open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ممتاز بیگم (کارکن)

ممتاز بیگم (اردو: ممتاز بیگم (کارکن)، کنوں) (ڄمان٘درو: کلیانی رائے چوہدری: 20 مئی 1923ء – 30 جون، 1967) مشرقی پاکستان (بعد وِچ بنگلہ دیش) نال تعلق رکّھݨ آلی بنگالی زبان دی کارکن ہَئی۔ انّھاں نے بنگلہ زنانیاں دے حقوق کِیتے ݙاڈھیاں کوشتا کِیتیاں۔ بنگلہ دیش دی حکومت نے زبان دی تحریک وِچ انّھاں دے کردار کِیتے انّھاں کوں 2012ء وِچ ایکوشے پدک ایوارڈ نال نوازیا ہَئی۔

## حیاتی دا احوال
ممتاز بیگم دے پِیؤ دا ناں موہیم چندرا ہَئی۔ اُوہ ضلعی جج ہَن اَتے بعد وِچ کولکتہ ہائی کورٹ دے جسٹس بݨ ڳئے۔ انّھاں دی امّاں دا ناں ملھمتی دیوی ہَئی جہڑی ہِک سکول وِچ مدرس دیاں خذمتاں انجام ݙین٘دی ریہی۔ اُوہ اُوں ویلے دے معروف ادیب پرماٹھا ناتھ بشی دی بھݨین٘ڄی ہَئی۔ 1944ء وِچ اُون٘دی دی شادی کولکتہ سول سپلائی آفس دے اہلکار اَتے کولکتہ یونیورسٹی وِچ قانون دے طالبِ علم عبد المناف نال تھئی۔ ممتاز بیگم نے آپݨی تعلیم جاری رکھݨ دا فین٘صلہ کِیتا اَتے 1938ء وِچ میٹرک دا امتحان پاس کِیتا۔ بعد وِچ انّھاں نے 1942ء وِچ بیتھون کالج کنوں بی اے دی ڈگری گِھدّی۔ اَتے 1951ء وِچ ڈھاکہ یونیورسٹی کنوں بی اے ڈی دا امتحان پاس کِیتا۔

## کَم کار آلی حیاتی
21 فروری 1952ء کوں بنگالی زبان تحریک دے وِچالے زنانیاں دے پہلے جلوس دی قیامت ممتاز بیگم نے کِیتی۔ انّھاں نے تدریسی کَم جاری رکّھیا اَتے بعد وِچ اُوہ آنندو مئی گرلز ہائی سکول اَتے احمد بوانی گرلز ہائی سکول، شیشونکیتن وِچ مدرس دیاں خذمتاں انجام ݙین٘دی ریہی اَتے بعد وِچ ہیڈ مسٹریس بݨ کے خذمات انجام ݙین٘دی رہ ڳئی۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:جامعہ ڈھاکہ دے فضلا
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:پاکستانی انسانیت پسند
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ماہ رنگ بلوچ

مہرنگ بلوچ یا ماہ رنگ بلوچ (اردو: ماہ رنگ بلوچ، کنوں) بلوچستان، پاکستان نال تعلق رکّھݨ آلی ہِک زنانی بلوچ انسانی حقوق دی کارکن ہے جین٘دا پِیؤ ریاست مخالف دہشت گرد تنظیم دا سرغنہ ہَئی۔ اُوہ بلوچستان وِچ جبری گمشدگیاں اَتے حکام دی طرفوں ماورائے عدالت قتل جہیں ظلم دے خلاف پورھئیا کرین٘دی پئی ہے۔

عبد الغفار لانگو انھاں دے پِیؤ عبد الغفار لانگوواپڈا وِچ ملازمت دے نال کالعدم تنظیم بلوچ لبیریشن آرمی دے رکن ہَن۔ جنھاں کوں سنہ 2006 وِچ پہلی واری چاتا ڳِیا جین٘دے کُجھ ویلے بعد اوہ وَل آئے ہَن۔ وَل اوہ 2009 وِچ لاپتہ تھئے اَتے 2011 وِچ ہِک بی ایل اے (دہشت گرد ریاست مخالف تنظیم )کارروائی وِچ مارے گئے۔ڈاکٹر ماہ رنگ لانگو دے پِیؤ بی ایل اے (دہشت گرد ریاستی مخالف تنظیم)دا سرغنہ اَتے ریاستی اداریاں اُتے لاتعداد حملیاں وِچ ملوث ہَئی۔

## حیاتی دا احوال
مہرنگ 1993ء وِچ ہِک بلوچ مسلم ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَئی این٘دا پِیؤ عبدالغفار لانگو ہِک مزور ہَئی۔ انّھاں دا ٹٻّر انّھاں دی امّاں دی طبی ݙیکھ بھال کِیتے کراچی منتقل تھیوݨ کنوں پہلاں کوئٹہ وِچ رہن٘دا ہَئی۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:بلوچ سیاست دان
ونکی:بلوچ عسکریت پسند
ونکی:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:پاکستانی انسانیت پسند
ماروی سرمد

ماروی سرمد (اردو: ماروی سرمد) (ڄَمّݨ دی تریخ: 11 جون 1961ء) ہِک پاکستانی زنانیاں دے حقوق دی حامی اَتے صحافی ہے۔    1990ء وِچ بطورِ صحافی کَم شروع کِیتا۔ ماروی حدود آرڈیننس، قانون توہین رسالت وِچ ترمیم اَتے کاروکاری دے موضوع اُتے اَواز اُچّی کرین٘دی رہن٘دی ہِے۔ ایں کنوں ان٘ج ماروی مذہبی اَتے نسلی اقلیتاں دے حقوق ، پاکستان وِچ مبینہ طور تے ہندو اَتے مسیحی چھوہِرِیں دی جبری تبدیلی مذہب دے خلاف ڳالھ کرین٘دی ہِے۔ انّھاں دا خاص موضوع جنسی حراسانی، نفرت انگیز تقریراں، گھروڳا تشدد  ہِے۔ ماروی اُتے کئی واری نا کام قاتلانہ حملہ تھی چُکیا ہِے۔

## ذاتی حیاتی
ماروی سرمد دی پیدائش 11 جون 1961ء وِچ ہِک کسان ٹٻّر وِچ تھئی۔ انّھاں دے پِیؤ، چودھری انوار الحق بیورو کریٹ ہَن جہڑے ڈائریکٹر جنرل دے عہدے کنوں 2003ء وِچ ریٹارڈ تھئے۔ انّھاں اُتے مالی بد عنوانی دے کئی الزام ہَن۔ ݙاݙا چودھری عبد الرحمان بہاولپور، پنجاب دے ہِک کسان پیشہ ہَن۔ انّھاں دے وݙکیاں کوں ریاست بہاولپور دے  نواب نے بنجر زمین قابلِ کاشت بݨاوݨ کِیتے سَݙّیا ہَئی۔ انّھاں دے ٹٻّر دا کُجھ حصہ پنجاب اَتے سندھ اَتے باقی جالندھر وِچ موجود ہَئی، جہڑیلے پاکستان بݨیا۔

سرمد دے ݙُو بِھرا ہِن، جہڑے ماروی کنوں وَکھ سیاسی نظریات رکھین٘دے ہِن۔ امّاں ابّا ݙُون٘ہیں ریٹائرڈ تھی چُکے ہِن اَتے بیمار رہن٘دے ہِن۔ 

انّھاں دی شادی 3 مئی 1997ء وِچ صحافی منظور سرمد نال تھئی ہئی۔ ایں ویلے سرمد ہِک فری لانسر صحافی ہے۔ 

## حوالے


## ٻاہرلے جوڑ

* باضابطہ ویب گاہ
ونکی:زنانیت پسند پاکستانی
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:پاکستانی صحافی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:سیالکوٹی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی سیاسی مبصرین
لالہ رخ

لالہ رُخ (اردو: لالہ رخ) (29 جون 1948ء – 7 جولائی 2017ء) ہِک ممتاز پاکستانی اُستانی، زنانیاں دے حقوق دی کارکن اَتے فنکار ہَن جئیں ویمن ایکشن فورم دی بانی دے طور تے سُن٘ڄاݨیا وین٘دا ہِے۔

## تعلیم اَتے پیشہ ورانہ حیاتی
لالہ رُخ نے پنجاب یونیورسٹی، لاہور اَتے یونیورسٹی آف شکاگو، امریکا وِچ فائن آرٹس وِچ ماسٹر کِیتا۔ انّھاں نے ترِیہ سال تئیں پنجاب یونیورسٹی، فائن آرٹ دے سیکشن وِچ اَتے نیشنل کالج آف آرٹس، لاہور وِچ پڑھا جتّھاں 2000ء وِچ، انّھاں نے ایم اے (آنرز) بصری آرٹ پروگرام شروع کِیتا۔ انّھاں کوں ترکی اَتے افغانستان وِچ تعلیم گِھنّݨ کِیتے انجو انج سرکاری سفری گرانٹ نال نوازیا ڳِیا ہَئی۔

## آرٹ دا کَم
لالہ رُخ دے فنکارانہ کَم وِچ سیاسی کولاجاں اَتے پوسٹراں کنوں گِھن تے مراقبہ اَتے سحر انگیز ڈراؤنگ تئیں شامل ہِن۔ 

## زنانیاں دے حقوق دی کارکن
لالہ رُخ ویمن ایکشن فورم (ڈبلیو اے ایف) دی بانی ممبر ہِن۔ 

ہِک واری ول مشرف دی آمریت دے  دور وِچ، جہڑیلے ایمرجنسی نافذ کِیتی ڳئی تاں، اُوہ ڈبلیو اے ایف دے ٻئے 50 رکناں دے نال گرفتار تھی ڳئی۔ 

لالہ رُخ لاہور وِچ ڈبلیو اے ایف دیاں سرگرمیاں وِچ سرگرمِ عمل ہَن، جہڑیلے حکومت دے حکم تے مقامی پرنٹرز نے نیوز لیٹر اَتے احتجاج دے مواد کوں چھاپݨ کنوں انکار کر ݙِتّا۔ لالہ رُخ دا 7 جولائی 2017ء کوں 69 ورھیاں دی عُمر وِچ کینسر دی وجہ کنوں انتقال تِھیا۔ 

## حوالے

ونکی:زنانیت پسند پاکستانی
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دے حقوق
ونکی:پاکستانی معلم زنانیاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
نایاب علی

نایاب علی (اردو: نایاب علی، کنوں) ہِک پاکستانی خواجہ سرا، حقوق کارکن اَتے سیاست دان ہِن۔ اُوہ 2018ء وِچ انتخابات کِیتے کھڑی تِھیوݨ آلی پہلی کُجھ خواجہ سراؤاں وِچوں ہِک ہِے۔ اُوہ گالا ایوارڈز گِھنّݨ آلی پہلی پاکستانی ہِے۔

## ذاتی حیاتی
نایاب علی، محمد ارسلان دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہِے۔ پنجاب دے ضلع اوکاڑہ نال تعلق رکھین٘دی ہِے۔ نایاب، جہڑیلے اٹّھویں جماعت وِچ ہَئی، 13 سال دی گھٹ عمر وِچ انّھاں دے اہلِ خانہ نے انّھاں کوں قبول کرݨ کنوں انکار کر ݙِتّا۔ اِین٘دے بعد اُوہ آپݨی نانی دے گھر چلی ڳئی جتھاں اُوں نے آپݨی تعلیم جاری رکھی۔ نایاب جہڑیلے 17 سال دی ہَئی اُوہ ویلے خواجہ سرا لوکاں دے حقوق کِیتے کَم کرݨ شروع کِیتُس۔ بعد وِچ، اُوہ ہِک گُرو دے نال رہوݨ لڳی جہڑا خواجہ سرا برادری دے سربراہ دا درجہ رکھین٘دے ہَن۔ نایاب کوں تیزاب دے حملیاں دا نشانہ بݨایا ڳِیا اَتے طالب علمی دے وِچالے وِچ آپݨے دور وِچ کئی واری ہراساں کِیتی ڳئی ہَئی۔

## تعلیم
نایاب، ملک دے کُجھ پڑھے لکّھے خواجہ سرا لوکاں وِچوں ہِن۔ انّھاں نے پنجاب یونیورسٹی کنوں نباتیات وِچ بیچلر ڈگری گِھدّی اَتے بعد وِچ اسلام آباد کنوں پریسٹن یونیورسٹی کنوں بین الاقوامی تعلقات وِچ ماسٹر ڈگری گِھدّی۔

## کَم کار آلی حیاتی

### تدریس
نایاب آپݨی سیاسی حیاتی کنوں پہلاں ہِک اُستاد رہ چُکی ہے۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی خواجہ سرا
ونکی:خواجہ سرا
شیزہ شاہد

شیزہ شاہد (اردو: شیزہ شاہد، کنوں) ہِک پاکستانی، سماجی کارکن، سرمایہ کار اَتے معلمہ ہِن۔ اُوہ غیر منافع بخش ملالہ فنڈ دی شریک بانی اَتے سابق سی ای او ہِن، جہڑی ہر چھوہِر دی تعلیم دے فروغ کِیتے کوشاں ہِے۔2013ء وِچ انّھاں کوں ٹائمز جریدے نے 30 سال کنوں گھٹ عمر متاثر ترین لوکاں وِچ شامل کِیتا اَتے 2014ء وِچ فوربس، جریدے نے وی انّھاں کوں 30 لوکاں دی تن٘دیر وِچ رکھیا۔ اُوہ امن دے نوبل انعام گِھنّݨ آلی ملالہ یوسف زئی دی مینٹور دے طور تے مشہور ہِن۔

شیزہ شاہد پاکستان دے دارالحکومت اسلام آباد وِچ ڄَمّی ہَئی اَتے اُتھائیں این٘دی پرورش تھئی۔ ایں نے 2005ء وِچ کشمیر وِچ آوݨ آلے ہِک مہلک زلزلے دے بعد ہِک امدادی کیمپ وِچ رضاکار دی حیثیت نال کَم کِیتا، جین٘دے وِچ تقریباً 85،000 لوک مارے ڳئے ہَن۔

## کَم کار
18 سال دی عمر وِچ شیزہ نے اسٹینفورڈ یونیورسٹی وِچ اعلیٰ تعلیم گِھدّی۔ اِیں نے ہِک این او ڈبلیو ونچرز دی مشترکہ بنیاد رکھی، جہڑی سٹارٹ اپ فنڈنگ اُتے توجہ کرین٘دی ہِے۔ 

شیزہ زنانیاں کوں اختیار آلا بݨاوݨ اَتے ٻالاں دی تعلیم دی اہمیت دے موضوعاں اُتے انجو ان٘ج ملکاں دیاں یونیورسٹیاں وِچ لیکچر اَتے تقریراں وی کر چُکی ہِن۔ 

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی کاروباری شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی عالم زنانیاں
ونکی:پاکستانی معلم زنانیاں
ونکی:پاکستانی علما
مائی بختاور

مائی بختاور لاشاری شہید (اردو: مائی بختاور، کنوں)  (1880ء – 22 جون 1947ء) ہِک کھیت مزور ہئی جیکوں مالک مکان / کرایہ دار دے تصادم دے وِچالے قتل کِیتا ڳِیا ہَئی۔ اِین٘دے مرݨ کنوں بعد کساناں دے حقوق وِچ چَنڳائی گِھن آوݨ کِیتے فوری قانونی تبدیلیاں وِچ مَدَت مِلی۔

## ابتدائی حیاتی
بختاور 1880ء وِچ، روڈ آباد، تعلقہ ٹنڈو باگو، ضلع بدین، سندھ دے نیڑے دِیہ دودو خان سرکانی وِچ ڄَمّی ہَئی۔ 1898ء وِچ بختاور نے احمدی سٹیٹ وِچ کَم کرݨ آلے کسان ولی محمد نال شادی کِیتی۔ اِیں جوڑے دے چار ٻال ہَن۔

## کساناں دے حقوق کِیتے تحریک
تقسیم ہند کنوں پہلاں، سندھ وِچ زرعی آبادی کوں ݙُو طبقیاں وِچ ونڈیا ڳِیا ہَئی۔ جاگیرداراں دے کول ایہو جیہیں زمیناں ہَن جہڑیاں ہندو راج نے انّھاں کوں سیاسی رشوت دے طور تے ݙتّیاں ہَن۔ 

بختاور دا گاؤں ہِک احمدی دی ملکیت ہَئی جین٘دے کال چالیہ ہزار ایکڑ اراضی ہَئی، جیکوں "احمدی سٹیٹ" آکھیا وین٘دا ہَئی۔ 22 جون 1947ء کوں جوڈو وِچ ہری کانفرنس دا اَغاز تِھیا۔ 

## محاذ آرائی
22 جون 1949ء کوں ہاری کانفرنس دے اَخیرلے ݙِین٘ہ، احمدی قادیانی نے دودو خان سرکانی کنوں 1،20،000 کلو گرام اَٹّا ضبط کرݨ دا فیصلہ کِیتا جہڑیلے گاؤں دےمرد ہالی تئیں غائب ہَن۔ جہڑیلے احمدی اَتے اُون٘دے مرد گاؤں پُڄے تاں انّھاں مقابلہ بختاور، ہِک ٻُڈھا معذور اَتے ٻئے زنانیاں نے کِیتا 

غصے وِچ، چودھری سعید اللہ اَتے اُون٘دے منیجر چودھری خالد نے انّھاں دے ہِک بندے کوں مائی بختاور کوں گولی مارݨ دا حکم ݙِتّا۔  

## موت دے بعد کامیابی
1950ء وِچ حکومت پاکستان دی طرفوں ہِک قانون منظور کِیتا ڳِیا ہَئی جین٘دے تحت زمینداراں کوں کساناں کوں پیداوار گِھنّݨ تے مجبور کِیتا ڳِیا ہَئی۔ 

## اعترافات

* مائی بختاور ہوائی اڈے دا ناں مائی بختاور دے ناں تے رکھیا ڳِیا۔ 
* حکومتِ سندھ نے کنٹری تعلقہ یونین کونسل وِچ بختاور دا ناں گِھدّا ہِے۔ 
* اِین٘دے ناں اُتے ݙُو سکول وی رکّھے ڳئے ہِن۔ 
* مائی بختاور دے ناں تے شہید بینظیر آباد وِچ 2016ء وِچ ہِک کیڈٹ کالج دا ناں رکّھیا ڳِیا۔ 
* سرکاری اَتے غیر سرکاری تنظیماں مائی بختاور لاشاری شہید دے ناں اُتے آپݨے بہترین پرفارمنس ایوارڈز ݙین٘دیاں رہن٘دیاں ہِن۔ **

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:بھارتی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:بھارتی کسان
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:سندھی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:سندھی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:سندھی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:ضلع بدین دیاں شخصیتاں
شیریں ظفر

شیریں ظفر (اردو: شیریں ظفر، کنوں) ہِک معلمہ اَتے حسن شیریں فاؤنڈیشن دی شریل بانی ہِن۔ اِیہ ادارہ ہِک غیر منفعتی ہے جین٘دا مقصد مفت تعلیم دی فراہمی ہے انّھاں ٻالاں کِیتے جہڑے کراچی وِچ پسماندگی وِچ رہن٘دے ہِن۔

## تفصیلات
شیریں اَتے اِین٘دا بِھرا حسن، ݙُون٘ہیں بھیݨ بِھران٘واں نے سن 2016ء وِچ کراچی وِچ بے گھر ٻالاں کِیتے آؤٹ ڈور سکول بݨایا ہَئی اَتے اُون٘دا ناں سٹریٹ سکول رکّھیا ہَئی۔ انّھاں دے ابتدائی طلبہ پنڄ گلی بھکاری ہَن۔ طلبہ ہولے ہولے پھیلدے چلے ڳئے اَتے ہُݨ سکول وِچ 250 کنوں وَدھ طلبہ دی میزبانی تِھین٘دی ہِے۔

شیریں دا خیال ہے جو تعلیم ہر ٻال دا حق ہے، نہ صرف مراعات یافتہ لوکاں دا۔ ٻالاں کوں پڑھاوݨ کنوں ان٘ج، با صلاحیت بالغاں کوں وی پڑھین٘دی ہے جہڑے تعلیم گِھنّݨ کِیتے سٹریٹ سکول آن٘دے ہِن۔ 

ظفر اَتے حسن طلبہ کوں آمد و رفت دیاں خذمتاں فراہم کرین٘دے ہِن۔ 

کیوں جو ٻال بنیادی لوڑاں دا متحمل نِھیں تھی سڳدا تہوں حسن شیریں فاؤنڈیشن طلبہ کِیتے کھاوݨ، پِیوݨ اَتے ٻیاں لوڑاں کوں کفالت کرین٘دی ہِے۔ 

کراچی وِچ ہُݨ سٹریٹ سکول دیاں ݙُو شاخاں ہِن۔

## ایوارڈز اَتے اعزازات
ٻئے ٻالاں دی تعلیم حاصل کرݨ دی جوڑی دی عمدہ وجہ دے اعتراف وِچ، شیریں کوں 2016ء وِچ تائیوان وِچ "گلوبل یوتھ آف  دی ائیر" ایوارڈ  مِلیا۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی معلمین
ونکی:پاکستانی معلم زنانیاں
شمع خالد (سیاستدان)

ڈاکٹر شمع خالد (اردو: شمع خالد، کنوں) (ڄَمّݨ دا سال: 1946ء، استور – فوتڳی: 15 ستمبر 2010ء، اسلام آباد) گلگت بلتستان نال تعلق رکّھݨ آلی پاکستانی سماجی کارکن اَتے سیاست دان ہَن جئیں گلگت بلتستان دی پہلی زنانی گورنر بݨن دے نال نال گلگت بلتستان دی پہلی زنانی ڈاکٹر (ایم بی بی ایس) ہووݨ دا اعزاز وی مِلیا۔ ٻِیا اِیہ مُلکی تاریخ وِچ بیگم رعنا لیاقت علی خان دے بعد گورنری دا منصب گِھنّݨ آلی ݙُوجھی زنانی بݨ ڳئی۔ اِنّھاں دی سیاسی وابستگی پاکستان پیپلز پارٹی نال رہی۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم

### پیدائش اَتے آبائی پس منظر
آپ وادی استور وِچ "گاؤں گوری کوٹ" دے ہِک نامور علمی ٹٻّر وِچ ڄَمی ہَئی۔ 1939ء وِچ انّھاں دے پِیؤ "وزیر محمد اشرف خان" شمالی علاقہ دے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی کنوں قانون وِچ گریجویشن کرݨ آلے پہلے فرد ہَن۔ 

### تعلیم
انّھاں نے تعلیم وِچ عمدہ کارکردگی دا مظاہرہ کِیتا اَتے 1968ء وِچ پشاور دی مشہور طبی درسگاہ خیبر میڈیکل کالج کنوں ایم بی بی ایس مکمل کِیتی۔

## ٹٻّر اَتے اولاد
ڈاکٹر شمع خالد دے پئے (فوتڳی: 2004ء) ہِک وکیل ہَن، جنّھاں کنوں انّھاں دا ہِک پُتر اَتے ݙُو دِھیاں ہِن۔ 

## بطورِ گورنر گلگت بلتستان
ڈاکٹر شمع خالد نے گلگت بلتستان (جی بی) دی پہلی زنانی گورنر دے طور تے 23 مارچ 2010ء کوں حلف چاتا۔

## فوتڳی
انّھاں دی 15 ستمبر 2010ء وِچ بدھ دی سہ پہر کوں اسلام آباد دے ہِک ہسپتال وِچ فوتڳی تھئی۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی طبیب سیاست دان
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
نگار احمد

نگار احمد  (اردو: نگار احمد، کنوں) (16 فروری 1945ء، لاہور – 24 فروری 2017ء، لاہور) ہِک پاکستانی زنانیاں دے حقوق دی کارکن ہَئی جئیں ویمن ایکشن فورم اَتے عورت فاؤنڈیشن دی بنیاد رکھی۔ اُوہ 72 ورھیاں دی عمر وِچ فوت تھی ڳئی۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
نگار، 1945ء وِچ لاہور وِچ ریاض الدین احمد اَتے اختر دے گھر ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں نے قائد اعظم یونیورسٹی کنوں اکنامکس دی تعلیم گِھدّی۔

## زنانیاں دے حقوق
1981ء وِچ کراچی وِچ ویمن ایکشن فورم دی تشکیل دے بعد، نگار نے 1982ء وِچ اسلام آباد  اَتے لاہور وِچ ڈبلیو ڈی ایف دے ابواب شروع کِیتے۔ تقریباً سولھاں ورھیں تئیں اسلام آباد وِچ رہن٘دے ہوئے اُوہ زنانیاں دی تحریک وِچ شامل رہی۔ انّھاں نے ضیاء الحق دی آمریت دے دور وِچ، مرحوم شہلا ضیا دے نال 1986ء وِچ عورت فاؤنڈیشن دی مشترکہ بنیاد رکھی۔

## ذاتی حیاتی
نگار نے سوات وِچ، سرکاری ملازم طارق صدیقی نال شادی کِیتی۔ انّھاں دے ݙُو ٻال بلال اَتے احمد ہِن۔ 

## فوتڳی
نگار کوں 2001ء وِچ پارکنسن دی بیماری لڳ ڳئی۔ 2017ء وِچ اُوہ سینے دے انفیکشن وِچ مبتلا تھی ڳئی اَتے لاہور دے ہِک ہسپتال وِچ داخل کِیتا ڳِیا اُتھائیں فوت تھی ڳئی۔ 

## ایوارڈ
2005ء وِچ انّھاں دا ناں ٻئے پاکستانی زنانیاں دے نال، امن دے نوبل انعام کِیتے چُݨیا ڳِیا ہَئی۔ 2010ء وِچ انّھاں نے محترمہ فاطمہ جناح لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ گِھدّا۔

## حوالے

ونکی:زنانیت پسند پاکستانی
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دے حقوق
خانیوال جنکشن ریلوے ٹیشݨ

thumb
خانیوال جنکشن ریلوے ٹیشݨ صوبہ پنجاب دے شہر خانیوال اچ واقع ہے ۔ اے پاکستان ریلوے دا ہک اہم ریلوے ٹیشݨ ہے تے خانیوال-وزیر آباد براستہ فیصل آباد برانچ ریلوے لائن دا جنکشن وی ہے۔

= تاریخ =
پاکستان اچ اگر روہڑی جنکشن دے بعد کوئی مشہور جنکشن ہے تاں اوہ خانیوال جنکشن ہے۔ خانیوال جنکشن پشاور، لاہور، کراچی مین لائن تے ڈیرہ تاج ریلوے ٹیشݨ تے شام کوٹ ریلوے ٹیشݨ دے آدھی اچ واقع ہے جیہڑا ملتان ریلوے ڈویژن اچ سب توں وݙا تے اہم جنکشن ہے۔

= ٹریناں =
ایتھاں مرکزی ریلوے لائن توں گزرݨ آلیاں تقریباً ساریاں ٹریناں رکدیاں ہن۔ ایتھو لاہور، کراچی، فیصل آباد، سرگودھا، ملتان، کوئٹہ، ونجݨ آلیاں ساریاں گݙیاں دے سٹاپ ہن سوائے عبد الرحمان بابا ایکسپریس 47&48 دے۔

= برانچ لائن =
ایتھو ہک برانچ لائن شروع تھی کے براستہ شورکوٹ کینٹ جنکشن، فیصل آباد، سانگلہ ہل جنکشن توں وزیر آباد جنکشن تے کراچی، پشاور مین لائن نال مل ویندی ہے جیندی وجہ توں اینکوں خانیوال، وزیر آباد برانچ لائن آکھیا ویندے۔

= کورڈ لائن =
خانیوال توں ہک لائن براستہ جہانیاں، دنیاپور تے لودھراں ویندی ہے جیندی وجہ توں اینکوں کورڈ لائن آہدے ہن۔ ایتھوں ملتان ونجݨ توں بغیر ڈائریکٹ لودھراں، بہاولپور ونڄ سڳدے ہن۔

= سہولیات =
خانیوال جنکشن ریلوے ٹیشݨ تے مسافریں کیتے مختلف سہولیات موجود ہن، جنہیں وچ انتظار گاہ، ٹکٹ گھر، تے دکاناں شامل ہن۔

= رابطہ =
خانیوال شہر دا فون کوڈ 065 ہے تے خانیوال جنکشن ریلوے ٹیشݨ دا فون نمبر 9200312 ہے۔

= حوالہ =
سندھیانی تحریک

سندھیانی تحریک (اردو: سندھیانی تحریک، کنوں) (اَغاز: 1980ء دا ݙہاکا) ہِک زنانیاں دی اڳواݨی وِچ سیاسی تنظیم ہے، جہڑی دیہی زنانیاں دی طرفوں بݨائی ڳئی ہے، ایہ جنوبی صوبہ پاکستان، سندھ وِچ بݨائی ڳئی ہَئی۔ 

## تاریخ
سندھیانی تحریک دا اَغاز 1980ء وِچ پاکستان دے صوبہ سندھ دی دیہی زنانیاں نے ضیاء حکومت دے ذریعے نافذ زنانیاں دے خلاف امتیازی قانوناں دے خلاف لڑݨ کِیتے کِیتا ہَئٰ۔ سندھیانی تحریک دیہی، کسان زنانیاں، طلبہ، اسکول اساتذہ، تعلیم یافتہ گھریلو زنانیاں اَتے پیشہ ور زنانیاں اُتے مشتمل ہے۔

## قابلِ ذکر ارکان
امراؤ سمون سندھیانی تحریک دی ہم عصر صدر ہِن۔ ٻئے زنانے کارکناں وِچ ہنجانی لانجو،  نظیر قریشی،  غزالہ صدیقی،  زاہدہ شیخ،  زرینہ بلوچ،  شہناز راہو، خیرالنسا کھوسو، شمع بھٹی،  صاحبزادی ڈاہری، ممتاز نظامانی، نسیم سندھی،  حسنہ روہوجو سبحانی ڈاہری،  نوربانو ملاح،  زرینہ کلرانی، فاطمہ ہالیپوتو،  لکشمی،  شمشاد لغاری،  نور نسا پلیجو،  زینت سمون،  صالحہ گوپنگ،  حسینہ ناہیو اور سکینہ میمن شامل ہیں۔

سندھیانی تحریک دے ارکان نے عورت مارچ، 2018 وِچ شرکت کیتی۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دے حقوق
ونکی:پاکستان وِچ نسائیت
ونکی:پاکستان وِچ زنانیت
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دیاں تنظیماں
جنڈ جنکشن ریلوے ٹیشݨ

thumb
جنڈ جنکشن ریلوے ٹیشݨ، کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے پنجاب، پاکستان وچ ہے۔ اتھوں ہک ریلوے لائن جنڈ-کوہاٹ ریلوے دے ذریعے کوہاٹ کوں ویندی ہے۔

= ریلوے ٹیشݨ کوڈ: =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق جنڈ جنکشن ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ JAD ہے۔اینہہ ویلے ایہہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے۔

= محل وقوع: =
جنڈ جنکشن ریلوے ٹیشݨ جنڈ وچ ہے۔

جنڈ-کوہاٹ ریلوے براڈ گیج تے موجود ٹیشݨز:

گولڑہ شریف جنکشن ریلوے ٹیشݨ

قطبال ریلوے ٹیشݨ

فتح جنگ ریلوے ٹیشݨ

گگن ریلوے ٹیشݨ

چونترا ریلوے ٹیشݨ

کاہل

بسال ٹیشݨ

دومیل

نمل ریلوے ٹیشݨ

چورہ شریف ہالٹ ریلوے ٹیشݨ

لنگر ریلوے ٹیشݨ

جنڈ جنکشن ریلوے ٹیشݨ

خوشحال گڑھ

فقیر حسین شہید ریلوے ٹیشݨ

تلکان

سنی گمبٹ

بابری بانڈہ

کیڈٹ کالج کوہاٹ ریلوے ٹیشݨ

کوہاٹ کینٹ ریلوے ٹیشݨ

کوہاٹ تحصیل ریلوے ٹیشݨ

= حوالہ =
میانوالی ریلوے ٹیشݨ

میانوالی ریلوے ٹیشݨ پاکستان وچ ہے۔ ایہہ ریلوے ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے کندیاں جنکشن تے پائی خیل ریلوے ٹیشݨ دے درمیان اچ ہے۔

لاہور توں ماڑی انڈس دے درمیان چلݨ آلی ریل ڳاݙی دا ناں وی میانوالی شہر دے ناں تے میانوالی ایکسپریس رکھیا ڳیا ہے۔ میانوالی وچ چشمہ بیراج، نمل جھیل، نمل وادی دے علاوہ کالا باغ وی ݙیکھݨ نال تعلق رکھدے جتھاں نمک دے رتے پہاڑیں توں دریا سندھ دا نظارہ قابل دید ہوندے۔ اتھائیں دریا سندھ تے داؤد خیل، لکی مروت نیروگیج ریلوے لائن خوبصورت پل تعمیر کیتا ڳیا ہے۔

= ریلوے اسٹیشن کوڈ: =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق میانوالی ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ MWI ہے۔اینہہ ویلے ایہہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے۔

= محل وقوع: =
میانوالی ریلوے ٹیشݨ میانوالی وچ ہے۔

= حوالہ =
سمیع دین بلوچ

سمی دین بلوچ (اردو: سمیع دین بلوچ، کنوں) انسانی حقوق دی ہِک زنانی کارکن اَتے بلوچ لانگ مارچ دے مرکزی منتظمین وِچوں ہِک ہِن اُوہ ایں ویلے وائس فار بلوچ مسنگ پرسنز (وی بی ایم پی) دی صدر دے طور تے کَم کرین٘دی پئی ہِے۔ 

## حیاتی دا احوال
سِمّی نے پِچھوکڑ 14 ورھیاں وِچ، بلوچ عوام دے حقوق دی وکالت کِیتی ہِے۔ خاص طور تے بلوچستان وِچ آپݨے پِیؤ، دین محمد بلوچ اَتے ٻئے لا پتہ لوکاں دے مقدمیاں کوں اُجاگر کرین٘دی رہی ہِے۔   

سِمّی بلوچستان وِچ قانون نافذ کرݨ آلے اداریاں دے ذریعے جبری گمشدگیاں دے خلاف وکالت کرݨ وِچ ݙاڈھی یکسوئی دے نال مصروفِ عمل ہِن۔ ایں نے 2014ء وِچ آپݨے پِیؤ ڈاکٹر دین محمد اَتے ٻئے لا پتہ لوکاں دی رہائی دا مطالبہ کرین٘دے ہوئے کوئٹہ کنوں اسلام آباد تئیں پیدل ٹُردے ہوئے ہِک لانگ مارچ وِچ حِصّہ گِھدّا ہَئی۔ اُوں ویلے کنوِ اُوں نے بلوچ مزاحمتی تحریک وِچ کلیدی کردار ادا کِیتا ہے، اَتے بلوچ یکجہتی کمیٹی دے زیرِ اہتمام جاری لانگ مارچ وِچ ہِک نمایاں شخصیت دے طور تے جاری ہے، جین٘دے وِچ بلوچستان وِچ پاکستانی قانون نافذ کرݨ آلے اداریاں دی طرفوں جبری گمشدگیاں، ماورائے عدالت قتل اَتے انسانی حقوق دی خلاف ورزیاں جئیں مسئلیاں دے حل اُتے زور ݙِتّا ڳِیا ہِے۔  

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:بلوچستان دیاں شخصیتاں
ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
کندیاں جنکشن ریلوے ٹیشݨ

کندیاں جنکشن ریلوے ٹیشݨ ضلع میانوالی، پاکستان وچ ہے۔ ایہہ پاکستان دا تریجھا وݙا ریلوے جنکشن ہے۔ ہک زمانے وچ اتھو 12 مسافر ٹریناں چلدیاں پئیاں ہن۔ ہݨ ایہہ تعداد صرف ݙو رہ ڳئی ہے۔

= تاریخ تے اہمیت: =
کندیاں ریلوے ٹیشݨ ہک وݙا تے پراݨا ریلوے ٹیشݨ ہے۔  اتھاں اربیں روپیے مالیت دے تریھ انجن وی ناکارہ کھڑے ہن۔ پاکستان ریلوے لوکو موٹو شیڈ تے ریلوے ورکشاپ وی ہے۔ ایں ٹیشݨ تے پہنچ کے ڳاݙی دا انجن وی تبدیل کر ݙتا ویندا ہے۔ کندیاں وچ ڳاݙی دا قیام ادھا توں پوݨا گھنٹہ ہوندا ہے۔ ایہہ ملتان، سرگودھا، خوشاب تے لالاموسیٰ کیتے جنکشن ہے۔ کندیاں توں اڳوں ڳاݰی چشمہ بیراج دیاں نہریں کوں کراس کریندی ہوئی پپلاں دی جانب روانہ تھیندی ہے۔

= محل وقوع: =
کندیاں جنکشن ریلوے ٹیشݨ کندیاں وچ ہے۔ کندیاں مین بازار توں اڳوں ریل بازار دے کولوں ریلوے ٹیشݨ ہے۔

= ریلوے ٹیشݨ کوڈ: =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق کندیاں جنکشن ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ KDA ہے۔اینہہ ویلے ایہہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے۔

= حوالہ =
سیہون شریف ریلوے ٹیشݨ

سیہون شریف ریلوے ٹیشݨ ، پاکستان اچ ہے۔ ایہہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تیں ہے۔

= ریلوے ٹیشݨ کوڈ =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق سیہوݨ شریف ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ SWN ہے

= ہݨ دی حالت =
اینہہ ویلے ایہہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے ۔

= محل وقوع =
سیہوݨ شریف ریلوے ٹیشݨ سیہوݨ شریف اچ ہے

= حوالہ =
لاڑکانہ ریلوے ٹیشݨ

لاڑکانہ ریلوے ٹیشݨ صوبہ سندھ دے شہر لاڑکانہ اچ کوٹری - حبیب کوٹ برانچ ریلوے لائن تے واقع ہے۔ ایہہ پاکستان ریلویز دا ہک اہم ریلوے ٹیشݨ ہے۔

= حوالہ =
دادو ریلوے ٹیشݨ

دادو ریلوے ٹیشن ، پاکستان دے شہر دادو وچ ہے۔ ایہہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے ہے۔
موہنجوداڑو ریلوے ٹیشݨ

موہنجوداڑو ریلوے ٹیشݨ پاکستان دے صوبہ سندھ دے تاریخی مکان موئن جو دڑو اچ ہے۔ ایہہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے ہے۔

= حوالہ =
جامشورو ریلوے ٹیشݨ

جامشورو ریلوے اسٹیشن جامشورو، سندھ اچ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہک ریلوے ٹیشݨ ہے۔

= حوالہ =
اٹک سٹی جنکشن ریلوے ٹیشݨ

اٹک سٹی جنکشن ریلوے ٹیشݨ پاکستان دے صوبہ پنجاب دے ابھے پوادھ اچ سرحدی شہر اٹک اچ ہے۔ 

= حوالہ =
ڈھابہ گرلز

ڈھابا گرلز (اردو: ڈھابہ گرلز، کنوں) ڈھا باز وِچ چھوہِرِیں پاکستان وِچ زنانیاں دے حقوق کنوں متعلق ہِک مہم ہے جہڑی زنانیاں دے عوامی مقام تئیں رسائی اُتے شعور پیدا کرین٘دے ہِن۔ ڈھاباس سڑک دے کَنّے چاہ دی دکاناں کِیتے مقامی اصطلاح ہے جتّھاں روایتی طور تے جنوبی ایشیاء وِچ زیادہ تر مرد ٻہن٘دے ہِن۔ اِیہ کوششاں 2015ء وِچ منظر عام تے آئیاں ہَن جہڑیلے ٻہوں ساریاں زنانیاں اَتے چھوہِرِیں نے رَل کے ڈھابیاں اُتے آپݨیاں تصویراں اَتے کہاݨیاں نال مخصوص ہیش ٹیگز وِچ انّھاں کوں انٹرنیٹ اُتّے پاوݨاں شروع کِیتا۔ اِیں وائرل مہم دے نتیجے وِچ کراچی، لاہور اَتے اسلام آباد جہیں شہراں وِچ متنوع ونکی دی عوامی بحث دا اَغاز تِھیا۔

## پس منظر
اِین٘دا اجتماعی اَغاز 2015ء وِچ تِھیا۔ سعدیہ کھتری نے ہِک ڈھابے وِچ آپݨی فوٹو گرافی کِیتی اَتے وَل اِیہ تصویر انٹرنیٹ اُتے اپ لوڈ کیتی۔ جہڑیلے اِیہ محسوس تِھین٘دا پِیا ہَئی جو عوامی جائیں اُتے زنانیاں دے روایتی کردار کوں چیلنج کرݨ آلی ایہ ہِک وݙّی اَتے فوری ڳالھ مُہاڑ تھی سڳدی ہے، تاں اُوں نے آپݨی دوست نتاشا انصاری، صباحت زکریا، ناجیہ صباحت خان، آمنہ چوہدری، مہر بانو راجا، ثناء ملک، یوسرا امجددے نال رَل کے کَم کِیتا۔

### عورت مارچ
2018ء وِچ ڈھابیاں وِچ چھوہِرِیں دے ممبراں نے سالانہ 8 مارچ کو منائے ون٘ڄݨ آلے  زنانیاں دے عالمی ݙِین٘ہ دے موقع تے ہِک زنانیاں دے حقوق دی ریلی "عورت مارچ" دے اشتراک نال مدد کِیتی۔  

## ٻِیا ݙیکھو

* عورت مارچ
* پاکستان وِچ زنانیت
* میݙا جسم میݙی مرضی
* اسلام وِچ زنانیاں
* زنانیاں دے حقوق

## حوالے

ونکی:تِرِیمتاں دے تحریکاں
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دے حقوق
ونکی:پاکستان وِچ زنانیت
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دیاں تنظیماں
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دیاں تحریکاں
بسال جنکشن ریلوے ٹیشݨ

بسال جنکشن ریلوے ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے گولڑہ شریف-کوہاٹ برانچ ریلوے لائن تے ضلع اٹک، پنجاب، پاکستان وچ ہے۔

مہر ایکسپریس تے تھل ایکسپریس اتھائیں رکدیاں ہن تے پاکستان ریلوے کی ویب سائٹ توں انہیں گاݙیں دی سیٹ بک کیتی ونڄ سڳدی ہے۔ اٹک پیسنجر، جنڈ پیسنجر تے  کوہاٹ ایکسپریس وی اتھائیں رکدیاں ہن۔

= حوالہ =
سعدیہ کھتری

سعدیہ کھتری (اردو: سعدیہ کھتری، کنوں) کراچی وِچ رہوݨ آلی ہِک پاکستانی مصنف، فوٹوگرافر اَتے زنانی ماہر (فیمینسٹ) ہِن۔ انّھاں نے ڈان اخبار اَتے کھٹمنڈو پوسٹ وِچ بطورِ صحافی کَم کِیتا اَتے پیپر کٹس میگزین دے نال بطورِ رپورٹر اَتے ایڈیٹر کَم کِیتا۔ کھتری ڈھابہ گرلز جہڑی چھوہِریں دی تنظیم ہے، دے بانیوں وِچوں ہِک ہِے۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
سعدیہ کھتری نے ماؤنٹ ہولیوک کالج کنوں گریجویشن کِیتی۔ اِیں نے ابتدائی طور تے فلکیات اَتے طبیعیات کوں بنیاد مضمون پڑھیا اَتے وَل صحافت اَتے میڈیا سٹڈیز کوں وی شامل کر گِھدّا۔ 

## عملی حیاتی
امریکہ ون٘ڄݨ کنوں پہلاں، کھتری نے شوق دے طور تے فوٹو گرافی کِیتی۔ امریکی بلاگ "ہیومن آف نیو یارک" آلی کار، کھتری نے وی امریکہ وِچ آپݨے کالج کنوں پالھا تِھیوݨ دے دور وِچ "پائینیر ویلی کے انسان" دے موضوع اُتے بلاگ لِکّھیا۔

