اوگاوا ہئی جیڑھے ہک ارضیات دان ہن ۔ یوکاوا کیوٹو امپیریل یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی جتھاں انہاں نظریاتی فزکس وچ دلچسپی پیدا کیتی ۔ 1929 وچ انہاں گریجویشن کیتی تے ول تحقیق وچ مشغول تھی ڳئے ۔

### سائنسی کم
یوکاوا دا سب توں اہم کم میسون دی پیش گوئی ہئی ۔ 1930 دے ݙہاکے وچ سائنسداناں کوں ایٹمی نیوکلیئس کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مشکل پیش آندی ہئی ۔ ایٹمی نیوکلیئس پروٹون تے نیوٹران نال بݨدا ہے ، جیڑھے مثبت چارج والے ذرات ہن ۔ سوال ایہ ہئی جو اتنے زیادہ مثبت چارج والے ذرات ہک نکے جئیں جگہ وچ کینجھے رہ سڳدن؟
یوکاوا ہک نویں قسم دے ذرے دی موجودگی دی پیش گوئی کیتی جیڑھا پروٹون تے نیوٹران کوں ہک ٻئے نال ٻدھ تے رکھ سڳدا ہے ۔ انہاں ایں ذرے دا ناں "میسون" رکھیا ۔ انہاں دا خیال ہئی جو میسون ایٹمی نیوکلیئس وچ قوتاں دا تبادلہ کریندا ہے تے ایندے نال نیوکلیئس مستحکم رہندے ۔
یوکاوا دی پیش گوئی ٻہوں اہم ہئی کیونکہ ایندے نال ایٹمی نیوکلیئس دی ساخت کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ 1937 وچ کارل اینڈرسن تے سیٹھ نیدر مئیر کاسمک شعاعاں وچ ہک ایہو جیہا ذرہ دریافت کیتا جیڑھا یوکاوا دے میسون نال ملدا جلدا ہئی ۔ بعد وچ ایں ذرے دا ناں "میون" رکھیا ڳیا ۔ بھانویں جو میون یوکاوا دے پیش کردہ میسون نہ ہئی ، لیکن ایندے نال یوکاوا دے نظریے کوں تقویت ملی ۔ 1947 وچ سیسل پاول پائی میسون دریافت کیتا ، جیڑھا یوکاوا دا پیش کردہ اصلی میسون ہئی ۔
یوکاوا پارٹیکل فزکس دے ٻئے شعبیاں وچ وی اہم کم کیتا ۔ انہاں کوانٹم فیلڈ تھیوری تے کم کیتا تے ذرات دے برتاؤ کوں سمجھݨ کیتے نویں طریقے تیار کیتے ۔

### نوبل انعام
یوکاوا کوں 1949 وچ میسون دی موجودگی دی پیش گوئی تے فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔

### ٻیاں خدمات
یوکاوا جاپان وچ فزکس دی تعلیم کوں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ او کیوٹو یونیورسٹی وچ پروفیسر ہن تے انہاں ٻہوں سارے شاگرد پیدا کیتے جیڑھے مشہور طبیعیات دان بݨے ۔

### موت تے میراث
ہاڈیکی یوکاوا 8 ستمبر 1981 کوں کیوٹو وچ فوت تھئے ۔ ہاڈیکی یوکاوا کوں ویہویں صدی دے سب توں اہم طبیعیات داناں وچوں ہک سمجھیا ویندے ۔ انہاں دے کم ایٹمی فزکس تے پارٹیکل فزکس دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ میسون دی پیش گوئی انہاں دی سب توں وݙی کامیابی ہئی تے ایندے نال سائنسداناں کوں کائنات کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ۔

### خلاصہ
ہاڈیکی یوکاوا ہک باصلاحیت نظریاتی طبیعیات دان ہن جنہاں سائنس دی دنیا وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی ایجادات تے کم اڄ وی سائنسداناں کیتے ٻہوں اہم ہن ۔ انہاں دا ناں ہمیشہ سائنس دی تاریخ وچ زندہ رہسے ۔ یوکاوا دی کہانی سائنسداناں کیتے ہک الہام ہے جو کینجھے تخیل تے محنت نال وݙیاں کامیابیاں حاصل کیتیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ انہاں ثابت کیتا جو خواب ݙیکھݨ تے انہاں کوں سچ کرݨ دی کوشش کرݨ نال کائنات دے رازاں توں پردہ چایا ونڄ سڳدے ۔
سی ایف پاول

### سی ایف پاول
سیسل فرینک پاول (5 دسمبر 1903 – 9 اگست 1969) ہک انگریز طبیعیات دان ہن جنہاں کوں 1950 وچ فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں ہک ٹیم دی اڳواݨی کیتی جینے ایٹمی عملاں دے مطالعہ کیتے فوٹوگرافک طریقہ تیار کیتا ہا تے جیندے نتیجے وچ پائین (پی-میسون) دی دریافت تھئی ، جیڑھا ہک ذیلی ایٹمی ذرہ ہے ۔

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
سیسل پاول 5 دسمبر 1903 کوں فولٹن ، ویسٹ یارکشائر ، انگلینڈ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک سکول ٹیچر ہن ۔ پاول بریڈفورڈ گرامر سکول وچ تعلیم حاصل کیتی تے ول سینٹ جانز کالج ، کیمبرج وچ داخلہ گھدا جتھاں انہاں فزکس دی تعلیم حاصل کیتی ۔ 1927 وچ انہاں پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

### سائنسی کم
پاول دا سب توں اہم کم ایٹمی عملاں دے مطالعہ کیتے فوٹوگرافک طریقہ تیار کرݨ ہئی ۔ انہاں خاص قسم دیاں فوٹوگرافک پلیٹاں تیار کیتیاں جیڑھیاں کاسمک شعاعاں نال تعامل کر سڳدیاں ہن ۔ انہاں انہاں پلیٹاں کوں بیلوناں وچ ٻدھ تے فضا وچ بھیڄا تاں جو کاسمک شعاعاں دا مطالعہ کیتا ونڄ سڳے ۔
1947 وچ پاول تے انہاں دی ٹیم انہاں پلیٹاں تے ہک نویں ذرے دی موجودگی دا پتہ لایا ، جینکوں انہاں پائین (پی-میسون) دا ناں ݙتا ۔ پائین ہک ذیلی ایٹمی ذرہ ہے جیڑھا ایٹمی نیوکلیئس وچ قوتاں دا تبادلہ کریندا ہے ۔ پائین دی دریافت نال ایٹمی فزکس دی سمجھ وچ ٻہوں مدد ملی ۔
پاول پارٹیکل فزکس دے ٻئے شعبیاں وچ وی اہم کم کیتا ۔ انہاں کاسمک شعاعاں دے مطالعہ کیتے ٻہوں سارے طریقے تیار کیتے تے ذرات دے برتاؤ کوں سمجھݨ کیتے نویں نظریات پیش کیتے ۔

### نوبل انعام
پاول کوں 1950 وچ "ایٹمی عملاں دے مطالعہ کیتے فوٹوگرافک طریقہ تیار کرݨ تے پائین دی دریافت" تے فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔

### ٻیاں خدمات
پاول برسٹل یونیورسٹی وچ فزکس دی تعلیم کوں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ او رائل سوسائٹی دے فیلو ہن تے انہاں ٻہوں سارے سائنسی تنظیماں وچ کم کیتا ۔

### موت تے میراث
سیسل فرینک پاول 9 اگست 1969 کوں برسٹل وچ فوت تھئے ۔ سیسل فرینک پاول کوں ویہویں صدی دے سب توں اہم طبیعیات داناں وچوں ہک سمجھیا ویندے ۔ انہاں دے کم ایٹمی فزکس تے پارٹیکل فزکس دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ پائین دی دریافت انہاں دی سب توں وݙی کامیابی ہئی تے ایندے نال سائنسداناں کوں کائنات کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ۔

### خلاصہ
سیسل فرینک پاول ہک باصلاحیت طبیعیات دان ہن جنہاں سائنس دی دنیا وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی ایجادات تے کم اڄ وی سائنسداناں کیتے ٻہوں اہم ہن ۔ انہاں دا ناں ہمیشہ سائنس دی تاریخ وچ زندہ رہسے ۔
جان کوکروفٹ

### جان کوکروفٹ
سر جان ڈگلس کوکروفٹ (27 مئی 1897 – 18 ستمبر 1967) ہک انگریز نیوکلیئر طبیعیات دان ہن جنہاں 1951 وچ طبیعیات دا نوبل انعام ارنسٹ والٹن دے نال رل تے ایٹم دے نیوکلیئس کوں توڑݨ تے حاصل کیتا ۔ ہے کارنامہ نیوکلیئر پاور دی تیاری وچ ٻہوں اہم ثابت تھیا ۔
کوکروفٹ دی زندگی تے کم ٻہوں دلچسپ تے اثر انگیز ہے ۔ انھاں دی تحقیق سائنس تے ٹیکنالوجی دے شعبیاں تے گہرا اثر پاتا ۔ ایں مضمون وچ اساں کوکروفٹ دی زندگی ، انھاں دے سائنسی کم تے انھاں دی کامیابی کوں تفصیل نال ݙیکھݨ دی کوشش کریسوں ۔

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
جان ڈگلس کوکروفٹ 27 مئی 1897 کوں انگلینڈ دے شہر Todmorden وچ پیدا تھئے ۔ انھاں دے والد دا ناں John Arthur Cockcroft ہا ، جیڑھے ہک کپڑے دی مل وچ منیجر ہن ۔ کوکروفٹ ابتدائی تعلیم Todmorden Grammar School وچ حاصل کیتی تے بعد وچ مانچسٹر یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ پہلی عالمی جنگ دے دوران ، انھاں رائل فیلڈ آرٹلری وچ بطور لیفٹیننٹ خدمات انجام ݙتیاں ۔ جنگ دے بعد ، انھاں سینٹ جانز کالج ، کیمبرج وچ تعلیم حاصل کیتی تے 1924 وچ گریجویشن کیتی ۔

