open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آرٹ

آرٹ ہک لکھائی دا فن ہے

## ملک سراج احمد گل
اڈا شیخ واہن دے وچ ہک نوجوان شخص جیں دا ناں تاں سراج احمد ہے مگر اپنڑے قلمی ناں گل آرٹس کنوں مشہور ہے ۔ 

ہر فن دی لکھائی کریندے ۔ ماشااللہ بہوں اچھا آرٹس اے ۔ ٹریکٹر ٹرالیاں تے لوکیں دی دوکاناں دے شیٹر پلیٹ وے لکھدے ۔ 
تے اوندی لکھائی دی ہر جاہ تے تریف تھیندی ہے ۔ 

اے بئی خوبی وی انھاں وچ موجود اے جو سرائیکی تے اردو ڈوہاں زباناں وچ سوہنی شاعری کریندے ۔ تے سرائیکی زبان دے نامور لکھاری قاصر فریدی دا شاگرد ہے
ہک خوبصورت شعر 
بدن کے اس قفس میں تو بڑا بے چین ہوں میں گل 
کسی دن زندگی دے کر رہا ہو جاؤں گا میں بھی
سرائیکی زبان دے نوجوان شعراء

## اے ورقہ سرائیکی زبان دے ابھردے ہوئے نوجوان شعراء حضرات کوں متعارف کرݨ واسطے بݨایا گے۔

## محمد آصف علی پوری
محمد آصف سئیں علی پوری دے نوجوان شاعر ہن ۔ جناب 01/01/1996 کوں پیدا تھئے ۔ تے 2010 کوں سرائیکی شاعری دا آغاز کیتا ۔ تے مظہر فرید سئیں دی شاگردی اختیار کیتی ۔ بہوں اچھے شاعر ہن ۔
ماء ٻولی تےاقدار نال جڑت

السلام علیکم!

سڄݨو کیا حال ہِن؟ اللہ سوہݨا سارے وسو واݨیں کوں خوش وخرم رکھے۔ آپݨے نیک مقاصد ءِچ کامیاب کرے۔ سڄݨو! ایں ویلھے موضوعِ گفتگو موجودہ عہد ءچ نویں نسل دا تعلیمی میدان ءِچ عدم دلچسپی تے ماء ٻولی دی افادیت ہے۔ اساں موجودہ عہد ءِچ ݙہدوں جو ساݙے نینگر ساݙی بھوئیں دے نینگریں دا مستقبل سانگے راہیں دا تعین کُئی خاص کائنی تے نینگریں دا تعلیم ݙو رجحان ٻہوں گھٹ ہے۔ ایندیاں کیا وجوہات ہِن؟ہِنیں اسباب دا ڳولن ٻہوں ضروری ہے کیوں جو دنیا آپݨے تجربات نال ٻہوں اڳوہیں تھی چکی ہے تے اساں ایں ویلھے تونڑیں آپݨی ناکامی دے اسباب نِسے ڳول سڳیے۔ ہِیندا اے مطلب ہرگز کائنی جو اساݙے نینگر مہارت نئیں رکھیندے۔ مہارت دے لحاظ نال وی شاید ہی کُئی قوم ساݙا مقابلہ کر سڳے۔ مگر اساݙا نظامِ تعلیم شاید اینجھا ہے جو طلبا وطالبات ایندے وچ دلچسپی نئیں گھندے یا ہُنیں کوں سمجھ نئیں اندی۔ میں جیڑھے نتیجے تے پُڄیاں او اے ہے جو اساں آپن۔آپݨے نصاب کوں اوپری زبان دے حوالے کر ݙتے جتھاں بچہ کشمکش دا شکار تھی چکیے۔ کیوں جو ہوندے نال گھر وچ تے معاشرے وچ جیڑھی زبان ٻولی ویندی ہے او سکول وچ کالج یونیورسٹی وچ تے نصاب وچ نئیں وَرتئی ویندی۔ جتھاں او ٻہوں پریشان تھی ویندے۔ ہوکوں کُئی ڳال سمجھݨ وچ اوکھ تھیندے۔ معنی و مفہوم کوں سمجھݨ وچ اوکھ تھیندے۔ کتھائیں مہاورے کوں صحیح طرز تے نہ سمجھ سڳدے نہ ادا کر سڳدے۔ دنیا دیاں جتنا وی ترقی یافتہ قوماں ہن ہُنیں آپݨی نسل کوں آپݨی ہی زبان ءِچ تعلیم ݙتی یے ھیندی وجہ کنوں ہُنیں دے ٻچے سکول کالج یونیورسٹی وچوں پالش تھی تے نکلدے پن تے اساں صرف ہُنیں تے رشک ٻیٹھے کریندوں۔ ماء ٻولی دی قدرو قیمت کوں سمجھݨا پوسی تَݙ ونڄ تے اساں کہیں میدان ءِچ کامیاب تھی سڳدوں۔ کیوں جو ماء جیڑھی زبان ٻلیندی ہے او ٻال دے پَلے پوندی ہے وَل معاشرہ جیڑھی زبان ٻلیندے تے جیڑھی تہذیب اَپنیدے او ہی ٻچے دے دل دماغ تے اثر کریندی ہے نہ کہ ہزاراں میل پَرے ٻیٹھے ہوئے لوکیں دی زبان تے تہذیب۔ ٻنہیں زبانیں کوں وی تعلیم دا حصہ ہووݨا چاہیدے مگر صرف سمجھݨ دی حد تونڑیں نہ کہ سارا دا سارا تعلیمی نظام ہُنیں ٻولیں دے حوالے کر تے تعلیمی نظام کوں مفلوج کیتا ونڄے۔ اگر اساں چانہدوں کہ اساݙے نینگر دنیا دے مقابلے وچ کھڑےہوون تاں ساکوں آپݨیں ٻولیں کوں آپݨی تہذیب کوں زندہ رکھݨاپوسی نہ تاں سوائےحسرت دے ساکوں ٻیا کجھ حاصل کائنا تھیسی ۔انگریز کݙاہیں آپݨی انگریزی کوں چھوڑ تے  وچ تعلیم کئنی ݙیندے۔ چائنا والے کݙاہیں آپݨی زبان چھوڑ تے ٻئی زبان وچ تعلیم کئنی ݙیندے۔ عرب ممالک آپݨی زبان وچ تعلیم ݙیندن۔ مگر اساں آپݨی زبان کوں کݙاہیں اہمیت نئیں ݙتی۔ ٻچے دی پہلی درسگاہ ماء ہے تے او جیڑھا کجھ پہلی درسگاہ کنوں حاصل کریندے او کݙاہیں اوکوں نہ بھل سڳدے تے نہ اوکوں بھلاوݨ چانہدے۔

وَل ایندے نال نال اساں نصاب وچوں آپݨی معاشرتی اقدار کوں وی پسِ پُشت سٹیندے ویندوں۔ اساں ݙہدوں جو ٻچے کوں معاشرتی علوم جہیں مضامین ٻہوں گھٹ پڑھائے ویندن۔ جیڑھے ٻچے کوں "معاشرتی علوم" نہ ہوسن تاں اوکوں معاشرے دی کیڑھی حد تونڑیں سمجھ ہووݨی ہے۔ خدارا معاشرتی علوم، اسلامیات دے نال نال ہم نصابی سرگرمیں کوں وَلا بحال کیتا ونڄے تے آپݨی ٻولی وچ تعلیم دے نظام کوں رائج کیتا ونڄے۔ ناں تاں نبلہ کملہ تاں مل ویسن کُئی آئن سٹائن نہ بݨسی۔جیوو پئے وسو پئے۔ غور ضرور کریسو۔

پاکستان زندہ باد

لکھت

شہبازتبسم
سریلے سنگر

اے ورقہ اج دے نوجوان سنگراں واسطے بݨایا گیا ہے 
## خالد حسین بھٹی (سردار گڑھ)
رابطہ نمبر 

03059205114

## ممتاز احمد خان ( شیخ واہن )
رابطہ نمبر 

03006727252

## عاشق شاہ ( بہاول پور)
رابطہ نمبر 

03007704428

## سفیان ویہا ( یوسف آباد )

## خادم ملنگی ( کراچی )
آہ کرشن لال بھیل

آہ کرشن لال بھیل ہک موسیقی نال تعلق رکھݨ آلا فنکار ہاـ

## آہ کرشن لال بِھیل
نہ ادب دی قدر ہے نہ ادیب دی،نہ فن دی قدر ہے نہ فنکار دی،نہ شاعر دی قدر ہے نہ شاعری دی، نہ کھیݙ دی قدر نہ کھلاڑی دی۔ ہک عجیب کھیݙ ءِ کھݙیندا پئے جتھاں کھیݙݨ والا تماشائیں دی داد دی چَس ءِچ ایں کھیݙ ءِچ مگن ہے جو اوکوں نہ آپݨی سُدھ ہے نہ آپݨی صحت دی نہ ویلھے دی۔ بس او داد پُچھوں ڳالھا تھی تے بَلا گُھمیندا کھڑے۔ کھیݙ مُکدی ءِ سارے ݙیکھݨ والے تے داد ݙیوݨ والے کپڑے چَھنڈکیندے او پئے ویندن۔ کہیں کوں کوئی سُدھ کائنی جو کھلاڑی دی کھیݙݨ دے بعد کیا حالت ہے تے نہ کہیں اے کوشش کیتی ہے جو پتہ کیتاونڄے جو او بندہ جیڑھا کلھا ہزاراں تے لکھاں بندئیں دے منہ تے مُسکار دا سبب بݨیے اوندا کیا حال ہے۔ اوݙوں کھلاڑی حیاتی دیاں تکھیاں بالیں کھیݙ کھیݙ باقی بچیا کھڑا ہوندے۔ایں دوران اوکوں ہک تعریفی پَھرا ملدے جیکوں عام طور تے اعزاز آکھیا ویندے جیکوں وصول کر تے او ایندی خوشی وچ کجھ ݙینہہ ٻئے کھیݙݨ جوڳا تھی پوندے۔ پر کتھاں صرف پَھرے نال حیاتی بچے ہا تاں وَلا کیا ہا۔نہ ادب دی قدر ہے نہ ادیب دی،نہ فن دی قدر ہے نہ فنکار دی،نہ شاعر دی قدر ہے نہ شاعری دی، نہ کھیݙ دی قدر نہ کھلاڑی دی۔

اینویں ہی دھرتی ڄایا، آپݨے نویکلے فنی اسلوب نال جڳ تے ڄاݨیا سُنڄاتا ونڄݨ والا فنکار "کرشن لال بھیل" ساری حیاتی ایں دھرتی دی تے دھرتی ڄئیں دی خدمت کیتی ءِ تے موسیقی دے میدان ءِچ ہک بھرپور اننگز کھیݙی ءِ جتھاں تماشائی محو تھی تے ایں فنکار کوں داد ݙیندے رہ ڳن۔ پر جیڑھے اے فنکار،اے موسیقار پویلین ݙو ڳئے تاں ہر کوئی کپڑے چھنڈک تے ٹُر پئے۔ خالی پویلین تے نامورکھلاڑی کلہیپے وچ زمانے دے زخمیں وچ چُور زخم بھریندئیں بھریندئیں ٹُر ڳئے۔ اوندی حیاتی وچ کہیں تماشائی ہوندے زخمیں ݙو دید نئیں بھالی۔ ہݨ سارے تماشائی اوندے ونڄݨ دے بعد ہوندے فن دی ہک واری وَلا داد کھڑے ݙیندن۔ کتنے اینجھے فنکارہن جنہیں دی جڳ تعریف کیتی ہے تے ہُنیں آپݨے فن کوں پوری دنیا وچ منوائے۔ پر چھیکڑی اوکھے ساہ گھن اوکھا ویلھا گزار تے او ٹُر ڳن تے ایں اوکھے ویلھے ہُنیں دی کنڈ تھپݨ والا کوئی نہ ہا۔بس حیاتی وچ تے حیاتی دے بعد ہر کوئی داد ہی داد ݙیندا رہ ڳئے۔ کہیں نئیں پُچھیا "کرشن لال بھیل" تیݙا کیا حال ہے؟

