منظوم خراجِ عقیدت بحضور خواجہ فریدؒ

سرائیکی شاعری دی پہچاݨ تے ایندے محسن خواجہ غلام فریدؒ سرائیکی زبان اِچ نہ صرف شاعری کیتی بلکہ نویاں ترکیباں ، محاوریاں تے لوظاں دا خزانہ وی ݙتا ۔ جیندا نتیجہ ایہ ہے جو اَڄ سرائیکی زبان علمی ، ادبی سطح تے اپݨی پہچاݨ بݨائی ہوئی ہے ۔ خواجہ سئیںؒ نہ صرف شاعر بلکہ ہک روحانی بزرگ وی ہَن ۔ ایہو وجہ ہے جو انہاں کوں ہر دور دے شعراء منظوم خراج عقیدت پیش کیتا ہے۔

فارسی منقبت:

گلخنِ عشقِ چشتیاں بہ طپید

شعلۂ اش خواجہ غلام فریدؒ

سرمۂ چشم شد بخاری را

خاک پائے غلام خواجہ فریدؒ

(عطاء اللہ شاہ بخاریؒ)

زہے شاہنشہے بے تخت و بے تاج

سلاطینِ جہانش جملہ محتاج

(میر گل محمد خاں مگسی)

چرا جو شہد نباشد سخن مرا شیریں

کہ ہست از قندِ خواجہ مالا مال

(محمد حسین چنی گوٹھی)

عمرؔ خاں آنکہ شاہد ِ اوست

چو خلق و خلقش جملہ نیکوست

(عمر خاں شاہدؔ)

اُردو:

نرالا دیکھ کہ نقشہ فرید الدین ثانی کا

میں جاں و دل سے ہوں شیدا فریدالدین ثانی کا

سخاوت جس نے حاتم کی نہیں دیکھی وہ اب دیکھے

ہے جاری فیض کا دریا فرید الدین ثانی کا

(مرزا فخر الدین گورگانی)

مبذا ، پُر نور ہے ذکر حضرت خواجۂ فریدؒ

آج اندھیری رات میں ہے جلوہ صبحِ اُمید

(حفیظ جالندھری)

تِری ادائے تکلم کا بانکپن نہ ملا

کلام ہم نے بھی دیکھا قدیم اور جدید

ترے قدم نے بدل دی فضائے مٹھن کوٹ

کہ جیسے لوگ مناتے ہیں جنگلوں میں عید

(سید ہاشم رضا)

ہر فکر مثلِ بادہ ہے ہر شعر مثلِ جام

تیرے سخن سخن میں ہے کیفیتِ مدام

تو فاتحِ عظیم ہے اے شاعرِ فریدؒ

کرتی ہے دل کو فتح تری تیغ بے نیام

(عاصی کرنالی)

یہ چاچڑاں ہو یا کوٹ مٹھن اب قابلِ دید ہیں کہلاتے

ملتان ، مظفرگڑھ ، دیرہ ، دمسازِ فریدؒ ہیں کہلاتے

اور اہلِ بہاول پور تو کُل خواجہ کے مرید ہیں کہلاتے

جس دیس میں خواجہ بستے تھے اس دیس سے اُلفت رکھتا ہوں

(خلیق ملتانی)

جس نے میدانِ شاعری جیتا

جس نے کی تھی زبان کی تجدید

انکی توصیف اور بیاں اپنا

کام ہے اپنی جراتوں سے بعید

(دلشادؔ کلانچوی)

وہ اکیلا رہا تماشائی

حسن فطرت کے ریگزاروں میں

فلسفہ معرفت تصّوف و حُسن

تھا وہ فرد فریدؔ چاروں میں

(شہاب دہلوی)

وہ صنفِ شعر جو روح کی تلاش میں تھی

بہ فیض خواجہ ہوئی رشکِ نغمۂ ناہید

وہ شاہراہ شریعت کے سالک بیداد

وہ بزمِ گاہ طریقت کے ایک فردِ فریدؒ

(اسلم انصاری)

تُو جذب و فکر کا رنگیں چمن ہے خواجہ فریدؒ

جمالِ شعر ، بہارِ سخن ہے خواجہ فریدؒ

فضائے دشت کو مہکایا جس نے خوشبو سے

ترا وجود وہ مشکِ ختن ہے خواجہ فریدؒ

(سہیل اختر)

