open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ساݙا دوست دلیں دا نور محمد خواجہ

شاعر: حضرت خواجہ غلام فریدؒ

کافی نمبر:9 

مصرعے:16

الفاظ:80

راگ:بھیروی
## کافی
ساݙا دوست دِلیں دا نُور محمد خواجہؒ 

ڈھولا یار چہیندا نُور محمد خواجہؒ 

ساݙے سارے  شرم بھرم دا

تیݙے ڳل وچ لا ڄا

عَرب وی تیݙی، عَجَم وی تیݙی 

مُلک پنجاب دا راجہ

زمیں، زَمن وچ وَڄدا گَجدا

فیض تیݙے دا واڄا 

قدم تیݙے وچ نَئوں مݨ بھاڳم

اَنڳݨ میرے پئوں پا جا 

دلبر جانی، یوسف ثانی

موہَن مُکھ ݙکھلا جا 

نوشہ! شہر مَہار دا بَنرا 

سِکدی کوں ڳل لا جا 

نَین فرید ؔ دے درس پیاسے

آجا نہ ترسا جا

## اَوکھے لفظاں دے معانی
•چہیندا: چاہا ونڄݨ آلا

•ڈھولا:سڄݨ،محبوب

•نور محمد خواجہ: حضرت خواجہ نور مہاروی(قبلہ عالم) ضلع بہاولنگر چشتیاں وچ جنہاں دا مزار ہے

•بھاڳم:میݙے کیتے خوش بختی ہے

•انڳݨ:ویڑھا،صحن

•موہن:موہ گھنݨ آلا

•سکدی: چاہت اَتے تانگھ وب ترسدی ہوئی

•بنرا:گھوٹ،دلہا

•درس: دیدار

## مختصر وضاحت
•ساݙا دوست دِلیں دا نُور محمد خواجہؒ

ڈھولا یار چہیندا نُور محمد خواجہؒ

وضاحت: اِیں کافی وچ خواجہ غلام فریدؒ نور محمد خواجہ مہاروی(قبلہ عالم ضلع بہاولنگر چشتیاں وچ جنہاں دا مزار ہے) دا ذکر کریندن۔
زیرِ نظر شعر وچ آپ نور محمد خواجہ نال آپݨی عقیدت دا اظہار کریندے ہوئے فرمیندن جو اَساݙے دلاں دا یار نور محمد خواجہ ہِن تے اَساݙا پسندیدہ محبوب وی نور محمد خواجہ ہِن۔

•ساݙے سارے شرم بھرم دا

تیݙے ڳل وچ لا ڄا

عَرب وی تیݙی، عَجَم وی تیݙی

مُلک پنجاب دا راجہ

وضاحت: ایں بند وچ آپ نور محمد خواجہ نال آپݨی محبت دا اظہار تے اُنہاں دی تعریف کریندے ہوئے فرمیندن جو اَساݙی ساری شرم تے بھرم دی لڄ تیݙے ذمے ہے۔ آپ فرمیندن جو عرب وی تیݙی ہے اَتے عجم وی تیݙی ہے تے تو ملک پنجاب دا راجہ ہیں۔

نوٹ:زیادہ تر "سندھ پنجاب دا راجہ" لکھیا ویندے پر معتبر نسخہ جات وچ "ملک پنجاب دا راجہ" ہے۔

•زمیں، زَمن وچ وَڄدا گَجدا

فیض تیݙے دا واڄا

قدم تیݙے وچ نَئوں مݨ بھاڳم

اَنڳݨ میرے پئوں پا جا

وضاحت:ایں بند وچ آپ نور محمد خواجہ دی تعریف کریندن۔ آپ فرمیندن جو زمین،زمن ہر جاہ تے تیݙے فیض دا واڄا(باڄا) وڄدا ہے۔اڳاں آپ اُنہاں نال آپݨی عقیدت دا اظہار کریندے ہوئے فرمیندن جو تیݙے قدم وچ میں کیتے نَو مݨ(ٻہوں زیادہ) چوش بختی ہے۔ مہربانی کر تے میݙے ویڑھے وچ قدم رکھ ونڄو۔

•دلبر جانی، یوسف ثانی

موہَن مّکھ ݙکھلا جا

نوشہ! شہر مَہار دا بَنرا

سِکدی کوں ڳل لا جا

وضاحت:ایں بند وچ آپ نور محمد خواجہ توں ارداس کریندن جو ایہ دلبر جانی، یوسف ثانی آپݨا مُوہ گھنݨ آلا مُکھڑا اَساکوں ݙکھلا ونڄ۔ ایہ شہر مہار دے  گھوٹ! میں ترسدی ہوئی کوں ڳل لا ونڄ۔

•نَین فرید ؔ دے درس پیاسے

آجا نہ ترسا جا

وضاحت:ایں بند وچ آپ فرمیندن جو ایہ نور محمد خواجہ! میݙیاں اکھیاں تیݙے دیدار کیتے پیاسیاں ہِن۔ تساں مہربانی کر تے میں دو آ ونڄو تے میکوں ترساؤ نہ۔

## نتارا
خواجہ سئیں ایں کافی وچ حضرت خواجہ نور مہاروی( قبلہ عالم ضلع بہاولنگر چشتیاں وچ جنہاں دا مزار ہے) دا ذکر کریندن۔آپ اُنہاں دی 
تعریف کریندن اَتے اُنہاں نال آپݨی محبت و عقیدت دا اظہار کریندن۔ آخر وچ فرمیندن جو تساں دے دیدار سانگے میݙیاں اکھیاں پیاسیاں ہِن۔ آپ اتھاں چکر لا ونڄو۔

## ٻیا ݙیکھو
•درد اندر دی پیڑ

•حسن قبح سبھ مظہر ذاتی

•چوڑا انا ݙے جیسلمیر دا

•اساݙے ایں کم دے بارے وچ ڄاݨݨ سانگے ایہ مضمون ݙیکھو:

•وکیپیڈیا تے کلام فرید

## حوالہ
•دیوان فرید بالتحقیق،مجاہد جتوئی
ونکی:دیوان فرید
ستارہ (اداکارہ)

ستارہ  (اردو: ستارہ (اداکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی پچھوکڑ فلمی اداکارہ ہِن جہڑی زیادہ تر پنجابی اَتے اردو سینما وِچ آپݨے کَم دی وجہ کنوں مشہور ہِن۔

## حیاتی دا احوال
انّھاں نے 1984ء وِچ فلمی صنعت وِچ پیر رکّھیا۔ اَتے ہِک پنجابی فلم "دِل ماڑا" نال آپݨے کَم کار دا اَغاز کِیتا۔ آپݨی فلمی کَم کار آلی حیاتی دے وِچالے اُوں نے 10 اردو اَتے 19 پنجابی اَتے 4 پشتو فلماں وِچ اداکاری کِیتی۔

## فلمو گرافی

## حوالے

ونکی:پشتو سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:تیلگو سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:تمل ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:تیلگو ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
گوپانگ ریلوے ٹیشݨ

گوپانگ ٹیشݨ، پاکستان اچ ہے۔ ایہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہے۔  

## حوالہ
جمیلہ ہاشمی

جمیلہ ہاشمی (اردو: جمیلہ ہاشمی، کنوں) ہِک پاکستانی ناول نگار اَتے مختصر کہاݨی نویس ہَئی۔ انّھاں نے اردو ٻولی وِچ کَم کِیتا۔ انّھاں نے آپݨاں پہلا ناول "آتشِ اُلفت" دے ناں نال تحریر کِیتا ہَئی جین٘دے اُتے ٹی وی سیریل وی بݨائی ڳئی۔ بعد وِچ انّھاں نے "تلاشِ بہاراں" لکھیا، اِیہ ناول بعد وِچ آدم جی ادبی ایوارڈ گِھنّݨ آلا بݨیا۔ انّھاں نے شارٹ سٹوریز وی لِکھیاں جِنّھاں وِچ "رنگ بھوم"، "آپ بیتی – جگ بیتی" وغیرہ شامل ہِن۔

جمیلہ ہاشمی  1934ء کوں برطانوی ہند دے علاقے امرتسر وِچ ڄَمّی ہَئی۔

کُجھ مؤرخین دے مطابق 17 نومبر 1929ء کوں گوجرہ وِچ ڄَمّی ہَئی انّھاں دے پِیؤ دا ناں "برکت علی" ہَئی۔

18 اگست 1959 وِچ انّھاں دی شادی بہاولپور دی مشہور خانقاہ شریف دے سجادہ نشین اَتے صوبہ پنجاب دے ایم پی اے سئیں سردار احمد اویسی نال تھئی جہڑے ٻہوں وݙّے زمیندار اَتے اَٹھ پشتاں کنوں گدّی نشین ہَن۔

## فوتڳی
9 جنوری 1988 کوں جمیلہ ہاشمی دِل گرفتگی دا شِکار تھئی اَتے 10 جنوری 1988ء کوں اِیں جہان کنوں ٹُر ڳئی۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:ضلع ساہیوال دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ناول نگار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:ناول نگار زنانیاں
ونکی:ناول نگار
ونکی:پنجاب، پاکستان دیاں مصنف زنانیاں
ونکی:اردو مصنف زنانیاں
ونکی:اردو افسانہ نگار
ونکی:اردو ناول نگار
ونکی:آدم جی ادبی اعزاز گِھنّݨ آلے
لوانڈا بے

## لوانڈا بے
لوانڈا بے ، انگولا دے دارالحکومت لوانڈا شہر دے سامݨے واقع ہک خوبصورت تے تاریخی اہمیت دا حامل سمندری حصہ ہے ۔ ایہ بے نہ صرف اپݨی قدرتی خوبصورتی دی وجہ توں مشہور ہے بھل ایندے نال جُڑی تاریخ تے ثقافت وی اینکوں ہک خاص مقام ݙیندی ہے ۔ لوانڈا بے دے کنارے کئی تاریخی عمارات تے یادگار موجود ہن ، جیڑھے کہ ایں علاقے دی اہمیت کوں مزید ودھیندے ہن ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
لوانڈا بے ، بحر اوقیانوس وچ واقع ہے ۔ ایہ انگولا دے ساحل نال لڳدی ہوئی ہک وسیع تے کھلی بے ہے ۔ لوانڈا شہر ، جیڑھا کہ انگولا دا دارالحکومت ہے ، ایں بے دے کنارے تے واقع ہے ۔ بے دا پاݨی صاف تے شفاف ہے تے ایہ مختلف ونکی دے سمندری جانداراں دا گھر ہے ۔ بے دے کنارے ریتڑے تے خوبصورت ہن ، جیڑھے کہ پھرندڑ لوکاں کوں اپݨے پاسے چھکیندے ہن ۔ 

## تاریخی پس منظر
لوانڈا بے دی تاریخ ٻہوں پراݨی ہے ۔ خیال کیتا ویندے کہ اتھاں ہزاراں سالاں توں انسانی وسوں موجود ہن ۔ قدیم زمانے وچ ، ایہ علاقہ مختلف قبیلے دا گھر ہئی ، جیڑھے کہ مچھی پکڑݨ تے زراعت تے گزارا کریندے ہن ۔ سولہویں صدی وچ ، پرتگالیاں ایں علاقے تے قبضہ کر گھدا تے اتھاں ہک تجارتی چوکی قائم کیتی ۔ ایہ چوکی بعد وچ ہک وݙے شہر وچ تبدیل تھی ڳئی ، جینکوں لوانڈا آکھیا ویندا ہئی ۔ 

## انسانی وسندی
انسانی وسندی وچ ، لوانڈا بے ہک اہم تجارتی مرکز بݨ ڳیا ۔ ایہ بندرگاہ غلاماں دی تجارت کیتے وی استعمال تھیندی ہئی ، جیڑھا کہ ایں علاقے دی تاریخ دا ہک افسوسناک حصہ ہے ۔ لوانڈا پرتگالیاں کیتے ہک اہم تجارتی مرکز ریہا تے اتھاں کئی تاریخی عمارات تعمیر کیتیاں گئیاں ، جنہاں وچوں کجھ اڄ وی موجود ہن ۔ 

## آزادی دے بعد
1975 وچ ، انگولا پرتگال توں آزاد تھیا تے لوانڈا وی آزاد انگولا دا حصہ بݨا ۔ آزادی دے بعد ، لوانڈا بے دی اہمیت ٻہوں ودھ ڳئی ۔ ایہ علاقہ ملکی معیشت وچ اہم کردار ادا کرݨ لڳا ۔ لوانڈا ہک وݙا تے جدید شہر بݨ ڳیا ہے ، جیڑھا کہ اپݨے  سݨہپ  تے تاریخی ورثے دی وجہ توں مشہور ہے ۔ 

## ثقافتی اہمیت
لوانڈا بے دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔ اتھاں مختلف تہذیباں دے آثار پائے ویندن ، جیڑھے کہ ایں علاقے دی تاریخ دا ثبوت ہن ۔ لوانڈا وچ کئی تاریخی عمارات تے عجائب گھر موجود ہن ، جیڑھے کہ پھرندڑ لوکاں کوں اپݨے پاسے چھکیندے ہن ۔ بینک آف انگولا دی عمارت تے چرچ آف نوسا سینہورا دا نزارے وی ایں علاقے دی ثقافتی اہمیت دا حصہ ہن ۔ 

## معاشی اہمیت
لوانڈا بے دی معاشی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ لوانڈا انگولا دا سب توں وݙا شہر ہے تے ایہ ملک دا اہم تجارتی مرکز ہے ۔ اتھاں کئی صنعتیں تے کاروباری ادارے موجود ہن ، جیڑھے کہ ملکی معیشت کوں فائدہ ݙیندے ہن ۔ لوانڈا دی بندرگاہ وی ٻہوں اہم ہے تے ایہ ملکی تجارت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ 

## ماحولیاتی اہمیت
لوانڈا بے مختلف ونکی دے سمندری جانداراں دا گھر ہے ۔ اتھاں مچھیاں دیاں کئی نسلاں ، کچھوے ، ڈولفن (ٻلہݨ) تے ٻئے سمندری جانور پائے ویندن ۔ ایہ علاقہ آبی پرندیاں کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ لوانڈا بے دے کنارے تے مینگروو دے جنگلات وی موجود ہن ، جیڑھے کہ ماحول کیتے ٻہوں اہم ہن ۔ ایہ جنگلات ساحل کوں کٹاؤ توں بچیندن تے مختلف ونکی دے جانداراں دا گھر ہوندن ۔ 

## مسائل تے چیلنجز
لوانڈا بے کوں کئی مسائل تے چیلنجز دا سامݨا ہے ۔ پاݨی دی آلودگی ہک وݙا مسئلہ ہے ، جیڑھا کہ سمندری جانداراں دی زندگی کوں خطرے وچ پیندا ہے ۔ شہری ترقی وی ایں علاقے تے منفی اثر انداز تھیندی پئی ہے ۔ 

لوانڈا بے ہک اہم جغرافیائی ، تاریخی تے ثقافتی مقام ہے ۔ ایہ نہ صرف انگولا دی تاریخ دا حصہ ہے بھل ایں ملک دی معیشت تے ثقافت وچ وی اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ لوانڈا بے دی خوبصورتی تے اہمیت کوں برقرار رکھݨ کیتے کوششاں کرݨ دی لوڑ ہے ۔
خداباد ریلوے ٹیشݨ

خداباد ٹیشݨ پاکستان دے صوبہ سندھ دے شہر دادو اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہے۔

## حوالہ
سالڈانہ بے

## سالڈانہ بے
سالڈانہ بے ، لمے 

دے لمے پچادھی ساحل تے ہک قدرتی بندرگاہ ہے ۔ ایہ بندرگاہ اپݨے  سݨہپ  ، قدرتی ماحول تے اقتصادی اہمیت دی وجہ توں مشہور ہے ۔ سالڈانہ بے دے نال ہک قصبہ وی آباد ہے ، جینکوں سالڈانہ وی آکھیا ویندے ۔ 2000 وچ ، ایں قصبے کوں پنج ٻیئں قصبیاں دے نال ملا تے سالڈانہ بے لوکل میونسپلٹی بݨایا ڳیا ۔ اڄوکے دور وچ ، ایں میونسپلٹی دی انسانی وسوں تقریباً 72 ، 000 ہے ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
سالڈانہ بے ، لمے افریقہ دے پچادھی کیپ صوبے وچ واقع ہے ۔ ایہ بندرگاہ بحر اوقیانوس دے کنارے تے واقع ہے تے اپݨی قدرتی خوبصورتی دی وجہ توں مشہور ہے ۔ سالڈانہ بے ہک وسیع تے محفوظ بندرگاہ ہے ، جیڑھی کہ بحری جہازاں کیتے ٻہوں موزوں ہے ۔ بندرگاہ دے نیڑے تیڑے دا علاقہ وی ٻہوں خوبصورت ہے ، جیڑھا کہ مختلف ونکی دے نباتات تے حیوانات دا گھر ہے ۔ 

## تاریخی پس منظر
سالڈانہ بے دی تاریخ ٻہوں پراݨی ہے ۔ خیال کیتا ویندے کہ اتھاں ہزاراں سالاں توں انسانی وسوں موجود ہن ۔ قدیم زمانے وچ ، ایہ علاقہ مختلف قبیلے دا گھر ہئی ، جیڑھے کہ مچھی پکڑݨ تے زراعت تے گزارا کریندے ہن ۔ یورپی لوکاں وچوں سب توں پہلے پرتگالی مہم جو بارتولومیئو ڈیاس 1488 وچ اتھاں پہنچا ۔ انہاں ایندا ناں Bahia de Santa Helena یعنی سینٹ ہیلینا بے رکھیا ۔ پر بعد وچ ایندا ناں تبدیل تھی تے سالڈانہ بے تھی ڳیا ۔ ایہ ناں ڈچ ملاح جوریان وین سالڈانہ دے ناں تے رکھیا ڳیا ہئی ، جیڑھا 1601 وچ اتھاں آیا ہئی ۔ 

## انسانی وسندی
ستارہویں صدی وچ ، یورپی قوماں ایں علاقے تے قبضہ کرݨ دی کوشش کیتی ۔ ڈچ ، فرانسیسی تے انگریزاں سمیت کئی یورپی طاقتاں اتھاں تجارتی چوکیاں قائم کیتیاں ۔ اٹھارہویں صدی وچ ، برطانیہ ایں علاقے تے قبضہ کر گھدا تے اینکوں کیپ کالونی دا حصہ بݨایا ۔ انسانی وسندی وچ ، سالڈانہ بے ہک اہم تجارتی مرکز بݨ ڳیا تے اتھاں ہک بندرگاہ تعمیر کیتی ڳئی ۔ 

## لمے افریقہ دی تشکیل
1910 وچ ، لمے افریقہ ہک یونین بݨا ، جیندے وچ کیپ کالونی وی شامل ہئی ۔ سالڈانہ بے وی ایں یونین دا حصہ بݨ ڳیا ۔ ایہ علاقہ مچھی پکڑݨ تے کان کنی کیتے اہم ریہا ۔ 

## سالڈانہ بے لوکل میونسپلٹی
2000 وچ ، سالڈانہ قصبے کوں پنج ٻیئں قصبیاں دے نال ملا تے سالڈانہ بے لوکل میونسپلٹی بݨایا ڳیا ۔ ایہ میونسپلٹی ایں علاقے دی انتظامیہ دی ذمہ دار ہے ۔ 

## معاشی اہمیت
سالڈانہ بے دی معاشی اہمیت ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ بندرگاہ مچھی پکڑݨ دا ہک اہم مرکز ہے ۔ اتھاں مچھیاں دیاں کئی نسلاں پائیاں ویندیاں ہن ، جیڑھیاں کہ مقامی لوکاں دی آمدݨ دا ذریعہ ہن ۔ بندرگاہ دی وجہ توں اتھاں تجارت وی ٻہوں ودھدی ہے ۔ کان کنی وی ایں علاقے دی معیشت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ سیاحت وی ایں علاقے دی معیشت کوں فائدہ ݙیندی ہے ۔ 

## ماحولیاتی اہمیت
سالڈانہ بے مختلف ونکی دے سمندری جانداراں دا گھر ہے ۔ اتھاں مچھیاں دیاں کئی نسلاں ، کچھوے ، ڈولفن (ٻلہݨ) تے ٻئے سمندری جانور پائے ویندن ۔ ایہ علاقہ آبی پرندیاں کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ سالڈانہ بے دے کنارے تے دلدلی علاقے وی موجود ہن ، جیڑھے کہ ماحول کیتے ٻہوں اہم ہن ۔ 

## انسانی وسوں
سالڈانہ بے لوکل میونسپلٹی دی انسانی وسوں تقریباً 72 ، 000 ہے ۔ ایہ انسانی وسوں مختلف نسلی گروہاں تے مشتمل ہے ۔ 

سالڈانہ بے ہک اہم جغرافیائی ، تاریخی تے اقتصادی مقام ہے ۔ ایہ نہ صرف لمے افریقہ دی تاریخ دا حصہ ہے بھل ایں ملک دی معیشت وچ وی اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ سالڈانہ بے دی خوبصورتی تے اہمیت کوں برقرار رکھݨ کیتے کوششاں کرݨ دی لوڑ ہے ۔
ٹیبل بے

## ٹیبل بے
ٹیبل بے ، بحر اوقیانوس تے واقع ہک قدرتی سمندری ناڑی ہے ، جیڑھی کیپ ٹاؤن (جینکوں 1652 وچ وین ربیئک قائم کیتا ہئی) دے سامݨے واقع ہے ۔ ایہ کیپ جزیرہ نما دے اُبھے سرے تے واقع ہے ، جیڑھا لمے پاسوں کیپ آف گڈ ہوپ تئیں پھیلیا ہویا ہے ۔ ایندا ناں ٹیبل ماؤنٹین دی وجہ توں رکھیا ڳیا ہے ، جیڑھا کہ اتھاں ہک وݙا تے ہموار پہاڑ ہے ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
ٹیبل بے ، لمے افریقہ دے پچادھی کیپ صوبے وچ واقع ہے ۔ ایہ بحر اوقیانوس دے کنارے تے واقع ہے تے اپݨے  سݨہپ  تے قدرتی بندرگاہ دی وجہ توں مشہور ہے ۔ ٹیبل بے ہک وسیع تے محفوظ سمندری ناڑی ہے ، جیڑھی کہ بحری جہازاں کیتے ٻہوں موزوں ہے ۔ ایہ کیپ جزیرہ نما دے اُبھے حصے وچ واقع ہے ، جیڑھا کہ اپݨے خوبصورت مناظر تے مختلف ونکی دے نباتات تے حیوانات دی وجہ توں وی مشہور ہے ۔ 

## تاریخی پس منظر
ٹیبل بے دی تاریخ ٻہوں پراݨی ہے ۔ خیال کیتا ویندے کہ اتھاں ہزاراں سالاں توں انسانی وسوں موجود ہن ۔ قدیم زمانے وچ ، ایہ علاقہ مختلف قبیلے دا گھر ہئی ، جیڑھے کہ مچھی پکڑݨ تے زراعت تے گزارا کریندے ہن ۔ 

