جانگلی

’’ اوہے دے اوہے جانگلی ڈھڳے رہ ڳیووے ۔ تہاکوں عقل نہ آئی۔ کچاری ءِ چ بندہ آوے ، سلام ولا ہک پاسے تھی ٻہے ۔ اے کیا بودنائی اے پہلے مَد چھک تے سلام ولاوے ۔ جیویں کہیں زمانے ءِ چ مہر صاحب تے ملک صاحب سلام ولیندے ہَن ۔ السلام……… علیکم …… مہر …… صاحب ݙوجھے پاسوں آواز آوے ہا۔ وعلیکم …… السلام …… ملک صاحب ۔ دعا سلام ءِ چ ادھ پرگرام مُک ڳیا ۔ تیݙا وی حال اوہوہے ۔ مداں چھک تے سلام ولایا تے ولا ہک ہک جٖݨے کوں ہتھ ملایا ۔ ولا خیر خوش پُچھی ۔ بھیݨ بھرا، ماء پیو تے آڑے دا حال حویلہ پُچھدیں ݙینھ لہا ݙتا۔ ‘‘ چَک دے چودری ‘رحیمݨ روحیلے دی لمبی کلاس گھدی ۔

عابد الا پیا : ’’ چوہدری! تیکوں کیا تھی ڳے۔ حال حویلہ، دعا سلام ،خیر خوش ، اساݙی تہذیب اے ۔‘‘

’’ ہوں ‘‘ ۔ چوہدری سرور کوڑیج تے آکھدے : ’’ جے تُساں تہذیب آلے ہوو ہا تاں ترقی نہ کر ڳے ہوو ہا ۔ ‘‘ 

’’ چوہدری سرور ودھیک ڳالھ نہ کر ، میں تیݙا ماتحت آں، توں سیٹھیں کوں آکھ تے میکوں نوکری اچوں کڈھوا ݙے پر میݙی تہذیب بارے ڳالھ نہ کر ۔ میݙے ہاں تے کاتیاں نہ مار۔ اڳے میݙا ہاں سڑیا ودے ۔ ‘‘ 

عابد دے سخت الا تے چوہدری سرور اُچا الاوݨ پے ڳیا۔ ’’ ایجھے تہذیب تے اڄ آلے ہاوے تاں نوکری کیتے ترلے کیوں کیتے ہن۔ گھر ٻیٹھا رہیں ہا۔ ‘‘ عابد کنوں وی نہ ریہا ڳیا، اوں وی منہ تے ولدی ݙتی ’’ تُساں وی ایجھے رجٖے ہاوے تاں اپݨے پنجاب ٻیٹھے رہو ہا۔ اسیݙے وسیب کیا کرݨ آیو۔ اپݨے وݙیں کنوں تاں پُچھ جݙاں آئے ہاوے ، کجھ تہاݙے کول ہا سہی ؟ ‘‘

’’ ووئے عابد ! میکوں پتہ اے توں روز اخبار پڑھدیں ۔ تیݙا دماغ خراب تھیندا ویندے ، توں سرائیکی مشاعرے تے جلسے سُݨدیں ۔ توں بدلدا ویندیں ۔ میݙے پیو ݙاݙے تے ونجٖݨ توں پہلے اے ݙس ، تہاکوں لوک جانگلی کیوں سݙیندن ؟ ‘‘ 

عابد چڑ تے آکھدے : ’’ جیرھے ایویں آکھدن جانگلی اوہے آپ ہوسن ، انہاندا پیو ہوسے تے انہاندا ݙاݙا ہوسے ۔ ‘‘ 

’’ تُساں کون او ؟ ‘‘ چوہدری سرور دے پُچھݨ تے عابد آکھدے : ’’ اساں سرائیکی ہِیسے۔ ‘‘ چوہدری آکھدے : ’’ سرائیکی تے جانگلی ءِ چ کیا فرق اے ؟ ‘‘ 

عابد ولدی ݙیندے ’’ اوہو فرق اے جیرھا پنجابی تے ڈھگے ءِ چ ہے۔‘‘ چوہدری چِڑ ڳے تے آکھدے‘ توں اسیکوں ڈھگے نال رلا ݙتی۔‘‘ عابد ڳالھ کوں اڳوں تے ودھا تے آکھدے ’’ چوہدری چِڑدا ایں سانگے پیں جو سچ کوں مرچاں ہوندن ۔ ‘‘ 