ہر ایک بول ترا پیار کا ہے مٹھن کوٹ

نیازگاہِ محبت ہے چاچڑاں تیری

متاع شعر و ادب بھی ہیں لوک ورثہ بھی

مرے وسیب کا زیور ہیں کافیاں تیری

(جاوید احسن)

پنجابی:

جیڑیاں راہواں صوفیاں جا کے لئیاں مل

اوہ اوہناں دے درد دی داب نہ سَکیاں جھل

اِکو کوک فرید دی سنجے کر گئی تھل

(منیر نیازی)

جیدیاں اَکھاں چوں پئی جھلکے مئے توحید دی مستی

اِک دا ہو کے رہنا چنگا آکھے جیدی ہستی

(صحرائی گورداس پوری)

ساڈیاں اُچیاں سوچاں کولوں

ساڈیاں وَڈیاں عقلاں کولوں

تیرے عشق دا دریا ڈُونگھا

جس چوں تر کے لنگھنا اوکھا

(منظور وزیر آبادی)

تیڈی جیویں روہی رانگلی

تیڈے جیون تھل میدان

تیڈے شعر کوزے مِسریاں

توں شاعراں دا پردھان

(راجہ رسالو)

میڈا یار وی توں غم خوار وی توں

میڈا دلبر تے دلدار وی توں

میڈاپھل وی توں گلزار وی توں

میڈا پھگن چیت بہار وی توں

(غلام مصطفی بسمل)

شہد توں مِٹھے بول جیدے نیں

جذبے اَنت نرول جیدے نیں

اوس خواجے توں صدقے جاواں

ہر دم اپنا آپ لُٹاواں

(ہمایوں پرویز شاہد)

سرائیکی:

وِچ سرائیکی ٻولی ٻولیا واہ وہ سخن فریدؒ

اَجٖکل دنیا پئی مَناوے وَل وَل جشن فریدؒ

(جانباز جتوئی)

عظیم رہبر کلیم کامل کلام حق دے کلام تیڈا

عظیم قائم قدیم قاسم بلند تر ہے مقام تیڈا

(اقبال سوکڑی)

نینہ دے نگر دا والی ملک سخن دا راجہ

پنجند دا گھوٹ شاعر دلدار ساڈا خواجہ

(صدیق طاہر)

روہی دا فخر ماݨ امیراں دا فریدے

ہمدرد غریباں دا فقیراں دا فریدے

دلبند مُریداں دا تے پیراں دا فریدے

مَن بھاوݨاں سیساں تے سریراں دا فریدے

جیں رنگ مٹھݨ کوٹ کوں لایا او فریدے

چاچڑ کوں قدم ݙے کے سہایا او فریدے

(غلام حسین زائر)

چاچڑ جھوک فریدی ہے وچ مٹھݨ کوٹ فریدے

اِتھاں اُتھاں سب دے کیتے پیار دی اوٹ فریدے

روہی راول مارو تھلیں عشق دی چوٹ فریدے

ہر وستی ہر قبضے اندر دل دا ووٹ فریدے

(مرید حسین شائق)

اُبھا لمّہ پِھریُم سَارا ݙٹھڑُم ہِکّو ہِکّے

اوڑک آپ دا دامن پکڑیُم کھا کر دھوڑے دِھکّے

(مولانا عزیز الرحمن عزیزؔ)

لب تے جو آ ڳیا ہے ݙکھ دَرد ٹل ڳئے ہِن

اینجھا نرالا ناں ہے خواجہ فریدؒ سائیں

رُتبہ ٻہوں وَݙا ہے عشقِ رسُول دیوچ

وحدت دا ترجماں ہے خواجہ فریدؒ سائیں

(محمد اسلم میتلا)

سرائیکی دے تقریباً ہر شاعر خواجہ فریدؒ کوں منظوم خراج عقیدت پیش کیتا ہے تے ݙتے ڳئے نمونے صرف مشتے از خروارے ہِن۔

## حوالہ
فرید نامہ ، مصنف: اسلم میتلا ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان