open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عصمت بیگم

عصمت بیگم (وفات دی تاریخ: 10 اکتوبر 1621ء) مرزا غیاث بیگ دی زال ، مغل ملکہ نورجہاں اتے ابوالحسن آصف خان دی ماء اتے ممتاز محل دی ٻوا ہن۔ عصمت بیگم دا انتقال 10 اکتوبر 1621ء کوں آگرہ وچ تھیا۔ عصمت بیگم دا انتقال خاندان تے ٻہوں ڳھاٹا صدمہ بݨ کے گزرا اتے محض کجھ مہینیاں بعد مرزا غیاث بیگ وی اینہہ صدمے دے باعث کانگڑہ دے مقام تے جنوری 1622ء وچ فوت تھیا۔ عصمت بیگم دی تدفین چونکہ آگرہ وچ تھئی ہئی، اینہہ واسطے مرزا غیاث بیگ کوں وی اُوں باغ وچ دفن کیتا ڳیا جئیں تے ملکہ نورجہاں نے بعد وچ مقبرہ اعتماد الدولہ تعمیر کروایا۔
thumb|313x313px|مرزا غیاث بیگ
thumb|260x260px| ابوالحسن آصف خان
thumb|253x253px|مغل ملکہ نورجہاں
thumb|285x285px| مقبرہ اعتماد الدولہ

## ٻیا ݙیکھو

* مرزا غیاث بیگ
* ابوالحسن آصف خان
* ملکہ نورجہاں
* جلال الدین اکبر
* نورالدین جہانگیر

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
سویڈن کی شہزادی صوفیہ

سویڈن دی شہزادی صوفیہ، (صوفیہ گسٹافڈوٹر واسا (ڄمݨ دی تاریخ: 29 اکتوبر 1547ء - وفات دی تاریخ: 17 مارچ 1611ء)) سویڈن دی ہک شہزادی ہئی، جیہڑی سویڈن دے بادشاہ گستاو واسا اتے مارگریٹا لیجونہوفود دی دھی ہئی۔ سیکس لوئنبرگ دے ڈیوک میگنس II دے نال انہاں دی شادی دے بعد او باضابطہ طور تے سیکس لوئنبرگ دی ڈچس ساتھی ہئی۔

## سوانح عمری
اپݨے ابتدائی ٻالپنݨ دے دوران، او، شاہی نرسری وچ اپݨے بھیݨ بھراواں دے نال، بنیادی طور تے اپݨی ماء ملکہ دی قابل اعتماد نرس، بریگیٹا لارس اینڈرسنز، انہاں دی سوتر دی کزن لیڈی مارگریٹا اتے عظیم بیوہ انگرڈ ایمنڈس ڈوٹر دی ݙیکھ بھال وچ ہئی۔

1551ء وچ انہاں دی ماء دی موت دے بعد، ایندے نال نال انہاں دے بھیݨ بھراواں کوں کرسٹینا گیلنسٹیرنا دی ݙیکھ بھال وچ رکھا ڳیا ہئی اتے ول انہاں دے پیو دی کیتھرین اسٹین بوک نال ولا شادی کرݨ توں پہلے انہاں دی ماسی بریٹا اتے مارتھا لیجونہوفوڈ دی ݙیکھ بھال وچ ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
بلی مرڈوک

ولیم لائیڈ مرڈوک (ڄمݨ دی تاریخ: 18 اکتوبر 1854ء سینڈہرسٹ، وکٹوریہ - وفات دی تاریخ: 18 فروری 1911ء میلبورن، وکٹوریہ) ہک آسٹریلوی کرکٹ کھݙاڑی ہئی جئیں نے 1880ء توں 1890ء دے درمیان 16 ٹیسٹ میچاں وچ آسٹریلوی قومی ٹیم دی کپتانی کیتی۔ ایں وچ انگلینڈ دے چار دورے شامل ہن، جنہاں وچوں ہک نے 1882ء وچ ایشز کوں جنم ݙتا۔ 2019ء وچ مرڈوک کوں آسٹریلین کرکٹ ہال آف فیم وچ شامل کیتا ڳیا۔ اگرچہ وکٹوریہ وچ پیدا تھیوݨ آلے بلی مرڈوک دی پرورش سڈنی وچ تھئی اتے اوں نے اپݨی آسٹریلین مقامی کرکٹ نیو ساؤتھ ویلز کیتے کھیݙی، جئیں نے اپݨا اول درجہ ڈیبیو 1875ء وچ کیتا۔ مرڈوک نے اپݨے کیریئر دا آغاز بطور وکٹ کیپر کیتا، لیکن ٹیسٹ دی سطح تے صرف ہک واری وکٹ کیپ کیتی، متبادل وچ جیک بلیکھم کوں ایں تے ترجیح ݙتی ڳئی۔ ہک بلے باز دے طور تے، مرڈوک نے ٹیسٹ کرکٹ وچ پہلی دگنی سنچری 1884ء وچ انگلینڈ دے خلاف 211 اتے آسٹریلوی مقامی کرکٹ وچ پہلی تگنی سنچری 1882ء وچ وکٹوریہ دے خلاف 321 اسکور کیتی۔ بعد دے سالاں وچ، او سسیکس (1893ء توں 1899ء وچ بطور کپتان اتے لندن کاؤنٹی 1900ء توں 1904ء کیتے کاؤنٹی کرکٹ کھیݙدے ہوئے، انگلینڈ وچ آباد تھی ڳیا۔ 1892ء وچ، اوں نے انگلینڈ دے نال جنوبی افریقہ دا دورہ کیتا اتے ہک ٹیسٹ میچ کھیݙیا، جئیں توں او ہک توں زیادہ بین الاقوامی ٹیماں دی نمائندگی کرݨ آلے کجھ کرکٹ کھݙاڑیاں وچوں ہک بݨ ڳیا۔ مرڈوک دا آخری اول درجہ میچ اگست 1904ء وچ 49 سال دی عمر وچ کھیݙیا ڳیا۔ ایندا شمار وی انہاں کجھ کرکٹ کھݙاڑیاں وچ تھیندا ہے جنہاں نے ݙو ممالک (آسٹریلیا اتے انگلینڈ) دی طرف توں کرکٹ میچاں وچ حصہ ڳھدا ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا کے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیوں کی فہرست
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم
* انگلستان کے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیوں کی فہرست
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم کے کپتانوں کی فہرست
* سسیکس کاؤنٹی کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست

## حوالہ جات
الزبتھ اسمتھ اسٹینلے، کاؤنٹیس آف ڈربی

الزبتھ اسمتھ-اسٹینلے، کاؤنٹیس آف ڈربی (ڄمݨ دی تاریخ: 26 جنوری 1753ء - وفات دی تاریخ: 14 مارچ 1797ء) ہک انگریز ہم مرتبہ ہن۔ 6 ویں ڈیوک آف ہیملٹن دی اہل سب توں وݙی دھی دے طور تے، اوں نے 1774ء وچ 12 ویں ارل آف ڈربی نال شادی کیتی جئیں توں 3 ٻال پیدا تھئے۔ لیڈی ڈربی معاشرے وچ مقبول ہئی اتے اوں نے لیڈیز کرکٹ میچ دا انعقاد کیتا۔ او ڈچس آف ڈیون شائر دے نال فیشن دی رہنما ہن۔ شادی دے 5 سال بعد لیڈی ڈربی نے تریجھے ڈیوک آف ڈورسیٹ دے نال ہک ٻہوں ہی عوامی معاملہ شروع کر ݙتا۔ او آخر کار اپݨے پئے توں الگ تھی ڳئی، جیندی وجہ توں ہک اسکینڈل پیدا تھیا اتے معاشرے توں اینکوں موثر جلاوطنی دا باعث بݨیا، خاص طور تے جݙݨ اے معلوم تھیا کہ او ڈیوک نال شادی نہ کریسی۔ لیڈی ڈربی بیرون ملک چلی ڳئی، صرف اوں ویلے واپس آئی جݙݨ انہاں دے پئے نے اداکارہ الزبتھ فارن دے نال اپݨے عوامی تعلقات کیتے شرمناک پریس دی توجہ مبذول کروائی، جئیں توں اوں نے 1797ء وچ لیڈی ڈربی دی موت دے فوراً بعد شادی کیتی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
وکٹوریہ بیکہم

وکٹوریہ کیرولین بیکہم (انگریزی: Victoria Caroline Beckham) ہک انگریز فیشن ڈیزائنر، گلوکارہ اتے ٹیلی ویژن دی شخصیت ہے۔ او 1990ء دی ݙہاکے وچ ٻالڑیاں دے گروپ اسپائس گرلز دی رکن دے طور تے مقبول تھئی، جیندے وچ اینکوں پوش اسپائس دا عرفی ناں ݙتا ڳیا ہئی۔ دنیا بھر وچ فروخت تھیوݨ آلے 100 ملین توں زیادہ ریکارڈ دے نال، اسپائس گرلز ہݨ تک دا سب توں زیادہ فروخت تھیوݨ آلا گروپ ہے۔ انہاں دا نعرہ "لڑکی دی طاقت" سب توں زیادہ ہالیویل نال وابستہ ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* اسپائس گرلز