2011ء وِچ کھتری نے انّھاں ٻالاں دیاں تصویراں چِھکّیاں جہڑے آپݨاں زیادہ ویلا کراچی دے تجارتی علاقیاں وِچ سڑک دے کَنّے لنگھین٘دے ہِن۔ اِیں نے ہِک سوانح عمری مضمون "خوف اور شہر" کوں "زینت ہارون راشد تحریری انعام برائے خواتین" وِچ خصوصی طور تے سراہیا ڳِیا۔ اِیں مضمون وِچ کھتری نے آپݨے ابائی شہر کراچی وِچ عوامی مقاماں اُتے پن٘دھ اَتے پورھئیے دے ذریعے آپݨی اَزادی دا بیان کِیتا ہِے۔

## زنانیت پسندی
ڈھابہ گرلز

سعدیہ، چھوہِرِیں دی تنظیم "ڈھابہ گرلز" دے بانیاں وِچوں ہِک ہِے۔

عورت مارچ

ڈھابہ گرلز دی مدد نال سعدیہ کھتری نے عورت مارچ دے انعقاد وِچ حِصّہ گِھدّا۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دے حقوق
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:زنانیت پسند فنکار
ونکی:پاکستانی زنانیت پسند مصنفین
لیہ ریلوے ٹیشݨ

لیہ ریلوے ٹیشݨ پاکستان وچ ہے۔ ایہہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے ہے۔

= ریلوے ٹیشݨ کوڈ: =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق لیہ ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ LAH ہے۔

= ہݨ دی حالت: =
اینہہ ویلے اے ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے۔

= محل وقوع: =
لیہ ریلوے ٹیشݨ  لیہ وچ ہے۔

= حوالہ =
دریا خان ریلوے ٹیشݨ

دریا خان ریلوے ٹیشݨ ، پاکستان وچ ہے۔ ایہہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تیں ہے۔

= حوالہ =
کوٹ ادو جنکشن ریلوے ٹیشݨ

کوٹ ادو جنکشن ریلوے ٹیشݨ، جیہڑا کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے پاکستان وچ واقع ہے۔ شیر شاہ-کوٹ ادو برانچ لائن، جیہڑی براستہ سنانواں، محمود کوٹ، مظفرگڑھ تے شیرشاہ تک ویندی ہے، ایندی کل لمبائی 74 کلومیٹر ہے۔

= تاریخ: =
شیر شاہ-کوٹ ادو برانچ لائن مین لائن ون تے مین لائن ٹو دے وچالے اہم لنک لائن دا کم انجام ݙیندی ہے۔ محمود کوٹ توں تیل بردار مال گاݙیاں چک پیرانہ آئل ڈپو، اٹک تے تاروجبہ ویندیاں ہن۔ کوٹ ادو جنکشن توں صرف سولہ کلومیٹر دے فاصلے تے دریا سندھ تے تونسہ بیراج واقع ہے۔ اتھائیں توں کوٹری، اٹک مین لائن دریا سندھ پار کر کے ڈیرہ غازی خان، راجن پور، کشمور تے جیکب آباد ویندی ہے۔ تونسہ بیراج دے دروازیاں دے اتے ریل ڳاݙی دے گزرݨ کیتے پل بݨایا ڳیا ہے جیڑا پاکستان وچ اپݨی نوعیت دا واحد پل ہے۔ تونسہ بیراج توں ریل ڳاݙی دے گزرݨ دا منظر ݙیکھݨ آلا ہوندے۔

= ریلوے ٹیشݨ کوڈ: =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق کوٹ ادو جنکشن ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ ADK ہے۔

= موجودہ حالت: =
اینہہ ویلے ایہہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے۔

= محل وقوع: =
کوٹ ادو جنکشن ریلوے ٹیشݨ کوٹ ادو وچ ہے۔

= حوالہ =
ڈیرہ غازی خان ریلوے ٹیشݨ

ڈیرہ غازی خان ریلوے ٹیشݨ پاکستان دے شہر ڈیرہ غازی خان وچ ہے۔ ایہہ ٹیشݨ کوٹری-اٹک ریلوے لائن تے واقع ہک اہم ٹیشݨ ہے۔

= حوالہ =
جیکب آباد جنکشن ریلوے ٹیشݨ

جیکب آباد جنکشن ریلوے ٹیشݨ صوبہ سندھ دے شہر جیکب آباد وچ روہڑی-چمن ریلوے لائن تے واقع ہے۔ ایہہ پاکستان ریلویز دا ہک اہم ریلوے ٹیشݨ ہے۔ جیکب آباد - کوٹری-اٹک ریلوے لائن برانچ ریلوے لائن دا جنکشن وی ہے۔

= تاریخ =
جیکب آباد جغرافیائی اعتبار نال ہک اہم ریلوے جنکشن اے جیہڑا ݙو مین لائنز (ML-2 & ML-3) دے سنگم تے واقع ہے۔ اتھوں تساں پشاور، کراچی، کوئٹہ تے پنجاب دے ٻئے شہریں وچ آسانی نال ریل دے ذریعے پہنچ سڳدے ہاؤ۔ اتھو دا لوکو شیڈ وی اہم اے کیوں جو اتھوں مین لائن 2 دی ڳاݙی کوں کشمور، راجن پور تے ڈیرہ غازی خان دی طرف ونڄݨ کیتے انجن دا رُخ موڑنا پوندے۔

= رابطے دی معلومات =
جیکب آباد جنکشن ریلوے ٹیشݨ دا فون نمبر 0722652899 اے ہے۔

= حوالہ =
پشاور چھاؤنی ریلوے ٹیشݨ

پشاور چھاؤنی ریلوے ٹیشݨ صوبہ خیبر پختونخواہ دے شہر پشاور وچ کراچی–پشاور ریلوے لائن تے واقع ہے۔ ایہہ پشاور شہر دا مرکزی تے پاکستان ریلویز دا ہک اہم ریلوے ٹیشݨ ہے۔ ایں ریلوے ٹیشݨ تے ہسپتال، مسجد تے تھاݨے سمیت مختلف سہولتاں موجود ہن۔

= ٹریناں: =
ایں ٹیشݨ توں ریل گاݙیاں پاکستان دے مختلف شہریں کوں ویندیاں ہن جنہیں وچ کراچی، لاہور، راولپنڈی، گوجرانوالہ، گجرات، جہلم، خانیوال، ملتان، بہاولپور، رحیم یار خان، ڈیرہ غازی خان، سکھر، جیکب آباد، لاڑکانہ، کوئٹہ، نوشہرہ، لنڈی کوتل، مردان تے کوٹری شامل ہن۔

= پلیٹ فارم: =
پشاور ریلوے ٹیشݨ 3 پلیٹ فارم تے 7 ٹریک تے مشتمل ہے۔ پلیٹ فارم فٹ اوور برج دے ذریعے جڑیے ہوئے ہن۔

= ریلوے ٹیشݨ کوڈ: =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق پشاور چھاؤنی ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ PSC ہے۔

= رابطے دی معلومات: =
پشاور ریلوے اسٹیشن دے بکنگ آفس ونج سڳدے ہاؤ یا 117 تے پاکستان ریلوے دے نمائندے نال رابطہ کر سڳدے ہاؤ۔

= ذرائع نقل و حمل: =
ٹیشݨ دے بالکل ٻاہر بس سٹاپ تے ٹیکسی سٹینڈ وی ہے، جیندے نال مسافراں کیتے ٹیشݨ تے آوݨ تے ونڄݨ وچ آسانی تھیندی ہے۔

= ریل سروسز: =
ایہہ ٹریناں پشاور کنٹونمنٹ ٹیشݨ توں نکلدیاں ہن:
عورت مارچ

thumb|تِرِیمت مارچ وِچ تِرِیمتاں اشتہار ݙکھلین٘دے ہوئیں
REDIRECT تِرِیمت مارچ

تِرِیمت مارچ پاکستان وِچ لاہور، حیدر آباد، کراچی اَتے اسلام آباد سمیت پاکستان دے انج انج شہراں وِچ 8 مارچ 2018ء کُوں منایا ڳیا اَتے اِین٘دے بعد ہر سال 8 مارچ عالمی یومِ تِرِیمت کُوں پاکستان دے انج انج شہراں وِچ منعقد تِھین٘دا ہِے۔    اِین٘دا اہتمام لاہور اَتے کراچی وِچ تِرِیمت دے کَٹھ اَساں تِرِیمتاں (وی دی وومن) اَتے ملک دے ٻئے حِصّیاں وِچ، بشمول اسلام آباد، حیدرآباد، کوئٹہ، مردان اَتے فیصل آباد سمیت تِرِیمتاں جمہوری محاذ (ڈبلیو ڈی ایف)، تِرِیمت ایکشن فورم (ڈبلیو اے ایف) اَتے ٻِنّھاں دے ذریعے کِیتا ڳیا ہئی۔
[thumb|مرد وی مارچ 2020ء وِچ تِرِیمت مارچ وِچ رَلّے۔ تِرِیمتاں دے حقوق وِچ ساجھے دار بݨݨ کِیتے [لاہور پریس کلب دے ٻاہْرُوں]]
اِیں مارچ دی چھوہِر ہیلتھ ورکرز ایسوسی ایشن نے توثیق کِیتی ہئی اَتے اِین٘دے وِچ تِرِیمتاں دے حقوق دی متعدد تنظیماں دے نمائندے وِی شامل ہَن۔ مارچ وِچ تِرِیمتاں اُتّے ڄَٻّر کِیتے وَدھ تُوں وَدھ احتساب دا مطالبہ کِیتا ڳیا اَتے سیکیورٹی فورسز دے ہَتّھوں، گھراں وِچ اَتے کَم کرݨ آلی جائیں اُتے تشدّد اَتے ہراساں کرݨ آلی تِرِیمتاں دی حمایت کرݨ دا مطالبہ کِیتا ڳیا۔ اطلاعواں دے مطابق وَدھ تُوں وَدھ تِرِیمتاں مارچ وِچ رَلّݨ کِیتے اَپڑ ڳئیاں، اِیہ تئیں جو کَٹھ کِھنڈ ڳیا۔ تِرِیمتاں نے (مرداں دے نال نال) پوسٹراں اُتّے مشتمل جملے وی لائے ہَن جِین٘ویں: "گھر دا کَم، سبھ دا کَم"، اَتے "تِرِیمتاں اِنسان ہِن، غیرت نئیں" ہِک زور نال سَݙّݨ آلی اَواز بݨ ڳئی۔
مذہبی حلقیاں وِچ اِیں تِرِیمت مارچ دے خلاف تَکڑا احتجاج کِیتا ڳیا اَتے ٻہوں سارے مذہبی کُراڑے تنظیماں نے اِنّھاں دے مقابلے وِچ مارچ، کٹھ اَتے احتجاجی ریلیاں کڈّھے۔ 

## ڈھابہ گرلز
2018ء وِچ ڈھابہ گرلز (ڈھابیاں وِچ چھوہِرِیں) دے ممبراں نے سالانہ 8 مارچ کو منائے ون٘ڄݨ آلے  زنانیاں دے عالمی ݙِین٘ہ دے موقع تے ہِک زنانیاں دے حقوق دی ریلی "عورت مارچ" دے اشتراک نال مدد کِیتی۔  

