پال رومر

## پال مائیکل رومر
پال مائیکل رومر (ڄم 6 نومبر 1955) ہک امریکی ماہر معاشیات تے پالیسی انٹرپرینیور ہن جیڑھے بوسٹن کالج اچ معاشیات دے یونیورسٹی پروفیسر ہن ۔ رومر کوں ورلڈ بینک دے سابق چیف اکانومسٹ دے طور تے تے اینڈوجینس گروتھ تھیوری اچ انہاں دے کم کیتے 2018 اچ معاشیات اچ نوبل میموریل انعام (ولیم نورڈہاؤس دے نال مشترکہ طور تے) حاصل کرݨ کیتے سڄاتا ویندے ۔ انہاں میتھینس دی اصطلاح وی وضع کیتی ، جینکوں او معاشی تحقیق اچ ریاضی دے غلط استعمال دے طور تے بیان کریندن ۔

رومر دی تحقیق دا مرکزہ اقتصادی ترقی تے تکنیکی تبدیلی ہے ۔ انہاں اینڈوجینس گروتھ تھیوری کوں فروغ ݙتا ، جیڑھا ایہ ڳالھ کریندے کہ تکنیکی ترقی معاشی ترقی دا ہک اندرونی حصہ ہے ۔ روایتی معاشی نظریے ایہ سمجھدے ہن کہ تکنیکی ترقی بیرونی طور تے تھیندی ہے ، یعنی ایہ خود بخود تھیندی اے تے ایندا معیشت تے کوئی خاص اثر نئیں ہوندا ۔ پر رومر ایہ ݙکھایا اے کہ تکنیکی ترقی لوکاں دے علم تے ہنر دا نتیجہ ہوندی اے تے ایہ کہ حکومت تے کمپنیاں پالیسیاں بݨا تے تکنیکی ترقی کوں ودھا سڳدین ۔

رومر دا سب توں اہم کم ایہ اے کہ انہاں ایہ ݙکھایا اے کہ کس طرحاں نویں ایجادات تے آئیڈیاز معاشی ترقی کوں ودھیندن ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ کس طرحاں حکومت دانشورانہ ملکیت دے حقوق کوں تحفظ ݙے تے نویں ایجادات کوں ودھارا ݙے سڳدی ہے ۔ انہاں دا خیال اے کہ تکنیکی ترقی معاشی ترقی دا انجن اے تے ایندے تے توجہ ݙیوݨ نال غربت کوں کم کیتا ونڄ سڳدے ۔

رومر میتھینس دی اصطلاح وی وضع کیتی ہے ، جینکوں او معاشی تحقیق اچ ریاضی دے غلط استعمال دے طور تے بیان کریندن ۔ انہاں دا خیال اے کہ کجھ ماہرین اقتصادیات اپݨے نظریات کوں ثابت کرݨ کیتے پیچیدہ ریاضیاتی ماڈل استعمال کریندن جنہاں دا حقیقت نال کوئی تعلق نئیں ۔ انہاں ایہ وی ڳالھ کیتی اے کہ میتھینس دی وجہ توں معاشی تحقیق گمراہ کن تھی سڳدی اے تے ایہ کہ ایندے توں بچݨ دی ضرورت ہے ۔

رومر دی تحقیق کوں بین الاقوامی سطح تے پذیرائی ملی اے تے انہاں کوں کئی ایوارڈز نال نوازا ڳیا ہے ۔ 2018 اچ انہاں کوں ولیم نورڈہاؤس دے نال رل تے اینڈوجینس گروتھ تھیوری اچ انہاں دے شراکت کیتے معاشیات اچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ہا ۔

رومر دی تحقیق نہ صرف ماہرین اقتصادیات کیتے اہم اے بھل عام لوکاں کیتے وی مفید ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں تے مضامین معیشت دے بارے اچ لوکاں دی سمجھ اچ ودھارا کریندن تے انہاں کوں بہتر معاشی فیصلے کرݨ اچ مدد ݙیندن ۔ انہاں دی تحقیق توں ایہ وی پتہ لڳدے کہ حکومت کس طرحاں معاشی ترقی کوں ودھا سڳدی اے تے غربت کوں کم کر سڳدی ہے ۔

رومر ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی طالب علماں دی تربیت کیتی ہے ۔ انہاں دے شاگرد اڄ کل دنیا بھر دیاں یونیورسٹیاں تے تحقیقی ادارےآں اچ کم کریندے پئے ہن ۔

رومر دا کم نہ صرف امریکی بھل بین الاقوامی سطح تے وی سراہا ڳیا ہے ۔ انہاں دے نظریات کوں کئی ملکاں اچ معاشی پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتا ڳیا ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں پتہ لڳدے کہ معاشی مسائل کوں حل کرݨ کیتے صرف مالیاتی ماڈلز کافی نئیں بھل انسانی رویے تے ادارہ جاتی عوامل کوں وی مدنظر رکھیݨ دی ضرورت ہے ۔

رومر دی شخصیت ٻہوں منکسر المزاج اے تے او میڈیا توں دور رہݨ پسند کریندن ۔ او اپݨی تحقیق تے توجہ ݙیندن تے عوامی بحث مباحثیاں اچ گھٹ حصہ گھندے ہن ۔ تاہم ، انہاں دا کم ٻہوں طاقتور اے تے او خاموشی نال معاشی دنیا کوں تبدیل کریندے پئے ہن ۔

رومر دی کامیابی ایہ ݙکھیندی اے کہ اینڈوجینس گروتھ تھیوری کتنا اہم نظریہ اے تے ایہ کہ ایہ کس طرحاں معاشی ترقی کوں سمجھݨ اچ مدد ݙے سڳدا ہے ۔ انہاں ایہ ثابت کیتا اے کہ تکنیکی ترقی معاشی ترقی دا انجن اے تے ایہ کہ ایندے تے توجہ ݙیوݨ نال غربت کوں کم کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دا کم نہ صرف علم معاشیات کیتے بھل پوری انسانیت کیتے ہک قیمتی اثاثہ ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں اساں ایہ وی سکھدے آں کہ کس طرحاں نویں ایجادات تے آئیڈیاز معاشی ترقی کوں ودھیندن تے ایہ کہ انہاں کوں ودھارا ݙیوݨ کیتے کیہ اقدامات کیتے ونڄ سڳدے ہن ۔