کیری مولس

### کیری مولس
کیری بینکس مولس (28 دسمبر 1944 – 7 اگست 2019) ہک امریکی بائیو کیمیا دان ہا ۔ پولیمریز چین ری ایکشن (پی سی آر) تکنیک دی ایجاد وچ انہاں دے کردار کوں سراہندے ہوئے ، انہاں 1993 دا نوبل انعام مائیکل سمتھ نال مشترکہ طور تے جتیا تے اوں سال جاپان انعام وی حاصل کیتا ۔ پی سی آر بائیو کیمسٹری تے مالیکیولر بائیولوجی وچ ہک مرکزی تکنیک بݨ ڳئی ، جینکوں دی نیو یارک ٹائمز "ٻہوں اصلی تے اہم ، عملی طور تے بائیولوجی کوں پی سی آر توں پہلے تے پی سی آر توں بعد دے ݙو ادوار وچ تقسیم کرݨ والا" قرار ݙتا ۔ 

مولس آب و ہوا دی تبدیلی وچ انساناں دے کردار کوں گھٹ سمجھیا ، ایں ڳالھ تے شک دا اظہار کیتا کہ ایچ آئی وی ایڈز دا سبب ہے ، تے نجومیات تے غیر معمولی ڳالھوں تے یقین دا اظہار کیتا ۔ مولس دے انہاں ڳالھوں کوں جنہاں دا سائنس نال کوئی تعلق نہ ہا ، سکپٹیکل انکوائرر "نوبل بیماری" دی ہک مثال قرار ݙتا ہے ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
مولس 28 دسمبر 1944 کوں لینور ، اُبھے کیرولینا وچ بلیو رج پہاڑاں دے قریب پیدا تھیا ۔ انہاں دا تعلق ہک دیہاتی علاقے وچ زراعت نال ہا ۔ مولس آکھیا کہ ٻلپݨ وچ انہاں دی دلچسپی پینڈو علاقے وچ جانداراں دا مشاہدہ کرݨ وچ ہئی ۔ او تے انہاں دے کزن اکثر مویشیاں کوں الیکٹرک باڑاں نال چھیڑدے ہن ، تے کیری دی دلچسپی زیادہ تر انہاں مکڑیاں وچ ہئی جیڑھے انہاں دے ݙاݙا ݙاݙی دے تہہ خانے وچ ہوندے ہن ۔ او کولمبیا ، لمے کیرولینا وچ وݙا تھیا ، جتھاں انہاں ڈریہر ہائی سکول وچ تعلیم حاصل کیتی ، 1962 دی کلاس وچ گریجویشن کیتی ۔ انہاں یاد ݙیوایا کہ کیمسٹری وچ انہاں دی دلچسپی اوں ویلھے شروع تھئی جݙݨ انہاں سکھیا کہ ہائی سکول دے طالب علم دے طور تے 1960 دے ݙہاکے دے دوران کیمیائی طور تے ٹھوس ایندھن پروپلشن راکٹس کیویں تیار تے بݨائے ونڄݨ ۔ 

انہاں 1966 وچ اٹلانٹا وچ جارجیا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی توں کیمسٹری وچ بیچلر آف سائنس دی ڈگری حاصل کیتی ، جیندے دوران انہاں اپݨی پہلی ذال ، رچرڈز ہیلی نال شادی کیتی تے ہک کاروبار شروع کیتا ۔ انہاں 1973 وچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے (یو سی برکلے) وچ جے بی نیلینڈز دی لیبارٹری وچ بائیو کیمسٹری وچ پی ایچ ڈی حاصل کیتی ، جیڑھا کہ بیکٹیریل آئرن ٹرانسپورٹر مالیکیولز دی سرت سلھاڑ تے ڈھانچے تے توجہ مرکوز کریندا ہا ۔ بھانویں جو انہاں 1968 وچ فلکیات دے شعبے وچ نیچر وچ ہک واحد مصنف دا پیپر شائع کیتا ، پر او اپݨے زبانی امتحانات پاس کرݨ کیتے جدوجہد کریندے پئے ہن (ہک ساتھی یاد ݙیوایا کہ "انہاں دیاں تجاویز ٹھیک نہ ہن ۔ او جنرل بائیو کیمسٹری نی ڄاݨدے ہن") ، تے انہاں دا مقالہ صرف تݙݨ قبول کیتا ڳیا جݙݨ کئی دوستاں "اوندے وچوں تمام بکواس کڈھ ݙتی" جݙݨ کہ انہاں دے مشیر کمیٹی کوں اپݨے ابتدائی فیصلے تے ول توں غور کرݨ کیتے لابنگ کیتی ۔ 