## یورپی آمد
پندرہویں صدی وچ ، یورپی مہم جوواں ایں علاقے تے قبضہ کرݨ دی کوشش کیتی ۔ پرتگالی مہم جو بارتولومیئو ڈیاس 1488 وچ کیپ آف گڈ ہوپ دا چکر لا تے لنگھیا پر او ٹیبل بے وچ داخل نہ تھیا ۔ سولہویں صدی وچ ، انگریز تے ڈچ جہاز وی اتھاں آندے ویندے ہن ۔ 

## ڈچ کالونی
1652 وچ ، ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی جان وین ربیئک دی قیادت وچ اتھاں ہک کالونی قائم کیتی ۔ ایہ کالونی کیپ ٹاؤن دی بنیاد بݨی ۔ ڈچاں ٹیبل بے کوں ہک اہم بندرگاہ دے طور تے استعمال کیتا تے اتھاں کئی قلعے تعمیر کیتے ۔ 

## برطانوی قبضہ
اٹھارہویں صدی دے آخر وچ ، برطانیہ کیپ کالونی تے قبضہ کر گھدا ۔ ٹیبل بے برطانوی سلطنت دا ہک اہم حصہ بݨ ڳیا ۔ برطانوی دور وچ ، کیپ ٹاؤن ہک وݙا تے جدید شہر بݨ ڳیا ۔ 

## لمے افریقہ دی تشکیل
1910 وچ ، لمے افریقہ ہک یونین بݨیا ، جیندے وچ کیپ کالونی وی شامل ہئی ۔ ٹیبل بے وی ایں یونین دا حصہ بݨ ڳیا ۔ 

## جدید دور
اج ، ٹیبل بے لمے افریقہ دا ہک اہم تجارتی تے سیاحتی مرکز ہے ۔ کیپ ٹاؤن ہک وݙا تے بین الاقوامی شہر ہے ، جیڑھا کہ اپݨے سݨہپ  ، تاریخ تے ثقافت دی وجہ توں مشہور ہے ۔ 

## ٹیبل ماؤنٹین
ٹیبل بے دا سب توں نمایاں خصوصیت ٹیبل ماؤنٹین ہے ۔ ایہ پہاڑ اپݨے ہموار چوٹی دی وجہ توں منفرد ہے ۔ ٹیبل ماؤنٹین کیپ ٹاؤن دا ہک نشان ہے تے ایہ پھرندڑ لوکاں کیتے ہک مقبول مقام ہے ۔ 

## معاشی اہمیت
ٹیبل بے دی معاشی اہمیت ٻہوں زیادہ ہے ۔ کیپ ٹاؤن ہک وݙا صنعتی تے تجارتی مرکز ہے ۔ بندرگاہ دی وجہ توں اتھاں تجارت وی ٻہوں ودھدی ہے ۔ سیاحت وی ایں علاقے دی معیشت کوں فائدہ ݙیندی ہے ۔ 

## ماحولیاتی اہمیت
ٹیبل بے مختلف ونکی دے سمندری جانداراں دا گھر ہے ۔ اتھاں مچھیاں دیاں کئی نسلاں ، کچھوے ، ڈولفن (ٻلہݨ) تے ٻئے سمندری جانور پائے ویندن ۔ ایہ علاقہ آبی پرندیاں کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ ٹیبل ماؤنٹین نیشنل پارک وی اتھاں موجود ہے ، جیڑھا کہ مختلف ونکی دے نباتات تے حیوانات دا گھر ہے ۔ 

## سیاحت
ٹیبل بے ہک مقبول سیاحتی مقام ہے ۔ کیپ ٹاؤن اپݨے  سݨہپ  ، تاریخ تے ثقافت دی وجہ توں پھرندڑ لوکاں کوں اپݨی طرف چھکیندے ۔ ٹیبل ماؤنٹین ، وکٹوریہ اینڈ الفریڈ واٹر فرنٹ ، روبن آئی لینڈ تے ٻئے کئی مقامات پھرندڑ لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہن ۔ 

ٹیبل بے ہک اہم جغرافیائی ، تاریخی تے ثقافتی مقام ہے ۔ ایہ نہ صرف لمے افریقہ دی تاریخ دا حصہ ہے بھل ایں ملک دی معیشت تے ثقافت وچ وی اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ ٹیبل بے دی خوبصورتی تے اہمیت کوں برقرار رکھݨ کیتے کوششاں کرݨ دی لوڑ ہے ۔
جھلار ریلوے ٹیشݨ

جھلار ٹیشݨ پاکستان اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن دے درمیان ایک خوبصورت تے ہل ٹیشݨ ہے۔  

## تاریخ
ایں ریلوے ٹیشݨ کو 1891ء اچ برٹش ریلوے نے تعمیر کیتا۔ ایندے نال 1895ء توں 1897ء دے دوران کالا چٹا پہاڑ دے اندر 7 خوبصورت سرنگیں (ٹنل) بݨائیاں ڳئیاں۔ جھلار ٹیشݨ دے نال یک خوبصورت بنگلہ وی بݨایا گیا ہئی جتھاں ریلوے آفیشلز اپݨے خاندان دے نال آباد ہن، پر محکمہ ریلوے دی غفلت دے سبب ایہ بنگلوز ہݨ خستہ حالی دا شکار ہے۔ ماضی اچ ایں ریلوے ٹیشݨ تے متعدد پنجابی، اردو تے پشتو فلماں دی عکس بندی وی کیتی ڳئی ہئی۔ ریلوے ٹیشݨ تے بجلی دی سہولت میسر کائنی، ریلوے حکام شمسی توانائی دا استعمال کریندن۔ ایں ٹیشݨ توں روزانہ متعدد ٹریناں گزردین جنہاں اچ خوش حال خٹک ایکسپریس تے اٹک شٹل شامل ہن۔  

## ریلوے ٹیشݨ کوڈ
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب گاہ دے مطابق جھلار ٹیشݨ دا کوڈ JRN ہے۔  

## موجودہ حالت
ایں وقت ایہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال اچ ہے۔  

## محل وقوع
جھلار ٹیشݨ جھلار اچ واقع ہے۔  

## حوالہ
اُبھا پاݨی پولینیا

## اُبھا پاݨی پولینیا
اُبھا پاݨی پولینیا (NOW) ، یا گرین لینڈ وچ انوئٹ کیتے پکیالاسورسواک تے کینیڈا وچ انوئٹ کیتے سروارجواک ، ہک پولینیا (سال بھر کھلے پاݨی دا علاقہ جیڑھا کہ سمندری برف نال گھریا ہویا ہووے) ایہ جیڑھا کہ اُبھے بفن بے وچ گرین لینڈ تے کینیڈا دے درمیان واقع ہے ۔ دنیا دی سب توں وݙی آرٹک پولینیا تقریباً 85 ، 000 مربع کلومیٹر (33 ، 000 مربع میل) تے مشتمل ہے ، ایہ ہک گرم مائیکرو کلائمیٹ پیدا کریندی ایہ جیڑھا کہ ناروال ، بیلوگا ، والرس تے بوہیڈ وہیل مچھیاں کیتے کھاوݨ تے آرام کرݨ کیتے ہک پناہ گاہ فراہم کریندا ہے ۔ حالانکہ کجھ علاقیاں وچ پتلی برف بݨدی ہے ، پر پولینیا ہوا ، جوار بھاٹا بھاٹے تے ایندے اُبھے کنارے تے ہک برف دے پل دی وجہ توں کھلی راہندی ہے ۔ انویہویں صدی دے وہیل شکاری جیڑھے کہ بہار دے موسم وچ لنگھݨ کیتے ایندے تے انحصار کریندے ہن ، اینکوں اُبھے پاݨی دا ناں ݙتا ہئی ، ایہ پولینیا آرٹک سمندر دے سب توں زیادہ حیاتیاتی گھݨ ونکی طور تے پیدا وار سمندری علاقیاں وچوں ہک ہے ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
اُبھا پاݨی پولینیا ، بفن بے دے اُبھے حصے وچ واقع ہے ۔ ایہ گرین لینڈ تے کینیڈا دے درمیان واقع ہے تے ڈیویس آبنائے دے اُبھے حصے تے پھیلی ہوئی ہے ۔ ایہ علاقہ اپݨی منفرد جغرافیائی خصوصیات دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھاں سال بھر پاݨی کھلا رہندا ہے ، جیڑھا کہ عام طور تے آرٹک وچ برف نال ڈھکا ہوندا ہے ۔ 

## ہائیڈرولوجی
اُبھا پاݨی پولینیا دی ہائیڈرولوجی ٻہوں پیچیدہ ہے ۔ اتھاں کئی عوامل مل تے پاݨی کوں کھلا رکھدے ہن ۔ ہواواں برف کوں توڑ ݙیندیاں ہن تے اینکوں حرکت ݙیندیاں ہن ۔ جوار بھاٹا بھاٹے وی برف کوں توڑݨ وچ مدد کریندن ۔ ایں توں علاوہ ، ہک برف دا پل وی اتھاں بݨدا ہے ، جیڑھا کہ برف کوں مزید اڳوں تے ودھݨ توں روک ݙیندا ہے ۔ 

## حیاتیاتی گھݨ ونک
اُبھا پاݨی پولینیا حیاتیاتی گھݨ ونک دا ہک مرکز ہے ۔ اتھاں مختلف ونکی دے سمندری جاندار پائے ویندن ، جنہاں وچ وہیل مچھیاں ، سیل ، والرس تے ٻیئں سمندری جانور شامل ہن ۔ ایہ علاقہ مچھیاں تے ٻیئں آبی جانداراں کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ 

## وہیل مچھیاں
اُبھا پاݨی پولینیا وہیل مچھیاں کیتے ہک اہم چراگاہ ہے ۔ اتھاں ناروال ، بیلوگا تے بوہیڈ وہیل مچھیاں وݙی تعداد وچ پائیاں ویندیاں ہن ۔ ایہ وہیل مچھیاں ایندے گرم پاݨی تے وافر خوراک دی وجہ توں اتھاں آندیاں ہن ۔ 

## سیل تے والرس
اُبھا پاݨی پولینیا سیل تے والرس کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ ایہ جانور برف تے پاݨی دے درمیان شکار کرݨ کیتے اتھاں آندے ہن ۔ 

## آبی پرندے
اُبھا پاݨی پولینیا کئی ونکی دے آبی پرندیاں دا وی گھر ہے ۔ اتھاں مختلف ونکی دے سمندری پرندے ، گل تے ٻیئں آبی پرندے پائے ویندن ۔ 

## ماحولیاتی اہمیت
اُبھا پاݨی پولینیا ماحولیاتی لحاظ نال ٻہوں اہم ہے ۔ ایہ آرٹک ایکو سسٹم دا ہک اہم حصہ ہے ۔ اتھاں دی حیاتیاتی گھݨ ونک آرٹک دی صحت کیتے ٻہوں ضروری ہے ۔ 

## انسانی استعمال
اُبھا پاݨی پولینیا صدیاں توں انوئٹ لوکاں کیتے اہم ریہا ہے ۔ ایہ علاقہ انہاں کیتے شکار دا ہک اہم ذریعہ ہئی ۔ اج وی ، انوئٹ لوک ایں علاقے توں خوراک حاصل کریندن ۔ 

## موسمیاتی تبدیلی
اُبھا پاݨی پولینیا موسمیاتی تبدیلی توں متاثر تھیندی پئی ہے ۔ گلوبل وارمنگ دی وجہ توں برف پگھردی پئی ہے ، جیندے نال ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک تے اثر پوندا پیا ہے ۔ 

