رابرٹ گربس

### رابرٹ گربس
رابرٹ ہاورڈ گربس (27 فروری ، 1942 – 19 دسمبر ، 2021) ہک امریکی کیمیاء دان ہا تے پاساڈینا ، کیلیفورنیا اچ کیلیفورنیا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی اچ وکٹر تے الزبتھ اٹکنز پروفیسر آف کیمسٹری ہا ۔ او اولیفن میٹاتھسس تے اپݨے کم کیتے 2005 دے کیمسٹری دے نوبل انعام دا شریک وصول کنندہ ہا ۔ 

گربس کوں 2015 اچ نیشنل اکیڈمی آف انجینئرنگ دا ممبر منتخب کیتا ڳیا جئیں کائٹالسٹک اچ ترقی کیتی اے جئیں تجارتی مصنوعات کوں قابل بݨایا ہے ۔ 

او مٹیریا دا شریک بانی ہا ، جیڑھا کائٹالسٹک تیار کرݨ کیتے ہک یونیورسٹی سپن آف سٹارٹ اپ ہا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
گربس 27 فروری ، 1942 کوں مارشل کاؤنٹی ، کینٹکی دے ہک فارم اچ پیدا تھیا ہا ، پوسم ٹراٹ تے کیلورٹ سٹی دے درمیان اچ ۔ ایندے ماپے ہاورڈ تے فے (ایٹ ووڈ) گربس ہن ۔ فے ہک سکول ٹیچر ہائی ۔ ݙوجھی عالمی جنگ اچ خدمات انجام ݙیوݨ دے بعد ، خاندان پیڈوکاہ ، کینٹکی منتقل تھی ڳیا ، جتھاں ہاورڈ ڈیزل میکینک دے طور تے تربیت حاصل کیتی ، تے رابرٹ پیڈوکاہ تلگھمن ہائی سکول اچ تعلیم حاصل کیتی ۔ 

یونیورسٹی آف فلوریڈا اچ ، گربس دا شروع اچ زرعی کیمسٹری دا مطالعہ کرݨ دا ارادہ ہا ۔ تاہم ، اینکوں پروفیسر میرل اے بٹیستے قائل کیتا کہ او نامیاتی کیمسٹری اچ تبدیل تھی ونڄے ۔ بٹیستے نال کم کریندے ہوئے ، او ایں ڳال اچ دلچسپی رکھدا ہا کہ کیمیائی رد عمل کیویں تھیندن ۔ انہاں 1963 اچ بی ایس تے 1965 اچ یونیورسٹی آف فلوریڈا توں ایم ایس حاصل کیتی ۔ 

ایندے بعد ، گربس کولمبیا یونیورسٹی ڳیا ، جتھاں انہاں رونالڈ بریسلو دے نال آرگینو میٹالک مرکبات تے کم کیتا جیندے اچ کاربن-دھات دے بانڈ شامل ہن ۔ گربس 1968 اچ پی ایچ ڈی حاصل کیتی ۔ 

### کیریئر
گربس 1968–1969 دے دوران سٹینفورڈ یونیورسٹی اچ جیمز کولمین دے نال بطور نیشنل انسٹی ٹیوٹس آف ہیلتھ فیلو کم کیتا ۔ کولمین دے نال ، انہاں آرگینو میٹالک کیمسٹری اچ کاتالٹک عمل دا منظم طریقے نال مطالعہ کرݨ شروع کیتا ، جیڑھا اوں ویلھے تحقیق دا ہک نسبتاً نواں شعبہ ہا ۔ 

1969 اچ ، گربس کوں مشی گن سٹیٹ یونیورسٹی دی فیکلٹی اچ مقرر کیتا ڳیا ، جتھاں انہاں اولیفن میٹاتھسس تے اپݨا کم شروع کیتا ۔ ہیرالڈ ہارٹ ، گیراسموس جے کارابٹسوس ، جین لیگوف ، ڈون فارنم ، بل ریوش تے پیٹ ویگنر ایم ایس یو اچ ایندے ابتدائی سرپرست دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ گربس 1969 توں 1973 تک اسسٹنٹ پروفیسر ہا ، تے 1973 توں 1978 تک ایسوسی ایٹ پروفیسر ہا ۔ انہاں 1974–1976 کیتے سلوان فیلوشپ حاصل کیتی ۔ 1975 اچ ، او الیگزینڈر وان ہمبولڈٹ فاؤنڈیشن توں فیلوشپ تے جرمنی دے ملہیم اچ میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ فار کول ریسرچ ڳیا ۔ 

1978 اچ ، گربس کیلیفورنیا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی اچ کیمسٹری دے پروفیسر دے طور تے منتقل تھیا ۔ 1990 توں او کیمسٹری دا وکٹر تے الزبتھ اٹکنز پروفیسر بݨ ڳیا ۔ 

2021 توں ، گوگل سکالر دے مطابق گربس دا ایچ-انڈیکس 160 اے تے سکوپس دے مطابق 137 ہے ۔ 

