جیک سٹینبرگر

### جیک سٹینبرگر
جیک سٹینبرگر (پیدائشی ناں ہانس جیکوب سٹینبرگر؛ 25 مئی 1921 – 12 دسمبر 2020) ہک جرمن نژاد امریکی ماہر طبیعیات ہا جیڑھا نیوٹرینوز ، ذیلی ایٹمی ذرات جیڑے مادے دے بنیادی اجزاء سمجھے ویندن ، تے کم کرݨ کیتے مشہور ہا ۔ او 1988 وچ لیون ایم  لیڈرمن تے میلون شوارٹز دے نال میون نیوٹرینو دی دریافت کیتے طبیعیات دا نوبل انعام حاصل کرݨ والا ہا ۔ ہک تجرباتی پارٹیکل فزکس ماہر دے طور تے اپݨے کیریئر دے دوران ، انہاں یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے ، کولمبیا یونیورسٹی (1950–68) ، تے CERN (1968–86) وچ عہدے سنبھالے ۔ او 1988 وچ یونائیٹڈ سٹیٹس نیشنل میڈل آف سائنس تے 1990 وچ اطالوی اکیڈمی آف سائنسز توں میٹیوچی میڈل وی حاصل کرݨ والا ہا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
سٹینبرگر 25 مئی 1921 کوں جرمنی دے باویریا شہر باد کیسنجن وچ ہک یہودی خاندان وچ پیدا تھیا ہا ۔ جرمنی وچ نازیزم دے عروج ، ایندی کھلی سام دشمنی دے نال ، ایندے ماپیاں ، لڈوِگ لازارس (ہک کینٹر تے مذہبی استاد) تے برٹا مئی سٹینبرگر ، اینکوں ملک توں ٻاہر بھیڄݨ تے مجبور کیتا ۔

سٹینبرگر 13 سال دی عمر وچ ریاستہائے متحدہ ہجرت کر ڳیا ، اپݨے بھرا ہربرٹ دے نال ٹرانس اٹلانٹک سفر کیتا ۔ امریکہ وچ یہودی خیراتی اداریاں بارنیٹ فارول دا انتظام کیتا جو او ایندی دیکھ بھال ہک فوسٹر ٻال دے طور تے کرے ۔ سٹینبرگر ونکا ، الینوائے وچ نیو ٹریر ٹاؤن شپ ہائی سکول وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ او 1938 وچ اپݨے ماپیاں تے چھوٹے بھرا نال دوبارہ مل ڳیا ۔

سٹینبرگر آرمر انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (ہݨ الینوائے انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی) وچ کیمیائی انجینئرنگ دی تعلیم حاصل کیتی پر ایندی سکالرشپ ختم تھیوݨ دے بعد اپݨے خاندان دی آمدنی کوں پورا کرݨ وچ مدد کرݨ کیتے چھوڑ ݙتا ۔ انہاں 1942 وچ یونیورسٹی آف شکاگو توں کیمسٹری وچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی ۔ ایندے تھوڑی دیر بعد ، او ایم آئی ٹی وچ سگنل کور وچ شامل تھیا ۔ جی آئی بل دی مدد نال ، او 1946 وچ یونیورسٹی آف شکاگو وچ گریجویٹ تعلیم وچ واپس آیا ، جتھاں انہاں ایڈورڈ ٹیلر تے اینریکو فرمی دے ماتحت تعلیم حاصل کیتی ۔ ایندی پی ایچ ڈی تھیسس میون زوال وچ خارج تھیوݨ والے الیکٹرانز دے توانائی سپیکٹرم نال تعلق رکھدی ہائی؛ ایندے نتائج توں پتہ چلا جو ایہ ہک تریݨ جسم والا زوال ہا ، تے زوال وچ ݙو نیوٹرل ذرات (بعد وچ الیکٹران ( ν e ) تے میون ( ν μ ) نیوٹرینوز دے طور تے ڄاݨے ڳئے) دی شرکت دا اشارہ ݙتا نہ جو ہک ۔ 

### کیریئر تے تحقیق
ڈاکٹریٹ حاصل کرݨ دے بعد ، سٹینبرگر ہک سال کیتے پرنسٹن وچ انسٹی ٹیوٹ فار ایڈوانسڈ سٹڈی وچ ڳیا ۔ 1949 وچ انہاں نیوٹرل پیون دی زندگی دا حساب کتاب شائع کیتا ، جئیں کوانٹم فیلڈ تھیوری وچ غیر معمولی چیزاں دے مطالعہ دی توقع کیتی ۔

پرنسٹن دے بعد ، 1949 وچ سٹینبرگر یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ ریڈی ایشن لیب وچ ڳیا ، جتھاں انہاں ہک تجربہ کیتا جئیں نیوٹرل پیونز دی تیاری تے فوٹون جوڑیاں وچ انہاں دے زوال دا مظاہرہ کیتا ۔ ایں تجربے وچ 330 MeV سنکروٹرون تے نویں ایجاد شدہ سائنٹیلیشن کاؤنٹرز استعمال تھئے ۔ ایں تے ٻئی کامیابیاں دے باوجود ، انہاں 1950 وچ برکلے دی ریڈی ایشن لیب چھوڑݨ کیتے آکھیا ڳیا ، ایندی وجہ انہاں دا نام نہ کمیونسٹ حلف تے دستخط کرݨ توں انکار ہا ۔

سٹینبرگر 1950 وچ کولمبیا یونیورسٹی وچ فیکلٹی دی پوزیشن قبول کیتی ۔ نیوس لیبز وچ نویں کمیشنڈ میسون بیم کجھ اہم تجربات کیتے ہک اوزار فراہم کیتا ۔ مختلف جوہری اہداف تے پیونز دے تیاری دے کراس سیکشن دی پیمائش توں پتہ چلا جو پیون دی عجیب برابری ہے ۔ مائع ہائیڈروجن ہدف تے پیونز دی تیاری دی براہ راست پیمائش ، جیڑھی اوں ویلھے ہک عام اوزار کائنی ہائی ، او ڈیٹا فراہم کیتا جئیں توں پتہ چلا جو پیون دی سپن صفر ہے ۔ ایہو ہدف نسبتاً نادر زوال نیوٹرل پیونز کوں فوٹون ، ہک الیکٹران تے ہک پوزیٹرون تے مشاہدہ کرݨ کیتے وی استعمال کیتا ڳیا ۔ ہک متعلقہ تجربے وچ چارجڈ تے نیوٹرل پیونز دے درمیان کمیت دے فرق کوں ماپیا ڳیا جیڑھا نیوٹرل پیونز دے درمیان زاویہ ارتباط تے مبنی ہا جیڑھے اوں ویلھے پیدا تھیندے ہن جݙݨ منفی پیون ہائیڈروجن نیوکلیئس وچ پروٹون ولوں پھڑیا ویندا ہے ۔ ٻئے اہم تجربات وچ نیوٹرل پیون زوال وچ الیکٹران پوزیٹرون جوڑیاں دے درمیان زاویہ ارتباط دا مطالعہ کیتا ڳیا ، تے الیکٹران تے نیوٹرینو تے چارجڈ پیون دے نادر زوال کوں قائم کیتا ڳیا؛ مؤخر الذکر کیتے مائع ہائیڈروجن ببل چیمبر دی ورتوں دی ضرورت ہائی ۔ 

### عجیب ذرات دیاں تحقیقات
1954–1955 دے دوران ، سٹینبرگر بروکھاون نیشنل لیبارٹری وچ کاسموٹرون نال ورتݨ واسطے 15 سینٹی میٹر دا آلہ بݨیا تے ببل چیمبر دی تیاری وچ مدد کیتی ۔ تجربے وچ پائین بیم ورت تے عجیب کوارک والے ہیڈرون دے جوڑے پیدا کیتے ڳئے تاں جو انہاں ذرات دیاں حیران کن پیداوری تے زوال دیاں خاصیتاں دا پتہ لایا جا سکے ۔ 1956 وچ انہاں تِن کیمریاں والے 30 سینٹی میٹر دے چیمبر نال نیوٹرل سگما ہائپرون دریافت کیتا تے اس دا وزن ماپیا ۔ ایہ مشاہدہ SU(3) فلیور سمیٹری دی موجودگی دی تصدیق واسطے اہم سی ، جیڑھی عجیب کوارک دی موجودگی دا مفروضہ پیش کردی ہے ۔

کمزور تعامل دی اک اہم خصوصیت ایہ ہے جو ایہ پیرٹی سمیٹری دی خلاف ورزی کریندا ہے ۔ ایہ خصوصیت کئی ہائپرون دے سپن تے پیرٹیز دی پیمائش نال قائم ہوئی ۔ سٹینبرگر تے انہاں دے ساتھیاں بروکھاون وچ وڈے (75 سینٹی میٹر) مائع ہائیڈروجن ببل چیمبرز تے علیحدہ ہیڈرون بیمز نال کئی ایسی پیمائشاں وچ مدد کیتی ۔ اک مثال سگما زیرو ہائپرون دے لمڈا زیرو ہائپرون وچ زوال وچ پیدا ہووݨ والے الیکٹران۔پوزیٹران جوڑیاں دی انویرینٹ ماس تقسیم دی پیمائش ہے ۔ 

### نیوٹرینوز تے کمزور نیوٹرل کرنٹ
1960 دیاں ݙہاکیاں وچ کمزور تعامل دے مطالعے دا زور عجیب ذرات توں نیوٹرینوز ول منتقل ہو ڳیا ۔ لیون لیڈرمن ، سٹینبرگر تے شوارٹز نیوس لیبز وچ وڈے سپارک چیمبر بݨائے تے انہاں 1961 وچ چارجڈ پائینز تے کاؤنز دے زوال وچ میوآنز نال پیدا ہووݨ والے نیوٹرینوز دے سامنے رکھیا ۔ انہاں بروکھاون وچ الٹرنیٹنگ گریڈینٹ سنکروٹرون (AGS) استعمال کیتا ، تے کئی قائل کن واقعات حاصل کیتے جنہاں وچ میوآنز پیدا ہوئے ، پر کوئی الیکٹران نہیں ۔ ایہناں نتائج لئی انہاں نوں 1988 وچ نوبل انعام ملیا ، جس ثابت کیتا جو میوآن نال جڑی اک قسم دا نیوٹرینو موجود اے, جو بیٹا زوال وچ پیدا ہووݨ والے نیوٹرینو توں وکھ ہے ۔ 

### سی پی خلاف ورزی دا مطالعہ
سی پی خلاف ورزی (چارج کنجگیشن تے پیرٹی) 1964 وچ نیوٹرل کاؤن سسٹم وچ قائم ہوئی ۔ سٹینبرگر محسوس کیتا جو فینومینولوجیکل پیرامیٹر ایپسیلون (ε) ، جو سی پی خلاف ورزی دی ڈگری نوں ظاہر کریندا ہے ، مداخلت دے مظاہر وچ ماپیا جا سکدا ہے ۔ کارلو روبیا نال رل تے ، انہاں 1965 دے دوران CERN وچ چھٹی دے دوران اک تجربہ کیتا جس متوقع مداخلت دے اثر نوں مضبوطی نال ظاہر کیتا ، تے مختصر تے طویل عرصے تک زندہ رہݨ والے نیوٹرل کاؤن دے وزن وچ فرق نوں وی ٹھیک ٹھیک ماپیا ۔

امریکہ واپس آ تے ، سٹینبرگر نیوٹرل کاؤنز دے سیمی لیپٹونک زوال وچ سی پی خلاف ورزی دا مشاہدہ کرݨ لئی بروکھاون وچ اک تجربہ کیتا ۔ چارج عدم مساوات براہ راست ایپسیلون پیرامیٹر نال جڑی ہوئی ہے ، جیڑھا ایس لئی ٹھیک ٹھیک ماپیا ڳیا ۔ ایس تجربے نال ایپسیلون دا مرحلہ وی کڈھیا جا سکیا ، تے تصدیق ہوئی جو سی پی ٹی قدرت دی اک چنڳی سمیٹری ہے ۔ 

### نوبل انعام
سٹینبرگر کوں 1988 وچ فزکس دا نوبل انعام ڈتا ڳیا ، "نیوٹرینو بیم دے طریقے تے میوآن نیوٹرینو دی دریافت دے ذریعے لیپٹونز دی ڈبلٹ ساخت دی نمائش کیتے" ۔ انہاں اے انعام لیون ایم لیڈرمن تے میلون شوارٹز نال رل ونڈیا؛ تحقیق دے ویلے ، تِنوں تجربہ کار کولمبیا یونیورسٹی وچ ہن ۔

تجربے وچ چارجڈ پائین بیم ورتے ڳئے جیڑھے بروکھاون نیشنل لیبارٹری وچ الٹرنیٹنگ گریڈینٹ سنکروٹرون نال پیدا کیتے ڳئے ہن ۔ پائین ، میوآن وچ تبدیل تھی ڳئے جیڑھے ہک سٹیل دی کندھ دے سامݨے دریافت تھئے ۔ نیوٹرینوز سپارک چیمبرز وچ دریافت تھئے جیڑھے کندھ دے پچھوں لڳے ہوئے ہن ۔ میوآنز تے نیوٹرینوز دا ہک نال ہوݨا اے ݙکھلیندا ہا جو میوآنز نال رل تے ہک ٻئی قسم دا نیوٹرینو پیدا تھیا ہا ۔ بعد دے تجربیاں ثابت کیتا جو اے نیوٹرینو پہلی قسم (الیکٹران قسم) توں وکھ ہا ۔ سٹینبرگر ، لیڈرمن تے شوارٹز اپݨا کم 1962 وچ فزیکل ریویو لیٹرز وچ شائع کیتا ۔

انہاں اپݨا نوبل میڈل نیو ٹریر ہائی سکول ون نیٹکا ، الینوائے (USA) کوں ݙتا ، جیڑھا انہاں دا پراݨا شاگرد ہا ۔

انہاں کوں 1988 وچ اوں ویلھے دے امریکی صدر رونالڈ ریگن ولوں نیشنل میڈل آف سائنس وی ݙتا ڳیا ہا تے 1990 وچ اطالوی اکیڈمی آف سائنسز ولوں میٹیوچی میڈل وی مِلیا ہا ۔