### سائنسی کم
کیمبرج توں گریجویشن کرݨ دے بعد ، کوکروفٹ مشہور سائنسدان ارنسٹ ردرفورڈ دی نگرانی وچ کیونڈش لیبارٹری وچ کم شروع کیتا ۔ اتھے انھاں نیوکلیئر فزکس تے تحقیق شروع کیتی ۔ انھاں دا سب توں اہم کم ارنسٹ والٹن دے نال رل تے ہک ایٹمی ایکسلریٹر تیار کرݨ ہا جیندا ناں کوکروفٹ-والٹن جنریٹر ہا ۔ ایں جنریٹر دی مدد نال انھاں لیبارٹری وچ ایٹم دے نیوکلیئس کوں توڑݨ دا تجربہ کیتا ۔
1932 وچ کوکروفٹ تے والٹن لیتھیئم دے ایٹم تے پروٹاناں دی بمباری کر تے اینکوں ہیلیئم وچ تبدیل کر ݙتا ۔ ایہ پہلا موقع ہا جو انساناں لیبارٹری وچ ایٹم دے نیوکلیئس کوں کامیابی نال توڑیا ہا ۔ ایں تجربے نیوکلیئر فزکس دے شعبے وچ ہک نویں دور دا آغاز کیتا ۔ انھاں دی دریافت نیوکلیئر پاور دی تیاری دی راہ ہموار کیتی ۔
کوکروفٹ نہ صرف ایٹم کوں توڑݨ تے کم کیتا بھل جو انھاں نیوکلیئر ری ایکٹرز تے وی تحقیق کیتی ۔ ݙوجھی عالمی جنگ دے دوران ، انھاں برطانوی ریڈار دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ جنگ دے بعد ، انھاں ہارویل وچ برطانوی ایٹمی توانائی ریسرچ اسٹیبلشمنٹ دی بنیاد رکھی تے اینکوں ڈائریکٹر بݨے ۔
### نوبل انعام
1951 وچ کوکروفٹ تے والٹن کوں طبیعیات وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ انھاں کوں ایہ انعام "ایٹم دے نیوکلیئس کوں توڑݨ تے نیوکلیئر ٹرانسمیوٹیشن تے تحقیق" دے اعتراف وچ ݙتا ڳیا ۔ نوبل کمیٹی انھاں دے کم دی اہمیت کوں سراہا تے اینکوں جدید سائنس تے ٹیکنالوجی کیتے ٻہوں اہم قرار ݙتا ۔

### اعزازات تے ایوارڈ
کوکروفٹ کوں انھاں دے سائنسی کم تے ٻہوں سارے اعزازات تے ایوارڈ نال نوازیا ڳیا ۔ انھاں کوں 1944 وچ نائٹ دا خطاب ݙتا ڳیا تے 1953 وچ آرڈر آف میرٹ نال نوازیا ڳیا ۔ او رائل سوسائٹی دے فیلو وی ہن ۔

### وفات
سر جان ڈگلس کوکروفٹ 18 ستمبر 1967 کوں کیمبرج وچ وفات پا ڳئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دی دنیا ہک عظیم سائنسدان توں محروم تھی ڳئی ۔

### کوکروفٹ دی میراث
سر جان ڈگلس کوکروفٹ ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں دے کم طبیعیات ، انجینئرنگ تے ٹیکنالوجی دے شعبیاں تے گہرا اثر پاتا ۔ انھاں دی دریافت نیوکلیئر پاور دی تیاری دی راہ ہموار کیتی تے اڄ وی انھاں دا کم سائنسداناں کیتے ہے ۔ انھاں ثابت کیتا جو محنت ، لگن تے تخلیقی سوچ نال وݙے سائنسی کارنامے انجام ݙتے ونڄ سڳدے ہن ۔ انھاں دا ناں ہمیشہ سائنس دی تاریخ وچ زندہ رہسی ۔
محمد المہدی دوم

محمد دوم (عربی: محمد الثاني، المهدی؛ ۱ جنوری ۹۸۰ء – ۲۳ جون ۱۰۱۰ء)، خلیفه اموی چہارم اندلسی نے محض ٤ مہینے خلافت کیتی.

## دورِ خلافت تے کارنامے

ایں دور دے اختصار دے باعث کوئی خاص اہمیت نی.

## سیرت تے کردار

مناسب کردار تے سیرت دا مالک ہئی۔
فریٹز زرنائیک

### فریٹز زرنائیک
فریٹز زرنائیک (16 جولائی 1888 – 10 مارچ 1966) ہک ڈچ ماہر طبیعیات ہن تے فیز کنٹراسٹ خوردبین ایجاد کرݨ تے 1953 وچ طبیعیات دا نوبل انعام حاصل کیتا ہا ۔
زرنائیک دی زندگی تے کم ٻہوں دلچسپ تے اثر انگیز ہے ۔ انھاں دی ایجاد سائنس تے ٹیکنالوجی دے شعبیاں تے گہرا اثر پاتا ۔ ایں مضمون وچ اساں زرنائیک دی زندگی ، انھاں دے سائنسی کم تے انھاں دی کامیابی کوں تفصیل نال ݙیکھݨ دی کوشش کریسوں ۔

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
فریٹز زرنائیک 16 جولائی 1888 کوں نیدرلینڈز دے شہر ایمسٹرڈیم وچ پیدا تھئے ۔ انھاں دے والد دا ناں کارل فریڈرک اگست زرنائیک ہا ، جیڑھے ہک ریاضی دان ہن ۔ زرنائیک ابتدائی تعلیم ایمسٹرڈیم وچ حاصل کیتی تے بعد وچ گروننگن یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ 1915 وچ انھاں گروننگن یونیورسٹی توں طبیعیات وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

### سائنسی کم
پی ایچ ڈی مکمل کرݨ دے بعد ، زرنائیک گروننگن یونیورسٹی وچ بطور اسسٹنٹ تے بعد وچ بطور پروفیسر کم کرݨ لڳے ۔ انھاں دا سب توں اہم کم فیز کنٹراسٹ خوردبین دی ایجاد ہئی ۔ انہاں خوردبین دی دنیا کوں ہک نویں راہ ݙکھلائی ۔
زرنائیک دریافت کیتا جو روایتی خوردبین وچ شفاف تے بے رنگ چیزاں کوں ݙیکھݨ ٻہوں مشکل ہوند ہے ۔ ایداں کیوں تھیندا ہا؟ کیونکہ او شیشے وچوں لنگھݨ والی روشنی دے فیز وچ کوئی خاص تبدیلی پیدا نہ کریندے ہن جیندے نال او ݙیکھݨ وچ آسان تھی سڳدے ۔ زرنائیک ایں مسئلے دا حل کڈھݨ کیتے ہک نویں قسم دی خوردبین تیار کیتی جیندا ناں ہا فیز کنٹراسٹ خوردبین ۔
فیز کنٹراسٹ خوردبین وچ انھاں ہک خاص قسم دا فلٹر استعمال کیتا جیندا ناں فیز رنگ ہا ۔ ایں رنگ دی وجہ نال ، روشنی دے فیز وچ تبدیلیاں پیدا تھیندیاں ہن جیندے نال شفاف چیزاں وی واضح طور تے ݙکھائی ݙیندیاں ہن ۔ ایں خوردبین دی مدد نال ، سائنسداناں کوں زندہ خلیات ، بیکٹیریا تے ٻئے ننھے جانداراں دا مطالعہ کرݨ وچ ٻہوں مدد ملی ۔ فیز کنٹراسٹ خوردبین بائیولوجی تے میڈیسن دے شعبیاں وچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔
زرنائیک نہ صرف فیز کنٹراسٹ خوردبین ایجاد کیتی بھل جو انھاں ٻئے کئی سائنسی کم وی کیتے ۔ انھاں آپٹکس ، شماریات تے نظریاتی طبیعیات تے وی تحقیق کیتی ۔

### نوبل انعام
1953 وچ زرنائیک کوں طبیعیات وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ انھاں کوں ایہ انعام "فیز کنٹراسٹ خوردبین دی ایجاد تے خاص طور تے فیز کنٹراسٹ طریقہ دی دریافت" دے اعتراف وچ ݙتا ڳیا ۔ نوبل کمیٹی انھاں دے کم دی اہمیت کوں سراہا تے اینکوں جدید سائنس تے ٹیکنالوجی کیتے ٻہوں اہم قرار ݙتا ۔

### بعد دی زندگی تے میراث
نوبل انعام حاصل کرݨ دے بعد ، زرنائیک گروننگن یونیورسٹی وچ اپݨے کم تے تحقیق وچ مصروف ریہے ۔ انھاں طبیعیات دے شعبے وچ ٻہوں اہم خدمات انجام ݙتیاں ۔ انھاں دی ایجاد سائنسداناں کوں خلیات تے ٻئے ننھے جانداراں دے بارے وچ نویں معلومات حاصل کرݨ وچ مدد کیتی ۔
فریٹز زرنائیک ہک خاموش تے منکسر المزاج سائنسدان ہن ۔ او اپݨے کم تے ٻہوں توجہ ݙیندے ہن تے انھاں سائنس دی دنیا کیتے ٻہوں اہم خدمات انجام ݙتیاں ۔ انھاں دی دریافت نہ صرف بائیولوجی تے میڈیسن بھل جو ٻئے کئی شعبیاں تے وی اثر پاتا ۔
پروفیسر فریٹز زرنائیک 10 مارچ 1966 کوں گروننگن وچ وفات پا ڳئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دی دنیا ہک عظیم سائنسدان توں محروم تھی ڳئی ۔ زرنائیک دی زندگی تے کم سائنسداناں تے انجینئرز کیتے ہک ہے ۔ انھاں ثابت کیتا جو محنت ، لگن تے تخلیقی سوچ نال وݙے سائنسی کارنامے انجام ݙتے ونڄ سڳدے ہن ۔ انھاں دا ناں ہمیشہ سائنس دی تاریخ وچ زندہ رہسی ۔
میکس بورن

### میکس بورن
میکس بورن (11 دسمبر 1882 – 5 جنوری 1970) ہک جرمن-برطانوی نظریاتی ماہر طبیعیات ہن جنہاں کوانٹم میکینکس دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انھاں ٹھوس حالت طبیعیات تے آپٹکس وچ وی اہم کم کیتا تے 1920 تے 1930 دے ݙہاکے وچ کئی نامور ماہرین طبیعیات دے کم دی نگرانی کیتی ۔ بورن کوں 1954 وچ طبیعیات دا نوبل انعام "کوانٹم میکینکس وچ بنیادی تحقیق ، خاص طور تے ویو فنکشن دی شماریاتی تشریح" کیتے ݙتا ڳیا ۔