### تجارتی سرگرمیاں
پہلی تے ݙوجھی نسل دے گربس کائٹالسٹک ݙوہیں مٹیریا توں تجارتی طور تے دستیاب ہن ، جیڑھا ہک سٹارٹ اپ کمپنی اے جیڑھا گربس 1998 اچ پاساڈینا ، کیلیفورنیا اچ مائک جیارڈیلو دے نال مل تے قائم کیتا ہا ۔ مٹیریا ٻہوں سارے ڄاتے ہوئے اولیفن کائٹالسٹک تیار کرݨ دے خصوصی حقوق حاصل کرݨ دے قابل رہی ہے ۔ جیارڈیلو دے تحت ، مٹیریا سگما-الڈرچ دے کیمیکلز کیٹلاگ دے ذریعے اپݨے کائٹالسٹک ویچݨ دے قابل ہا ۔ سگما-الڈرچ انہاں دا خصوصی عالمی فراہم کنندہ بݨ ڳیا ۔ 2008 اچ ، مٹیریا کارگل دے نال شراکت داری کیتی تاں جو ایلیوینس رینیو ایبل سائنسز بݨایا ونڄے تاں جو قابل تجدید تیل توں خصوصی کیمیکل تیار کیتے ونڄن ، جیندے اچ بائیو فیول وی شامل ہن ۔ 2017 اچ ، مٹیریا اپݨا کائٹالسٹک کاروبار یومیکور کوں ویچ ݙتا ۔ 2021 اچ ، مٹیریا کوں ایکسون موبل حاصل کر گھدا ۔ 

گربس ریلائنس انڈسٹریز لمیٹڈ ، انڈیا ولوں بݨائی ڳئی ریلائنس انوویشن کونسل دا ممبر ہا ۔ 

گربس یو ایس اے سائنس اینڈ انجینئرنگ فیسٹیول دے مشاورتی بورڈ دا ممبر ہا ۔ 

### سائنسی پرکھ پرچول
گربس دی تحقیق دی بنیادی دلچسپی آرگینو میٹالک کیمسٹری تے مصنوعی کیمسٹری اچ ہائی ، خاص طور تے اولیفن میٹاتھسس کیتے نویں کائٹالسٹک دی ترقی ۔ اولیفن میٹاتھسس اچ ، ہک کائٹالسٹک کاربن مالیکیولز دے بانڈز کوں توڑݨ کیتے استعمال تھیندا ہے ، جیڑھے ول نویں طریقیاں نال کیمیائی بانڈز بݨاوݨ کیتے دوبارہ بݨ سڳدے ہن ، منفرد خصوصیات والے نویں مرکبات پیدا کریندے ہن ۔ بنیادی تکنیک پولیمر ، دواسازی تے پیٹرو کیمیکلز دی تخلیق کیتے استعمال کیتی ونڄ سڳدی اے تے دواسازی ، بائیو ٹیکنالوجی ، زراعت تے پلاسٹک سمیت شعبیاں اچ ایندیاں وسیع ایپلی کیشنز ہن ۔ 

گربس روتھینیم کائٹالسٹک دے ہک خاندان کوں تیار کرݨ اچ اہم کردار ادا کریندا ہا ، جیندے اچ اولیفن میٹاتھسس کیتے گربس کائٹالسٹک وی شامل ہا ۔ انہاں رنگ بند تھیوݨ والے میٹاتھسس (RCM) ، کراس میٹاتھسس رد عمل (CMR) ، تے رنگ کھولݨ والے میٹاتھسس پولیمرائزیشن (ROMP) کیتے اولیفن تبدیلیاں دا مطالعہ کیتا جیندے اچ سائیکلک اولیفنز جئیں کہ نوربورنین شامل ہن ۔ انہاں "زندہ پولیمرائزیشن" دی ترقی اچ وی حصہ پاتا ، جیندے اچ پولیمرائزیشن رد عمل دی ختم تھیوݨ دی صلاحیت کوں ختم کر ݙتا ویندا ہے ۔ پولیمر اوں ویلھے تائیں نقل تیار کرݨ جاری رکھیسی جݙݨ تک ہک کوئچنگ ایجنٹ پیش نی کیتا ویندا ۔ 

گربس گروپ سوبھ نال 7-آکسو نوربورنین ڈیریویٹیو کوں روتھینیم ٹرائی کلورائیڈ ، اوسمیم ٹرائی کلورائیڈ دے نال نال ٹنگسٹن الکائیلیڈینز دا استعمال کریندے ہوئے پولیمرائز کیتا ۔ انہاں Ru(II) کاربین کوں ہک موثر دھاتی مرکز دے طور تے سنڄاݨ کیتا تے 1992 اچ پہلا چنڳی طرحاں بیان کیتا ڳیا ، روتھینیم مبنی اولیفن میٹاتھسس کائٹالسٹک ، (PPh3)2Cl2Ru=CHCH=CPh2 شائع کیتا ۔ 

موافق ٹرائی سائیکلوہیکسیلفاسفائن کمپلیکس (PCy3)2Cl2Ru=CHCH=CPh2 کوں وی فعال ݙیکھایا ڳیا ۔ ایں کم دا اختتام 1995 اچ ہݨ تجارتی طور تے دستیاب پہلی نسل دے گربس کائٹالسٹک اچ تھیا ۔ ݙوجھی نسل دے کائٹالسٹک وی تیار کیتے ڳئے ۔ 

روتھینیم ہوا اچ مستحکم اے تے مولبڈینم نالوں زیادہ سلیکٹیویٹی تے گھٹ رد عمل رکھدا ہے ، جیڑھا پہلے دریافت شدہ کائٹالسٹکاں اچوں سب توں زیادہ امید افزا ہا ۔ ایندے علاوہ ، گربس کائٹالسٹک کیتے ہک سبز کیمسٹری دا طریقہ اختیار کیتا جئیں خطرناک فضلے پیدا کرݨ دے امکان کوں گھٹ کر ݙتا ۔ گربس کائٹالسٹک عام لیبارٹریاں اچ عام میٹاتھسس ایپلی کیشنز کیتے ہک معیار بݨ ڳیا ہے ۔ 

استعمال تھیندے ہوئے کائٹالسٹک کوں کنٹرول کر تے ، خاص ڈھانچیاں تے فعال صلاحیتاں والے پولیمر تیار کرݨ ممکن تھی ڳیا ، جیندے اچ سائیکلک اولیفنز ، متبادل کوپولیمر تے ملٹی بلاک کوپولیمر شامل ہن ۔ کائٹالسٹک دا استعمال کیمیاء داناں کوں کیمیائی تبدیلیاں کوں تیز کرݨ تے انہاں چیزاں دی قیمت گھٹ کرݨ دی اجازت ݙیندا اے جیڑھے پہلے پیچیدہ ملٹی سٹیپ صنعتی عمل ہن ۔ 

### ذاتی زندگی
کولمبیا یونیورسٹی اچ ، گربس اپݨی مستقبل دی ذال ، ہیلن او کین نال وی ملا ، جیڑھا ہک خصوصی تعلیم دا استاد ہا ، جئیں نال ایندے ترائے ٻال ہن بارنی (ڄم 1972) ، برینڈن ایچ (ڄم 1974) تے کیتھلین (کیٹی) (ڄم 1977) ۔ 

گربس 19 دسمبر ، 2021 کوں ڈوارٹے ، کیلیفورنیا اچ سٹی آف ہوپ کمپری ہینسو کینسر سینٹر اچ دل دا دورہ پوݨ نال 79 سال دی عمر اچ فوت تھی ڳیا ۔ ایندی موت دے ویلھے ، ایندا لمفوما دا علاج تھیندا پیا ہا ۔ 

### ایوارڈ تے اعزاز
گربس کوں اولیفن میٹاتھسس دے شعبے اچ ایندے کم کیتے رچرڈ آر شراک تے یویس شاوین دے نال 2005 دا کیمسٹری دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں ٻہوں سارے ٻئے ایوارڈ تے اعزاز وی حاصل کیتے ہن ، جیندے اچ ہیٹھ درج شامل ہن

AIC گولڈ میڈل وصول کنندہ ، 2010

1989 نیشنل اکیڈمی آف سائنسز

1994 امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز

2000 فرینکلن انسٹی ٹیوٹ توں کیمسٹری اچ بینجمن فرینکلن میڈل

2000 ACS ہرمین ایف مارک پولیمر کیمسٹری ایوارڈ

2001 مصنوعی طریقیاں اچ تخلیقی تحقیق کیتے ACS ہربرٹ سی براؤن ایوارڈ

2002 ٹولمین میڈل

2002 آرتھر سی کوپ ایوارڈ

2003 نامیاتی کیمسٹری تے بائیو میڈیسنل کیمسٹری اچ تخلیقی صلاحیت کیتے ٹیٹراہیڈرون انعام (ڈیٹر سیباخ دے نال)

2005 کیمسٹری دا نوبل انعام (رچرڈ آر شراک تے یویس شاوین دے نال)

2005 رائل سوسائٹی آف کیمسٹری دا آنریری فیلو

2005 پال کارر گولڈ میڈل

2006 امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ

2009 امریکن کیمیکل سوسائٹی دا فیلو

2010 امریکن انسٹی ٹیوٹ آف کیمسٹس گولڈ میڈل

2015 فلوریڈا موجدین ہال آف فیم اچ شامل

2013 نیشنل اکیڈمی آف انوینٹرز

2015 نیشنل اکیڈمی آف انجینئرنگ

2015 چائنیز اکیڈمی آف سائنسز (غیر ملکی ماہر تعلیم)

2017 ایرا ریمسن ایوارڈ

2017 رائل سوسائٹی دا غیر ملکی ممبر منتخب تھیا