open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اڈولفو لٹز

## اڈولفو لٹز (1855-1940)
اڈولفو لٹز برازیل دے ہک وݙے وبائی امراض دے ماہر تے امراض دے ماہر ہن ، جنہاں 1855 وچ جنم گھدا تے 1940 وچ انہاں دی وفات تھئی ۔ انہاں گرم علاقیاں دی طب تے طبی حیاتیات دا مطالعہ کیتا ۔ 

لٹز گرم علاقیاں دیاں بیماریاں تے وݙا گہرا کم کیتا ۔ انہاں ایہ ڳول کیتی جو کیڑھیاں کیڑھیاں بیماریاں کیڑے کیڑے جانداراں نال پھیلیندیاں ہن ۔ انہاں ایہ وی ڳول کیتی جو کیڑھیاں کیڑھیاں بیماریاں کیڑے کیڑے کیڑے مکوڑیاں نال پھیلیندیاں ہن ۔ انہاں گرم علاقیاں دیاں بیماریاں دے مختلف پہلوواں تے وݙی معلومات ݙتیاں ۔ 

انہاں اپݨے تجربیاں نال ایہ ثابت کیتا جو پیلا بخار (yellow fever) ناں دی بیماری مچھر دے کٹݨ نال پھیلیندی ہے ۔ انہاں ایہ وی ڳول کیتی جو لیشمانیاسس (leishmaniasis) ناں دی بیماری سینڈ فلائی (sandfly) دے کٹݨ نال پھیلیندی ہے ۔ انہاں دی ڳول نال سائنسداناں کوں گرم علاقیاں دیاں بیماریاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ ڄاݨݨ کوں ملیا ۔ 

انہاں ایں موضوع تے ٻہوں سارے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے مشاہدات لکھئے ۔ انہاں مقالیاں نال سائنسداناں کوں گرم علاقیاں دیاں بیماریاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ ڄاݨݨ کوں ملیا ۔ انہاں دی محنت نال اڄ اساں گرم علاقیاں دیاں بیماریاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ ڄاݨدے ہیں ۔ 

لٹز ایں موضوع تے ٻہوں ساریاں کتاباں وی لکھیاں ، جنہاں نال شاگرداں کوں گرم علاقیاں دی طب سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ۔ انہاں دی محنت تے انہاں دی ڳول اڄ وی سائنسداناں کیتے وݙی اہمیت رکھدی ہے ۔ انہاں ایہ ݙسیا جو گرم علاقیاں دیاں بیماریاں دے رازاں کوں سمجھݨ کیتے باریک بینی نال مطالعہ کرݨ دی لوڑ ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙسیا جو اساں اپݨے اطراف دی دنیا کوں ٻہوں باریک بینی نال ݙیکھݨ دی لوڑ ہے ۔ انہاں ایہ ثابت کیتا جو کیڑے مکوڑے بیماریاں پھیلاوݨ وچ وݙا کردار ادا کریندے ہن ۔ انہاں دی ڳول نال اڄ گرم علاقیاں دیاں بیماریاں دے علاج وچ وݙی مدد ملدی ہے ۔ انہاں دی محنت اڄ وی گرم علاقیاں دیاں بیماریاں دے خلاف جنگ وچ راہنمائی دا سبب بݨدی ہے ۔
ٹروفیم لسینکو

## ٹروفیم لسینکو (1898-1976)
ٹروفیم لسینکو ہئی ۔ او 1898 وچ پیدا تھیا تے 1976 وچ انہاں دی وفات تھئی ۔ او سوویت یونین دا ہک ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) تے زرعی سائنسدان ہئی ۔ انہاں جینیات دی مخالفت کیتی ، جیندے نال سائنس کوں ٻہوں نقصان پجا ۔

لسینکو اپݨے نظریات پیش کیتے جنہاں دے مطابق ماحول دا اثر پودیاں تے جانوراں دے جینیاتی مواد تے پوندے ۔ انہاں ایہ وی ݙسیا جو اساں ماحول وچ تبدیلی کر تے پودیاں تے جانوراں دے جینیاتی مواد کوں تبدیل کر سڳدے ہیں ۔ ایں نظریے کوں "لسینکو ازم" آکھیا ویندا ہے ۔

انہاں دے نظریات سائنسی بنیاداں توں خالی ہن ۔ انہاں اپݨے نظریات کوں ثابت کرݨ کیتے کوئی سائنسی تجربہ نئیں کیتا ۔ انہاں اپݨے نظریات کوں سیاسی طاقت نال نافذ کیتا ۔ جنہاں سائنسداناں انہاں دے نظریات دی مخالفت کیتی ، انہاں کوں سزاواں ݙتیاں ڳئیاں ۔

لسینکو دے نظریات نال سوویت یونین دی زراعت کوں ٻہوں نقصان پجا ۔ انہاں دے غلط نظریات نال فصلاں دی پیداوار گھٹ ڳئی ، جیندے نال لوکاں کوں بھکھ دا سامݨا کرݨا پیا ۔ انہاں دے نظریات نال سوویت یونین دی سائنس کوں وی ٻہوں نقصان پجا ۔ جینیات دے علم وچ تحقیق رک ڳئی ۔

لسینکو دے نظریات نال سائنس دی دنیا وچ وݙا نقصان تھیا ۔ انہاں دے نظریات نال ایہ ثابت تھیا جو سیاسی طاقت نال سائنس کوں نقصان پڄایا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے نظریات نال ایہ وی ثابت تھیا جو سائنسداناں کوں اپݨے نظریات کوں ثابت کرݨ کیتے سائنسی تجربے کرݨے چاہیدے ہن ۔ انہاں دی محنت نال اڄ سائنس دی دنیا وچ ایہ ڳالھ واضح ہے جو سائنس کوں سیاسی اثر توں آزاد ہووݨا چاہیدا ہے ۔
ژول فرانسوا مابیل

## ژول فرانسوا مابیل (1831-1904)
ژول فرانسوا مابیل فرانس دے ہک وݙے مالاکولوجسٹ ہن ، جنہاں 1831 وچ جنم گھدا تے 1904 وچ انہاں دی وفات تھئی ۔ انہاں کئی قسم دے مولسکس (نرم بدن والے جانور) ڳولے تے انہاں دا مطالعہ کیتا ۔

مابیل مولسکس تے وݙا گہرا کم کیتا ۔ انہاں ایہ ڳول کیتی جو مولسکس دیاں کیڑھیاں کیڑھیاں قسماں ہن تے انہاں دے ناں کیڑھے ہن ۔ انہاں ایہ وی ڳول کیتی جو مولسکس دے خول کیویں بݨدے ہن تے انہاں دی شکل کیویں ہے ۔ انہاں مولسکس دے مختلف پہلوواں تے وݙی معلومات ݙتیاں ۔

انہاں اپݨے تجربیاں نال ایہ ثابت کیتا جو مولسکس دیاں کئی ایہو جہیاں قسماں ہن جنہاں کوں اڄ تئیں نئیں ڳولیا ڳیا ۔ انہاں ایہ وی ڳول کیتی جو مولسکس اپݨے ماحول نال کیویں مطابقت پیدا کریندے ہن ۔ انہاں دی ڳول نال سائنسداناں کوں مولسکس دے بارے وچ ٻہوں کجھ ڄاݨݨ کوں ملیا ۔

انہاں ایں موضوع تے ٻہوں سارے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے مشاہدات لکھئے ۔ انہاں مقالیاں نال سائنسداناں کوں مولسکس دے بارے وچ ٻہوں کجھ ڄاݨݨ کوں ملیا ۔ انہاں دی محنت نال اڄ اساں مولسکس دے بارے وچ ٻہوں کجھ ڄاݨدے ہیں ۔

مابیل ایں موضوع تے ٻہوں ساریاں کتاباں وی لکھیاں ، جنہاں نال شاگرداں کوں مالاکولوجی سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ۔ انہاں دی محنت تے انہاں دی ڳول اڄ وی سائنسداناں کیتے وݙی اہمیت رکھدی ہے ۔ انہاں ایہ ݙسیا جو مولسکس دے رازاں کوں سمجھݨ کیتے باریک بینی نال مطالعہ کرݨ دی لوڑ ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙسیا جو اساں اپݨے اطراف دی دنیا کوں ٻہوں باریک بینی نال ݙیکھݨ دی لوڑ ہے ۔ انہاں ایہ ثابت کیتا جو مولسکس سمندری ماحول دا ہک اہم حصہ ہن ۔ انہاں دی ڳول نال اڄ مولسکس دے بارے وچ وݙی معلومات موجود ہے ۔ انہاں دی محنت اڄ وی مولسکس دے مطالعہ وچ راہنمائی دا سبب بݨدی ہے ۔ انہاں دے کم نال اساں سمندری ماحول دی اہمیت کوں بہتر انداز وچ سمجھدے ہیں ۔
ارباب شیر علی خان

شیر علی ارباب پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے اگست 2018 توں پاکستان قومی اسمبلی دے رکن ہن۔

پشاور دے خلیل قبیلے نال تعلق رکھݨ آلے تحریک انصاف دے رہنما اتے این اے 30 پشاور توں بھاری اکثریت نال کامیاب تھیوݨ آلے رکن قومی اسمبلی ارباب شیر علی خان نے سارے امیدواراں دے مقابلے وچ برتری حاصل کرݨ دے سلسلے وچ خیبر پختونخوا وچ پہلی اتے ملک بھر وچ ݙوجھی پوزیشن گھنݨ دا اعزاز حاصل کر ڳھدے۔