انہاں دا ڈاکٹریٹ مقالہ بیکٹیریل سیڈروفور شیزوکینین دے ڈھانچے تے ہا ۔ جے بی نیلینڈز سیڈروفورس تے اپݨے شاندار کم کیتے ڄاتے ویندے ہن ، تے مولس شیزوکینین دی خصوصیات نال ایندا ہک حصہ ہا ۔ گریجویشن کرݨ دے بعد ، مولس یونیورسٹی آف کنساس میڈیکل سینٹر (1973–1977) وچ پیڈیاٹرک کارڈیولوجی تے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان فرانسسکو (1977–1979) وچ فارماسیوٹیکل کیمسٹری وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلوشپ مکمل کیتیاں ۔ 

### سائنسی پرکھ پرچول
ڈاکٹریٹ حاصل کرݨ دے بعد ، مولس کنساس یونیورسٹی دی فیلوشپ قبول کرݨ توں پہلے کجھ دیر کیتے سائنس چھوڑ ݙتی تاں جو افسانے لکھے ۔ انہاں دے پوسٹ ڈاکٹریٹ کم دے دوران ، انہاں ݙو سال تک ہک بیکری چلائی ۔ مولس یو سی برکلے دے دوست تے ساتھی تھامس وائٹ دی حوصلہ افزائی تے سائنس وچ واپس آئے ، جنہاں مولس دی یو سی ایس ایف دی پوزیشن حاصل کیتی تے بعد وچ مولس کوں ایمریویل ، کیلیفورنیا دی بائیوٹیکنالوجی کمپنی سیٹس کارپوریشن وچ پوزیشن حاصل کرݨ وچ مدد کیتی ۔ مالیکیولر بائیولوجی وچ گھٹ تجربے دے باوجود ، مولس سیٹس وچ ست سال تک ڈی این اے کیمیاء دان دے طور تے کم کیتا ، چھیکڑ بازی وائٹ دے ماتحت ڈی این اے سنتھسس لیب دے سربراہ دے طور تے خدمات انجام ݙتے ، جیڑھے کہ اوں فرم دے مالیکیولر تے حیاتیاتی تحقیق دے ڈائریکٹر ہن ۔ اتھائیں ، 1983 وچ ، مولس پولیمریز چین ری ایکشن (پی سی آر) طریقہ کار ایجاد کیتا ۔ 

مولس سیٹس وچ غیر منظم رویے دی شہرت حاصل کیتی ، ہک واری کم تے بندوق گھن آوݨ دی دھمکی ݙتی ۔ کیلیفورنیا میگزین دے مطابق ، انہاں اپݨی اوں ویلھے دی گرل فرینڈ (کمپنی دی ہک ساتھی کیمیا دان) نال "عوامی عاشقاں دے جھگڑے" وی کیتے تے ہک سٹاف پارٹی وچ "ہک ٻئے سائنسدان نال تقریباً ہتھاپائی کیتی" ۔ وائٹ یاد ݙیوایا "ایں ڳالھ مینوں یقینی طور تے ہک اوکھا مقام تے رکھ ݙتا ۔ انہاں دا رویہ اینجھا شرمناک ہا کہ ٻئے سائنسداناں سوچا کہ انہاں کوں فوری طور تے برطرف نہ کرݨ دی واحد وجہ ایہ ہے کہ او میݙا دوست ہا ۔ "

1986 وچ سیٹس توں استعفیٰ ݙیوݨ دے بعد ، مولس ݙو سال تک سان ڈیاگو وچ زائیٹرونکس ، انکارپوریشن کیتے مالیکیولر بائیولوجی دے ڈائریکٹر دے طور تے خدمات انجام ݙتے ۔ زائیٹرونکس وچ یو وی حساس سیاہی ایجاد کریندے ہوئے ، او اوزون ہول دے وجود تے شک کرݨ لڳے ۔ 