بورن دی زندگی تے کم ٻہوں دلچسپ تے اثر انگیز ہے ۔ انھاں دی تحقیق سائنس تے ٹیکنالوجی دے شعبیاں تے گہرا اثر پاتا ۔ ایں مضمون وچ اساں بورن دی زندگی ، انھاں دے سائنسی کم تے انھاں دی کامیابی کوں تفصیل نال ݙیکھݨ دی کوشش کریسوں ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
میکس بورن 11 دسمبر 1882 کوں جرمنی دے شہر بریزلاؤ (ہݨ Wrocław ، پولینڈ) وچ پیدا تھئے ۔ انھاں دے والد دا ناں گستاو بورن ہا ، جیڑھے ہک یہودی ماہر قانون ہن ۔ بورن ابتدائی تعلیم بریزلاؤ وچ حاصل کیتی تے بعد وچ گوٹنگن یونیورسٹی ، ہائیڈلبرگ یونیورسٹی تے زیورخ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ 1907 وچ انھاں گوٹنگن یونیورسٹی توں طبیعیات وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

### سائنسی کم
پی ایچ ڈی مکمل کرݨ دے بعد ، بورن گوٹنگن یونیورسٹی وچ بطور لیکچرر کم کرݨ لڳے ۔ اتھے انھاں البرٹ آئن سٹائن ، ڈیوڈ ہلبرٹ تے ہرمین منکوسکی جیسے مشہور سائنسداناں نال کم کیتا ۔ انہاں دا سب توں اہم کم کوانٹم میکینکس دی ترقی وچ ہئی ۔

1920 دے ݙہاکے وچ بورن ورنر ہائزنبرگ تے ولف گینگ پولی جیسے نوجوان ماہرین طبیعیات نال مل تے کوانٹم میکینکس دی بنیاد رکھی ۔ انھاں ویو فنکشن دی شماریاتی تشریح پیش کیتی جیندی رو نال ایہ معلوم تھیا جو ویو فنکشن ایٹم یا ذرے دی پوزیشن تے مومنٹم دی صحیح قیمت نئیں ݙیندا ، بھل جو انہاں دے ممکنہ قیمتاں دی پروببلٹی ݙیندا ہے ۔ ایہ تشریح کوانٹم میکینکس دی سمجھ کیتے ٻہوں اہم ہئی ۔

بورن نہ صرف کوانٹم میکینکس تے کم کیتا بھل جو انھاں ٹھوس حالت طبیعیات ، کرسٹل جالیات تے آپٹکس تے وی تحقیق کیتی ۔ انھاں کرسٹل جالیات دے نظریہ کوں وی ترقی ݙتی ۔ 

### نوبل انعام
1954 وچ بورن کوں طبیعیات وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ انھاں کوں ایہ انعام "کوانٹم میکینکس وچ بنیادی تحقیق ، خاص طور تے ویو فنکشن دی شماریاتی تشریح" کیتے ݙتا ڳیا ۔ نوبل کمیٹی انھاں دے کم دی اہمیت کوں سراہا تے اینکوں جدید سائنس تے ٹیکنالوجی کیتے ٻہوں اہم قرار ݙتا ۔ 

### بعد دی زندگی تے میراث
نوبل انعام حاصل کرݨ دے بعد ، بورن گوٹنگن یونیورسٹی وچ اپݨے کم تے تحقیق وچ مصروف ریہے ۔ انھاں طبیعیات دے شعبے وچ ٻہوں اہم خدمات انجام ݙتیاں ۔ انھاں دی دریافت سائنسداناں کوں ایٹم تے ذرات دے بارے وچ نویں معلومات حاصل کرݨ وچ مدد کیتی ۔

میکس بورن ہک خاموش تے منکسر المزاج سائنسدان ہن ۔ او اپݨے کم تے ٻہوں توجہ ݙیندے ہن تے انھاں سائنس دی دنیا کیتے ٻہوں اہم خدمات انجام ݙتیاں ۔ انھاں دی دریافت نہ صرف کوانٹم میکینکس بھل جو ٻئے کئی شعبیاں تے وی اثر پاتا ۔

پروفیسر میکس بورن 5 جنوری 1970 کوں گوٹنگن وچ وفات پا ڳئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دی دنیا ہک عظیم سائنسدان توں محروم تھی ڳئی ۔ بورن دی زندگی تے کم سائنسداناں تے انجینئرز کیتے ہک ہے ۔ انھاں ثابت کیتا جو محنت ، لگن تے تخلیقی سوچ نال وݙے سائنسی کارنامے انجام ݙتے ونڄ سڳدے ہن ۔ انھاں دا ناں ہمیشہ سائنس دی تاریخ وچ زندہ رہسی ۔
والٹر بوتھے

### والٹر بوتھے
پارٹیکل فزکس دا کھوجی

والٹر ولہیم جارج بوتھے (8 جنوری 1891 – 8 فروری 1957) ہک جرمن نیوکلیئر طبیعیات دان ہن جنہاں کوں پارٹیکل فزکس دے مطالعہ کیتے کوائنسیڈینس طریقے تیار کرݨ تے سنڄاتا ویندا ہے ۔ بوتھے دی زندگی تے کم ٻہوں دلچسپ تے اثر انگیز ہے ۔ انھاں دی تحقیق سائنس تے ٹیکنالوجی دے شعبیاں تے گہرا اثر پاتا ۔  

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
والٹر بوتھے 8 جنوری 1891 کوں جرمنی دے شہر Oranienburg وچ پیدا تھئے ۔ انھاں دے والد دا ناں فریڈرک ولہیم بوتھے ہا ، جیڑھے ہک جج ہن ۔ بوتھے ابتدائی تعلیم Oranienburg وچ حاصل کیتی تے بعد وچ چارلوٹنبرگ دی ٹیکنیکل یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ 1914 وچ انھاں برلن یونیورسٹی وچ داخلہ گھدا تے طبیعیات دی تعلیم حاصل کرݨ لڳے ۔ 

### سائنسی کم
پہلی عالمی جنگ دے دوران ، بوتھے جرمن فوج وچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ جنگ دے بعد ، او برلن یونیورسٹی واپس آئے تے 1920 وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ دے بعد ، او برلن یونیورسٹی وچ بطور اسسٹنٹ کم کرݨ لڳے ۔

بوتھے دا سب توں اہم کم کوائنسیڈینس طریقے دی ترقی ہئی ۔ انہاں ایہ طریقہ پارٹیکل فزکس دے مطالعہ کیتے تیار کیتا ۔ کوائنسیڈینس طریقے نال ، ایٹم دے نیوکلیئس توں نکلݨ والے ذرات دا پتہ لایا جا سکدا ہا تے انھاں دی خصوصیات دا مطالعہ کیتا جا سکدا ہا ۔ ایں طریقے سائنسداناں کوں ایٹم دے اندرونی حصے کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔

1920 دے ݙہاکے وچ بوتھے ہانس گائیگر دے نال مل تے ہک الیکٹرانک کاؤنٹر تیار کیتا جیندا ناں گائیگر-بوتھے کاؤنٹر ہا ۔ ایہ کاؤنٹر ریڈیو ایکٹیو ذرات دا پتہ لاوݨ کیتے استعمال تھیندا ہا ۔

بوتھے نہ صرف پارٹیکل فزکس تے کم کیتا بھل جو انھاں کاسمک ریز تے گاما ریز تے وی تحقیق کیتی ۔ انھاں ایہ وی دریافت کیتا جو کامپٹن ایفیکٹ وچ الیکٹران تے فوٹون ݙوہیں ہک نال نکلدے ہن ۔ 

### نوبل انعام
1954 وچ بوتھے کوں طبیعیات وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ انھاں کوں ایہ انعام "کوائنسیڈینس طریقے دی ترقی تے ایٹمی نیوکلیئس دے مطالعہ وچ ایندا استعمال" کیتے ݙتا ڳیا ۔ نوبل کمیٹی انھاں دے کم دی اہمیت کوں سراہا تے اینکوں جدید سائنس تے ٹیکنالوجی کیتے ٻہوں اہم قرار ݙتا ۔ 

### بعد دی زندگی تے میراث
نوبل انعام حاصل کرݨ دے بعد ، بوتھے ہائیڈلبرگ یونیورسٹی وچ اپݨے کم تے تحقیق وچ مصروف ریہے ۔ انھاں طبیعیات دے شعبے وچ ٻہوں اہم خدمات انجام ݙتیاں ۔ انھاں دی دریافت سائنسداناں کوں ایٹم تے ذرات دے بارے وچ نویں معلومات حاصل کرݨ وچ مدد کیتی ۔

والٹر بوتھے ہک خاموش تے منکسر المزاج سائنسدان ہن ۔ او اپݨے کم تے ٻہوں توجہ ݙیندے ہن تے انھاں سائنس دی دنیا کیتے ٻہوں اہم خدمات انجام ݙتیاں ۔ انھاں دی دریافت نہ صرف پارٹیکل فزکس بھل جو ٻئے کئی شعبیاں تے وی اثر پاتا ۔

پروفیسر والٹر ولہیم جارج بوتھے 8 فروری 1957 کوں ہائیڈلبرگ وچ وفات پا ڳئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دی دنیا ہک عظیم سائنسدان توں محروم تھی ڳئی ۔ بوتھے دی زندگی تے کم سائنسداناں تے انجینئرز کیتے ہک ہے ۔ انھاں ثابت کیتا جو محنت ، لگن تے تخلیقی سوچ نال وݙے سائنسی کارنامے انجام ݙتے ونڄ سڳدے ہن ۔ انھاں دا ناں ہمیشہ سائنس دی تاریخ وچ زندہ رہسی ۔
ولس لیمب