## خاندانی پس منظر
نویں منتخب تھیوݨ آلے رکن قومی اسمبلی ارباب شیر علی خان دے ݙاݙا ارباب نیاز محمد خان وفاقی وزیر رہے اتے ݙو واری پشاور دے میئر منتخب تھئے۔ انہاں دے چاچا ارباب جہانگیر خان صوبے دے وزیر اعلیٰٰ اتے کئی واری صوبائی اتے وفاقی وزیر رہے۔ انہاں دے چاچا ارباب شہزاد خان خیبر پختونخوا دے چیف سیکرٹری رہے۔ انہاں دے خاندان نال تعلق رکھݨ آلے ارباب سکندر خان خلیل گورنر رہے جݙاں جو انہاں دے خاندان نال تعلق رکھݨ آلے ارباب سیف الرحمان صوبائی اسمبلی دے ڈپٹی سپیکر اتے صوبائی وزیر رہے

## سیاسی دور

### ابتدائی سیاست
ارباب شیر علی خان اوں ویلے تحریک انصاف وچ شامل تھئے جݙاں انہاں دے خاندان نال تعلق رکھݨ آلے ڈاکٹر عالمگیر خان پیپلز پارٹی دے دور حکومت وچ وفاقی وزیر ہن۔

### کارہائے نمایاں
اوہ 2013 وچ این اے ون پشاور وچ عمران خان دی انتخابی مہم اتے این اے فور پشاور وچ ارباب عامر ایوب دی انتخابی مہم دے انچارج وی رہے۔ پی ٹی آئی ضلع پشاور دے رہنماواں افتخار خان خلیل، عطا اللہ خان خلیل، عاطف بنگش، مجاہد خان، مومن خان اتے آصف ہادی نے پی ٹی آئی دے چیئرمین عمران خان توں اپیل کیتی ہے جو ارباب شیر علی خان کوں پی ٹی آئی کیتے عظیم خدمات دی وجہ توں انہاں کوں وفاقی وزیر بݨایا ونجے۔

### دور عروج
اوہ 2018 دے پاکستان عام انتخابات وچ حلقہ NA-30 (پشاور-IV) توں پاکستان تحریک انصاف (PTI) دے امیدوار دے طور تے الیکشن لڑ تے پاکستان قومی اسمبلی کیتے منتخب تھئے۔ انہاں 73,781 ووٹ حاصل کیتے اتے متحدہ مجلس عمل (MMA) دے امیدوار ارباب نجیب اللہ خان کوں ہرایا۔

## حوالہ

## ٻاہرلے لنک

* پروفائل شیر علی ارباب NA-30 پشاور - ایم این اے پروفائل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
احد علی شاہ

سید شاہ احد علی شاہ ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے پاکستان دی قومی اسمبلی دے منتخب رکن ہن

## سیاسی کیریئر
احد علی نے 2024 دے پاکستانی عام انتخابات وچ این اے-33 (نوشہرہ-1) توں آزاد امیدوار دی حیثیت نال کامیابی حاصل کیتی۔ انہاں 90,145 ووٹ حاصل کیتے جݙاں جو ݙوجھے نمبر تے پاکستان تحریک انصاف پارلیمنٹرینز دے پرویز خٹک نے 25,582 ووٹ حاصل کیتے۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستانی سیاست دان
ونکی:پاکستانی سیاستدان
سئیں ولیم میکگیلیورے

## سئیں ولیم میکگیلیورے
سئیں ولیم میکگیلیورے (1796-1852) ، سکاٹ لینڈ دے ماہر نباتات تے پرندیاں دے ماہر ہن ، جنہاں دی مشہور کتاب "برطانوی پرندیاں دی دستی کتاب" (A Manual of British Ornithology) ہے ۔ انہاں دا جنم 1796 وچ سکاٹ لینڈ دے جزیرے ہیرس وچ تھیا ۔ انہاں دی طبیعت وچ فطرت نال محبت شروع توں ہی موجود ہئی ، خاص طور تے نباتات تے پرندیاں دے مطالعہ وچ انہاں دی دلچسپی بے حد ہئی ۔ 

انہاں دی تعلیم گلاسگو یونیورسٹی وچ تھئی ، جتھاں انہاں طب تے قدرتی تاریخ دی تعلیم حاصل کیتی ۔ تعلیم مکمل کرݨ دے بعد ، انہاں ایڈنبرا وچ میوزیم آف رائل کالج آف سرجنز وچ بطور کیوریٹر کم کیتا ۔ ایں دوران انہاں پرندیاں تے نباتات دے نمونیاں دا گہرا مطالعہ کیتا تے انہاں دی درجہ بندی تے خصوصیات بارے تفصیلی معلومات حاصل کیتیاں ۔ 

انہاں دی کتاب "برطانوی پرندیاں دی دستی کتاب" 1840 تے 1842 وچ ݙو حصیاں وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ برطانوی پرندیاں دی تفصیلی وضاحت ، انہاں دے مسکن ، عادتاں ، تے جسمانی بݨتر بارے معلومات درج ہن ۔ ایہ کتاب پرندیاں دے مطالعہ وچ دلچسپی رکھݨ والیاں واسطے ہک اہم حوالہ سمجھی ویندی ہے ۔ 

میکگیلیورے صرف پرندیاں تے نباتات تے ہی کم نئیں کیتا ، بھل انہاں جیالوجی تے سمندری حیاتیات تے وی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں سکاٹ لینڈ دے مختلف حصیاں دا سفر کیتا تے اتھوں دے قدرتی وسائل تے حیاتیاتی گھݨ ونک بارے معلومات اکٹھیاں کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق تے لکھتاں سکاٹ لینڈ دی قدرتی تاریخ دے مطالعہ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں دی زندگی دا وݙا حصہ قدرتی دنیا دے مطالعہ تے دستاویز سازی وچ گزرا ۔ انہاں دی محنت تے لگن دی وجہ توں اڄ وی انہاں دیاں کتاباں تے تحقیق قدرتی سائنس دے طالب علماں تے محققین واسطے مفید ہن ۔ میکگیلیورے 1852 وچ ایڈنبرا وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی وفات دے بعد وی انہاں دا کم قدرتی تاریخ دے میدان وچ انہاں دی یاد تازہ رکھدا ہے ۔
مارسیلو میلپیگی

## مارسیلو میلپیگی
مارسیلو میلپیگی (1628-1694) ، اٹلی دے ماہر تشریح تے ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ، جنہاں اخراجی نظام نال جڑی طبیعیاتی خصوصیات بیان کیتیاں ۔ انہاں دا جنم 1628 وچ اٹلی دے شہر کریوالکورے وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم بولونیا یونیورسٹی وچ تھئی ، جتھوں انہاں طب تے فلسفے دی ڈگری حاصل کیتی ۔

انہاں مائیکروسکوپ دی مدد نال حیاتیات دے میدان وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں پودیاں تے جانوراں دے جسمانی بݨتر دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں پھیپھڑیاں ، گردیاں ، تے جلد دی بݨتر بارے اہم معلومات فراہم کیتیاں ۔

میلپیگی گردیاں دے اندر موجود چھوٹے چھوٹے فلٹرنگ یونٹس ، جنہاں کوں "میلپیگھیئن کارپسکلز" وی آکھیا ویندے ، دی دریافت کیتی ۔ انہاں ایہ وی بیان کیتا کہ گردیاں خون کوں صاف کریندن تے فضلے کوں پیشاب دی صورت وچ خارج کریندن ۔ انہاں دی ایں دریافت نال اخراجی نظام دی سمجھ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں پودیاں دیاں پتیاں وچ موجود چھوٹے چھوٹے سوراخاں (سٹومیٹا) دی وی دریافت کیتی ، جنہاں دے ذریعے پودے گیساں دا تبادلہ کریندن ۔ انہاں کیڑے مکوڑیاں دے جسمانی بݨتر تے انہاں دے تنفسی نظام بارے وی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں ریشم دے کیڑے دے غدوداں دی وی تفصیلی وضاحت کیتی ۔

میلپیگی دی تحقیق حیاتیات دے میدان وچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔ انہاں مائیکروسکوپ دے استعمال نال او راز کھولئے جیڑھے پہلے پوشیدہ ہن ۔ انہاں دی لکھتاں تے تحقیق اڄ وی حیاتیات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔
آصف خان (سیاستدان)

آصف خان ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے اگست 2018ء توں جنوری 2023ء تائیں خیبرپختونخوا دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## سیاسی کیریئر
اوہ 2018ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی کے-76 (پشاور-11) توں پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار دے طور تے خیبر پختونخوا دی صوبائی اسمبلی کیتے منتخب تھئے۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
شاہد احمد خٹک

شاہد احمد خٹک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے اگست 2018 دے پاکستان قومی اسمبلی دے رکن ہن۔

## سیاسی دور
سیاسی دور پاکستان دے 2018 عام انتخابات وچ حلقہ این اے 34 (کرک) توں پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) دے امیدوار دے طور تے انتخابات دے نتیجے وچ ممبر قومی اسمبلی منتخب تھئے۔ انہاں 77,181 ووٹ حاصل کیتے اتے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) دے امیدوار نوابزادہ محسن علی خان کوں ہرایا۔ 

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
رامون مارگالیف

## رامون مارگالیف
رامون مارگالیف (1919-2004) ، سپین دے ماحولیات دان ہن ، جنہاں معلوماتی نظریہ تے ریاضیاتی نمونے استعمال کیتے ۔ انہاں دا جنم 1919 وچ سپین دے شہر بارسلونا وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم بارسلونا یونیورسٹی وچ تھئی ، جتھوں انہاں فطری سائنس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

مارگالیف ماحولیاتی نظاماں دے مطالعہ وچ ہک نویں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں معلوماتی نظریہ تے ریاضیاتی نمونے استعمال کرکے ماحولیاتی نظاماں دی پیچیدگی تے تبدیلی کوں سمجھݨ دی کوشش کیتی ۔ انہاں دا خیال ہئی کہ ماحولیاتی نظام معلومات دی طرحاں کم کریندن ، تے انہاں دی تنظیم تے تبدیلی کوں معلومات دے بہاؤ دے ذریعے سمجھا ونڄ سڳدے ۔ 

انہاں خاص طور تے آبی ماحولیاتی نظاماں ، جیویں کہ جھیلاں تے سمندراں ، دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں آبی ماحولیاتی نظاماں وچ توانائی دے بہاؤ ، غذائی اجزا دے چکر ، تے جانداراں دے درمیان تعلقات دا تجزیہ کیتا ۔ انہاں ایہ وی ݙسایا کہ ماحولیاتی نظام وقت دے نال نال کیویں تبدیل تھیندن ، تے انہاں تبدیلیاں کوں کیویں ماپیا ونڄ سڳدے ۔ 

مارگالیف ماحولیاتی گھݨ ونک دے تصور کوں وی فروغ ݙتا ۔ انہاں ݙسایا کہ ماحولیاتی گھݨ ونک صرف جانداراں دی تعداد نئیں ، بھل انہاں دے درمیان تعلقات دی پیچیدگی وی ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙسایا کہ ماحولیاتی نظاماں وچ گھݨ ونک کوں برقرار رکھݨ کتنا ضروری ہے ۔ 

انہاں دی کتاب "ماحولیاتی تناظر" (Perspectives in Ecological Theory) ماحولیات دے میدان وچ ہک اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں ماحولیاتی نظاماں دے بارے وچ اپݨے خیالات تے تحقیق پیش کیتی ہے ۔ انہاں ماحولیاتی نظاماں دے مطالعہ وچ ریاضیاتی نمونیاں تے معلوماتی نظریہ دے استعمال تے زور ݙتا ۔
نسیم علی شاہ

نسیم علی شاہ ہک پاکستانی سیاست دان اتے پاکستان دی قومی اسمبلی دے منتخب رکن اتے اسلامی نظریاتی کونسل دے موجودہ رکن ہن۔

## سیاسی کیریئر
نسیم شاہ نے 2024 دے پاکستانی عام انتخابات وچ این اے-39 (بنوں) دے انتخابات وچ 147,087 ووٹ حاصل کر تے کامیابی حاصل کیتی۔  

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستانی سیاست دان
مصباح الدین (سیاست دان)

مصباح الدین، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے پاکستان دی قومی اسمبلی دے منتخب رکن ہن۔

## سیاسی کیریئر
سیاسی کیریئر مصباح الدین نے 2024 دے پاکستانی عام انتخابات وچ این اے-40 شمالی وزیرستان توں جمعیت علمائے اسلام (ف) دے امیدوار دے طور تے کامیابی حاصل کیتی۔ انہاں 42,994 ووٹ حاصل کیتے جݙاں جو ݙوجھے نمبر تے آزاد امیدوار اورنگزیب خان نے 33,852 ووٹ حاصل کیتے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستانی سیاستدان
لیو مارگولیس

لیو مارگولیس (1927-1997) ، کینیڈا دے طفیلیات دان ہن ، جنہاں ݙسایا کہ طفیلیات کوں مچھیاں دے ذخیرے دی شناخت واسطے استعمال کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دا جنم 1927 وچ کینیڈا وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم کینیڈا دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں طفیلیات (parasitology) وچ مہارت حاصل کیتی ۔ 

مارگولیس مچھیاں دے طفیلیات تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ مچھیاں دے طفیلیات انہاں دے مسکن تے ذخیرے بارے معلومات ݙے سڳدن ۔ انہاں ݙسایا کہ مختلف مچھیاں دے ذخیرے وچ مختلف طفیلیات پائے ویندن ، تے انہاں طفیلیات دی شناخت نال مچھیاں دے ذخیرے دی شناخت کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق مچھیاں دے ذخیرے دے انتظام وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال مچھیاں دے ذخیرے دی نقل و حرکت ، مسکن ، تے صحت بارے معلومات حاصل کیتیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ ایں معلومات نال مچھیاں دے ذخیرے کوں محفوظ رکھݨ تے انہاں دا پائیدار استعمال کرݨ وچ مدد ملدی ہے ۔ 

انہاں مچھیاں دے طفیلیات دی شناخت واسطے کئی طریقے تیار کیتے ۔ انہاں طریقیاں نال سائنسدان مچھیاں دے ذخیرے دی شناخت تے انہاں دے بارے وچ معلومات حاصل کر سڳدے ہن ۔ انہاں دی تحقیق مچھیاں دے طفیلیات دے مطالعہ کوں ہک نویں راہ ݙکھالی ۔ 

انہاں مچھیاں دے طفیلیات تے انہاں دے مچھیاں دے ذخیرے تے اثرات بارے کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی مچھیاں دے طفیلیات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال مچھیاں دے طفیلیات دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں دی زندگی سائنس دی خدمت وچ گزری ۔ انہاں دیاں مچھیاں دے طفیلیات تے تحقیق مچھیاں دے ذخیرے دے انتظام وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ مارگولیس 1997 وچ کینیڈا وچ فوت تھئے ۔
مامونی رایسم گوسوامی

مامونی رایسم گوسوامی (انگریزی: Mamoni Raisom Goswami) (14 نومبر 1942ء–29 نومبر 2011ء) (آسامی زبان: ইন্দিৰা গোস্বামী) ہک آسامی مصنفہ، شاعرہ، پروفیسر تے لکھاری ہَن۔ انہاں کوں 1983ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز، 2001ء وچ گیان پیٹھ انعام، تے 2008ء وچ پرنس کلاوس ایوارڈ نال نوازا ڳیا۔ اوہ عصر حاضر دی مشہور ادیبہ ہَن جنہاں دی کئی کتاباں آسامی توں انگریزی وچ ترجمہ تھی چکیاں ہِن۔

اپݨی ادبی دنیا دے علاوہ اوہ سماجی تبدیلی کِیتے وی مشہور ہَن۔ انہاں نے اپݨیاں تحریراں وچ سماجی آزادی تے سماجی تبدیلی دی ڳالھ کیتی ہے تے آزاد آسام تے حکومت ہند دے درمیان ثالثی بݨ کے صلح تے امن دی چنگی کوششاں کیتیاں۔ انہاں دی کوششاں دی وجہ توں ہک گروپ بݨایا ڳیا جیندا ناں پپلز کنسلٹیٹو گروپ ہے۔ اوہ خود کوں امن دی متلاشی مݨدیاں ہَن۔ انہاں دی تحریراں کوں کئی اسٹیج تے ناٹک وچ ݙکھایا ڳیا ہے۔ ہک فلم اداجیہ انہاں دے ناول تے بݨائی ڳئی ہے تے اِسنوں بین الاقوامی اعزازات نال وی نوازا ڳیا ہے۔ انہاں دی زندگی تے ہک فلم بݨائی ڳئی جیندا ناں ورڈز فرام دی مسٹ ہے تے جیڑھی جہنو بروا نے ڈائریکٹ کیتی ہے۔

## کتاباں

### ناول

* 1972ء ۔ چیناور سروت
* 1976ء نیل کنٹھی براہ
* 1980ء اہیرون
* 1980ء میمور دھورا
* 1980ء بدھو ساگور دھوکھور گیشا
* 1988ء دتال ہتیر اونی کھوا ہودا
* 1989ء اودے بھانور چرترو
* ننگوتھ سوہور

### خود نوشت سوانح

* این ان فنشڈ آٹوبایوگرافی (آسامی زبان:আধা লেখা দস্তাবেজ)
* بایوگراگیز نیو پیجیز (آسامی زبان:দস্তাবেজ নতুন পৃষ্ঠা)
* بایوگراگیز نیو پیجیز (آسامی زبان:অপ্সৰা গৃহ)

### افسانے

* بیسٹ
* دوارکا اینڈ ہز سن
* دی جرنی

### شاعری

* پین اینڈ فلیش
* پاکستان
* اوڈے تو ا ہور

### غیر افسانوی ادب

* راماین فروم گنگا ٹو برہم پتر، دہلی 1996ء

## اعزازات

* 1982ء- ساہتیہ اکیڈمی
* 1989ء- بھارت نرمان اعزاز
* 2000ء- گیان پیٹھ انعام
* 2002ء- پدم شری اعزاز (انھوں نے قبول کرنے سے منع کر دیا)
* 2007ء- اروناچل پردیش کی راجیو گاندھی یونیورسٹی کی جانب سے ڈی لیٹ کی اعزازی ڈگری
* 2008ء- اندرا گاندھی نیشنل اوپن یونیورسٹی کی جانب سے ڈی لیٹ کی اعزازی ڈگری
* 2008ء- ایشور چندر ودیاساگر گولڈ پلیٹ من جانب ایشیاٹک سوسائٹی
* 2009ء- آسام رتن، ریاست آسام کا اعلیٰ ترین اعزاز۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:ویہویں صدی دے بھارتی شعرا
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
لین مارگولیس

لین مارگولیس (1938-2011) ، امریکی ارتقائی نظریہ دان ہن ، جنہاں ایہ نظریہ پیش کیتا کہ عضویے "قید" تھیل بیکٹیریا ہن ۔ انہاں دا جنم 1938 وچ شکاگو ، امریکہ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم شکاگو یونیورسٹی تے کیلیفورنیا یونیورسٹی برکلے وچ تھئی ۔ 

مارگولیس ارتقا دے میدان وچ ہک انقلابی نظریہ پیش کیتا ، جینکوں "اینڈوسیمبیوٹک تھیوری" آکھیا ویندے ۔ انہاں دا خیال ہئی کہ یوکریوٹک خلیے (جیہڑے ڳنجھل خلیے ہوندن ، جیویں کہ جانوراں تے پودیاں دے خلیے) سادہ پروکریوٹک خلییاں (بیکٹیریا) دے آپس وچ رلݨ نال بݨے ۔ انہاں ݙسایا کہ مائٹوکونڈریا (جیہڑے خلیے وچ توانائی پیدا کریندن) تے کلوروپلاسٹ (جیہڑے پودیاں وچ فوٹوسنتھیسس کریندن) دراصل آزاد بیکٹیریا ہن ، جیڑھے کہیں وݙے خلیے وچ داخل تھی ڳئے تے اوتھائیں مستقل طور تے رہݨ لڳ ڳئے ۔ 

انہاں دی ایں تھیوری کوں شروع وچ وݙی تنقید دا نشانہ بݨایا ڳیا ، پر بعد وچ ڈی این اے دے مطالعہ تے مائیکروسکوپ دی ترقی نال انہاں دے نظریے کوں وݙی حمایت ملی ۔ سائنسداناں ݙسایا کہ مائٹوکونڈریا تے کلوروپلاسٹ دے اپݨے ڈی این اے ہوندن ، جیڑھے بیکٹیریا دے ڈی این اے نال ملدے جلدے ہوندن ۔ ایں ثبوت نال مارگولیس دی تھیوری کوں وݙی تقویت ملی ۔ 

انہاں دی تحقیق ارتقا دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں بدل ݙتا ۔ انہاں ݙسایا کہ ارتقا صرف مقابلہ تے بقا دی جنگ نئیں ، بھل تعاون تے ہم آہنگی وی ہے ۔ انہاں ݙسایا کہ جاندار آپس وچ رل مل تے نویں تے ڳنجھل جاندار بݨا سڳدن ۔ 

انہاں ارتقا دے بارے وچ کئی کتاباں تے مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی ارتقا دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال ارتقا دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں دی زندگی سائنس دی خدمت وچ گزری ۔ انہاں دی اینڈوسیمبیوٹک تھیوری حیاتیات دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ مارگولیس 2011 وچ امریکہ وچ فوت تھئیں ۔
اوتھنیل چارلس مارش

اوتھنیل چارلس مارش (1831-1899) ، امریکی قدیم ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ، جنہاں میسوزوائک ریپٹائلز ، کریٹاسیئس پرندے ، تے میسوزوائک تے ٹرشیری ممالیہ کٹھے کیتے ۔ انہاں دا جنم 1831 وچ نیو یارک ، امریکہ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم ییل کالج تے جرمنی دی یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں قدیم حیاتیات (paleontology) وچ مہارت حاصل کیتی ۔

مارش مغربی امریکہ دے علاقے وچ وݙے پیمانے تے فوسلز دی ڳول کیتی ۔ انہاں میسوزوائک تے ٹرشیری دور دے جانوراں دے فوسلز دا وݙا مجموعہ کٹھا کیتا ۔ انہاں ڈائنوسار ، پرندے ، تے ممالیہ دے کئی نویں نسلاں دی دریافت کیتی ۔ انہاں دی دریافت کردہ نسلاں وچ مشہور ڈائنوسار جیویں کہ ایپیٹوسورس ، سٹیگوسورس ، تے ٹرائیسیراٹاپس شامل ہن ۔

انہاں پرندیاں دے ارتقا دے مطالعہ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں کریٹاسیئس دور دے پرندیاں دے فوسلز دریافت کیتے ، جیڑھے پرندیاں دے ارتقا دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کریندن ۔ انہاں ݙسایا کہ پرندے ڈائنوسار توں ارتقا پزیر تھئے ہن ۔

مارش ممالیہ دے ارتقا دے مطالعہ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں ٹرشیری دور دے ممالیہ دے فوسلز دریافت کیتے ، جیڑھے گھوڑے دے ارتقا دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کریندن ۔ انہاں ݙسایا کہ گھوڑا ہک چھوٹے جانور توں ارتقا پزیر تھیا ہے ، تے وقت دے نال نال ایندے جسمانی بݨتر وچ تبدیلیاں آیاں ہن ۔

انہاں ییل یونیورسٹی وچ پیبوڈی میوزیم آف نیچرل ہسٹری دی بنیاد رکھی ، جتھاں انہاں اپݨے فوسلز دا مجموعہ جمع کیتا ۔ ایں میوزیم وچ انہاں دے فوسلز دا مجموعہ اڄ وی موجود ہے ، تے ایہ قدیم حیاتیات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہے ۔

انہاں دی زندگی فوسلز دی ڳول تے تحقیق وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال قدیم حیاتیات دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔ مارش 1899 وچ نیو ہیون ، امریکہ وچ فوت تھئے ۔
ایلن لکشمی گوریہ

ایلن لکشمی گوریہ (11 ستمبر 1853ء - 1937ء) ہک بھارتی شاعرہ، عیسائی مشنری، ڈیکنیس تے نرس ہَن۔

## ابتدائی زندگی
ایلن لکشمی گوریہ وارانسی وِچ پیدا تھئیاں، جیڑھیاں نیلکانتھا (نہیمیا) گورے تے لکشمی بائی جونگالیکر دی دِھی ہَن۔ اوندے والد ہک برہمن ہَن جیڑھے عیسائیت اختیار کر چُکے ہَن تے ہک مقرر وزیر ہَن۔ اوندی والدہ دا انتقال 1853ء وِچ تھیا تے شیر خوار ایلن دی پرورش سفید فام مغربی باشندیاں نے کِیتی، جیندے وِچ سمائلز ناں دے انڈگو لݨ والے شامل ہَن تے پھر مشنریاں، ریورنڈ تے مسز ڈبلیو ٹی اسٹورز نے، جیڑھے اونکوں "نیلی" آکھیندے ہَن۔ اوندی تعلیم انگلینڈ وِچ 12 توں 27 سال دی عمر تئیں بشمول لندن دے ہوم اینڈ کالونیئل کالج وِچ تھئی۔

## کیریئر
انگریز مبشر فرانسس رڈلے ہیورگل دی حوصلہ افزائی نال گوریہ 1880ء وِچ ہک مشنری دے طور تے بھارت واپس آئیاں۔ اوندی پہلی شائع تھیوݨ والی کتاب، From India's Coral Strand (1883ء)، عیسائی مشنری موضوعات نال شاعری پیش کریندی ہِے جیڑھی مغربی باشندیاں وِچ ہک ہندوستانی زنانی دے طور تے گوریہ دے تجربے نال آگاہ کِیتی ڳئی ہِے۔ مثال دے طور تے، "ہمارے کِیتے کون ویسی؟"، جیندے وِچ اوہ سفید فام عیسائی زنانیاں نال التجا کریندی ہِے جو غیر ملکی افسانوی اکاؤنٹس تے اپݨیاں مظلوم بھیݨاں دے حقیقی خدشات کوں سݨن: "ایہ کوئی رومانوی کہانی کائنی / کوئی بیکار، خالی کہانی کائنی / نہ بیکار دور دی مثالی / نہ، تہاݙیاں بھیݨاں دیاں پریشانیاں حقیقی ہِن / انّھاں دیاں التجا کرݨ والیاں لہجیاں کوں غالب رہوݨ ݙیوو۔۔۔" اوندی ہک نظم امریکی موسیقار جارج کولس سٹیبنس دی موسیقی نال "ان دی سیکرٹ آف ہز پریزنس" بݨ ڳئی؛ اِیندے بول حفاظت تے پناہ دے موضوعات کوں تلاش کریندے ہِن۔ گوریہ امرتسر دے ہک ڄائیں دے اسکول وِچ پڑھیندی ہَن۔ اونے الہ آباد وِچ بطور نرس تربیت حاصل کِیتی تے 1892ء توں 1900ء تک بشپ جانسن یتیم خانے دی سپرنٹنڈنٹ بݨیاں۔ اوہ 1897ء وِچ ہک ڈیکنیس دے طور تے مقرر تھئی ہَن۔ گوریہ دیاں نظماں دا ݙوجھا مجموعہ، جیندا عنوان بس پوئمز (1899ء) ہِے، مدراس وِچ شائع تھیا تے "اوندی یکسر تبدیل تھیوݨ والی تفہیم" تے "انّھاں دی پیچیدہ، کثیر جہتی شناخت" دی عکاسی کریندا ہِے ہک ہندوستانی عیسائی زنانی تے ہک نسلی اپنان والی دے طور تے۔ اونے ہک پمفلٹ لکھیا، "زنانیاں وِچ انجیلی بشارت دا کم" (1908ء)۔ 1932ء وِچ اوہ مشن دے کم توں ریٹائر تھی ڳئیاں۔

## انتقال
گوریہ دا انتقال 1937ء وِچ 80ء دی دہائی وِچ کانپور دے سینٹ کیتھرین ہسپتال وِچ تھیا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:بھارتی شعرا
ونکی:بنارس دیاں شخصیتاں
فیرمین مارٹن پیئرا

فیرمین مارٹن پیئرا (1954-2001) ، سپین دے سکارابیوڈیا (بھونرے) دی درجہ بندی دے ماہر ہن ۔ انہاں دا جنم 1954 وچ سپین وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم سپین دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں کیڑے مکوڑیاں (اینٹومولوجی) وچ مہارت حاصل کیتی ۔ 

مارٹن پیئرا سکارابیوڈیا (بھونرے) دے خاندان دی درجہ بندی تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں ایں خاندان دے بھونریاں دی کئی نویں نسلاں تے جینسز دریافت کیتیاں ۔ انہاں بھونریاں دی جسمانی بݨتر ، مسکن ، تے عادتاں بارے تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال کیڑے مکوڑیاں دی درجہ بندی دے میدان وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں خاص طور تے سکارابیوڈیا دے خاندان دے مختلف گروہاں تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں بھونریاں دے ارتقائی تعلقات بارے تفصیلی معلومات اکٹھیاں کیتیاں ۔ انہاں بھونریاں دی کئی نویں نسلاں تے جینسز دے ناں رکھئے ، جیڑھے سائنس دی دنیا وچ انہاں دی پہچان بݨے ۔ 

انہاں سپین دے کیڑے مکوڑیاں دے حیاتیاتی گھݨ ونک دے مطالعہ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں سپین دے مختلف علاقیاں وچ پائے ونڄݨ والے سکارابیوڈیا بھونریاں دی فہرست تیار کیتی ، تے انہاں دے تحفظ واسطے سفارشات پیش کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال سپین دے کیڑے مکوڑیاں دے حیاتیاتی گھݨ ونک دے تحفظ وچ مدد ملی ۔ 

انہاں سکارابیوڈیا بھونریاں دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی کیڑے مکوڑیاں دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال سکارابیوڈیا بھونریاں دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں دی زندگی سکارابیوڈیا بھونریاں دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال کیڑے مکوڑیاں دی درجہ بندی دے میدان وچ وݙا وادھا تھیا ۔ مارٹن پیئرا 2001 وچ سپین وچ فوت تھئے ۔
کارل فریڈرک فلپ وون مارٹیئس

کارل فریڈرک فلپ وون مارٹیئس (1794-1868) ، جرمن ماہر نباتات تے کھوڄ کار ہن ، جنہاں ٻہوں سارے نمونے کٹھے کیتے ۔ انہاں دا جنم 1794 وچ جرمنی دے شہر ایرلانگن وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم ایرلانگن یونیورسٹی وچ تھئی ، جتھوں انہاں نباتات (botany) وچ مہارت حاصل کیتی ۔

مارٹیئس برازیل وچ وݙے پیمانے تے نباتات دی ڳول کیتی ۔ انہاں برازیل دے مختلف علاقیاں دا سفر کیتا تے اتھوں دے پودیاں دے ہزاراں نمونے کٹھے کیتے ۔ انہاں خاص طور تے کھجور دے درختاں تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں برازیل وچ پائے ونڄݨ والے کھجور دے درختاں دی کئی نویں نسلاں دریافت کیتیاں ۔

انہاں دی کتاب "برازیل دیاں کھجیاں" (Historia naturalis palmarum) نباتات دے میدان وچ ہک اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں برازیل وچ پائے ونڄݨ والے کھجور دے درختاں دی تفصیلی وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں درختاں دی جسمانی بݨتر ، مسکن ، تے استعمال بارے تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔

انہاں برازیل دے نباتات دے بارے وچ ہک وݙا مجموعہ تیار کیتا ، جیڑھا اڄ وی میونخ وچ موجود ہے ۔ ایں مجموعے وچ برازیل دے پودیاں دے ہزاراں نمونے شامل ہن ، جیڑھے نباتات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔

انہاں برازیل دے نباتات دے علاوہ برازیل دے مقامی لوکاں دی ثقافت تے زباناں بارے وی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں برازیل دے مقامی لوکاں دی زندگی دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔

انہاں میونخ یونیورسٹی وچ نباتات دے پروفیسر دی حیثیت نال وی کم کیتا ۔ انہاں اپݨے شاگرداں کوں نباتات دی تحقیق تے مطالعہ دی ترغیب ݙتی ۔

انہاں دی زندگی نباتات دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال نباتات دے میدان وچ وݙا وادھا تھیا ۔ مارٹیئس 1868 وچ میونخ وچ فوت تھئے ۔
پدما گولے

پدما گولے (1913–1998) مہاراشٹر، ہندوستان دی ہک مراٹھی شاعرہ ہَن۔

## ابتدائی زندگی
اوہ تاسگاؤں (ضلع سانگلی) دے پٹوارڈھن ٹٻر وچ پیدا تھئیاں۔ گولے شریمنت وینایکراؤ المعروف باباصاحب پٹوارڈھن تے شریمنت سرسوتی بائی پٹوارڈھن دی ݙوجھی اولاد ہَن۔ 1923 وچ وینایکراؤ دی وفات دے بعد انہاں دی ماں اپݨے تمام ٻالاں کوں پونے گھن ڳئی جتھاں تمام بھیݨ بھائیوں نے اپݨی تعلیم حاصل کیتی۔ مس گولے دے چار بھیݨ بھائی ہَن: شریمنت کملی نی المعروف تائیصاحب پیشوا (1911–1973)، پرشورام وینایکراؤ پٹوارڈھن (1917–1989)، منگلمورتی وینایکراؤ المعروف بھائیصاحب پٹوارڈھن (1920–1980) تے کمالاتائی بھاوے، جبل پور/ممبئی۔

## کیریئر
اوہ امیر ہندوستانی ٹٻراں دیاں ڄافیݨاں زنانیاں وچوں ہک ہَن جنہاں کوں گاندھی تحریک نے متاثر کیتا تے اوہ فیمنسٹ لکھاریاں بݨ ڳئیاں۔ انہاں دی شاعری رام گنیش گڈکری، تریامبک بپوجی تھومبرے تے یشونت ڈنکر پینڈھارکر دیاں تحریراں توں بہت متاثر ہئی۔ پدما دی شاعری دا زیادہ تر حصہ ہندوستانی متوسط طبقے دیاں زنانیاں دی گھریلو زندگی کوں پیش کریندا ہے۔

## شاعری مجموعے

* آکاشویڈی (आकाशवेडी)
* شراون میگھ (श्रावणमेघ)
* پریتی پتھاوار (प्रीतिपथावर)
* نیہار (निहार)
* سوپناتا (स्वप्नता)
* سکل

## حوالے

ونکی:ویہویں صدی دے بھارتی شعرا
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مہاراشٹر دیاں شخصیتاں
ونکی:مہاراشٹر دے شعرا
ونکی:مہاراشٹر دیاں مصنف زنانیاں
ونکی:بھارتی شعرا
نرملا گووندراجن

نرملا گووندراجن ہک بھارتی زنانی ناول نگار تے صحافی ہن۔ انہاں دا ناول ممنوع (2019ء) کوں رابندر ناتھ ٹیگور ادبی انعام کِیتے شارٹ لسٹ کیتا ڳیا ہئی تے ایہ 2020ء وچ عطا گلتا بنگلور لٹریچر فیسٹیول بک پرائز کِیتے طویل فہرست وچ رکھا ڳیا ہئی۔

## تعارف
بنگلورو وچ مقیم نرملا گووندراجن نے اپݨی کالج دی تعلیم دے دوران لکھݨا شروع کیتا تے بعد وچ بطور صحافی اپݨے کیریئر دا آغاز کیتا۔ اوہ اس وقت سماجی شعبے دی دستاویزی فلم دے طور تے کم کریندی پئی ہن۔ 2014ء وچ نرملا نے پہلی وار ٹائمز لٹریری کارنیول، بنگلور وچ شرکت کیتی تے 2016ء وچ برٹش کونسل، بنگلور وچ لٹریری لاؤنج سیریز دا آغاز کیتا۔

## خدمات
گووندراجن دے کم زیادہ تر اسمگلنگ، استحصال تے چائلڈ لیبر دے مسائل نال نمٹدے ہن تے انہاں وچ تشبیہات، استعارات تے شعور دی تکنیک دا استعمال کیتا ڳیا ہے۔ انہاں دے کم گیت نثر وچ لکھے ڳئے ہن۔ انہاں نے اپݨا پہلا ناول کمیونٹی کیٹالسٹ 2016ء وچ شائع کیتا۔ ایہ کرناٹک دے محکمہ اعلیٰ تعلیم دے سابق ایڈیشنل چیف سکریٹری بھرت لال مینا دے حقیقی زندگی دے تجربے توں متاثر ہے  ۔ انہاں دا ناول Hunger's Daughters (2018ء) ہندوستان دے دیہی علاقیاں وچ دستاویزی کرݨ دے انہاں دے تجربے تے مبنی ہے۔ ایہ ناول کمزور زندگیاں دی شاعرانہ تصویر کشی ہے۔ ایہ ناول آزادی، شناخت تے آزادی دی کہانی بیان کریندا ہے۔ انہاں دے مرکزی کردار اڑیسہ، جھارکھنڈ تے کرناٹک دے غیر نقشہ والے جنگلاتی بستیاں دیاں چھوٹیاں ڄائیں ہن۔ ایہ اڈیشہ دے ہک دور دراز گاؤں وچ رہݨ والی ہک چھوٹی جھئیں ڄائی سوسنتی بودرا دی ڳالھ کریندا ہے۔ ایں تے ٻہوں چھوٹی عمر وچ کَمائݨ کِیتے دباؤ ڈتا ویندا ہے کیوں جو انہاں دے والد دے مرݨ دے بارے وچ سمجھا ویندا ہے تے انہاں دی ماں لاپتہ تھی ڳئی ہے۔ ہک ٻئی ڄائی، نیلی، جیندی عمر 8 سال ہے، اپݨی مالکن دے گھر توں بھڳدی ہے، ناگپور دے ہک کوٹھے وچ اغوا تھی کے ویچ ݙتی ویندی ہے۔ ݙو دہائیاں توں، انہاں دی ماں گوروا، کتھا پور گاؤں وچ اپݨے گھر واپسی دی منتظر ہے۔ 

انہاں دا ناول Taboo (2019ء) نابالغ ڄائیں توں متاثر ہے جنہاں کوں اغوا تے اسمگل کیتا ویندا ہے۔ ایہ عورت دی طاقت تے شناخت دی ڳالھ کریندا ہے۔ ایندی کہانی پتلے ہتھاں والی زنانی دے گرد ڦردی ہے جیڑھی لوکاں، غیر قانونی تجارتاں تے خطیاں توں لنگھدی ہے تاکہ انہاں دا نقشہ واپس گھن سڳے جو اوہ کون ہئی، تاکہ اوہ آخر کار انہاں دی آزادی دا دعویٰ کر سڳے جو اوہ کون بݨݨ چاہندی ہے۔ ممنوع جنوب مشرقی ایشیا وچ اسپین توں سری لنکا تے تامل ناڈو تئیں تھیندا ہے۔ ایہ جنسی تجارت وچ ڄائیں دے نفسیاتی تے جسمانی پہلوواں دی کھوج کریندا ہے۔ ایں وچ انسانی اسمگلنگ تے بچیاں دی جسم فروشی دے موضوعات کوں ݙکھایا ڳیا ہے۔ ایہ ناول ہک جمہوری معاشرے تے انہاں دی سیاست تے انہاں طریقیاں کوں روکݨ دے مقصد دے بارے وچ ڳݨتری سوالات چاتے ہن۔     گووندراجن نے ݙو کتاباں مشترکہ طور تے لکھیاں ہن: مائنڈ بلاگز 1.0 تے ٹریل بلزرز آف بنگلور۔ اوہ ٹائمز آف انڈیا، دی ہندو، ڈیکن ہیرالڈ، انڈیا ٹوڈے تے دی سنڈے گارڈین کِیتے لکھ چکی ہن۔

## اعزازات
انہاں دے ناول ممنوع (2019ء) کوں رابندر ناتھ ٹیگور ادبی انعام کِیتے شارٹ لسٹ کیتا ڳیا ہئی تے ایہ 2020ء وچ عطا گلتا بنگلور لٹریچر فیسٹیول بک پرائز کِیتے طویل فہرست وچ رکھا ڳیا ہئی۔  ایہ ناول جے کے پیپر آتھر ایوارڈز دے فکشن زمرے کِیتے وی لانگ لسٹ کیتا ڳیا ہئی۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:بھارتی ناول نگار زنانیاں
جان مارٹن

جان مارٹن (1699-1768) ، انگریز ماہر نباتات ہن ، جنہاں "نایاب پودیاں دی تاریخ" (Historia Plantarum Rariorum) لکھی ۔ انہاں دا جنم 1699 وچ لندن ، انگلینڈ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم لندن وچ تھئی ، جتھوں انہاں نباتات (botany) وچ دلچسپی پیدا کیتی ۔ 

مارٹن لندن وچ ہک نباتاتی باغ قائم کیتا ، جتھاں انہاں مختلف قسماں دے پودے کٹھے کیتے ۔ انہاں پودیاں دا تفصیلی مطالعہ کیتا تے انہاں دی درجہ بندی تے خصوصیات بارے معلومات اکٹھیاں کیتیاں ۔ انہاں دی ایں محنت نال لندن وچ نباتات دے مطالعہ کوں فروغ ملا ۔ 

انہاں دی کتاب "نایاب پودیاں دی تاریخ" (Historia Plantarum Rariorum) 1728 تے 1737 دے درمیان شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ انہاں انگلینڈ وچ پائے ونڄݨ والے نایاب پودیاں دی تفصیلی وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں پودیاں دی تصویراں وی بݨائیاں ، جیڑھیاں اوں وقت دی نباتاتی مصوری دا بہترین نمونہ ہن ۔ ایں کتاب انگلینڈ وچ نباتات دے مطالعہ کوں ہک نویں راہ ݙکھالی ۔ 

مارٹن لندن وچ نباتات دے پروفیسر دی حیثیت نال وی کم کیتا ۔ انہاں اپݨے شاگرداں کوں نباتات دی تحقیق تے مطالعہ دی ترغیب ݙتی ۔ انہاں نباتات دے بارے وچ کئی لیکچر ݙتے ، جیڑھے اوں وقت دے نباتات دے طالب علماں واسطے اہم ہن ۔ 

انہاں رائل سوسائٹی دے فیلو دی حیثیت نال وی کم کیتا ۔ انہاں رائل سوسائٹی وچ نباتات دے بارے وچ کئی مقالے پیش کیتے ، جیڑھے اوں وقت دے سائنسداناں واسطے اہم ہن ۔ 

انہاں دی زندگی نباتات دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال انگلینڈ وچ نباتات دے مطالعہ کوں فروغ ملا ۔ مارٹن 1768 وچ لندن وچ فوت تھئے ۔
تھامس مارٹن

تھامس مارٹن (1735-1825) ، انگریز پادری تے ماہر نباتات ہن ، جنہاں "کیمبرج دے پودے" (Plantæ Cantabrigiensis) تے "دیہی نباتات" (Flora Rustica) لکھیاں ۔ انہاں دا جنم 1735 وچ انگلینڈ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم کیمبرج یونیورسٹی وچ تھئی ، جتھوں انہاں پادری دی ڈگری حاصل کیتی ، پر انہاں دی دلچسپی نباتات وچ وی رہی ۔ 

مارٹن کیمبرج دے علاقے وچ پائے ونڄݨ والے پودیاں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں پودیاں دی درجہ بندی تے خصوصیات بارے معلومات اکٹھیاں کیتیاں ۔ انہاں دی ایں محنت نال کیمبرج دے پودیاں دے بارے وچ ہک اہم مجموعہ تیار تھیا ۔ 

انہاں دی کتاب "کیمبرج دے پودے" (Plantæ Cantabrigiensis) 1763 وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ انہاں کیمبرج دے علاقے وچ پائے ونڄݨ والے پودیاں دی تفصیلی وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں پودیاں دی تصویراں وی بݨائیاں ، جیڑھیاں اوں وقت دی نباتاتی مصوری دا بہترین نمونہ ہن ۔ ایں کتاب کیمبرج دے پودیاں دے مطالعہ کوں ہک نویں راہ ݙکھالی ۔ 

انہاں دی ݙوجھی کتاب "دیہی نباتات" (Flora Rustica) 1792 تے 1794 دے درمیان شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ انہاں انگلینڈ دے دیہی علاقیاں وچ پائے ونڄݨ والے پودیاں دی تفصیلی وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں پودیاں دے استعمال تے انہاں دی دوائی خصوصیات بارے وی معلومات فراہم کیتیاں ۔ ایں کتاب انگلینڈ دے دیہی پودیاں دے مطالعہ کوں فروغ ݙتا ۔ 

مارٹن کیمبرج یونیورسٹی وچ نباتات دے پروفیسر دی حیثیت نال وی کم کیتا ۔ انہاں اپݨے شاگرداں کوں نباتات دی تحقیق تے مطالعہ دی ترغیب ݙتی ۔ انہاں نباتات دے بارے وچ کئی لیکچر ݙتے ، جیڑھے اوں وقت دے نباتات دے طالب علماں واسطے اہم ہن ۔ 

انہاں دی زندگی نباتات دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال انگلینڈ وچ نباتات دے مطالعہ کوں فروغ ملا ۔ مارٹن 1825 وچ کیمبرج وچ فوت تھئے ۔
جان ماروک

جان ماروک (1891-1978) ، نیوزی لینڈ دے قدیم ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) تے ارضیات دان ہن ، جنہاں نرم بدن والے جانوراں دے فوسلز دا مطالعہ تے درجہ بندی کیتی ۔ انہاں دا جنم 1891 وچ نیوزی لینڈ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم نیوزی لینڈ دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں ارضیات تے قدیم حیاتیات (palaeontology) وچ مہارت حاصل کیتی ۔

ماروک نیوزی لینڈ دے نرم بدن والے جانوراں (molluscs) دے فوسلز تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے مختلف علاقیاں توں نرم بدن والے جانوراں دے فوسلز کٹھے کیتے تے انہاں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں فوسلز دی درجہ بندی کیتی تے انہاں دے ارتقائی تعلقات بارے معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال نیوزی لینڈ دے ارضیاتی تاریخ تے حیاتیاتی گھݨ ونک دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔

انہاں خاص طور تے سمندری نرم بدن والے جانوراں دے فوسلز تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں جانوراں دی کئی نویں نسلاں تے جینسز دریافت کیتیاں ۔ انہاں جانوراں دی جسمانی بݨتر ، مسکن ، تے ارتقائی تاریخ بارے تفصیلی معلومات اکٹھیاں کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال نیوزی لینڈ دے سمندری حیاتیات دے بارے وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں نیوزی لینڈ دے ارضیاتی سروے وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے مختلف علاقیاں دے ارضیاتی نقشے تیار کیتے ، تے انہاں علاقیاں دے فوسلز دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال نیوزی لینڈ دے ارضیاتی وسائل دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔

انہاں نرم بدن والے جانوراں دے فوسلز دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی قدیم حیاتیات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال نیوزی لینڈ دے قدیم حیاتیات دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں دی زندگی نرم بدن والے جانوراں دے فوسلز دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال نیوزی لینڈ دے ارضیاتی تاریخ تے حیاتیاتی گھݨ ونک دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ ماروک 1978 وچ نیوزی لینڈ وچ فوت تھئے ۔
ٹریسا ماریانسکا

ٹریسا ماریانسکا (1937-2019) ، پولینڈ دی قدیم ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ، جنہاں ڈائنوسار دے مطالعہ وچ مہارت حاصل کیتی ۔ انہاں دا جنم 1937 وچ پولینڈ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم پولینڈ دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں قدیم حیاتیات (paleontology) وچ مہارت حاصل کیتی ۔

ماریانسکا ڈائنوسار دے فوسلز تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں خاص طور تے منگولیا دے گوابی صحرا وچ ڈائنوسار دے فوسلز دی ڳول کیتی ۔ انہاں اتھوں کئی نویں ڈائنوسار نسلاں دریافت کیتیاں ، جنہاں وچ اوویراپٹوروسورز (Oviraptorosaurs) شامل ہن ۔

انہاں اوویراپٹوروسورز دے فوسلز دا تفصیلی مطالعہ کیتا تے انہاں دے ارتقائی تعلقات بارے معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں ݙسایا کہ اوویراپٹوروسورز پرندیاں دے قریب ہن تے انہاں دے جسمانی بݨتر وچ پرندیاں دیاں خصوصیات پائیاں ویندیاں ہن ۔ انہاں دی تحقیق نال ڈائنوسار تے پرندیاں دے درمیان ارتقائی تعلقات دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔

انہاں ڈائنوسار دے ہݙیاں دے ڈھانچے دا وی تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں ڈائنوسار دے ہݙیاں دے ڈھانچے دی مدد نال انہاں دے جسمانی بݨتر ، حرکت ، تے عادتاں بارے معلومات اکٹھیاں کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال ڈائنوسار دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں پولینڈ دی اکیڈمی آف سائنسز وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں پولینڈ وچ قدیم حیاتیات دے مطالعہ کوں فروغ ݙتا تے نوجوان سائنسداناں کوں تربیت ݙتی ۔

انہاں ڈائنوسار دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی قدیم حیاتیات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال ڈائنوسار دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں دی زندگی ڈائنوسار دے فوسلز دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال ڈائنوسار دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ ماریانسکا 2019 وچ پولینڈ وچ فوت تھئیں ۔
ساگاریکا گھوس

ساگاریکا گھوس (پیدائش: 8 نومبر 1964ء) ہک ہندوستانی صحافی، کالم نگار تے مصنفہ ہِن ۔ اوہ 1991ء توں صحافی ہِن تے ٹائمز آف انڈیا، آؤٹ لک تے دی انڈین ایکسپریس وِچ کم کر چُکیاں ہِن۔ اوہ سوالیہ وقت انڈیا تے نیوز نیٹ ورک سی این این نیوز تے بی بی سی ورلڈ دی پرائم ٹائم اینکر ہَن، بعد وِچ اوندی ڈپٹی ایڈیٹر وی ہَن۔ گھوس نے صحافت وِچ کئی ایوارڈ جِتے ہِن تے اوہ ݙو ناولاں دے نال نال اندرا گاندھی دی سوانح عمری دی مصنفہ ہِن، اندرا: انڈیا دی سبھ توں طاقتور وزیر اعظم۔ اوہ اِیں وقت ٹائمز آف انڈیا دی کنسلٹنگ ایڈیٹر ہِن۔ 2022ء وِچ سابق بھارتی وزیر اعظم اٹل بہاری واجپائی دی انّھاں دی سوانح عمری جاری کِیتی ڳئی۔

### تعلیم
گھوس نے سینٹ سٹیفن کالج دہلی توں تاریخ وِچ بیچلر دی ڈگری حاصل کِیتی۔ 1987ء وِچ روڈس اسکالرشپ دی وصول کنندہ، اونے میگڈلین کالج توں ماڈرن ہسٹری وِچ بیچلر تے ایم فل کِیتا ہِے۔ سینٹ انٹونی کالج، آکسفورڈ توں۔

### کیریئر
1991ء توں اوہ ٹائمز آف انڈیا، آؤٹ لک میگزین تے دی انڈین ایکسپریس وِچ بطور صحافی کم کر چُکیاں ہِن تے نیوز نیٹ ورک CNN-IBN تے ڈپٹی ایڈیٹر تے پرائم ٹائم اینکر ہَن ۔ گھوس نے جولائی 2014ء وِچ CNN-IBN دے ڈپٹی ایڈیٹر دے عہدے توں استعفیٰ ݙے ݙِتّا ہَئی۔ 2004ء وِچ اوہ سوال ٹائم انڈیا دی میزبانی کرݨ والی پہلی زنانی بݨ ڳئیاں۔ اوہ نیوز نیٹ ورک CNN-IBN تے ڈپٹی ایڈیٹر تے پرائم ٹائم اینکر ہَن۔ اوندیاں تحریراں تے نشریات نے اونکوں مقبولیت ݙِتّی تے سجے بازو دے ناظرین دی تنقید وی حاصل کِیتی۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
روت میسن

روت میسن (1913-1990) ، نیوزی لینڈ دی ماہر نباتات ہن ، جنہاں تازہ پاݨی دے پودیاں دی درجہ بندی تے ماحولیات وچ مہارت حاصل کیتی ۔ انہاں دا جنم 1913 وچ نیوزی لینڈ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم نیوزی لینڈ دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں نباتات (botany) وچ مہارت حاصل کیتی ۔ 

میسن نیوزی لینڈ دے تازہ پاݨی دے پودیاں تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے جھیلاں ، ندیاں ، تے دلدلاں وچ پائے ونڄݨ والے پودیاں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں پودیاں دی درجہ بندی کیتی تے انہاں دے ماحولیاتی کردار بارے معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال نیوزی لینڈ دے تازہ پاݨی دے ماحولیاتی نظام دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ 

انہاں خاص طور تے تازہ پاݨی دے ایلجی (algae) تے آبی پودیاں تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں پودیاں دی کئی نویں نسلاں تے جینسز دریافت کیتیاں ۔ انہاں پودیاں دی جسمانی بݨتر ، مسکن ، تے ماحولیاتی تعلقات بارے تفصیلی معلومات اکٹھیاں کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال نیوزی لینڈ دے تازہ پاݨی دے پودیاں دے بارے وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں نیوزی لینڈ دے تازہ پاݨی دے ماحولیاتی نظام دے تحفظ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے جھیلاں تے ندیاں وچ پائے ونڄݨ والے پودیاں دی فہرست تیار کیتی ، تے انہاں دے تحفظ واسطے سفارشات پیش کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال نیوزی لینڈ دے تازہ پاݨی دے ماحولیاتی نظام دے تحفظ وچ مدد ملی ۔ 

انہاں تازہ پاݨی دے پودیاں دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی نباتات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال نیوزی لینڈ دے تازہ پاݨی دے پودیاں دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں دی زندگی تازہ پاݨی دے پودیاں دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال نیوزی لینڈ دے تازہ پاݨی دے ماحولیاتی نظام دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ میسن 1990 وچ نیوزی لینڈ وچ فوت تھئیں ۔
فرانسس میسن

فرانسس میسن (1741-1805) ، سکاٹ لینڈ دے ماہر نباتات تے کھوڄ کار ہن ، جنہاں "اسٹپیلیا نووی" (Stapeliae Novae) لکھی ، جیڑھی جنوبی افریقہ دے رسیلے پودیاں بارے ہے ۔ انہاں دا جنم 1741 وچ سکاٹ لینڈ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم ایڈنبرا وچ تھئی ، جتھوں انہاں نباتات (botany) وچ دلچسپی پیدا کیتی ۔ 

میسن جنوبی افریقہ وچ وݙے پیمانے تے نباتات دی ڳول کیتی ۔ انہاں جنوبی افریقہ دے مختلف علاقیاں دا سفر کیتا تے اتھوں دے رسیلے پودیاں دے ہزاراں نمونے کٹھے کیتے ۔ انہاں خاص طور تے اسٹپیلیا نسل دے پودیاں تے وݙا کم کیتا ۔ 

انہاں دی کتاب "اسٹپیلیا نووی" (Stapeliae Novae) 1796 وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ انہاں جنوبی افریقہ وچ پائے ونڄݨ والے اسٹپیلیا نسل دے پودیاں دی تفصیلی وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں پودیاں دی تصویراں وی بݨائیاں ، جیڑھیاں اوں وقت دی نباتاتی مصوری دا بہترین نمونہ ہن ۔ ایں کتاب جنوبی افریقہ دے رسیلے پودیاں دے مطالعہ کوں ہک نویں راہ ݙکھالی ۔ 

میسن جنوبی افریقہ دے نباتات دے علاوہ جنوبی افریقہ دے مقامی لوکاں دی ثقافت تے زباناں بارے وی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں جنوبی افریقہ دے مقامی لوکاں دی زندگی دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ 

انہاں رائل باٹینک گارڈنز ، کیو وچ وی کم کیتا ۔ انہاں اتھوں دے نباتاتی مجموعے کوں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں دی زندگی جنوبی افریقہ دے نباتات دی ڳول تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال جنوبی افریقہ دے رسیلے پودیاں دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ میسن 1805 وچ کینیڈا وچ فوت تھئے ۔
مردولا گرگ

مریدولا گرگ (پیدائش 1938ء) ہک ہندوستانی مصنفہ ہِن جو ہندی تے انگریزی زباناں وچ لکھدیاں ہِن ۔ انہاں نے ہندی وچ 30 توں زیادہ کتاباں شائع کیتیاں ہِن - ناول، مختصر کہانیاں دے مجموعے، ڈرامے تے مضامین دے مجموعے - جنہاں وچوں کئی انگریزی وچ ترجمہ تھئے ہِن۔ اوہ ساہتیہ اکادمی ایوارڈ دی وصول کنندہ ہِن۔

## تعارف
گرگ دی پرورش انہاں دے والدین نے دہلی وچ چھ بھیݨاں دے نال کیتی تے بچپن وچ ای کہانیاں لکھݨ شروع کر ݙتے۔ انہاں نے 1960ء وچ معاشیات وچ ماسٹر کیتا تے ترائے سال تک دہلی یونیورسٹی وچ معاشیات پڑھائی۔

انہاں نے 1975ء وچ اپݨا پہلا ناول 'اس کے ہس کی دھوپ' شائع کیتا۔ 1979ء وچ انہاں دا ناول چٹا کوبرا شائع تھیوݨ دے بعد انہاں کوں فحاشی دے الزام وچ گرفتار کیتا ڳیا ہئی، اِس مقدمے وچ جیندے وچ ݙو سال دی توسیع تھئی پر اِس دے نتیجے وچ جیل نہ تھئی۔ انہاں دے کئی کم وچ حقوق نسواں دے موضوعات ہِن تے انہاں نے 2010ء وچ دی ہندو کوں آکھا، "میری تحریر فیمینسٹ کائنی ہے۔ عورت دے استعارے وچوں ہک جرم ہے، چاہے اوہ جنسی معاملات وچ ہووے، کم کرݨ والی عورت وچ یا غیر کم کرݨ والی۔ میری زنانیاں کوں ایویں محسوس نہیں تھیندا۔ کݙاہیں جرم۔ ایہ پنکھاں کوں پھڑپھڑیندا ہے۔ اساݙے پاس دماغی حصہ تے رحم ہے، جو تہاکوں گھیردا تے بااختیار بݨیندا ہے پر ساتھ ای تہاکوں تنگ وی کریندا ہے۔ میری قسم دی فیمینزم ایہ ہے جو ہر عورت مختلف تھی سڳدی ہے۔"

اوہ ہک کالم نگار رہیاں ہِن، ماحولیات، زنانیاں دے مسائل، ٻالاں دی غلامی تے ادب تے لکھدیاں ہِن۔ انہاں نے 1985-1990ء دے درمیان پنج سال تک کولکاتا دے رویور میگزین وچ ہک پندرہ روزہ کالم پریوار تے 2003ء تے 2010ء دے درمیان 7 سال تک انڈیا ٹوڈے (ہندی) وچ ہک ٻیا کالم کٹکش (سطائر) لکھیا۔ انہاں دے ناولاں تے کہانیاں دا متعدد ہندوستانی تے غیر ملکی زباناں جیویں جرمن، چیک، جاپانی تے انگریزی وچ ترجمہ کیتا ڳیا ہے۔

اوہ اپریل 1990ء وچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا-برکلے، USA وچ سینٹر فار ساؤتھ ایشین اسٹڈیز وچ ریسرچ ایسوسی ایٹ ہَن۔ انہاں کوں سابقہ یوگوسلاویہ (1988ء)، USA (1990ء تے 1991ء) دیاں یونیورسٹیاں تے کانفرنساں وچ ہندی ادب تے تنقید تے زنانیاں دے نال امتیازی سلوک تے ڳالھ کرݨ کِیتے مدعو کیتا ڳیا ہے تے اوہ Interlit-3، جرمنی دی (1993ء) وچ ہَن۔ انہاں کوں جاپان (2003)، اٹلی (2011)، ڈنمارک تے روس (2012) وچ مدعو کیتا ڳیا ہئی۔ انہاں نے وݙے پیمانے تے سفر کیتا تے اتھاں اپݨے کم توں لیکچر ݙتے تے پڑھیا۔

## حوالے

ونکی:زنانی لِکّھت کار
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
ونکی:کلکتہ دے مصنف
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ولیم ڈلر میتھیو

ولیم ڈلر میتھیو (1871-1930) ، کینیڈین-امریکی قدیم ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ، جنہاں خاص طور تے ممالیہ جانوراں دے فوسلز تے کم کیتا ۔ انہاں دا جنم 1871 وچ کینیڈا وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم امریکہ دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں قدیم حیاتیات (paleontology) وچ مہارت حاصل کیتی ۔

میتھیو ممالیہ جانوراں دے فوسلز تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں شمالی امریکہ تے ایشیا دے مختلف علاقیاں توں ممالیہ جانوراں دے فوسلز کٹھے کیتے تے انہاں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ انہاں ممالیہ جانوراں دے ارتقائی تعلقات بارے معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال ممالیہ جانوراں دے ارتقا دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں خاص طور تے گھوڑے دے فوسلز تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں گھوڑے دے فوسلز دا مطالعہ کرکے گھوڑے دے ارتقائی تاریخ بارے معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں ݙسایا کہ گھوڑا ہک چھوٹے جانور توں ارتقا پزیر تھیا ہے ، تے وقت دے نال نال ایندے جسمانی بݨتر وچ تبدیلیاں آیاں ہن ۔

انہاں امریکی میوزیم آف نیچرل ہسٹری وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں اتھائیں ممالیہ جانوراں دے فوسلز دے مجموعے کوں ودھاوݨ تے انہاں دی درجہ بندی کرݨ تے کم کیتا ۔ انہاں دی محنت نال امریکی میوزیم آف نیچرل ہسٹری وچ ممالیہ جانوراں دا ہک وݙا مجموعہ تیار تھیا ۔

انہاں قدیم حیاتیات دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی قدیم حیاتیات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال ممالیہ جانوراں دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں "کانٹینینٹل ڈرفٹ" (Continental Drift) دے نظریے دی وی حمایت کیتی ، جیڑھا زمین دے براعظماں دی حرکت بارے ہے ۔ انہاں ݙسایا کہ ممالیہ جانوراں دے فوسلز دے جغرافیائی تقسیم نال ایں نظریے کوں تقویت ملدی ہے ۔

انہاں دی زندگی ممالیہ جانوراں دے فوسلز دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال ممالیہ جانوراں دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ میتھیو 1930 وچ امریکہ وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی وفات دے بعد وی انہاں دا کم قدیم حیاتیات دی دنیا وچ انہاں دی یاد تازہ رکھدا ہے ۔
گریگوری میتھیوز

گریگوری میتھیوز (1876-1949) ، آسٹریلوی پرندیاں دے ماہر ہن ، جنہاں دے مقالیاں وچ خاص طور تے درجہ بندی تے ناں رکھݨ دے بارے وچ معلومات ہن ۔ انہاں دا جنم 1876 وچ آسٹریلیا وچ تھیا ۔ انہاں دی دلچسپی پرندیاں وچ شروع توں ہی ہئی ، تے انہاں اپݨی زندگی پرندیاں دے مطالعہ وچ گزاری ۔ 

میتھیوز آسٹریلیا دے پرندیاں دی درجہ بندی تے ناں رکھݨ تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں آسٹریلیا دے پرندیاں دے مختلف گروہاں دا تفصیلی مطالعہ کیتا تے انہاں دی درجہ بندی وچ کئی تبدیلیاں کیتیاں ۔ انہاں پرندیاں دے ناں رکھݨ دے قواعد تے اصولاں تے وی وݙا کم کیتا ۔ 

انہاں دی کتاب "آسٹریلیا دے پرندیاں دی نظام وار فہرست" (The Birds of Australia) آسٹریلیا دے پرندیاں دے بارے وچ ہک اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں آسٹریلیا دے پرندیاں دی تفصیلی وضاحت کیتی ہے ، انہاں دی درجہ بندی تے ناں رکھݨ دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ہے ۔ انہاں دی ایں کتاب آسٹریلیا دے پرندیاں دے مطالعہ کوں ہک نویں راہ ݙکھالی ۔ 

میتھیوز پرندیاں دے ناں رکھݨ دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں پرندیاں دے ناں رکھݨ دے قواعد تے اصولاں تے بحث کیتی ، تے انہاں قواعد تے اصولاں کوں بہتر بݨاوݨ واسطے تجویزاں پیش کیتیاں ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی پرندیاں دے ناں رکھݨ دے ماہرین واسطے اہم ہن ۔ 

انہاں پرندیاں دے فوسلز تے وی کم کیتا ۔ انہاں آسٹریلیا دے پرندیاں دے فوسلز دا مطالعہ کیتا تے انہاں دے ارتقائی تعلقات بارے معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال آسٹریلیا دے پرندیاں دی ارتقائی تاریخ دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ 

انہاں برٹش آرنیتھولوجسٹس کلب دے رکن دی حیثیت نال وی کم کیتا ۔ انہاں ایں کلب وچ پرندیاں دے بارے وچ کئی لیکچر ݙتے ، جیڑھے اوں وقت دے پرندیاں دے ماہرین واسطے اہم ہن ۔ 

انہاں دی زندگی پرندیاں دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال آسٹریلیا دے پرندیاں دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ میتھیوز 1949 وچ آسٹریلیا وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی وفات دے بعد وی انہاں دا کم پرندیاں دی دنیا وچ انہاں دی یاد تازہ رکھدا ہے ۔
پال ماٹشی

پال ماٹشی (1861-1926) ، جرمن ماہر حیوانیات ہن ، جنہاں ریپٹائلز دیاں 11 نویاں نسلاں بیان کیتیاں ۔ انہاں دا جنم 1861 وچ جرمنی وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم جرمنی دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں حیوانیات (zoology) وچ مہارت حاصل کیتی ۔

ماٹشی ریپٹائلز (رینگݨ والے جانور) تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں خاص طور تے افریقہ تے ایشیا دے ریپٹائلز دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں علاقیاں توں ریپٹائلز دے نمونے کٹھے کیتے تے انہاں دی درجہ بندی کیتی ۔ انہاں ریپٹائلز دیاں 11 نویاں نسلاں بیان کیتیاں ، جیڑھیاں سائنس دی دنیا وچ انہاں دی پہچان بݨیاں ۔

انہاں ریپٹائلز دی جسمانی بݨتر ، مسکن ، تے عادتاں بارے تفصیلی معلومات اکٹھیاں کیتیاں ۔ انہاں ݙسایا کہ ریپٹائلز دی مختلف نسلاں دے جسمانی بݨتر تے عادتاں انہاں دے مسکن دے مطابق تبدیل تھیندن ۔ انہاں دی تحقیق نال ریپٹائلز دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں برلن میوزیم آف نیچرل ہسٹری وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں اتھائیں ریپٹائلز دے مجموعے کوں ودھاوݨ تے انہاں دی درجہ بندی کرݨ تے کم کیتا ۔ انہاں دی محنت نال برلن میوزیم آف نیچرل ہسٹری وچ ریپٹائلز دا ہک وݙا مجموعہ تیار تھیا ۔

انہاں حیوانیات دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی حیوانیات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال ریپٹائلز دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں دی زندگی ریپٹائلز دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال ریپٹائلز دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ ماٹشی 1926 وچ جرمنی وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی وفات دے بعد وی انہاں دا کم حیوانیات دی دنیا وچ انہاں دی یاد تازہ رکھدا ہے ۔