ایندے بعد ، مولس کجھ ویلھے کیتے نیوکلیئک ایسڈ کیمسٹری تے کئی کارپوریشناں تے اداریاں کیتے کنسلٹنٹ دے طور تے تے ڈی این اے پروفائلنگ وچ مہارت رکھݨ والے ماہر گواہ دے طور تے کم کیتا ۔ 1992 وچ ، مولس ہک کاروبار قائم کیتا تاں جو زیورات دے ٹکڑے ویچے ونڄݨ جنہاں وچ مردہ مشہور لوکاں جیویں کہ ایلوس پریسلے تے میرلین مونرو دا ودھایا ڳیا ڈی این اے شامل ہا ۔ اوں سال ، انہاں لا جولا ، کیلیفورنیا وچ ایٹمی ٹیگز وی قائم کیتے ۔ ایں منصوبے وچ ایٹمی فورس مائکروسکوپی تے بھاری دھاتاں نال ٹیگ شدہ بار کوڈڈ اینٹی باڈیز دا استعمال کریندے ہوئے ٻہوں زیادہ ملٹی پلیکسڈ ، متوازی امیونوایس تیار کرݨ دی ٹیکنالوجی تیار کرݨ دی کوشش کیتی ڳئی ۔ 

مولس یو ایس اے سائنس اینڈ انجینئرنگ فیسٹیول دے ایڈوائزری بورڈ دے رکن ہن ۔ 2014 وچ ، انہاں کوں اوکلینڈ ، کیلیفورنیا وچ چلڈرنز ہسپتال اوکلینڈ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ وچ ہک ممتاز محقق قرار ݙتا ڳیا ۔ 

### پی سی آر (پولیمریز چین ری ایکشن) تے ٻئیاں ایجادات
1983 وچ ، مولس سیٹس کارپوریشن وچ ہک کیمیا دان دے طور تے کم کریندے پئے ہن ۔ مولس یاد ݙیوایا کہ ، مینڈوسینو کاؤنٹی وچ اپݨے ملکی گھر دے قریب ڈرائیو کریندے ہوئے (اپݨی گرل فرینڈ نال ، جیڑھی کہ سیٹس وچ وی ہک کیمیا دان ہئی) ، انہاں کوں خیال آیا کہ مطلوبہ ڈی این اے سیکوینس کوں بریکٹ کرݨ کیتے تے ڈی این اے پولیمریز دا استعمال کریندے ہوئے اینکوں کاپی کرݨ کیتے پرائمرز دے جوڑے دا استعمال کیتا ونڄے ۔ ہک تکنیک جیڑھی ڈی این اے دے ہک چھوٹے جہے حصے دی تیزی نال توسیع دی اجازت ݙیندی تے مالیکیولر بائیولوجی لیبارٹریز وچ ہک معیاری طریقہ کار بݨ ویندی ۔ دیرینہ پیشہ ور محسن تے سپروائزر تھامس وائٹ مولس کوں انہاں دے معمول دے منصوبیاں توں پی سی آر تے مکمل وقت توجہ ݙیوݨ کیتے دوبارہ مقرر کیتا جݙݨ تکنیک کوں انہاں دے سنگتیاں شک نال ݙٹھا ڳیا ۔ مولس 16 دسمبر 1983 کوں پی سی آر دا مظاہرہ کرݨ وچ کامیاب تھئے ، پر عملے محتاط رویہ اختیار کیتا کیوں جو انہاں مبینہ طریقہ کار دے مسائل دے درمیان غیر واضح نتائج پیدا کرݨ جاری رکھئے ، جنہاں وچ "مناسب کنٹرول تے تکرار دی کمی" وی شامل ہئی ۔ اپݨے نوبل انعام لیکچر وچ ، انہاں تبصرہ کیتا کہ 16 دسمبر دی سوبھ انہاں دی گرل فرینڈ دے انہاں نال بریک اپ کرݨ دی تلافی نی کیتی "میں اپݨی چھوٹی جہی چاندی دی ہونڈا سوک وچ ٻاہر ویندا ہویا ڈھے ڳیا ۔ نہ [معاون] فریڈ ، خالی بیک دیاں بوتلاں ، تے نہ ہی پی سی آر دے دور دے آغاز دی مٹھی خوشبو جینی دی جاہ گھن سڳدی ہئی ۔ میں کلھا ہم ۔ "

ٻئے سیٹس سائنسدان جنہاں کوں "اعلیٰ درجے دے تجربہ کار" سمجھیا ویندا ہا ، جنہاں وچ رینڈل سائیکی ، ہینری ایرلچ ، تے نارمن آرن ہائیم شامل ہن ، متوازی پی سی آر منصوبیاں تے کم کرݨ کیتے رکھئے ڳئے تاں جو ایہ معلوم کیتا ونڄے کہ پی سی آر جینومک ڈی این اے توں ہک مخصوص انسانی جین (بیٹاگلوبن) کوں ودھا سڳدا ہے یا نی ۔ سائیکی مطلوبہ ڈیٹا تیار کیتا تے ایرلچ اوں پہلے پیپر دا مصنف کیتا جیڑھا کہ تکنیک دے استعمال کوں شامل کریندا ہا ، جݙݨ کہ مولس اڄ وی اوں پیپر تے کم کریندے پئے ہن جیڑھا کہ پی سی آر کوں بیان کریندا ۔ سائیکی تے ایرلچ دے نال مولس دا 1985 دا پیپر ، "β-گلوبن جینومک سیکوینسز دی اینزائمیٹک ایمپلیفیکیشن تے سکل سیل انیمیا دی تشخیص کیتے پابندی سائٹ تجزیہ" - پولیمریز چین ری ایکشن ایجاد (پی سی آر) - کوں 2017 وچ امریکن کیمیکل سوسائٹی دے ہسٹری آف کیمسٹری ڈویژن ولوں کیمیکل بریک تھرو ایوارڈ فار سائٹیشن نال نوازیا ڳیا ۔ 

تکنیک دی ہک خرابی ایہ ہئی کہ رد عمل وچ ڈی این اے پولیمریز اوں تتی حرارت نال تباہ تھی ویندا ہا جیڑھی ہر نقل سائیکل دے آغاز وچ استعمال تھیندی ہئی تے اینکوں بدلݨا پیندا ہا ۔ 1986 وچ ، سائیکی ڈی این اے دے حصے کوں ودھاوݨ کیتے تھرموفیلس ایکواٹیکس (ٹی اے کیو) ڈی این اے پولیمریز دا استعمال کرݨ شروع کیتا ۔ ٹی اے کیو پولیمریز گرمی مزاحم ہا تے اینکوں رد عمل وچ صرف ہک واری شامل کرݨ دی ضرورت ہئی ، جیڑھا کہ تکنیک کوں ڈرامائی طور تے ٻہوں سستا تے خودکار بݨاوݨ دے قابل بݨایا ۔ مولس دی ایجاد دی ایں ترمیم بائیو کیمسٹری ، مالیکیولر بائیولوجی ، جینیات ، دوا تے فرانزک سائنس وچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔ یو سی برکلے دے ماہر حیاتیات ڈیوڈ بلڈر آکھیا ، "پی سی آر ہر چیز وچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔ ایندے نال مالیکیولر بائیولوجی ٻہوں طاقتور تھی ڳئی - جیں ول ٻئے شعبیاں کوں وی بدل ݙتا ، حتیٰ کہ دور دراز شعبیاں جیویں کہ ایکولوجی تے ارتقاء ۔ … پی سی آر دے اثر کوں ودھ سمجھݨ ناممکن ہے ۔ جتنا ڈی این اے تساں ہک مخصوص سیکوینس دا چاہو ، کجھ سادہ کیمیکلز تے درجہ حرارت دی کجھ تبدیلیاں نال پیدا کرݨ دی صلاحیت - ایہ صرف جادوئی ہے ۔ " بھانویں جو انہاں کوں ایجاد کیتے سیٹس توں 10,000 ڈالر دا بونس ملیا ، پر کمپنی دی بعد وچ روچ مالیکیولر سسٹمز کوں 300 ملین ڈالر وچ پیٹنٹ دی فروخت مولس کوں وائٹ تے متوازی ٹیم دے ارکان کوں "ڳجھ" قرار ݙیوݨ تے مجبور کیتا ۔ 

مولس ہک یو وی حساس پلاسٹک وی ایجاد کیتا جیڑھا کہ روشنی دے جواب وچ رنگ بدل ݙیندا ہے ۔ 

انہاں 2011 وچ الٹرمیون ایل ایل سی دی بنیاد رکھی تاں جو مدافعتی نظام تے نویں خیالات تے عمل کیتا ونڄے ۔ مولس کمپنی دی پراڈکٹ کوں ایں طرحاں بیان کیتا

ایہ ہک طریقہ ہے جیڑھا کہ مخصوص مصنوعی کیمیائی لنکراں دا استعمال کریندے ہوئے مدافعتی رد عمل کوں ایندے برائے نام ہدف توں ہک بالکل مختلف چیز تے موڑ ݙیندا ہے جیندے کیتے تساں اڄ کل عارضی طور تے قوت مدافعت رکھݨا چاہسو ۔ فرض کرو کہ تساکوں فلو دی ہک نویں قسم دا سامنا کرݨا پیا ہے ۔ تساں پہلے ہی الفا-1,3-گالیکٹوسائل-گالیکٹوز بانڈز توں محفوظ ہو ۔ تمام انسان ہن ۔ انہاں اینٹی باڈیز دے ہک حصے کوں انفلوئنزا دی اوں قسم تے کیوں نہ موڑ ݙتا ونڄے جیڑھی تساکوں ہݨے ہی ملی ہے ۔ ہک کیمیائی لنکر جیڑھا ہک سرے تے الفا-1,3-گال-گال بانڈ تے ݙوجھے سرے تے ڈی این اے ایپٹیمر نال تیار کیتا ڳیا ہے جیڑھا کہ خاص طور تے انفلوئنزا دی اوں قسم نال ٻدھݨ کیتے تیار کیتا ڳیا ہے جیڑھی تساکوں ہے ، اینٹی الفا-گال اینٹی باڈیز کوں انفلوئنزا وائرس نال جوڑیسی تے پریسٹو ، تساں اپݨے مدافعتی نظام کوں نویں وائرس تے حملہ کرݨ کیتے دھوکا ݙتا ہے ۔ 

ہک ٹی ای ڈی ٹاک وچ ، مولس بیان کریندن کہ امریکی حکومت مولس کوں اینتھراکس دے خلاف ایں نویں ٹیکنالوجی کوں استعمال کرݨ کیتے 500,000 ڈالر ادا کیتے ۔ انہاں آکھیا کہ ایہ علاج 100 فیصد موثر ہا ، جݙݨ پچھلا اینتھراکس علاج 40 فیصد موثر ہا ۔ 

ایں ٹیکنالوجی دا ہک ٻیا ثبوت ، جیڑھا کہ الفا-گال ترمیم شدہ ایپٹیمر ("الفامیر") دا استعمال کریندے ہوئے روگجنک اسٹریپ بیکٹیریئم دی سطح تے پہلے توں موجود اینٹی باڈیز کوں دوبارہ نشانہ بݨاوݨ دا ہے ، 2015 وچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان ڈیاگو دے سائنسداناں دے نال تعاون نال شائع تھیا ہا ۔ مولس آکھیا کہ انہاں کوں ایں خاص اسٹریپ بیکٹیریئم نال لڑݨ دی تحریک ملی کیوں جو ایندے نال انہاں دے دوست فوت تھی ڳئے ہن ۔ 

### پی سی آر تکنیک دی سند
مولس دے کم توں پہلے پی سی آر دے مشابہ ہک تصور بیان کیتا ڳیا ہا ۔ نوبل انعام یافتہ ایچ ۔ گوبند خورانا تے ناروے دے سائنسدان جیل کلیپے 17 سال پہلے مالیکیولر بائیولوجی دے جرنل وچ ہک پیپر لکھیا ہا جیندے وچ انہاں ہک عمل کوں "مرمت نقل" قرار ݙتا ہا ۔ مرمت نقل دا استعمال کریندے ہوئے ، کلیپے ݙو پرائمرز تے ڈی این اے پولیمریز دی مدد نال ہک چھوٹے جہے مصنوعی مالیکیول کوں نقل کیتا تے ول چار گنا کر ݙتا ۔ مولس ولوں تیار کردہ طریقہ بار بار تھرمل سائیکلنگ دا استعمال کریندا ہا ، جیڑھا کہ ہک ٻہوں پیچیدہ ٹیمپلیٹ توں کسے وی مطلوبہ ڈی این اے سیکوینس دی وݙی مقدار دی تیزی نال تے تیزی نال توسیع دی اجازت ݙیندا ہا ۔ بعد وچ ہک گرمی مستحکم ڈی این اے پولیمریز کوں ایں عمل وچ شامل کیتا ڳیا ۔ 

سیٹس وچ انہاں دے سنگتیاں ایں خیال کوں چیلنج کیتا کہ مولس صرف پی سی آر وچ ٹی اے کیو پولیمریز استعمال کرݨ دے خیال کیتے ذمہ دار ہن ۔ تاہم ، بائیو کیمیا دان رچرڈ ٹی پون لکھیا ہے کہ "پی سی آر دی مکمل صلاحیت" 1983 وچ مولس دے کم تئیں محسوس نی تھئی ہئی ، تے صحافی مائیکل گراس بیان کریندن کہ مولس دے سنگتیاں کوں تکنیک دی صلاحیت نظر نی آئی جݙݨ انہاں اینکوں انہاں دے سامݨے پیش کیتا ۔ نتیجتاً ، کجھ تنازعہ اوں کریڈٹ دے توازن کوں گھن تے ارد گرد ہے جیڑھا کہ مولس بمقابلہ سیٹس دی ٹیم کوں ݙتا ونڄݨا چاہیدا ہے ۔ عملی طور تے ، کریڈٹ موجد تے کمپنی (بھانویں جو ایندے انفرادی کارکناں کوں نئیں) ݙونہاں کوں ہک نوبل انعام دی شکل وچ تے مولس کیتے 10,000 ڈالر دے سیٹس بونس تے سیٹس کیتے 300 ملین ڈالر دی شکل وچ جمع تھیا ہے جݙݨ کمپنی پیٹنٹ روچ مالیکیولر سسٹمز کوں ویچ ݙتا ۔ ڈوپونٹ دے اوں فروخت تے روچ توں ہار ونڄݨ دے بعد ، کمپنی مولس دے پیٹنٹ تے ایں الزام دے تحت سوبھ نال اختلاف کیتا کہ پی سی آر کوں پہلے 1971 وچ بیان کیتا ڳیا ہا ۔ مولس تے ایرلچ ایں کیس وچ سیٹس دا پاسہ گھدا ، تے خورانا ڈوپونٹ کیتے گواہی ݙیوݨ توں انکار کر ݙتا ۔ جیوری 1991 وچ مولس دے پیٹنٹ کوں برقرار رکھیا ۔ تاہم ، فروری 1999 وچ ، ہافمین-لا روشے (یونائیٹڈ سٹیٹس پیٹنٹ نمبر 4,889,818) دا پیٹنٹ عدالتاں ولوں ناقابل نفاذ قرار ݙتا ڳیا ، جݙݨ ڈاکٹر تھامس کنکیل کیس ہافمین-لا روشے بمقابلہ پرومیگا کارپوریشن وچ مدعا علیہان (پرومیگا کارپوریشن) دی جانب توں گواہی ݙتی کہ "پہلے آرٹ" (یعنی گیلفینڈ تے سٹوفل دے کم توں پہلے تے ٹی اے کیو پولیمریز دی تطہیر کوں شامل انہاں دی پیٹنٹ درخواست توں پہلے ٻئے گروپس ولوں شائع کردہ ٹی اے کیو پولیمریز دے موضوع تے مضامین) دو مضامین دی شکل وچ موجود ہا ، جیڑھے کہ ایلس چیئن ایٹ ال ولوں 1976 وچ شائع تھئے ہن ، تے اے ایس کالیڈن ایٹ ال ولوں 1980 وچ شائع تھئے ہن ۔ 