کرشن لال ہمیش آپݨے فن دے نال جیندا راہسی پر معاشرے دی بے حِسی معاشرے دا منہ چِڑیندی رہ ویسی۔نہ ادب دی قدر ہے نہ ادیب دی،نہ فن دی قدر ہے نہ فنکار دی،نہ شاعر دی قدر ہے نہ شاعری دی، نہ کھیݙ دی قدر نہ کھلاڑی دی۔

لکھت

شہبازتبسمؔ
فوڈ پانڈا

## اہم نکات
کمپنی وچ کم کرݨ سانگے جو چیزاں ضرروی ہن او اے ہن 

اصل شناختی کارڈ ـ لائسنس ـ

## دوکاندار
دوکان تے ونج تے اوڈر کوڈ ڈسا تے اوڈر گھنسو 

## جیں آڈر کیتے
دوکان کنوں آڈر گھنݨ دے بعد جیں دا آڈر ہوسے اوں دےکول روانہ تھی ویسو

## کمپنی
اے ہک اچھی کمپنی ہے ـ اچھا روزگار اے ـ اپݨی مرضی دا کم اے ـ

## اون ڈیمانڈ آڈر
اون ڈیمانڈ آڈر دا ایڈریس ٹھیک تے لوکیشن غلط ہوندی ہے ونڄݨ کنوں پہلے فون کر کے ویسو 

فوڈ پانڈا

## کینسل آڈر
اگر آڈر کہیں وجہ کنوں آڈر کنسل تھی ویندے تاں کنسل آڈر اگلے دوکاندار کوں ڈیسو جیں کنوں آڈر چیسو۔ 

اگر آڈر پانڈا ماٹ دا ہے تاں ول دوبارہ پانڈا ماٹ تے آڈر جمع کرا تے انھاں کنوں وصول کرنڑ آلی پرچی گھن تے  اوندی تصویر کمپنی کوں بیجسو نتاں او آڈر تہاں تے چارج تھی ویسے ۔ [فوڈ پانڈا
کے ایف سی کالج

کے ایف سی رحیم یار خان دا بہوں وڈا کالج اے جینکوں اساں خواجہ فرید کالج وی اکھیندوں ۔ بہوں  اچھا کالج اے اتھوں کئی نامور لوک پڑھ گن جیں دے وچ سرائیکی زبان دے امام النثر حضرت فیاض حسین قاصر فریدی دا نام نمایاں ہے ۔
علم

علم نے انسان کوں تمام مخلوق وچ اعلی مقام عطاء کیتے ۔

## علم
اللہ تعالی قرآن مجید دے وچ آکھیندے کیا،. ‌{ علم والے تے جاہل برابر تھی سگدن } اگر علم کوں انسان دی دید آکھایا ونجے تاں غلط کینا ہوسے

علم دی وجہ کنوں اللہ تعالی نے انسان کوں اشرف المخلوق بݨائے

علم انسان کوں شعور ڈیندے حق و باطل دا فرق ڈسیندے 

انسان کوں گزرے ہوئے وقت دا حال ڈسیندے
برانڈ

ایجھی چیز جیندا ناں کہیں تعارف دا محتاج نہ ہووے اونکوں برانڈ آکھدن ـ 

مثال دے طور تے پیپسی بوتل ہک برانڈ ہے اساکوں پتہ اے جو اے بوتل ہک نمبر ہوندی ہے اکھیں موٹ تے اساں گھندے تے پیندے
احادیث نبوی ‌( صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم )

## ترمذی شریف
ترمذی شریف دیاں کجھ احادیث شریف جینکوں پڑھݨ تے عمل کرݨ اساڈے واسطے ضروری ہے. 

## ایمان و اسلام
رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم نے فرمایا

اسلام دی بنیاد پنج چیزیں تے رکھی گی اے ـ

گواہی ڈیوݨی تے اللہ دے سوا کوئی معبود کینی تے محمد صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم اللہ دے رسول ہن

نماز قائم کرݨا 

رمضان دے روزے رکھݨا 

بیت اللہ دا حج کرݨا 

زکوۃ ڈیواݨراں 

رسول اکرم نے فرمایا 

کفر تے ایمان دے درمیان فرق کرݨ آلی چیز نماز دا چھوڑݨا ہے

## اسلامی اخلاق و آداب
رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم نے فرمایا

مومن دے مومن تے چھ حق ہن 

جڈاں بیمار تھیووے تاں پچھݨ ونجو 

جݙاں مر ونجے تاں اوندے جنازے وچ شریک تھیوو

جے دعوت ڈیوے تاں قبول کرو

جے ملے تاں سلام کرو 

جے اونکوں نیچھ آوے تاں اوندی نیچھ دا جواب ڈیوو

ایندے سامݨے وی تے غیر موجودگی وچ ایندی خیر خواہی کرو

## طہارت
طہارت دا لغوی معنی پاکی حاصل کرݨا دا ہے 

طہارت کو اسلام وچ بنیادی حیثیت حاصل ہے ـ طہارت اختیار کرݨ آلیں نال اللہ تعالی محبت کریندے ـ 

رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم نے فرمایا

کوئی نماز بغیر طہارت دے قبول نی تھیندی

## قرآن دے فضائل
رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم نے فرمایا

اپݨے گھریں کوں قبرستان نا بݨاؤ او گھر جیں وچ سورۃ بقرہ پڑھی ویندی ہے اوں وچ شیطان داخل نی تھیندا

جیں رات دے وقت سورۃ بقرہ دی آخری ݙو آیات دی تلاوت کیتی ایندی واسطے کافی تھی گیاں 

جیں سورۃ اخلاص پڑھی اینکوں تہائی قرآن دے برابر ثواب ملسے.

## نماز  دے احکامات
رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم نے فرمایا

جہڑا شخص نماز بھل ونجے تاں اونکوں چہندے کہ جیں وقت اونکوں یاد آوے تاں پڑھ گھنے

جیں نے نماز فجر پڑھی او اللہ تعالی دی پناہ وچ آ ویندے تہاں اللہ دی پناہ ہتھ کنوں نہ ونڄݨ ݙیو

اگر لوکیں کوں معلوم تھی ونجے کہ اذان تے پہلی صف دا کتنا ثواب ہے تاں وا قرعہ اندازی کرݨ
قادیانی

ہک جھوٹا شخص جیں انگریزیں نال مل تے اساڈے نبی دے دین تے حملہ کیتا. نبوت دا جوٹا دعوی کیتا او کتے خبیص لعنتی یزید حرامی دا ناں قادیانی ہا ـ اساں سچ تے کوڑ دا نتارا کرݨ سانگے قرآن و احادیث تے عہد صحابہ دا بغور جائزہ گھنسوں ـ

## پس منظر
1857 وچ برطانوی سامراجیں نے مکر و فریب، عیاری ہتھکنڈیں نال مسلمان حکمرانیں کنوں تخت و تاج کس گھداتے تمام اختیارات و اقتدار تے قابض تھی گے انہاں کوں ڈر ہاں کہ ایہے مسلمان ولا نہ اساں کنوں اقتدار گھن گھنن ایں ڈر کنوں انھاں نے مسلماناں کوں کمزور کرݨ سانگے انتشار دا بج رہا ڈیوݨ کر ڈتا ہا ـ 

انھاں دے وچ ہک مرزا غلام احمد قادیانی ہا جیں اسلام دے بنیادی عقائد تے بہوں وڈی ضرب لاتی ـ اوں کڈاہیں نبوت دا دعوی کیتا تے کڈاہیں نبیاں کوں برا بھلا آکھیا کڈاہیں قرآن و حدیث کوں غلط ثابت کرݨ دی کوشش کیتی ـ 

آخر وچ جہاد جیں کنوں انگریزیں کوں ڈر ہاں کہ مسلمان اساڈی حکومت نہ کس گھنن انہاں نے قادیانی دی زبان کنوں آکھوایا کہ جہاد ختم تھی گے ـ

## قادیانی فرقہ کڈاں وجود وچ آیا
اے فرقہ 1840  کوں ہندوستان دے صوبہ پنچاب توں شروع تھیا۔

## فرقہ ئے قادیانی دے بانی دے حالات زندگی

## ڄم پل
1839 یا 1840  وچ 

## ناں
غلام احمد 

## جاہ ٹھکاݨہ
وطن قادیان ہا تے ضلع گورداسپور , پنجاب

## تعلیم
ابتدائی تعلیم آپݨے علاقے وچ حاصل کیتی ـ لعنتی کوں تعلیم کنوں ڈھیر زباناں سکھݨ دا شوق ہا ایں سانگے او اردو دے علاوہ فارسی عربی تے انگریزی سیکھی 

## کردار
مرزا صاحب دی زبان آذاد ہئی جیویں مرضی آوے ہا آکھ ڈیندا ہا ـ علماء اسلام کوں مندے کڈھیندا ہا ـ 

مرزا غلام احمد نے سب توں پہلے مجدد ہووݨ دا ولا محدث دا ولا سن 1891 کوں عیسی ( علیہ السلام ) ہووݨ دا دعوی کیتا ـ تے 1892 کوں ایں مہدی دا تے 1901 کوں نبی ہووݨ دا دعوی کیتاـ 

ایندی زندگی مختلف تے متضاد کے گرد گھومتی ریہی تے تمام دعوے آپس وچ متضاد ہن 

## وفات
بالآخر مرزا غلام احمد 26 مئی 1918 کو لاہور وچ انتقال کر گیا  تے اونکوں دفن قادیان وچ کیتا گیا۔  

## فرقہ قادیانی دے بارے اہل فتاویٰ دی رائے
اہل فتاوی دے نزدیک بالاتفاق فرقہ قادیانی کافر ہے ـ

رجب 1332 ہجری وچ فتوی بنام تکفیر قادیانی شائع تھیا ایندے وچ تمام مکاتب فکر علماء نے دستخط کیتے اونھاں دے ناں اے ہن 

دیوبند،. دہلی،. کلکتہ،. بنارس،. لکھنئو،. آگرہ تے بے شمار ناں بئے وی ہن ـ 

## قرآن کیا آکھندے
( الاحزاب) اللہ تعالی اکھندے ۔ 

محمد تساڈے مردیں وچوں کہیں ہک دے وی پیئو کینی , لیکن اللہ دے رسول تے آخری نبی ہن ۔

( المائدۃ, 3 ) 

اڄ میں نے تیڈے واسطے تیڈا دین مکمل کر ڈتے 

( آل عمران: 110 ) 

تہاں بہترین امت ہو ,  تساکوں لوکیں دے سامݨے لاتا گے

## احادیث
اے لوکو میڈے بعد کوئی نبی کینی تے تہاڈے بعد کوئی امت کینی ـ 

بے شک میڈی امت وچ تری دے قریب وڈے وڈے جھوٹے نبی ہوسن تے انھاں وچ ہر ہک ایہو دعوی کریسے تے میں نبی آں حالانکہ میں آخری نبی آں میڈے بعد کوئی نبی نی ـ 

## عہد صحابہ
آپ صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم دے وصال مبارک دے بعد جڈاں ابوبکر صدیق سئیں مسلماناں دے پہلے خلیفے بݨیے تاں اوں وقت کچھ لوکاں نے نبوت دا جھوٹا دعوی کیتا جیں دے وچ ہک عورت وی ہئی جیں نبوت دا دعوی کیتا ـ 

مگر ابوبکر سئیں نے انھاں تمام جھوٹے نبیاں دے خلاف جہاد کیتا تے ایں سازش دا سر قلم کر ڈتا ـ 

اتھوں اساکوں معلوم تھیندے جو حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم دے بعد کوئی نبی نی ـ اساڈا نبی آخری نبی اے ـ اگر کوئی نبوت دا دعوی کریندے تاں او باطل تے کوڑا اے نبی نی 

اساڈا فرض بݨدے جو ایہوجے بندے دا سر قلم کر ڈیوؤں ـ
ساݙی حالت تݙی تیل

## ساݙی حالت تݙی تیل:۔
**لکھت:   :واجد تھلوی**

ساݙے پپو ایم پی اے تے ایم این اے ساݙی طاقت دے ݙنے نال جݙاں ایوان اچ پڄدن تاں پچھوں اپݨی ماء دھرتی دا چیتا ننھے رہندا۔ اتھاں ابھیچݨ انہیں کوں وزارت (جیڑھی اثر رسوخ توں خالی ہوندی اے)ݙے کےپھنترو بݨا ٻلہیندن۔اسمبلی دی غیر معینہ مدت اچ اے گونگیاں وانگوں کجھ الا ٻول نی سڳدے۔کیوں جو انہاں دا کوٹا شاہی کھاوݨ پیوݨ تے مخصوص ہوندے۔کجھ لوک آہدن ٻانھی نوازی وی وادھو الاؤنس دے طور تے لازمی ہوندی اے۔سرکار درٻار اچ وادھا گھاٹا تھیوݨ پووے تاں آنے ݙکھا کے انہاں کوں واپسی تڑھا ݙتا ویندے۔اے الو سٻی دا منہ بݨا کے جݙاں گھر ولدن تاں قوم دا حق بݨدے سنی چھمک چیل اچ ݙے کے پچھے جو ٻیلی کتھاں رہ ڳئے وے۔اڳوں اساں ایجھیں نندر لوک ہیں جو اکھیں ملیندیں ولا انہاں دی صندوقڑی تے ہتھ ونڄ رکھدے ہیں۔ایں طرح ساݙی تݙی تیل حالت گھاݨی وات رہ ویندی ہے۔تے اے سلسلہ اݨ کھٹ ہے ٻس خدا دی ہیل نال چلدا پئے۔

جے ستے پئے ہیں تاں متے پئے ہیں وسیب زادو

سڄاک تھیسوں تاں کجھ نہ کجھ کاں شعور پیسوں

ملک دے حکمران 

اگر بݨ ونڄݨ انسان

تاں کجھ وی نا ممکن نی 

ملک ٻدلݨ وچ خان

شاعر فرھاد فریدی
ازواج مطہرات

آپ ( صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم) دی تمام ازواج مطہرات دے ناں ہن ۔

## ازواج مطہرات
ام المومنین حضرتخدیجتہ الکبری

ام المومنین حضرت سودہ بنت زمعہ 

ام المومنین حضرت عائشہ صدیقہ 

ام المومنین حضرت حفصہ بنت عمر 

ام المومنین حضرت زینب بنت خزیمہ 

ام المومنین حضرت ام سلمہ 

ام المومنین حضرت زینب بنت حجش 

ام المومنین حضرت جویریہ بنت حارث 

ام المومنین حضرت ام حبیبہ 

ام المومنین حضرت صفیہ بنت حیی

ام المومنین حضرت میمونہ بنت حارث 

رضی اللہ عنہا 

https://skr.m.wikipedia.org/w/index.php?preload=Template%3AStandard+content+for+new+page&editintro=Template%3AInstructions&title=%D8%A7%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AC_%D9%85%D8%B7%DB%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA&create=%D9%88%D8%B1%D9%82%DB%81+%D8%A8%DD%A8%D8%A7%D8%A4#/editor/all
ارطغرل غازی

ارطغرل غازی ترکی دا رہݨ والا ہاـ

## ارطغرل غازی
ارطغرل غازی ہک چھوٹے قبیلے دا سردار ہاـ
مرزا غالب

نجم الدولہ، دبیر الملک، مرزا نوشہ اسد اللہ خان غالب بہادر نظام جنگ (1797ء- 1869ء) اردو زبان دے سب توں وݙے شاعراں وچوں ہک سمجھے ویندن۔ ایہ تسلیم شدہ ڳالھ ہے کہ 19 ویں صدی غالب دی صدی ہے۔ جبکہ 18 ویں میر تقی میر دی ہئی تے 20 ویں علامہ اقبال دی۔ غالب دی عظمت دا راز صرف انہاں دی شاعری دے حسن تے بیان دی خوبی ہی وچ نی۔ انہاں دا اصل کمال ایہ ہے کہ اوہ زندگی دے حقائق تے انسانی نفسیات کوں گہرائی وچ ونڄ کے سمجھدے ہن تے بڑی سادگی نال عام لوگاں کیتے بیان کر ݙیندے ہن۔ غالب جیہڑے پر آشوب دور وچ پیدا تھئے اوندے وچ انہاں نے مسلماناں دی ہک عظیم سلطنت کوں برباد تھیندے ہوئے تے ٻاہر توں آئی ہوئی انگریز قوم کوں ملک دے اقتدار تے چھاندے ہوئے ݙٹھا۔ غالباً ایہو اوہ پس منظر ہے جیں نے انہاں دی نظر وچ گہرائی تے فکر وچ وسعت پیدا کیتی۔ غالب 15 فروری 1869ء کوں فوت تھئے۔ 

مرزا اسد اللہ اوند ناں ہا تے غالب او تخلص استمال کریندا ہا۔
شروع شروع وچ اوں اسد تخلص ورتیا مگر ہک ڈیہنہ کہیں بے بے ڈھنگے شاعر جندا تخلص وی اسد ہاں اوندے شعر اوندے استاد محترم نے پڑھے تے او غالب تے غصہ کیتا جو ایجھے بے ڈھنگے شعر کیوں لکھے نی ـ 
غالب نے آکھیا جو اے شعر میڈے کینی تے اے کہیں بے اسد نامی شاعر دے شعر ہن ـ 
غالب نے سوچا جو اگر میں آپݨا تخلص ایویں اسد ورتیا تاں آوݨ والے وقت وچ اوندے تمام شعر لوک میڈے ناں نال منسوب نہ کر ڈیوے ہئیں وجہ کنوں اوں آپݨا تخلص غالب رکھیا مگر اوں اے پتہ ناں ہاں جو او حقیقت وچ شاعری تے غالب تھی ویسی۔

## شاعری
پردیس وچ عید ( عید دا ڈیہنہ وار )

عید ہک خوشی دا ݙینہ وار ہے ـ ہر مذاہب وچ عید منائی ویندی ہے لیکن سب دے طور طریقے الڳ الڳ ہن. 

اسلام ہک واحد مذہب ہے جو ہک سال وچ ݙو عیداں منیندے تے ݙوہاں عیداں مݨاوݨ دا الڳ الڳ انداز ہے ـ 

مسلمان پہلی عید مناوݨ توں پہلے روزے رکھیندن ـ اے روزے کݙاہیں تریہہ تے کݙاہیں انتری ہوندن ـ 

تے ݙوجھی عید آلے ݙینہ آپݨی حسب توفیق جیں کوں اللہ نے سرمایا ݙتا ہوندے اوہ جانور دی قربانی کریندے تے اے قربانی اساکوں حضرت ابراہیم علیہ السلام دی قربانی یاد ݙیویندی ہے ـ جینکوں اساں سنت ابراہیم وی آکھدوں ـ 

## پردیس وچ پردیسی دی عید
اڄ عید دے ݙینہ دی سویر تھئی ـ اٹھی تے غسل کر تے مسیت ڳیاں ونڄ تے نماز        پڑھی ـ مسیت وچ کوئی آپݨا سنگتی سجݨ رشتے دار کینا ہا جینکوں بھاکل پا تے ملا ہا ہر کوئی ہک ٻئے کوں بھاکل پا تے ملدا پیا ہاں ہک میں ہم جو سب دے منہ ݙو ݙہدا کھڑا ہم ـ دل ٻہوں اداس تھیاـ ٹھڈڑہ ساہ نکھتے ـ 

آپݨے وطن کوں یاد کریندا ہویا گھر آ ڳیاں ـ 

ݙ

ڄاہ وجے صاحب دےڳگھر گیاں اتھاں ݙاند قصائی نے بݨایا گوشت گھن تے آیاں ـ اتنے توڑیٻئ ہک بے پردیسی سنگتی دا واٹس ایپ تے میسج آیا جو یار گھڑی تے چھ دا وقتڳئتھی گے ݙگر وڈی دے ںہوندی ہوئیں وی حالی توڑیں گوشت دا منݙٹی ڈیٹھا ـ میں اونکوں ݙسرا ڈتے صبر کر گوشت پئےدا پے کھٹھے کمسوں

## ݙوہڑے
پردیس دے حالات کوں ڈہدیں ہوئیں میڈا ڈاہدا دل ڈکھیے تے ول میں قلم چا تے اے ڈوہڑے لکھیم 

پردیسی وچ پردیس لوکو دیس کوں یاد کریندن نیر وہندن

ہک پل نی چین نصیب تھیندا پے جگارے یار کٹیندن نیر وہندن

وطن آلیں دیاں سݨ ڳالھیں تے ہاں تے جگر سڑ ویندن نیر وہندن 

فرھاد جڈاں پردیس دے وچ کلہیں عید منیندن نیر وہندن

وطن وسیب دے او لوک جہناں نے کڈاہیں پردیس دا منہ نی کیتا او سمجھدن جو اے لوک پردیس ونج تے بہوں خوش ہوندن انھاں کوں کوئی ڈکھ نی ہوندا تے درختاں کوں پیسے لگے کھڑے ہوندن تے اے پٹ تے اساڈے کول پٹیندن 

او دور چلے ڳن جڈاں صاحب امدا کریندے ہن ـ ہن تاں اے لوک اساں غریب لوکاں دی مجبوری کنوں فیدہ چیندن 

