open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
باس (2013ء کی ہندی فلم)

باس 2013ء دی ہندوستانی سنیما دی ہندی زبان دی ایکشن کامیڈی فلم ہے جینکوں انتھونی ڈیسوزا نے ہدایت کیتی ہے اتے فرہاد ساجد نے لکھی ہے۔

ایں کوں کیپ آف گڈ فلمز اتے اشون وردے پروڈکشن نے پروڈیوس کیتا ہئی اتے ایں وچ اکشئے کمار مرکزی کردار وچ ہن، انہاں دے نال متھن چکرورتی، شیو پنتھ، رونیت رائے اتے ادیتی راؤ حیدری ہن۔ اے ملیالم فلم پوکیری راجا دا ریمیک ہے۔ اے فلم 16 اکتوبر 2013ء کوں دنیا بھر وچ ریلیز تھئی۔

## اداکار
اکشے کمار بطور سوریا کانت "سوریا" شاستری / باس، ستیہ کانت دا وݙا پتر، شیو دا وݙا بھرا، فلم دا مرکزی کردار رشیراج پوار بطور نوجوان سوریا متھن چکرورتی بطور ستیہ کانت شاستری، سوریا اتے شیو دے پیو رونیت رائے بطور ڈی سی پی آیوشمان ٹھاکر، ہک کرپٹ پولیس افسر، انکیتا دا وݙا بھرا، فلم دا مرکزی مخالف شیو پنڈت بطور شیوکانت "شیو" شاستری، ستیہ کانت دا چھوٹا پتر، سوریا دا چھوٹا بھرا، انکیتا دی دلچسپی شیونش کوٹیا بطور نوجوان شیو ادیتی راؤ حیدری بطور انکیتا ٹھاکر، آیوشمان دی بھیݨ، شیو دی دلچسپی ڈینی ڈینزونگپا بطور تاؤجی (بگ باس)، سوریا دے سرپرست اتے پیو شخصیت جانی لیور سوریا دے سائڈ کِک دے طور تے زوراور سنگھ سنجے مشرا ترلوک دے طور تے، سوریا دا ساتھی پرکشٹ ساہنی بطور رگھوناتھ گووند نامدیو بطور وزیر پردھان، آیوشمان دے نال کم کرݨ والا ہک بدعنوان وزیر آکاش دبھڑے بطور وزیر دے پتر وشال پردھان ہنر ہالی بطور ڈمپل سلمان خان بطور سمیر عرف "SMR کوڈ والا" مشتاق خان بطور کانسٹیبل یادو مکیش تیواری بطور تھانیدار شکتی کپور بطور نندو پلمبر امیتابھ بچن بطور راوی سوناکشی سنہا ݙو ڳاݨیاں وچ ہک خاص کردار وچ۔ پربھودیوا ڳاݨے "ہم نا توڑے" وچ ہک خاص کردار وچ یو یو ہنی سنگھ ڳاݨے "پارٹی آل نائٹ" وچ ہک خاص کردار وچ سدیش بیری بطور دشیانت پردیپ کابرا بطور لالن (بگ باس دا ڈرائیور) سدھیر چودھری بطور صحافی

## ٻیا ݙیکھو

* ہندوستانی سنیما

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
دی ڈونکی کنگ

دی ڈونکی کنگ (اردو: گدھا راجہ)، 2018ء دی پاکستانی کمپیوٹر اینیمیٹڈ مزاحیہ فلم ہے، جینکوں عزیز جندانی نے ہدایت کیتی ہے۔ ایں فلم وچ جان ریمبو اسماعیل تارا، حنا دلپذیر، غلام محی الدین اتے جاوید شیخ دی آوازاں شامل ہن۔

## کردار

* جان ریمبو بطور منگو
* حنا دلپذیر بطور مس فتنہ
* غلام محی الدین بطور بادشاہ خان
* عدیل ہاشمی بطور شہزادہ خان
* فیصل قریشی بطور بریکنگ نیوز
* سلمان ساقب شیخ بطور رنگیلا
* جاوید شیخ بطور چنگو
* اسماعیل تارا بطور پہلوان چاچا
* شفاعت علی بطور رونالڈ کرمپ
* عرفان کھوسٹ بطور جمبورہ
* شبیر جان بطور سردار چاچا
* احسن رحیم بطوت مسٹر پروپیگنڈہ
* عرفان ملک بطور پنوتی
* علی حسن بطور راجا کا چاچا

## ٻیا ݙیکھو

* 2018ء کی پاکستانی فلموں کی فہرست
* کارٹون نیٹ ورک (پاکستان)
* نکلوڈین (پاکستان)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
جیفری آف مونماؤتھ

جیفری آف مونماؤتھ (1100-1155) برطانوی بادشاہواں دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جیفری آف مونماؤتھ ، ٻارہویں صدی دا ہک پادری تے مورخ ہئی ، جئیں "برطانوی بادشاہواں دی تاریخ" (Historia Regum Britanniae) ناں دی ہک اہم کتاب لکھی ۔ ایہ کتاب برطانوی تاریخ دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ جیفری برطانوی بادشاہواں دی افسانوی تاریخ لکھی ، جتھاں اوں رومن حملیاں توں گھن تے سیکسن حملیاں تئیں دے حالات بیان کیتے ۔ اوں آرتھر دے بارے وچ وی لکھیا ، جتھاں اوں آرتھر دی بہادری تے اوندے کارنامیاں دا ذکر کیتا ۔ اوندیاں تحریراں وچ برطانوی لوکاں دے وس وسیب ، انہاں دیاں روایتاں تے انہاں دے مذہبی عقائد دا ذکر وی ملدے ۔ اوں برطانوی بادشاہواں دے آپت دے جھیڑیاں تے انہاں دے سیاسی معاملات دا ذکر وی کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے برطانوی معاشرے دے بارے وچ معلومات ݙیندی ہے ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے برطانوی لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ جیفری آف مونماؤتھ دی لکھی ہوئی تحریراں برطانوی تاریخ دا اہم ترین ماخذ ہن ۔
انیل دیوگن

انیل دیوگن (ڄمݨ دی تریخ: 25 مئی 1969 – وفات دی تریخ: 5 اکتوبر 2020) ہک بھارتی فلم ساز، اسکرین رائٹر، پریم پرکاش دیوگن دے پتر، اتے اداکار اجے دیوگن دے پہلے کزن ہئی۔ انہاں نے راجو چاچا اتے بلیک میل جیاہں فلماں دی ہدایت کاری کیتی۔ انیل دیوگن 51 سال دی عمر وچ 5 اکتوبر 2020ء دی رات کوں دل دا دورہ پوݨ نال انتقال کر ڳئے۔

انیل دیوگن فلم ساز، ویرو دیوگن دے بھرا پریم پرکاش دیوگن دے گھر پیدا تھئے اتے اداکار اجے دیوگن اتے انہاں دیاں بھیݨیں کویتا اتے نیلم دا کزن ہئی۔ ایں نے دہلی دے کیندریہ ودیالیہ وچ تعلیم حاصل کیتی۔ آکھیا ویندا ہے کہ ٻلپݨ توں ہی، ایندا تخلیقی ذہن کہانیاں توں متوجہ ہئی اتے انہاں کوں ݙساوݨ دا جنون ہئی۔ او موسیقی دا شوقین ہئی اتے ایں نے طبلہ اتے مارشل آرٹ دی تربیت حاصل کیتی ہئی۔ نویں دہلی دے شہید بھگت سنگھ کالج توں 1989ء وچ گریجویشن کرݨ دے بعد، انہاں نے اجے دیوگن دی حوصلہ افزائی دے بعد فلم انڈسٹری وچ شمولیت اختیار کیتی اتے سنیل اگنی ہوتری، انیس بزمی اتے راج کنور دے نال کئی فلماں وچ معاونت کیتی۔ او شادی شدہ ہئی اتے انہاں دا ہک پتر ہئی۔  

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
جیوفروئی ڈی ویل ہارڈوئین

جیوفروئی ڈی ویل ہارڈوئین (1160-1212 ) چوتھی صلیبی جنگ دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جیوفروئی ڈی ویل ہارڈوئین ، ٻارہویں تے تیرہویں صدی دا ہک فرانک نائٹ تے مورخ ہئی ۔ اوں چوتھی صلیبی جنگ دی منظوم داستان لکھی ۔ اوندی لکھی ہوئی تحریر اوں جنگ دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ ویل ہارڈوئین چوتھی صلیبی جنگ وچ حصہ گھدا ، جتھاں اوں جنگ دے واقعات دا اکھیں ڈٹھا حال بیان کیتا ۔ اوندی کہانی وچ صلیبی جنگجوواں دے سفر ، انہاں دیاں جنگاں تے انہاں دے مصائب دا ذکر ملدے ۔ اوں قسطنطنیہ دی فتح تے صلیبی جنگجوواں دے آپت دے جھیڑیاں دا ذکر وی کیتا ۔ اوندیاں تحریراں وچ اوں ویلھے دے سیاسی حالات تے صلیبی جنگ دے اثرات دا ذکر وی ملدے ۔ اوں صلیبی جنگجوواں دے آپسی تنازعات تے انہاں دیاں سیاسی سازشاں دا ذکر وی کیتا ۔ اوندیاں تحریراں وچ اوں ویلھے دے مذہبی جذبات تے انہاں دے اثرات دا ذکر وی ملدے ۔ اوں صلیبی جنگ دے دوران عام لوکاں دی زندگی دا حال وی بیان کیتا ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے یورپی معاشرے تے مذہبی ماحول دے بارے وچ معلومات ملدیاں ہن ۔ اوندی لکھی ہوئی کہانی چوتھی صلیبی جنگ دے واقعات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ جیوفروئی ڈی ویل ہارڈوئین دی لکھی ہوئی تحریراں چوتھی صلیبی جنگ دی تاریخ دا اہم ترین ماخذ ہن ۔
چل میرے بھائی

چل میرے بھائی 2000ء دی بھارتی ہندی زبان دی مزاحیہ فلم ہے۔ ایں فلم کوں نتن منموہن نے پروڈیوس کیتا ہئی اتے ایں دی ہدایت کاری ڈیوڈ دھون نے کیتی ہئی۔ ایں وچ سنجے دت، سلمان خان اتے کرشمہ کپور شامل ہن۔

## کردار

* سنجے دت بطور وکرم "وکی" اوبرائے
* سلمان خان بطور پریم اوبرائے
* کرشمہ کپور بطور سپنا مہرا
* دلیپ تاہل بطور بلراج اوبرائے
* سشما سیٹھ بطور دادیما، وکی اور پریم کی دادی
* شکتی کپور بطور ماما جی، سپنا کے چچا ہیں۔
* روی بسوانی مہمان کی شکل میں ویٹر کے طور پر
* انیل دھون ہسپتال میں بطور ڈاکٹر
* ہمانی شیو پوری بطور مامی جی، سپنا کی خالہ
* شہباز خان بطور راکیش
* جاوید خان بطور مراری
* اسرانی بطور فیملی ڈاکٹر
* نگما بطور سونیا، (مہمان کی حیثیت)
* عنوان کی ترتیب میں شنکر مہادیون خود ہیں۔
* عنوان کی ترتیب میں خود لیسلی لیوس
* سونالی بیندرے بطور پیا، وکی کی محبوبہ جو ایک حادثے میں مر گئی، (مہمان کی موجودگی)
* ٹونکل کھنہ بطور پوجا، (مہمان کی شکل)
* بیربل بطور نجومی
* گھنشیام روہیرا بطور نندو، باورچی
* ششی کرن بطور سوری۔
* مشی الدین قریشی
* دنیش آنند
* سریش بھاگوت

## حوالہ جات
ہیلمولڈ آف بوساؤ

ہیلمولڈ آف بوساؤ (1120-1177) سلاو تاریخ دا ڄاݨ وند

ہیلمولڈ آف بوساؤ ، ٻارہویں صدی دا ہک جرمن مورخ ہئی ، جئیں "سلاو تاریخ" (Chronica Slavorum) ناں دی ہک اہم کتاب لکھی ۔ ایہ کتاب مغربی سلاو لوکاں دی تاریخ دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ ہیلمولڈ سلاو لوکاں دے علاقے وچ کم کیتا ، جتھاں اوں مقامی واقعات تے سیاسی حالات دا مشاہدہ کیتا ۔ اوندی تاریخ وچ سلاو سرداراں ، انہاں دیاں جنگاں تے انہاں دے سیاسی معاملات دا ذکر ملدے ۔ اوں سلاو لوکاں دے سماجی تے ثقافتی حالات دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ سلاو لوکاں دے وس وسیب ، انہاں دیاں روایتاں تے انہاں دے مذہبی عقائد دا ذکر وی ملدے ۔ اوں سلاو لوکاں وچ عیسائیت دے پھیلاؤ دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے سلاو معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں سلاو لوکاں دے جرمن حکمراناں نال تعلقات تے انہاں دے آپسی تنازعات دا ذکر وی کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے سلاو لوکاں دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ ہیلمولڈ آف بوساؤ دیاں لکھیاں ہوئیاں تحریراں مغربی سلاو لوکاں دی تاریخ دا اہم ترین ماخذ ہن ۔
خواجہ عبد السلام چشتی

خواجہ عبد السلام چشتی ست صدی پہلے چشتیہ سلسلے دے وݙے بزرگ ہن، جنہاں دیاں ٻہوں ساریاں کرامات مشہور ہن۔ خواجہ عبد السلام چشتی خواجہ نظام الدین اولیاء دے خلیفہ خاص ہن۔ دیورائے ڈوگرا راجہ دے زمانے وچ جݙݨ ”گنیا سنگھ“ ایں حصے دا حکمران ہئی، خواجہ عبد السلام اپݨے پیرو مرشد دے حکم نال ترئے مصاحباں جمال خان، کمال خان اتے حسین خان دے نال اتھاں تشریف ڳھن آئے۔ گنیا سنگھ انہاں دی مقبولیت توں ڈردا ہئی، ایں نے زہر ݙیوݨ دی کوشش کیتی اتے جنگل جتھاں شیر اتے سپاں دا مسکن ہئی، چھوڑ آیا۔ ہک شیر اڳوں ودھیا، آپ دے پیر چمے اتے ٻہہ ڳیا۔ آپ اوں شیر تے سوار تھی کے ہک نانگ کوں "چابک" بݨا کے واپس آ ڳئے۔ راجہ نے منظر ݙیکھیا تاں کپٻ اٹھا کہ میں تاں انہاں کوں موت دے کنویں وچ چھوڑ کے آیا ہئی۔ بے اختیار آکھیا کہ مہاراج! تسی وݙے تے اساں چھوٹے ٹھہرے، تݙݨ توں آپ کوں ”وݙا بھرا “ دے ناں توں سݙیا ویندا ہے۔ ایں ناں توں ایں وستی کوں وی وݙا بھرا آکھیا ویندا ہے۔ مزار دے کول ہک ٹیوب ویل ہے جیہڑا سارا سال بغیر کہیں ظاہری سبب (بجلی اتے تیل) دے مسلسل پاݨی کڈھیندا ہے، جیہڑا انہاں دی کرامت شمار کیتا ویندا ہے۔ پاکستان دا معیاری وقت وی ایں مزار توں شروع تھیندے۔ ڈاکٹر مبارک غوری (جیہڑے سابق سجادہ نشین ہن) نے انہاں دے حالات زندگی تے ہک کتاب لکھی جیندے ناں تذکرہ ہے۔ تقسیم توں پہلے "خواجہ صاحب دی نگری" پاکستان، کشمیر اتے بھارت توں ہک جیویں فاصلے تے ہووݨ دی وجہ توں "مرکز" دا درجہ رکھدی ہئی۔ انہاں دا مزار مسرور المعروف وݙا بھائی تحصیل شکر گڑھ ضلع نارووال وچ ہے۔

## حوالہ جات

ونکی:چشتی شخصیتاں
جان آف ورسیسٹر

جان آف ورسیسٹر (1150 ) انگلستان دی تاریخ دا ڄاوݨ وند

جان آف ورسیسٹر ، ٻارہویں صدی دا ہک انگریز مورخ ہئی ، جئیں انگلستان دی تاریخ تے ہک اہم کتاب لکھی ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ انگلستان دے ابتدائی دور دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ جان ورسیسٹر دے خانقاہ وچ کم کیتا ، جتھاں اوں تاریخ تے علم الٰہی دا مطالعہ کیتا ۔ اوندی تاریخ وچ انگلستان دے قدیم واقعات توں گھن تے اوندے زمانے تئیں دے حالات بیان کیتے ڳئے ہن ۔ اوں اینگلو-سیکسن بادشاہواں ، نارمن حکمراناں تے انہاں دے کارنامیاں دا ذکر کیتا ۔ اوندیاں تحریراں وچ انگلستان دے سیاسی ، سماجی تے مذہبی حالات دا ذکر وی ملدے ۔ اوں کلیسا تے خانقاہواں دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے انگریزی معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی واقعات تے تنازعات کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے انگلستان دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ جان آف ورسیسٹر دیاں لکھیاں ہوئیاں تحریراں انگلستان دی ابتدائی تاریخ دا اہم ترین ماخذ ہن ۔
اوٹو آف فرائسنگ

اوٹو فرائسنگ (1114-1158 ) دنیا دی تاریخ دا ڄاݨ وند

اوٹو آف فرائسنگ ، ٻارہویں صدی دا ہک جرمن بشپ تے مورخ ہئی ، جئیں "دنیا دی تاریخ" ناں دی ہک اہم کتاب لکھی ۔ ایہ کتاب دنیا دی تاریخ دا ہک اہم ماخذ ہے ۔ اوٹو فرائسنگ دے خانقاہ وچ کم کیتا ، جتھاں اوں تاریخ تے علم الٰہی دا مطالعہ کیتا ۔ اوندی تاریخ وچ دنیا دی ابتدا توں گھن تے اوندے زمانے تئیں دے حالات بیان کیتے ڳئے ہن ۔ اوں مقدس رومی بادشاہی دے بادشاہواں ، انہاں دیاں جنگاں تے انہاں دے سیاسی معاملات دا ذکر کیتا ۔ اوندیاں تحریراں وچ اوں ویلھے دے یورپی معاشرے دے بارے وچ معلومات ملدیاں ہن ۔ اوں کلیسا تے مذہبی واقعات دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے سیاسی تے مذہبی حالات دا پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے علمی مباحث تے مذہبی اختلافات دا ذکر وی کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے یورپ دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ اوٹو آف فرائسنگ دیاں لکھیاں ہوئیاں تحریراں دنیا دی تاریخ دا اہم ترین ماخذ ہن ۔
ماسکو کا محاصرہ (1382)

1380 وچ ماسکو دا محاصرہ ماسکوی روس دی فوجاں اتے گولڈن ہارڈ (اردوئے زریں) دے خان توختامیش، جیندے کوں تیمور حمایت کریندا پیا ہئی، دے درمیان ہک لڑائی ہئی۔

**پس منظر**

بردیبیگ دی موت دے بعد، بلیو ہارڈ (اردوئے ازرق) انارکی دی صورت حال وچ پئے ڳیا، جیندے وچ اوردا دے مختلف ڈومینز دے مختلف مقامات تے مقامی خاناں دی موجودگی ہئی۔ ایں دوران، مامائی خان بلیو ہارڈ دے سیاسی منظر نامے وچ کنگ میکر بݨ کے ابھرا۔ تاہم، 1380 وچ مامائی کوں کلیکووا دی لڑائی وچ دمتری دونسکوئی نے شکست ݙتی ہئی اتے اوندے فوراً بعد ہی کافا وچ قتل کر ݙتا ڳیا ہئی۔ تاہم، 1378 وچ، اوردا خان دی اولاد اتے تیمور لنگ دے حلیف، توخطامیش نے سفید اردو (اردوئے ایبض) وچ اقتدار سنبھال ڳھدا اتے ولا وولگا کوں پار کرݨ دے بعد بلیو ہارڈ (اردوئے ازرق) کوں مربوط کر ڳھدا اتے ماسکووی روس دی بھیجی ڳئی ہک فوج کوں جلدی نال ختم کر ݙتا۔ اوندے بعد ایں نے فوج کوں یکجا کر ݙتا اتے گولڈن ہارڈ (اردوئے زریں) تشکیل ݙتا۔

**محاصرہ**

ݙوہاں لشکراں کوں متحد کرݨ دے بعد، توخطامیش نے روس وچ تاتاری طاقت دی بحالی کیتے ہک فوجی مہم کوں فروغ ݙتا۔ کجھ چھوٹے شہراں تے چھاپے مارݨ دے بعد، ایں نے 23 اگست کوں ماسکو دا محاصرہ کر ڳھدا۔ تاہم اوندے حملے کوں ماسکویوں نے شکست ݙتی، جنہاں نے روسی تاریخ وچ پہلی واری آتشیں اسلحہ استعمال کیتا۔ ترائے ݙینہہ بعد، توختامیش دے حامی سوزدال دے دیمتری دے ݙو پتراں، سوزدال اتے نیژنی نوگورود دے نواباں واسیلی اتے سیمیون، جیہڑے توختامیش دی افواج وچ موجود ہن، نے ماسکویوں کوں شہر دے دروازے کھولݨ تے راضی کیتا، ایں وعدہ وچ کہ فورسز ایں معاملے وچ شہر کوں کوئی نقصان نہ پہنچیسی۔ ایں وجہ توں توختامیش دی فوجاں شہر تے ترٹ پئیں اتے ماسکو کوں تباہ کیتا، جیندے وچ تقریباً 24،000 افراد ہلاک تھی ڳئے۔

**بعد وچ**

ایں شکست نے روس دی کجھ سرزمین تے گولڈن ہارڈ (اردوئے زریں) دی حکمرانی کوں ول توں مضبوط کیتا، جیندے 98 سال بعد، اوگرا دریا تے عظیم موقف وچ تاتاری حکمرانی دا تختہ پلٹ ݙتا ڳیا۔ توخطامیش نے گولڈن ہارڈ کوں ہک غالب علاقائی طاقت دی حیثیت نال وی ول توں تشکیل ݙتا، جئیں منگول سرزمین کوں کریمیا توں جھیل بالکش تک ول توں جوڑ ݙتا اتے اڳلے سال پولتاوا وچ لتھوانیا کوں شکست ݙتی۔ لیکن ایں نے اپݨے سابق ماسٹر امیر تیمور دے خلاف جنگ لڑݨ دا تباہ کن فیصلہ کیتا اتے گولڈن ہارڈ اوندے توں کݙاہیں باز نہ آ سڳیا۔
ونکی:یورپ وچ 1382ء
ونکی:جنگ
ونکی:ماسکو
نمک حلال (فلم)

نمک حلال 1982ء دی بالی وڈ ہک ہندی زبان دی مسالا فلم ہے جینکوں پرکاش مہرا نے ہدایت کیتی ہے اتے قادر خان نے لکھی ہے۔ فلم وچ ششی کپور، امیتابھ بچن، سمیتا پاٹل، پروین بابی اتے وحیدہ رحمن شامل ہن۔

اے فلم 1982ء دی تریجھی سب توں زیادہ کمائی کرݨ آلی ہندوستانی فلم بݨ ڳئی، جئیں ₹120 ملین (12.64 ملین امریکی ڈالر) کمائے۔ اے ہندوستان وچ ہݨ تک دا سب توں وݙا کامیڈی بلاک بسٹر ہے، جتھاں ایں نے 20 ملین توں زیادہ ٹکٹ ویچے، جیندے وچ افراط زر توں ایڈجسٹ شدہ خالص آمدنی 2019ء تک تقریباً ₹3 بلین (38 ملین امریکی ڈالر) دے برابر ہے۔ اینکوں تیلگو وچ بھلے راموڈو (1984ء) اتے تامل وچ ویلائیکرن (1987ء) دے طور تے ول توں بݨایا ڳیا۔ "رات باقی" ڳاݨے کوں تنشک باغچی نے فلم اتفاق کیتے ول توں بݨایا ہے۔ اے فلم ایں ڈائیلاگ کیتے سب توں زیادہ مشہور ہے 'میں انگلش بول سکتا ہوں، میں انگلش چل سکتا ہوں، میں انگلش ہنس سکتا ہوں کیونکہ انگلش بہت ہی مضحکہ خیز زبان ہے۔'

## ٻیا ݙیکھو

* پرکاش مہرا

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
بایزید اول

[thumb|بایزید اول [تیمور لنگ دی قید وچ]]
بایزید اول، ڄمݨ 1354ء، (انگریزی: Bayezid I) (عثمانی ترکی زبان: بايزيد اول; ترکی زبان: 1. Beyazıt; عرفیت ییلدیرم (عثمانی ترکی: ییلدیرم), "بجلی") 1389ء توں 1402ء تک سلطنت عثمانیہ دے چوتھے فرمانروا رہے۔ انہاں نے اپݨے پیو مراد اول دے بعد مسند اقتدار سنبھالی جیہڑے جنگ کوسوو اول وچ شہید تھی ڳئے ہن۔ اقتدار سنبھالݨ دے فوراً بعد بایزید نے اپݨے چھوٹے بھرا یعقوب دی بغاوت کوں فرو کیتا۔ بعد ازاں انہاں نے سربیا دے شاہ لازار دی صاحبزادی شہزادی ڈسپنا نال عقد کر ڳھدا اتے اسٹیفن لازاریوچ کوں سربیا دا نواں سربراہ متعین کیتا اتے سربیا کوں کافی خود مختاری ݙتی۔ ایں فتح دے بعد مسیحی ذال دی وجہ توں بایزید کوں شراب دی لت پئے ڳئی لیکن بعد ازاں سلطنت عثمانیہ دے خلاف مسیحیاں دے اعلان جنگ تے او ایں توں تائب تھی ڳیا۔

1391ء وچ بایزید نے قسطنطنیہ دا محاصرہ کیتا جیہڑا اوں ویلے بازنطینی سلطنت دا دار الحکومت ہئی۔ 1394ء وچ بازنطینی حکمران جون پنجم پیلایولوگس دے مطالبے تے سلطنت عثمانیہ کوں شکست ݙیوݨ کیتے پوپ بونیفیس نہم نے صلیبی جنگ دا اعلان کیتا۔ شاہ ہنگری اتے رومی حکمران سجسمنڈ دی زیر قیادت ایں مسیحی اتحاد وچ فرانس اتے ولاچیا وی شامل ہن۔ ݙوہاں افواج دا ٹکرائو 1396ء وچ نکوپولس دے مقام تے تھیا جتھاں بایزید نے عظیم الشان فتح حاصل کیتی اتے ایں شاندار فتح نے نہ صرف یورپ دے مسیحیاں دی کمر توڑ ݙتی بلکہ بایزید دی شہرت کوں وی بام عروج تے پہنچا ݙتا۔  ایں فتح دی خوشی وچ بایزید نے دار الحکومت بروصہ وچ عظیم الشان جامع مسجد اولو جامع قائم کیتی۔

قسطنطنیہ دا محاصرہ 1401ء تک جاری ریہا جیندے دوران ہک واری نوبت اتھاں تک آ پہنچی کہ بازنطینی حکمران شہر چھوڑ کے فرار تھی ڳیا اتے نال ہئی کہ شہر مسلمان افواج دے ہتھ آ ویندا کہ بایزید کوں مشرقی سرحداں تے تیمور لنگ دے حملے دی خبر ملی جیندے تے اینکوں چاروناچار محاصرہ چاوݨا پیا۔

1400ء وچ وسط ایشیا دا جنگجو حکمران تیمور لنگ مقامی حکومتاں کوں زیر کر کے ہک وسیع سلطنت قائم کرݨ وچ کامیاب تھی ڳیا ہئی اتے تیموری اتے عثمانی ریاستاں دی سرحداں ملݨ دی وجہ توں ݙوہاں دے درمیان تصادم تھی ڳیا۔ 20 جولائی 1402ء کوں جنگ انقرہ وچ تیمور نے عثمانی فوج کوں شکست ݙے کے بایزید کوں گرفتار کر ڳھدا تاہم عثمانی شہزادے فرار تھیوݨ وچ کامیاب تھی ڳئے۔ مشہور ہے کہ تیمور نے بایزید کوں پنجرے وچ بند کر ݙتا ہئی اتے اونکوں ہر جاء تے ڳھن کے ویندا ہئی لیکن اے من گھڑت قصے ہن تاریخ وچ ایندا کوئی ثبوت کائنی بلکہ تیمور نے بایزید دے نال چنڳا ورتائو کیتا اتے اوندے انتقال تے افسوس دا اظہار کیتا۔

بایزید کوں جنگ انقرہ وچ شکست دا اتنا غم ہئی کہ او ہک سال بعد ہی 1403ء وچ دوران قید انتقال کر ڳیا۔

## ٻیا ݙیکھو

* فتح قسطنطنیہ
* جنگ انقرہ
* جنگ نکوپولس
* امیر تیمور
* تیموری سلطنت

[عمر 47–48]

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:عثمانی
ونکی:عثمانی خلیفہ
ونکی:سلطنت عثمانیہ
ہیرو ہیرا لال

ہیرو ہیرا لال 1988ء دی ہک بھارتی فلم ہے جینکوں کیتن مہتا نے ہدایت کیتی ہئی، جیندے وچ نصیر الدین شاہ اتے سنجنا کپور نے مرکزی کردار ادا کیتے ہن۔ اے ہک آٹو رکشہ ڈرائیور دے بارے وچ فلم ہے جیہڑا ہک فلمی اداکارہ نال پیار کریندا ہے۔ فلم وچ مرکزی اداکاراں اتے سعید جعفری اتے ستیش شاہ نے اپݨے معاون کرداراں وچ پرفارمنس ݙکھائی۔ اے سنجنا کپور دا بالی وڈ فلم وچ پہلا مرکزی کردار ہئی۔

## کاسٹ

* نصیر الدین شاہ - ہیرو ہیرالال
* سنجنا کپور - روپا
* دیپا ساہی - رانی ستارہ دیوی
* کرن کمار - پریم کمار
* روہنی ہٹنگڈی – روپا کی سوتیلی ماں
* سعید جعفری - عزیز بھائی
* ستیش شاہ - بھگوان
* موہن گوکھلے - رنگیلا پینٹل
* جانی لیور - پولیس کانسٹیبل
* دلیپ دھون
* دیپک قاضی - دکھی لال
* احمد خان
* راہول چودھری
* ہوسی وسونیا
* بنجمن گیلانی
* امیتابھ بچن (مہمان اداکار)

## ٻیا ݙیکھو

* کیتن مہتا
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:بھارتی فلمی
ونکی:بھارتی اداکارائیں
باڈی ڈبل

باڈی ڈبل یا ڈیوپلیکیٹ فلم سازی وچ اوں شخص کوں آکھدے ہن جیہڑا کہیں ٻئے شخص دے متبادل دے طور تے کم کرے، ایں طرح توں کہ عام طور تے اوں دا منہ نہ ݙکھائی دیوے۔ باڈی ڈبل دی ضرورت ایں کیتے پوندی ہے کیوں کہ فلماں وچ کئی صورتاں تھی سڳدیاں ہن جنہاں وچ ہک اداکار کوں ݙو دی شکل وچ ہک نال ݙکھایا ونڄݨا پوندے یا ول او اداکار کوئی مشکل اتے جوکھم بھرے کرتب کوں انجام نی ݙیوݨ چاہندا یا فلم دے اوں منظر وچ عریانیت اتے ایہو جیہاں انسانی قربت ݙکھائی ویندی پئی ہے، جیندے وچ او حصہ نی بݨݨا چاہندا یا چاہندی۔ کݙاہیں کݙاہیں کوئی ہک مخصوص منظر دے دوران ہک مخصوص اداکار دست یاب نی ہوندا ہے۔ ایہو جیہاں صورت وچ کہیں ٻئے شخص کوں جیہڑا یا تاں ہم شکل ہووے یا او جسمانی ساخت رکھدا ہووے، کوں اصل اداکار دے بدل دے روپ وچ استعمال کیتا ویندا ہے۔

## بالی وڈ وچ باڈی ڈبل دا استعمال
بالی وڈ وچ باڈی ڈبل دا استعمال کافی عرصے توں چلدا پیا ہے۔ کئی اداکاراں نے مختلف وجوہات دی بنا تے باڈی ڈبل استعمال کیتے ہن، جیویں کہ بوسہ ݙیوݨ دے مناظر، خطرناک کرتب، عریانیت یا اداکار دی عدم دستیابی۔ اے روایت نہ صرف بالی وڈ بلکہ ہالی وڈ اتے ٻئے فلماں وچ وی عام ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* ادا کاری
* فلم سازی

## حوالہ جات

ونکی:فلم سازی
گیرالڈس کیمبرینسس

گیرالڈس کیمبرینسس (1146-1223) آئرلینڈ دی تاریخ دا ڄاݨ وند

گیرالڈس کیمبرینسس ، ٻارہویں تے تیرہویں صدی دا ہک ویلش پادری تے مورخ ہئی ۔ اوں ویلز تے آئرلینڈ دی تاریخ تے اہم تحریراں لکھیاں ۔ اوندیاں تحریراں انہاں علاقیاں دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندیاں ہن ۔ گیرالڈس ویلز تے آئرلینڈ وچ کم کیتا ، جتھاں اوں مقامی واقعات تے ثقافتی حالات دا مشاہدہ کیتا ۔ اوندیاں تحریراں وچ ویلش تے آئرش لوکاں دے وس وسیب ، انہاں دیاں روایتاں تے انہاں دے مذہبی عقائد دا ذکر ملدے ۔ اوں انہاں علاقیاں دے جغرافیہ ، قدرتی وسائل تے جانوراں دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ اینگلو-نارمن حملیاں تے انہاں دے اثرات دا ذکر وی ملدے ۔ اوں مقامی کلیسا تے مذہبی واقعات دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے ویلش تے آئرش معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی تنازعات تے مقامی بغاوتاں کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ انہاں علاقیاں دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ گیرالڈس کیمبرینسس دیاں لکھی ہوئی تحریراں ویلز تے آئرلینڈ دی تاریخ دا اہم ماخذ ہن ۔
مہان (1983ء فلم)

مہان 1983ء دی ہندی زبان دی ایکشن ڈراما فلم ہے جینکوں ستیہ نارائن اتے سوری نارائنا نے پروڈیوس کیتا ہئی اتے ایندے ہدایت کار ایس راماناتھن ہن۔

ایں فلم وچ امیتابھ بچن دے نال وحیدہ رحمن، پروین بابی، زینت امان، اشوک کمار، امجد خان، قادر خان، ارونا ایرانی، سجیت کمار اتے شکتی کپور دے نال ٹرپل رول ہے۔

موسیقی آر ڈی برمن دی ہے۔ اے فلم 1978ء دی کنڑ فلم شنکر گرو دا آفیشل ریمیک ہے۔ 

## کاسٹ
امیتابھ بچن بطور امیت (رانا رنویر) / انسپکٹر شنکر / گرو (ٹرپل رول) (پیؤ اتے ݙو پتر) وحیدہ رحمن جانکی (امیت دی ذال) دے طور تے زینت امان بطور ریتا (گرو دی محبت دی دلچسپی) پروین بابی منجو دے طور تے (شنکر دی محبت دی دلچسپی) اشوک کمار بطور رائے صاحب (ریتا دے دادا) امجد خان بطور وکرم سنگھ شکتی کپور بطور پریم سنگھ (وکرم دے پتر) قادر خان بحیثیت سائمن سردار ارونا ایرانی بطور تارا سجیت کمار بطور راجن مقری بطور گرو دے رضاعی پیو افتخار بطور پولیس چیف ارمیلا بھٹ بطور گرو دی رضاعی ماں میک موہن وکرم دے مرغی دے طور تے پاکھی بطور ایڈوکیٹ گایتری نندیتا ٹھاکر بطور ڈاکٹر نرملا ببن لال یادو بطور ڈراما ڈائریکٹر (تارا دے شوہر) ہریش ماگن وکرم دے گینگ ممبر دے طور تے

## ٻیا ݙیکھو

* ایس راماناتھن

## حوالہ جات

## ٻاہرلے لنک

* 

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
شیر احمد خان

سردار شیر احمد خان جیہڑے کرنل شیر احمد خان دے ناں توں وی مشہور ہن 1902ء کوں پلندری، ضلع پونچھ، جموں و کشمیر موجودہ، سدھنوتی، آزاد کشمیر دے مغل خاندان وچ پیدا تھئے۔

## صدر آزاد کشمیر
شیر احمد خان 22 جون 1952ء توں 31 مئی 1956ء تک آزاد کشمیر دے صدر وی رہے۔

## اعزازات

* انہاں دی بہادری دی وجہ توں انہاں کوں شیرِ جنگ (جنگ دا شیر) دا خطاب وی عطا کیتا ڳیا۔
* پاکستانی اعزاز ہلال جرات دے برابر کشمیری اعزاز فخرِ کشمیر توں وی نوازا ڳیا۔

left|thumb|Fakhr-i-Kashmir

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:عسکری عہدہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
لمحے (فلم)

لمحے 1991ء دی ہک ہندوستانی سنیما دی میوزیکل رومانوی فلم ہے جینکوں یش چوپڑا نے ہدایت کیتی اتے پروڈیوس کیتا اتے ہنی ایرانی اتے راہی معصوم رضا نے لکھی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* یش چوپڑا

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ایڈم آف اینشام

ایڈم آف اینشام (وفات: 1233) سینٹ ہیو دی زندگی دا لکھاری

ایڈم آف اینشام ، تیرہویں صدی دا ہک انگریز مذہبی لکھاری تے اینشام خانقاہ دا مہنت ہئی ۔ اوں سینٹ ہیو دی زندگی تے ہک اہم کتاب لکھی ۔ اوندی تحریر سینٹ ہیو دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ ایڈم سینٹ ہیو دے نال کم کیتا ، جتھاں اوں انہاں دے واقعات تے مذہبی زندگی دا مشاہدہ کیتا ۔ اوندی کتاب وچ سینٹ ہیو دے معجزیاں ، انہاں دی نیکی تے انہاں دے خدا نال تعلق دا ذکر ملدے ۔ اوں سینٹ ہیو دے خانقاہی زندگی تے انہاں دیاں مذہبی تعلیمات دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ اوں ویلھے دے مذہبی ماحول تے خانقاہواں دی زندگی دا ذکر وی ملدے ۔ اوں سینٹ ہیو دے سیاسی اثرات تے انہاں دے بادشاہاں نال تعلقات دا ذکر وی کیتا ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے انگریزی مذہبی معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں سینٹ ہیو دے معجزیاں تے انہاں دی زندگی دے واقعات کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی کتاب سینٹ ہیو دی زندگی کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے مذہبی عقائد تے روایتاں دا پتہ لڳدے ۔ ایڈم آف اینشام دیاں لکھتاں سینٹ ہیو دی زندگی دا اہم ماخذ ہن ۔
جدن بائی

جدن بائی (ڄمݨ دی تریخ: 1892ء – وفات دی تریخ: 8 اپریل 1949ء) دا اصل ناں جدن بائی حسین ہئی۔ او جدن بائی دے ناں توں مشہور ہئی۔ او بھارتی نزاد گلوکارہ، موسیقار، کمپوزر، درباری، رقاصہ، فلم ساز اتے بھارتی سنیما دی ہک مایہ ناز رکن ہئی۔ سرسوتی دیوی دے نال او بھارتی سنیما وچ اولین زنانیاں کمپوزر وچوں ہن۔ او اختر حسین، انور حسین اتے نرگس دت دی ماء  ہئی۔ ایں طرح او پریا دت اتے سنجے دت دی نانی ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:بھارتی ڳائیک
ونکی:ہندوستانی طوائفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دے ہندوستانی گائیک
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
میتھیو پیرس

میتھیو پیرس (وفات 1259) انگلستان دی تاریخ دا ڄاݨ وند

میتھیو پیرس ، تیرہویں صدی دا ہک انگریز مورخ تے مصور ہئی ، جئیں انگلستان دی تاریخ تے اہم تحریراں لکھیاں ۔ اوندی تاریخ انگلستان دے قرون وسطیٰ دے دور دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ میتھیو سینٹ البنز دے خانقاہ وچ کم کیتا ، جتھاں اوں تاریخ تے مصوری دا مطالعہ کیتا ۔ اوندی تاریخ وچ انگلستان دے بادشاہواں ، انہاں دیاں جنگاں تے انہاں دے سیاسی معاملات دا ذکر ملدے ۔ اوں انگلستان دے سماجی تے ثقافتی حالات دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ انگلستان دے لوکاں دے وس وسیب ، انہاں دیاں روایتاں تے انہاں دے مذہبی عقائد دا ذکر وی ملدے ۔ اوں خانقاہواں تے مذہبی تعلیم دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے انگریزی معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی تنازعات تے مقامی بغاوتاں کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے انگلستان دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ میتھیو پیرس دیاں لکھتاں انگلستان دی قرون وسطیٰ دی تاریخ دا اہم ماخذ ہن ۔ اوندیاں مصوری دیاں تصویراں وی تاریخی اعتبار نال اہم ہن ۔
جانس ڈیر اینکل

جانس ڈیر اینکل (1227-1290) ویانا دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جانس ڈیر اینکل ، تیرہویں صدی دا ہک ویانوی مورخ تے شاعر ہئی ۔ اوں ویانا دی تاریخ تے شاعری دے میدان وچ اہم کم کیتا ۔ اوندی تاریخ تے شاعری اوں دور دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ جانس ویانا دے دربار وچ کم کیتا ، جتھاں اوں مقامی واقعات تے سیاسی حالات دا مشاہدہ کیتا ۔ اوندی تاریخ وچ ویانا دے حکمراناں ، انہاں دیاں جنگاں تے انہاں دے سیاسی معاملات دا ذکر ملدے ۔ اوں ویانا دے سماجی تے ثقافتی حالات دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ ویانا دے لوکاں دے وس وسیب ، انہاں دیاں روایتاں تے انہاں دے مذہبی عقائد دا ذکر وی ملدے ۔ اوں مقامی کلیسا تے مذہبی واقعات دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے ویانوی معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی تنازعات تے مقامی بغاوتاں کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے ویانا دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ جانس دی شاعری وی اوں دور دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ اوندیاں نظماں وچ ویانا دے لوکاں دے جذبات تے احساسات دا اظہار ملدے ۔ جانس ڈیر اینکل دیاں لکھتاں ویانا دی تاریخ تے ثقافت دا اہم ماخذ ہن ۔
ماری 2

ماری 2 2018ء وچ جاری تھیوݨ آلی ہک بھارتی تامل زبان دی ہنگامہ خیز فلم ہے۔ ایں فلم دے ہدایت کار بالاجی موہن ہن۔ اے فلم 2015ء دی فلم ماری دا تسلسل (sequel) ہے۔ دھنش ایں فلم کوں اپݨی فلم سازی کمپنی ونڈربار فلمز دے بینر تلے پروڈیوس کریندے پئے ہن۔ دھنش نے فلم کوں پروڈیوس کرݨ دے علاوہ، فلم وچ ماری دا مرکزی کردار وی نبھایا۔ سائی پلوی، ورلکشمی سرتھکمار، ٹووینو تھامس اتے کرشنا کولاسیکرن نے وی فلم وچ اہم کردار نبھائے۔ 

فلم دا باضابطہ ٹریلر 5 دسمبر، 2018ء کوں یوٹیوب تے جاری کیتا ڳیا۔

## کردار

* دھنش بطور ماری
* کرشنا کولاسیکرن بطور کالئی
* ٹووینو تھامس بطور بیجا عرف تھناتھوس
* سائی پلوی بطور اراتھو انندھی
* ورلکشمی سرتھکمار بطور وجیا چمندیسوری
* ودیا پردیپ
* روبو شنکر بطور سنیکژامئی
* کلوری ونود بطور ادتھانگی
* کالی وینکٹ بطور آرومگم
* سیلوا

## ٻیا ݙیکھو

* دھنش
* ماری

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
سنوری سٹرلوسن

سنوری سٹرلوسن (1178-1241 ) نورس کہانیاں دا لکھاری

سنوری سٹرلوسن ، تیرہویں صدی دا ہک آئس لینڈی مورخ ، شاعر تے قانون دان ہئی ۔ اوں "نورس بادشاہواں دی کہانی" (Heimskringla) تے "نورس افسانے" (Prose Edda) ناں دیاں اہم کتاباں لکھیاں ۔ انہاں کتاباں وچ نورس تاریخ تے افسانیاں دے بارے وچ اہم معلومات ملدیاں ہن ۔ سنوری آئس لینڈ دے سیاسی تے ثقافتی مرکز وچ کم کیتا ، جتھاں اوں نورس روایتاں تے تاریخی واقعات دا مطالعہ کیتا ۔ اوندی تاریخ وچ نورس بادشاہواں ، انہاں دیاں جنگاں تے انہاں دے سیاسی معاملات دا ذکر ملدے ۔ اوں نورس لوکاں دے وس وسیب ، انہاں دیاں روایتاں تے انہاں دے مذہبی عقائد دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ نورس افسانیاں دے دیوتاواں تے ہیروز دے بارے وچ وی معلومات ملدیاں ہن ۔ اوں نورس شاعری تے انہاں دے فنی اصولاں دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے آئس لینڈی معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی تنازعات تے مقامی بغاوتاں کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے نورس لوکاں دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ سنوری سٹرلوسن دیاں لکھتاں نورس تاریخ تے افسانیاں دا اہم ماخذ ہن ۔
شکتی سامنت

بالی وڈ دے نامور فلمساز اتے ہدایت کار۔ بھارت دے شہر بمبئی نال تعلق ہے۔

## حوالہ جات

ونکی:فلم فیئر ایوارڈ جِتَّݨ آلے
ونکی:بنگالی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
سائمن آف کیزا

سائمن آف کیزا (تیرہویں صدی) ہنگری دی تاریخ دا ڄاݨ وند

سائمن آف کیزا ، تیرہویں صدی دے اخیر دا ہک ہنگری مورخ ہئی ۔ اوں "ہن تے ہنگری دے کارنامے" (Gesta Hunnorum et Hungarorum) ناں دی ہک اہم کتاب لکھی ۔ ایہ کتاب ہن تے ہنگری دی ابتدائی تاریخ دا ہک اہم ماخذ ہے ۔ سائمن ہنگری دے بادشاہ لاڈسلاؤس چہارم دے دربار وچ کم کیتا ، جتھاں اوں ہنگری دی تاریخ دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ اوندی تاریخ وچ ہن لوکاں دی ابتدا توں گھن تے ہنگری لوکاں دے آباد تھیوݨ تئیں دے حالات بیان کیتے ڳئے ہن ۔ اوں ہنگری دے سرداراں ، انہاں دیاں جنگاں تے انہاں دے وس وسیب دا حال بیان کیتا ۔ اوندیاں تحریراں وچ ہن لوکاں دے یورپ وچ آمد تے انہاں دے ہنگری لوکاں نال تعلقات دا ذکر وی ملدے ۔ اوں ہنگری لوکاں دے آپت دے جھیڑیاں تے انہاں دے ہمسایہ ملکاں نال تعلقات دا ذکر وی کیتا ۔ اوندیاں تحریراں وچ ہنگری لوکاں دے مذہبی عقائد تے روایتاں دا ذکر وی ملدے ۔ اوں ہنگری وچ عیسائیت دے پھیلاؤ دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں توں ہنگری دے ابتدائی سیاسی ، سماجی تے ثقافتی حالات دا پتہ لڳدے ۔ اوں ہنگری دے جغرافیہ تے قدرتی وسائل دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے ہنگری دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ سائمن آف کیزا دیاں لکھتاں ہن تے ہنگری دی ابتدائی تاریخ دا اہم ماخذ ہن ۔
پیئرز لینگٹوف

پیئرز لینگٹوف (وفات: 1307) انگلستان دی تاریخ  دا ڄاݨ وند

پیئرز لینگٹوف ، تیرہویں صدی دے اخیر تے چوݙویں صدی دے شروع دا ہک انگریز مورخ ہئی ، جئیں انگلستان دی تاریخ تے اہم تحریراں لکھیاں ۔ اوندی تاریخ انگلستان دے ابتدائی دور دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ لینگٹوف انگلستان دے مختلف تاریخی واقعات کوں جمع کر تے انہاں کوں ترتیب ݙتا ۔ اوندی تاریخ وچ رومن حملیاں توں گھن تے اوندے زمانے تئیں دے حالات بیان کیتے ڳئے ہن ۔ اوں اینگلو-سیکسن بادشاہواں ، نارمن حکمراناں تے انہاں دے کارنامیاں دا ذکر کیتا ۔ اوندیاں تحریراں وچ انگلستان دے سیاسی ، سماجی تے مذہبی حالات دا ذکر وی ملدے ۔ اوں کلیسا تے خانقاہواں دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے انگریزی معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی واقعات تے تنازعات کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے انگلستان دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ پیئرز لینگٹوف دیاں لکھتاں انگلستان دی ابتدائی تاریخ دا اہم ماخذ ہن ۔
جین ڈی جوائنویل

جین ڈی جوائنویل (1224-1319) صلیبی جنگاں دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جین ڈی جوائنویل ، تیرہویں تے چوݙویں صدی دا ہک فرانک نائٹ تے مورخ ہئی ۔ اوں سینٹ لوئس دی زندگی تے اوندے صلیبی جنگاں وچ کردار تے اہم تحریراں لکھیاں ۔ اوندی لکھی ہوئی کتاب سینٹ لوئس دی زندگی دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ جوائنویل سینٹ لوئس دے نال کم کیتا ، جتھاں اوں انہاں دے واقعات تے مذہبی زندگی دا مشاہدہ کیتا ۔ اوندی کتاب وچ سینٹ لوئس دی نیکی ، انہاں دی دانائی تے انہاں دے خدا نال تعلق دا ذکر ملدے ۔ اوں سینٹ لوئس دی صلیبی جنگاں وچ شرکت تے انہاں دے سیاسی معاملات دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ اوں ویلھے دے مذہبی ماحول تے صلیبی جنگاں دی زندگی دا ذکر وی ملدے ۔ اوں سینٹ لوئس دے مصری مہم تے انہاں دی قید دا ذکر وی کیتا ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے فرانک معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں سینٹ لوئس دی زندگی دے واقعات کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی کتاب سینٹ لوئس دی زندگی کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے مذہبی عقائد تے روایتاں دا پتہ لڳدے ۔ جین ڈی جوائنویل دیاں لکھتاں سینٹ لوئس دی زندگی دا اہم ماخذ ہن ۔
چاند بی بی

چاند بی بی ہک بہادر ہندوستانی حکمران اتے جنگجو خاتون ہئی۔ انہاں نے 1580 توں 1590 تک بیجاپور سلطنت دی اتے 1595 توں 1600 تک احمد نگر سلطنت دی حفاظت کیتی۔ انہاں نے مغل بادشاہ اکبر دی فوجاں دے خلاف اپݨی سلطنت دا دفاع کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا۔

چاند بی بی دی شادی بیجاپور سلطنت دے علی عادل شاہ اول نال تھئی ہئی۔ علی عادل شاہ دی موت دے بعد، چاند بی بی نے اپݨے کم عمر بھتریجے ابراہیم عادل شاہ دوم کیتے ریجنٹ دے طور تے حکومت کیتی۔ انہاں نے بیجاپور سلطنت کوں داخلی اتے خارجی خطرات توں بچایا۔

1595 وچ، چاند بی بی کوں احمد نگر سلطنت دی ریجنٹ مقرر کیتا ڳیا۔ انہاں نے مغلاں دے خلاف احمد نگر دے دفاع وچ بہادری دا مظاہرہ کیتا۔ انہاں نے مغلاں کوں کئی واری شکست ݙتی، لیکن آخر کار 1599 وچ مغلاں نے احمد نگر تے قبضہ کر ڳھدا۔

چاند بی بی کوں انہاں دی بہادری، حکمت اتے سیاسی بصیرت کیتے یاد کیتا ویندا ہے۔ او ہندوستان دی تاریخ دی ہک اہم شخصیت ہن۔

## حوالہ جات

## بیرونی روابط

* احمد نگر پر فتح چاند بی بی کی وفات
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
مردوں والی بات

مردوں والی بات 1988ء دی ہک بالی وڈ ایکشن فلم ہے جینکوں برج نے ہدایت کیتی ہئی، جیندے وچ اسٹار کاسٹ دھرمیندر، شبانہ اعظمی، سنجے دت، جیا پردا مرکزی کرداراں وچ ہن۔ موسیقی آر ڈی برمن نے ترتیب ݙتی ہئی۔

## ٻیاݙ یکھو

* سنجے دت

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
آپ آئے بہار آئی

آپ آئے بہار آئی 1971ء دی ہک بالی وڈ فلم ہے، جینکوں موہن کمار نے لکھا، پروڈیوس کیتا اتے ایں فلم دے ہدایت کار وی او ہئی ہن۔ ایں فلم دی کاسٹ وچ راجندر کمار، سادھنا شیوداسانی، راجندر ناتھ اتے پریم چوپڑا شامل ہن۔ اے فلم اپݨی موسیقی دی وجہ توں وی ٻہوں کامیاب ڳئی۔ فلم دی موسیقی لکشمی کانت پیارے لال نے ݙتی ہئی۔ لیکن بدقسمتی نال باکس آفس تے اپݨی غیر روایتی کہانی دی وجہ توں کامیاب نہ تھی سڳی۔

## ڳاݨے

# "مجھے تیری محبت کا سہارا"۔ محمد رفیع ، لتا منگیشکر
# "پوچھے جو کوئی مجھ سے" - محمد رفیع
# "آپ آئے بہار آئی" -محمد رفیع
# "تارے کتنے نیل گگن پہ تارے" - محمد رفیع ، ہیم لتا
# "تمکو بھی تو ایسا کچھ ہوتا"۔ لتا منگیشکر ، کشور کمار
# "کوئل کیوں گائے" - محمد رفیع ، لتا منگیشکر

## کاسٹ

* راجندر کمار بطور روہت کمار ورما
* سادھنا بطور نینا بخشی / نینا ورما
* پریم چوپڑا بطور کمار
* راجندر ناتھ بطور وہسکی
* بوبی
* راج مہرہ بقشی (نینا کے والد) کے طور پر
* ممتاز بیگم (اداکارہ) بطور مسز ورما ، روہت کی ماں
* مینا ٹی بطور رسیلی
* کملدیپ بطور منیجر
* مدھو آپٹے
* جون
* سبھاش (بحیثیت سبھاش)
* سریتا دیوی
* کوڑی ایس ایرانی (بحیثیت کھوڈو بابا)
* سریندر (بطور سریندر)
* پریم کمار
* لامبا
* راج کمار
* شیخ
* عما کھوسلہ
* ماسٹر روہت

## ٻاہرلے لنک

* 
ونکی:فلمیں
ونکی:بھارتی فلمی اداکارہ
ونکی:انڈیا
تھتھال

تھتھال جٹاں دی ہک ذیلی شاخ ہے۔ تھتھالاں دی اکثریت گجرات، سیالکوٹ، ضلع نارووال، راولپنڈی، کھاریاں پٻی اتے آزاد کشمیر وچ وسدی ہے۔ ہندوستان وچ تھتھال ہوشیار پور اتے ہماچل پردیش دے علاقیاں وچ پائے ویندن۔ تھتھال ہک ہندو راجا کرن سنگھ دی اولاد ہووݨ دے دعوے دار ہن۔ کرن سنگھ دے دور حکومت دا صحیح تعین نہیں کیتا ونڄ سڳا۔ ہک اندازے دے مطابق کرن سنگھ دے دور حکومت دے ویلے ہندوستان دے زیادہ تر علاقیاں تے سیّد خاندان دی حکومت ہئی۔ کرن سنگھ دی راجدھانی دے مقام دے متعلق وی مختلف آرأ ہن۔ کجھ روایتوں دے مطابق کرن سنگھ کشمیر دا بادشاہ ہئی۔ جݙݨ کہ ݙوجھی روایت کرن سنگھ کوں مالوہ دا حاکم ݙسائندی ہے۔ ایڈورڈ میکلاگن اتے ایچ اے روز دے مطابق تھتھال سوریہ ونشی راجپوت راجا کرن سنگھ دے پتر تھاتھو دی اولاد ہن۔

## تھوتھال یا تھتھال
ایں گروہ دی اکثریت خود کوں تھتھال سݙویندی ہے، لیکن گروہ دے ہک خاصے حصے دے نزدیک صحیح لفظ تھوتھال ہے۔ ایں گروہ دے مطابق کرن سنگھ دے پتر دا ناں تھاتھو نہیں بلکہ تھوتھو ہئی۔ تھوتھو ایں گروہ توں پہلا آدمی ہئی جئیں اسلام قبول کیتا۔ لیکن اسلام قبول کرݨ دے ایں دعوے دا کوئی ثبوت نہیں ہے۔ تھوتھو دی آل اولاد کوں شروع شروع وچ تھوتھو آل آکھیا ویندا ہئی جیہڑا بعد وچ وگڑ کے تھوتھال تھی ڳیا۔ ایں دعویٰ دے حامی لوکاں دے بقول خود کوں تھتھال سݙواوݨ آلے لوک یا تاں بے احتیاطی نال ٻولݨ دی وجہ توں تھتھال دا لفظ سݙ ویندن یا انہاں کوں صحیح لفظ دا علم ہی نہیں ہے۔ ایں دعویٰ دی تصدیق تحصیل کھاریاں دے نزدیک واقع مہمند چک ناں دی  وستی توں تھیندی ہے۔ ایں وستی دے وسݨ آلے خود کوں تھتھال سݙویندن جݙݨ کہ تحصیل کھاریاں دی سرکاری دستاویزات وچ او تھوتھال دے ناں توں درج ہن۔

فائل:Narma_tree.jpg

## تھوتھال/تھتھال ناں دیاں  وستیاں

* بستی لال تھتھال (پاکستان)
* ڈھوک تھتھال(پاکستان)
* موہڑہ تھتھال (پاکستان)
* ننگل تھتھال (ہندوستان).
* تھتھال (ہندوستان).ریاست پنجاب، تحصیل و ضلح ہوشیار پور کا ایک چھوٹا سا گاؤں ہے
* تھتھال (ہندوستان) ریاست ہماچل پردیش، تحصیل انب، ضلح اونا کا ایک چھوٹا سا گاؤں ہے۔
* تھوتھال(پاکستان)
* ڈھیری تھوتھال(پاکستان)
* چھنی تھتھال(ریاست آزاد جموں کشمیر کے ضلع بھمبر کا ایک چھوٹا سا گاؤں ہے)
* کھمبی تھتھال(سرائے عالمگیر)
* منڈی جٹاں (سرائے عالمگير)

## حوالہ جات

ونکی:قوم
ونکی:قوماں
ونکی:قبیلے
خضر خان

خضر خان، ملک سلیمان دے پتر ہن، جیہڑے دہلی سلطنت وچ ملک خاندان دے بانی ہن۔ 1398ء وچ تیمور لنگ نے ہندوستان تے حملہ کیتا تاں خضر خان نے اوں نال اتحاد کیتا۔ تیمور نے دہلی تے قبضہ کرݨ دے بعد خضر خان کوں ملتان اتے دیپالپور دی حکومت سونپ ݙتی۔

تیمور دے ونڄݨ دے بعد، خضر خان نے دہلی سلطنت تے قبضہ کرݨ کیتے اپݨیاں کوششاں شروع کیتیاں۔ انہاں نے 1413ء وچ دہلی دا محاصرہ کیتا اتے دولت خان لودھی کوں شکست ݙے کے تخت تے قبضہ کر ڳھدا۔ ایں طرح، انہاں نے دہلی سلطنت وچ ملک خاندان دی بنیاد رکھی۔

خضر خان نے 1414ء توں 1421ء تک حکومت کیتی اتے ایں دوران دہلی سلطنت کوں مستحکم کرݨ دی کوشش کیتی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
دوست (1974ء فلم)

دوست 1974ء دی ہندی فلم ہے۔ پریم جی نے پروڈیوس کیتا ہئی، ایں دی ہدایت کاری دولال گوہا نے کیتی ہئی۔

ایں فلم وچ دھرمیندر، ہیما مالنی، شتروگھن سنہا، اسیت سین اتے رحمان ہن۔ امیتابھ بچن ہک مہمان اداکار دی شکل وچ ہن۔

فلم دی موسیقی لکشمی کانت پیارے لال دی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* دولال گوہا

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
رخسانہ کوثر

رخسانہ کوثر کے سی (ڄمݨ دی تریخ: 1989) اپر کلسی نال تعلق رکھݨ آلی ہک گجر زنانی ہے جیہڑی 2009 وچ جموں اتے کشمیر (جے کے)، بھارت دے ضلع راجوری وچ، اپݨے گھر تے لشکر طیبہ دے ہک دہشت گرد کوں گولی مارݨ کیتے ڄاݨی ویندی ہے۔ او نور حسین اتے رشیدہ بیگم دے گھر پیدا تھئی۔ کلاس 10 چھوڑݨ آلی، اونکوں لشکر طیبہ دے دہشت گرد سیل دے رہنما، ابو اسامہ، کوں اوندی رہائش گاہ تے کلہاڑی اتے اے کے 47 رائفل دا استعمال کریندے ہوئے قتل کرݨ کیتے بھارت دے قومی بہادری اعزاز نال نوازا ڳیا ہے۔ ایندا ہک نکا بھرا اعجاز ہے جئیں گھر تے حملے وچ ملوث ٻئے دہشت گرداں دا پیچھا کرݨ اتے بعد وچ پولیس نال رابطہ کرݨ وچ اوندی مدد کیتی۔  

## حوالہ جات

ونکی:بھارتی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
دولت خان لودھی

thumb
دولت خان لودھی (پشتو: دولت خان لودی) لودھی خاندان دے آخری حکمران ابراہیم لودی دے دور وچ لاہور دا گورنر ہئی۔ ابراہیم توں عدم دلچسپی دی وجہ توں دولت نے بابر کوں سلطنت تے حملہ کرݨ دی دعوت ݙتی۔ او شروع وچ جالندھر دوآب دا گورنر ہئی۔ دولت خان لودھی تاتار خان دا پتر ہئی جیہڑا پنجاب دا نظام ہئی، جئیں سکندر لودی (جینکوں نظام خان لودی وی آکھیا ویندا ہے) دے پیو بہلول لودی دے ماتحت لودھی خاندان توں اپݨی آزادی تے زور ݙتا ہئی۔ دولت خان خاندان دا وفادار ہئی لیکن ایں نے اپݨی سخت، متکبر اتے مشکوک طبیعت دی وجہ توں ابراہیم کوں دھوکا ݙتا۔

## ٻیا ݙیکھو

* مہرولی کے باؤلی

## حوالہ جات

ونکی:پشتون شخصیتاں
معراج محمد خان

معراج محمد خان (ڄمݨ دی تریخ: 20 اکتوبر 1938 – وفات دی تریخ: 21 جولائی 2016) ہک نامور سوشلسٹ، دانشور اتے فلسفی ہن۔ انہاں نے پاکستان دی ترائے سیاسی جماعتاں بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا۔ انہاں نے پاکستان پیپلز پارٹی بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا۔ 1977 وچ پاکستان پیپلز پارٹی چھوڑݨ دے بعد قومی محاذ آزادی بݨائی۔ انہاں نے پاکستان تحریک انصاف دے بنیادی پروگرام بݨاوݨ وچ وی حصہ ڳھدا۔ او ملک وچ سرمایہ دارانہ نظام دے خلاف جدوجہد کرݨ دے حوالے نال وی ڄاݨے ویندے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی علما
ونکی:پاکستانی سیاست دان
ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
مختار احمد انصاری

ہندوستانی تحریک آزادی دے دوران ہک ہندوستانی قوم پرست اتے سیاست دان ہووݨ دے نال نال انڈین نیشنل کانگریس اتے مسلم لیگ دے سابق صدر وی ہن۔ او جامعہ ملیہ اسلامیہ یونیورسٹی دے بانیاں وچوں ہک ہن، او 1928ء توں 1936ء تک ایں دے چانسلر وی رہے۔

## وفات
ڈاکٹر انصاری 1936ء وچ مسوری توں دہلی ویندے ہوئے ٹرین وچ دل دا دورہ پوݨ نال انتقال کر ڳئے۔ انہاں کوں دہلی دے جامعہ ملیہ اسلامیہ دے احاطے وچ دفن کیتا ڳیا۔

## مزید دیکھیے

* پروفیسر ڈاکٹر محمد مختار

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ایل خانی

ایل خانی سلطنت 13ویں صدی وچ ایران وچ قائم ہک منگول ریاست ہئی جینکوں منگول سلطنت دا حصہ سمجھیا ویندا ہئی۔ ایل خانی دی بنیاد اصل وچ خوارزم شاہی سلطنت وچ چنگیز خان دی 1219ء توں 1224ء دی مہمات تے ہے، بعد وچ چنگیز خان دے پوہترے ہلاکو خان نے ٻئے علاقیاں کوں فتح کر کے علاقے دا ناں ایل خانی سلطنت رکھیا۔ ہلاکو خان نے اپݨا خطاب "ایل خان" یعنی "ماتحت خان" رکھا ہئی، جیندے توں او شروع وچ اپݨے آپ کوں منگول سلطنت دی سرپرستی وچ وفادار ثابت کرݨ چاہندا ہئی۔ ایں نویں سلطنت دا بیشتر حصہ ایران تے مشتمل ہئی، جݙݨ کہ ایں وچ موجودہ عراق، افغانستان، ترکمانستان، آرمینیا، آذربائیجان، جارجیا، ترکی اتے پاکستان وی شامل ہن۔ ابتدا وچ ایل خانی سلطنت نے ٻہوں سارے مذاہب کوں اپنایا لیکن خاص طور تے بدھ مت اتے مسیحیت دے خیرخواہ ہن، بعد ازاں ایل خانی حکمراناں نے اسلام قبول کیتا۔

ہلاکو خان نے سقوط بغداد 1258ء دے ست سال بعد تک ایران تے حکومت کیتی، بعد ازاں اوندے خاندان دے اٹھ بادشاہاں دی حکومت دے بعد آخری بادشاہ 1335ء وچ لاوارث مر ڳیا۔ اوندے بعد ایران وچ طوائف الملوکی دا دور شروع تھی ڳیا۔ ایل خانیوں دا خاتمہ امیر تیمور بیگ دے ہتھوں تھیا۔ متعدد نامور شعرا مثلاً شیخ فرید الدین عطار، مولانا رومی، جامی، احدی، حافظ شیرازی، شیخ سعدی اتے کئی افراد ایل خانی سلطنت دے دور حکومت وچ اتھاں پنپدے رہے ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست سلاطین ایل خانی
* ہلاکو خان

## نگار خانہ

فائل:Lampas_with_phoenix_silk_and_gold_Iran_or_Irak_14th_century.jpg
فائل:Lampas_textile_silk_and_gold_Italy_second_half_of_14th_century.jpg


## حوالہ جات

ونکی:تاریخ وسطی ایشیا
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
نوہانی خاندان

thumb| نوحانی خاندان
نوہانی خاندان دا عروج قرون وسطیٰ دی بہار دی تاریخ وچ ہک اہم مقام رکھدا ہے۔ سکندر لودھی دے دور حکومت وچ جݙݨ انہاں دے بھرا نے بغاوت کیتی تاں بہار وچ پناہ ڳھدی۔ ایں توں پہلے جونپور دے سابق حکمران حسین شاہ شرکی وی بہار آ چکے ہن۔ جیندی وجہ توں سکندر لودھی نے بہار اتے بنگال کیتے فوجی مہم چلائی۔

1495-96 وچ سکندر لودھی نے حسین شاہ شرکی کوں شکست ݙے کے دریا خان لوہانی کوں بہار دا گورنر مقرر کیتا۔ دریا خان نے علاقے دے جاگیرداراں اتے باغیاں کوں پرامن رکھا۔ لیکن انہاں دی وفات دے بعد ابراہیم لودھی نے سلطان محمد شاہ نوہانی کوں حاکم بݨایا۔ سلطان محمد نے اپݨی طاقت دا اعلان کیتا اتے ہک وݙی فوج جمع کیتی۔

ابراہیم لودھی نے انہاں دے خلاف فوج بھیجی لیکن جنگ وچ شکست کھادی۔ ابراہیم لودھی دی موت دے بعد سلطان محمد نے دہلی تے قبضہ کرݨ دی کوشش کیتی لیکن بابر نے انہاں کوں شکست ݙتی۔ بابر نے سلطان محمد دے پتر جلال خان کوں بہار دا منتظم مقرر کیتا اتے شیر خان کوں اوندا سرپرست بݨایا۔ ایں طرح بہار وچ نوہانیوں دا اثر 1495 توں 1530 تک ریہا۔

ونکی:مسلمان
ونکی:بلوچ قبائل
جیووانی ویلانی

جیووانی ویلانی (1276-1348) فلورنس دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جیووانی ویلانی ، تیرہویں تے چوݙویں صدی دا ہک اطالوی مورخ ہئی ، جئیں "نووا کرونیکا" ناں دی ہک اہم کتاب لکھی ۔ ایہ کتاب فلورنس دی تاریخ دا ہک اہم ماخذ ہے ۔ ویلانی فلورنس دے شہر وچ کم کیتا ، جتھاں اوں مقامی واقعات تے سیاسی حالات دا مشاہدہ کیتا ۔ اوندی تاریخ وچ فلورنس دے حکمراناں ، انہاں دیاں جنگاں تے انہاں دے سیاسی معاملات دا ذکر ملدے ۔ اوں فلورنس دے سماجی تے ثقافتی حالات دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ فلورنس دے لوکاں دے وس وسیب ، انہاں دیاں روایتاں تے انہاں دے تجارتی تعلقات دا ذکر وی ملدے ۔ اوں فلورنس وچ فنون لطیفہ تے ادب دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے فلورنس دے معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی تنازعات تے مقامی بغاوتاں کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے فلورنس دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ جیووانی ویلانی دیاں لکھتاں فلورنس دی تاریخ دا اہم ماخذ ہن ۔ اوں 1348 وچ طاعون دی وبا دا وی ذکر کیتا ، جتھاں اوں ایں وبا دے اثرات تے فلورنس دے لوکاں دی مصیبتاں دا حال بیان کیتا ۔
ڈائیٹرخ آف نیہیم

ڈائیٹرخ آف نیہیم (1345-1418) کلیسا دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ڈائیٹرخ آف نیہیم ، چوݙویں تے پندرہویں صدی دا ہک جرمن کلیسائی مورخ ہئی ۔ اوں کلیسا دی تاریخ تے اہم تحریراں لکھیاں ۔ اوندی تاریخ کلیسا دے اوں دور دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ ڈائیٹرخ کلیسا دے مختلف عہدیاں تے کم کیتا ، جتھاں اوں کلیسائی واقعات تے سیاسی حالات دا مشاہدہ کیتا ۔ اوندی تاریخ وچ پوپاں ، کارڈینلاں تے کلیسا دے معاملات دا ذکر ملدے ۔ اوں کلیسا دے سماجی تے سیاسی حالات دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ کلیسا دے لوکاں دے وس وسیب ، انہاں دیاں روایتاں تے انہاں دے مذہبی عقائد دا ذکر وی ملدے ۔ اوں کلیسا وچ اصلاحات دی تحریکاں دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے کلیسائی معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی تنازعات تے کلیسا دے اندرونی معاملات کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے کلیسا دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے مذہبی عقائد تے روایتاں دا پتہ لڳدے ۔ ڈائیٹرخ آف نیہیم دیاں لکھتاں کلیسا دی اوں دور دی تاریخ دا اہم ماخذ ہن ۔ خاص طور تے اوں مغربی کلیسا دے اختلافات تے پوپ دے عہدے دے تنازعات دا ذکر کیتا ۔
کرسٹین ڈی پیزان

کرسٹین ڈی پیزان (1365-1430) فرانسیسی تاریخ دان

کرسٹین ڈی پیزان ، چوݙویں تے پندرہویں صدی دی ہک فرانسیسی مورخ ، شاعرہ تے فلسفی ہئی ۔ اوں تاریخ ، شاعری تے فلسفے دے میدان وچ اہم کم کیتا ۔ اوندیاں تحریراں اوں دور دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندیاں ہن ۔ کرسٹین فرانس دے شاہی دربار وچ کم کیتا ، جتھاں اوں علم ، ادب تے فلسفے دا مطالعہ کیتا ۔ اوندیاں تاریخی تحریراں وچ فرانس دی تاریخ ، خاص طور تے تریمتیں دے کردار دا ذکر ملدے ۔ اوندی شاعری وچ اوں ویلھے دے سماجی مسائل تے تریمتیں دے حقوق دا اظہار ملدے ۔ اوں فلسفیانہ تحریراں وچ اخلاقیات ، سیاست تے تریمتیں دے کردار دے بارے وچ لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ اوں ویلھے دے فرانسیسی معاشرے دے بارے وچ معلومات ملدیاں ہن ۔ اوں تریمتیں دی تعلیم تے انہاں دے سماجی کردار کوں اہمیت ݙتی ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے فرانسیسی معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی تنازعات تے سماجی مسائل کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اون دیاں لکھتاں اوں ویلھے دے فرانس دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندیاں ہن ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ کرسٹین ڈی پیزان دیاں لکھتاں اوں دور دی تاریخ ، شاعری تے فلسفے دا اہم ماخذ ہن ۔ اوں کوں یورپ دی پہلی پیشہ ور تریمت لکھاری وی سمجھیا ویندے ۔
تھامس بیسن

تھامس بیسن (1412-1491) فرانس دی تاریخ دا ڄاݨ وند

تھامس بیسن ، پندرہویں صدی دا ہک فرانسیسی مورخ ہئی ۔ اوں فرانس دی تاریخ تے اہم تحریراں لکھیاں ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ فرانس دے اوں دور دے بارے وچ اہم معلومات ݙیندی ہے ۔ تھامس بیسن فرانس دے علاقے وچ کم کیتا ، جتھاں اوں مقامی واقعات تے سیاسی حالات دا مشاہدہ کیتا ۔ اوندی تاریخ وچ فرانس دے بادشاہواں ، انہاں دیاں جنگاں تے انہاں دے سیاسی معاملات دا ذکر ملدے ۔ اوں فرانس دے سماجی تے ثقافتی حالات دے بارے وچ وی لکھیا ۔ اوندیاں تحریراں وچ فرانس دے لوکاں دے وس وسیب ، انہاں دیاں روایتاں تے انہاں دے مذہبی عقائد دا ذکر وی ملدے ۔ اوں فرانس وچ عیسائیت دے پھیلاؤ دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔ اوندی تحریر توں اوں ویلھے دے فرانسیسی معاشرے دے بارے وچ وی پتہ لڳدے ۔ اوں اوں ویلھے دے سیاسی تنازعات تے مقامی بغاوتاں کوں تفصیلی انداز وچ بیان کیتا ۔ اوندی لکھی ہوئی تاریخ اوں ویلھے دے فرانس دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ اوندیاں تحریراں توں اوں ویلھے دے لوکاں دے وس وسیب تے ثقافت دا پتہ لڳدے ۔ تھامس بیسن دیاں لکھتاں فرانس دی اوں دور دی تاریخ دا اہم ماخذ ہن ۔ خاص طور تے اوں سو سالہ جنگ دے بعد دے فرانس دے حالات تے لوئس یازدہم دے دور دے بارے وچ لکھیا ۔ اوں سیاسی واقعات تے انہاں دے اثرات تے وی تبصرہ کیتا ۔