حق نہ حق

میرݨ شروع لا کنوں بھیݙاں چریندا ہا۔ پینتری چالہی بھیݙاں تے ہک مادی ڳݙا اُوندا کُل ترکہ ہا۔سویرے نال گھروں مال کݙھیندا ہا تے جنگل آلے پاسے ٹُر پوندا ہا۔ ݙینہہ سارا جنگل وچ تے شام کوں ولدا گھر۔ ایہو اوندی راند ہئی جیڑھی پئی گزردی ہئی۔لیلا پھل وِکدا ہا تے آنے ݙو آنے دا مونہہ ݙیدھا ہا نہ تاں پیسے کنوں زونقی۔گھر اِچ پچھوں ٻڈھڑے ماء پیو ہانِس۔ 

                       میرݨ چالہی سال ٹپیا ودا ہا۔ شادی نہ تھئی ہَس۔ کہیں نال نہ دشمنی نہ جھیڑا ۔ بھلے مانس ہا۔ ڄیٹھ ہاڑ دے مہینے ہن۔ اُکرس تے اَݨ کھُٹ لُکھ ، او جنگل دے ہک درخت تلے اپݨا مال ٻلہائی ٻیٹھا ہا تے آپ ہک ڄال دا آسرا گِدھی ٻیٹھا ہا۔ کیا ݙیدھے پرے کنوں کچی سڑک اُتے دُھوڑ پئی اُݙدی ہے۔ اُونکوں پتہ نہ ہئی جو کوئی بَلا خدا دی اُوندے سِر تے ڈھاہݨ آلی ہے۔ اُوں سمجھا ٻس ایہو مخلوق خدا دی اَمدی ویندی پئی ہے۔ذرا دیر تھئی تاں ہک پولیس دی جیپ دھُوڑ مچائی اَمدی ہے ۔ ایں سوچا جو کوئی مسافر بھُلیے ودِن رستہ پُچھدے ہوسن۔ جیپ آ تے رُکی ۔ جیپ دے وچوں ݙو اسلحے سمیت سپاہی نِکھتے۔ سپاہی میرݨ تے بندوقاں تاݨ کھڑے۔ ہک سپاہی اَلاݨا کیا ناں ہے تیݙا؟ ایں جواب ݙتا، میرݨ۔ ݙوجھے سپاہی آکھیا ٻس ٹھیک اے ایہو ہے۔ ݙوجھے سپاہی وَل آکھیا ہتھ اُتوں تے کر ۔ میرݨ ہتھ اُتے کیتے وَل سپاہی آکھیا آرام نال جیپ تے چڑھ۔میرݨ آکھیا:کیا ڳالھ اے؟ میکوں کیوں پکڑیندے پئے ہو؟ میݙیاں بھیݙاں پچھوں کلہیاں تھیسن۔ ناہر کھا ویسن ، کجھ رُل مرسِن۔ وَل سپاہی آکھیا : توں پیڑو دا قاتل ہیں۔ توں اشتہاری ہیں ایں واسطے تیکوں پکڑی ویندے ہیں۔ سپاہیں میرݨ کوں آکھیا: پیڑو میݙا یا ر ہا اُوندے قاتل تاں پچھلے سال پکڑیج پئے ہَن۔ میکوں کیوں تساں گِدھی ویندو؟ سپاہی آکھیا : ایہ ساریاں ڳالھیں عدالت اِچ ݙسیں۔ ایں ویلے توں اشتہاری ہیں۔ پولیس والئییںمیرݨ کو ں اَتے ݙو بھیݙیں کوں جیپ اِچ سٹیا تے تھاݨے آلے پاسے روانہ تھی ڳئے۔ میرݨ کوں حوالات بند کر ݙتا ڳیا۔ 