ڈوہڑے ڈیکھو 

پردیس تے روزی سوکھی نی کوئی ونج آکھے میڈے گھر اے 

سر اچا کر تے ٹردا ہم اڄ نیوا میڈا سر اے 

جہڑا. ؤ دا لوظ نہ سہندا ہا مجبور کیتا چا زر اے 

فرھاد جھݨرک جے ڈیوے کوئی سڑ ویندا ہاں تے جگر اے 

اپݨے وطن تے روزی ڄل کروں اتھاں روزی ہے احساس کینی

بھانویں جتنے وی پر درد ہوؤں کئی ملدا درد شناس کینی 

نت روز جگارے کٹ کٹ تے ریہا جسم دے اتے ماس کینی

فرھاد پردیس کوں چھوڑ ڈیووں کئی زندگی دا وسوس کینی

لکھت فرھاد فریدی قلندر آباد گلستان جوہر کراچی

عید دا پہلا وار 

10/07/2022

ٹائم 6/20pm
عمران گماݨی

عمران گمانی ہک سرائیکی شاعر ہے۔ 

## ڄم پل
01/01/1989  کوں موضع گمانی اوچ شریف وچ پیدا تھئے۔ 

## ناں
محمد عمران 

## تخلص
عمران گماݨی  

## تعلیم
ان پڑھ

## آغاز شاعری

2010 

## استاد شاعری
اکرام میتلا 

## رابطہ نمبر
0306-2865016

## جاہ ٹکاݨہ
موضع گمانی اوچ شریف ( پر زیادہ تر کراچی رہندن )

## کتاب دا ناں
ہجر آغاز 

## نمونہ کلام

#### نعتیہ ڈوہڑہ
میں صدقے پاک نبی سئیں توں کل نبیاں دا سردار جو ہے 

محبوب کریم ہے رب سئیں دا کونین دا کل مختیار جو ہے 

منہ سئیں دے صدقے نی بدلئے سئیں امت دا غمخوار جو ہے 

عمران گماݨی رب اوندے لاڈ منے سئیں نال خدا کوں پیار جو ہے 

## مجازی ڈوہڑے
پہلے اکھیاں ݙو دیاں ݙو ہامی جڈاں توں نظریں تھی چار گئیاں 

بھانویں مخلص ہاویں یا نہ سہی جند آپݨی تیں توں وار گئیاں 

میں تیں تے چن اعتماد کیتے کر بہوں سارا اتبار گئیاں 

ہݨ مل عمران گماݨی کوں توں جیتیوں تے میں ہار گئیاں 

میڈے نال توں بھانویں پیار نہ کر میں دلبر پیار کریساں 

میڈا سانول تیݙی ذات اتے میں ہر اتبار کریساں 

توں نہ ملسیں تاں ڳول تیڈی میں پار اروار کریساں 

ویساں چھوڑ عمران گماݨی نہ تیڈا روز دیدار کریساں

جیں ڈیہنہ دا مال کوں چھوڑ تے گئیں من مال بھلیندا ٻھال کھڑے

در بھاݨ تے رونق نی رہ گی نت بھاݨ تے نچدا کال کھڑے 

رے سینکے مال دیاں ٻاکاں ہن نت روندا نیر نیڳال کھڑے

ول مال عمران گماݨی توں آ ڈیکھ تاں سہی جہڑے حال کھڑے

راہ رلدے رول فقیر ہیسے در آیوں ڈے خیرات ساکوں 

نسے منگدے مال جگیر اساں ڈے سانول سکھ سوغات ساکوں 

چا کرم کیتو جے رل گئیں تے مل ویسے سئیں اوقات ساکوں 

من ڳال عمران گماݨی دی دیدار دی ڈے چا جھات ساکوں 

تیڈا شکر گزار ہا چن ماہی من میڈی آ دیدار ݙتی 

سب وہم گمان مٹا تے ول کر واضح پیار اظہار ڈتی 

تیڈے لکھ لکھ ہن احسان میٹھا دل تحفہ میں توں وار ݙتی مٹ غم عمران گماݨی گن کر زندگی باغ بہار ڈتی
ونکی:سرائیکی شاعر
ونکی:پاکستانی شاعر
ونکی:شاعر
کماد تے مل والے ( کسان دے ڈکھ دی داستان )

کسان معاشرے دا ہک اہم رکن ہے ـ اساڈے ملک دی بقاء اساڈے کسانیں نال اے ـ پر انتہائی افسوس دی ڳال اے جو اساڈے ملک وچ کسان بہوں پریشان اے ـ نہر دا پاݨی کڈاہیں ملدے کڈاہیں نہر سوکھی پی ہوندی اے ـ ݙیزل دا ریٹ اسمان تے گیا کھڑا ہے ـ بجلی وی اللہ معافی ݙیوے ہک مہنگی تھی گی اے ڈوجھا ملک وچ لوڈ شیݙنگ اے شودا کسان کیݙے ونجے ـ 

کماد دی فصل تے کسان نال جو جو گزردی اے او حال کوں میں ایں نظم وچ پوری کوشش کیتی اے ـ

## کسان تے مل والے

## کماد دی فصل
ہکو میں تاں اکھیندا نی اکھیندا سارا جہان اے 

اساکوں تاں ملیں والیں بہوں کیتا پریشان اے 

اتھاں سرکل والے اپݨی ٻیٹھے خرچی ٻݨیندے ہن 

سݨو لوکو ہزاریں منہ اتھاں پرمٹ وچیندے ہن 

امیریں تے غریبیں دا ٻیٹھے اے چم لہیندے ہن 

زمینداریں کوں ہر واری ذلیل اے تاں کریندے ہن

اساڈے ملک وچ لوکو عذابیں وات کسان اے 

اتھاں سرکل والے لوکو مزے ٻیٹھے کریندے ہن 

فقط ڈیہنہ وچ لکھیں دے لکھ ٻیٹھے پیسے کمیندے ہن 

لیلے تے مرغیاں ہر دم ٻیٹھے اندروں نڳہیندے ہن 

خدا دا خوف نی رہ گیا نہ اصلوں اے سوچیندے ہن 

ݙوہیں پاسوں زمینداریں کوں امدا پیا سئیں نقصان اے

قطاریں وچ اتھاں کھڑ کھڑ پیاسا لوک مر ویندے 

کئی پاݨی تک نہیں پچھدا توڑیں جو ڈیہنہ گزر ویندے

سویرے شام دے دھکے جو کھا کھاسر چکر ویندے 

مگر او شام کوں لوکو جو واپس خالی گھر ویندے

کماد اے ناں رہاواں ہا بس ایہو کھا گیا ارمان اے 

جے ـ ݙی ݙبلیو ہووے بھانویں. بھانویں اتحاد ہووے سئیں

اساڈے وانگ ݙوہیں توں نہ کئی برباد ہووے سئیں 

حکومت ڄاگ پووے تے پوری فریاد ہووے سئیں 

پریشانی توں کسان اے شالا آذاد ہووے سئیں 

ایہو تاں ذکر ہر جاہ تے پیا تھیندا سئیں بیان اے 

ٹرالی ہر وچوں پنڄا مݨیں دی کاٹ کاٹیندے ہن 

سیاست دان دیاں ملیں تہوں نی کجھ اکھندے ہن

کہیں تے ترس نہ اصلوں زرہ بھر اے کریندے ہن 

امیریں تے غریبیں دا ٻیٹھے اے چم لہیندے ہن 

فصل تاں میں رہائی پر مگر سئیں آگیا نقصان اے 

اساں دل نال خرچے سب کریندے رہ گئیوسے سئیں

ادھاریں دے اتے کھادیں وی چیندے رہ گئیوسے سئیں

نہر جو نی وڑھی ٹیویل چلیندے رہ ڳئیوسے سئیں 

کماد بارہ سو مݨ تھیسے. سو چیندے رہ گئیوسے سئیں

نہ نو سو مݨ تھیا ایکڑ جو ہر کئی ڈیکھ حیران اے

ذلیل ایں سال تاں لوکو میڈا ٻھتار تھی گیا ہے

اینکوں پرمٹ ملیا جو نی تہوں بیمار تھی گیا ہے

لکھیں دے منہ اے قرضے دا جو سر تے بار تھی گیا ہے 

کتھوں پیسے بھریساں اے مرݨ تے تیار تھی گیا ہے 

جو پہلے خود کشی کولوں بݨوائی نظم فرھاد خاناے
روبوٹ

روبوٹ ہک ایجھی مشین اے جہڑی انسان واسطے بہوں فیدہ مند ہے ـ ایں انسان دی زندگی کوں بہوں سکھ ڈتے ہن 

ـ 

## کمپیوٹر
پروبوٹ ہک عام کمپیوٹر ہے ـ
گوریلا

گوریلا ہک جانور ہےـ 

## ماہر حیوانات
ڈیوڈایٹین برو ہک ماہر حیوانات ہے ـ جیں گوریلا دی زندگی دے بارے مضمون لکھےـ 

## گوریلا دے بارے لوکیں دے تاثرات
عام طور تے لوکیں دا خیال ہے کہ گوریلے بہوں وحشی تے خطرناک قسم دے جانور ہوندن ـ مگر اے تاثر غلط ہے

فلم 

ہالی ووڈ نے ہک فلم کنگ کانگ ناں دی فلم بݨائی جہڑی ہک گوریلے تے بݨی ہئی ایں فلم نے لوکیں وچ غلط تاثر پیدا کیتاـ 

## گوریلا دی زندگی
در حقیقت گوریلے سبزی کمدن تے وڈے سماجی جانور ہوندن ـ ایں خاندان دی صورت وچ رہندن ـ خاندان یا قبیلے دا سردار ہک گوریلا ہوندے جو سب دی حفاظت کریندےـ گوریلا او وقت خطرناک ہوندے جیں وقت ایں تے کوئی حملہ کرے
عبدالطیف ملنگ

اے من بھاوݨا سرائیکی لوک ڳاوݨ راڄن پور دے فوک گلوکار عبدالطیف ملنگ دی نویکلی سُنڄاݨ اے۔۔۔عبدالطیف ملنگ (بہشتی) یک تارے نال ایہو ڳاوݨ سُنڑیندے ہوئیں اکھ دی پپلی نال کڑکڑاں روپیہ چا گِھندا ہا, لوک اے منظر ݙیکھ کے ہربھرو تاڑیاں وڄیندے ہن۔

عبدالطیف ملنگ پکھی واس فقیر ہائی جیکر کئی پتہ پچھے تاں ݙسیندا ہائی۔۔۔۔ہا سئیں عاقل پور روڈ تے سردار امان اللہ خاں دریشک دی کوٹھی دے نالوں رہندا پیاں۔ دراصل سردار امان اللہ خاں دریشک دی درگھی کوٹھی دی کچھ وچ ہک خالی پلاٹ پیا ہوندا ہا, جتھ پکھی واس فقیریں دیاں ݙاہ ٻارھاں جھڳیاں ہوندیاں ہن ت عبدالطیف ملنگ اکثرا ڳݙاہ ریڑھی وہیندا عاقل پور روڈ تے مل ویندا ہائی۔ 1998 وچ میں آپڑیں بِھرا رانا انوار خالد دی شادی تے عبدالطیف ملنگ کوں وستی اُتیرا موضع سونواہ دعوت ݙتی, ݙاڈھی سوہنڑی محفل ٹھہائی ہاسی۔

عبدالطیف ملنگ اونویں تاں ننڈھی عمراہ کنوں یک تارا وڄیندا ت ڳاندا ہا, پر اونکوں لوک گلوکار  ساݙے شہر فاضل پور دے ریڈیو پروڈیوسر منظور کامران ت ریڈیو ملتان دے سینئر پروڈیوسر خورشید ملک بنڑایا۔ 90 دے ݙہاکے وچ ریڈیو ملتان اݨ سکھندڑ گلوکاریں دا ہک مقابلہ کروایا ہا ت عبدالطیف ملنگ ایہو ڳاونڑ سُنڑا کے پہلا انعام چاتا۔

وۓ لوک خوش تھیندن سجݨ ساون دے منظر ݙیکھ کے

توں نہ روکیں وو میݙی پپلی دی جھالر ݙیکھ کے

ارمان دی ڳالھ ایہا اے جو ضلع راجن پور دے ادبی پردھانیں کݙاہیں وی عبدالطیف ملنگ کوں فنکار نہ منیا, شئیت ایں پاروں جو عبدالطیف ملنگ پکھی واس فقیر ہائی, ڳݙاہ ریڑھی وہیندا ہائی ت عاقل پور روڈ تے جھڳی وچ رہندا ہائی۔ وجہ جو وی ہووے پر عبدالطیف ملنگ کوں سرائیکی پروگراماں وچ نہ سݙیا ویندا ہائی۔۔۔۔پر, عبدالطیف ملنگ کوں لوک شادیں تے سݙیندے ہن ت خلقت اونکوں سُنڑدی ہائی۔ اوں دور وچ عبدالطیف ملنگ دیاں ݙو تراۓ کیسٹاں وی مارکیٹ وچ آیاں ہن۔

عبدالطیف ملنگ جیہڑا عاقل پور روڈ (راجن پور) وچ سردار امان اللہ خان دی ایکڑیں تے کِھنڈی کوٹھی دی کچھ وچ ہک جھڳی اندر رہندا ہائی جیندا پٹوار دی جمع بندی وچ کئی ناں تھاں کائنا ہائی۔۔۔۔اج ݙو ݙہاکے گزرݨ بعد سردار امان اللہ خاں دریشک دا ناں پنجاب اسمبلی دے فائلیں وچ گم تھی ڳئے جنہاں کوں کڈوکڑیں سِیوی کھا ڳئی اے۔ پر, عبدالطیف ملنگ دے ڳاوݨ جے تئیں دنیا رہسی سُنڑِیندے رہ ویسن۔ کݙاہیں عبدالطیف ملنگ کہیں ڄال دے پچھوں ت کݙاہیں کہیں بدلی دے وچو سر کڈھ کے ڳاندا کھڑا ہوسی!!

وۓ لوک خوش تھیندن سجݨ ساون دے منظر ݙیکھ کے

توں نہ روکیں وو میݙی پپلی دی جھالر ݙیکھ کے

لکھت: راݨا ابرار خالد
ظہور سحر

ظہور سحر ہک سرائیکی شاعر ہے

## تخلص
سحر 

## آغاز شاعری
2004

## استاد شاعری
رفیق ساحل

## رہائش گاہ
ٹھل گلاب شاہ , موضع فتح پور میانولی قریشیاں 

## پیشہ
درزی

## رابطہ نمبر
03022009600

## نمونہ کلام

## قعطہ
ڈسا ہا جانی توں کیویں رہسیں

ڈسا چا اتنا توں جیویں رہسیں 

کڈاہیں اے حلیہ بدلسے سحر 

یا ساری زندگی توں ایویں رہسیں
سطان التارکین

حضرت حمید الدین حاکم اللہ دا ہک نیک ولی بندہ گزریا ہے ۔ جیں دی قبر مبارک 
مئو مبارک وچ ہے ۔ آپ کوں دھپ دا پہلون وی آکھدن کیونکہ آپ دا مزار کینی ۔ 

ڈوجھا ڳال اے ہے کہ مئو مبارک وچ سرائیکی زبان دے عظیم شاعر مولوی لطف علی تے قیس فریدی وی مدفن ہن
عبدالمجید گانگا

عبدالمجید گانگا نعت خواں تے سرائیکی شاعر ہے

## جم پل
1960

## رہائش گاہ
دنیا پور گانگا

## آغاز شاعری
1995

## استاد شاعری
قاصر فریدی ۔ ملک سراج احمد گل

## کتابیں دا ناں
ذاد سفر

## کلام

## حوالے جات
سراج احمد گل

ملک سراج احمد گل سرائیکی تے اردو دا شاعر ہے

## جم پل
1985

## رہائش گاہ
شیخ واہن

## تعلیم
8 جماعتاں 

## آغاز شاعری
2002 

## استاد شاعری
قاصر فریدی

## کتاباں
سراج لیل

قوس حیات

## پیشہ
آرٹس

## رابطہ
03002283336

## سرائیکی کلام

## اردو کلام

## حوالہ جات
کوہ یورال

کوہ اورال دا پہاڑی سلسلہ

کوہ یورال مغربی روس دا ہک پہاڑی سلسلہ ہے۔ ایہ قازقستان دے شمالی سرحداں توں شروع تھی کے شمال وچ بحر منجمد شمالی دے ساحلاں تے ختم تھیندے۔ ایں سلسلے دی لمبائی تقریباً 2،500 کلو میٹر ہے۔

اے سلسلہ ایشیا تے یورپ دے درمیان سرحد سمجھا ویندے۔ ایں سلسلے دی بلند ترین چوٹی نارودنایا ہے جیندی بلندی 1,895 میٹر ہے۔ اپݨی لمبائی تے چوٹیاں دے سلسلے دی وجہ توں کوہ یورال کوں سنگدار پٹی وی آکھا ویندے۔
## حوالے
ہاکی

ہاکی پاکستان دی قومی کھیݙ ہے

## ہاکی دی ابتداء

## ہاکی دا پہلا ولڈ کپ میچ
ہاکی دا پہلا ولڈکپ میچ پاکستان نے جتیا ۔

## ہاکی دا ولڈکپ
پاکستان نے 3 واری ہاکی دا ولڈکپ جتیا ہے

## ہاکی دے نامور کھلاڑی

## ہاکی کھیڈݨ آلے ممالک

## حوالے جات
فٹبال

فٹبال دنیا دی مشہور کھیݙ ہے

## فٹبال دی ابتداء

## کھلاڑیں دی تعداد

## ولڈکپ

## مشہور کھلاڑی

## حوالے جات
اولمپکس گیمز

اولمپکس گیمز دا آغاز  1896 کوں ایتھنز  جو یونان دا شھر ہے اوں کنوں تھیا۔ 

## گولڈ میڈل
پاکستان نے 1960 کوں اولمپکس دا گولڈ میڈل جتیا
پی ایس ایل

پی ایس ایل دا مطلب پاکستان سپر لیگ جو ہر سال ٹورنامنٹ تھیندا ہے 

## ابتداء
پہلا پی ایس ایل 2016 کوں ابو ظہبی تے خارجہ وچ تھیا تے اسلام آباد نے جتیا
نوبل پرائز

ادب  ۔ امن ۔ فزکس ۔ کیمسٹری ۔ میڈیسن ۔ اکنامکس وچ خدمات ڈیووݨ والے کوں نوبل پرائز دا انعام ڈتا ویندے

## نوبل پرائز دا آغاز
1901 کوں تھیا ۔ سب توں زیادہ نوبل دے انعام امریکہ نے جتیے ہن ۔ مادم کیوری پہلی خاتون ہئی جینکوں نوبل دا انعام ملیا۔  عبدالسلام نے 1979 کوں فزکس دیوچ خدمات کی وجہ پہلا پاکستانی نے نوبل دا انعام حاصل کیتا
پہاڑ

دنیا دے اہم ترین پہاڑ 

## [[ایورسٹ]]
کوہ ہمالیہ وچ ہے تے ایندی بلندی 29035 ہے 

## گوڈون آسٹن  ([[ کے ۔ ٹو]] )
کوہ قراقرم  28250 فٹ

## [[ کانچن جنگا]]
کوہ ہمالیہ 

28208 فٹ 

## [[نانگا پربت]]
کشمیر  

26660 فٹ 

## [[راکا  پوشی]]
کشمیر 

25550 فٹ 

## [[دھو لگری]]
نیپال

26810
ورلڈ ریکارڈ

دنیا وچ قائم ورلڈ ریکارڈ 

## براعظم
ایشیا دنیا دا سب توں وڈا براعظم ہے    

آسڑیلیا دنیا دا سب توں چھوٹا براعظم ہے ۔ 

ایشیا دنیا دا سب توں زیادہ آبادی والا براعظم ہے 

آسڑیلیا دنیا دا سب توں چھوٹا آبادی والا براعظم ہے ۔ =

## ملک
روس دنیا دا سب توں وڈا ملک ہے 

ویٹی کن سٹی دنیا دا سب توں چھوٹا ملک ہے 

## اسلامی ملک
قازقستان دنیا وچ رقبہ دے لحاظ  نال وڈا اسلامی ملک ہے 

انڈونیشیا دنیا وچ سب توں زیادہ آبادی والا اسلامی ملک ہے 

## جزیرہ
گرین لینڈ دنیا دا سب توں وڈا جزیرہہے 

## آبادی والا شھر
جاپان دا شھر ٹوکیو دنیا دا سب توں وڈا آبادی والا شھر ہے

## پہاڑی سلسلہ
کوہ انڈیز دنیا دا سب توں لمبا پہاڑی سلسلہ ہے 

کوہ ہمالیہ دنیا دا سب توں وڈا پہاڑی سلسلہ ہے 

## سمندر
بحر الکاہل دنیا دا سب توں وڈا سمندر ہے 

بحیرہ قلزم دنیا دا سب توں چھوٹا سمندر ہے
نہراں

دنیا دیاں سب توں وڈیاں نہراں 

## نہر سویز
اے نہر بحیرہ احمر تے بحیرہ روم کوں ملیندی ہے ۔ اے نہر 101 میل لمبی ہے ۔ ایندی کم از کم چوڑائی 147 فٹ ہے ۔ 

## [[نہر پانامہ]]
1914 وچ بݨائی گئی ۔ اے 50 میل لمبی اے 40 فٹ کنوں گھن تے 48 فٹ توڑیں جھکی ہے ۔ حکومت امریکہ نے بحرالکاہل تے بحر اوقیانوس نوں ملاون کیتے اے نہر کٹ وائی ہئی 

## [[نہر کیل]]
جہاز رانی کیتے اے ہک مشہور نہر ہے ۔ جرمن نے اینکوں بݨوایا۔ اے نہر 61 میل لمبی تے 40 فٹ جھکی ہے 

## [[گرانڈ کینال]]
700 میل لمبی اے ۔ اے ستویں صدی وچ بݨائی گی ۔ اے دنیا وچ سب توں وڈی قابل جہاز رانی مصنوعی نہر ہے ۔
مقامات

دنیا دے اہم مقامات  ۔ عمارتاں تے گلیاں 

## [[خانہ کعبہ]]
مسلمان قوم دا روحانی مرکز مکہ مکرمہ وچ واقع ہے 

## [[عرفات]]
مکہ معظمہ دے نزدیک ہک پہاڑی جتھاں ونجے بغیر حج نی تھیندا 

## [[مدینہ]]
مدینہ وچ اساڈے پیارے نبی [محمد صلی اللہ علیہ وسلم[[ دا روضہ مبارک ہے 

مسجد نبوی صلی اللہ علیہ وسلم وی ہے 

حضرت [ابوبکر صدیق رضی تعالی عنہ تے عمر فاروق رضی تعالی عنہ تے بے وی عظیم ترین صحابہ دیاں قبراں مبارکاں ہن 

## الااقصی
مسلمانیں دی تریجھی متبرک مسیت یروشلم وچ ہے 

## [[ملتان]]
پاکستان دا قدیم ترین شھر ہے 

## ہڑپہ
ساہیوال ( پنجاب )  وچ ہک قدیم وستی جیں دی کھدائی دے بعد دریافت کیتا گیا۔ 

## [[انار کلی]]
لاہور دا مصروف ترین کاروباری مرکز 

## [[سی این این ٹاور]]
کینیڈا وچ ہک بلند ٹاور 

## مکلی ہلز
ٹھٹھہ دے مقام تے دنیا دا سب توں وڈا غستان 

## [[برج الخلیفہ]]
دبئی دی بلند  ترین عمارت ۔ اے دنیا دی وی بلند ترین عمارت ہے
سرحدیں

دنیا دیاں اہم سرحداں

## [[ڈیورنڈ لائن]]
اے پاکستان تے افغانستان دے درمیان وچ بݨائی گئی حد اے ۔ 

اے سرمور ٹائمر ڈیورنڈ نے 1893 وچ چیکی ہئی۔ پاکستان ایں حد کوں تسلیم کریندے ۔ مگر افغانستان نے اجݨ توڑیں اینکوں تسلیم نی کیتا۔ 

## [[میکمہن لائن]]
سر ہیزی میکموہن نے اے لائن چیکی ہئی ۔ اے انڈیا تے چائنہ کوں ملیندی اے ۔ چائنہ نے ایں سرحد کوں تسلیم نہ کیتا تے 1962 وچ اینکوں کراس کیتا۔ 

## [[ریڈکلف لائن]]
اینکوں سر ریڈ کلف نے چیکایا ہا اے پاکستان تے انڈیا کوں ملیندی اے۔ 

## [[ٹونٹی فورتھ پیرالل]]
ایں سرحد کوں پاکستان نے انڈیا تے پاکستان دے درمیان بݨاوݨ دا دعوی کیتا لیکن انڈیا نے تسلیم نہ کیتا

## [[تھرٹی ایٹ پیرالل]]
اے عرض البلد دا پیرالل ہے جو شمالی کوریا تے جنوبی کوریا کوں تقسیم کریندے 

## [[فورٹی نائن پیرالل]]
اے کینیڈا تے یو ایس اے دے درمیان سرحد ہے
صحرا

thumb|صحرا
دنیا دے مشہور صحرا 

## [[صحراء اعظم]] ( [[صحارا]])
اے افریقہ وچ ہے 

3500000  مربع میل وچ رقبہ ہے

## [[گوبی]]
چین وچ ہے 

500000 مربع میل رقبہ ہے

## [[وکٹوریہ]]
آسڑیلیا وچ ہے 

150000 مربع میل رقبہ ہے 

## [[گبسن]]
آسڑیلیا وچ ہے 

120000 مربع میل رقبہ ہے 

## [[ربع الخالی]]
سعودی عرب وچ ہے 

250000 مربع میل رقبہ ہے 

## [[تکلی مکاں]]
چین وچ ہے 

140000 مربع میل رقبہ ہے 

## [[کالا ہاری]]
جنوبی افریقہ وچ ہے 

225000 مربع میل رقبہ ہے 

## [[نوبین]]
سوڈان وچ ہے 

100000 مربع میل رقبہ ہے 

## [[ تھر]]
پاکستان تے انڈیا وچ ہے 

10000 مربع میل رقبہ ہے
بندر گائیں

دنیا دیاں اہم بندر گاواں 

## [[امریکہ]]
سیٹل 

بوسٹن 

نیویارک 

## [[پانامہ]]
کولون 

## [[پرتگال]]
لزبن 

## [[پاکستان]]
کراچی 

گوادر

بن قاسم 

## [[برطانیہ]]
لیورپول 

رن کارن 

## کینیڈا
ہیلی فیکس 

## [[سینیگال]]
ڈاکار 

## [[ساؤتھ افریقہ]]
کیپ ٹاؤن 

## [[انڈیا]]
کلکتہ
عجائبات

دنیا وچ ست عجائبات ہن 

## اہرام مصر
اہرام مصر دی شکل چوکور طرح دی ہے ۔ ہر فرعون مصر نے اپݨی ممی کو ابد توڑیں محفوظ رکھݨ  واسطے الگ ہرم تعمیر کروایا۔

## بابل دے معلق باغات
بابل دے معلق باغات  عراق وچ ہن 

## ڈائنا دا مندر
ڈائنا دا مندر ایشیائے کوچک دی ہک قدیم سلطنت  لیڈیا دے شھر  افسس وچ واقع ہے 

اے علاقہ ہن ترکی وچ ہے 

## زیوس دا اولمپیا وچ مجسمہ
لگ بھگ 500 سال پہلے مسیح وچ مشہور سنگ تراش فیڈیاس نے یونان دے ہک مقام اولمپیا وچ تعمیر کیتا 

## مسولیس دا مقبرہ
ملکہ Artemisia  نے اپݨے شوہر شاہ  Mausolus دی یاد وچ ایشیائے کوچک دے ہک شھر  Halicarnassus وچ تعمیر کیتا 

## روڈز کابت
بندرگاہ  روڈز وچ سررج دیوتا ( اپالو )  دا مجسمہ 105 فٹ بلند ہا ۔ 

## اسکندریہ دا روشنی دا مینار
4 سو فٹ اوچا اے مینار تریجھی صدی پہلے مسیح وچ تعمیر کیتا ہا مصر وچ

## پیسا دا جھکایا ہویا مینار
اٹلی وچ ہے 

## مسجد صوفیہ
( استنبول )  ترکی وچ ہے 

## تاج محل
شاہ جہان نے اپݨی بیگم  ممتاز محل ( ارجمند بانو بیگم )  دی یاد وچ تعمیر کرایا اے 1648  کوں تعمیر  تھیا ۔ اے آگرہ وچ ہے 

## دیوار چین
ہزاراں میل لمبی اے دیوار چین غیر ملکی حملہ آوراں توں بچݨ کیتے بݨائی گئی اے
ایوارڈ

دنیا وچ ملٹری ایوارڈ

## [[پاکستان]]
نشان حیدر 

## [[ترکی]]
آرڈر آف کریسنٹ

## [[انڈیا ]]
پرام ویر چکر 

## [[ تھائی لینڈ ]]
آرڈر آف راما 

## [[بلجیم]]
ملٹری کراس 

## [[امریکہ ]]
میڈل آف آنر 

## [[جرمنی]]
آئیرن کران 

## [[نیدرلینڈ]]
آرڈر آف ولیم 

## [[برطانیہ ]]
وکٹوربا کراس 

## [[جاپان]]
آرڈر آف رئزنگ سن 

## [[چین]]
میڈل آف آرمی 

## [[روس]]
آرڈر آف پئیراٹک وار
ایئر لائنز

دنیا دیاں اہم ایئر لائنز

## [[پاکستان]]
شاہین ایئرلائن 

آئیربلیو ایئرلائن 

پی آئی اے ایئرلائن 

## [[ افغانستان]]
آریانہ ایئرلائن 

## [[ بنگلہ دیش ]]
بہمان ایئرلائن 

## [[آسڑیلیا]]
کنٹاس ایئرلائن 

## [[ایران]]
میان 

## [[ ہالینڈ]]
کے ۔ ایل ۔ ایم 

## [[برطانیہ]]
ایزی جٹ

## [[ امریکہ]]
ڈیلٹا 

## [[ہانگ کانگ ]]
کیتھی پیسیفک 

## [[ روس]]
ایرو فلوٹ 

## [[نیوزی لینڈ ]]
فریڈیم 

## [[یونان]]
اولمپک
آبنائے ڈنمارک

آبنائے ڈنمارک (Denmark Strait) (ڈینش: Danmarksstrædet، آئس لینڈی: Grænlandssund) جینکوں آبنائے گرین لینڈ (Greenland Strait) وی آکھا ویندے، گرین لینڈ تے آئس لینڈ دے درمیان ہک آبنائے ہے۔ ناروے دا جزیرہ جان ماین ایندے شمال مشرق وچ واقع ہے۔

## حوالے

####
آبنائے جبرالٹر

آبنائے جبل الطارق
آبنائے جبل الطارق (انگریزی: Strait of Gibraltar) بحر اوقیانوس کوں بحیرہ روم نال منسلک کرݨ والی ہک آبنائے ہے جیہڑی اسپین تے مراکش کوں جدا کریندی ہے۔ ایں آبنائے کوں ایہ ناں جبل الطارق (جبرالٹر) دے ناں تے ملا، جتھاں 711ء وچ بنو امیہ دے جرنیل طارق بن زیاد اسپین فتح کرݨ کیتے لتھے ہن۔
آبنائے دے شمال وچ جبل الطارق تے اسپین جبکہ جنوب وچ مراکش واقع ہے۔ اے آبنائے شاندار محل وقوع دے باعث دنیا بھر وچ ڄاݨی ویندی ہے، جتھوں بحری جہاز بحیرہ روم تے بحر اوقیانوس دے درمیان سفر کریندن۔
آبنائے دی گہرائی تقریباً 300 میٹر ہے تے ایندی لمبائی کم از کم 14 کلومیٹر ہے۔
## حوالے
آبنائے صقلیہ

آبنائے صقلیہ
**آبنائے صقلیہ** ([//en.wikipedia.org/wiki/Strait_of_Sicily Strait of Sicily]) صقلیہ تے تیونس دے درمیان ہک آبنائے ہے۔
اے تقریباً 145 کلومیٹر (90 میل) وسیع ہے تے ایہ بحیرہ تیرانی کوں بحیرہ روم توں جدا کریندی ہے۔ ایندی زیادہ سے زیادہ گہرائی 1.037 فٹ (316 میٹر) ہے۔
اینکوں **رودبار کیپ بان** (Cap Bon Channel) یا **رودبار قلیبیہ** (Kélibia Channel) وی آکھا ویندے۔
## حوالے
آبنائے باب المندب

آبنائے باب المندب
**آبنائے باب المندب** ایشیاء تے افریقا کوں جدا کرݨ والی آبنائے ہے جیندے ایشیائی جانب یمن تے افریقی جانب جبوتی واقع ہے۔ ایہ بحیرہ قلزم تے بحر ہند (خلیج عدن) کوں ملیندی ہے۔
اے محل وقوع دے اعتبار نال انتہائی اہمیت دی حامل ہے تے دنیا دی مصروف ترین آبی گذرگاہواں وچوں ہک ہے۔

جزیرہ نما عرب تے راس منہلی تے افریقا تے راس سیان دے درمیان واقع ایں آبنائے دی زیادہ توں زیادہ چوڑائی 20 میل (30 کلومیٹر) ہے۔ پیرم دا جزیرہ ایں آبنائے کوں ݙو حصیاں وچ تقسیم کریندے جنہاں وچوں مشرقی آبنائے باب اسکندر سݙیندی ہے جیہڑی ݙو میل چوڑی تے 30 میٹر گہری ہے جبکہ مغربی 16 میل چوڑی تے 310 میٹر گہری ہے۔
## حوالے
پولیس

پاکستان پولیس دی ذمہ داری وچ امن قائم کرݨا تے لاء اینڈ آرڈر دی صورت حال کنوں کنٹرول کرݨاں ہے ـ 

## [[نعرہ]]
پاکستان پولیس دا نعرہ تکبیر ہے 

## [[میڈل]]
سب توں وڈا ایوارڈ  قائداعظم پولیس میڈل ہے 

تے ڈوجھا وڈا ایوارڈ  پریزیڈنٹ پولیس میڈل ہے 

## عہدے
آئی ۔ جی   

ڈی ۔ آئی ۔ جی 

ایس ۔ ایس ۔ پی 

ایس ۔ پی 

اے ۔ ایس ۔ پی 

ڈی ۔ ایس ۔ پی 

انسپکٹر 

ایس ۔ آئی 

اے ۔ ایس ۔ آئی

ہیڈ کانسٹیبل

قائم مقام ہیڈ کانسٹیبل 

سی لسٹ کانسٹیبل
جیل

محکمہ جیل خانہ جات سرائیکستان وچ 1854  کوں قائم تھیا ہا ۔ 

## جیلاں دی تعداد
ایں وقت سرائیکستان وچ ٹوٹل 35 جیلاں ہن 

## جیلاں دے ناں
ڈسٹرکٹ جیل 

سنٹرل جیل 

سپیشل جیل 

## [[پرانی جیل]]
ڈسٹرکٹ جیل سب توں پراݨی جیل ہے جو 1854 وچ بݨی ـ
ڈرائیونگ

ڈرائیونگ واسطے تہاڈے کول لائنس ہووݨا ضروری ہے 

## ڈرائیونگ دے [[اصول و ضوابط]]

## احتیاط

## لائنس

## سیٹ دا پٹا
آبنائے سنگاپور

thumbnail|آبنائے سنگاپور
thumbnail|آبنائے سنگاپور مشرقی ساحلی پارک توں نطارہ
**آبنائے سنگاپور** (Singapore Strait) (آسان چینی: 新加坡 海峡, روایتی چینی: 海峡 星加坡, پن ین: Xīnjiāpō Hǎixiá, مالے : Selat Singapura) آبنائے ملاکا تے بحیرہ جنوبی چین دے درمیان ہک 114 کلو میٹر طویل تے 16 کلومیٹر چوڑی آبنائے ہے۔
## حوالے
انٹرویو

نوکری ڈیوݨ توں پہلے انٹرویو ݙتا ویندے 

## ضروری ڳالھیں
اپݨی طرفوں پوری کوشش کرݨی ہے ـ تے استطامت دا مظاہرہ کرݨا ہے ـ تے اپݨے غصے تے کنٹرول کرݨاں ہے

## لباس
کپڑے بے شک سادے ہوون پر صاف ستھرے ہوون تے استری تھے ہوون 

## ٻول چال
ٻول چال وچ گھبراوݨا بالکل کینی ـ جو جواب نی امدا معزرت کر گھنݨی ہے ـ تے حاضر دماغ رہاوݨ ہے

## [[ سوالات]]
جنرل نالج دے سوال تہاکوں ضرور امدے ہوون
واصف علی واصف

واصف علی واصف پنجابی تے اردو دا شاعر تے لکھاری ہا ۔ تے  اے وقت دا ولی وی ہا۔ 

## ناں
واصف علی واصف 

## مزار شریف
لاہور 

## پنجابی شاعری
توں سلطان زمانے بھر دا میں بردے دا بردا 

فکر عذاباں دے وچ بھلیا رستہ تیرے گھر دا 

جتھے نعت نبی دی ہووے ایتھے اس دا جلوہ 

وڈی چھوٹی نعت نہ ہوندی پیش کرو جو سردا

## اردو شاعری
دوستو دوستی کا نام نہ لو

ہو چکی دل لگی کا نام نہ لو 

مار ڈالے گی شاعری واصف 

بھول کر شاعری کا نام نہ لو

## اقوال
خالد حسین بھٹی

خالد حسین بھٹی ہک سرائیکی گلوکار ہے

## ڄم پل
سردار گڑھ وچ پیدا تھئے 

### جاہ ٹکاݨہ
سردار گڑھ وچ ہے

## پیشہ
گلوکاری 

## رابطہ نمبر
03059205114

## مشہور [[گیت]]
ݙاچی والیا موڑ مہار وے

ایہ سرائیکی زبان دا روبینہ قریشی دا مشہور گیت ہے۔
### ݙاچی والیا
ݙاچی والیا موڑ مہار وے 

سوہݨی والیا لَے چل نال وے

تیری ݙاچی دے گل وچ ٹَّلیاں

وے میں پیر مناون چَلّیاں 

تیری ݙاچی دی سوہݨی چال وے 

ݙاچی والیا لَے چل نال وے

تیری ݙاچی تھلاں نوں چِیرنی 

وے میں پیراں نوں سُکھنیاں شِیرنی 

آکے تک جا ساݙا حال وے 

ݙاچی والیا لَے چل نال وے

تیری ݙاچی دے چُمنیاں پَیر وے 

تیرے سِر دی منگنی آں خیر وے

ساݙی جِندڑی نوں اِنج ناں گال وے

ݙاچی والیا لَے چل نال وے

تیری ݙاچی توں صدقے میں جانییاں

پَنجّاں پِیراں نوں پَئی میں مناونی آں

سُکھاں سُکھنیاں تیریاں لال وے 

ݙاچی والیا لَے چل نال وے
## ٻیا ݙیکھو
* روبینہ قریشی
سید صفدر شاہ

سید صفدر شاہ بخاری ہک سرائیکی زبان دا سماجی شخص ہے 

## جم پل
چک 64/Np  غلہ گودام 

## تنظیماں
اتحاد شیخ واہن
ڈاکٹر سردار احمد

ڈاکٹر سردار احمد خان کورائی سرائیکی زبان دا ہک سماجی شخص ہے 

## جم پل
سہجا 

## پیشہ
ڈاکٹر 

## تنظیم
آواز ویلفیئر سوسائٹی دے صدر ہن
عبدالحکیم

عبدالحکیم ہک سرائیکی شاعر ہے

## جم پل
ٹبیکورائی

## قبر
ٹبی کورائی

## اولاد
ڈو پتر 

نادر حکیم 

شان حکیم 

## شاعری
اختر حسین زخمی

اختر حسین زخمی ہکسرائیکیشاعر ہے 

## جم پل
ٹبی کورائی 

## رہائش
ٹبی کورائی

## پیشہ
رہاکی آبادی 

## آغاز شاعری

## استاد شاعری
ملک سراج احمد گل

## ڈوہڑے

## قعطے

## گیت

## منقبت
رسول بخش ثاقب

صوفی رسول بخش ثاقب سرائیکی زبان دا ہک درویش شاعر ہے

## مزار
دنیا پور گانگا

## صوفیانہ شاعری

## [[سسی]] دے بارے لکھی شاعری

## کتاباں

## حوالہ جات
آبنائے تائیوان

آبنائے تائیوان یا آبنائے فارموسا (انگریزی: Taiwan Straitیا Formosa Strait) چین تے تائیوان دے درمیان 180 کلومیٹر عریض ہک آبنائے ہے۔ ایہ آبنائے بحیرۂ جنوبی چین دا حصہ ہے تے شمال مشرق دی جانب بحیرہ مشرقی چین نال ملدی ہے۔ آبنائے تائیوان دی کم از کم چوڑائی 131 کلومیٹر ہے۔
## حوالے
ممتاز احمد

ممتاز احمد خان ہک سرائیکی گلوکار ہے 

## رہائش گاہ
ٹبی کورائیاں(داد دا کھوہ ) 

## آفس
شیخ واہن 

## رابطہ نمبر
03006727252

## گیت
چٹے بھورے توں دل چائی ودے ہیں 

سانولا یار بنائی ودے ہیں 

حالات ایویں اہدن تیکوں بھلا ڈیویجے

دلڑی جو نی منیندی دلڑی دا کیا کریجے
منیر احمد فریدی واصفی

منیر احمد فریدی واصفی سرائیکی زبان دا خوبصورت لہجے دا نوجوان نعت خوان ہے 

## جم پل

## تعلیم
ایم ۔ اے ۔ اردو

## پیشہ
کوکا کولا فیکٹری وچ کم کریندا ہے ۔ آف رحیم یار خان والی وچ 

## نعتاں
کیا حال سݨاواں دل دا
سید صبیح الدین صبیح رحمانی

سید صبیح الدین صبیح رحمانی اردو زبان دا ہک عظیم شاعر تے نعت خواںہے 

## رہائش گاہ
B/306  بلاک 14  گلستان جوہرکراچی

## اولاد
سرمد صبیح 

تابش صبیح

## نعت خواں
صبیح رحمانی پاکستان دا مشہور نعت خواں ہے جیں تقریبا پنجاہ ملکیں دا دورہ کیتا ہویا ہے 

نعت دے حوالے نال ایند ناں کہیں تعارف دا محتاج کینی

## نعت رنگ
صبیح رحمانی تے انھاں دے ہک دوست ڈاکٹرعبدالعزیز احسن نے نعت وچ لوکیں دے اصلاح کیتے نعت رنگ کتاب شائع کیتی 

جیں دے 31   جلداں آ چکیاں ہن 

نعتیہ شاعری واسطے ایں کتاب بہوں فیدہ مند ہے 

## نعتیہ شاعری
حضور ایسا کوئی انتظام ہو جائے 

سلام کے لئے حاضر غلام ہو جائے 

کعبے کی رونق کعبے کا منظر اللہ ہو اکبر اللہ ہو اکبر 

دیکھوں تو دیکھے جاؤں برابر اللہ ہو اکبر اللہ ہو اکبر 

لب پر نعت پاک کا نغمہ کل بھی تھا اور آج بھی ہے 

میرے نبی سے میرا رشتہ کل بھی تھا اور آج بھی ہے

ایویں ڈھیر ساریاں نعتاں جہڑیاں انھاں آپ نے لکھیاں ہن عالم اسلام وچ مشہور ہن
لیاقت علی خان

thumb|لیاقت علی خان
لیاقت علی خان برِصغیر پاک و ہند دی اہم سیاسی شخصیات وچوں ہک ہن۔ انہیں دا تعلق متحدہ ہندوستان دے صوبہ پنجاب نال ہئی تے انہاں نے تحریک پاکستان وچ اہم کردار ادا کیتا۔ پاکستان دے پہلے وزیرِ اعظم دی حیثیت نال انہاں دی خدمات قابلِ تحسین ہن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
لیاقت علی خان یکم اکتوبر 1895ء کوں کرنال (موجودہ ہریانہ، بھارت) وچ ہک جاگیردار گھرانے وچ پیدا تھئے۔ انہیں دے پیو، نواب رستم علی خان، ہک بااثر شخصیت ہن۔ لیاقت علی خان دی ابتدائی تعلیم گھر وچ ہی تھئی، بعد وچ اوں علی گڑھ مسلم یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی۔ 1918ء وچ انہیں دی شادی بیگم رعنا لیاقت علی خان نال تھئی۔ اعلیٰ تعلیم کیتے اوہ انگلستان گئے جتھوں انہیں آکسفورڈ یونیورسٹی توں قانون دی ڈگری حاصل کیتی۔

## سیاسی سفر
لیاقت علی خان 1923ء وچ ہندوستان واپس آئے تے سیاست وچ حصہ گھنݨ شروع کیتا۔ اوہ مسلم لیگ وچ شامل تھی گئے تے جلد ہی پارٹی دے اہم رہنماواں وچ شمار تھیوݨ لڳے۔ انہیں نے تحریک پاکستان وچ ودھ چڑھ کے حصہ گھدا تے قائداعظم محمد علی جناح دے قریبی ساتھی بݨ گئے۔ لیاقت علی خان دی انتھک محنت تے لگن دی وجہ توں مسلم لیگ نے مسلمانیں وچ مقبولیت حاصل کیتی۔

## پاکستان دا پہلا وزیرِ اعظم
14 اگست 1947ء کوں پاکستان دے بݨݨ دے بعد لیاقت علی خان ملک دے پہلے وزیرِ اعظم بݨیے۔ انہیں نے نویں ملک کوں استحکام بخشݨ وچ اہم کردار ادا کیتا۔ انہیں دے دورِ حکومت وچ کئی اہم اقدامات کیتے گئے، جنہیں وچ قراردادِ مقاصد دی منظوری وی شامل ہے۔ اوں نے خارجہ پالیسی کوں وی مضبوط بݨایا تے مختلف ممالک نال دوستانہ تعلقات قائم کیتے۔

## شہادت
16 اکتوبر 1951ء کوں راولپنڈی دے کمپنی باغ (موجودہ لیاقت باغ) وچ ہک جلسہ عام دے دوران لیاقت علی خان کوں گولی مار کے شہید کر ݙتا گیا۔ انہیں دی شہادت پاکستان کیتے ہک وݙا نقصان ہئی۔

## سرائیکی تناظر
بھانویں کہ لیاقت علی خان سرائیکی خطے وچ پیدا نہ تھئے ہن، پر انہیں دا پنجاب نال تعلق ہئی جیہڑا سرائیکی ثقافت توں کافی متاثر ہے۔ اوں نے برِصغیر دے مسلماناں کیتے جدوجہد کیتی جیندے وچ سرائیکی وسیب دے مسلمان وی شامل ہن۔ پاکستان دے پہلے وزیرِ اعظم دی حیثیت نال اوں نے پورے ملک دی نمائندگی کیتی تے سرائیکی عوام انہیں کوں احترام نال یاد کریندن۔
لیاقت علی خان دی زندگی تیں خدمات پاکستان دی تاریخ دا ہک روشن باب ہے۔ انہیں دی قربانیاں کوں ہمیشہ یاد رکھیا ویسی۔
نظیراکبر الہ آبادی

نظیر اکبر الہ آبادی اردو زبان دا شاعر ہا۔

## جم پل

## شاعری

## وفات
بہادر شاہ ظفر

بہادر شاہ ظفر مغل خاندان دا آخری بادشاہ ہووݨ دے نال نال اردو زبان دا شاعر وی ہا

## جم پل

## استاد شاعری
ابراہیم ذوق 

مرزا غالب

## بادشاہت دا اختتام
1857 

## شاعری

## غزل

## وفات
بھے

بھے سرائیکی وسیب دی قدیم ترین روایتی ڈش ہے

اے دریا دی سوکھڑی ہے،کنول دے پودے دی ڄڑھ کوں بھ آھدن، ایندے اتے لڳے پھل کوں سرائیکی وچ"پٻݨ دیاں ٹکیاں آہدن" پٻݨ دیاں ٹکیاں دا ایں ویلے عروج دا موسم چلدا پے تے وݙے چھوٹے اینکوں شوق نال کھاندن، بھ غذائیت نال بھرپور سبزی ہے