## سندھیانی تحریک
امراؤ سمون سندھیانی تحریک دی ہم عصر صدر ہِن۔ ٻئے زنانے کارکناں وِچ ہنجانی لانجو،  نظیر قریشی،  غزالہ صدیقی،  زاہدہ شیخ،  زرینہ بلوچ،  شہناز راہو، خیرالنسا کھوسو، شمع بھٹی،  صاحبزادی ڈاہری، ممتاز نظامانی، نسیم سندھی،  حسنہ روہوجو سبحانی ڈاہری،  نوربانو ملاح،  زرینہ کلرانی، فاطمہ ہالیپوتو،  لکشمی،  شمشاد لغاری،  نور نسا پلیجو،  زینت سمون،  صالحہ گوپنگ،  حسینہ ناہیو اور سکینہ میمن شامل ہیں۔

سندھیانی تحریک دے ارکان نے عورت مارچ، 2018 وِچ شرکت کیتی۔
#

۔ 
۔

## حوالے

ونکی:پاکستان وِچ نسائیت
ونکی:تِرِیمت مارچ
ونکی:نسائی تحریکاں اَتے وِچار
ونکی:تِرِیمتاں دا احتجاجی مارچ
ونکی:خواتین مارچ
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:پاکستان وِچ نسوانیت
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دیاں تحریکاں
ونکی:پاکستان وِچ تِرِیمتاں دے حقوق
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دے حقوق
ونکی:پاکستان وِچ زنانیت
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دیاں تنظیماں
ونکی:پاکستان وِچ اشتراکیت
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی انسانیت پسند
ونکی:انسانیت پسند تحریکاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
اٹک خورد ریلوے ٹیشݨ

اٹک خورد ریلوے ٹیشݨ پاکستان دے صوبہ پنجاب دے ضلع اٹک وچ ہے۔ ایہہ ملک دے کجھ خوبصورت ریل ٹیشݨیں وچوں ہک ہے۔ پنجاب توں خیبر پختونخواہ ویندے ہوئیں ایہہ آخری تے پنجاب وچ داخل تھیندے ویلے پہلا ریلوے ٹیشݨ ہے۔ برطانوی دور وچ بݨایا ڳیا تاریخی آہنی پل جینکوں اٹک پل آکھیا ویندا اے ایندے نال جوڑیا ڳیا ہے۔

= تاریخ: =
پاکستان دے صوبہ پنجاب دے آخری سرحدی ضلع اٹک دے قصبہ اٹک خورد تے خیبر پختونخواہ دے ضلع نوشہرہ دے قصبہ خیرآباد کنڈ دے وچالے دریائے سندھ تے سلطنت برطانیہ دا بݨایا ہویا ہک شاہکار آہنی پل جیندا خاکہ سر گلفورڈ لنڈسے مولسورتھ (1925-1828) نے تیار کیتا تے جینکوں 1880ء وچ ہک برطانوی جہازراں تے انجینئری کمپنی ویسٹ وڈ بائیلی نے بݨایا ہا۔ اوں ویلے ایندے تے 32 لکھ روپے توں ودھ دی لاڳت آئی۔ 24 مئی 1883ء کوں اینکوں عام استعمال کیتے کھول ݙتا ڳیا۔ 1926ء توں 1929ء دے وچالے 25 لکھ روپے دی لاگت نال اینکوں مزید بہتر کیتا ڳیا ایں وار ایندے تے سر فرانسس نے کم کیتا۔ ایہہ پل اپݨی تعمیر دے لحاظ نال خطے وچ منفرد حیثیت رکھدا ہے، ایندے ݙو حصے ہن اتوں آلے حصے توں ریل ڳاݙی تے تلے آلے حصے توں موٹر گاݙیاں گزردیاں ہن۔ ایندے ݙوہیں پاسے مضبوط گیٹ لڳیے ہوئے ہن جیڑھے کݙاہیں رات کوں بند کر ݙتے ویندے ہن تے سویر نال کھولے ویندے ہن۔ ہک زمانے تک ایہہ پل جرنیلی سڑک (جی ٹی روڈ) دا حصہ ریہا جیڑھا 1979ء وچ ہک نویں پل دی تعمیر دے نال اٹک خورد توں براہ راست خیرآباد دی طرف نکل ڳئی۔ ایں توں پہلے ایہہ اکبر دے قلعہ اٹک بنارس دے نال گھومدی اکبر ہی دے وسائے قصبے ملاحی ٹولہ توں گزردی پراݨے پل دی طرف ویندی ہئی۔

عوام وچ اینکوں اٹک دا پراݨا پل آکھیا ویندا ہے۔ ہک سو تریھ سال توں ودھ گزر ونڄݨ دے باوجود ایہہ پل اوں طرحاں ریل ڳاݙی تے موٹراں کوں دریا پار کرویندا پیا ہے جیویں کل ہی بݨیا ہووے تے اڄ دے حکمراناں تے انجینئراں کوں دعوت فکر ݙیندا پئے۔

= حوالہ =
گولڑہ شریف جنکشن ریلوے ٹیشݨ

گولڑہ شریف جنکشن ریلوے ٹیشݨ پاکستان دے دارالحکومت اسلام آباد وچ کراچی–پشاور ریلوے لائن تے واقع ہے۔

= تاریخ: =
ایہہ ریلوے ٹیشݨ 1882ء وچ برطانوی دور حکومت وچ بݨایا ڳیا ہا۔ ایہہ گولڑہ شریف - ملتان براستہ کندیاں برانچ ریلوے لائن دا جنکشن ہے۔ ایہہ ریلوے ٹیشݨ ریلوے عجائب گھر قائم ہوݨ دی وجہ توں ٻہوں اہم تھی ڳیا ہے۔ برطانوی طرز تعمیر دا شاہکار گولڑہ ریلوے ٹیشݨ تقریباً 140 سال پراݨا ہے۔ راولپنڈی پشاور مین لائن تے واقع گولڑہ ریلوے ٹیشݨ ہک جنکشن ہے جیہڑا ٻہوں سارے شہراں تے مقامات کوں ملویندا ہے۔ صدیاں پراݨے برگد دے درختیں دے سائے وچ وکٹورین طرز دی عمارت ہر اوں بندے کوں متاثر کریندی ہے جینکوں ذوق سلیم دا تھوڑا جیہاں وی ادراک ہووے۔ گولڑہ شریف ریلوے میوزیم، جینکوں پاکستان ریلوے ہیریٹیج میوزیم وی آکھیا ویندا ہے پاکستان دے دارالحکومت اسلام آباد دے سیکٹر E.11 دے بالکل باہاں وچ ہے۔ گولڑہ شریف ریلوے ٹیشݨ پاکستان ریلوے دے راولپنڈی ڈویژن دا حصہ ہے، جیہڑا سطح سمندر توں 1,994 فٹ دی بلندی تے، مارگلہ ہلز دے لماں پوادھ وچ تے گندھارا تہذیب دے گہوارے ٹیکسلا دے قدیم شہر دے پوادھ وچ ہے۔ ایں ریلوے میوزیم وچ برطانوی راج دے زمانے دے ریلوے نال جڑیے آثار تے یادگاراں جمع کیتیاں ڳئیاں ہن۔ اتھاں پہنچ کے انسان 19ویں صدی دے برٹش راج وچ پہنچ ویندا ہے۔ نیروگیج پٹڑی تے چھوٹے کوئلے تے بھاپ نال چلݨ آلے انجن بوڳیاں تے ٹرالیاں کھڑیاں ہن۔ میوزیم وچ مٹی دے تیل نال روشن ہووݨ آلیاں قدیم سگنل لائٹس، بندوقاں، قدیم ریلوے پکھے تے ٻہوں ساریاں چیزاں موجود ہن۔

= ریلوے دا عجائب گھر: =
ایں ٹیشݨ تے گولڑہ شریف ریلوے عجائب گھر دے ناں نال ریلوے دا ہک عجائب گھر وی موجود ہے۔
نور جنکشن ریلوے ٹیشݨ

نور جنکشن ریلوے ٹیشݨ اسلام آباد وچ ہے۔ ایہہ پشاور ویندے ہوئیں راولپنڈی توں اڳلا ٹیشݨ ہے۔ ایہہ ٹیشݨ پاکستان دا واحد جنکشن ہے جتھاں کہیں وی ریل ڳاݙی دا کوئی سٹاپ کائنی۔ نور جنکشن، مارگلہ ریلوے ٹیشݨ تے اسلام آباد کیرج فیکٹری کیتے ہے۔

= تاریخ: =
نورجنکشن اسلام آباد دے I-12 سیکٹر وچ کرنل شیر خان روڈ تے راولپنڈی ریلوے ٹیشݨ تے مدینہ الحجاج ریلوے ٹیشݨ دے وچالے اچ ہے جینکوں 1969ء وچ بݨایا ڳیا ہا۔ ایہہ پاکستان دا واحد جنکشن ہے جتھاں کہیں وی ریل ڳاݙی دا شیڈول سٹاپ کوئنی۔

= ناں: =
ایں ریلوے ٹیشݨ دا ناں پاکستان فضائیہ دے ائیر مارشل نور خان دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے جئیں نے 1941ء توں 1971ء تک فوج وچ خدمت انجام ݙتی تے فضائیہ دے سربراہ رہے ہن۔ 1965ء دی جنگ وچ دادِ شجاعت ݙتی۔

= مجوزہ اسلام آباد–مظفر آباد برانچ ریلوے لائن: =
نور جنکشن توں مارگلہ ریلوے لائن کوں 1979ء وچ نور جنکشن توں مظفرآباد (آزاد کشمیر) تک 128 کلومیٹر طویل ریلوے لائن وچھاوݨ دا منصوبہ بݨایا ڳیا جیندے تے اسلام آباد دے مارگلہ ریلوے ٹیشݨ تک تاں کم تھیا لیکن اوندے بعد 1980ء وچ ایں منصوبے تے کم رک ڳیا جینکوں ولا 2016ء وچ محکمہ ریلوے نے شروع کرݨ وچ دلچسپی ݙکھائی تے منصوبے تے تعمیر توں پہلاں پلاننگ تے ٻئے مراحل کوں مکمل کیتا ڳیا اوندے بعد تاحال معلوم نئیں تھی سڳیا ایہہ منصوبہ کݙݨ شروع تھیسی۔ اگر ایہہ منصوبہ شروع تھی ویندے تاں ایہہ ریلوے لائن نور جنکشن توں مارگلہ ریلوے ٹیشݨ، بارہ کہو، مری، بھوربن دے بعد دریا جہلم دے متوازی چلدا ہویا کوہالہ وچ دریا جہلم کوں پار کر کے مظفرآباد تک ویسی۔

## ہݨ ایکٹو لائن:
نور ریلوے ٹیشݨ

اسلام آباد ریلوے ٹیشݨ

## مجوزہ لائن:
بہارہ کہو

سمبلان

کھجوت

مری

بھوربن

دیول شریف

بیروٹ

کوہالہ

مظفرآباد

= حوالہ =
راولپنڈی ریلوے ٹیشݨ

راولپنڈی ریلوے ٹیشݨ، پاکستان دے صوبہ پنجاب دے شہر راولپنڈی وچ کراچی–پشاور مرکزی ریلوے لائن تے واقع ہے۔ ایہہ ٹیشݨ ملک دے مصروف ترین ریلوے ٹیشݨیں وچوں ہک ہے۔ ایندی عمارت برطانوی فن تعمیر دا ہک اعلیٰ نمونہ ہے۔