### ولس لیمب
ولس یوگین لیمب جونیئر (12 جولائی 1913 – 15 مئی 2008) ہک امریکی طبیعیات دان ہن جنہاں 1955 وچ طبیعیات دا نوبل انعام جتیا ۔ انہاں کوں ایہ انعام "ہائیڈروجن سپیکٹرم دے فائن سٹرکچر دے بارے وچ انہاں دے دریافتاں" کیتے ڈتا ڳیا ۔ ایں سال نوبل کمیٹی انعام دا آدھا حصہ لیمب کوں تے باقی آدھا پولیکارپ کش کوں ڈتا ، جنہاں "الیکٹران دے میگنیٹک مومینٹ دے دقیق تعین" کیتے ایہ انعام جتیا ۔ لیمب ہائیڈروجن ایٹم وچ الیکٹران دی توانائی وچ ہک حیرت انگیز شفٹ (Lamb shift) کوں درست طریقے نال تعین کرݨ وچ کامیاب تھئے ۔ لیمب یونیورسٹی آف ایریزونا کالج آف آپٹیکل سائنسز وچ پروفیسر وی ریہے ۔ 

### ابتدائی حیاتی تے تعلیم
ولس یوگین لیمب جونیئر دا جنم 12 جولائی 1913 کوں لاس اینجلس ، کیلیفورنیا ، امریکہ وچ تھیا ۔ انہاں اپݨی ابتدائی تعلیم لاس اینجلس وچ حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ داخلہ گھدا ، جتھاں انہاں طبیعیات وچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 1938 وچ انہاں تھیوریٹیکل طبیعیات وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری وی یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے توں حاصل کیتی ۔ 

### '''پیشہ ورانہ حیاتی'''
لیمب اپݨے پیشہ ورانہ حیاتی دا آغاز کولمبیا یونیورسٹی وچ تحقیق دے نال کیتا ، جتھاں انہاں ہائیڈروجن سپیکٹرم دے فائن سٹرکچر دے بارے وچ اپݨے مشہور تحقیقات کیتے ۔ انہاں دی تحقیق کوانٹم الیکٹروڈینامکس (Quantum Electrodynamics) دے میدان وچ اہم پیش رفت کیتی ۔ 1947 وچ لیمب Lamb shift دریافت کیتا ، جیڑھا ہائیڈروجن ایٹم وچ الیکٹران دی توانائی وچ ہک چھوٹی جہی شفٹ ہے ۔ ایہ دریافت کوانٹم میکانکس دے نظریے کوں مضبوط بنان وچ اہم ثابت تھئی ۔ 
1951 وچ لیمب اسٹینفورڈ یونیورسٹی وچ شامل تھئے تے 1956 وچ یونیورسٹی آف آکسفورڈ وچ وی پڑھایا ۔ بعد وچ انہاں یونیورسٹی آف ایریزونا کالج آف آپٹیکل سائنسز وچ پروفیسر دے طور تے کم کیتا ۔ 

### نوبل انعام تے اعزازات
1955 وچ ولس لیمب کوں طبیعیات دا نوبل انعام ڈتا ڳیا ۔ انہاں دی تحقیق کوانٹم میکانکس دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا تے ایں دریافت طبیعیات دے اصولاں کوں بہتر سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دے نال ایہ انعام پولیکارپ کش کوں وی ڈتا ڳیا ، جنہاں الیکٹران دے میگنیٹک مومینٹ دے دقیق تعین کیتے اہم کم کیتا ۔  

لیمب کوں انہاں دے کم دے اعتراف وچ ٻہوں سارے اعزازات تے ایوارڈز وی ملئے ، جنہاں وچ نیشنل میڈل آف سائنس (2000) وی شامل ہے ۔ 

### ذاتی حیاتی
ولس لیمب 1939 وچ ارسلا شیفر نال شادی کیتی ۔ انہاں دے ٻہوں سارے شاگرد تے ساتھی انہاں کوں ہک عظیم استاد تے محقق دے طور تے یاد کریندے ہن ۔ لیمب 15 مئی 2008 کوں ٹوسن ، ایریزونا وچ وفات پا ڳئے ۔ 

### میراث
ولس لیمب دی تحقیق تے دریافتاں طبیعیات دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی Lamb shift دی دریافت کوانٹم الیکٹروڈینامکس کوں بہتر سمجھݨ وچ مدد کیتی تے ایں میدان وچ ٻہوں سارے نویں تحقیقات دا دروازہ کھول ڈتا ۔ انہاں دے کم دا اثر اڄ وی طبیعیات دے طالب علماں تے محققاں تے نظر آندے ۔ 
لیمب دی زندگی تے کم ثابت کیتا جو چھوٹی چیزاں دے دقیق مشاہدے تے تحقیق وچ وی وݙے وݙے دریافتاں تھی سڳدے ہن ۔ انہاں دی کامیابی نوبل انعام دے علاوہ انہاں دے شاگرداں تے ساتھیاں دے ذریعے وی زندہ رہسے ۔
پولی کارپ کش

### پولی کارپ کش
پولی کارپ کش (جنوری 1911 – 20 مارچ 1993) ہک جرمن نژاد امریکی طبیعیات دان ہن جنہاں کوں 1955 وچ طبیعیات دا نوبل انعام ولس یوجین لیمب دے نال مشترکہ طور تے ݙتا ڳیا ۔ انہاں دی وجہ شہرت ایہ ہئی جو انہاں ٻہوں باریک بینی نال ایہ ثابت کیتا جو الیکٹران دا مقناطیسی مومنٹ (magnetic moment) ایندی نظریاتی قیمت توں زیادہ ہے ۔ ایندی دریافت نال کوانٹم الیکٹرو ڈائنامکس (quantum electrodynamics) تے نویں سروں غور کرݨ تے ایندے وچ تبدیلیاں کرݨ دی راہ ہموار تھئی ۔

کش جرمنی وچ پیدا تھئے ہن تے انہاں کولمبیا یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں دی تحقیق دا محور ایٹمی تے مالیکیولی فزکس ہئی ۔ انہاں الیکٹران دے مقناطیسی مومنٹ دی پیمائش دے لئی ہک نویں تکنیک تیار کیتی جیندے نال ایندی قیمت ٻہوں درستگی نال معلوم تھئی ۔ انہاں دی ایہ دریافت اوں وقت دے نظریات دے خلاف ہئی تے ایندے نال طبیعیات داناں کوں کوانٹم الیکٹرو ڈائنامکس تے ٻہوں غور کرݨ تے مجبور تھیا پیا ۔

کش دی ایہ دریافت نہ صرف طبیعیات دے علم وچ ہک اہم پیش رفت ہئی بھل جو ایندے نال جدید ٹیکنالوجی دی ترقی وچ وی مدد ملی ۔ انہاں دی تحقیق نال ایٹمی گھڑیاں (atomic clocks) تے ٻئے سائنسی آلات دی تیاری ممکن تھئی ۔

پولی کارپ کش ہک ذہین تے محنتی سائنسدان ہن ۔ انہاں دی تحقیق نال طبیعیات دے علم وچ ٻہوں وادھا تھیا ہے ۔ انہاں کوں ہمیشہ انہاں دی شاندار سائنسی خدمات دی وجہ توں یاد رکھیا ویسی ۔ انہاں دا نوبل انعام انہاں دی محنت تے لگن دا منہ بولدا ثبوت ہے ۔ 

### کش دی اہم شراکت
الیکٹران دے مقناطیسی مومنٹ دی درست پیمائش

کوانٹم الیکٹرو ڈائنامکس تے نویں سروں غور کرݨ دی راہ ہموار کیتی

ایٹمی گھڑیاں تے ٻئے سائنسی آلات دی تیاری وچ مدد

پولی کارپ کش دی زندگی تے انہاں دیاں سائنسی خدمات ہمیشہ نوجوان سائنسداناں دے لئی (inspiration) دا باعث رہیاں ہن تے رہندیاں رہسن ۔
پاول چیرینکوف

### پاول چیرینکوف
پاول الیکسیویچ چیرینکوف ہک سوویت ماہر طبیعیات ہن جنہاں 1958 اچ ایلوا فرینک تے ایگور ٹام دے نال رل تے چیرینکوف تابکاری دی دریافت تے طبیعیات دا نوبل انعام حاصل کیتا ، جیڑھی 1934 اچ تھئی ہئی ۔ 

### سوانح عمری
چیرینکوف 1904 اچ الیکسی چیرینکوف تے ماریہ چیرینکوف دے گھر نووا چگلا دے ہک چھوٹے جئے پنڈ اچ پیدا تھئے ہن ۔ ایہ قصبہ اڄ کل دے ورونیژ اوبلاست ، روس اچ ہے ۔

1928 اچ ، انہاں ورونیژ سٹیٹ یونیورسٹی دے شعبہ طبیعیات تے ریاضیات توں گریجویشن کیتی ۔ 1930 اچ ، انہاں لیبیدیو فزیکل انسٹی ٹیوٹ اچ ہک سینئر محقق دے طور تے عہدہ سنبھالیا ۔ اوں سال انہاں روسی ادب دے پروفیسر ہے ایم پتنتسیف دی دھی ماریہ پتنتسیوا نال شادی کیتی ۔ انہاں دا ہک پتر ، الیکسی ، تے ہک دھی ، ییلینا ہئی ۔

چیرینکوف کوں سیکشن لیڈر دے عہدے تے ترقی ݙتی ڳئی ، تے 1940 اچ انہاں کوں فزیکو-ریاضیاتی علوم دی ڈاکٹر دی ڈگری نال نوازا ڳیا ۔ 1953 اچ ، انہاں کوں تجرباتی طبیعیات دے پروفیسر دے طور تے تصدیق کیتا ڳیا ۔ 1959 توں شروع تھیندے ہوئے ، انہاں انسٹی ٹیوٹ دی فوٹو-میسون عمل لیبارٹری دی سربراہی کیتی ۔ او چوݙہ سال تک پروفیسر ریہے ۔ 1970 اچ ، او یو ایس ایس آر اکیڈمی آف سائنسز دے ماہر تعلیم بݨے ۔

