سٹینلے وٹنگھم

## سٹینلے وٹنگھم: برطانوی-امریکی کیمیا دان تے نوبل انعام یافتہ
سر مائیکل سٹینلے وٹنگھم (ڄمݨ 22 دسمبر 1941) ہک برطانوی-امریکی کیمیا دان ہن ۔ او بنگھمٹن یونیورسٹی ، سٹیٹ یونیورسٹی آف نیویارک اچ کیمسٹری دے پروفیسر تے انسٹیٹیوٹ فار میٹریلز ریسرچ تے میٹریلز سائنس اینڈ انجینئرنگ پروگرام ݙونہاں دے ڈائریکٹر ہن ۔ او بنگھمٹن اچ یو ایس ڈیپارٹمنٹ آف انرجی دے نارتھ ایسٹرن سینٹر فار کیمیکل انرجی سٹوریج (NECCES) دے ڈائریکٹر دے طور تے وی خدمات انجام ݙیندن ۔ انہاں کوں 2019 اچ اکیرا یوشینو تے جان گڈ اینف دے نال مشترکہ طور تے کیمسٹری دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

وٹنگھم لیتھیم آئن بیٹریز دی تاریخ اچ ہک اہم شخصیت ہن ، جیڑھیاں موبائل فونز توں گھن تے الیکٹرک وہیکلز تک ہر چیز اچ استعمال تھیندیاں ہن ۔ انہاں 1970 دے ݙہاکے اچ انٹراکلیشن الیکٹروڈز دریافت کیتے تے ریچارج ایبل بیٹریز اچ انٹراکلیشن رد عمل کوں چنڳی طرحاں بیان کیتا ۔ انہاں کول ہائی پاور ڈینسٹی ، انتہائی ریورسیبل لیتھیم آئن بیٹریز اچ انٹراکلیشن کیمسٹری استعمال کرݨ دے تصور دے پیٹنٹ ہن ۔ انہاں پہلی ریچارج ایبل لیتھیم میٹل بیٹری (LMB) وی ایجاد کیتی ، جیڑھی 1977 اچ پیٹنٹ تھئی ہائی تے چھوٹے آلات تے الیکٹرک وہیکلز اچ کمرشلائزیشن کیتے ایکسون کوں سونپی ڳئی ہائی ۔ وٹنگھم دی ریچارج ایبل لیتھیم میٹل بیٹری LiAl اینوڈ تے انٹراکلیشن قسم دے TiS2 کیتھوڈ تے مبنی ہے ۔ لیتھیم بیٹریز تے انہاں دے کم ٻیاں دی پیش رفت دی بنیاد رکھی ، ایں کیتے انہاں کوں لیتھیم آئن بیٹریز دا بانی سݙیا ویندا ہے ۔ 

### تعلیم تے کیریئر
وٹنگھم 22 دسمبر 1941 کوں انگلینڈ دے ناٹنگھم دے کارلٹن مضافاتی علاقے اچ پیدا تھئے ہن ۔ انہاں دے پیو ہک سول انجینئر ہن ، جیڑھے خاندان اچ کالج ونڄݨ والے پہلے شخص ہن ۔ انہاں دی ماء ڈوروتھی میری شادی توں پہلے ہک کیمیا دان ہن ۔ انہاں 1951 توں 1960 تک سٹیمفورڈ سکول اچ تعلیم حاصل کیتی ، ول کیمسٹری پڑھݨ کیتے نیو کالج ، آکسفورڈ ڳئے ۔ یونیورسٹی آف آکسفورڈ اچ ، انہاں اپݨا بی اے (1964) ، ایم اے (1967) ، تے ڈی فل (1968) کیتا ۔ گریجویٹ تعلیم مکمل کرݨ دے بعد ، وٹنگھم سٹینفورڈ یونیورسٹی اچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلو بݨ ڳئے ۔ انہاں ایکسون ریسرچ اینڈ انجینئرنگ کمپنی کیتے 16 سال تے بنگھمٹن یونیورسٹی اچ پروفیسر بݨݨ توں پہلے شلمبرگر کیتے چار سال کم کیتا ۔ 

1994 توں 2000 تک ، انہاں یونیورسٹی دے ریسرچ دے وائس پرووسٹ دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں چھی سال تک سٹیٹ یونیورسٹی آف نیویارک دی ریسرچ فاؤنڈیشن دے وائس چیئر دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں ۔ او بنگھمٹن یونیورسٹی اچ کیمسٹری تے میٹریلز سائنس اینڈ انجینئرنگ دے ممتاز پروفیسر ہن ۔ وٹنگھم کوں 2017 اچ NAATBatt انٹرنیشنل دا چیف سائنٹیفک آفیسر مقرر کیتا ڳیا ۔ 