نال ٻیٹھا مہر سرفراز آکھدے جو ’’ سرائیکی دی ہک اکھاݨ اے وی تاں ہے جو اپݨے سر کوں لڳے سلائی ،آکھے بھجٖوڑی قیامت آئی ، ٻے دے سر کوں لڳے مولہا ، آکھے ہے کپاہ کنوں کولا۔ ‘‘

چوہدری سرور : ’’ اے مثالاں اپݨے گھر رکھو ، اے ݙسو تہاݙی سرائیکی کݙاں دی ہے تے کتھوں آئی اے ۔ ‘‘

عابد: ’’ جݙاں کائنات اے ، تیکوں پتہ ہووے، سرائیکی ٻاہروں نی آئی، اپݨے تل وسیب دی زبان اے۔ ‘‘ 

چوہدری سرور : ’’ پہلے اینکوں کیا آکھدے ہاوے ؟ ‘‘

عابد : ’’ جیویں پنجابی کوں ماجھے دی ٻولی ، دو آبے دی ٻولی ، لاہوری ٻولی ، اردو کوں دکنی ، ہندی تے فارسی کوں پہلوی آکھیا ویندا ہا ۔ ایویں سرائیکی کوں وی ملتانی، ریاستی ، جھنگوچی ، ہندکو ، دیروی ، جٹکی تے لہندا وغیرہ آکھیا ویندا ہا ۔ ‘‘

چوہدری سرور : ’’ میں پچھی ہک اے توں ݙسیاں ݙاہ ہِینس ۔ وݙا ادیب تے شاعر بݨ ڳئیں ۔ میں اڄ وی چیلنج کرینداں جو تُساں جتنا لُڑھ ماری رکھو ، تہاݙا صوبہ کݙاہیں نی بݨ سڳدا۔ تہاݙی ملتانی تے ریاستی اَنج نی ، پنجابی دا لہجہ ہے۔ تہاکوں پتہ نی کݙاں عقل آؤسے ، دنیا ترقی آلے پاسے ویندی اے ،تُساں جنگلیں ݙو منہ کریندو ۔ لہور ݙیکھ تے ہاں ٹھردے ۔ سڑکاں کیویں تلکݨیاں تے لیسویاں ہِن ۔ فوارے ݙٹھے نی ، پاݨی دے اندر رنگ برنگیاں بتیاں کیویں اکھیں مریندن۔ میٹرو بس کوں ݙیکھ، شاہی قلعے کوں ݙیکھ ۔ سکول ، کالج ، یونیورسٹیاں ، بزار ، کوچے ، ڳلیاں ، شالا مار پارک ،باغ، سپورٹس سٹیڈیم، نہراں تے نہریں دے آسوں پاسوں پھلواڑیاں ، رنگ برنگے پھلیں دی بہار ، فلائی اوور، انڈر پاس، عمارتاں ، بلڈنگاں ، میوزیم تے میوزم ءِ چ رنجیت سنگھ تے انگریزیں دیاں مورتیاں تے یادگاراں ۔ بھنگی مثل آلی توپ ۔ لاہور، امرتسر موٹر وے ، واہگہ بارڈر تے واہگے توں ننکانہ صاحب تے رنجیت سنگھ دی برسی تے سکھ یاتریں دی آمد۔ واہگہ بارڈر تے ’’ زندہ دلانِ لاہور ‘‘ دی طرفوں استقبال ، گل پاشی، لڈی، بھنگڑے ، جے توں اے سارے منظر ݙیکھیں تاں ملتان ولݨ دا ناں ای نہ گھنیں۔‘‘

عابد دی ولدی ݙیوݨ توں پہلے جٖام ذوالفقار کھونہارا الا پے : ’’ بس کر چوہدری ! میݙا ہاں ݙلدے ، دماغ پھٹدے ، میں بھاہ لینداں تیݙے بھنگڑے ،تیݙی لُڈی تے تیݙے رنجیت سنگھ دی برسی تے اوندی نسل کوں ۔ چوہدری توں اتھائیں جٖمئیں ، تیݙے پیو تے ماء ، ݙاݙی ݙاݙے دیاں ہݙیاں اتھائیں پوریاں پن۔ تیݙا گھر ٻار، روزی ،روزگار سب کجھ اتھائیں ، ٻال تیݙے اتھائیں پڑھدن ۔ انہائیں ڳلیں ءِ چ کھیݙدن ، ول وی تیݙی حاجی ٻوٹے آلی اوہا ڳالھ اے کہ ’’ مکہ وی تکیا اے ، مدینہ وی تکیا اے پر لہور لہور اے ۔ ‘‘ تیݙے ایں رویے توں بعد آپ چا ݙس جو تعصبی تے جانگلی کون اِن؟؟

## حوالہ
معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