چیرینکوف 6 جنوری 1990 کوں ماسکو اچ فوت تھئے ، تے نووڈیویچی قبرستان اچ دفن تھئے ۔ 

### طبیعیات اچ دریافتاں
چیرینکوف تابکاری انہاں دے دریافت کیتے ڳئے مظہر دے ناں نال منسوب ہے ۔

1934 اچ ، ایس آئی واویلوف دے ماتحت کم کریندے ہوئے ، چیرینکوف ریڈیو ایکٹیو بمباری دا نشانہ بݨݨ والی پاݨی دی ہک بوتل توں نیلی روشنی دا اخراج ݙیکھیا ۔ ایہ مظہر ، جیڑھا چارج شدہ ذیلی ایٹمی ذرات نال جڑا ہویا ہئی جیڑھے روشنی دی فیز ویلوسیٹی توں زیادہ ویلوسیٹی نال حرکت کریندے ہن ، جوہری طبیعیات اچ بعد دے تجرباتی کم تے کائناتی شعاعاں دے مطالعہ کیتے ٻہوں اہمیت دا حامل ثابت تھیا ۔ ایں کوں چیرینکوف اثر دا ناں ݙتا ڳیا ، جیویں جو چیرینکوف ڈیٹیکٹر ، جیڑھا ذراتی طبیعیات دی تحقیق اچ تیز رفتار ذرات دے وجود تے ویلوسیٹی دا مشاہدہ کرݨ کیتے ساز و سامان دا ہک معیاری ٹکڑا بݨ ڳیا ہے ۔ ایندا ہک آلہ سپوتنک 3 اچ نصب کیتا ڳیا ہئی ۔

پاول چیرینکوف الیکٹران ایکسلریٹر دی ترقی تے تعمیر اچ وی حصہ پایا تے فوٹو جوہری تے فوٹو میسون رد عمل دی تحقیق اچ وی حصہ پاتا ۔ 

### ایوارڈز تے اعزازات
چیرینکوف کوں ݙو سٹالن پرائز نال نوازا ڳیا ، پہلا 1946 اچ ، واویلوف ، فرینک تے تام دے نال اعزاز حاصل کریندے ہوئے ، تے ہک ٻیا 1952 اچ ۔ انہاں کوں 1977 اچ یو ایس ایس آر سٹیٹ پرائز وی ݙتا ڳیا ۔ 1958 اچ ، انہاں کوں چیرینکوف اثر دی دریافت تے طبیعیات دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں 1984 اچ سوویت یونین دے ہیرو آف سوشلسٹ لیبر دا خطاب وی ݙتا ڳیا ۔ چیرینکوف 1946 توں سوویت یونین دی کمیونسٹ پارٹی دے رکن ہن ۔ 

### ثقافت
ناول گھوسٹ فلیٹ اچ ایہ دعویٰ کیتا ڳیا ہے جو ٻہوں سارے لوکاں دا خیال ہے جو سٹار ٹریک کردار پاول چیکوف دا ناں پاول چیرینکوف دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔

سٹار شپ ٹروپرز اچ جہاز چیرینکوف ڈرائیو استعمال کریندے ہوئے روشنی توں تیز رفتار نال سفر کریندن ۔
اوون چیمبرلین

### اوون چیمبرلین
اوون چیمبرلین ہک امریکی ماہر طبیعیات ہن جنہاں ایمیلیو سیگری دے نال رل تے اینٹی پروٹون دی دریافت تے طبیعیات دا نوبل انعام حاصل کیتا ، جیڑھا ہک ذیلی ایٹمی اینٹی پارٹیکل ہے ۔ 

### سوانح عمری
چیمبرلین سان فرانسسکو ، کیلیفورنیا وچ پیدا تھئے ہن ، انہاں 1937 وچ فلاڈیلفیا وچ جرمن ٹاؤن فرینڈز سکول توں گریجویشن کیتی ۔ انہاں ڈارٹ ماؤتھ کالج وچ طبیعیات دی تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں او تھیٹا چی فریٹرنیٹی دے الفا تھیٹا باب دے رکن ہن ، تے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ وی تعلیم حاصل کیتی ۔ او عالمی جنگ دے شروع تھیوݨ تئیں سکول وچ ریہے ، تے 1942 وچ مین ہیٹن پروجیکٹ وچ شامل تھئے ، جتھاں انہاں سیگری دے نال کم کیتا ، برکلے تے لاس الاموس ، نیو میکسیکو ݙونہاں وچ ۔ انہاں 1943 وچ بیٹریس بیبیٹ کاپر (وفات 1988) نال شادی کیتی ، جنہاں وچوں انہاں دے چار ٻال ہن ۔

1946 وچ ، جنگ دے بعد ، چیمبرلین ماہر طبیعیات اینریکو فرمی دے ماتحت یونیورسٹی آف شکاگو وچ اپݨی ڈاکٹریٹ دی تعلیم جاری رکھی ۔ فرمی چیمبرلین کیتے ہک اہم رہنما تے مرشد دا کردار ادا کیتا ، تے انہاں کوں نظریاتی طبیعیات کوں چھوڑ تے تجرباتی طبیعیات وچ قدم رکھݨ دی ترغیب ݙتی ، جیندے کیتے چیمبرلین وچ ہک خاص استعداد ہئی ۔ چیمبرلین 1949 وچ یونیورسٹی آف شکاگو توں پی ایچ ڈی حاصل کیتی ۔

1948 وچ ، اپݨا تجرباتی کم مکمل کرݨ دے بعد ، چیمبرلین برکلے وچ ایندی فیکلٹی دے رکن دے طور تے واپس ڳئے ۔ اتھائیں انہاں ، سیگری تے ٻئے ماہرین طبیعیات پروٹون پروٹون سکیٹرنگ دی تحقیق کیتی ۔ 1955 وچ ، برکلے دے بیواٹرون وچ پروٹون سکیٹرنگ تجربات دی ہک سیریز دے نتیجے وچ اینٹی پروٹون دی دریافت تھئی ، جیڑھا پروٹون دی طرح ہک ذرہ ہے لیکن منفی چارج والا ہے ۔ چیمبرلین دے بعد دے تحقیقی کم وچ ٹائم پروجیکشن چیمبر (TPC) ، تے سٹینفورڈ لینیئر ایکسلریٹر سینٹر (SLAC) وچ کم شامل ہا ۔

چیمبرلین امن تے سماجی انصاف دے مسائل تے سیاسی طور تے سرگرم ہن ، تے ویتنام جنگ دے خلاف آواز بلند کریندے ہن ۔ او سائنسداناں برائے سخاروف ، اورلوف ، تے شچارانسکی دے رکن ہن ، جیڑھے سابق سوویت یونین دے ترائے ماہرین طبیعیات ہن جنہاں کوں انہاں دے سیاسی عقائد کیتے قید کر ݙتا ڳیا ہا ۔ 1980 دے ݙہاکے وچ ، انہاں نیوکلیئر فریز تحریک قائم کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 2003 وچ او 22 نوبل انعام یافتہ افراد اچوں ہک ہن جنہاں ہیومنسٹ مینیفیسٹو تے دستخط کیتے ۔

چیمبرلین کوں 1985 وچ پارکنسنز بیماری دی تشخیص تھئی ہئی ، تے او 1989 وچ پڑھاوݨ توں ریٹائر تھی ڳئے ۔ او 28 فروری 2006 کوں برکلے وچ ایں بیماری دی پیچیدگیاں دی وجہ توں 85 سال دی عمر وچ فوت تھی ڳئے ۔

چیمبرلین جیکب ایم ایپل دی شیروڈ اینڈرسن ایوارڈ یافتہ مختصر کہانی ، "میجرز آف سوررو" وچ مرکزی کردار ادا کریندن ۔
محی الدین نواب

محی الدین نواب ہک پاکستانی ناول نگار، افسانہ نگار تے شاعر ہن۔ انہاں کوں انہاں دے مشہور ناول "دیوتا" دی وجہ توں شہرت ملی جیہڑا فروری 1977ء توں جنوری 2010ء تئیں سسپنس ڈائجسٹ وچ اقساط وچ شائع تھیا ہئی۔
## ابتدائی زندگی تے تعلیم
محی الدین نواب 4 ستمبر 1930ء کوں کھڑگ پور، مغربی بنگال، برطانوی ہند وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے ݙاہویں جماعت دا امتحان اپݨے آبائی شہر کھڑگ پور وچ پاس کیتا۔ 1947ء وچ تقسیم ہند دے بعد او ڈھاکہ، مشرقی پاکستان (موجودہ بنگلہ دیش) چلے ڳئے۔ بعد اچ مشرقی پاکستان دے سقوط دے بعد 1971ء وچ او ہجرت کر کے کراچی آ ڳئے۔
## ادبی زندگی
محی الدین نواب نے اردو ادب وچ اہم مقام حاصل کیتا۔ انہاں نے تقریباً 600 توں زائد رومانوی، سماجی، جاسوسی تے تاریخی مختصر/ناولٹ کہانیاں لکھیاں۔ انہاں دیاں کجھ مشہور کہانیاں وچ "کچرا گھر"، "ایمان کا سفر"، "کھلی سیپ" تے "آدھا چہرہ" شامل ہن۔ انہاں دے ناول "دیوتا" کوں خاصی پزیرائی ملی جیہڑا ہک خیالی کردار، فرہاد علی تیمور دی سوانح عمری ہے۔ تیمور ٹیلی پیتھی دا ماہر تے عورتاں دا دل جیتݨ والا ہک شخص ہوندا اے۔
### مجموعہ کلام
نواب دی شاعری تے نثر دا مجموعہ "دو تارا" دے ناں نال شائع تھیا اے۔
### فلمی سکرپٹ
محی الدین نواب نے کجھ فلماں دے سکرپٹ وی لکھے، جنہاں وچ "جو ڈر گیا وہ مر گیا" (1995ء) شامل اے۔
### بحیثیت افسانہ نگار
محی الدین نواب ہک ورسٹائل افسانہ نگار ہن۔ انہاں نے مختلف موضوعات تے کہانیاں لکھیاں جنہاں وچ رومانس، سسپنس، سماجی مسائل تے تاریخ شامل ہن۔ انہاں دے کہانیاں سادہ تے سلیس زبان وچ ہوندیاں ہن تے قاری کوں اپݨے نال جوڑ ݙیندیاں ہن۔
محی الدین نواب کوں انہاں دی ادبی خدمات دے اعتراف وچ کئی ایوارڈز تے انعامات نال نوازا ڳیا۔
## وفات
محی الدین نواب 6 فروری 2016ء کوں کراچی وچ وفات پا ڳئے۔
## حوالے
سلمی آغا