                       پِچھوں دیگر ویلہ تھیا مال گھر نہ وَلیا، گھر والیاں کوں فکر پئے ڳئی۔ ٻڈھڑا پیو اپݨے پُتر تے مال دی فکر اِچ جنگل والے پاسے ٹُر پیا۔چراند آلی جاہ تے ݙیدھے تاں اَٹھ ݙاہ بھیݙاں ودِئییں باقی گُم ہِن تے میرݨ لا پتہ ہے۔ ٻڈھڑا بقایا مال کوں گھر واپس وَلا آیا پُتر دا پتہ نہ لڳا۔ کہیں شک گھتوایا تیݙے پُتر کوں اَڄ ݙوپہریں ویلے پولیس پکڑی ویندی ہئی۔ کہیں سیاݨے بندے کوں ملیا تاں ہُوں آکھیا : علاقے دے تھاݨے وچ پُتر دا پتہ کر۔ اُو شودا مَریندا کُٹیندا تھاݨے پُڄ ڳیا۔ پتہ لڳا جو پُتر اوندا جیل پُڄ ڳئے۔ ایں قتل دے وچ اصل قاتل کوں سزا تھی چُکی ہئی۔ میرݨ دا ناں ضرور ایف آئی آر وچ ہا مگر کوئی چیز ایندے ذِمے نہ لڳدی ہئی۔ ایں واسطے میرݨ دی ضمانت تھی ڳئی ہُݨ اوں ہر مہینے عدالت پیشی تے آوݨا ہوندا ہا۔ میرݨ ہر مہینے ہک اَدھ لیلا پھل وچیندا ہا تے اُنہائیں پیسیاں نال پیشی بھُکتا ویندا ہا۔ آوݨ ونڄݨ تے ڈالے دا کرایہ تے ݙوپہریں دے ٹُکر دے علاوہ جج دے ریڈر کنوں انگل جیݙی پرچی جیندے اُتے اڳلے مہینے دی پیشی دی تاریخ ݙتی ویندی ہئی حاصل کرݨ واسطے ویہہ روپے شامل کر تے پور ے ہک لیلے دا مُل لڳدا ہا۔پیشی ہُوں کݙاہیں نہ چُکائی ہئی۔ݙیڈھ سال کنوں اُو ہݨ پیشیاں کھڑا بھگتیندا ہا۔ شہر اَمدا ویندا کھڑا ہا۔ ہوٹلیں دے اڳوں لنگدا ہا ۔ ہوٹلیں دے وچ چڑھیے گوشت وغیرہ دی خوشبو اُوندے مغز تے چڑھ ویندی ہئی۔ گوشت تاں اُو کݙاہیں کہیں دی شادی تے کھاندا ہا۔ ہݨ اُوندا دل آہدا ودا ہا جو کہیں پیشی تے ہک دفعہ گوشت نال ٹُکر کھاساں۔

                       اڳلے مہینے پیشی بھگتا تے آیا تے ہک ہوٹل وچ پہہ ڳیا۔ ہوٹل دے بیرے پُچھیا۔ کیا کھوسیں؟ میرݨ آکھیا : ہک ٻوڑ دی پلیٹ تے ترائے روٹیا ں آن ݙے۔ ایندے اُتے پیسے چوکھے لڳسن؟ بیرے آکھیا: ݙیڈھ سو لڳسیا۔ میرݨ اُٹھی کھڑا تھیا ، آکھیُس : ٻوڑ کنوں ایویں چنگے ودوں۔تریہہ روپے ݙیساں جے وارا آوی تاں پلیٹ چاتی آ ، نہ تاں اساں ویندے پیوں۔ بیرے آکھیا : تریہہ روپے نال دیگڑے دی خوشبو سِنگھ گھِن۔میرݨ کوں کاوِڑ لڳی تے اُوں بیرے کوں آکھیا: بندے دا پُتر بݨ تریہہ روپے دے نال چھڑی خوشبو سِنگھاں؟ تساں شہر والے ساکوں پاڳل بݨیندو۔ جھیڑا لڳ پیا۔ میرݨ بغیر کجھ کھادے پیتے ہوٹل دے ٻاہروں نکل آیا۔ بُکھ زور دی لڳی کھڑی ہَس پیسے تھوڑے ہَن۔ ٻوڑ دی خوشبو مریندی ہَس پر مجبور ہا جو ٻوڑ نال روٹی نہ کھا سڳدا ہا۔ 