ماہر بشریات پال رابینو 1996 وچ پی سی آر طریقہ دی تاریخ تے ہک کتاب لکھی ، جیندے وچ انہاں بحث کیتی کہ مولس پی سی آر "ایجاد" کیتا یا صرف ایندے تصور نال اڳوں ودھے ۔ 

### ایچ آئی وی/ایڈز تے آب و ہوا دی تبدیلی تے خیالات
مولس اپݨی 1998 دی سوانح عمری وچ ، آب و ہوا دی تبدیلی تے اوزون دی کمی وچ انساناں دے کردار کیتے سائنسی شواہد نال اختلاف دا اظہار کیتا ۔ مولس دعویٰ کیتا کہ اوزون دی کمی تے آب و ہوا دی تبدیلی دے بارے وچ سائنسی نظریات سائنسداناں تے سرکاری بیوروکریٹس دی سازش دی پیداوار ہن تاں جو فنڈنگ حاصل کیتی ونڄے ، ایہ آکھدے ہوئے کہ "سائنس انہاں لوکاں ولوں کیتی ویندی ہے جیڑھے ایں ڳالھ تے منحصر ہن کہ انہاں کوں اوں ڳالھ دی ادائیگی کیتی ونڄے جیڑھی او دریافت کرݨ والے ہن" بجائے سچائی دی تلاش کرݨ دے ۔ دی نیو یارک ٹائمز مولس کوں کئی سائنسداناں وچوں ہک دے طور تے درج کیتا جیہڑے ، انہاں دی تحقیق دے شعبے وچ سوبھ دے بعد ، ٻئے شعبیاں وچ بے بنیاد ، کݙاہیں عجیب بیانات ݙیوݨ تے مجبور تھیندن ، خاص طور تے آب و ہوا دی تبدیلی تے اوزون دی کمی تے سائنسی اتفاق رائے دا تضاد کرݨ دے حوالے نال ۔ 

مولس ایچ آئی وی تے ایڈز دے درمیان تعلق دی سائنسی درستی تے وی سوال چاتا ، بھانویں جو انہاں کݙاہیں وی ݙونہاں مضامین تے کوئی سائنسی تحقیق نی کیتی ، جیندے ڪري سیٹھ کالیچمین تے پاروما باسو انہاں کوں ایڈز انکار کنندہ قرار ݙتا ۔ انہاں لکھیا کہ انہاں ایڈز دے اتفاق رائے تے سوال چاوݨا تݙݨ شروع کیتا جݙݨ ہک منصوبے دے اسپانسر کیتے رپورٹ مرتب کریندے ہوئے او ایچ آئی وی دے ایڈز دا سبب ہووݨ دے بارے وچ شائع شدہ حوالہ ڳولݨ توں قاصر ہن ۔ مولس 1994 وچ ایڈز کیتے ہک متبادل مفروضہ شائع کیتا ، جیندے وچ دعویٰ کیتا ڳیا کہ ایڈز ہک من مانی تشخیص ہے جیڑھی تݙݨ استعمال تھیندی ہے جݙݨ ہک مریض دے خون وچ ایچ آئی وی اینٹی باڈیز ملدیاں ہن ۔ سیٹھ کالیچمین ، ایڈز دے محقق تے ڈینائنگ ایڈز دے مصنف ، مولس کوں "ایڈز سیوڈو سائنسداناں دے کون کون وچ شامل کریندن" ۔ مولس کوں اکثر پریس وچ مالیکیولر بائیولوجسٹ تے ایڈز انکار کنندہ پیٹر ڈوئسبرگ دے حامی دے طور تے ݙسایا ویندا ہا ۔ کیلیفورنیا میگزین دے مطابق ، مولس دی ایچ آئی وی شک 1999 توں 2008 تئیں لمے افریقہ دے صدر دے طور تے انہاں دے پورے دور وچ تھابو مبیکی دی انکار کنندہ پالیسی سازی کوں متاثر کیتا ، جیندے نال 330,000 توں ودھ غیر ضروری اموات تھیاں ۔ 