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ماریہ ٹریسا، گرینڈ ڈچس آف لکسمبرگ

ماریہ ٹریسا میسٹرے و باتستا (ڄمݨ دی تاریخ: 22 مارچ 1956ء) گرینڈ ڈیوک ہنری دی ذال دے طور تے لگزمبرگ دی گرینڈ ڈچس ہن جنہاں نے 2000ء وچ تخت سنبھالا ہئی۔ ماریہ ٹریسا نے 4 فروری 1981ء کوں ہک سول تقریب وچ اتے 14 فروری 1981ء کوں مذہبی تقریب وچ لکسمبرگ دے شہزادہ ہنری نال شادی کیتی کیونکہ ویلنٹائن ڈے انہاں دی پسندیدہ تعطیل ہئی۔ ایں توں قبل گرینڈ ڈیوک دی رضامندی 7 نومبر 1980ء کوں ݙتی ڳئی ہئی۔ اینکوں کیوبا دے رہنما فیڈل کاسترو دی طرف توں شادی دے تحفے دے طور تے سرخ گلاب دا گلدستہ اتے ہک ڳنے دا تحفہ ملیا۔ ایں جوڑے دے 5 ٻال ہن: گیلاؤم، لگزمبرگ دے موروثی گرینڈ ڈیوک، لگزمبورگ دے پرنس فیلیکس، لگزبرگ دے پرنس لوئس، لگزمبرگ دی شہزادی الیگزینڈر اتے لگزمبرف دے پرنس سیبسٹین، او لگزمبرب شہر دے زچگی دے ہسپتال وچ پیدا تھئے ہن۔ 

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
الزبتھ کریون

الزبتھ کریون (ڄمݨ دی تاریخ: 17 دسمبر 1750ء - وفات دی تاریخ: 13 جنوری 1828ء) ہک مصنف اتے ڈراما نگار ہئی، جیہڑی شاید اپݨے سفرنامیاں کیتے مشہور ہئی۔

الزبتھ برکلے مے فیئر، لندن وچ پیدا تھئی، آگسٹس برکلے دی تریجھی اولاد، برکلے دے چوتھے ارل اتے انہاں دی ذال ، الزبتھ ڈریکس، ہنری ڈریکس اتے الزبتھ ارنل دی دھی ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* سفر نامہ

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
شہناز پہلوی

شہناز پہلوی (ڄمݨ دی تاریخ: 27 اکتوبر 1940ء) ایران دے شاہ محمد رضا پہلوی اتے انہاں دی پہلی ذال ، مصر دی شہزادی فوزیہ دی پہلی اولاد (تے کلہی دھی) ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:تہران دیاں شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:تہران دیاں ڄماندرو شخصیتاں
شہزادی کیرولین آف موناکو

موناکو دی شہزادی کیرولین لوئس مارگوریٹ (ڄمݨ دی تاریخ: 23 جنوری 1957ء) شہزادہ ارنسٹ اگست نال شادی دے ذریعے ہانوور دی شہزادی ہن۔ موناکو دے شہزادہ رینئیر III اتے گریس کیلی دی سب توں وݙی اولاد دے طور تے او موناکو دے شہزادہ البرٹ دوم اتے شہزادی سٹیفنی دی وݙی بھیݨ ہن۔ او موناکو دی موروثی شہزادی ہن اتے 1957ء وچ اپݨی ڄمݨ توںڳھن کے اگلے سال ایندے بھرا البرٹ دے ڄمݨ تک مونگیسک تخت دی متوقع وارث ہن اتے ول 2005ء وچ البرٹ دے الحاق توں ڳھن کے 2014ء وچ انہاں دے ڄاڑے ٻالاں، انہاں دی بھݨی گیبریلا اتے بھتریجے جیک دی ڄمݨ تک وارث ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
جیزبل

جیزبل (عبرانی: אִיזֶבֶל‎، جدید: Zīzével، تبریائی: Īīzeḇbel) صور دے ایتھوبال اول دی دھی اتے اسرائیل دے بادشاہ اخی اب دی ذال ، عبرانی بائبل دے بادشاہواں دی کتاب دے مطابق (1 کنگز 16:31)۔ عبرانی بائبل دے مطابق، جیزبل نے اپݨے شوہر دے نال مل کے، بعل اتے اشرا دی عبادت قومی سطح تے شروع کیتی۔ ایں دے علاوہ، او تشدد نال صاف دے نبی یاہو اسرائیل نال تعلق رکھݨ والے افراد دی ساکھ کوں نقصان پہنچاوݨ وچ ملوث ہئی جیہڑے عمریڈ خاندان نال تعلق رکھدے ہن۔ انہاں جرائم کیتے، عمریڈ خاندان تباہ تھیا، جیزبل خود دی طرف توں موت دا شکار تھئی۔
left|thumb
alt=Coloured illustration of a bearded prophet confronting a luxuriously dressed king and queen|thumb
alt= Engraving of Jezebel being thrown out of a window to waiting mounted troops and dogs|thumb|''جیزبل کی موت'' کی طرف سے گسٹاو ڈوری

## حوالہ جات

ونکی:شخصیتاں جِنّھاں دا وجود مشکوک ہِے
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:عہد ناواں قدیم وِچ زنانیاں
ونکی:عبرانی بائبل وِچ مذکور زنانیاں
میری این ڈزرائیلی

میری این ڈزرائیلی (ڄمݨ دے وقت اصل خاندانی ناں ایونز؛ ڄمݨ دی تاریخ: 11 نومبر 1792ء - وفات دی تاریخ: 15 دسمبر 1872ء) مملکت متحدہ دی ہک ہم مرتبہ اتے معاشرے دی شخصیت ہئی جیہڑی برطانوی سیاست دان بینجمن ڈزرائیلی دی ذال ہئی۔

بنجمن ڈزریلی یہودی نژاد وزیراعظم مملکت متحدہ ہئی۔ ابتدا وچ ناول لکھدا ہئی 1837ء وچ پارلیمنٹ دا رکن بݨیا۔ 1852ء وچ وزیر خزانہ اتے 1837ء وچ وزیر اعظم بݨیا۔ کجھ عرصے بعد ایندی پارٹی ہار ڳئی۔ لیکن نویں انتخابات وچ کامیاب تھی کے 1874ء توں 1880ء تک ول وزیر اعظم ریہا ایں دے عہد وزارت وچ مزدوراں دے بہبود کیتے کارخانیاں وچ نویں اصلاحات کیتیاں ڳئیاں۔

## ٻیا ݙیکھو

* بینجمن ڈزرائیلی

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
عظیم جاہ

عظیم جاہ (ڄمݨ دی تاریخ: 27 مئی 1802ء - وفات دی تاریخ: 14 جنوری 1874ء) نواب کرناٹک ہن جنہاں نے 1855ء توں 1874ء تک حکومت کیتی۔ او غلام محمد غوث خان دے چاچا اتے اعظم جاہ دے بھرا ہن۔ عظیم جاہ نے چینائی وچ امیر محل دی تعمیر شروع کروائی کیونکہ چیپاک محل 1859ء وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دی تحویل وچ چلا ڳیا ہئی۔ عظیم جاہ نے 71 سال دی عمر وچ 14 جنوری 1874ء کوں چینائی وچ وفات پاتی۔ اوں دے بعد انہاں دا پتر ظاہر الدولہ جانشین تھیا۔

## حوالہ جات

ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
نازک ادا قادین (زوجہ محمد ششم)

نازک ادا قادین (ڄمݨ دی تاریخ: 9 اکتوبر 1866ء - وفات دی تاریخ: 1947ء)، جینکوں آخری مہارانی وی آکھیا ویندا ہے، سلطنت عثمانیہ دے آخری سلطان، محمد ششم دی پہلی ذال اتے چیف ساتھی ہن۔ نازک ادا قادین دی سلطنت دے ہک خاندان وچ سخومی وچ ایمن پیدا تھئی ہئی۔ او شہزادہ حسن بی مارشن اتے فاطمہ ہوریکان حنیم اریدبا دی دھی ہن۔ او 1876ء وچ استنبول آئی، اتے 1885ء وچ شہزادہ محمد وحیدالدین نال شادی کیتی جینکوں بعد وچ محمد رابع آکھیا ویندا ہے۔ او ترائے دھیاں فینیرے سلطان، الویئے سلطان اتے صبیحہ سلطان دی ماء  ہن۔ 1918ء وچ محمد دے تخت تے فائز تھیوݨ دے بعد، اینکوں 'سینئر کدن' دا خطاب ݙتا ڳیا۔ محمد کوں 1922ء وچ معزول کر ݙتا ڳیا اتے 1924ء وچ جلاوطن کر ݙتا ڳیا۔ نازکیدا نے ایندا پیچھا کیتا اتے 1926ء وچ اپݨی موت تک اوندے نال رہی۔ اوں نے اپݨے آخری سال اپݨیاں ݙو دھیریں علویہ اتے صبیحہ دے نال گزاریے اتے 1947ء وچ قاہرہ وچ انتقال کر ڳئی۔

