مولانا خادم حسین رضوی

خادم حسین رضوی 19 نومبر 2020 ہک پاکستانی اسلامی عالمِ دین ہن اتے تحریک لبیک پاکستان دے بانی اتے امیر ہَن، ہک مذہبی سیاسی تنظیم جیڑھی 2015 وچ بݨی ہئی اتے پاکستان دے توہین رسالت دے قانون وچ کہیں وی تبدیلی دے خلاف احتجاج کرݨ سانگے سنڄاݨی ویندی ہے۔

اردو، پنجابی، عربی اتے فارسی وچ ماہر ہن، انہاں کوں اسلامی پیغمبر، محمد، دے دفاع وچ اپݨیاں تقریراں سانگے سنڄاݨیا ویندا ہئی، اتے قرآن اتے حدیث دے علاوہ، اوہ احمد رضا خان اتے محمد اقبال دء شاعری دے ٻہوں زیادہ حوالے ڈیندے ہن، جنہاں کوں اوہ اپݨا ہک متاثر کن سمجھدے ہن۔

## ابتدائی زندگی

خادم حسین رضوی 1966 وچ، پنجابی مسلمان اعوان خاندان وچ پنڈی گھیب، ضلع اٹک، پنجاب وچ پیدا تھئے۔ انہاں دا بھرا، امیر حسین، پاکستان آرمی توں ریٹائرڈ جونیئر کمیشنڈ آفیسر (جے سی او) ہئی۔

انہاں نے جہلم وچ حفظ کلاس شروع کیتی۔ مزید، انہاں نے جامعہ نظامیہ رضویہ، لاہور وچ داخلہ گھدا اوہ حافظ قرآن اتے شیخ الحدیث ہَن[صارف دا تیار کردہ ذریعہ؟] انہاں نے پنجاب اوقاف اتے مذہبی امور محکمہ وچ ہوندے ہوئے لاہور دی مسجد پیر مکی وچ جمعہ دے خطبے ݙتے اوہ 2009 توں وہیل چیئر استعمال کریندے ہن، جݙاں گوجرانوالہ دے نیڑے انہاں دی ڳڈی دا ڈرائیور راولپنڈی توں لاہور آندے ہوئے سُم گیا ہئی

2017 وچ، انہاں نے تحریک لبیک پاکستان (ٹی ایل پی) دے ناں نال ہک سیاسی جماعت بݨائی، جو تحریک لبیک یا رسول اللہ (ٹی ایل  پی) دا سیاسی محاذ ہئی ٹی ایل پی ممتاز قادری کوں پھانسی ݙیوݨ دے بعد وجود وچ آئی، جیندا موقف ہئی کہ سلمان تاثیر، گورنر پنجاب کوں توہین رسالت دے قوانین دی مخالفت کرݨ تے قتل کر ݙتا ڳیا ہئی۔ گورنر دے قتل دے دوران، رضوی پنجاب حکومت وچ محکمہ اوقاف دے ملازم ہن۔ رضوی نے ایں قتل کوں ایہ آکھ تے جائز ٹھہرایا ہئی کہ تاثیر نے توہین رسالت دے قانون کوں "کالا قانون" قرار ݙتا ہئی۔ انہاں کوں توہین رسالت دے قوانین دے حق وچ اپݨے خیالات پھیلاوݨ توں باز آوݨ دے وارننگ نوٹس ݙتے ڳئے ہَن، پر انہاں دے انکار دی وجہ توں انہاں کوں سرکاری نوکری توں کڈھ ݙتا ڳیا.

انہاں کوں نوکری توں کڈھݨ دے بعد، رضوی کوں اپݨے خیالات دی تبلیغ کرݨ دا زیادہ موقع مل ڳیا۔ انہاں نے پاکستان دے پینل کوڈ دی دفعہ 295-C، جیڑھی اسلامی پیغمبر محمد صلی اللّٰہ علیہ وسلم دے خلاف کیتی ڳئی توہین رسالت نال متعلق ہے، دے حق وچ حمایت حاصل کرݨ کیتے پورے ملک دا سفر کیتا۔ انہاں نے ممتاز قادری دی رہائی کیتے وی آواز چاتی؛ انہاں دی مسلسل کوشش نے انہاں کوں مذہبی حلقیاں وچ "توہین رسالت دے کارکن" دا ناں ݙیوایا۔

## تنازعات

2017 فیض آباد دھرنا

6 نومبر 2017 کوں، رضوی نے قانون دے وزیر زاہد حامد، جیہڑا پی ایم ایل (ن) نال تعلق رکھیندے ہن، توں مبینہ طور تے غلط نیت نال تبدیلی اتے "2017 پاکستان دے الیکشن" بل وچ احمدیاں دی حمایت کرݨ دے حوالے نال استعفیٰ ݙیوݨ کیتے لاہور توں اسلام آباد تک ہک لانگ مارچ دا اہتمام کیتا رضوی کوں جلد ہی عوام، ٻیاں مذہبی سیاسی پارٹیاں اتے معاشرے دے ٻئے طبقیاں توں حمایت ملݨ لگی، جہیں دی وجہ توں پورے ملک وچ مظاہریاں وچ اضافہ تھیا۔عام لوکاں نے وی قانون دے وزیر دے استعفے دا مطالبہ کرتے احتجاج کیتا۔ ایندے بعد، مکمل ہڑتال شروع تھی ڳیا، اتے حکومت نے صورتحال اتے معلومات دی آمد و رفت کوں قابو کرݨ کیتے تمام نیوز چینلز کوں زبردستی بند کرݨ دے بعد، سوشل میڈیا نیٹ ورکس کوں وی بند کر ݙتا۔ ایندے نال کراچی، راولپنڈی، اسلام آباد، لاہور اتے پنجاب دے کجھ ٻئے شہراں وچ افراتفری مچ گئی۔ آخر کار شام دے وقت فوج دے سربراہ نے مداخلت کیتی اتے "ݙوہاں دھڑیاں" کوں صبر دا مظاہرہ کرݨ کیتے آکھا.

[2018 [آسیہ بی بی دے احتجاج]] 

31 اکتوبر 2018 کوں، اٹھ سال دی حراست اتے تمام لوئر کورٹس توں سزا دے بعد، ہک پاکستانی مسیحی عورت، آسیہ بی بی، جیہڑی توہین رسالت دے الزام وچ گرفتار کیتی ڳئی ہئی، سپریم کورٹ دے ہک تاریخی فیصلے وچ بے گناہ قرار پائی۔ حتمی فیصلے وچ آکھیا ڳیا ہے کہ بی بی دے الزام کنندگان وچوں ہک نے اشتينامہ محمد دی خلاف ورزی کیتی ہے، ہک "عہد نامہ جیڑھا پیغمبر محمد صلی اللّٰہ علیہ وسلم نے ستویں صدی وچ مسیحیاں دے نال کیتا ہئی، پر ہݨ وی ویلڈ ہے۔"جسٹس آصف سعید کھوسہ نے فیصلہ ݙتا کہ آسیہ بی بی تے الزام لاوݨ آلیاں ݙو تریمتاں کوں "سچ دی کوئی پرواہ نہ ہئی" اتے دعویٰ کیتا کہ انہاں نے پیغمبر محمد صلی اللّٰہ علیہ وسلم دی توہین کیتی ہے، ہک "من گھڑت کہاݨی" ہے۔پاکستان دی سپریم کورٹ دے فیصلے وچ "گواہاں دے مادی تضادات اتے متضاد بیانات" دا حوالہ ݙتا ڳیا ہے، جہیں "استغاثہ دے حقائق دے ورژن تے شک دے پچھانوے گھتے ہن۔"

ایندے تے رضوی دی قیادت وچ ٹی ایل پی نے کراچی، لاہور، پشاور اتے ملتان وچ مظاہرے شروع کر ݙتے۔ پولیس نال جھڑپاں دی اطلاع ملی۔ ٹی ایل پی دے رہنما محمد افضل قادری نے آکھیا جو سپریم کورٹ دے تِرہَیں جج "مارے ونڄݨ دے حقدار ہن"۔ دارالحکومت اسلام آباد وچ ریڈ زون، جتھاں سپریم کورٹ واقع ہے، کوں پولیس نے سیل کر ݙتا ہئی۔ عوامی تقاریر وچ، رضوی نے مطالبہ کیتا جو آسیہ کوں پاکستان دے ضابطہ فوجداری دے تحت توہین رسالت دی سزا ݙتی ونڄے۔ انہاں نے آکھیا، "ساݙا دھرنا اوں ویلے تک جاری رہسی جݙاں تک حکومت ساݙا مطالبہ نہ منیسی" انہاں خبریں دی تردید کریندے ہوئے جنہاں وچ دھرنے کوں جلدی ختم کرݨ دا آکھا ڳیا ہئی انہاں کوں بعد وچ 23 نومبر 2018 کوں ٹی ایل پی دے ٻئے رہنماواں دے نال گرفتار کر گھدا گ
ڳیا ہئی اتے بعد وچ مئی 2019 وچ ضمانت تے رہا کر ݙتا ڳیا ہئی۔

## پروفیسر دا قتل
مارچ 2019 وچ، بہاولپور دے گورنمنٹ صادق ایجرٹن کالج دے تریجھے سال دے طالب علم، خطیب حسین نے ایسوسی ایٹ پروفیسر خالد حامد کوں ہک جان لیوا جھڑپ وچ چھری مار ݙتی۔ خطیب حسین دا قتل توں پہلے ظفر گیلانی، وکیل اتے ٹی ایل پی دے سینئر رکن نال رابطہ ہئی، اتے واٹس ایپ تے عمل کرݨ دی منظوری حاصل کیتی ہئی۔ قتل دا مبینہ مقصد اسلام دے خلاف توہین آمیز اتے تضحیک آمیز بیان بازی ہئی۔

2018 وچ، چارسدہ دے اسلامیہ کالج دے پرنسپل، سریر احمد کوں 17 سالہ طالب علم نے قتل کر ݙتا ہئی، جینکوں انہاں نے کئی کلاسز مس کرݨ تے دھڑکے ݙتے ہن۔ طالب علم نے الزام لایا ہئی کہ پروفیسر ٹی ایل پی دی ریلی وچ شرکت کرݨ کیتے کلاس چھوڑݨ تے دھڑکے ݙے تے توہین رسالت کریندے پئے ہن۔

ݙوہاں طالب علماں نے آکھیا کہ اوہ رضوی توں متاثر ہن۔

## 2020 زندگی تماشا تنازعہ
2020 وچ، رضوی نے پاکستانی فلم "زندگی تماشا" دی ریلیز تے احتجاج دی تشہیر کیتی۔ انہاں نے فلم ساز سرمد کھوسٹ تے توہین رسالت دا الزام لایا۔ او مواد جیندے بارے وچ انہاں نے توہین آمیز ہون دا الزام لایا ہئی انہاں وچ علماء دی تنقید اتے مبینہ طور تے بچا بازی دا حوالہ شامل ہے۔ پاکستانی مصنف محمد حنیف، جنہاں نے فلم دے سنسر شدہ اتے غیر سنسر شدہ ݙوہیں ورژن ݙٹھے ہن، انکار کیتا کہ فلم وچ علماء دی کوئی تنقید موجود ہئی۔

## وفات

جنازہ
19 نومبر 2020 کوں، رضوی کوں لہور دے علامہ اقبال ٹاؤن دے علاقے دے فاروق ہسپتال وچ ڈھے ونڄݨ دے بعد گھن ونڄایا گیا ہئی۔ ہسپتال پہنچݨ تے، انہاں کوں مردہ قرار ݙتا گیا۔ بعد وچ انہاں کوں شیخ زاید ہسپتال گھن ونڄایا گیا، جتھاں انہاں کوں رات 8:48 تے مردہ قرار ݙتا گیا۔ اوہ کجھ ݙینھاں توں بیمار ہن اتے کجھ عرصے توں وہیل چیئر استعمال کریندے پئے ہن۔رضوی دے پتر سعد حسین رضوی نے آکھا کہ انہاں دے والد کوں مردہ قرار ݙیوݨ دے بعد پنج منٹ کیتے ول سانس آوݨ لڳی ہئی، لیکن ول سانہہ گھنݨی بند تھی گئی اتے آخر کار وفات پا گئے۔ جنازے دی نماز مینار پاکستان لاہور وچ ادا کیتی گئی اتے سعد نے امامت کرائی۔ بعد وچ رضوی کوں رحمت اللعالمین مسجد نال منسلک مدرسہ ابوزر غفاری وچ دفن کر ݙتا گیا ہئی

ہک مقامی عہدیدار دا اندازہ ہئی کہ تقریباً 200,000 لوکاں نے ایونٹ وچ شرکت کیتی۔ رضوی کوں مرݨ توں پہلے کوسا اتے ساہ گھنݨ وچ مسئلہ تھی پیا ہئی، لیکن انہاں دا نہ تاں کوئی کوویڈ 19 ٹیسٹ کیتا گیا ہئی تے نہ ہی کوئی پوسٹ مارٹم کیتا گیا ہئی 21 نومبر کوں سعد کوں ٹی ایل پی دا نواں امیر مقرر کیتا گیا ہئی۔

## کتاباں
انہاں دی شائع کیتی گئی کجھ کتاباں وچ شامل ہن:

*   تیسیر ابواب الصرف (تیسیر ابواب الصرف)، مکتبہ مجادیہ سلطانیہ، 2013، 680 ص۔ عربی گرامر سکھݨ وچ مدد کرݨ تے مبنی اے۔
*   تعلیماتِ خادمیہ (تعلیمات خادمیہ)، علامہ فضل حق پبلی کیشنز، 2015، 677 ص۔ عربی زبان سکھݨ وچ مدد کرݨ تے مبنی اے۔
*   فضائلِ درود شریف (فضائل درود شریف)، دجکوٹ، 2018، 332 ص۔ درود دے روحانی فائدے تے مبنی اے، جیندے وچ عبدالقادر جیلانی (1078–1166) اتے ابن قیم الجوزیہ (1292–1350)

## حوالے

1.  "TLP's Khadim Rizvi passes away in Lahore | SAMAA". Samaa TV. 19 November 2020. Retrieved 19 November 2020.
2.  Ali, Kalbe (3 December 2017). "Who is Allama Khadim Hussain Rizvi?". dawn.com. Retrieved 1 November 2018.
3.  Barker, Memphis; Iqbal, Aamir (1 November 2018). "Asia Bibi: anti-blasphemy protests spread across Pakistan". The Guardian. Retrieved 1 November 2018.
4.  K K Shahid, "‘If I curse in anger, it is justified’" Archived 27 October 2021 at the Wayback Machine, The Friday Times. 1–7 Dec 2017 Vol. XXIX, No. 43
5.  Warraich, Suhail (10 December 2017). "A Barelvi revival?". The News International. Islamabad. Retrieved 24 January 2021.
6.  "Back to the Barelvis | Special Report". thenews.com.pk.
7.  Mehmood Hussain (1 May 2018), "Allama Khadim Hussain Rizvi and Rise of Religious Extremism 2.0 in Pakistan", South Asia Journal. Retrieved 8 September 2019.
8.  "The Mullah of NA-120". Nation.com.pk. 16 September 2017. Retrieved 18 December 2017.
9.  "Tehreek Labik to hold Islamabad long march". Nation.com.pk. 4 November 2017. Retrieved 18 December 2017.
10. Hussain, Shaiq; Constable, Pamela (11 November 2017). "Large religious protests halt traffic in Islamabad and Rawalpindi". Retrieved 18 December 2017 – via www.WashingtonPost.com.
11. "Tehreek Labaik Ya Rasool Allah (SAW) protest continue". Times of Islamabad. 9 November 2017. Retrieved 18 December 2017.
12. Shahrukh, Malik (25 November 2017). "Discordant Saga of Blasphemy". nation.com.pk.
13. Jamal, Sana (1 November 2018). "All you need to know about the Aasia Bibi case". Gulf News. Retrieved 1 November 2018.
14. Asif Aqeel (31 October 2018). "Pakistan Frees Asia Bibi Maloona from Blasphemy Death Sentence". Christianity Today. Retrieved 31 October 2018.
15. Barker, Memphis (31 October 2018). "Asia Bibi: Pakistan court overturns blasphemy death sentence: Christian woman to be freed after being sentenced in 2010, accused of insulting prophet Muhammad". The Guardian. Retrieved 31 October 2018. Justice Asif Khosa, in a verdict widely praised for its courage and rigour, noted that the two sisters who accused Bibi "had no regard for the truth" and that the claim she smeared the prophet in public was "concoction incarnate".
16. "Imran Khan condemns blasphemy hardliners". BBC News. 31 October 2018. Retrieved 1 November 2018.
17. Abrar, Mian (23 November 2018). "Khadim Rizvi among other TLP leaders arrested". Pakistan Today. Archived from the original on 10 September 2019. Retrieved 24 November 2018.
18. "TLP leader Allama Khadim Hussain Rizvi released on bail". International The News. Archived from the original on 16 May 2019. Retrieved 14 May 2019.
19. Imran, Mohammad (20 March 2019). "Bahawalpur student stabs professor to death over 'anti-Islam' remarks". Dawn. Agence France-Presse.
20. "Pakistani principal shot dead by student over blasphemy dispute". Reuters. 23 January 2018.
21. Rehman, Atika (27 March 2019). "Student behind stabbing of Bahawalpur professor may have had help from outsider". DAWN.COM.
22. "Film about cleric held over 'risk to Muslims'". BBC News. 22 January 2020.
23. Asad Hashim (21 January 2020). "Pakistan delays release of film after far-right protest threat". Al Jazeera.
24. "Myths about Zindagi Tamasha | SAMAA". Samaa TV.
25. Taimoor, Muhammad; Gabol, Imran (22 November 2020). "Huge turnout for TLP chief Khadim Rizvi's funeral at Lahore's Minar-i-Pakistan". Dawn. Retrieved 29 November 2020.
26. "Khadim Hussain Rizvi, Pakistan's 'blasphemy activist', dies in Lahore at 54". The Print. 20 November 2020. Retrieved 28 November 2020.
27. "TLP chief Khadim Hussain Rizvi laid to rest in Lahore". The News International. 21 November 2020. Retrieved 28 November 2020.
28. Bukhari, Mubasher (21 November 2020). "Thousands attend Pakistani cleric's funeral despite COVID-19 curbs". Reuters. Retrieved 21 November 2020.
29. Bukhari, Mubasher (21 November 2020). "Huge crowd gathers for Pakistani firebrand cleric's funeral". Reuters. Retrieved 18 January 2021.
30. "Who is TLP's new chief?". The News International. 21 November 2020. Retrieved 29 November 2020.
31. "Profile". Marfat Library. Archived from the original on 29 August 2023.
اُمید ہے کہ اے ترجمہ تہاڈے کم آسی۔