                       بزار اِچ سُچیندا کھڑا ہاجو ہُݨ کیا کراں؟ایویں اَمرودیں دی ریڑھی والا اڳوں ٹپیا تے نعرہ لایُس چالہی روپے کلو امرود چالہی روپے کلو ،تازے امرود تازے ۔ میرݨ اڳوں ودھیا تے ریڑھی والے کوں آکھیُس ہک کلو امرود ݙے۔ ریڑھی والے ہک کلو امرود کٹ تے لوݨ رتیاں مرچاں ٻرک ݙتیاں تے اخبار دا پوڑا بݨا ݙتا۔ مِٹھا امرود اللہ دا شکر ادا کیتُس۔ سڑک دے کنارے کھڑ تے امرود کھاوݨ پئے ڳیا۔ چَس نال کھاندا کھڑا ہا پر دماغ دے اُتوں گوشت دی خوشبو نہ ویندی پئی ہئی۔ حالی اُوں امرود اَدھ نہ کھادے ہوسن تے پاسے کنوں کیا ݙیدھے ایویں ہک مرلے دے فاصلے تے ہک بہروپیا اپݨی ڳچی وچوں خونی کاتی ٹپائی کھڑے، مونہہ تے رَت کپڑے رتو ر ت، پیروں راݨا، سڄے ہتھ اِچ خون اِچ لٻڑی ہوئی کاتی ۔ بہروپیا میرݨ دے اُتے کاتی اُلاری کھڑے بہروپیے دی کھٻی لت اڳوں تے سڄی لت پچھوں ایویں لڳدا ہا جو بہروپیا ہُݨ میرݨ تے حملہ کریندے۔ بہروپیا میرݨ تے اُلریے۔ہک اُدھرکا ݙتِس ، میرݨ کوں خیال آڳئے جو ایہہ شایت کرائے دا قاتل ہے تے میکوں اَڄ قتل کریندے۔ بہروپیے وَل ݙوجھا جھٹکا ݙتا۔ میرݨ کوں پکا پک تھئے جو ایہہ کوہیندے۔ میرݨ امرود سٹ تے دھُرک پیا۔ تراپڑ تراپڑ میرݨ اڳوں بہروپیا پچھوں۔ بہروپیا پچھوں ہکل ماری کھڑ نہ ویسیں۔ میرݨ ہک جُتی لہا سٹی تے ݙوجھی جُتی لہیندے لہیندے کنال کھن ٻیا وی دھُرک ڳیا ہا۔ اُونکوں ݙر ہا جو کھڑ تے جُتی لہیساں تاں قاتل سِر تے نہ آونڄے۔ اوندے بعد اُونکوں پٹکی دا خیال آیا جو متاں پٹکی ڄنگھیں اَڑے ، اُوں پٹکی وی سِروں لہا بھُکا ماری۔ اوندے بعد میرݨ او سپیڈ پکڑی جو ہوا تھی ڳیا۔ پچھوں بہروپیا دھُرکݨ تے وݙا زور لایا تے کھلدا وی رہ ڳیا۔بزار دے سارے لوک کھِلدے وَدے ہَن جو اے دیہاتی بندہ بہروپیے دی پکڑ وچ آیا ودّے۔ میرݨ کوں پتہ ہا جو اُو رُکسی تاں موت ہے جے بھڄ ڳیا تاں بچ ویسی۔بزار وچ کھڑے ہک بندے نعر ہ مار تے آکھیا: وو اے پچھوں بہروپیا ہئی ، ایہہ کجھ نی آہدا، اینکوں صرف ݙاہ روپے ݙے چاہ اے کھڑ ویسی۔ میرݨ اوندی ڳالھ سُݨ گِدھی تے بھڄدیں ہوئیں اُکھڑیے ساہویں نال بندے کوں جواب ݙتا۔’’ ایہہ میکوں کھڑݨ وی ݙیوے تاں میں اینکوں ݙاہ ݙیواں۔ ‘‘

٭٭٭

## حوالہ
کتاب: وتر ساخ (سرائیکی کہاݨیاں) ، مصنف : عبداللطیف بھٹی، ناشر: جھوک پبلشرز ،ملتان