## حوالہ جات

ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ملکہ ایما آف ہوائی

یما کالانیکوماکا امانو کالیلیونالانی ناییہ روکے (ڄمݨ دی تاریخ: 2 جنوری 1836ء - وفات دی تاریخ: 25 اپریل 1885ء) 1856ء توں 1863ء وچ انہاں دی موت تک کنگ کمہماہ چہارم دی ذال دی حیثیت نال ہوائی دی ملکہ ہن۔ او بعد وچ تخت کیتے امیدوار ہن لیکن ایں دی بجائے بادشاہ کلاکاؤا منتخب تھیا۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
لیڈی جین گرے

thumb|لیڈی جین گرے دا قتل
لیڈی جین گرے (Lady Jane Grey) جینکوں نو ݙینہہ دی ملکہ وی آکھیا ویندا ہے ہک انگریزی معزز تریمت ہئی اتے جولائی 10 توں 19 جولائی 1553 تک انگلستان دی فی الحقیقت حکمران ہئی۔ اینکوں بعد وچ سزائے موت ݙے ݙتی ڳئی۔ او ہنری ہفتم دی پڑپوتی ہئی۔ لیڈی جین گرے نے بہترین انسانی تعلیم حاصل کیتی اتے ایں دی ساکھ اپݨے دور دی نوجوان خواتین وچ سب توں زیادہ تعلیم یافتہ تریمت دے طور تے ہئی۔ بعد از مرگ اینکوں نہ صرف ہک سیاسی شکار دے طور تے ڄاݨا ڳیا بلکہ ہک شہید دا رتبہ وی ݙتا ڳیا۔ لیڈی جین گرے اتے لارڈ گلڈ فورڈ ڈیڈلی ݙونہاں تے غداری دا الزام عائد کیتا ڳیا۔ ہک خصوصی کمیشن نے مقدمے دی سماعت 13 نومبر 1553 کوں کیتی۔ اتے حسب امید تمام مدعا علیہان کوں مجرم پایا ڳیا اتے سزائے موت سݨائی ڳئی۔ ملکہ جین گرے دی سزا اے ہئی کہ اینکوں ٹاور ہل تے زندہ جلا ݙتا ویسی یا سر قلم کر ݙتا ویسی جیویں وی ملکہ چاہے۔  

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
لارڈ لٹن

رابرٹ بلور لٹن، فرسٹ ارل آف لٹن المعروف لارڈ لٹن (انگریزی: Robert Bulwer-Lytton, 1st Earl of Lytton) (ڄمݨ دی تاریخ: 8 نومبر 1831ء - وفات دی تاریخ: 24 نومبر 1891ء) برطانوی سیاست دان، سفارت کار اتے شاعر ہن۔ انہاں نے 12 اپریل 1876ء توں 8 جون 1880ء تک ہندوستان دے وائسرائے اتے گورنر جنرل دی خدمات انجام ݙتیاں۔ اینکوں دے دور ملکہ وکٹوریہ نے قیصرہ ہند دا لقب اختیار کیتا۔ او مشہور انگریز شاعر اتے ناول نگار بلور لٹن دے پتر ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لندن دیاں ڄمان٘درو شخصیتاں
ٹیپو دا شیر

left|thumb|250x250px
ٹیپو سلطان دا شیر میکانی فن دا ہک 18 ویں صدی دا نمونہ ہے، جیہڑا میسور ریاست دے سابق حکمران ٹیپو سلطان دی ملکیت ہے۔ ایں وچ ہک شیر کوں ݙکھایا ڳیا ہے کہ او ہک یورپی فوجی - خاص طور تے ہک برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دا آبائی فوجی دے نال بے دردی نال ذبح کریندا پیا ہے۔ اے فی الحال لندن دے وکٹوریہ اتے البرٹ میوزیم وچ نمائش کیتے موجود ہے۔ ٹیپو دا شیر اصل وچ میسور دی بادشاہی وچ ٹیپو سلطان کیتے 1795 دے لگ بھگ بݨایا ڳیا ہئی۔ ٹیپو سلطان نے اپݨے جھنڈے تے، اپݨے فوجیاں دی وردیاں تے، ایندے ہتھیاراں تے شیراں دے نقشیاں تے اتے اپݨے محلات دی سجاوٹ تے شیر کوں مکمل طور تے اپݨے ریاستی نشان دے طور تے استعمال کیتا۔ جݙݨ کوئی ہتھیار اُتے تلے ویندا ہے تاں شیر وچ مختلف آلات استعمال تھیندے ہن۔ ہک بلور نے سپاہی دے ڳلے وچ ہک ٹیوب توں ہوا پھوک  ݙتی، جؤیں توں روݨ دی آواز آئی۔ ایویں لڳدا ہے کہ سپاہی درد وچ کراہیندا پیا ہے۔ ہینڈل توں بݨاوݨ آلے دے ذریعہ مکینیکل ربط وچ مصروف فوجی دا کھٻا ہتھ اُٹھدا ہے اتے وݙدا ہے۔ ایں توں ٹیوب دا لہجہ بدل ویندا ہے۔ شیر دے سر وچ ہک ٻیا آلہ ہوا کوں ݙو نالیاں وچ پھینک ݙیندا ہے، جئیں توں شیر دی دہاڑ دی طرح دی آواز آندی ہے۔ شیر دے پیٹ وچ ہک نکا  ہاتھی ݙند دا کی بورڈ لُکیا ہویا ہے۔ اپݨیاں چابیاں دٻاوݨ تے، ہوا عضو دے پائپاں دی ہک سیریز دے ذریعے ٻاہر نکلدی ہے۔ عضو دی پیتل دیاں چابیاں دے تجزیے توں معلوم تھیا ہے کہ او مقامی تیاری دے مالک ہن۔ ٹیپو سلطان دے راجیہ سبھا وچ فرانسیسی کاریگراں اتے انجینئراں دی موجودگی دی وجہ توں، ٻہوں سارے مورخین نے تجویز ݙتی ہے کہ ایں مشین دی تشکیل وچ وی فرانسیسیاں دی شراکت ہئی۔ ہو سڳدا ہے کہ سر ہیکٹر منرو دے پتر ہیو منرو دی موت توں متاثر تھیا ہووے، جئیں نے انگو میسور جنگ وچ ٹیپو سلطان کوں شکست ݙتی ہئی اتے اینکوں 22 دسمبر 1792 کوں ساگر جزیرے تے شیر نے مار ݙتا ہئی۔ ایں مشین کوں انگریزاں نے اوں وقت پکڑیا جݙݨ انہاں نے ٹیپو سلطان دے دار الحکومت سرینگپٹنم کوں چوتھی اینگلو میسور جنگ وچ پکڑ ڳھدا اتے 6 مئی 1799 کوں اینکوں ہلاک کر ݙتا۔
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
مدر شپٹن

روایت ہے کہ ارسولا ساؤتھیل (ارسولا ساؤتھِل، ارسولا سوتھتل یا ارسولا سونتھیل وی لکھیا ویندا ہے) المعروف مدر شپٹن ہک انگریز پیشین گو ہئی۔ اے جادوگرنی پندرہویں صدی عیسوی دے دوران انگلینڈ وچ رہندی ہئی۔ انگلینڈ وچ اے تریمت اپݨی غیب بینی اتے جادوگری دی صلاحیتاں دے حوالے نال کافی مشہور ہے۔ مدر شپٹن ہک انتہائی بد صورت تریمت ہئی جیندے بارے وچ مشہور ہے کہ او اپݨے جادوگر پیو اتے چڑیل ماء دے کہیں شیطانی عمل دا نتیجہ ہے۔ مدر شپٹن کوں انگلینڈ دے کجھ لوک فرانس دے مشہور مستقبل بین نوسٹرا ڈیمس دا ہم پلہ خیال کریندن کیونکہ ایں تریمت نے اسپین دے بحری بیڑے (آرمیڈا) دی کامیابی، لندن وچ پھیلݨ آلی پراسرار وبا اتے اسکاٹس دی ملکہ میری دی سزائے موت دی کامیاب پیشین گوئیاں کیتیاں۔ مدر شپٹن دا خوف ایں قدر زیادہ ہئی کہ لوک اینکوں پکڑݨ توں ڈردے اتے سزا ݙیوݨ توں کتراندے ہن ۔اے تریمت قدرتی موت مری۔ اینکوں مرݨ دے بعد جتھاں اینکوں دفنایا ڳیا او جاء اڄ تک انتہائی منحوس اتے ناپاک تصور کیتی ویندی ہے اے او غار جینکوں مدر شپٹن دا غار آکھیا ویندا ہے۔
thumb|200x200px|مدر شپٹن کا غار

## مزید دیکھیے

* ایلس کیٹیلر

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ولیم والرونڈ، پہلا بیرن والیرن

ولیم ہڈ والرونڈ، پہلا بیرن والیران (ڄمݨ دی تاریخ: 26 فروری 1849ء - وفات دی تاریخ: 17 مئی 1925ء) ہک برطانوی کنزرویٹو پارٹی دے سیاست دان ہن جیہڑے 1880ء توں 1906ء تک ہاؤس آف کامنز وچ ٻیٹھے ہن۔ انہاں دی پرورش پیریج تک تھئی۔ انہاں نے 1895ء توں 1902ء دے درمیان ٹریژری دے پارلیمانی سیکرٹری اتے 1902ء توں 1905ء دے درمیان ڈچی آف لنکاسٹر دے چانسلر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ والرونڈ دی بھیݨ میری کیرولین والرونڈ نے سب توں پہلے لیفٹیننٹ کرنل سر جارج کلے، تریجھا بی ٹی اتے ݙوجھا لیفٹیننٹ کرنل والٹر ہنری ہولبیچ نال شادی کیتی۔ ایندی ݙوجھی شادی توں ایندا پتر ولیم ہولبیچ ہئی جیہڑا اپݨے چاچے دی طرح فرسٹ کلاس کرکٹ کھیݙدا ہئی۔ لارڈ والیرن نے اپݨی پہلی ذال الزبتھ کیتھرین پٹ مین دے طور تے 1871ء وچ شادی کیتی۔ انہاں دے پتر ولیم والرونڈ اپݨے پیودی جاء تے ٹائیورٹن دے ارکان پارلیمنٹ بݨے لیکن پہلی جنگ عظیم وچ ایکشن وچ مارے ڳئے۔ اکتوبر 1911ء وچ الزبتھ دی موت دے بعد والیران نے 1913ء وچ ایف موریسن دی دھی ہیلین مارگریٹ نال ݙوجھی شادی کیتی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
بمبا مولر

مہارانی بمبا، لیڈی دلیپ سنگھ (ڄمݨ دی تاریخ: 6 جولائی 1848ء - وفات دی تاریخ: 18 ستمبر 1887ء)، ایچ ایچ مہاراجا دلیپ سنگھ دی مصری ذال ہن۔ عیسائی مشنریاں دے ذریعہ پرورش پاتی، اوں نے دلیپ سنگھ نال شادی کیتی اتے لاہور دے آخری مہاراجا دی ذال مہارانی بمبا بݨ ڳئی۔ ہک ناجائز ٻالڑی توں ایندی تبدیلی، جیہڑی ہک جرمن پیو اتے ایتھوپیا دی ماء  توں پیدا تھئی، قاہرہ دے مشن وچ رہوݨ آلی مہاراݨی توں "پرتھ شائر دے بلیک پرنس" دے نال عیش و عشرت دی زندگی گزارݨ آلی ایندا موازنہ "سنڈریلا" دی کہانی نال کیتا ڳیا ہے۔
thumb| نوجوان بمبا

## حوالہ جات

ونکی:قاہرہ دیاں شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
سوگندھا

سوگندھا (ڄمݨ دی تاریخ: 883 - وفات دی تاریخ: 914) 10ویں صدی دے دوران شمالی برصغیر وچ کشمیر دی حکمران ہئی۔ ایندی شادی کشمیر دے بادشاہ شنکر ورمن نال تھئی ہئی اتے او 885 عیسوی توں 902 عیسوی وچ سنکرا ورمن دی موت تک کشمیر دی نائبہ ملکہ ہئی، جݙݨ او اپݨے پتر گوپال ورمن کیتے نائبہ ملکہ بݨی ہئی، 904 تک جݙݨ تخت دے تمام جانشیناں دی موت تھی چکی ہئی۔ سری سوگندھا دیوا کوں کشمیر دی ملکہ قرار ݙتا ڳیا ہئی۔ اینکوں 906 وچ تانتریوں نے تخت توں ہٹا ݙتا اتے انہاں نے پارتھا کوں بادشاہ دے طور تے ٻلوایا۔ سوگندھا نے کشمیر دے تخت دا دعویٰ جاری رکھا اتے ہسک پورہ (موجودہ عشکور، بارہمولہ) وچ رہوݨ کیتے پچھوں ہٹ ڳئی۔ 914 وچ او پارتھا اتے تانتریوں دے خلاف جنگ وچ ڳئی، لیکن بعد وچ اینکوں نیسپلاکا وہارا ناں دی بدھ خانقاہ وچ قید کر ݙتا ڳیا اتے قتل کر ݙتا ڳیا۔ ا

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
کم کیمبل

ایوریل فیڈرا ڈگلس "کم" کیمبل (انگریزی: Avril Phaedra Douglas "Kim" Campbell) (ڄمݨ دی تاریخ: 10 مارچ 1947ء) کینیڈا دی ہک سیاست دان، سفارت کار، وکیل اتے مصنف ہن جنہاں نے 25 جون توں 4 نومبر 1993ء تک کینیڈا دی انویویں وزیر اعظم دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ کم کیمبل کینیڈا دی پہلی اتے ہݨ تک دی واحد تریمت وزیر اعظم ہن۔

حتمی پروگریسو کنزرویٹو (پی سی) وزیر اعظم بݨݨ توں پہلے، او کینیڈا دی تاریخ وچ وزیر انصاف دے طور تے کم کرݨ آلی پہلی تریمت اتے تنظیم معاہدہ شمالی اوقیانوس (نیٹو) دے رکن ریاست وچ وزیر دفاع بݨݨ آلی پہلی تریمت ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* منتخب شدہ اور مقرر کردہ خواتین سربراہ ریاست اور حکومت کی فہرست

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
صالحہ سلطان (دختر احمد ثالث)

صالحہ سلطان (عثمانی ترکی زبان: صالحہ سلطان؛ ڄمݨ دی تاریخ: 21 مارچ 1715ء - وفات دی تاریخ: 11 اکتوبر 1778ء) ہک عثمانی شہزادی ہئی، جیہڑی سلطان احمد ثالث اتے حاجی خانم سلطان دی دھی ہئی۔ او سلطان مصطفٰی ثالث اتے عبدالحمید اول دی سوتیلی بھیݨ ہئی۔  ا
thumb| ایوب سلطان مسجد غستان وچ صالحہ سلطان دا مقبرہ

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ماساکو

ملکہ ماساکو (انگریزی: Empress Masako) ماساکو (雅子؟، پیدائش اووادا ماساکو (小和田雅子، اووادا ماساکو؟)؛ ڄمݨ دی تاریخ: 9 دسمبر 1963ء) ملکہ جاپان (皇后، kōgō؟) شہنشاہ ناروہیتو دی شریک حیات دے طور تے جاپان دی ملکہ ہے، جیہڑی 2019ء وچ کرسنتھیمم دے تخت تے چڑھی ہئی۔ ماساکو، جیہڑی ہارورڈ یونیورسٹی اتے جامعہ اوکسفرڈ وچ تعلیم حاصل کر چکی ہئی، ہک سفارت کار دی حیثیت نال پہلے کیریئر دی حامل ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* شہنشاہ ناروہیتو

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
فلورنس نائٹنگیل

فلورنس نائٹنگیل انگریز سماجی مصلح، ماہر شماریات اتے جدید نرسنگ دی بانی ہن۔ فلورنس نائٹنگیل دی شہرت اوں وقت ٻہوں زیادہ تھی ڳئی ہئی جݙݨ او جنگ کریمیا وچ نرسیں دی تربیت کار اتے مہتمم دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں، جئیں وچ انہاں نے زخمی فوجیاں دی ݙیکھ بھال دا کم کیتا۔ انہاں نے تیمار داری دے پیشے کوں عزت دا مقام پہنچایا اتے وکٹوریائی دور دی یادگار علامات وچوں ہک بݨ ڳئی، خصوصاً "مشعل بردار خاتون" دے طور تے جیہڑی زخمی فوجیاں دے ارد گرد راتاں وچ ڳھمدی رہندی  ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:برطانوی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
سارہ ڈوڈنی

سارہ ڈوڈنی (انگریزی: Sarah Doudney) (ڄمݨ دی تاریخ: 15 جنوری 1841ء، پورٹسی، پورٹسماؤتھ، ہیمپشائر - وفات دی تاریخ: 8 دسمبر 1926ء، اوکسفرڈ) انگریزی افسانہ نگار اتے شاعرہ ہئی۔ او اپݨے ٻالاں دے ادب اتے اپݨے مذہبی نغمیاں کیتے مشہور ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* شاعرہ

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
باسل الاسد

باسل الاسد (عربی: باسل الأسد؛ ڄمݨ دی تاریخ: 23 مارچ 1962ء - وفات دی تاریخ: 21 جنوری 1994ء) شام دے فوجی افسر، انجینئر اتے سیاست دان ہن۔ او شام دے سابق صدر حافظ الاسد دے وݙے پتر اتے بشار الاسد دے وݙے بھرا ہن۔ باسل کوں انہاں دے پیو دی سیاسی جانشینی کیتے تیار کیتا ویندا ہئی، لیکن 1994ء وچ ہک کار حادثے وچ انہاں دی وفات تھی ڳئی۔

21 جنوری 1994ء کوں باسل الاسد دمشق دے قریب ہک کار حادثے وچ ہلاک تھی ڳئے۔ انہاں دی موت سوری سیاست کیتے ہک وݙا دھچکہ ثابت تھئی، کیونکہ او حافظ الاسد دے جانشین سمجھے ویندے ہن۔ انہاں دی وفات دے بعد، انہاں دے نکے بھرا بشار الاسد کوں سیاسی تربیت ݙتی ڳئی اتے بعد ازاں او سوریہ دے صدر بݨے۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:عسکری عہدہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
پال سمتھ (فیشن ڈیزائنر)

سر پال سمتھ (Sir Paul Smith) ہک برطانوی ڈیزائنر ہے جیندا کاروبار اتے ساکھ مرداں دے فیشن خصوصی طور تے سلائی تے مرکوز ہے۔ پاول سمتھ کوں 2000ء وچ ملکہ الزبتھ دوم نے نائٹ (knight) دے اعزاز نال نوازا۔ 1970ء وچ ہک دکان دے نال کمپنی دی بنیاد رکھݨ دے بعد موجودہ دور وچ ایندیاں دنیا بھر وچ 300 توں زائد دکاناں اتے سالانہ کاروبار 200 ملین برطانوی پاونڈ ہے۔

## ٻاہرلےلنک

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
اسٹرلنگ چکر

اسٹرلنگ چکر ہک حر حرکیاتی چکر ہے جیہڑا اسٹرلنگ آلات دی عمومی کلاس کوں بیان کریندا ہے۔ ایں وچ اصل اسٹرلنگ انجن شامل ہے جیہڑا 1816ء وچ رابرٹ سٹرلنگ نے اپݨے بھرا ، ہک انجینئر دی مدد نال ایجاد، تیار اتے پیٹنٹ کیتا ہئی۔

مثالی اوٹو اتے ڈیزل سائیکل مکمل طور تے قابل واپسی (reversible) نہیں ہن کیونکہ انہاں وچ ناقابل واپسی isochoric / isobaric حرارت دے اضافے اتے حرارت کوں مسترد کرݨ دے عمل دے دوران درجہ حرارت دے محدود فرق دے ذریعے حرارت دی منتقلی شامل ہوندی ہے۔ ناقابل واپسیت (irreversibility) انہاں چکراں دی حرارتی کارکردگی کوں درجہ حرارت دی ایں حد دے اندر کم کرݨ آلے کارنو انجن توںڳ ھٹ ݙکھیندی ہے۔ ہک ٻیا چکر جیندے  وچ آئسوتھرمل حرارت دے اضافے اتے حرارت کوں مسترد کرݨ دے عمل دی خصوصیات ہوندیاں ہن او سٹرلنگ چکر ہے، جیہڑا کارنو چکر دا ہک بدلا ہوا ورژن ہے جیندے وچ کارنو چکر وچ نمایاں تھیوݨ آلے ݙو آئسینٹروپک عمل کوں ݙو مستقل حجم دی تخلیق نو دے عمل نال بدل ݙتا ویندا ہے۔

اے چکر قابل واپسی ہے، مطلب اے ہے کہ اگر مکینیکل طاقت فراہم کیتی ونڄے، تاں اے حرارتی یا ٹھنڈا کرݨ کیتے اتے اتھاں تک کہ کرائیوجینک کولنگ کیتے حرارتی پمپ دے طور تے کم کر سڳدا ہے۔ چکر کوں گیسی کم کرݨ آلے سیال دے نال ہک بند تخلیق نو چکر (regenerative cycle) دے طور تے بیان کیتا ڳیا ہے۔ "بند چکر" دا مطلب اے ہے کہ کم کرݨ آلا سیال حر حرکیاتی نظام دے اندر مستقل طور تے موجود رہندا ہے۔ اے انجن ڈیوائس کوں بیرونی حرارتی انجن دے طور تے وی درجہ بندی کریندا ہے۔ "تخلیق نو" (regenerative) توں مراد اندرونی حرارتی تبادلہ گر دا استعمال ہے جینکوں ری جنریٹر آکھیا ویندا ہے جیہڑا آلے دی حرارتی کارکردگی کوں ودھیندا ہے۔

اے چکر ݙوجھے حرارتی چکراں دی طرح ہے جیندے وچ چار اہم عمل سکڑائو (compression)، حرارت دا اضافہ، توسیع اتے حرارت کوں ہٹاوݨ شامل ہن۔ تاہم، اے عمل صاف طور تے الگ نہیں ہن، بلکہ ٹرانزیشن اوورلیپ تھیندے ہن۔

اسٹرلنگ چکر ہک انتہائی ترقی یافتہ موضوع ہے جئیں  نے 190 سال توں زیادہ عرصے توں ٻہوں سارے ماہرین دے تجزیے توں انحراف کیتا ہے۔ ایں چکر کوں بیان کرݨ کیتے انتہائی جدید حر حرکیات دی ضرورت ہے۔ پروفیسر اسرائیل یوریلی لکھدے ہن: "...مختلف 'مثالی' چکر (جیویں شمٹ چکر) نہ تاں طبیعی طور تے قابل عمل ہن اتے نہ اسٹرلنگ چکر دے نمائندہ ہن"۔ 

ری جنریٹر دے تجزیاتی مسئلہ (اسٹرلنگ چکر وچ مرکزی حرارتی ایکسچینجر) کوں جیکب نے "انجینئرنگ وچ پیش آوݨ والے سب توں مشکل اتے پیش آمدہ مسائل وچوں ہک" دا درجہ ݙتا ہے۔

## حوالہ جات
بغاوت چنار

چَنّار لہلہ یا بغاوت چنار، جینکوں مارو مرکل سمارم وی آکھیا ویندا ہے، ایں توں مراد 1813ء توں 1859ء تک پنائیری نادر تریمتیں دی ریاست تراونکور وچ اپݨیاں چھاتیاں کوں لکاوݨ کیتے جسم دے اتلے حصے تے کپڑے پاوݨ دے حق کیتے لڑائی ہے۔ 19ویں صدی وچ تراونکور دے اندر، کہیں دے سینے کوں اُچے درجے دے لوکاں کیتے ننگا رکھݨ؛ مرداں اتے تریمتیں ݙونہاں دی طرف توں احترام دی علامت سمجھا ویندا ہئی۔ ایں طرح، نچلے درجے آلیاں ذاتاں، جیویں پنائیری نادر اتے ایزھاوا کوں اُچے درجے دے اراکین دی موجودگی وچ اپݨا سینہ ننگا کرݨا پوندا ہئی۔ درجہ بندی دی نایر ذات، جینکوں بدلے وچ اڄ وی اعلیٰ درجہ دے نمبودری برہمن دی موجودگی وچ ایویں کرݨا پوندا ہئی۔ برہمن، ہندو رسمی درجہ بندی دے نظام دے عروج تے ہن جینکوں ورن دے ناں نال ڄاݨا ویندا ہے، صرف ہک دیوتا دی موجودگی وچ اپݨا سینہ ننگا کریندے ہن۔

## حوالہ جات
رابرٹ فراسٹ

رابرٹ لی فراسٹ (ڄمݨ دی تاریخ: 26 مارچ 1874ء - وفات دی تاریخ: 29 جنوری 1963ء) ہک امریکی شاعر ہئی۔ انہاں دیاں تخلیقات امریکا وچ شائع تھیوݨ توں پہلے ابتدائی طور تے انگلینڈ وچ شائع تھئیاں ہن۔ دیہی زندگی دی اپݨی حقیقت پسندانہ عکاسی اتے امریکی بول چال دی زبان تے عبور کیتے ڄاݨے ویندے ہن۔ فراسٹ نے اکثر 20ویں صدی دے اوائل وچ نیو انگلینڈ وچ دیہی زندگی دے حقائق و واردات کوں اپݨی شاعری دا موضوع بݨایا، جنہاں دے توسط نال پیچیدہ سماجی اتے فلسفیانہ موضوعات دا انہاں نے جائزہ ڳھدا۔
right|thumb| رابرٹ فراسٹ، سرکا 1910
thumb
right|thumb|قبر دا کتبہ
thumb|قبر
right|thumb|249x249px| امریکی ڈاک ٹکٹ، 1974

### جیکیں متاثر تھئے

* رابرٹ گریوز
* روپرٹ بروک
* تھامس ہارڈی 
* ولیم بٹلر یٹس 
* جان کیٹس

### جیکوں متاثر کیتا

* رابرٹ فرانسس
* سیمس ہینی 
* رچرڈ ولبر 
* ایڈورڈ تھامس 
* جیمز رائٹ

thumb| سدرن نیو ہیمپشائر یونیورسٹی وچ رابرٹ فراسٹ ہال

## حوالہ جات

ونکی:انگریزی ٻولی دے مصنف
ونکی:امریکی مصنف
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویہویں صدی دے امریکی شاعر
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
اوناس

اونوس ہک فرعون ہئی، جیہڑا قدیم سلطنت دے دوران مصر دے پنجویں خاندان دا نواں اتے آخری حکمران ہئی۔ اوں نے 24 ویں صدی قبل مسیح دے وسط وچ 15 توں 30 سال (2345 ق م -2315 ق م) تک حکومت کیتی۔ جدکارع دے بعد آیا، جیہڑا شاید ایندا پیو ہئی۔
alt= A paved way of white limestone covered with a roof made of massive stone blocks resting on equally massive walls.|right|thumb|250x250px|اناس دے کاز وے دا ہک بحال شدہ حصہ
alt=A yellow spherical jar inscribed with a falcon wrapping around the circumference.|right|thumb|206x206px|اناس، لوور کا ایلابسٹر گلوبلر گلدان

## ٻیا ݙیکھو

* نفریرکارع کاکای
* زوسر

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ایلیسینڈرو وولٹا

ایلیسینڈرو گیسپی انٹونیو انسٹازیو وولٹا (اطالوی: Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta) (ڄمݨ دی تاریخ: 18 فروری 1745ء - وفات دی تاریخ: 5 مارچ 1827ء) اٹلی نال تعلق رکھݨ آلے مشہور کیمیا دان اتے ماہرِ طبیعیات ہن۔ وولٹیک پائل ناں دی برقی بیٹری دے موجد ہن جینکوں انہاں نے 1799ء وچ بݨایا اتے 1800ء وچ رائل سوسائٹی دے صدر کوں ہک خط دے ذریعے ایں ایجاد توں آگاہ کیتا۔ وولٹا نے ایں ایجاد دے ذریعے ثابت کر ݙتا کہ بجلی کیمیائی طریقیاں نال پیدا کیتی ونج سڳدی ہے۔ ایں طرح انہاں نے ایں قدیم نظریے کوں منسوخ کر ݙتا جیندے مطابق بجلی جانداراں دے ذریعے بݨدی ہے۔ وولٹا دی ایں اہم ایجاد نے سائنس دے میدان وچ نویں راستے کھول ݙتے اتے وݙی تعداد وچ ٻئے سائنسداناں نے تجربات شروع کر ݙتے جیندے نتیجے وچ الیکٹروکیمسٹری دا موضوع معرضِ وجود وچ آیا۔
thumb|بیٹری
جست:
none|جست
گندھک دا تیزاب:
none|گندھک کا تیزاب

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
الفریڈ اینجر

الفریڈ اینجر (ڄمݨ دی تاریخ: 9 فروری 1837ء - وفات دی تاریخ: 8 فروری 1904ء) انگریز سوانح نگار اتے نقاد ہئی۔

## تصانیف

* 1903ء: Crabbe
* 1905ء: Lectures and Essays
* 1908ء: Charles Lamb
* چارلس لیمب کے خطوط (انگریزی زبان کا مضمون)

میکانیکی

## ٻیا ݙیکھو

* لندن گزٹ: 13 جولائی 1894ء
* لندن گزٹ: 29 جولائی 1895ء 
* لندن گزٹ: 3 مارچ 1896ء 
* https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclopædia_Britannica/Ainger,_Alfred

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لندن دیاں ڄمان٘درو شخصیتاں
ایما رابرٹس (مصنف)

ایما رابرٹس (ڄمݨ دی تاریخ: 27 مارچ 1791ء - وفات دی تاریخ: 17 ستمبر 1840ء)، جینکوں اکثر مس ایما رابرٹس وی آکھیا ویندا ہے، ہک انگریز ٹریول تریمت مصنف اتے شاعرہ ہن جیہڑی بھارت دے بارے وچ اپݨیاں یادداشتاں کیتے مشہور ہن۔ اپݨے ویلے وچ، اینکوں چنڳی طرح سمجھا ویندا ہئی اتے ولیم جارڈن نے اینکوں "بیلس لیٹرس دی ہک ٻہوں کامیاب کاشتکار" سمجھیا۔

## حوالہ جات

ونکی:کلکتہ دے مصنف
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
جان لیونارڈ کلاؤڈسلے تھامسن

جان لیونارڈ کلاؤڈسلے-تھامسن (ڄمݨ دی تاریخ: 23 مئی 1921ء - وفات دی تاریخ: 4 اکتوبر 2013ء) DSC CBiol FSB FRES FZS ہک برطانوی فطرت پسند (طبیعی تاریخ نگار) ہئی جیہڑا صحرائی حیاتیات دے کماں دی وجہ توں مشہور ہئی۔ او ݙوجھی جنگ عظیم دے دوران ٹینک کمانڈر ہئی۔ 

## کارہائے نمایاں

** *Land Invertebrates* (1961)
** *The water and temperature relations of woodlice* (1977)
** *Nightwatch: The Natural World from Dusk to Dawn* (1984)
** *Evolution and Adaptation of Terrestrial Arthropods* (1988)
** *Ecophysiology of Desert Arthropods and Reptiles* (1991)
** *Biotic Interactions in Arid Lands* (1996)
** *Ecology* (1999)
** *The Diversity of Amphibians and Reptiles: An Introduction* (1999)
** *Ecology and Behaviour of Mesozoic Reptiles* (2005)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
قسطنطین ششم

قسطنطین ششم (انگریزی: Constantine VI) (یونانی: Κωνσταντῖνος; (لاطینی: Constantinus)‏، ڄمݨ دی تاریخ: 14 جنوری 771 – وفات دی تاریخ: قبل 805)، کݙہیں کݙہیں اندھا وی آکھیا ویندا ہے، 780ء توں 797ء تک بازنطینی شہنشاہ ریہا۔

شہنشاہ لیو چہارم خازار دا کلہا ٻال، قسطنطین ششم کوں 776ء وچ پنج سال دی عمر وچ ایندے نال شریک شہنشاہ نامزد کیتا ڳیا اتے 780ء وچ ایندی جاء تے نو سال دی عمر وچ واحد شہنشاہ مقرر تھیا۔

ایندی ماء ایتھنز دی آئرین نے 790ء تک ریجنٹ دے طور تے ایں تے کنٹرول دا استعمال کیتا، ایندی مدد ایندے وزیر اعلی اسٹوراکیوس نے کیتی۔

جݙݨ قسطنطین ششم پختگی کوں پہنچ ڳیا تاں ریجنسی ختم تھی ڳئی، لیکن آئرین نے حکومت وچ ہک فعال شریک رہݨ دی کوشش کیتی۔ واحد حکمرانی دے ہک مختصر وقفے دے بعد قسطنطین نے 792ء وچ اپݨی ماء کوں ملکہ دا ناں ݙتا اتے اینکوں اپݨا سرکاری ساتھی بݨایا۔

## ٻیا ݙیکھو

* ایساوری شاہی سلسلہ کے تحت بازنطینی سلطنت

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
لیلا سیٹھ

لیلا سیٹھ (ڄمݨ دی تاریخ: 20 اکتوبر 1930ء - وفات دی تاریخ: 5 مئی 2017ء) ہک بھارتی جج ہن جنہاں نے دہلی ہائی کورٹ وچ پہلی تریمت جج دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں اتے 5 اگست 1991ء کوں ریاستی ہائی کورٹ، ہماچل پردیش ہائی کورٹ دی چیف جسٹس بݨݨ آلی پہلی تریمت بݨ ڳئی۔ او پہلی تریمت وی ہن جنہاں کوں سپریم کورٹ آف انڈیا دی طرف توں سینئر وکیل دے طور تے نامزد کیتا ڳیا ہئی۔ او کئی انکوائری کمیشناں تے ٻیٹھیاں، جنہاں وچوں ہک 'بسکٹ بیرن' راجن پلئی دی موت دا مقدمہ وی شامل ہئی اتے او جسٹس ورما کمیٹی دے ترائے رکنی بنچ دا وی حصہ ہن جیہڑی 2012ء دہلی وچ اجتماعی جنسی زیادتی دا واقعہ دے بعد بھارت دے عصمت دری دے قوانین کوں نظر انداز کرݨ کیتے قائم کیتی ڳئی ہئی۔ او 1997ء توں 2000ء تک بھارت دے 15 ویں لا کمیشن دی رکن ہن اتے ہندو جانشینی ایکٹ وچ ترامیم دی ذمہ دار ہن جئیں نے مشترکہ خاندانی جائداد وچ دھیریں کوں مساوی حقوق ݙتے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
رابرٹ انڈریو ملکین

رابرٹ انڈریو ملکین ریاستہائے متحدہ امریکا دے ہک طبیعیات دان ہن، جنہاں کوں 1923ء وچ، برقیے تے بنیادی بار دی پیمائش اتے ضیا برقی اثر دی دریافت تے نوبل انعام برائے طبیعیات ݙتا ڳیا ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* میلیکین کا برقی بار جاننے کا تجربہ
* نوبل انعام برائے طبیعیات

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جامعہ کولمبیا دے فضلا
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ندیم رضا

thumb
ندیم رضا پاکستان آرمی دے فور سٹار جنرل ہن۔ انہاں ایں وقت بطور 17ویں چیئرمین مشترکہ رؤسائے عملہ کمیٹی خدمات سر انجام ݙیندے پئے ہو۔  چیف آف آرمی سٹاف دے بعد چیئرمین جوائنٹ چیفس آف سٹاف کمیٹی اہم ترین عہدہ ہے۔ ایں توں پہلے انہاں جی ایچ کیو راولپنڈی وچ چیف آف جنرل سٹاف دے عہدے تے فائز رہ چکے ہو۔ انہاں عسکری خدمات دی بنا تے صدر مملکت عارف علوی نے انہاں کوں ہلال امتیاز ملٹری عطا کیتا ڳیا ۔

## حوالہ جات

ونکی:ہلال امتیاز گِھنّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:پاکستانی علما
ونکی:پاکستانی جرنیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:عسکری عہدہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ہالینا کزمینکو

آگافیہ "ہالینا" اینڈریونا کزمینکو (ڄمݨ دی تاریخ: 1897ء - وفات دی تاریخ: 1978ء) ہک یوکرائنی تریمت استاد اتے انتشار پسند انقلابی ہئی جیہڑی ہک آزادی پسند کمیونسٹ معاشرے دے قیام کیتے ہک عوامی تحریک ہئی۔ کزمینکو نے تحریک دی تعلیمی سرگرمیاں دی سربراہی کیتی، یوکرینائزیشن کوں فروغ ݙتا اتے زنانیاں دے حقوق کیتے ہک واضح وکیل دے طور تے کم کیتا۔ اپݨے پئے انتشار پسند فوجی رہنما نیسٹر ماخنو دے نال، 1921ء وچ او یوکرین وچ سیاسی جبر توں جلاوطنی وچ بھڄ ڳئی۔ پولینڈ وچ تخریبی سرگرمیاں کیتے قید دے دوران، اوں نے اپݨی دھی ایلینا میخنینکو کوں جنم ݙتا، جینکوں او اپݨے نال پیرس ڳھن آئی ہئی۔ ایندے پئے دی موت دے بعد ݙوجھی جنگ عظیم دے آغاز نے اینکوں جبری مشقت کیتے جلاوطن کیتا، پہلے نازیاں اتے ول سوویت یونین دے ذریعے۔ رہائی دے بعد اوں نے اپݨے آخری ایام اپݨی دھی دے نال قازق ایس ایس آر وچ گزاریے۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
لکھانی

لکھانی، پنجاب (انگریزی: Lakhani, Punjab) پاکستان دا ہک رہائشی علاقہ ہے جیہڑا پنجاب، پاکستان وچ واقع ہے

## تفصیلات
لکھانی، پنجاب دی مجموعی آبادی 181 میٹر سطح دریا توں بلندی تے واقع ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان
* فہرست پاکستان کے شہر

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
الیگزینڈر رابینووچ

الیگزینڈر رابینووچ (ڄمݨ 1934) بالشویک انقلاب دی تاریخ دا ڄاݨ وند

الیگزینڈر رابینووچ روسی انقلاب دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی 1917 دے روسی انقلاب دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

رابینووچ 1934 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے 1917 دے انقلاب دے سیاسی اتے سماجی پہلوآں ، بالشویک پارٹی دے کردار اتے انقلاب دے دوران عوامی جذبات تے مرکوز ہے ۔ انہاں دی کتاب "بالشویک اقتدار وچ آندے پئے ہن" (The Bolsheviks Come to Power) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو روسی انقلاب ہک ڳنجھل واقعہ ہئی ، جیندے وچ کئی عوامل کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو بالشویک پارٹی عوامی جذبات کوں سمجھݨ اتے انہاں کوں اپݨے حق وچ استعمال کرݨ وچ کامیابی حاصل کیتی ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو روسی انقلاب دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سیاسی اتے سماجی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو روسی انقلاب اڄ وی روسی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

الیگزینڈر رابینووچ دی تحقیق روسی انقلاب دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دے روس دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں روسی انقلاب دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
مخدومہ جہاں

ملکہ مخدومہ جہاں (وفات: 1476ء) بہمنی سلطنت دی ملکہ اتے سلطان علاؤ الدین ہمایوں شاہ دی زوجہ ہئی۔ ملکہ مخدومہ جہاں دے متعلق ابتدائی حالات دی تفاصیل اتے بہمنی سلطنت وچ شمولیت دا کجھ علم نی تھی سڳیا۔ مخدومہ جہاں بہمنی سلطنت دے یارہویں حکمران ہمایوں شاہ دی ذال ہئی۔ او وݙی زِیرک، معاملہ فہم، بیدار مغز اتے مدبر تریمت ہئی۔ ہمایوں شاہ 4 ستمبر 1461ء کوں انتقال کر ڳیا تاں ایندا پتر نظام شاہ کمسن ہئی لیکن اینکوں ایندے پیو ہمایوں شاہ نے اپݨا ولی عہد قرار ݙیندے ہوئے تاج و تخت دا وارث قرار ݙتا ہئی اتے اُمرائے دربار کوں وصیت کیتی ہئی کہ تمام اُمورِ سلطنت نظام شاہ دی ماء ملکہ مخدومہ جہاں دے مشورے نال چلائے ونجݨ۔ مخدومہ جہاں نے خواجہ محمود گاواں اتے ݙوجھے اُمرا دی مدد نال کاروبارِ سلطنت نہایت خوش اسلوبی نال جاری رکھا۔ آکھیا ویندا ہے کہ مخدومہ جہاں نے اپݨے سرکردہ اُمراء تے مشتمل ہک ’’مجلس مدارالمہام‘‘ بݨا رکھی ہئی جیں وچ خواجہہ محمود گاواں سمیت خواجہ جہاں ترک سب توں اہم حیثیت دے مالک ہن اتے ملکہ ایندے مشوریاں کوں خاص اہمیت ݙتا کریندی ہئی۔ ایندی مدد نال ملکہ نے تمام اندرونی اتے بیرونی خطریاں تے قابو پاتے رکھیا۔

## ٻیا ݙیکھو

* بہمنی سلطنت
* ہمایوں شاہ
* محمود گاواں

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
جمادات

جمادات (Jamadat) جماد دی جمع ہے، ایندا مطلب ہے او چیزاں جنہاں وچ روح نہیں ہوندی اتے ایں وچوں اکثر دا مطلب پتھراں اتے معدنیات توں ہوندا ہے۔

**عالم جمادات**

عالم جمادات توں عموماً مراد پہاڑ اتے ٻیاں معدنیات جیویں چاندی، سونا، ہیرا، بلور وغیرہ ڳھدا ویندا ہے۔ جمادات او ہن جیہڑے قدرتی ترکیب نال مرکب ہن۔ جمادات وچ وی حیوانات و نباتات آلا قانون فطرت کم کریندا پیا ہے۔

**جمادات دی حقیقت**

جمادات دے مقابل حیوانات و نباتات ہن، انہاں وچ پاتی ونڄݨ آلی تمام حرکات اتے نشو و نما دیاں خصوصیات جیویں تغذیہ، نشو و نما اتے تناسل وغیرہ جیہڑے انسان و حیوان ݙونہاں وچ ہن جمادات وچ کوئنی ہن۔ جمادات جنہاں تے موت و جمود دی حالت طاری ہے، او حیات دی حقیقت و مزاج توں بالکل مختلف ہن۔

**جمادات دا حکم**

جمادات سب پاک اتے حلال ہن الا اے کہ مضر ہووے یا نشہ ڳھن آوݨ آلا ہووے۔ قاعدہ اے ہے کہ جیہڑیاں سبزیاں یا دانہ صحت کوں مضر ہوون او حرام ہن، جیہڑے مضر نہ ہوون او حلال ہن حتیٰ کہ سنکھیا وی مار کے کھادا ونڄے  تاں حلال ہے۔

## حوالہ جات
ورنر ران

ورنر ران (1939–2022) جرمن بحریہ دی تاریخ دا ڄاݨ 

ورنر ران جرمن بحریہ دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی جرمن بحریہ دی ترقی ، جنگاں اتے اتھوں دے اثرات دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے جرمن بحریہ دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

ران 1939 وچ ڄمے اتے 2022 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے ݙوجھی عالمی جنگ وچ جرمن بحریہ دے کردار ، اتھوں دی آبدوز جنگ اتے بحری حکمت عملی تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دیاں کتاباں ایں ڳالھ تے زور ݙیندیاں ہن جو جرمن بحریہ ݙوجھی عالمی جنگ وچ ہک اہم قوت ہئی ، جیندے اثرات جنگ دے دوران ٻہوں وݙے ہن ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو جرمن آبدوز جنگ اتحادی بحری جہازاں کوں ٻہوں نقصان پچایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو جرمن بحریہ دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دی حکمت عملی اتے تکنیکی ترقی کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو جرمن بحریہ دی تاریخ اڄ وی بحری جنگ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

ورنر ران دی تحقیق جرمن بحریہ دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے جرمن بحریہ دی جنگی حکمت عملی اتے اتھوں دے اثرات دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں جرمن بحریہ دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
جیک این ریکوو

جیک این ریکوو (ڄمݨ 1947) امریکی آئین دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جیک این ریکوو امریکی آئین اتے ابتدائی امریکی سیاست دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی امریکی آئین دی تشکیل ، اتھوں دی ابتدائی سیاست اتے اتھوں دے اثرات دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے امریکی آئین اتے ابتدائی سیاست دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

ریکوو 1947 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے امریکی آئین دی تشکیل ، اتھوں دے بانیان ملت دے نظریات اتے ابتدائی امریکی سیاست وچ سیاسی جماعتاں دے ارتقاء تے مرکوز ہے ۔ انہاں دی کتاب "اصل معنی : امریکی آئین دی تشکیل اتے بحث" (Original Meanings : Politics and Ideas in the Making of the Constitution) اوں دور دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو امریکی آئین ہک ڳنجھل دستاویز ہے ، جیندے تشکیل وچ کئی عوامل کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو بانیان ملت دے نظریات امریکی سیاسی نظام تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو امریکی آئین اتے ابتدائی سیاست کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے فکری اتے سیاسی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو امریکی آئین اتے ابتدائی سیاست اڄ وی امریکی سیاسی نظام دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

جیک این ریکوو دی تحقیق امریکی آئین اتے ابتدائی سیاست دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دے امریکہ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں امریکی آئین اتے ابتدائی سیاست دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
شربو راستودر

شربو راستودر (ڄمݨ 1956) مونٹی نیگرین دی تاریخ دا ڄاݨ وند

شربو راستودر مونٹی نیگرو دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی مونٹی نیگرو دی سیاسی ، سماجی اتے ثقافتی تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے مونٹی نیگرو دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

راستودر 1956 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے مونٹی نیگرو دی قومی سنڄاݨ ، یوگوسلاویہ وچ مونٹی نیگرو دا کردار اتے مونٹی نیگرو دی آزادی دی جدوجہد تے مرکوز ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں ایں ڳالھ تے زور ݙیندیاں ہن جو مونٹی نیگرو دی تاریخ اتھوں دی قومی سنڄاݨ اتے آزادی دی جدوجہد نال گہری طرحاں جڑی ہوئی ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو یوگوسلاویہ وچ مونٹی نیگرو دا کردار اتھوں دی سیاسی اتے سماجی تاریخ دا ہک اہم حصہ ہئی ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو مونٹی نیگرو دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دی قومی سنڄاݨ اتے آزادی دی جدوجہد کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو مونٹی نیگرو دی تاریخ اڄ وی ایں ملک دی سنڄاݨ کوں سمجھݨ کیتے اہم ہے ۔ 

شربو راستودر دی تحقیق مونٹی نیگرو دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے مونٹی نیگرو دی سیاسی اتے سماجی ارتقاء دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں مونٹی نیگرو دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
جارج راوک

جارج راوک (1929–1990) امریکی تاریخ دا ڄاݨ وند

جارج راوک امریکی تاریخ ، خاص طور تے غلامی دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی امریکی غلامی دی سماجی اتے ثقافتی تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے امریکی غلامی دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

راوک 1929 وچ ڄمے اتے 1990 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے غلاماں دی زندگی ، انہاں دی ثقافت اتے انہاں دی مزاحمت تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "غلامی توں غلامی" (From Sundown to Sunup) غلاماں دی زندگی دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو غلام صرف مظلوم نئیں ہن ، بھل انہاں دی اپݨی ثقافت اتے مزاحمت دی تاریخ وی ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو غلامی امریکی سماج اتے ثقافت تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو امریکی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے غلامی دی تاریخ کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو غلامی دی تاریخ اڄ وی امریکی سماج وچ نسلی تعلقات کوں سمجھݨ کیتے اہم ہے ۔ 

جارج راوک دی تحقیق امریکی غلامی دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے غلاماں دی زندگی اتے ثقافت دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں امریکی غلامی دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
مارکس ریڈیکر

مارکس ریڈیکر (ڄمݨ 1951) بحری قزاقی دی تاریخ دا ڄاݨ وند

مارکس ریڈیکر بحری قزاقی اتے مڈل پیسج دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی بحری قزاقی ، غلاماں دی تجارت اتے اتھوں دے سماجی اثرات دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

ریڈیکر 1951 وچ ڄمے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے بحری قزاقاں دی زندگی ، غلاماں دی تجارت دے دوران مڈل پیسج دے حالات اتے اتھوں دے سماجی اتے سیاسی اثرات تے مرکوز ہے ۔ انہاں دی کتاب "غلاماں دا جہاز" (The Slave Ship) مڈل پیسج دے دوران غلاماں دی زندگی دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو بحری قزاقی اتے غلاماں دی تجارت عالمی تاریخ دا ہک اہم حصہ ہے ، جیندے اثرات اڄ وی محسوس کیتے ویندے ہن ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو مڈل پیسج دے دوران غلاماں دی زندگی انتہائی تکلیف دہ ہئی ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو بحری قزاقی اتے غلاماں دی تجارت دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دے سماجی اتے سیاسی عوامل کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو غلاماں دی تجارت دی تاریخ اڄ وی نسلی تعلقات اتے انسانی حقوق دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

مارکس ریڈیکر دی تحقیق بحری قزاقی اتے مڈل پیسج دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں اوں دور دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
رینے ریمون

رینے ریمون (1918–2007) فرانسیسی سیاست دا تاریخ دان

رینے ریمون فرانسیسی سیاست دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں اپݨی زندگی فرانسیسی سیاسی تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے فرانسیسی سیاست دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ 

ریمون 1918 وچ ڄمے اتے 2007 وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے فرانسیسی سیاسی جماعتاں دی تاریخ ، اتھوں دے سیاسی نظریات اتے فرانسیسی سیاست دے ارتقاء تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دی کتاب "سیاسی حق فرانس وچ : 1815 توں اڄ تئیں" فرانسیسی سیاسی جماعتاں دی تاریخ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو فرانسیسی سیاست ڳنجھل ہے اتے اتھوں دی سیاسی جماعتاں دی تاریخ فرانس دی تاریخ دا ہک اہم حصہ ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو فرانسیسی سیاسی نظریات فرانسیسی سیاست تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو فرانسیسی سیاست کوں سمجھݨ کیتے اتھوں دی سیاسی جماعتاں اتے نظریات کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو فرانسیسی سیاست اڄ وی فرانسیسی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ 

رینے ریمون دی تحقیق فرانسیسی سیاست دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے فرانسیسی سیاسی تاریخ دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں فرانسیسی سیاست دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
قاسم برید اول

1492ء وچ قاسم برید اول نے سلطنت بیدر دی بنیاد رکھی۔ قاسم برید اصلاً ترکی غلام ہئی۔ او پہلے پہل بہمنی سلطان محمد شاہ سوم دے دربار نال منسلک تھیا اتے سرنوبت (سپہ سالار) دے عہدے توں سرفراز کیتا ڳیا۔ لیکن کجھ عرصے بعد اینکوں بہمنی سلطنت دا میر جملہ (وزیر اعظم) بݨا ݙتا ڳیا۔ محمود شاہ بہمنی (حکومت: 1482ء تا 1518ء) دے عہد حکومت وچ قاسم برید دا ستارہ اقبال انتہائی عروج تے ہئی اتے او عملاً بہمنی سلطنت دے سیاہ سفید دے مالک بݨ ڳئے ہن۔ 1504ء وچ انہاں دی وفات دے بعد انہاں دے فرزند امیر برید اول میر جملہ دے منصب تے فائز تھئے اتے عملاً بہمنی سلطنت دے مختار کل بݨے رہے۔