سلمہ آغا (اردو: سلمی آغا، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 25 اکتوبر 1956ء) ہِک سابقہ پاکستانی نژاد برطانوی فلمی اداکارہ اَتے پس پردہ گلوکارہ ہِن جِنّھاں نے 1980ء اَتے 1990ء دے ݙہاکے دے اَغاز وِچ پاکستانی اَتے بھارتی فلماں وِچ ڳائیکی دے نال نال اداکاری وی کِیتی ہَئی۔ اُوہ پاکستان دے شہر کراچی وِچ ڄَمّی ہَئی اَتے انّھاں دی پرورش لندن وِچ تھئی۔ سلمیٰ آغا کوں بھارتی ہدایت کاراں دی طرفوں اݨ ڳِݨَت فلماں دی پیش کش کِیتی ڳئی۔ انّھاں دی پہلی فلم رومانوی نکاح (1982ء) ہَئی۔

## حیاتی دا احوال
سلمیٰ آغا 25 اکتوبر 1956ء کوں پاکستان دے شہر کراچی وِچ ڄَمّی ہَئی اَتے انّھاں دی پرورش لندن وِچ تھئی۔ انّھاں دے پِیؤ دا ناں لیاقت گُل آغا اَتے ماں دا ناں نسرین آغا ہَئی۔ لیاقت گُل آغا کاروبار کرݨ آلے تاجر ہَن اَتے انّھاں دا تعلق امرتسر وِچ رہوݨ آلے اردو ٻولݨ آلے مسلم پٹھاݨ ٹٻر نال ہَئٰ۔ انّھاں دی امّاں نسرین (جین٘دا ڄمان٘درُو ناں زرینہ غزنوی ہَئی) پشتون موسیقار رفیق غزنوی اَتے انوری بائی بیگم، جہڑے بھارتی سینما دے اَغاز دے دور دی اداکار زنانیاں وِچوں ہِک ہَئی، دی دھی ہَئی۔ انوری بیگم نے ہیر رانجھا (1932ء) وِچ کَم کِیتا ہَئی۔

## حوالے

ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پشتون نژاد برطانوی شخصیتاں
اسماء بنت مخربہ

اسماء بنت مخربہ (اردو: اسماء بنت مخربہ، کنوں) اَتے آکھیا وین٘دا ہِے جو ینی تمیم کنوں اسماء بنت مخربہ بن جندل بن ابیر بن نہشل بن تمیم اَتے اُوہ تمیم قبیلے نال تعلق رکّھݨ آلی ہِک صحابیہ ہِے اَتے اُوہ ابو جہل دی اَمّاں اَتے ہِک صحابی عیاش بن ابی ربیعہ دی اَمّاں ہِے۔ اسماء نے فتح دے ݙِین٘ہ اسلام قبول کِیتا اَتے اُون٘دے اسلام قبول کرݨ دے بارے وِچ جھیڑا تِھیا، انّھاں وِچوں کُجھ دا آکھݨاں ہَئی جو اُوہ فتح کنوں پہلے ای فوتے تھی ڳئی اَتے کُجھ دا آکھݨاں ہَئی جو اُوں نے اسلام قبول کِیتا اَتے خلافت عمر دے وِچالے رہن٘دی ہَئی، جہڑی ثابت ہے، مکہ وِچ انّھاں غیر معمولی زنانیاں وِچوں ہِک سمجھی وین٘دی ہِن جِنّھاں نے تجارت کِیتی ہَئی، جِتّھاں اُوہ یمنی خشبو وِچ تجارت کرین٘دی ہَن۔ 

اُوں نے ہشام ابن المغیرہ نال شادی کِیتی اَتے اُنّھاں دی فوتڳی کنوں پہلاں ابو جہل اَتے الحارث بنی ہشام کنوں اُون٘دا پُتر ڄَمّیا ہَئی اَتے اُون٘دا بِھرا ابو ربیعہ بن المغیرہ ہَئی، جین٘دے کنوں ایاش بن ابی ربیعہ اَتے عبداللہ بن ابی ربیعہ ڄَمّے ہَن۔ 

## حوالے

ونکی:مکہ دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:مکہ وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:صحابیہ
ونکی:بنو تمیم
ونکی:صحابیات
سبینہ سید

سبینہ سید (اردو: سبینہ سید، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ، ماڈل اَتے سابقہ مصنفہ ہِن، انّھاں دا پہلا شو ہم ٹی وی دا اردو رومانوی ڈرامہ "یقین کا سفر (2017ء) ہَئی۔ سبینہ نے فلمی اَغاز "پرواز ہے جنون" سنہ 2018ء وِچ معاون کردار نال کِیتا ہَئی۔ سبینہ سیّد بطورِ مصنفہ "آکسفورڈ یونیورسٹی پریس" اَتے "دی ایکسپریس ٹریبیون" کِیتے خذمتان انجام ݙِتّیاں۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

### فلم

### موسیقی ویڈیو

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
سبرین حسبانی

سبرین حسبانی (اردو: سبرین حسبانی، کنوں) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ ہے۔ انّھاں نے بطور ائیر ہوسٹس ائیر لائن کمپنی وِچ کَم کرݨ کنوں ان٘ج ڈرامہ سیریلز وِچ وی کَم کِیتا۔ جِنّھاں وِچ: کتنی گرہیں باقی ہیں ، نکھر گئے گلاب سارے ، سارت پردوں میں ، سانجھا ، عون زارا شامل   ہِن۔

## حیاتی دا احوال
سبرین 10 ستمبر 1978ء کوں کراچی وِچ الطاف شیخ دے گھر ڄَمّی ہَن۔ سبرین مشہور میزبان صنم بلوچ دی مترائی بھیݨ ہِے، سبرین دی اَمّاں لوک سندھی ڳائیکہ ہَن۔ این٘دے ݙُو بھیݨیں اَتے ݙ٘و بِھرا ہِن۔ انّھاں دی بھیݨ صنم بلوچ ہِک مشہور اداکارہ ہِے۔  انّھاں نے 17 ویں پی ٹی وی کراچی سنٹر ایوارڈ دی میزبانی وی کِیتی۔

## فلماں

## ٹیلی ویژن

## ایوارڈز اَتے نامزدڳیاں

* 2013: *عون زارا کِیتے* بہترین معاون اداکارہ دا پاکستان میڈیا ایوارڈ - جتیا 
* 2014: ایل *اے اے کِیتے* بہترین معاون اداکارہ دا ہم ایوارڈ - نامزد

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:بلوچ شخصیتاں
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
سالونی

زہرا بیگم (سالونی) (اردو: سالونی، کنوں) جہڑی عام طور تے سالونی دے ناں نال سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہَئی، 60ء کنوں 70ء دے ݙہاکے دی ہِک پاکستانی فلمی اداکارہ ہَئی۔ اِیہ ہِک کامیاب اداکارہ ہَئی اَتے ٻہوں کامیاب فِلماں وِچ اداکاری کِیتُس۔

## حیاتی دا احوال
سالونی دی پیدائش حیدر آباد، سندھ وِچ تھئی۔ انّھاں نے فنی پن٘دھ دا اَغاز 1964ء دی فلم "غدار" کنوں کِیتا۔ اِیں فِلم وِچ انّھاں دے نال محمد علی اتے سدھیر نے کَم کِیتا ہَئی۔ انّھاں نے اردو اَتے پنجابی ٻولی وِچ ڈِھڳ فِلماں کِیتیاں ہَن۔

1970ء دے ݙہاکے دے اَغاز وِچ انّھاں نے باری فلم سٹوڈیو دے مالک غلام باری ملک نال شادی کر گِھدّی۔ 1979ء وِچ فلم انڈسٹری کوں الوداع آکھ کے اُوہ آپݨے پئے رَلّے دبئی منتقل تھی ڳئی۔

## فوتڳی
سالونی دا 15 اکتوبر 2010ء کوں آپݨی دِھی دے گھر کراچی وِچ انتقال تِھیا۔

## فلمو گرافی

* *غدار* (1964ء)
* *ایسا بھی ہوتا ہے* (1965ء)
* *ناچے ناگن بجے بین* (1965ء)
* *کھوٹا پیسا* (1965ء)
* *قبیلہ* (1966ء)
* *سرحد* (1966ء)
* *باغی سردار* (1966ء)
* *کوہ نور* (1966ء)
* *لوری* (1966ء)
* *جانباز* (1966ء)
* *اعلان* (1967ء)
* *دل دا جانی* (1967ء)
* *حاتم طائی* (1967ء)
* *بالم* (1968ء)
* *ظالم* (1968ء)
* *چن مکھنا* (1968ء)
* *بدلا* (1968ء)
* *سوہنا* (1968ء)
* *حمیدہ* (1968ء)
* *دلبر جانی* (1969ء)
* *بھائیاں دی جوڑی* (1969ء)
* *شابستان* (1969ء)
* *کوچواں* (1969ء)
* *گڈو* (1970ء)
* *چور نالے چھتر* (1970ء)
* *پیار دے پلیکھے* (1971ء)
* *سپاہ سلار* (1972ء)
* *امیر تے غریب* (1979ء) - آخری فلم

## حوالے

ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
سارہ خان ( پاکستانی اداکارہ)

سارہ خان (اردو: سارہ خان ( پاکستانی اداکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِن جہڑی اکثر اردو زبان دی ٹیلی ویژن سیریز وِچ نظردی ہِن۔ سارہ خان نے ٹی وی سکرین اُتے جلوہ گر تِھیوݨ دا اَغاز سنہ 2012ء وِچ ہم ٹی وی دے ٹیلی ویژن سیریل بدی آپ وِچ معان کردار نال کِیتا ہَئی۔  

## ذاتی حیاتی
سارہ خان نے جولائی 2020ء وِچ پاکستانی ڳائیک اَتے گیت کار فلک شبیر نال شادی کیتی۔

## ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
سادھنا شوداسانی

سادھنا شوداسانی (اردو: سادھنا شوداسانی، کنوں) ہندی سینما دی مایہ ناز اداکارہ سادھنا شیوداسانی دی پیدائش 2 ستمبر 1941ء کوں کراچی، برطانوی ہند، موجودہ پاکستان وِچ تھئی ہَئی۔ سادھنا آپݨے ماء پِیؤ دی کَلّھی اولاد ہِن اَتے اَٹھ ورھیاں دی عمر تئیں انّھاں دے امّاں نے انّھاں کوں گھر وِچ ای تعلیم ݙِتّی ہَئی۔