سکیپٹیکل انکوائرر دے مطابق ، ایچ آئی وی/ایڈز تے انساناں دی وجہ توں آب و ہوا دی تبدیلی تے مولس دے بیانات "نوبل بیماری" دی ہک مثال ہن ، یعنی کجھ نوبل انعام یافتہ افراد دا رجحان اینجھاں خیالات کوں اپناوݨ دا جیڑھے سائنسی طور تے ناقابل قبول ہن ، ٻہوں سارے سائنسی ماہرین ولوں رد کر ݙتے ڳئے ہن ، تے زیادہ تر واقعاتی یا غیر تصدیق شدہ شواہد تے مبنی ہن ۔ 

### مخدرات دا استعمال
مولس اپݨے گریجویٹ مطالعہ دے دوران خفیہ کیمسٹری دی مشق کیتی ، ایل ایس ڈی دی سرت سلھاڑ وچ مہارت حاصل کیتی  انہاں دے دوست ٹام وائٹ دے مطابق ، "میں ڄاݨدا ہا کہ او ہک چنڳاں کیمیا دان ہے کیوں جو او یو سی برکلے وچ ہالوکینوجینک دوائیں تیار کریندا ریہا ہا ۔ " انہاں اپݨی سوانح عمری وچ مختلف سائیکیڈیلک ایمفیٹامینز دی سرت سلھاڑ تے تجربہ کرݨ دے اپݨے تجربات تے ڈی ای ٹی تے ہک اوکھے سفر دی تفصیل ݙتی ۔ ستمبر 1994 دے کیلیفورنیا منتھلی دے شمارے وچ شائع تھیوݨ والے ہک سوال و جواب انٹرویو وچ ، مولس آکھیا ، "1960 دے ݙہاکے تے 1970 دے ݙہاکے دی موہر وچ میں ٻہوں ساری ایل ایس ڈی گھدی ۔ اوں ویلھے برکلے وچ ٻہوں سارے لوک اینجھا کریندے پئے ہن ۔ تے میں اینکوں ہک ذہن کھولݨ والا تجربہ پاتا ۔ ایہ یقینی طور تے کہیں وی کورس توں ٻہوں ودھ اہم ہا جیڑھا میں کݙاہیں وی گھدا ہا ۔ " صد سالہ البرٹ ہوفمین کیتے منعقدہ ہک سمپوزیم دے دوران ، ہوفمین آکھیا کہ مولس انہاں کوں ݙسایا ہا کہ ایل ایس ڈی "انہاں کوں پولیمریز چین ری ایکشن تیار کرݨ وچ مدد کیتی جیڑھا کہ مخصوص ڈی این اے سیکوینسز کوں ودھاوݨ وچ مدد کریندا ہے" ۔ 

### فوق الفطرت وچ دلچسپی
مولس غیر معمولی ڳالھوں وچ دلچسپی دا اظہار کیتا ۔ مثال تے طور تے ، انہاں آکھیا کہ انہاں اپݨے مرحوم ݙاݙا دی "غیر ٹھوس شکل" ݙٹھی ہے ، حتیٰ کہ انہاں کوں ہک بیئر وی پیش کیتی ۔ اپݨی سوانح عمری وچ ، مولس نجومیات تے یقین دا اظہار کیتا تے ہک چمکدار ، ڳالھ مہاڑ کرݨ والے ریکون نال ملاقات دے بارے وچ لکھیا جیڑھا کہ انہاں تجویز کیتا کہ شئیت ہک غیر زمینی ایلین ہوسی ۔ 

### ذاتی زندگی
مولس ہک سرفر ہووݨ دے نال نال ہک موسیقار وی ہا ، گٹارسٹ تے گلوکار ݙونہاں ہوندے ہوئے ۔ انہاں چار واری شادی کیتی ، تے انہاں دے ترائے ٻال اپݨی ݙو بیویاں توں ہن ۔ انہاں دی موت دے وقت ، انہاں دے ݙو پوتے ہن تے انہاں دی چووتھی ذال ، نینسی (née Cosgrove) زندہ ہئی ۔ مولس 7 اگست 2019 کوں نیوپورٹ بیچ ، کیلیفورنیا وچ اپݨے گھر وچ نمونیا دی وجہ توں فوت تھی ڳئے ۔