ہزاراں سال قدیم دریاواں وچ رہوݨ آلی قوماں، مور، کہیل، موہاݨے تے جھٻیل ذاتاں دے لوک ایندا وپار کریندے آندن، تاہم ہݨ اے سبزی دریاواں توں ٻاہر وݙے پیمانے تے وی کاشت تھیوݨ لڳ ڳئی ہے
زکوۃ

زکوۃ ارکان السلام دا ہک اہم رکن ہے 

## معانی
زکوٰۃ دے لفظی پاک کرݨ دے ہن 

## احکامات
82 دفعہ قرآن مجید وچ زکوۃ ادا کرݨ دا احکامات آئے ہن

## عبادت
زکوۃ ہک مالی عبادت ہے
روزہ

روزہ ارکان اسلام دا ہک اہم رکن ہے 

## ٻیا معلومات
روزے کوں عربی وچ صوم اکھندن 

صوم دا معنی رکݨاں ہے 

روزہ ݙاہ شعبان ݙو ہجری کوں فرض تھیا 

روزہ اسلام دا تریجھا رکن ہے
## ٻیا ݙیکھو
* نماز
نماز

نماز السلام دا ہک اہم رکن ہے 

## اقتباسات
کل 17  فرض رکعتاں نمازاں ہن 

کل 20  سنت رکعت نمازاں ہن 

اذان دی ابتداء ہجرت مدینہ دے فورا بعد وچ تھی

ڈیہنہ وچ پنج وقت نماز فرض ہے 

نماز السلام دا ڈوجھا رکن ہے 

مومن تے کافر دے درمیان فرق کرنے والی چیز نماز ہے
سنت و حدیث

حدیث کنوں مراد حضور صلی اللہ علیہ وسلم دے قول تے سنت کنوں مراد حضور صلی اللہ علیہ وسلم دے افعال ہن 

## [[حدیث]] دے عناصر
قولی ۔ 

فعلی ۔ 

تقریری

## اقسام
متواتر 

مشہور 

واحد 

مراسل 

## لغوی معنی
نئی بات 

گفتگو 

نئی چیز
فطرانہ

اے رمضان مبارک دے مہینے وچ ڈتا ویندے ـ عیدالفطر پڑھݨ کنوں پہلے ـ اے ہک مالی عبادت ہے 

## [[فطراݨہ]]
چین اچ خانہ جنگی دا دور

چینی خانہ جنگی دا دور، جمہوریہ چین (1912-1949) دی کومنتانگ افواج تے کمیونسٹ پارٹی چین دے مابین اقتدار تے قبضے دی جنگ ہئی۔ 1945ء توں 1949ء تک چین دے کمیونسٹ انقلاب کوں خاص توجہ ݙتی ویندی ہے۔
سعدیہ کمال

ڈاکٹر سعدیہ کمال سرائیکی دانشور تے صحافی ہے۔

## ڄم پل
بخاری محلہ احمد پور  شرقیہ

## تعلیم
ایم اے سرائیکی

## ملازمت
روہی ٹی وی توں کم شروع کیتا
ایجنسیاں

دنیا دیاں اہم خبر رساں ایجنسیاں

## [[پاکستان]]
اے ۔ پی ۔ پی

اے ۔ پی ۔اے

پی ۔ پی ۔ آئی

## [[روس]]
اترتاس

انٹرفیس 

## [[جاپان]]
کیوڈو

جی ۔ جی

## [[مصر]]
مینا

## [[ فرانس]]
اے ۔ ایف ۔ پی
جھیل

دنیا دیاں مشہور جھیلاں کہڑے کہڑے ملک وچ ہن 

## [[سندھ]] ( [[پاکستان]] )
منچھر

## [[امریکہ]]
مشی گان 

گریٹ سالٹ

## [[روس]]
بیکال 

## [[کینیڈا]]
گریٹ بیئر
نشان حیدر

اے پاکستان دا سب توں وڈا ملٹری ایوارڈ ہے ۔ اجݨ توڑیں ݙاہ لوک اینکوں حاصل کر سیگے ہن ـ اے نشان ملٹری وچ بہوں وڈا کارنارمہ ݙیوݨ آلے کوں ݙتا ویندا ہے ـ

## [[کیپٹن محمد سرور شہید]]
27  جولائی 1948 اڑی کشمیر دا مقام 

## [[میجر محمد طفیل شہید]]
7 اگست 1958  لشکھی پور دا مقام 

## [[میجر عزیز بھٹی شہید]]
10 ستمبر  1965  لاہور دا مقام 

## [[میجر محمد اکرم]]
1971  مشرقی پاکستان

## [[میجر شبیر شریف]]
6  دسمبر  1971 مشرقی پاکستان 

## [[لانس نائیک محمد]] محفوظ
8  دسمبر  1971  واہگہ اٹاری

## [[راشد منہاس]]
20  اگست 1971  پاک انڈیا بارڈر

## [[سوار محمد حسین]]
10 دسمبر  1971  ظفر وال شکر گڑھ

## [[کیپٹن کرنل شیر خان]]
5 جولائی  1999  کارگل

## [[حوالدار لالک جان]]
7  جولائی  1999  کارگل

کھاریاں پاکستان دی سب توں وڈی فوجی چھاونی ہے

اوکاڑہ پاکستان دا سب توں وڈا فوجی مرکز ہے
رسالت

اللہ تعالی دا پیغام انسانیں توڑیں پجاوݨ آلے لوکیں کوں انبیاء کرام ـ نبی یا رسول اہدن 

حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم اللہدے آخری نبی ہن ۔ 

## [[ رسالت]] دے لغوی معنی
پیغام ڈیوݨ

## [[نبوت]] دے لغوی معنی
خبر ڈیوݨ

## نبی دے لغوی معنی
خبر ڈیوݨ  والا

### رسول دے لغوی معنی
پیغام ڈیوݨ والا

## [[وحی]] دے لغوی معنی
اشارہ کرݨاں  یا  چپکے نال  گال دل وچ ڈالنا 

## انبیاء دی تعداد
ہک لکھ چوی ہزار 

## ختم نبوت دے لغوی معنی
مہر لاوݨی
ملائکہ

ہک ایجھی مخلوق جینکوں اساں نی ڈیکھ سگدے مگر اساڈا ایمان اے تے فرشتے ہن ـ فرشتیاں کوں منیے بغیر اساڈا ایمان مکمل نی تھیندا 

## وڈے فرشتے
چار فرشتے وڈے فرشتے ہن 

حضرت جبرائیل علیہ السلام

حضرت عزرائیل علیہ السلام

حضرت اسرافیل علیہ السلام

حضرت میکائیل علیہ السلام

## حضرت جبرائیل علیہ السلام
انبیاء کرام ڈے پیغام گھن تے امدے ہن 

## حضرت عزرائیل علیہ السلام
روح قبض کرݨ دی ڈیوٹی ہے 

## حضرت اسرافیل علیہ السلام
قیامت دے ڈیہنہ صور پھونکیسے

## حضرت میکائیل علیہ السلام
بارش وساوݨاں تے روزی تقسیم کرݨی

## [[منکر نکیر]]
جیں وقت بندہ مر ویندے اونکوں قبر وچ دفن کرݨ دے بعد جو فرشتے اوں کنوں سوال جواب کریندن 

## [[کراما کاتبین]]
انسان دے ساجے تے کابے پاسوں جو فرشتے انسان دا نامہ اعمال تیار کریندن 

## نوٹ
تمام فرشتے اللہ دے نور کنوں پیدا تھین
عشرہ مبشرہ

عشرہ مبشرہ کنوں مراد او ڈاہ صحابہ ہن جہناں کوں دنیا وچ ہی جنت دی بشارت ڈتی گی ہئی ۔ انہاں وچوں چھ صحابہ شہادت دے رتبے پاتے 

## [[عشرہ مبشرہ صحابہ]]
حضرت ابوبکر صدیق

حضرت عمر فاروق

حضرت عثمان غنی

حضرت علی المرتضی

حضرتزبیر بن العوام

حضرت ابوعبید بن جراح

حضرت سعد بن ابی وقاص

حضرت طلحہ

حضرت عبدالرحمن بن عوف

حضرت سعید بن زید
ہماچل پردیش

ہماچل پردیش (ہندی: हिमाचल प्रदेश) شمالی بھارت دی ہک ریاست جیہڑی 21,495 مربع میل (55,670 مربع کلومیٹر) دے رقبے تے محیط ہے۔ ایندے سرحداں شمال وچ جموں و کشمیر، مغرب تے جنوب مغرب وچ پنجاب تے جنوب مشرق وچ ہریاݨہ تے اتراکھنڈ تے مشرق وچ تبت دے خودمختار علاقے نال ملدن۔

## حوالے
سرائیکستان پولیس

سرائیکستان پولیس یا جنوبی پنجاب پولیس ہک پولیس فورس دا امن و امان دا ادارہ ہے جیہڑا سرائیکی وسیب وچ امن و امان برقرار رکھݨ دا ذمہ دار ہے۔ ایڈیشنل انسپکٹر جنرل (اے آئی جی) سرائیکستان یا جنوبی پنجاب پولیس دے سربراہ ہن۔ جنوبی پنجاب یا سرائیکستان پولیس دا محکمہ یکم جولائی 2020ء وچ قائم کیتا ڳیا جݙݨ خطے وچ الڳ انتظامی سیکرٹریٹ قائم تھیا تے سرائیکی وسیب کوں انتظامی خودمختاری ݙتی ڳئی۔

## سربراہان
*محمد کامران خان، 4 فروری 2023ء توں تاحال
*مقصود الحسن، 29 جنوری 2023ء توں 29 جنوری 2024ء
*صاحبزادہ محمد شہزاد سلطان، 27 دسمبر 2022ء توں 29 جنوری 2023ء 
*احسان صادق،  مارچ 2022ء توں 27 دسمبر 2022ء
*جاوید اکبر ریاض، مارچ 2022ء، قائمقام
*کیپٹن(ر) ظفر اقبال اعواݨ، 25 ستمبر 2020ء توں مارچ 2022ء
*عبدالغفار قیصراݨی، 8 ستمبر 2020ء توں 25 ستمبر 2020ء
*انعام غنی، 30 جون 2020ء توں 8 ستمبر 2020ء

## حوالے
سردار آصف علی خان زرداری

**سردار آصف علی خان زرداری** سابق صدر پاکستان ہک سرائیکی بلوچ سیاست دان تے ذوالفقار علی بھٹو دے ابتدائی سیاسی ساتھیاں وچ شامل حاکم علی زرداری دے پتر ہن۔ حاکم علی زرداری بعد وچ نیشنل عوامی پارٹی وچ شامل تھی ڳئے - آصف زرداری جولائی 1955ء وچ پیدا تھئے۔ انہاں دے والد دا سندھ وچ زمیندارے دے نال کراچی اچ وی کاروبار تے سینما گھر ہئی۔

## حوالے
عارف ملغاݨی

عارف ملغاݨی سرائیکی دانشور ہے. 

## ڄم پل
تونسہ نال تعلق ہے. 

## کم کار
روہی ٹی وی تے وسیب ٹی وی تے سرائیکی پروگرام کیتے ہن۔

## تعلیم
ایم اے سرائیکی
صحیفہ (جریدہ)

مجلس ترقی ادب ہک علمی جریدہ صحیفہ دے ناں نال شائع کریندے۔ اہں جریدے دا اجرا جون 1957ء وچ سید عابد علی عابد دی تحریک و تجویز تے تھیا۔ ایہ ہک سہ ماہی جریدہ ہے۔ ایں جریدے دے مدیران وچ سید عابد علی عابد (بانی مدیر)، ڈاکٹر وحید قریشی، احمد ندیم قاسمی، ڈاکٹر یونس جاوید تے شہزاد احمد ہن۔ موجودہ مدیر فضل حق قرشی ہن۔
## حوالے