## تحفظ
اُبھا پاݨی پولینیا دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔ موسمیاتی تبدیلی دے اثرات کوں گھٹ کرݨ تے ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک کوں بچاوݨ کیتے اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔ 

اُبھا پاݨی پولینیا آرٹک دا ہک منفرد تے اہم علاقہ ہے ۔ ایہ حیاتیاتی گھݨ ونک دا مرکز ہے تے کئی ونکی دے جانوراں دا گھر ہے ۔ ایں علاقے دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔
دومیل ریلوے ٹیشݨ

دومیل ٹیشݨ، پاکستان اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہے۔  

## حوالہ
ڈیوس آبنائے

## ڈیوس آبنائے
ڈیوس آبنائے آرٹک سمندر دا ہک لمے بازو ایہ جیڑھا کہ لیبراڈور سمندر دے اُبھے پاسوں واقع ہے ۔ ایہ پچادھی وسطی گرین لینڈ تے نُناوت ، کینیڈا وچ بفن جزیرے دے درمیان واقع ہے ۔ ایندے اُبھے پاسوں بفن بے ہے ۔ آبنائے دا ناں انگریز مہم جو جان ڈیوس (1550–1605) دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ، جنہاں اتھاں اُبھا پچادھی رستہ تلاش کریندے ہوئے ایں علاقے دی کھوج کیتی ہئی ۔ 1650 دے ݙہاکے توں اینکوں وہیل دا شکار کرݨ کیتے استعمال کیتا ویندا ہئی ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
ڈیوس آبنائے ، آرٹک سمندر دا ہک اہم حصہ ہے ۔ ایہ گرین لینڈ تے کینیڈا دے درمیان واقع ہے تے بفن بے تے لیبراڈور سمندر کوں ڳنڈھیندی ہے ۔ آبنائے دی لمبائی تے ایندی چوڑائی مختلف جاہیں تے مختلف ہوندی ہے ۔ ایہ علاقہ اپݨی منفرد جغرافیائی خصوصیات دی وجہ توں مشہور ہے ۔ 

## تاریخی پس منظر
ڈیوس آبنائے دی تاریخ ٻہوں پراݨی ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ اتھاں ہزاراں سالاں توں انسانی وسوں موجود ہن ۔ قدیم زمانے وچ ، انوئٹ لوک ایں علاقے وچ راہندے ہن تے مچھی پکڑݨ تے شکار تے گزارا کریندے ہن ۔ 

## یورپی کھوج
یورپی لوکاں وچوں سب توں پہلے جان ڈیوس سولہویں صدی وچ ایں علاقے دی کھوج کیتی ۔ او اُبھا پچادھی رستہ تلاش کرݨ کیتے اتھاں آیا ہئی ۔ ڈیوس دے ناں تے ایں آبنائے دا ناں رکھیا ڳیا ۔ 

## وہیل دا شکار
ستارہویں صدی وچ ، یورپی وہیل شکاری ایں علاقے وچ آوݨ لڳے ۔ ڈیوس آبنائے وہیل دے شکار کیتے ہک اہم مرکز بݨ ڳیا ۔ وہیل دی وݙی تعداد دی وجہ توں اتھاں شکار خوب تھیندا ہئی ۔ 

## تجارتی رستہ
وقت دے نال نال ، ڈیوس آبنائے ہک اہم تجارتی رستہ وی بݨ ڳیا ۔ ایہ یورپ تے اُبھے امریکہ دے درمیان تجارت کیتے استعمال تھیندا ہئی ۔ 

## جدید دور
اج ، ڈیوس آبنائے بین الاقوامی جہاز رانی کیتے ہک اہم رستہ ہے ۔ ایہ علاقہ مچھی پکڑݨ تے کان کنی کیتے وی اہم ہے ۔ 

## ماحولیاتی اہمیت
ڈیوس آبنائے مختلف ونکی دے سمندری جانداراں دا گھر ہے ۔ اتھاں مچھیاں دیاں کئی نسلاں ، سیل ، والرس تے وہیل مچھیاں پائیاں ویندیاں ہن ۔ ایہ علاقہ آبی پرندیاں کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ 

## موسمیاتی تبدیلی
ڈیوس آبنائے موسمیاتی تبدیلی توں متاثر تھیندی پئی ہے ۔ گلوبل وارمنگ دی وجہ توں برف پگھردی پئی ہے ، جیندے نال ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک تے اثر پوندا پیا ہے ۔ 

## تحفظ
ڈیوس آبنائے دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔ موسمیاتی تبدیلی دے اثرات کوں گھٹ کرݨ تے ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک کوں بچاوݨ کیتے اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔ 

ڈیوس آبنائے آرٹک دا ہک اہم تے تاریخی مقام ہے ۔ ایہ نہ صرف جغرافیائی لحاظ نال اہم ہے بھل ایندی ماحولیاتی تے اقتصادی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایں علاقے دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔
کمبرلینڈ ساؤنڈ

## کمبرلینڈ ساؤنڈ
کمبرلینڈ ساؤنڈ ، کینیڈا دے نُناوت دے قیکیقتالوک ریجن وچ ہک آرٹک آبی رستہ ہے ۔ ایہ لیبراڈور سمندر دا ہک پچادھی بازو ایہ جیڑھا کہ بفن جزیرے دے ہال جزیرہ نما تے کمبرلینڈ جزیرہ نما دے درمیان واقع ہے ۔ ایہ تقریباً 250 کلومیٹر (160 میل) لمبا تے 80 کلومیٹر (50 میل) چوڑا ہے ۔ ایندے ٻئے ناں کمبرلینڈ سٹریٹس ، ہوگارتھ ساؤنڈ تے نارتھمبرلینڈ انلیٹ وی ہن ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
کمبرلینڈ ساؤنڈ ، کینیڈا دے نُناوت علاقے وچ واقع ہے ۔ ایہ بفن جزیرے دے لمے حصے وچ واقع ہے تے لیبراڈور سمندر نال ڳنڈھیندا ہے ۔ ساؤنڈ دی لمبائی تقریباً 250 کلومیٹر ہے تے چوڑائی 80 کلومیٹر توں وی ودھ ہے ۔ ایہ علاقہ اپݨے  سݨہپ  تے منفرد جغرافیائی خصوصیات دی وجہ توں مشہور ہے ۔ 

## تاریخی پس منظر
کمبرلینڈ ساؤنڈ دی تاریخ ہزاراں سال پراݨی ہے ۔ خیال کیتا ویندے کہ اتھاں ہزاراں سالاں توں انوئٹ لوک آباد ہن ۔ انہاں لوکاں ایں علاقے کوں شکار تے ماہی گیری کیتے استعمال کیتا ہے ۔ یورپی لوکاں سب توں پہلے سولہویں صدی وچ ایں علاقے دی کھوج کیتی ۔ مارٹن فروبشر سمیت کئی مہم جوواں اُبھا پچادھی رستہ لبھݨ دی کوشش وچ ایں علاقے دا دورہ کیتا ۔ 

## ناں دی وجہ
کمبرلینڈ ساؤنڈ دا ناں برطانوی جہاز ران تے مہم جو رابرٹ کمبرلینڈ دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔ انہاں اٹھارہویں صدی وچ ایں علاقے دا سروے کیتا ہئی ۔ 

## انوئٹ ثقافت
کمبرلینڈ ساؤنڈ انوئٹ لوکاں دی ثقافت دا مرکز ریہا ہے ۔ انہاں لوکاں ایں علاقے نال گہرا تعلق قائم کیتا ہے تے انہاں دی زندگی دا زیادہ تر حصہ شکار تے ماہی گیری تے مشتمل ہے ۔ اڄ وی ، انوئٹ لوک ایں علاقے وچ راہندے ہن تے اپݨی ثقافت کوں برقرار رکھئے ہوئے ہن ۔ 

## وہیل دا شکار
انویہویں صدی وچ ، یورپی تے امریکی وہیل شکاری ایں علاقے وچ آوݨ لڳے ۔ کمبرلینڈ ساؤنڈ وہیل دے شکار دا ہک اہم مرکز بݨ ڳیا ۔ وہیل دی وݙی تعداد دی وجہ توں اتھاں شکار خوب تھیندا ہئی ۔ وہیل دے شکار ایں علاقے دی معیشت تے انسانی وسوں تے ٻہوں اثر پایا ۔ 

## تجارتی سرگرمیاں
ویہویں صدی وچ ، کمبرلینڈ ساؤنڈ ہک اہم تجارتی مرکز بݨ ڳیا ۔ فروبشر بے (اڄ کل ایاکالیت) ایں علاقے دا سب توں وݙا تجارتی مرکز ہئی ۔ اتھاں کئی تجارتی کمپنیاں قائم ہوئیاں جنہاں ایں علاقے دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## جدید دور
اج ، کمبرلینڈ ساؤنڈ کینیڈا دا ہک اہم حصہ ہے ۔ ایہ علاقہ مچھی پکڑݨ ، کان کنی تے سیاحت کیتے مشہور ہے ۔ ایاکالیت ایں علاقے دا سب توں وݙا شہر ہے تے اتھاں کئی جدید سہولیات موجود ہن ۔ 

## ماحولیاتی اہمیت
کمبرلینڈ ساؤنڈ مختلف ونکی دے سمندری جانداراں دا گھر ہے ۔ اتھاں مچھیاں دیاں کئی نسلاں ، سیل ، والرس تے وہیل مچھیاں پائیاں ویندیاں ہن ۔ ایہ علاقہ آبی پرندیاں کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ 

## موسمیاتی تبدیلی
کمبرلینڈ ساؤنڈ موسمیاتی تبدیلی توں متاثر تھیندا پیا ہے ۔ گلوبل وارمنگ دی وجہ توں برف پگھردی پئی ہے ، جیندے نال ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک تے اثر پوندا پیا ہے ۔ 

## تحفظ
کمبرلینڈ ساؤنڈ دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔ موسمیاتی تبدیلی دے اثرات کوں گھٹ کرݨ تے ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک کوں بچاوݨ کیتے اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔ 

کمبرلینڈ ساؤنڈ آرٹک دا ہک اہم تے تاریخی مقام ہے ۔ ایہ نہ صرف جغرافیائی لحاظ نال اہم ہے بھل ایندی ماحولیاتی تے ثقافتی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایں علاقے دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔
سلیمان آباد ریلوے ٹیشݨ

سلیمان آباد ٹیشݨ پاکستان اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ اٹک، کوٹری مین لائن تے جھلار ٹیشݨ تے بسال جنکشن دے درمیان ہک چھوٹا تے غیر معروف ٹیشݨ ہے جیہڑا ضلع اٹک دی تحصیل جنڈ دی ہک چھوٹی جاہ ہے۔  

## تاریخ
پوٹھوار دے پہاڑیں تے سبزہ زاراں اچ ڳھریا ایہ ٹیشݨ ٻہوں خوبصورت ہے۔ ایندی عمارت ٻہوں ہی سادہ ہے جیہڑی 1885ء اچ تعمیر کیتی ڳئی ہئی تے صرف ݙو کمریں تے مشتمل ہے۔ ایہ کمرءں کوں ریل ڳاݙی دے اوقات اچ کھولیا ویندا ہے تے ایندے نیڑے رہوݨ آلے ٹیشݨ ماسٹر صاحب ریل ڳاݙی  آوݨ توں پہلے انہاں کوں کھول کے مسافریں کوں ٹکٹ ݙیندن۔ ایندے نال ہی لوہے دا ہک شیڈ ہے جیندے اچ سیمنٹ دے بینچ ہن جتھاں مسافر انتظار کریندن۔ ایندے نیڑے ہی ہک مسجد وی ہے۔  

## ریلوے ٹیشݨ کوڈ
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق سلیمان آباد ٹیشݨ دا کوڈ SLMA ہے۔  

## موجودہ حالت
ایں وقت ایہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال اچ ہے۔  

## محل وقوع
سلیمان آباد ٹیشݨ سلیمان آباد اچ واقع ہے۔  

## حوالہ
شاہ عالم ریلوے ٹیشݨ

شاہ عالم ٹیشݨ، پاکستان اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہے۔  

## ریلوے ٹیشݨ کوڈ
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق شاہ عالم ٹیشݨ دا کوڈ SAM ہے۔  

## موجودہ حالت
ایں وقت ایہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال اچ ہے۔  

## محل وقوع
شاہ عالم ٹیشݨ شاہ عالم، ضلع بھکر اچ واقع ہے۔  

## حوالہ
گلف آف مین

## گلف آف مین
گلف آف مین ، اُبھے امریکہ دے پوادھی ساحل تے بحر اوقیانوس دی ہک وݙی سمندری ناڑی ہے ۔ ایہ لمے پچادھی پاسوں میساچوسٹس دے پوادھی سرے تے کیپ کوڈ نال تے اُبھے پوادھی پاسوں نووا سکوشیا دے لمے سرے تے کیپ سیبل آئی لینڈ نال گھریا ہویا ہے ۔ ایہ سمندری ناڑی امریکی ریاستاں نیو ہیمپشائر تے مین دے پورے ساحلاں دے نال نال کیپ کوڈ دے اُبھے پاسوں میساچوسٹس دے ساحل تے کینیڈا دے صوبیاں نیو برنزوک تے نووا سکوشیا دے لمے تے پچادھی ساحلاں تے وی مشتمل ہے ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
گلف آف مین ، اُبھے امریکہ دے پوادھی ساحل تے واقع ہے ۔ ایہ بحر اوقیانوس دا ہک حصہ ہے تے کینیڈا تے امریکہ دے ساحلاں نال گھریا ہویا ہے ۔ ایہ علاقہ اپݨے  سݨہپ  تے منفرد جغرافیائی خصوصیات دی وجہ توں مشہور ہے ۔ 

## تاریخی پس منظر
گلف آف مین دی تاریخ ہزاراں سال پراݨی ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ اتھاں ہزاراں سالاں توں مقامی انسانی وسوں آباد ہے ۔ یورپی لوکاں وچوں سب توں پہلے وائکنگز ݙاہویں صدی وچ ایں علاقے دا دورہ کیتا ۔ بعد وچ ، یورپی مہم جوواں ایں علاقے دی کھوج کیتی تے اینکوں اپݨی کالونی بݨایا ۔ 

گلف آف مین دا ناں امریکی ریاست مین دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔ 

## معاشی اہمیت
گلف آف مین دی معاشی اہمیت ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ علاقہ مچھی پکڑݨ ، سیاحت تے تجارت کیتے اہم ہے ۔ اتھاں کئی بندرگاہواں موجود ہن جیڑھیاں کہ کینیڈا تے امریکہ دی تجارت وچ اہم کردار ادا کریندیاں ہن ۔ مچھی پکڑݨ اتھوں دی سب توں اہم صنعت ہے ۔ 

## ماحولیاتی اہمیت
گلف آف مین مختلف ونکی دے سمندری جانداراں دا گھر ہے ۔ اتھاں مچھیاں دیاں کئی نسلاں ، سیل ، والرس تے وہیل مچھیاں پائیاں ویندیاں ہن ۔ ایہ علاقہ آبی پرندیاں کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ گلف آف مین دا ماحول ٻہوں نازک ہے تے اینکوں بچاوݨ دی لوڑ ہے ۔ 

## موسمیاتی تبدیلی
گلف آف مین موسمیاتی تبدیلی توں متاثر تھیندا پیا ہے ۔ گلوبل وارمنگ دی وجہ توں سمندر دا پاݨی گرم تھیندا پیا ہے ، جیندے نال ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک تے اثر پوندا پیا ہے ۔ سمندر دی سطح وی ودھ رہی ہے ، جیندے نال ساحلی علاقے خطرے وچ ہن ۔ 

## تحفظ
گلف آف مین دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔ موسمیاتی تبدیلی دے اثرات کوں گھٹ کرݨ تے ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک کوں بچاوݨ کیتے اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔ مچھی پکڑݨ دے ضابطیاں کوں وی سخت کرݨ دی لوڑ ہے تاں جو مچھیاں دی تعداد کوں برقرار رکھیا ونج سڳے ۔ 

## سیاحت
گلف آف مین ہک مشہور سیاحتی مقام ہے ۔ اتھوں دے خوبصورت ساحل ، دلکش مناظر تے مختلف ونکی دیاں تفریحی سرگرمیاں پھرندڑ لوکاں کوں اپݨی طرف چھکیندیاں ہن ۔ سیاحت ایں علاقے دی معیشت دا ہک اہم حصہ ہے ۔ 

گلف آف مین اُبھے امریکہ دا ہک اہم تے تاریخی مقام ہے ۔ ایہ نہ صرف جغرافیائی لحاظ نال اہم ہے بھل ایندی ماحولیاتی ، اقتصادی تے ثقافتی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایں علاقے دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔ موسمیاتی تبدیلی تے ٻیئں خطرات توں ایں علاقے کوں بچاوݨ کیتے اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔
ماڑی انڈس ریلوے ٹیشݨ

ماڑی انڈس ٹیشݨ، ضلع میانوالی، پاکستان اچ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہے۔

## تاریخ
ماڑی انڈس ٹیشݨ اپݨی خوبصورت تے قدیم طرز تعمیر تے تاریخی حیثیت دی بدولت پورے ضلع میانوالی اچ ہک منفرد مقام رکھیندا ہے۔ اگر ایہ آکھیا ونڄے کہ ایں شہر دی رونق وی ایں ٹیشݨ توں ہے تاں ایہ غلط کائناہوسی۔ قدیم چٹی  عمارت، خوبصورت پراݨے طرز دے شیشے آلے دروازے تے کھڑکیاں، کاٹھی  دیاں پراݨیاں بنچاں، سادہ  پلیٹ فارم، کاٹھی دی اوچی پاݨی دی ٹینکی تے ریلوے دا پراݨا سامان، ایویں لڳدے کہ بندہ اسی یا نوے دی ݙہاکےاچ موجود کوئی دور دراز ریلوے ٹیشݨ ݙیکھدا پئے۔ ایندے ݙو اطراف اچ پہاڑیاں تے تھوڑے ہی فاصلے تے دریائے سندھ وہندا پئے۔ اتھاں جاہ جاہ مختلف پٹریاں وکھریاں ہوئیاں ہن۔ 1891ء اچ بݨائی ڳئی ایں دی عمارت ہݨ وی کجھ مرمت دے بعد ایویں ہی دلکش تے جاذبِ نظر ہے۔ ٹیشݨ دے ٻہوں  سارے حصے ہن استعمال اچ کائنی تے انہاں کوں بند کر ݙتا ڳئے۔ کئی جاہیں تے ریل دے پہیے تے ٻیا سامان ضائع تھیوݨ دے کیتے چھوڑ ݙتا گئے۔ پہلے ایں تے صرف ہک ڳاݙیاٹک پسنجر آندی ہئی پر ہݨ دݙو نویاںٹریناں چلاوݨ دے بعد ایند ی رونق اچ کجھ اضافہ تھی ڳئے۔ ایں ٹیشݨ دی ہک ٻئی خاص ڳالھ ایہ ہے کہ ایں تے چوڑی تے تنگ پٹریاں دا ملاپ تھیندے۔ ایندے ہک پاسے چوڑی پٹری ہے جو ایں کوں لاہور نال ملیندی ہے جݙاں کہ ݙوجھے پاسے تنگ پٹری ہے جو ماڑی کوں کالاباغ، کمر مشانی، عیسیٰ خیل، لکی مروت تے اڳوں بنوں تے ٹانک نال ملیندی ہے جیہڑی ہݨ بند کر ݙتی ڳئی ہے۔ تاجِ برطانیہ نے ماڑی انڈس دے مکان تے اپݨی فوج دے کیتے ہک اسلحہ ڈپو قائم کیتا ہئی۔ ایہ ڈپو انہاں افواج کوں اسلحہ فراہم کریندا ہئی جیہڑے دریائے سندھ دے پار مغربی علاقیاں دی سرحد دی حفاظت دے کیتے تعینات ہن۔ ایہ ڈپو ہݨ وی ٹیشݨ دے نال قائم ہے۔ ماڑی انڈس تائیں اسلحہ مرکزی چوڑی پٹری دے ذریعے ڳھنایا ویندا ہئی پر ایندے پار مغرب اچ ایں قسم دا نظام بݨاوݨ آسان کائنا ہئی، ایں واسطے ایں تے 2 فٹ 6 انچ دی تنگ پٹری وچھائی ڳئی ہئی جو ماڑی توں بنوں تائیں ویندی ہئی۔ اڳوں بنوں کوں ٹانک توں برانچ لائن دے ذریعے جوڑا ڳیا۔ ایویں ریلوے دا ہک سستا تے چھوٹا نظام وجود اچ آ ڳیا جیہڑا برطانوی فوجاں دی سرحد تائیں نقل و حمل کوں آسان بݨاوݨ اچ مددگار ثابت تھیا۔

ایں توں ہک پاسے تہاݙے میانوالی، نمل جھیل تے چشمہ بیراج ویندا ہے جݙاں کہ ݙوجھے پاسے عیسیٰ خیل تے لکی مروت وی ویندا ہے۔

## ریلوے ٹیشݨ کوڈ
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب گاہ دے مطابق ماڑی انڈس ٹیشݨ دا کوڈ MAT ہے۔

## موجودہ حالت
ایں وقت ایہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال اچ ہے۔

## محل وقوع
ماڑی انڈس ٹیشݨ ماڑی انڈس اچ واقع ہے۔  

## حوالہ
مسان ریلوے ٹیشݨ

مسان ٹیشݨ پاکستان اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ برٹش دور حکومت اچ بݨایا ڳیا ہئی۔ مسان ٹیشݨ مین لائن 2 (اٹک کوٹری) تے واقع ہے۔ کوٹ ادو جنکشن توں ایں دا فاصلہ 367 کلومیٹر ہے۔ ایں توں اڳلا ٹیشݨ داودخیل جنکشن ہے۔ مسان ٹیشݨ ماضی قریب اچ ہک مصروف تے پر رونق ریلوے ٹیشݨ ہئی۔ 

## حوالہ
لانگ بیچ

## لانگ بیچ
لانگ بیچ ، لمے پوادھی پاسوں لاس اینجلس کاؤنٹی ، کیلیفورنیا ، ریاستہائے متحدہ امریکہ وچ ہک ساحلی شہر ہے ۔ 2022 تئیں ، 451 ، 307 دی انسانی وسوں دے نال ، ایہ ریاستہائے متحدہ دا 44واں سب توں زیادہ انسانی وسوں والا شہر ہے ۔ ہک چارٹر شہر ، لانگ بیچ کیلیفورنیا دا 7واں سب توں زیادہ انسانی وسوں والا شہر ، لاس اینجلس کاؤنٹی دا 2واں سب توں زیادہ انسانی وسوں والا شہر ہے ، تے کیلیفورنیا دا سب توں وݙا شہر ہے جیڑھا کہ کاؤنٹی سیٹ نئیں ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
لانگ بیچ ، لمے کیلیفورنیا وچ واقع ہے ۔ ایہ لاس اینجلس کاؤنٹی دا حصہ ہے تے بحر الکاہل دے کنارے تے واقع ہے ۔ ایہ شہر اپݨے سݨہپ  ، ساحلاں تے بندرگاہ دی وجہ توں مشہور ہے ۔ لانگ بیچ ہک وݙا تے گھݨ ونک شہر ہے ، جیڑھا کہ مختلف ثقافتاں تے نسلی گروہاں دا گھر ہے ۔ 

## تاریخی پس منظر
لانگ بیچ دی تاریخ ٻہوں پراݨی ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ اتھاں ہزاراں سالاں توں مقامی امریکی آباد ہن ۔ یورپی لوکاں وچوں سب توں پہلے ہسپانوی مہم جوواں سولہویں صدی وچ ایں علاقے دا دورہ کیتا ۔ بعد وچ ، ایہ علاقہ میکسیکو دا حصہ بݨیا ۔ انویہویں صدی وچ ، کیلیفورنیا ریاستہائے متحدہ دا حصہ بݨ ڳیا ، تے لانگ بیچ وی امریکہ دا حصہ بݨ ڳیا ۔ 

## شہر دی ترقی
انویہویں صدی دے آخر وچ ، لانگ بیچ ہک قصبے دے طور تے ترقی کرݨ لڳا ۔ اتھاں ریلوے دی آمد نال شہر دی انسانی وسوں وچ وادھا تھیا ۔ ویہویں صدی وچ ، لانگ بیچ ہک وݙا تے جدید شہر بݨ ڳیا ۔ اتھاں بندرگاہ دی تعمیر تے تیل دی دریافت شہر دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## انسانی وسوں
لانگ بیچ کیلیفورنیا دا 7واں سب توں زیادہ انسانی وسوں والا شہر ہے ۔ 2022 تئیں ، ایندی انسانی وسوں 451 ، 307 ہئی ۔ ایہ شہر مختلف نسلی گروہاں تے ثقافتاں دا گھر ہے ۔ اتھاں لاطینی ، ایشیائی تے افریقی امریکی باشندیاں دی وی وݙی تعداد موجود ہے ۔ 

## معیشت
لانگ بیچ دی معیشت ٻہوں گھݨ ونک ہے ۔ اتھاں بندرگاہ ، ہوائی اڈہ ، تے کئی صنعتی ادارے موجود ہن ۔ سیاحت وی شہر دی معیشت دا ہک اہم حصہ ہے ۔ لانگ بیچ وچ کئی وݙے کمپنیاں دے دفاتر وی موجود ہن ۔ 

## بندرگاہ
لانگ بیچ دی بندرگاہ امریکہ دی سب توں وݙیاں بندرگاہواں وچوں ہک ہے ۔ ایہ بندرگاہ بین الاقوامی تجارت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ اتھاں کنٹینر جہازاں دی آ ونڄ ٻہوں زیادہ ہوندی ہے ۔ 

## تعلیم
لانگ بیچ وچ کئی تعلیمی ادارے موجود ہن ، جنہاں وچ کیلیفورنیا سٹیٹ یونیورسٹی ، لانگ بیچ وی شامل ہے ۔ ایہ یونیورسٹیاں اعلیٰ تعلیم کیتے مشہور ہن ۔ شہر وچ کئی پبلک تے پرائیویٹ سکول وی موجود ہن ۔ 

## ثقافت
لانگ بیچ ہک ثقافتی طور تے متحرک شہر ہے ۔ اتھاں کئی عجائب گھر ، آرٹ گیلریاں تے تھیٹر موجود ہن ۔ شہر وچ کئی ݙݨوار وی منائے ویندے ہن ، جیڑھے کہ مقامی ثقافت دا عکاس ہن ۔ 

## سیاحت
لانگ بیچ ہک مشہور سیاحتی مقام ہے ۔ اتھوں دے ساحل ، تفریحی سرگرمیاں تے ثقافتی مقامات پھرندڑ لوکاں کوں اپݨے پاسے چھکیندے ہن ۔ سیاحت شہر دی معیشت دا ہک اہم حصہ ہے ۔ 

## نقل و حمل
لانگ بیچ وچ نقل و حمل دا نظام ٻہوں ترقی یافتہ ہے ۔ اتھاں بس ، ٹرین تے ہوائی اڈے دی سہولیات موجود ہن ۔ شہر وچ سڑکاں دا جال وی ٻہوں وسیع ہے ۔ 

لانگ بیچ ہک اہم تے تاریخی شہر ہے ۔ ایہ نہ صرف اپݨی خوبصورتی تے ساحلاں دی وجہ توں مشہور ہے بھل ایندی اقتصادی ، ثقافتی تے تعلیمی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ شہر کیلیفورنیا تے امریکہ دی تاریخ دا ہک اہم حصہ ہے ۔
دریائے راوی

thumb
thumb|راوی دا دریا ١٩٨٠ وچ
thumb|دریائے راوی لاہور
صوبہ پنجاب وچ دریائے سندھ تے اوندے معاون دریاویں وچ دریائے جہلم، دریائے چناب، دریائے راوی تے دریائے ستلج شامل ہن۔ دریائے راوی ضلع کانگڑا وچ درہ روتنگ توں نکلدے تے ساݙھے چار سو میل لمبا (720 کلومیٹر) ہے۔ پاکستانی پنجاب دا راجگڑھ لاہور اچ دریا دے کنارے تے واقع ہے۔ دریائے راوی تے دریائے چناب دے درمیانی علاقے کوں دوآبہ رچنا آکھیا ویندے۔ (دریائے راوی کوں پہلے ایراوتی آکھیا ویندا ہا۔)

## نہریں
دریائے راوی دیاں وݙیاں نہریں ایہ ہن: اپر باری دوآب مادھو پور بھارت توں نکلدی ہے۔ ایندی قصور برانچ پاکستان کوں سیراب کریندی ہے۔ نہر لوئر باری دوآب دے ہیڈورکس بلوکی وچ ہن۔ ایہ نہر اضلاع ملتان تے منٹگمری کوں سیراب کریندی ہے۔ انہار ثلاثہ وچ دریائے راوی، چناب تے جہلم دیاں تریہہ نہریں اپر جہلم، اپر چناب تے لوئر باری دواب شامل ہن۔ گنجی یار منٹگمری تے ملتان کوں سیراب کرݨ کیتے راونی دا پاݨی کافی ناں  ہوندا ہا۔ چنانچہ ایں کمی کوں پورا کرݨ کیتے چناب دا پاݨی بلوکی دے مقام تے نہر اپرچناب دے ذریعے دریائے راوی وچ سٹیا ڳیا۔ ایں توں نہر لوئر چناب دا پاݨی ڳھٹ ڳیا تے گوجرانوالہ، شیخوپورہ، لائل پور (موجودہ ناں فیصل آباد) تے جھنگ دے اضلاع کیتے پاݨی ناکافی ثابت تھیوݨ لڳا۔ چنانچہ منگلا توں نہر اپر جہلم دا پاݨی خانکی دے مقام تے دریائے چناب وچ سٹ ݙتا ڳیا۔ اضلاع لائل پور، گوجرانولہ، ساہیوال تے ملتان دیاں نہری آبادیاں انہار ثلاثہ دی بدولت ہی سیراب تھیندیاں ہن۔ ایں وچ اعلیٰ قسم دی گندم تے امریکن کپاہ پیدا تھیندی ہے۔ دریائے راوی دے پراݨے حصے کوں راوی ضعیف وی آکھیا ویندے۔

## حوالہ
ڈیلاویئر بے

## ڈیلاویئر بے
ڈیلاویئر بے ، ڈیلاویئر دریا دا ہک ایسٹوری آؤٹ لیٹ ہے جیڑھا کہ ریاستہائے متحدہ دے اُبھے پوادھی ساحل تے واقع ہے ، تے ایہ ڈیلاویئر تے نیو جرسی ریاستاں دے درمیان واقع ہے ۔ ایہ تقریباً 782 مربع میل (2 ، 030 مربع کلومیٹر) دے رقبے تے پھیلیا ہویا ہے ، تے بے دا مٹھا پاݨی بحر اوقیانوس دے کھارے پاݨی نال کئی میل تئیں رلدا ہے ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
ڈیلاویئر بے ، امریکی ریاستاں ڈیلاویئر تے نیو جرسی دے ساحلاں تے واقع ہے ۔ ایہ ڈیلاویئر دریا دا دہانہ ہے تے بحر اوقیانوس نال ڳنڈھیندا ہے ۔ ایہ علاقہ اپݨے  سݨہپ  تے منفرد جغرافیائی خصوصیات دی وجہ توں مشہور ہے ۔ ڈیلاویئر بے ہک وسیع تے نسبتاً تاگھا پاݨی دا علاقہ ہے ، جیڑھا کہ مختلف ونکی دے سمندری تے آبی جانداراں دا گھر ہے ۔ بے دے کنارے کئی چھوٹے جزیرے ، بندرگاہواں تے ساحلی قصبے وی موجود ہن ۔ 

## تاریخی پس منظر
ڈیلاویئر بے دی تاریخ ہزاراں سال پراݨی ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ اتھاں ہزاراں سالاں توں مقامی انسانی وسوں آباد ہئی ۔ یورپی لوکاں وچوں سب توں پہلے ہینری ہڈسن ستارہویں صدی وچ ایں علاقے دی کھوج کیتی ۔ بعد وچ ، ڈچاں تے انگریزاں ایں علاقے تے قبضہ کر گھدا تے اینکوں اپݨی کالونی بݨایا ۔ 

## انسانی وسندی
ستارہویں صدی وچ ، ڈچاں تے انگریزاں ایں علاقے تے قبضہ کر گھدا تے اتھاں کئی وستیاں قائم کیتیاں ۔ ڈیلاویئر بے وی انہاں وستیاں دا حصہ ہئی ۔ انسانی وسندی وچ ، ڈیلاویئر بے ہک اہم تجارتی مرکز بݨ ڳیا ۔ اتھاں مچھی پکڑݨ ، وہیل دا شکار تے تجارت ٻہوں ترقی پذیر تھئی ۔ 

## معاشی اہمیت
ڈیلاویئر بے دی معاشی اہمیت ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ علاقہ مچھی پکڑݨ ، سیاحت تے تجارت کیتے اہم ہے ۔ اتھاں کئی بندرگاہواں موجود ہن جیڑھیاں کہ امریکہ دی تجارت وچ اہم کردار ادا کریندیاں ہن ۔ مچھی پکڑݨ اتھوں دی سب توں اہم صنعت ہے ۔ سیاحت وی اتھوں دی معیشت دا ہک اہم حصہ ہے ۔ 

## ماحولیاتی اہمیت
ڈیلاویئر بے مختلف ونکی دے سمندری تے آبی جانداراں دا گھر ہے ۔ اتھاں مچھیاں دیاں کئی نسلاں ، شیل فش ، آبی پرندے تے ٻیئں جاندار پائے ویندن ۔ ایہ علاقہ آبی پرندیاں کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ ڈیلاویئر بے دا ماحول ٻہوں نازک ہے تے اینکوں بچاوݨ دی لوڑ ہے ۔ آلودگی تے ٻیئں انسانی سرگرمیاں دی وجہ توں اینکوں خطرہ لاحق ہے ۔ 

## موسمیاتی تبدیلی
ڈیلاویئر بے موسمیاتی تبدیلی توں متاثر تھیندا پیا ہے ۔ گلوبل وارمنگ دی وجہ توں سمندر دا پاݨی گرم تھیندا پیا ہے ، جیندے نال ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک تے اثر پوندا پیا ہے ۔ سمندر دی سطح وی ودھدی پئی ہے ، جیندے نال ساحلی علاقے خطرے وچ ہن ۔ 

## تحفظ
ڈیلاویئر بے دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔ موسمیاتی تبدیلی دے اثرات کوں گھٹ کرݨ تے ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک کوں بچاوݨ کیتے اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔ آلودگی کوں کنٹرول کرݨ کیتے وی اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔ 

## سیاحت
ڈیلاویئر بے ہک مشہور تفریحی مقام ہے ۔ اتھوں دے خوبصورت مناظر ، ساحل تے مختلف ونکی دیاں تفریحی سرگرمیاں لوکاں کوں اپݨی طرف چھکیندیاں ہن ۔ لوک اتھاں کشتی رانی ، ماہی گیری ، تے ٻیئں سرگرمیاں کیتے آندن ۔ 

## شہر تے انسانی وسوں
ڈیلاویئر بے دے کنارے کئی انسانی وسوں آباد ہن ، جنہاں وچ ڈیلاویئر تے نیو جرسی دے کجھ حصے شامل ہن ۔ 

ڈیلاویئر بے اُبھے امریکہ دا ہک اہم تے تاریخی مقام ہے ۔ ایہ نہ صرف جغرافیائی لحاظ نال اہم ہے بھل ایندی ماحولیاتی ، اقتصادی تے ثقافتی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایں علاقے دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔ موسمیاتی تبدیلی تے ٻیئں خطرات توں ایں علاقے کوں بچاوݨ کیتے اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔
دریائے چناب

thumb|چناب ہیڈ
دریائے چناب چناب دا ناں 'چن' تے 'آب' توں مل کے بݨیا ہے جیندے وچ چن دا مطلب چندر تے آب دا مطلب پاݨی ہے۔ (چندر بھاگ دریائے چناب دا پراݨا ناں ہے۔) دریائے چندرا تے دریائے بھاگا دے بالائی ہمالیہ وچ ٹنڈی دے مقام تے ملاپ توں بݨدے، جیہڑا بھارت دی ریاست ہماچل پردیش دے ضلع لاہول وچ واقع ہے۔ بالائی علاقیاں وچ ایںکوں چندرابھاگا دے ناں نال وی سݙیا ویندے۔ ایہ جموں و کشمیر دے جموں دے علاقے توں وہندا ہویا پنجاب دے میدانیں وچ داخل تھیندے۔ پاکستان دے ضلع جھنگ وچ تریموں بیراج دے مقام تے ایہ دریائے جہلم نال ملدے تے ولا دریائے راوی کوں ملا کے اوچ شریف دے مقام تے دریائے ستلج نال مل کے پنجند بݨیندے، جیہڑا کوٹ مٹھن دے مقام تے دریائے سندھ وچ ونڄ ݙھاندے۔ دریائے چناب دی کل لمبائی 960 کلومیٹر ہے تے سندھ طاس معاہدے دے مطابق اوندے پاݨی تے پاکستان دا حق تسلیم ہے۔ ویدک زمانے (قدیم ہندوستان) وچ ایںکوں اشکنی یا اسکمتی دے ناں نال تے قدیم یونان وچ آچےسائنز دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہا۔ 325 قبل مسیح وچ سکندر اعظم نے سکندریہ (جو ہݨ شاید اوچ شریف یا مٹھن کوٹ یا چچارن ہے) دے ناں نال ہک شہر دریائے سندھ دے نیڑے پنجند دے سنگم تے تعمیر کیتا۔ پنجابی تہذیب وچ چناب دا مقام ہک علامت دے طور تے ہے جیندےآسوں پاسوں پنجابی سوجھ بوجھ ڳھمدی ہے تے سوہݨی مہینوال دی پنجابی رومانوی داستان دریائے چناب دے آسے پاسے ہی ڳھمدی ہے۔

## ریلوے
ہندوستان ریلوے، جموں و کشمیر وچ دریائے چناب تے دنیا دا سب توں اُچا پل بݨایا۔

## چناب فارمولا
چناب فارمولا آسٹریلیا دی طرفوں 1960ء وچ مجوزہ ہک معاہدہ ہے، جیندے وچ کشمیر وادی تے دریائے چناب دے ابھے دیگر مسلم اکثریتی علاقیاں تے پاکستان دا حق تسلیم کیتا ڳیا ہے تے جموں خطے تے دیگر ہندو اکثریتی علاقے بھارت دے اندر ہی رہسن۔ لداخ شاید کجھ علاقیاں تبت دے نال ضم کر ݙتا ویسی۔ ایہ مکمل طور تے ملوث ہے تے ایندی وجہ توں تمام جماعتیں نے مسترد کر ݙتا ہے۔

## حوالہ
بہل ریلوے ٹیشݨ

بہل ریلوے ٹیشݨ، پاکستان اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہے۔

## حوالہ
شادن لنڈ ریلوے ٹیشݨ

شادن لنڈ ریلوے ٹیشݨ، ڈیرہ غازی خان دے نزدیک پاکستان اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہے۔  عوام کوں ریلوے دی سفری سہولیات دے کیتے 1965ء اچ ریلوے ٹیشݨ دی عمارت تعمیر کیتی ڳئی ہئی جیہڑا فن دا نمونہ ہئی تے ریلوے ملازمین دی رہائش دے کیتے کوارٹرز بݨائے ڳئے ہن۔ مگر ریلوے انتظامیہ دی عدم توجہی تے مبینہ غفلت دی وجہ توں عمارت ترٹ چکی ہے تے رات دی تاریکی اچ لائٹ دا مناسب انتظام نہ ہووݨ دی وجہ توں ہر طرف اندھیرا چھایا ہوندے۔  

## ریلوے ٹیشݨ کوڈ
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق شادن لنڈ ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ SHDL ہے۔  

## موجودہ حالت
ایں وقت ایہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال اچ ہے۔  

## محل وقوع
شادن لنڈ ریلوے ٹیشݨ شادن لنڈ اچ واقع ہے۔  

## حوالہ
روجھان ریلوے ٹیشݨ

روجھان ریلوے ٹیشݨ، پاکستان دے شہر روجھان اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہے۔  ****

## حوالہ
مٹھن کوٹ ریلوے ٹیشݨ

کوٹ مٹھن ریلوے ٹیشݨ، سرائیکستان (پاکستان) اچ واقع ہے۔ ایہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہے۔  

## تاریخ
کوٹ مٹھن ریلوے ٹیشݨ 1970ء اچ قائم تھیا۔ ڈیرہ غازی خان (سرائیکستان) تے کشمور (سندھ) کوں آپس اچ ریلوے لائن نال جوڑیا ڳیا۔  

## ریلوے ٹیشݨ کوڈ
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق کوٹ مٹھن ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ KMTN ہے۔  

## موجودہ حالت
ایں وقت ایہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال اچ ہے۔  

## محل وقوع
کوٹ مٹھن ریلوے ٹیشݨ کوٹ مٹھن اچ واقع ہے۔

## حوالہ
سلطان کوٹ ریلوے ٹیشݨ

سلطان کوٹ ٹیشݨ پاکستان اچ واقع ہے۔

## ٹیشݨ کوڈ
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق سلطان کوٹ ٹیشݨ دا کوڈ SOK ہے۔

## موجودہ حالت
ہݨ ایہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال اچ ہے۔

## محل وقوع
سلطان کوٹ ٹیشݨ سلطان کوٹ اچ واقع ہے۔

## حوالہ
سامبورومبون بے

## سامبورومبون بے
سامبورومبون بے ، ارجنٹائن دے صوبہ بیونس آئرس دے ساحل تے واقع ہک سمندری ناڑی ہے ۔ ایہ ریو ڈی لا پلاٹا دے دہانے تے ، ارجنٹائن سمندر تے واقع ہے ، جیڑھا کہ بیونس آئرس توں تقریباً 160 کلومیٹر (99 میل) لمے پوادھی پاسوں شروع تھیندا ہے تے تقریباً 135 کلومیٹر (84 میل) چوڑا ہے ۔ ایہ علاقہ اپݨی وسیعیت ، قدرتی خوبصورتی ، تے ماحولیاتی اہمیت دی وجہ توں ڄاݨیا ویندا ہے ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع تے خصوصیات
سامبورومبون بے ، ارجنٹائن دے پوادھی ساحل تے واقع ہے ۔ ایہ ریو ڈی لا پلاٹا دے دہانے تے ، ارجنٹائن سمندر دا ہک حصہ ہے ۔ ایہ علاقہ اپݨی وسیعیت تے تاگھے پاݨی دی وجہ توں سنڄاتا ویندا ہے ۔ سامبورومبون بے ہک وݙا تے نسبتاً تاگھے پاݨی دا علاقہ ہے ، جیڑھا کہ مختلف ونکی دے سمندری تے آبی جانداراں دا گھر ہے ۔ بے دے کنارے کئی چھوٹے جزیرے ، ہلݨ ، تے ساحلی قصبے وی موجود ہن ۔ 

## ریو ڈی لا پلاٹا
ریو ڈی لا پلاٹا ، ہک وݙا دریا ہے جیڑھا کہ برازیل ، یوراگوئے ، تے ارجنٹائن توں واہندا ہویا سامبورومبون بے وچ وڳدا ہے ۔ ایہ دریا لمے امریکہ دے سب توں اہم دریاواں وچوں ہک ہے ۔ ریو ڈی لا پلاٹا دا پاݨی مٹھا تے کھارا پاݨی دا مرکب ہوندے ، جیڑھا کہ سامبورومبون بے دی حیاتیاتی گھݨ ونک تے اثر انداز تھیندا ہے ۔ 

## ماحولیاتی اہمیت
سامبورومبون بے مختلف ونکی دے سمندری تے آبی جانداراں دا گھر ہے ۔ اتھاں مچھیاں دیاں کئی نسلاں ، شیل فش ، آبی پرندے ، تے ٻیئں جاندار پائے ویندن ۔ ایہ علاقہ آبی پرندیاں کیتے وی ہک اہم مسکن ہے ۔ سامبورومبون بے دا ماحول ٻہوں نازک ہے تے اینکوں بچاوݨ دی لوڑ ہے ۔ آلودگی تے ٻیئں انسانی سرگرمیاں دی وجہ توں اینکوں خطرہ لاحق ہے ۔ خاص طور تے زرعی سرگرمیاں تے شہراں توں آوݨ والی آلودگی اینکوں متاثر کریندی ہے ۔ 

## معاشی اہمیت
سامبورومبون بے دی معاشی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ علاقہ مچھی پکڑݨ ، زراعت ، تے سیاحت کیتے اہم ہے ۔ مچھی پکڑݨ اتھوں دی مقامی انسانی وسوں دا ہک اہم ذریعہ معاش ہے ۔ زراعت وی اتھوں دی معیشت دا ہک وݙا حصہ ہے ۔ سیاحت وی اتھاں ودھیندی پئی ہے ، کیوں جو لوک اتھوں دی قدرتی خوبصورتی تے سکون توں لطف اندوز تھیوݨ کیتے آندن ۔ 

## موسمیاتی تبدیلی
سامبورومبون بے وی موسمیاتی تبدیلی توں متاثر تھیندی پئی ہے ۔ گلوبل وارمنگ دی وجہ توں سمندر دا پاݨی گرم تھیندا پیا ہے ، جیندے نال ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک تے اثر پوندا پیا ہے ۔ سمندر دی سطح وی ودھدی پئی ہے ، جیندے نال ساحلی علاقے خطرے وچ ہن ۔ موسمیاتی تبدیلی دی وجہ توں اتھوں دے موسمی حالات وچ وی تبدیلیاں آندیاں پیاں ہن ، جیڑھا کہ زراعت تے مچھی پکڑݨ تے اثر انداز تھیندا ہے ۔ 

## تحفظ
سامبورومبون بے دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔ موسمیاتی تبدیلی دے اثرات کوں گھٹ کرݨ تے ایں علاقے دی حیاتیاتی گھݨ ونک کوں بچاوݨ کیتے اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔ آلودگی کوں کنٹرول کرݨ کیتے وی اقدامات کرݨ دی لوڑ ہے ۔ مقامی انسانی وسوں کوں وی ماحولیات دی حفاظت دے بارے وچ تعلیم ݙیوݨ دی لوڑ ہے ۔ 

## سیاحت
سامبورومبون بے ہک مشہور سیاحتی مقام وی ہے ۔ اتھوں دے خوبصورت مناظر ، ساحل ، تے مختلف ونکی دیاں تفریحی سرگرمیاں لوکاں کوں اپݨی طرف چھکیندیاں ہن ۔ لوک اتھاں سیر و تفریح کیتے ، مچھی پکڑݨ کیتے ، تے ٻیئں سرگرمیاں کیتے آندن ۔ سیاحت اتھوں دی مقامی معیشت کوں وی سہارا ݙیندی ہے ۔ 

## شہر تے انسانی وسوں
سامبورومبون بے دے کنارے کئی چھوٹے شہر تے انسانی وسوں آباد ہن ۔ ایہ انسانی وسوں زیادہ تر مچھی پکڑݨ تے زراعت تے منحصر ہن ۔ 

سامبورومبون بے ارجنٹائن دا ہک اہم تے تاریخی مقام ہے ۔ ایہ نہ صرف جغرافیائی لحاظ نال اہم ہے بھل ایندی ماحولیاتی ، اقتصادی ، تے ثقافتی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایں علاقے دی حفاظت ٻہوں ضروری ہے ۔
خٹک آباد ریلوے ٹیشݨ

خٹک آباد ٹیشݨ پاکستان اچ واقع ہے۔ پاکستان ریلویز دی ویب سائٹ دے مطابق تھل ایکسپریس اتھاں رکدی ہے تے آن لائن سیٹ محفوظ کرواوݨ دی سہولت موجود ہے۔

## موجودہ حالت
ہݨ ایہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال اچ ہے۔

## محل وقوع
خٹک آباد ٹیشݨ خٹک آباد اچ واقع ہے۔

## حوالہ
دریائے دشت

دریائے دشت  ضلع گوادر، بلوچستان، پاکستان وچ واقع ہے۔دریائے دشت دا معاون دریا دریائے کیچ ہے جیہڑا ہک موسمی دریا ہے ایران توں ایندے وچ وہندے۔ میرانی بند دریائے دشت تے واقع ہے۔ بند ارد گرد دے علاقیاں کوں سیراب کرݨ، خطے وچ سیلاب توں بچاو ݨ تے گوادر شہر کوں پیوݨ دا پاݨی فراہم کرݨ کیتے بݨایا ڳیا ہا۔

## حوالہ
دریائے کیچ

دریائے کیچ  دریائے دشت دا معاون دریا ہے جیہڑا ایران توں بلوچستان وچ وہندے۔ تربت شہر ایں دریا دے کنارے تے واقع ہے تے ایہ باغات تے سبزیاں دی کھیتی سیراب کرݨ کیتے استعمال کیتا ویندے۔تاہم ایہ علاقہ سیلاب دا شکار ہے۔ جون 2007 وچ سیلاب دا پاݨی تربت شہر وچ داخل تھیا جݙݨ دریائے کیچ دا بند ترٹ ڳیا تے ہزاراں لوک  ایندے توں متاثر تھئے۔

## حوالہ
بحر زنج

## بحر زنج
بحر زنج ، پچادھی بحر ہند دے اُس حصے دا ہک پراݨا ناں ہا جیڑھا کہ قرون وسطیٰ دے عرب جغرافیہ داناں ولوں زنج دے ناں نال ڄاݨئے ونڄݨ والے افریقی عظیم جھیلاں دے علاقے نال جُڑیا ہویا ہا ۔ بحر زنج کوں عرب ملاحاں ولوں ہک خوفناک علاقہ سمجھا ویندا ہا تے ایندے پاݨیاں وچ خطرات دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کہانیاں مشہور ہن ، خاص طور تے ایندے لمی سرحداں دے قریب ۔ ایہ ناں ، تاریخ ، جغرافیہ ، اتے مقامی ثقافت دے لحاظ نال ٻہوں اہم ہے ۔ 

## تاریخی پس منظر
بحر زنج دا ناں تاریخ وچ ٻہوں پراݨا ہے ۔ عرب جغرافیہ داناں افریقہ دے پوادھی ساحل دے علاقے کوں زنج آکھیا ہا ، اتے ایندے نال لڳدے سمندر کوں بحر زنج ۔ ایہ علاقہ مختلف ثقافتاں اتے تمدناں دا مرکز ہا ، جیندے بارے وچ ٻہوں ساریاں کہانیاں مشہور ہن ۔ 

## جغرافیائی محل وقوع
بحر زنج ، پچادھی بحر ہند دا ہک حصہ ہا ۔ ایہ افریقہ دے پوادھی ساحل دے نال واقع ہا ، اتے ایندے لمے پاسوں مڈغاسکر واقع ہا ۔ ایہ علاقہ مختلف ونکی دے جغرافیائی مناظر دا حامل ہا ، جتھ ساحل ، جزیرے ، تے سمندری چٹاناں موجود ہن ۔ 

## خوفناک کہانیاں
عرب ملاح بحر زنج کوں ہک خوفناک علاقہ سمجھدے ہن ۔ انہاں دا خیال ہا کہ اتھاں ٻہوں سارے خطرات موجود ہن ، خاص طور تے لمے حصے وچ ۔ انہاں اتھوں دے پاݨیاں وچ عجیب وغریب مخلوق ݙیکھݨ دیاں کہانیاں سݨائیاں ، جیندے نال لوکاں وچ خوف پھیل ڳیا ۔ ایہ کہانیاں نسلاں توں نسلاں تئیں منتقل تھیندیاں رہیاں ، اتے انہاں بحر زنج دی شہرت کوں ٻیا ودھا ݙتا ۔ 

## تجارتی اہمیت
بحر زنج دی تجارتی اہمیت وی ٻہوں زیادہ ہائی ۔ قدیم زمانے وچ ایہ علاقہ تجارت دا ہک اہم مرکز ہا ، جتھ مختلف ملکاں دے تاجر آندے ہن ۔ اتھاں سونا ، ہاتھی دے دند ، مصالحے ، اتے ٻیاں قیمتی شیواں دی تجارت ہوندی ہائی ۔ بحر زنج دے رستے تجارت نہ صرف معاشی طور تے اہم ہائی ، بھل ثقافتی تبادلے دا وی ذریعہ ہا ۔ 

## ثقافتی اثرات
بحر زنج دے بارے وچ مشہور کہانیاں مقامی ثقافت تے ٻہوں اثر ݙالا ۔ ایہ کہانیاں کہاوتاں ، اتے لوک قصیاں دا حصہ بݨ ڳئیاں ۔ بحر زنج دا ذکر قدیم عرب ادب وچ وی ملدا ہے ۔ ایہ کہانیاں نہ صرف لوکاں دے دل وچ خوف پیدا کریندیاں ہن ۔ 

## جدید دور
اج کل بحر زنج دا ناں زیادہ استعمال نہیں تھیندا ، اتے ایندی جاہ بحر ہند دا ناں استعمال تھیندا ہے ۔ پر بحر زنج دا تاریخی تے ثقافتی ورثہ اڄ وی موجود ہے ۔ ایہ ناں اس علاقے دی تاریخ اتے ثقافت دی یاد ݙیویندا ہے ۔ 

بحر زنج ہک پراݨا ناں ہے ، پر ایندے نال جُڑیاں کہانیاں اتے ثقافتی اثرات اڄ وی موجود ہن ۔ ایہ ناں اس علاقے دی تاریخ ، جغرافیہ ، اتے ثقافت دا ہک اہم حصہ ہے ۔ بحر زنج دی کہانیاں سانوں نہ صرف ماضی دی یاد ݙیویندیاں ہن ، بھل ایہ سانوں انسانی جرأت ، تخلیقی صلاحیتاں ، اتے ثقافتی ورثے دی اہمیت دا وی احساس ݙیویندیاں ہن ۔
دریائے حب

دریائے حب پاکستان وچ کراچی دے نیڑے واقع ہک نکا دریا ہے۔ ایہ بلوچستان دے ضلع لسبیلہ وچ کوہ کیرتھر توں شروع تھی کے بحیرہ عرب وچ ݙھاندے۔ اپݨے آخری حصے وچ ایہ دریا صوبہ بلوچستان تے صوبہ سندھ دے درمیان سرحد بݨیندے۔1981ء وچ ایں دریا تے ہک ڈیم بݨایا ڳیا جیہڑا حب ڈیم آکھیا ویندے۔ ایہ ڈیم لسبیلہ کیتے آبپاشی تے کراچی کیتے پیوݨ دا پاݨی فراہم کریندے۔

## حوالہ
دریائے ہنگول

دریائے ہنگول مکران صوبہ بلوچستان وچ واقع ہے۔ 350 میل لمبا ایہ دریا بلوچستان دا سب توں وݙا دریا ہے۔ ہنگول نیشنل پارک وچ واقع ایں دریا وچ سارا سال پاݨی رہندے۔

## حوالہ
لیاری ندی

لیاری ندی کراچی وچ وہوݨ آلی ہک نکی جئیں ندی ہے۔ کجھ زمانے پہلے ایندا پاݨی صاف ستھرا ہوندا ہا تے ایندے وچ مچھیاں وی ہوندیاں  ہن۔ لیکن کراچی دی آبادی ودھݨ دے نال نال اینکوں گندے پاݨی دی نکاسی کیتے استعمال کیتا ویندا پیا ہے تے ہݨ ایہ صرف ہک نالے دا منظر پیش کریندی ہے۔

## لیاری ایکسپریس وے - روٹ دا نقشہ
ہݨ کراچی شہر ندی دے ݙوہیں کناریاں تے تقریباً ندی دے شروع توں آخر تک موجود ہے۔ ندی دے نشیبی علاقے وچ، جتھاں سیلاب دے خطرے دے باعث قانونی طور تے تعمیر ممنوع ہے، اتھاں غریبیں دے کچے مکانات یا جھونپڑیاں نظر آندیاں ہن۔ ایہ علاقہ بارش دے فوراً بعد زیر آب آ ویندے۔

پیپلز پارٹی دے ݙوجھے دور حکومت وچ ماس ٹرانزٹ پروگرام شروع کیتا ڳیا ہا تے ایں پروگرام دے تحت لیاری ندی دے نال نال لیاری ایکسپریس وے بݨاوݨ دا منصوبہ تشکیل ݙتا ڳیا ہا۔ سالہا سال دے التوا دے بعد ہݨ ایہ منصوبہ تکمیل دے نیڑے ہے۔ ایں سڑک کوں بنیادی طور تے بندرگاہ توں اندرون ملک تے اندرون ملک توں بندرگاہ کوں ونڄݨ آلی ٹریفک استعمال کریسی تاکہ شہر دیاں ݙوجھیاں وݙیاں شاہراہاں توں ایہ بوڄھ ڳھٹایا ونڄ سڳدے۔

## حوالہ