وٹنگھم 2007 اچ کیمیکل انرجی سٹوریج دے ڈی او ای مطالعہ دی شریک صدارت کیتی ، تے او نارتھ ایسٹرن سینٹر فار کیمیکل انرجی سٹوریج (NECCES) دے ڈائریکٹر ہن ، جیڑھا بنگھمٹن اچ یو ایس ڈیپارٹمنٹ آف انرجی انرجی فرنٹیئر ریسرچ سینٹر (EFRC) ہے ۔ 2014 اچ ، NECCES کوں یو ایس ڈیپارٹمنٹ آف انرجی توں 12.8 ملین ڈالر ݙتے ڳئے تاں جو سائنسی پیش رفت کوں تیز کیتا ونڄے جیڑھا اکویہویں صدی دی معیشت بݨاوݨ کیتے ضروری ہے ۔ 2018 اچ ، NECCES کوں ڈیپارٹمنٹ آف انرجی ولوں مزید 3 ملین ڈالر ݙتے ڳئے تاں جو بیٹریز تے انہاں دی تحقیق جاری رکھی ونڄے ۔ NECCES ٹیم فنڈنگ کوں انرجی سٹوریج میٹریل کوں بہتر بݨاوݨ تے نویں مواد تیار کرݨ کیتے استعمال کریندی ہے جیڑھے "موجودہ مواد توں ودھ سستے ، ماحول دوست تے ودھ توانائی ذخیرہ کرݨ دے قابل ہن" ۔ 

### سائنسی سوبھاں
وٹنگھم انٹراکلیشن الیکٹروڈ دا تصور پیش کیتا ۔ ایکسون 1970 دے ݙہاکے اچ وٹنگھم دی لیتھیم آئن بیٹری تیار کیتی ، جیڑھی ٹائٹینیم ڈسلفائیڈ کیتھوڈ تے لیتھیم ایلومینیم اینوڈ تے مبنی ہائی ۔ بیٹری اچ ہائی انرجی ڈینسٹی ہائی تے ٹائٹینیم ڈسلفائیڈ کیتھوڈ اچ لیتھیم آئنز دا پھیلاؤ ریورسیبل ہا ، جیندے نال بیٹری ریچارج ایبل تھی ڳئی ۔ ایندے علاوہ ، ٹائٹینیم ڈسلفائیڈ اچ کرسٹل جالی اچ لیتھیم آئن پھیلاؤ دی خاص طور تے تیز رفتار ہوندی ہے ۔ ایکسون Li/LiClO4/TiS2 بیٹری دی کمرشلائزیشن دے پچھوں اپݨے وسائل لائے ۔ تاہم ، حفاظتی خدشات دی وجہ توں ایکسون ایہ منصوبہ ختم کر ݙتا ۔ وٹنگھم تے انہاں دی ٹیم الیکٹرو کیمسٹری تے ٹھوس حالت فزکس دے تعلیمی جرائد اچ اپݨا کم شائع کرݨ جاری رکھیا ۔ او 1984 اچ ایکسون چھوڑ ڳئے تے شلمبرگر اچ ہک منیجر دے طور تے چار سال گزاریئے ۔ 1988 اچ ، او اپݨے تعلیمی مفادات کوں اڳوں ودھاوݨ کیتے کیمسٹری ڈیپارٹمنٹ ، بنگھمٹن یونیورسٹی ، یو ایس اچ پروفیسر بݨ ڳئے ۔ 

"انہاں تمام بیٹریز کوں انٹراکلیشن بیٹریز سݙیا ویندا ہے ۔ ایہ اینویں اے جیویں سینڈوچ اچ جام پاوݨا ۔ کیمیائی اصطلاحات اچ ، ایندا مطلب اے کہ تہاݙی ہک کرسٹل بݨتر ہے ، تے اساں لیتھیم آئنز پا سڳدے ہیں ، انہاں کوں ٻاہر کڈھ سڳدے ہیں ، تے بݨتر بعد اچ بالکل اینویں رہندی ہے ، " وٹنگھم آکھیا ۔ "اساں کرسٹل بݨتر کوں برقرار رکھدے ہیں ۔ ایہا چیز انہاں لیتھیم بیٹریز کوں ایتلا چنڳاں بݨیندی ہے ، انہاں کوں ایتلا لمبے عرصے توں سائیکل کرݨ دی اجازت ݙیندی ہے ۔ "