اداکارہ نے ماضی وِچ آپݨی لا زوال اداکاری نال انڈسٹری وِچ ݙاڈھا ناں کمتا۔ جتّھاں انّھاں نے اَݨ ڳِݨَت فلماں وِچراج کپور، دیو آنند، راجند کمار، دے نال بطورِ ہیروئن کَم کِیتا اَتے مقبولیت دے جھنڈے پُوڑے۔ اُوہ بالی ووڈ انڈسٹری اُتے کئی ݙہاکیاں تئیں راج کرین٘دی رہی۔

بطورِ اداکارہ لو ان شملہ، انّھاں دی ایہو جیہیں فِلم ہَئی جہڑی انّھاں دی منفرد پِچھاݨ دا سبب بݨی۔  

## حوالے

ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:بھارتی اداکارائیں
ونکی:بھارتی اداکارہ
ونکی:بھارتی فلم ہدایت کار زنانیاں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
علیشبہ یوسف

علیشبہ یوسف (اردو: علیشبہ یوسف، کنوں)  ہِک پاکستانی اداکارہ اَتے وی جے ہِن۔ انّھاں دے مشہور ڈرامیاں وِچ "میرے درد کو جو زباں ملے"، "میں عبدالقادر ہوں"، "عیی کی آئے گی بارات"، "سرگوشی"، "تاکے کی آئے گی بارات" اَتے "تنہائیاں نئے سلسلے" ہِن۔  

### ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
علیزہ شاہ

علیزہ شاہ (اردو: علیزہ شاہ، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِے۔ علیزہ نے اداکاری دا اَغاز 2017ء وِچ "ہم ٹیلی ویژن" چینل نال کِیتا۔ انّھاں نے "عشق تماشا (2018ء)" وِچ پلوشہ دی حیثیت نال کَم کِیتا جین٘دے کِیتے انّھاں کوں "ہم ایوارڈ برائے بہترین ٹیلی ویژن سنسیشن" نال نوازیا ڳِیا۔

## حیاتی دا احوال
ابتدائی طور تے انّھاں نے تیرے نال پیار ہو گیا (پاکستانی ڈرامہ) وِچ مختصر کردار ادا کِیتا ہَئی، این٘دے بعد ہم ٹی وی دے ڈرامہ "چھوٹی سی زندگی" وِچ علینہ دا کردار کِیتا۔ اِین٘دے بعد انّھاں نے "حور پری" اَتے "جو تو چاہے" وِچ مرکزی کردار ادا کِیتا۔ علیزہ نے "عہدِ وفا (2019ء)" وِچ دُعا دا کردار ادا کِیتا۔ 

## فلمو گرافی

### فلم

### ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
عظمی خان

عظمیٰ خان (اردو: عظمی خان، کنوں) (انگریزی: Uzma Khan) (ڄَمّݨ دی تریخ تے جاء: 14 اپریل 1987ء، کراچی، سندھ، پاکستان) ہِک پاکستانی اداکارہ اَتے ماڈل ہِے۔ انّھاں نے نے آپݨے فنی سفر دا اَغاز فلم "وار" کنوں کِیتا بعد وِچ فِلم "یلغار" وِچ نظر آئی ہَن۔

## فلمو گرافی

## ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
عزیقہ ڈینیل

عزیقہ ڈینیل (اردو: عزیقہ ڈینیل، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِن۔ ڈینیل نے  "نور جہاں (2015ء)" وِچ نور جہاں، "ملالِ یار (2018ء)" وِچ حوریہ اَتے "تیرا غم اور ہم (2020ء)" وِچ سارہ دے ناں نال مرکزی کردار ادا کِیتے۔ اِیں نے "آؤ لوٹ چلیں (2016ء)" ، "بلا (2018ء)" اَتے "چیخ (2019ء) وِچ معاون اداکارہ دے کردار نبھائے ہِن۔* *

## فلمو گرافی

### فلم

### ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
سائرہ یوسف

سائرہ یوسف (اردو: سائرہ یوسف، کنوں) ہِک پاکستانی ماڈل، وی جے، فلمی اَتے ٹی وی اداکارہ ہِن۔ اداکارہ دے مشہور اردو ڈرامیاں وِچ "میرا نصیب (2011ء)" قابلِ ذکر ہِے اَتے پاکستان دی ڈھیر معاوضہ گِھنّݨ آلی اداکار زنانیاں وِچوں ہِک ہِے۔

## حیاتی دا احوال
سائرہ نے ماڈل دے طور تے اَغاز کِیتا، وَل ایم ٹی وی پاکستان اُتے وی جے دی حیثیت نال بھیجا فرائی اَتے موسٹ وانٹڈ کوں ہسٹ کِیتا۔ 

## فلمو گرافی

### ٹی وی
میرا نصیب محبت روٹھ جائے تو بلقیس کور تنہائیاں نئے سلسلے کوک کہانی درمیان روبرو پشیمان رشتے ہے جیسے خواب سا  میرے دوست میرے یار

### فلماں
ہو من جہاں چلے تھے ساتھ پراجیکٹ غازی سپر سٹار

### ٹی وی دے اشتہار

* 2010 وِچ والز آئس کریم اشتہار 
* 2011 وِچ فیئر اینڈ لولی اشتہار 
* 2010 وِچ جاز موبائل اشتہار 
* 2015 وِچ سریلیک الکرم اسٹوڈیو

## ایوارڈ اَتے نامزدڳیاں

* پاکستان میڈیا ایوارڈ برائے بہترین اداکارہ (میرا نصیب) ویٹ سلیبریشن آف بیوٹی ایوارڈ برائے بہترین مسکان
* 2016 وِچ ہم اسٹائل ایوارڈ دی طرفوں انتہائی اسٹائلش اداکارہ ایوارڈ - ٹی وی
* 2017 وِچ   ہم اسٹائل ایوارڈ دی طرفوں انتہائی اسٹائلش اداکارہ ایوارڈ - فلم نامزدگی 
* 2018 وِچ   گلیکسی لولی وڈ ایوارڈ دی طرفوں بہترین نووارد اداکارہ ایوارڈ (چلے تھے ساتھ) 
* 2018 وِچ  گلیکسی لولی وڈ ایوارڈ دی طرفوں بہترین اداکارہ ایوارڈ نامزدگی (چلے تھے ساتھ)

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
عینی جعفری

عینی جعفری  رحمٰن (اردو: عینی جعفری، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ  اَتے ماڈل ہِے۔

## حیاتی دا احوال
عینی نے آپݨے کَم کار دا اَغاز ہِک اشتہاری کمپنی دے اشتہار وِچ ماڈلنگ دے ذریعے کِیتا ہَئی۔ اِین٘دے بعد اُوں نے ڈرامیاں وِچ کَم کرݨ شروع کر ݙِتّا۔ اِیں نے 2011ء وِچ ڈرامہ سیریل "زپ بس چپ رہو" نال اَداکاری دا اَغاز کِیتا۔ اِیہ ڈرامہ جیو ٹی وی اُتے نشر کِیتا ڳِیا۔ 2012ء وِچ عینی جعفری "ہم ٹی وی" دے ہِک پروگرام "اسیر زادی" وِچ مرکزی کدار وِچ نظری۔ 2013ء وِچ اِیں نے فلمی دُنیا وِچ پیر رکّھیا اَتے آپݨی پہلی فلم "ہمایوں سعید" دی پروڈکشن "میں ہوں شاہد آفریدی" وِچ اداکاری کِیتی۔  

## فلمو گرافی

### ڈرامہ سیریل

### فلماں

## حوالے

ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
عروہ حسین

عروۃ الوثقیٰ حسین (اردو: عروہ حسین، کنوں) جہڑی زیادہ تر آپݨے ناں "عروہ حسین" دے نال سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہِن، ہِک پاکستانی اداکارہ ہِے جہڑی زیادہ تر ٹیلی ویژن ڈرامیاں اَتے فلماں وِچ کَم کرین٘دی ہِے اَتے ماڈلنگ وی کرین٘دی ہِے۔ـ

## ذاتی حیاتی
عروہ حسین نے دسمبر 2016ء وِچ ڳائیک فرحان سعید نال شادی کِیتی۔ 

## کَم کار

### فلماں

### ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
سرطان پستان

thumb|پستاناں دی ساخت (تشریح / اناٹومی: اندرلی نسیجات جِتّھاں سرطان عام طور تے پیدا تھین٘دا ہے اَتے آبگونی عقدے تے آبگونی رڳاں جہڑیاں جو سرطان دے جسم دے ݙوجھے حِصّیاں وِچ پھیلاء دا ذریعہ بݨدیاں ہِن

سرطان پستان (اردو: سرطان پستان، کنوں) کوں عام طور تے دَرَسنی دا سرطان وی آکھیا وین٘دا ہِے۔ اِیں ونکی دے سرطان وِچ سرطانی خلیاں، ٻُٻّیاں (breast) دے "نسیج" وِچ ای پیدا تِھین٘دے ہِن۔ اِتّھاں مختصر طور تے پستان دی ساخت دا سمجھݨ پستانی سرطان دے سمجھݨ وِچ معاون تھیسی۔ (پستان دی تشریح / anatomy کِیتے اِین٘دا آپݨاں صفحہ مخصوص ہِے)۔ پستان اصل وِچ غدوداں اَتے عضلات اُتے مشتمل نرم گوشیاں (فصوص) اَتے باریک نالیاں (قناتاں) دے مجموعے نال بݨیا ہویا عضو ہِے۔ ہر گوشہ یا فص وَل ٻِیا نِکڑے نِکڑے گوشیاں اُتے مشتمل ہون٘دا ہِے جِنّھاں کوں فصیص (جمع فصیصات) آکھیا وین٘دا ہِے، اِیہ فصیص وَل ٻئے نِکّے بلبلیاں آلی کار اجسام بصلہ نال رلّے ہون٘دے ہِن جِتّھوں کِھیر بݨدا ہِے جہڑے بریک بریک نالیاں (قناتاں) دے ذریعے نوک پستان (حلمہ) تئیں پُچایا وین٘دا ہِے۔