= تاریخ =
راولپنڈی ریلوے ٹیشݨ برطانوی دور حکومت وچ 1881ء وچ تعمیر کیتا ڳیا ہا۔ ایندی تعمیر 1870ء وچ  شروع تھئی ہائی تے ایہہ پنجاب ناردرن سٹیٹ ریلوے دا حصہ ہا۔ ایں ریلوے لائن دا مقصد لاہور کوں راولپنڈی دے رستے پشاور نال ملایا ونج سڳے۔

= عمارت تے فن تعمیر =
راولپنڈی ریلوے ٹیشݨ دی عمارت برطانوی فن تعمیر دا ہک اعلیٰ نمونہ ہے۔ ایندے وچ وکٹورین دور دی جھلک نظر آندی ہے تے ایہہ انڈو-ساراسینک طرز تعمیر دی ہک شاندار مثال ہے۔ عمارت وچ پیلے رنگ دے ریت دے پتھر دیاں کندھاں، محراب آلے داخلی راستے تے ہک پراݨی گھڑی نصب ہے۔

= سہولیات =
راولپنڈی ریلوے اسٹیشن وچ مسافریں کیتے ساریاں ضروری سہولیات موجود ہن۔ اتھاں ریلوے ریزرویشن دفتر، انفارمیشن سینٹر، کارگو پک اینڈ ڈراپ دی سہولت، کار پارکنگ، دکاناں، کتب خانے، واٹر کولر، بیت الخلا، ٹک شاپس، مشروب دے مراکز، بینک دیاں سہولیات، دعائیہ ہال، آرام دیاں جاہیں تے ہوٹل وغیرہ شامل ہن۔

= ٹرین سروسز =
راولپنڈی ریلوے ٹیشݨ توں پاکستان دے مختلف شہریں کیتے ٹریناں چلدیاں پئیاں ہن۔ اتھو کراچی، لاہور، فیصل آباد، پشاور، گوجرانوالہ، ملتان تے کوئٹہ سمیت ٻئے شہریں کیتے ٹریناں دستیاب ہن۔

= محل وقوع =
راولپنڈی ریلوے ٹیشݨ راولپنڈی شہر دے وچالے صدر دے علاقے وچ ٹیشݨ روڈ تے واقع ہے۔ ایہہ تاریخی ریلوے ٹیشݨ راجہ بازار دے نیڑے واقع ہے تے اتھو اسلام آباد ریلوے ٹیشݨ وی نیڑے ہے۔

= حوالہ =
مندرہ جنکشن ریلوے ٹیشݨ

مندرہ جنکشن ریلوے ٹیشݨ، تحصیل گوجر خان، ضلع راولپنڈی، پاکستان وچ واقع ہے۔ ایہہ ٹیشݨ کراچی-پشاور ریلوے لائن تے واقع ہے۔ مندرہ ٹیشݨ راولپنڈی توں 40 کلومیٹر دے فاصلے تے واقع ہے۔ مندرہ ہک جنکشن ریلوے ٹیشݨ ہے، ایتھوں ریل گاڑیاں مندرہ–بھون ریلوے دے ذریعے چکوال کوں ویندیاں ہن۔ تقریباً ویہہ سال پہلے ایںہہ ریلوے لائن کوں اکھاڑ کے ختم کر ݙتا ڳیا ہا۔ مندرہ ریلوے ٹیشݨ ݙو پلیٹ فارمیں تے مشتمل ہے۔

= تاریخ: =
مندرہ ریلوے ٹیشݨ دی بنیاد 1916ء وچ رکھی ڳئی ہئی۔ مندرہ ہک جنکشن ریلوے ٹیشݨ ہا، ایتھوں ریل گاڑیاں مندرہ–بھون ریلوے دے ذریعے چکوال کوں ویندیاں ہن۔ بھون تے مندرہ دے وچالے ریلوے لائن دی تجویز اصل وچ ویہویں صدی دے شروع وچ چکوال دے معدنی امیر علاقیں توں مال برداری کیتے کیتی ڳئی ہئی۔ 1913ء وچ، نارتھ ویسٹرن سٹیٹ ریلوے نے لائن کوں تعمیر کرݨا شروع کیتا۔ 44 کلومیٹر دا مندرہ-ڈھڈیال سیکشن 1 مئی 1915ء کوں کھولا ڳیا، ڈھڈیال-چکوال سیکشن 1 جون 1915ء کوں تے چکوال-بھون سیکشن 15 جنوری 1916ء کوں کھولا ڳیا۔

= موجودہ حالت: =
اینہہ ویلے ایہہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے۔ اتھاں گاݙیاں کھڑی کرݨ کیتے ہک وݙی کار پارکنگ دی سہولت موجود ہے۔ ٻئیاں سہولتاں وی میسر ہن جنہیں وچ واٹر کولر، بیت الخلا تے آرام کرݨ دیاں جاہیں شامل ہن۔

= محل وقوع: =
مندرہ جنکشن ریلوے ٹیشݨ، ریلوے روڈ، مندرہ وچ واقع ہے تے ایہہ ٹیشݨ راولپنڈی توں 40 کلومیٹر دے فاصلے تے ہے۔

= رابطے دی معلومات: =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق مندرہ جنکشن ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ MNA ہے۔

= مندرہ–بھون ریلوے: =
مندرہ توں بھون ریلوے لائن چکوال کوں ویندی ہے۔ ایں لائن تے درج ذیل ٹیشݨز ہن:

مندرہ جنکشن ریلوے اسٹیشن

تاراگڑھ ریلوے اسٹیشن

سکھو ریلوے اسٹیشن

دولتالہ ریلوے اسٹیشن

سید کسراں ریلوے اسٹیشن

ڈھڈیال ریلوے اسٹیشن

چک نورنگ ریلوے اسٹیشن

چکوال ریلوے اسٹیشن

بھون ریلوے اسٹیشن

= حوالہ =
گوجرخان ریلوے ٹیشݨ

گوجرخان ریلوے ٹیشݨ، گوجرخان، ضلع راولپنڈی، پنجاب وچ کراچی–پشاور ریلوے لائن تے واقع ہے۔ ایہہ تحصیل گوجرخان دا سب توں وݙا ریلوے ٹیشݨ ہے۔

= تاریخ: =
گوجرخان ریلوے ٹیشݨ پاکستان بݨݨ توں پہلے برطانوی دور وچ 1916 وچ بݨایا ڳیا ہا۔

= محل وقوع: =
ایہہ ٹیشݨ گوجرخان شہر وچ ہے تے راولپنڈی توں تقریبن 50 کلومیٹر دور ہے۔

= سہولیات: =
گوجرخان ریلوے ٹیشݨ تے مسافریں کیتے کئی سہولیات موجود ہن۔

= ٹرین سروس: =
گوجرخان ریلوے ٹیشݨ تے کجھ اہم ٹریناں رکدیاں ہن۔

گوجرخان ریلوے ٹیشݨ گوجرخان تے اوندے آلے دیوالے دے علاقیاں کیتے ہک اہم سفری ذریعہ ہے۔ اتھوں روزانہ ہزاراں مسافر سفر کریندے ہن۔

= رابطہ دی معلومات: =
گوجرخان ریلوے ٹیشݨ دا رابطہ نمبر 117 ہے۔ مزید معلومات کیتے گوجرخان ریلوے ٹیشݨ بکنگ آفس ونڄ سڳدے ہاؤ یا 117 تے پاکستان ریلوے دے نمائندے نال رابطہ کر سڳدے ہاؤ۔ پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق گوجرخان ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ GKN ہے۔

= ذرائع نقل و حمل: =
ٹیشݨ دے بالکل ٻاہر ہک بس سٹاپ تے ٹیکسی سٹینڈ ہے، جیندے نال مسافریں کیتے ٹیشݨ تے آوݨ تے ونڄݨ وچ آسانی تھیندی ہے

= حوالہ =
جہلم ریلوے ٹیشݨ

جہلم ریلوے ٹیشݨ، جہلم شہر وچ، پنجاب وچ کراچی–پشاور ریلوے لائن تے واقع ہے۔ ایہہ ریلوے ٹیشݨ دریائے جہلم دے کنارے اپݨی منفرد طرز تعمیر دی وجہ توں سیاحیں دی توجہ دا مرکز ہے۔

جہلم ریلوے ٹیشݨ دی بݨاوٹ ٻہوں خوبصورت ہے۔ ایندی خاص ڳالھ ایہہ دریائے جہلم دے کنارے واقع ہے، جیندے نال ایندی خوبصورتی ٻہوں ودھ ویندی ہے۔

= محل وقوع: =
جہلم ریلوے ٹیشݨ جہلم شہر وچ واقع ہے۔ ایہہ شہر راولپنڈی تے لاہور دے وچالے ہک اہم جنکشن ہے۔

= سہولیات: =
جہلم ریلوے ٹیشݨ تے مسافریں کیتے کئی سہولیات موجود ہن، جنہیں وچ ویٹنگ رومز، ریسٹورنٹس تے دکاناں شامل ہن۔

جہلم ریلوے ٹیشݨ ہک اہم ریلوے ٹیشݨ ہے۔ ایہہ کئی شہریں کوں ملویندا ہے۔ اتھوں روزانہ کئی ٹریناں گزردیاں ہن۔

= ریلوے ٹیشݨ کوڈ: =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق جہلم ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ JMR ہے۔

= موجودہ حالت: =
اینہہ ویلے ایہہ ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے۔

= حوالہ =
مصطفی چہارم

سلطان مصطفیٰ چہارم سلطنت عثمانیہ دے 30ویں حکمران ہن۔ انہاں نے 1807ء توں 1808ء تک حکومت کیتی۔ او اپݨے پیشرو سلطان سلیم سوم دی معزولی دے بعد تخت تے ٻیٹھے ہن۔ انہاں دا دور حکومت سیاسی عدم استحکام اتے اندرونی تے بیرونی چیلنجاں دا ہئی۔
## دور حکومت
سلطان مصطفیٰ چہارم 1779ء وچ پیدا تھئے ۔ او سلطان عبدالحمید اول دے پتر ہن۔ انہاں کوں 1807ء وچ 28 سال دی عمر وچ تخت تے ٻلہایا ڳیا ہئی۔ انہاں دی تخت نشینی ہک سیاسی سازش دا نتیجہ ہئی۔ ینی چری (Janissaries) نامی فوج دے سپاہیاں نے سلطان سلیم سوم کوں معزول کر کے مصطفیٰ کوں تخت تے ٻلہایا ہئی۔
سلطان مصطفیٰ چہارم دا دور حکومت ٻہوں مختصر ہئی۔ انہاں نے صرف ہک سال حکومت کیتی۔ انہاں دے دور حکومت وچ سیاسی عدم استحکام ہئی۔ ینی چری (Janissaries)  ہمیشہ انہاں دے خلاف سازشاں کریندے رہندے ہن۔ روس اتے سلطنت عثمانیہ دے درمیان جنگ وی انہاں دے دور حکومت وچ شروع تھئی ہئی۔ سلطان مصطفیٰ چہارم ہک کمزور حکمران ہن۔ او سیاسی طور تے نا تجربہ کار ہن اتے انہاں وچ حکومت چلاوݨ دی صلاحیت نہ ہئی۔ انہاں دا دور حکومت سلطنت عثمانیہ دے زوال دا ہک اہم دور ہئی۔
## قتل تے وفات
1808ء وچ ینی چری (Janissaries) نے سلطان مصطفیٰ چہارم کوں معزول کر ݙتا تے انہاں دی جاء تے انہاں دے بھرا محمود دوم کوں تخت تے ٻلہایا ڳیا۔ معزولی دے بعد سلطان مصطفیٰ کوں توپ کاپی محل وچ قید کر ݙتا ڳیا۔ 1808ء وچ انہاں کوں قتل کر ݙتا ڳیا ۔

## حوالے
سبین محمود

سبین محمود (انگریزی: Sabeen Mahmud، کنوں) (20 جون 1974ء – 24 اپریل 2015) ہِک ترقی پسند انسانی حقوق دی کارکن اَتے سماجی کارکن ہَئی جئیں کراچی وِچ کیفے دی سیکنڈ فلور دی بنیاد رکھی۔ انّھاں نے ٹی آئی ای دی کراچی برانچ دی صدارت وی کِیتی۔

کراچی وِچ ڄَمّݨ اَتے پَلّݨ وَدّھݨ آلی سبین نے کراچی گرامر اَتے بعد وِچ کنیئرڈ کالج وِچ تعلیم گِھدّی۔ بعد وِچ اِیں نے ہِک انٹرایکٹو میڈیا اَتے ٹیکنالوجی کنسلٹنگ کمپنی دی بنیاد رکھی اَتے سٹیزن آرکائیو آف پاکستان دے قیام کِیتے کَم کِیتا۔ اِیں نے 2007ء وِچ ݙُوجھی منزل (ٹی 2 ایف) قائم کیتی جین٘دا مقصد کمیونٹی کوں کُھلّے مکالمے کِیتے جاء ݙیوݨاں ہَئی۔ سبین دی اڳواݨی وِچ، ٹی 2 ایف نے لبرل سماجی سرگرمیاں دی مشترکہ قیادت وی کِیتی، اَتے پاکستان وِچ فرقہ واریت اَتے مذہبی عدم برداشت دے خاتمے کِیتے ہِک مہم پاکستان فار آل وِچ وی حِصّہ گِھدّا۔

24 اپریل 2015ء کوں، سبین نے بلوچستان تنازعہ اُتے ہِک  مباحثے دی میزبانی کِیتی جین٘دے وِچ ماما قدیر جئیں کارکن شامل ہَن۔ تقریب دے بعد، اِیکوں ٹی 2 ایف وِچ ہِک سیمینار دی میزبانی دے بعد گھر وین٘دے ہوئے ہِک بندوخ بردار نے گولی مار کے ہلاک کر ݙِتّا۔ 20 مئی 2015ء تئیں، پاکستانی حکام نے سبین دے قتل دے پِچّھاں مجرم کوں پَھدّ گِھدّا ہَئی۔ سبین کوں پاکستان دی لبرل، شہری، گلو بلائزڈ سول سوسائٹی دا حِصّہ آکھیا وین٘دا ہِے۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:کنیئرڈ کالج دے فضلا
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی مقتولین
ونکی:پاکستانی انسانیت پسند
زہرہ خان

زہرہ خان (انگریزی: Zehra Khan، کنوں) ہِک پاکستانی ٹریڈ یونینسٹ اَتے کارکن ہن۔ اُوہ ہوم بیسڈ وومن ورکرز فیڈریشن (ایچ بی ڈبلیو ڈبلیو ایف) دی جنرل سیکرٹری ہن۔   گھٹ کنوں گھٹ اجرت بورڈ، سندھ سہ فریقی لیبر سٹینڈنگ کمیٹی، سندھ پیشہ ورانہ اَتے صحت کونسل، اَتے سندھ ایچ بی ڈبلیو ایس گورننگ باڈی دی رُکن ہِے۔

## حیاتی دا احوال
جہڑیلے زہرہ خان زنانیاں دے مطالعے دے شعبہ دی طالبہ ہَئی، اِیں نے گھریلو کارکناں دی شراکت دے بارے وِچ سِکّھیا اَتے ایں نے آپݨے ماسٹر دے مقالے کِیتے اِیں موضوع کوں چاتا۔  آپݨے مطالعے وِچ، اِیں نے انّھاں قانونی حقوق دیاں لوڑاں کوں محسوس کِیتا جہڑے انّھاں کارکناں کوں تحفظ ݙے سڳدے ہِن۔ زہرہ کوں انجو انج صنعتاں کنوں مزدوراں کوں گِھن آ تے فیڈریشن بݨاوݨ دا خیال ہَئی۔ ایں نے زنانیاں کوں ایچ بی ڈبلیو ڈبلیو ایف دے اجلاساں وِچ شرکت کِیتے حون٘صلہ افزائی کِیتے گھر گھر مہم دا اَغاز کِیتا۔ اجلاساں وِچ باقاعدہ بحث کرݨ آضے حلقے شامل ہَن جنہاں نے اَخیر کار زنانیاں کوں تنظیم دیاں ریلیاں وِچ شامل تِھیوݨ تے اَمادہ کِیتا۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی سماجی کارکن
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی انسانیت پسند
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستانی زنانیاں دے حقوق دے کارکن
رونق لاکھانی

رونق لاکھانی (اردو: رونق لاکھانی، کنوں) ہِک پاکستانی مخیّر شخصیت اَتے خصوصی اولمپکس پاکستان دی بانی ہِن۔ 2016ء کنوں، اُوہ اِین٘دے بورڈ دی چیئرپرسن ہن۔

## ذاتی حیاتی
رونق لاکھانی ہندوستان وِچ ڄَمّی ہَئی جتّھاں اُنّھاں نے نرملانکیتن ممبئی کنوں پوسٹ گریجویٹ تعلیم پوری کِیتی۔ اُوہ پاکستان منتقل تِھیوݨ کنوں پہلاں 21 ورھیں ہندوستان وِچ رہی۔

## سماجی کَم کار
لاکھانی پاکستان وِچ انجو انج اہلیت دے لوکاں دی انجو انج شعبیاں وِچ شمولیت دی حامی رہی ہے۔سپیشل اولمپلکس پاکستان (ایس او پی) دی بانی دے طور تے لاکھانی 31 ورھیں نال جُڑی رہی۔ لاکھانی نے 1991ء وِچ ایس او پی دی بنیاد رکھی۔ جہڑیلے اُنّھاں نے پہلی واری کراچی سٹی گیمز وِچ رضا کارانہ خذمتاں انجام ݙِتّیاں۔ اِیہ پروگرام ذہنی اَتے جسمانی طور تے معذور لوکاں کِیتے ترتیب ݙِتّا ڳِیا ہَئی۔ ایونٹ نے ایس او پی کِیتے تحریک پیدا کِیتی۔

## ایوارڈ
پاکستان وِچ انجو ان٘ج قابلیت دے لوکاں کِیتے انّھاں دیاں خذمتاں اَتے لگن کوں سراہوݨ کِیتے، حکومتِ پاکستان نے لاکھانی کوں 23 مارچ 2016ء کوں ستارۂ امتیاز ایوارڈ نال نوازیا جہڑا غیر معمولی کامیابیاں کِیتے کئیں وی سویلین کوں ݙِتّا ون٘ڄݨ آلا چوتھا ساریاں کنوں وݙّا ایوارڈ ہِے۔  

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ستارۂ امتیاز گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستان وِچ کھیݙاں
ونکی:پاکستانی انسانیت پسند
رومانہ بشیر

رومانہ بشیر (اردو: رومانہ بشیر، کنوں) زنانیاں اَتے اقلیتی حقوق اَتے مذہبی رواداری کِیتے پاکستانی بِیادری دی کارکن ہِن۔ رومانہ راولپنڈی وِچ پیس اینڈ ڈویلپمنٹ فاؤنڈیشن دی پِچھوکڑ ایگزیکٹو ڈائریکٹر ہن اَتے انّھاں کوں بینیڈکٹ شانزدہم نے مسلماناں دے نال مذہبی تعلقاں کِیتے کمیشن دے مشیر دے طور تے مقرر کِیتا ہَئی۔

## سرگرمیاں
رومانہ جہڑی کیتھولک زنانی ہے، نے 1997ء وِچ تلویں سطح تے کَم کرݨ دا اَغاز کِیتا اَتے بِیادری دے نال بین المذاہب ہم آہنگی اَتے زنانیاں دی تعلیم کوں فروغ ݙیوݨ کِیتے کَم کِیتا۔ اُوہ کرسچن سٹڈی سنٹر دی دُکن ہے، جہڑی اظہارِ رائے، انصاف، وقار اَتے مساوات کوں فروغ ݙین٘دی ہے۔ راولپنڈی وِچ، رومانہ کرسچن سٹڈی سنٹر وِچ بطورِ ٹرینی شامل تھئی اَتے بعد وِچ اِیکوں 2009ء وِچ ترقیاتی پروگراماں دا سربراہ بݨایا ڳِیا۔

2012ء وِچ ایکوں بینیڈکٹ شانزدہم نے ویٹیکن دے انٹریلیگیرس ڈائیلاگ برائے پونٹفیکل کونسل دے اندر مسلماناں دے نال مذہبی تعلقات کمیشن برائٖ مشیر دے طور تے مقرر کِیتا۔

2013ء وِچ اُوہ راولپنڈی وِچ پیس اینڈ ڈویلپمنٹ فاؤنڈیشن دی ایگزیکٹو ڈائریکٹر ہَئی۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی مسیحی زنانیاں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستانی مسیحی مذہبی رہنما
رتھ فاؤ

ڈاکٹر **رتھ کیتھرینا مارتھا فاؤ** (جرمن: Ruth Katherina Martha Pfau) المعروف **رتھ فاؤ** (1929ء تا 10 اگست 2017ء) ہِک جرمن ڈاکٹر، سرجن اتے *سوسائیٹی آؤ ڈاٹرز آف دی ہارٹ آؤ میری* ناں دی تنظیم دی رکن ہَئی۔ انھاں نے 1962ء کنوں آپݨی حیاتی پاکستان وِچ کوڑھیاں دے علاج کِیتے وقف کِیتی ہوئی ہَئی۔ 1996ء وِچ عالمی ادارۂ صحت نے پاکستان وِچ کوڑھ دے مرض کوں قابو وِچ قرار ݙے ݙِتّا۔ پاکستان اِیں ضمن وِچ ایشیا دے اولین ملکاں وِچوں ہَئی۔ ڈاکٹر رتھ فاؤ دا انتقال 10 اگست 2017ء کوں کراچی دے ہِک نجی ہسپتال وِچ تِھیا۔

* 1969: آرڈر آف میرٹ (جرمنی)
* 1969: ستارہ قائد اعظم
* ہلال امتیاز
* ہلال پاکستان
* 2002: رامن میگ سیسے انعام
* اپریل 2003: Jinnah Award for 2002.
* 2004: ڈاکٹر آف سائنس (DSc), honoris causa. آغا خان یونیورسٹی، کراچی۔
* 2010 نشان قائد اعظم عوامی خدمات پر۔

## ٻِیا ݙیکھو

* رتھ لیوس

## حوالے

ونکی:پاکستانی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند
ونکی:پاکستانی سماجی کارکن
ونکی:پاکستانی انسانیت پسند
ونکی:جرمنی دے انسانیت پسند
ونکی:ہلال امتیاز گِھنَّݨ آلے