لیتھیم بیٹریز دی محدود صلاحیت ہوندی ہے کیوں جو ہک لیتھیم آئن/الیکٹران توں گھٹ ریورسیبل طور تے ٹرانزیشن میٹل ریڈوکس سینٹر فی انٹراکلیٹ تھیندا ہے ۔ ودھ انرجی ڈینسٹی حاصل کرݨ کیتے ، ہک طریقہ ایہ اے کہ ہک الیکٹران ریڈوکس انٹراکلیشن رد عمل توں اڳوں ودھایا ونڄے ۔ وٹنگھم دی تحقیق ملٹی الیکٹران انٹراکلیشن رد عمل تے اڳوں ودھ ڳئی ہے ، جیڑھا کئی لیتھیم آئنز کوں انٹراکلیٹ کر تے سٹوریج دی صلاحیت کوں ودھا سڳدا ہے ۔ وٹنگھم کجھ ملٹی الیکٹران انٹراکلیشن میٹریل سوبھ نال تیار کیتے ہن ، جیویں جو LiVOPO4/VOPO4 ۔ ملٹی ویلنٹ وینیڈیم کیشن (V3+V5+) ملٹی الیکٹران رد عمل کوں انجام ݙیوݨ اچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔ ایہ امید افزا مواد بیٹری انڈسٹری تے توانائی دی کثافت کوں تیزی نال ودھاوݨ کیتے روشنی پیندن ۔ 

وٹنگھم 1971 اچ الیکٹرو کیمیکل سوسائٹی توں ینگ آتھر ایوارڈ ، 2003 اچ بیٹری ریسرچ ایوارڈ حاصل کیتا ، تے 2004 اچ فیلو چݨئے ڳئے۔ 2010 اچ ، انہاں کوں گرین ٹیک میڈیا ولوں گرین ٹیکنالوجی کوں اڳوں ودھاوݨ اچ شراکت کیتے ٹاپ 40 انوویٹرز اچوں ہک دے طور تے درج کیتا ڳیا ۔ 2012 اچ ، وٹنگھم لیتھیم بیٹری میٹریل ریسرچ اچ لائف ٹائم شراکت کیتے آئی بی اے یاگر ایوارڈ حاصل کیتا ، تے انہاں کوں 2013 اچ میٹریلز ریسرچ سوسائٹی دا فیلو چݨیا ڳیا ۔ انہاں کوں جان بی گڈ اینف دے نال ، لیتھیم آئن بیٹری دی تیاری کیتے علمبردار تحقیق کیتے ، 2015 اچ تھامسن رائٹرز ولوں نوبل انعام برائے کیمسٹری کیتے کلاریویٹ سائٹیشن لوریٹس دی فہرست اچ درج کیتا ڳیا ۔ 2018 اچ ، وٹنگھم کوں نیشنل اکیڈمی آف انجینئرنگ اچ چݨیا ڳیا ، "انرجی سٹوریج میٹریل کیتے انٹراکلیشن کیمسٹری دی علمبردار اطلاق کیتے" ۔ 

2019 اچ ، وٹنگھم کوں جان بی گڈ اینف تے اکیرا یوشینو دے نال ، "لیتھیم آئن بیٹریز دی تیاری کیتے" 2019 دا نوبل انعام برائے کیمسٹری ݙتا ڳیا ۔ 

### ذاتی زندگی
سٹینلے دا پرناں ڈاکٹر جارجینا وٹنگھم نال تھیا ہے ، جیڑھی سٹیٹ یونیورسٹی آف نیویارک ایٹ اوسویگو اچ ہسپانوی دی پروفیسر ہن ۔ انہاں دے ݙو ٻال ہن ، مائیکل وٹنگھم تے جینفر وٹنگھم-براس ۔ 

### سنڄاݨ
2007 چانسلرز ایوارڈ فار ایکسیلنس آوݨ سکالرشپ اینڈ کریٹیو ایکٹیویٹیز ، اینڈ آؤٹ سٹینڈنگ ریسرچ ایوارڈ ، سٹیٹ یونیورسٹی آف نیویارک

2010 امریکن کیمیکل سوسائٹی توں لائف ٹائم کنٹریبیوشنز کیتے ایوارڈ

2015 تھامسن رائٹرز سائٹیشن لوریٹ

2017 انٹرنیشنل سوسائٹی فار سولڈ سٹیٹ آئنکس توں سینئر سائنٹسٹ ایوارڈ

2018 میٹریلز ریسرچ سوسائٹی توں ٹرنبل ایوارڈ

2018 ممبر نیشنل اکیڈمی آف انجینئرنگ

2019 جان بی گڈ اینف تے اکیرا یوشینو دے نال نوبل انعام برائے کیمسٹری

2020 کارنیگی کارپوریشن آف نیویارک ولوں گریٹ ایمیگرنٹس ایوارڈ

2023 مارٹن گرین ، راشد یازامی تے اکیرا یوشینو دے نال ون فیوچر گرینڈ پرائز

2024 2024 کنگز برتھ ڈے آنرز اچ "کیمسٹری دیاں خدمات کیتے" نائٹ ہڈ