اِیں بنیادی ساخت کنوں اَن٘ج پستان وِچ رَت دیاں رڳّاں اَتے آبگونہ دی نالیاں ڈِھڳ ڳِݨَتری وِچ ہون٘دیاں ہِن۔ آبگونی نالیاں کوں انگریزی وِچ lymph vessels آکھیا وین٘دا ہِے۔ اِیہ نالیاں آبگونہ یا آب زلال (لمف) کوں کَٹّھا کرین٘دیاں ہؤئیاں آبگونی عقدیاں تئیں گِھن وین٘دیاں ہِن۔ آبگونی عقدے نِکڑے نِکڑے گردے آلی کار جسم ہون٘دے ہِن جہڑے سارے جسم وِچ ہر جاء موجود ہون٘دے ہِن۔

## نگار خانہ

فائل:Invasive_Ductal_Carcinoma_40x.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Invasive_Ductal_Carcinoma_40x.jpg
فائل:Breast_carcinoma_in_a_lymph_node.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Breast_carcinoma_in_a_lymph_node.jpg
فائل:Neuropilin-2_(Nrp2)_expression_in_normal_breast_and_breast_carcinoma_tissue.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Neuropilin-2_(Nrp2)_expression_in_normal_breast_and_breast_carcinoma_tissue.jpg
فائل:Mamma-CA.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Mamma-CA.jpg

ونکی:پستان
ونکی:امراضیات
ونکی:بِماریاں
ونکی:سرطان دیاں ونکیاں
ونکی:زنانیات
ونکی:زنانیاں دیاں بِماریاں
عرش منیر

عرش مُنیر (اردو: عرش منیر، کنوں) دا تعلق لکھنؤ نال ہَئی جِتّھاں اُوہ برطانوی ہند دے دور وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں دے پئے شوکت تھانوی اردو ٻولی دے معروف ادیب ہَن اَتے آل انڈیا ریڈیو نال وی جُڑیل ہَن۔ انّھاں دی تحریک اُتے عرش منیر نے آل انڈیا ریڈیو نال صدا کاری دا اَغاز کِیتا۔ قیام پاکستان دے بعد اُوہ پاکستان آ ڳئی اَتے ریڈیو پاکستان نال بطورِ سٹاف آرٹسٹ جُڑ ڳئی۔ ٹیلی ویژن دے اَغاز دے بعد انّھاں نے اَݨ ڳِݨَت ٹی وی ڈرامیاں وِچ وی آپݨے فن دا مظاہرہ کِیتا۔ 1983ء وِچ حکومت پاکستان نے انّھاں کوں صدارتی تمغائے حُسنِ کارکردگی ݙِتّا۔ 8 ستمبر 1998ء کوں ریڈیو پاکستان اَتے پاکستان ٹیلی ویژن دی مشہور صداکارہ اَتے اداکارہ عرش منیر کراچی وِچ فوت تھی ڳئی اَتے سخی حسن قبرستان وِچ پُوری ڳئی۔  

## ٻِیا ݙیکھو

* شوکت تھانوی

## حوالے

ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پی ٹی وی اعزاز گِھنّݨ آلے
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:لاہور دے ڳائیک
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی سٹیج اداکارائیں
ونکی:ہندی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی اداکارہ
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:لکھنؤ دیاں شخصیتاں
عتیقہ اوڈھو

عتیقہ اوڈھو (اردو: عتیقہ اوڈھو، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 12 فروری 1968ء) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اَتے فلمی اداکارہ، ٹیلی ویژن میزبان ہِن۔ عتیقہ اوڈھو نے انور مقصود دے ٹی وی سیریز کنوں فلمی دُنیا وِچ پیر رکّھیا اَتے ڈرامہ "ستارہ اَتے مہر النساء" کِیتے مشہور تھی ڳئی۔ اِین٘دے بعد عتیقہ اوڈھو نے"دشت"، "نجات"، "ہرجائی" اَتے "ہم سفر" جئہیں ڈرامیاں وِچ کَم کِیتا۔ اِین٘دے بعد عتیقہ اوڈھو نے فلماں وِچ کَم کِیتا۔جِنّھاں وِچ "جو ڈر گیا وہ مر گیا"، "ممی اور مجھے چاند چاہیے" شامل ہِن۔

## حیاتی دا احوال
عتیقہ اوڈھو 12 فروری 1968ء کوں پاکستان دے شہر کراچی وِچ ہِک سندھی ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں دے ݙاݙا جیکب آباد دے سردار ہَن۔ عتیقہ نے آپݨی پیشہ ورانہ حیاتی دا اَغاز 1989ء وِچ ہِک میک اَپ آرٹسٹ اَتے ہئیر سٹائلسٹ دے طور تے کِیتا ہَئی۔

## فلاحی کَم
2016ء دے بعد کنوِ اُوہ سماجی کَماں وِچ مصروف ہِن۔ عتیقہ اوڈھو شوکت خانم میموریل ہسپتال، فاتمید فاؤنڈیشن اَتے "ہمارا ملک، ہمارے لوگ" وِچ ہِک سماجی کارکن دی حیثیت نال کَم کِیتا ہے۔ عتیقہ اوڈھو پاکستان وِچ سرطان پستان کنوں متعلق آگاہی اُتے مبنی مہم دی سفیر وی ہِن۔  

## حوالے

ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی سماجی کارکن
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
دیوان فرید بالتحقیق

ایہ ہک کتاب ہے(کَم جاری ہے).

ایہ لکھت تے تحقیق  مجاہد جتوئی دی ہے، ایہ ہک سرائیکی کتاب ہے.
عائشہ خان (پاکستانی اداکارہ)

عائشہ خان (اردو: عائشہ خان (پاکستانی اداکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِن۔ اُوہ اردو ڈرامہ "نقب زن "، "بھروسہ"، "پیار تیرا" اَتے "بساطِ دِل" وِچ آپݨے کرداراں کِیتے مشہور ہِن۔  

## حیاتی دا احوال
عائشہ خان 22 اگست 1948ء کوں پاکستان دے شہر کراچی وِچ ڄَمّی ہَئی۔ اُوہ پی ٹی وی چینل دے ڈرامیاں وِچ نظردی ہِے۔ عائشہ آپݨے پی ٹی وی ڈرامیاں "افسان، عروسہ، فیملی 93، اَتے "مہندی" کِیتے مشہور ہِن۔ عائشہ اَتے اُنّھاں دی نِکڑی بھیݨ خالدہ ریاست پاکستانی ٹیلی ویژن دے سنہری دور وِچ ٻہوں مشہور ہَن۔

## ذاتی حیاتی
عائشہ خان دی نِکّی بھیݨ خالدہ ریاست دی 1996ء وِچ فوتڳی تھی ڳئی۔ آپݨی بھیݨ دے مرݨ دے بعد، عائشہ نے کُجھ مُد فلمی دُنیا کوں چھوڑ ݙِتّا پَر اُوہ وَل آئی۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن سیریز

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
خالدہ ریاست

خالدہ ریاست (اردو: خالدہ ریاست، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہَئی۔ روحی بانو دے نال اُوہ 1970ء اَتے 1980ء دے ݙہاکیاں وِچ سر فہرست اداکارہ ہَئی۔ اُوہ پاکستان دے معروف سیاست دان فیصل صالح حیات دی ذال ہَئی۔

## ٹٻّر
خالدہ ریاست1 جنوری 1953ء کوں  پاکستان دے شہر کراچی وِچ ڄَمّی ہَئی۔ اُوہ اداکارہ عائشہ خان (پاکستانی اداکارہ) دی بھیݨ ہِے۔ (عائشہ خان 22 اگست 1948ء کوں پاکستان دے شہر کراچی وِچ ڄَمّی ہَئی۔ اُوہ پی ٹی وی چینل دے ڈرامیاں وِچ نظردی ہِے۔ عائشہ آپݨے پی ٹی وی ڈرامیاں "افسان، عروسہ، فیملی 93، اَتے "مہندی" کِیتے مشہور ہِن۔) خالدہ ریاست پاکستان دے معروف سیاست دان فیصل صالح حیات دی ذال ہَئی، جین٘دے نال انّھاں دی شادی 1984ء وِچ تھئی ہَئی، فیصل کنوں انّھاں دے ݙُو پُتر علی اَتے رضا ہِن۔

## کَم کار
انّھاں نے آپݨی کَم کار دا اَغاز ڈرامہ  "نم دار" کنوں کِیتا۔ انّھاں کوں حسینہ معین دی فلم "بندش" نال شہرت مِلی۔

## فوتڳی
انّھاں دی کینسر دی وجہ کنوں 26 اگست 1996ء کوں فوتڳی تھئی۔ 

## ڈرامے

* بندش
* نمدار
* دهوپ دیوار
* سلور جوبلی
* تعبیر
* پڑوسی

## ٹیلی فلماں

* پناہ
* دشت تنہائی
* اب تم جا سکتے ہو
* کهویا ہوا آدمی
* ہاف پلیٹ

## حوالے

ونکی:پی ٹی وی اعزاز گِھنّݨ آلے
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
عائشہ خان (اداکارہ)

عائشہ عقبہ ملک (اردو: عائشہ خان (اداکارہ)، کنوں) جِنّھاں کوں عائشہ خان دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨیا وین٘دا ہِے، ہِک پاکستانی سابقہ اداکارہ ہِن، جہڑی زیادہ تر ٹیلی ویژن ڈرامیاں وِچ کَم کرین٘دی ہَن۔ عائشہ دے نمایاں کرداراں وِچ، "خُدا میرا بھی ہے"، "نور زندگی" اَتے "من مائل" شامل ہِن۔

## سبکدوشی
عائشہ نے مارچ 2018ء وِچ میڈیا انڈسٹری کنوں سبکدوشی دا اعلان کِیتا۔  

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

### فلماں

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
عائزہ خان

عائزہ خان (اردو: عائزہ خان، کنوں) (ڄَمان٘درُو ناں: کنزہ خان) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ ہِے، خان نے کئی ٹیلی ویژن شوز وِچ مرکزی کردار ادا کِیتے ہن جِنّھاں وِچ: زرد موسم (2012) ، ادھوری عورت (2013) ، میرے مہربان (2014) پیارے افضل (2014) ، تم کون پیا (2016) ، محبت تم سے نفرت ہے (2017) ، کوئی چاند رکھ (2018) شامل ہِن۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

### ٹیلی فلماں

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:ہم ایوارڈز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان