درویش بابا۔ سرائیکی افسانہ

درویش بابے دا اصل ناں اسلم ہا کیو ںجو اوندا تعلق موچی خاندان نال ہا ۔ تہوں اوہ جتیاں سیوݨ دا کم کریندا ہا ۔ 20سال دی عمر اِچ اوندی شادی ہک خوبصورت نیک سیرت تے پاک دامن اپݨی سوتر کوثر نال تھی ڳئی ہئی ۔ انہاندی خوش گوار مثالی زندگی دے 50سال گزر ڳئے لیکن اللہ تعالیٰ اُنہاں کوں اولاد دی نعمت توں نہ نوازیا ہا‘اوہ ساری حیاتی اولاد کیتے سِکدے رہ ڳئے ۔ انہاندا گھر وستی دے ہک کونے تے ہا ‘ رابطہ سڑک انہاندے دَر دے اڳوں لنگھدی ہئی ‘ سڑک دے اُتے درویش بابے دا دیرہ ہا ‘ دیرے دے نال ہک چھوٹی جھئیں مسیت تے مسیت دے نال ہک نلکا لڳا ہویا ہا تے وَل نلکے دے نال امب دا ہک گھاٹا وَݨ ہا جیڑھا  جو پرے کنوں نظر آندا ہا ‘ جیندی چھاں تلے ݙو ترائے ہماچے تے اَمب دے مُنڈھ نال ہک گھڑا ونج تے ݙو ترائے گھڑے پاݨی دے بھرئیے پئے رہندے ہن‘ گرمی دے موسم اِچ آندے ویندے لوک پاݨی پیندے ‘ اَمب دی چھاں تلے ٻاہندے ‘ ساہی سپی کڈھدے تے نمازی نلکے توں وضو کرکے مسیت اِچ نماز پڑھدے ہن ۔ 

درویش بابا ہک کھلے دِل دامہمان نواز تے سخی آدمی ہا ‘ اوہ ویلے کویلے بغیر کہیں لوبھ لالچ دے بُکھے تسے کوں روٹی ٹُکر تے چاء پاݨی وی کھوا پلا ݙیندا ہا۔ پہلے درویش بابے کوں لوک اسلم موچی سݙیندے ہَن ‘ کیوں جو ایہ موچینداں دا کم کریندا ہا‘ ایہ اسلم موچی ہک عظیم شخصیت دا مالک ہا ‘ لوک اوندی عزت تے احترام کریندے ہَن ۔ایہا وجہ ہے جو ول اوہ اپݨی نیک نامی تے عزت وقار پاروں اسلم موچی دے بجائے درویش بابا بݨ ڳیا ‘ درویش بابا تے اوندی ذال کوثر ݙوہائیں صابر شاکر تے اللہ دے نیک ٻانھے ہَن ۔ کھاوݨ پیوݨ لیوں انہاندے کول اللہ دا ݙتا سب کجھ موجود ہا ‘ اوئیں وی لوک آہدن جو ’’اوترک دی مال مݙی ڈھیر ہوندی ہے‘‘ اصل وچ درویش بابا چھی ست وگھے زمین دا مالک ہا جیندی آمدݨی نال اوہ خوشحال ہن‘ایں واسطے ہُݨ اوں جُتیاں سیوݨ وی چھوڑ ݙتیاں ہن‘درویش بابا پہلے وی ٻہوں نیک آدمی ہا تے ہُݨ تاں اوں اپݨی باقی زندگی اللہ تعالیٰ دی عبادت تے ذِکر اذکار اِچ گزارݨ واسطے وقف کر ݙتی ہئی ۔ پنج وقتی نماز پڑھدا ‘ سویر دی نماز توں بعد قرآن مجید دی تلاوت کریندا تے باقی جیڑھے ویلے ݙیکھو درویش بابا موٹیں مڑکیں آلی تسبیح پڑھدا نظر آندا ہا ۔ اوندے نیک اعمال ‘ حسنِ اخلاق تے عجز و انکساری ݙیکھ کے لوک اوندے کولوں ٻہوں متاثر ہن ‘ کجھ سادہ لوح پیر پرست لوکاں کوں اوندے نال اتنی عقیدت تے محبت تھی ڳئی جو اوہ اوکوں اپݨاں پیر و مرشد تسلیم کریندیں ہوئیں درویش بابا دے ہتھ تے بیعت تھیوݨ دی آرزو رکھدے ہن لیکن درویش بابے اُنہاں کوں سمجھاوݨ دی کوشش کیتی جو میاں میں تہاݙا کمی کسبی بندہ ہاں کیوں میکوں گنہگار کریندے وے؟ بہرحال لوکاں دا ایہ عقیدہ ہا جو ایہ چھپیا ہویا ولی ہے تے اپݨے آپ کوں ظاہر نہیں کریندا ۔ 

لوک باز نہ آئے کیوںجو دنیا ݙکھیں دا گھر ہے‘ لوک اپݨے اپݨے ݙکھ درد گھن کے درویش بابے دے کول آ ویندے ہن ۔ کوئی آہدا بابا جی ایںباٖل کوں نظر لڳ ڳئی ہے ۔ذرا دم درود کر ݙیئو ‘ کوئی آہدا میکوں تعویذ لکھ ݙئیو ‘ کوئی آہدا میکوں حساب کر ݙیئو ‘ کوئی آہدا میکوں پاݨی پڑھ ݙئیو تے کوئی آہدا بابا جی میݙے گھر تکلیف ہے میݙے نال ڄلو لیکن بابا جی نہ کہیں دے نال ویندا ہا تے نہ کہیں کوں پھل تعویذ لکھ ݙیندا ہا ‘ ٻس اوہ ہر مریض کوں کوئی مفید  مشورہ ݙے کے یا کوئی ورد وظیفہ ݙسا کے مطمئن کر چھوڑیندا ہا لیکن پھل تعویذ ݙیوݨ یا حساب کتاب کرݨ توں اپݨی جان چھڑائی رکھدا ہا‘ اکثر اوکھے اَتے تے مونجھے ماندے مجبور لوکاں واسطے اللہ سئیں دے حضور دُعاء چا منگدا ہا ‘ شئیت اللہ تعالیٰ اوندی دُعا منظور کر گھندا ہوسی جو کجھ لوکاں دے مسئلے حل تھی ویندے ہَن۔

درویش بابا نہ کوئی پیر ولی ہا تے نہ کوئی عالم فاضل لیکن اوہ اپݨی دور اندیشی ‘ ذہانت تے تجربے نال جو ڳالھ جیویں آکھ ݙیندا ہا اوہ ڳالھ اوئیں پوری تھی ویندی ہئی۔ درویش بابے دے کول ہر ویلے ݙکھی انسانیت دا ہجوم رہ ویندا ہا لیکن اوہ انہاں کول کݙاہیں نہ اُکتاندا ہا تے نہ اِی کݙاہیںاختا تھی کے کہیں کوں جواب ݙتا ہس بلکہ اوہ ہرکہیں کوں اپݨی خوش اخلاقی تے حکمت عملی نال مطمئن کرکے ٹُریندا ہا۔

ہک ݙیہاڑے ہک عقیدت مند بابے دے کول زانو ادب ڈوڑے کرکے مٹھائی دا ڈبہ پیش کیتا تے آکھݨ لڳا ۔ حضور تساں پچھلے سال میݙی اولاد نرینہ ہووݨ واسطے میکوں جیڑھا وظیفہ ݙسایا ہا تے دُعا منگی ہاوے میݙی اوہ مٹھی مراد اَڄ پوری تھی ڳئی ہے ‘ ایں خوشی دے حوالے نال ایہ مٹھائی قبول فرمائو۔ 

بابے جی فرمایا میاں تیکوں مبارک ہووے ۔ اللہ تعالیٰ تیݙی آس اُمید پوری کر ݙتی ہے میکوں خوشی ہے لیکن ایہ مٹھائی دا ڈبہ وستی دی مسیت اِچ ونج کے پڑھݨ آلے ٻالیں کوں اللہ واسطے ونڈا ݙے ۔ اوہ عقیدت مند حیران تھی کے آکھݨ لڳا بابا سئیں کجھ تساں وی تاں گھن گھنو ! لیکن بابے آکھیا میاں میݙا حصہ وی ٻالیں وچ تقسیم کر چھوڑیں ۔ جے تائیں اوہ عقیدت مند مجبور تھی کے وستی دی مسیت اِچ ٻالیں کوں مٹھائی تقسیم کرکے دوبارہ بابے جی دے کول آ ڳیا تے آکھݨ لڳا بابا جی میݙا اوہ سنگتی رَبُّو آجڑی نئیں؟ جیڑھا تہاکوں ہر سال تہاݙیاں کھجیاں چُݨ کے ݙے ویندے؟ اوہ وی آہدا پیا ہا جو بابے سئیں دی دُعا برکت تے اُنہاندے ݙسے ہوئے وظیفے پڑھݨ نال میݙے گھر وی ساول ہے ۔ تے وَل آکھݨ لڳا بابا جی ! تہاݙی اپݨی اولاد جو کائنی تُساں ایہ وظیفہ اپݨے واسطے استعمال کیوں نہیں کریندے ؟ حالانکہ تہاݙ ی دُعا تے وظیفے کامیاب وی ہن۔

ایہ ڳالھ سُݨ کے بابے دے تھوݙیں تے مسکراہٹ آڳئی تے آکھݨ لڳا ’’میݙابھولا دوست ! اللہ تعالیٰ دے نظام اِچ کوئی دخل نہیں ݙے سڳدا ‘ میݙی کیا مجال جو میں اللہ سئیں دا مقابلہ کراں ۔ ٻس ایہ تاں تہاݙی اپݨی ہک محدود سوچ ہے جو تُساں میݙے وچ ایہ اوصاف سمجھدے وے حالانکہ ایہ صفتاںتاں اُوں بے مثل ذات خالقِ کائنات کوں سجدیاں ہن جیندی ساری دنیا محتاج ہے۔‘‘

جے تائیں اِنوں ہک ٻیا عقیدت مند زپ آن تھیا تے آکھݨ لڳا بابا جی ! ساݙے علاقے وچ ظلم ‘ ݙڈھپ تے غنڈہ گردی انتہا تے پُڄ ڳئی ہے ‘ اساں ٻہوں تنگ ہیں تساں برائے کرم ساکوں کوئی ایہو جھیاں ورد وظیفہ یا کوئی پھل تعویذ لکھ ݙیئو۔ جیندے نال ساݙے سر توں ایہ مصیبت ٹل ونڄے۔

میݙیاں ایہ دُعائیں تے ورد وظیفے صرف تے صرف سادے سودے تے بھولے بھالے شریف لوکاں واسطے ہوندے ہن ‘ لچے لوفر تے لفنگیں تے اثر نہیں کریندے بھلا شیطان تے وی کݙاہیں کوئی وظیفہ کامیاب تھئے ‘ جیویں جندرے چوراں دے اڳوں کوئی شئے نہیں ہوندے ایویں وظیفے وی غنڈے تے بدمعاشاں دے اڳوں کوئی حیثیت نہیں رکھدے ۔ جنہاں دے دِلاں تے اللہ سئیں جندرے مار ݙیوے اُنہاں کوں کون کھول سڳدے ۔درویش بابے آکھیا:

بابا جی تساں وَل وی خوش نصیب ہو جو تہاکوں کتنے لوک دِلوں بجانوں چاہندن ‘ تہاݙے نال عقیدت تے محبت رکھدن ‘ تہاݙی عزت کریندن ‘ اوں عقیدت مند آکھیا۔

ناں سئیں نہ!ایہ لوک میکوں نہیں چاہندے بلکہ اپݨیاں اپݨیاں لوڑاں تے ضرورتاں دے پُجاری ہن جے تُساں کݙاہیں میݙی اَکھ نال ݙیکھو تاں ایہ سب لوک خود غرض تے مطلب پرست ہن ۔ درویش بابے آکھیا:

درویش بابے دی ایہ ڳالھ سُݨ کے سارے عقیدت مند حیران تھی کے ہک ٻئے دے منہ دو ݙیکھݨ لڳ پئے تے وَل درویش بابے دیاں دُعائیں جھل کے ہر کوئی چلا ڳیا۔

جے تائیں اِنوںہک سادہ مزاج بھولی بھالی نوجوان چھوہِر بابا جی دی خدمت اِچ حاضر آن تھئی تے آکھݨ لگی بابا جی ! میݙا گھر آلا میکوں اصلوں نہیں ڄاݨدا ‘ میݙے نال ہر ویلے لڑدا بھڑدا رہ ویندے حالانکہ میکوں اپݨے گھر آلے نال انتہائی محبت ہے ‘ میں کݙاہیں اوندی کوئی حکم عدولی یا نافرمانی نہیں کیتی تے نہ اِی اوندی رضا دے خلاف کݙاہیں کوئی قدم چاتے کوئی کمینی رَن میݙے گھوٹ کوںبِدراہ کیتی کھڑی ہے ‘ برائے مہربانی تساں حساب کرکے میکوں ݙسو جو اوہ کون ہے؟۔

اوہ کوئی وی ہووے تیکوں ایندے نال کیا غرض ہے؟ ٻس تیݙاگھر آلا تیݙا دیوانہ بݨ ویسی لیکن شرط ہے جو توں میݙے آکھیئے تے پورا پورا عمل کریسیں! قرآن مجید پڑھی ہوئی ہیں؟

جیا بابا جی !

چلو ٹھیک ہے ہُݨ توں ایویں کریسیں جو روزانہ سویر نال اُٹھی کے دھاں دھوں کے صاف ستھرے کپڑے وَٹایا کریسیں ‘ پنج وقتی نمازپڑھسیں ‘ سویر دی نماز توں بعد قرآن مجید دی تلاوت کریسیں ‘ روزانہ سرمہ ‘ مُساڳ تے شیشہ کنگھی کریسیں‘ ہر نماز نال ترائے دفعہ سورۃ اخلاص پڑھسیں ‘ ایہ عمل تیں پورے 40ݙیہاڑے بلاناغہ کرݨاں ہے تے وَل انشاء اللہ تیݙا گھر آلا تیݙے سواٻیاکہیںکوں ݙیکھݨ اِی پسند نہ کریسی ۔ درویش بابے آکھیا

جے تائیں اِنوں ہک ٻیا عقیدت مند آ ڳیا جیڑھا جو ݙاڈھا پریشان حال ودّا ہا ‘عرض کیتُس بابا جی ! میݙے نوجوان پتر کوں جِنّیں دی جھڑٻ ہے تہوں اوہ اکثر بیمار رہ ویندے‘ چنگاں بھلا نہیں تھیندا‘ ٻہوں پُھل دھاڳے ‘ پڑھائی ڳڑھائی تے دوا علاج کیتے سے لیکن ٹھیک نہیں تھیندا ہُݨ پوزیشن ایہ ہے جو اوکوں لوہے دے زنجیریں نال گھر اِچ ٻدھی پئے ہیں‘اوندی حالت قابلِ رحم ہے ‘ تساں مہربانی کرکے میݙے نال ڄلو تے کوئی دم درود کرو یا کوئی پھل تعویذ ݙیئو جیندے نال اوہ ٹھیک تھی ونڄے۔

اوندیاں علامات کیا ہِن؟ درویش بابے پُچھیا :

سئیںاوندا دماغی توازن ختم تھی ویندے ‘ اوہ زور دیاں چیخاں مار مار پٹیندے تے کپڑے پاڑ پاڑ سٹیندے ‘ اوکوں کہیں دی سُنڄاݨ سُدھ نہیںہوندی ‘ ایہ جِن ہر ویلے میݙے پُتر کوں بے سُدھ کیتی رکھدن ‘ حالانکہ ساݙے مرشد نے وی اُنہاںتے کنٹرول کرݨ دی کوشش کیتی ہے لیکن اوہ کنٹرول اِچ نہیں آئے بلکہ چڑنڈ کر ڳئے ہن ۔

چڑنڈ؟ کیا مطلب ؟ درویش بابے پُچھیا:

سئیںچِڑ یعنی مَچھّر ڳئے ہن ‘ ایہ غلطی وی ساݙے اپݨے کولوں تھئی ہے کیوں جو پیر سئیں دا فرمان ہا جو تُساں 40ݙیہاڑے پورے میݙا پڑھیا ہویا پاݨی تے تعویذ استعمال کرݨے ہن تے ایں دوران ٻیا کہیں حکیم یا ڈاکٹر کنوں دوا علاج نہیں کراوݨاں ‘ لیکن ہک ݙیہاڑے اوندی طبیعت ݙاڈھی خراب تھی ڳئی ہئی تہوں اساں ہک ڈاکٹر کوں سݙ کے اوندی دوائی گھن گھدی جیندے نال اوہ ݙو ݙیہاڑے ٹھیک ریہا تے تریجھے ݙینہہ وَل اوندے اُتے جنات دا حملہ تھی ڳیا ۔ اساں پیر سئیں کول دوبارہ وَل ڳیوسے ‘ اوندی حال حقیقت ݙسائی تاں پیر سئیں ڈاکٹر دے آوݨ دا سنکے ہتھوں ساݙے اُتے ناراض تھی ڳئے تے آکھݨ لڳے تساں میݙی محنت تے پاݨی پھیر چھوڑئیے تے اپݨاں وی نقصان کیتے وے ‘ میکوں ہُݨ ݙوڑی محنت کرݨی پوسی تے تہاکوں وی ݙو واڳاں بھرݨیاں پوون ہا لیکن مرید جو تھیووے تہاݙے اُتے زیادہ چٹی نمی رکھدا لیکن ہک واڳ ضرور گھنساں۔ 

میں پیر سئیں کوں وی جواب نہیں ݙتا تے انہاں کولوں چوری تہاݙے کول آ ڳیا ہاں‘ تُساں برائے کرم حساب کرکے میݙی رہنمائی فرمائو تے میکوں ݙسو جو میں کیا کراں ؟ تے ٻیا ایہ جو تہاݙے ہتھوں جیکر میݙا پُتر ٹھیک تھی سڳے تاں مہربانی فرمائو!

تیݙا پُتر ضرور شفاء یاب تھی ویسی لیکن شرط ہے جو میݙے آکھیئے تے پورا پورا عمل کرݨا پوسی۔

ضرور سئیں ضرور عمل کریسوں!

ٻس وَل تساں فوراً ایکوں نشتر ہسپتال ملتان دے شعبہ نفسیات اِچ داخل ونڄ کرائو ‘ اتھاں ایندی مرض دا صحیح علاج تھیسی تے ایہ ݙوجھی ݙینہوار انشاء اللہ ٹھیک ہوسی۔ 

کیوں جو اوہ بندہ ٹھڳو پیر کنوں تھکا ودا ہا تہوں اوہ با بے دی ڳالھ سُݨ کے حیران تھی ڳیا تے آکھݨ لڳا بابا جی تُساں ٹھیک مشورہ ݙتے اساں اَڄ اِی اَڄ اینکوں نشتر ہسپتال ملتان گھن کے ویندے پئے ہن۔

درویش بابا ہک پرہیز گار ‘ متقی تے خدا پرست انسان ہا ‘ اوہ کہیں نال دھوکہ فریب نہ کریندا ہا ‘ لوکاں دے ݙکھ درد اوکوں اپݨے ݙکھ درد محسوس تھیندے ہن ۔ ݙکھی انسانیت دا ہرویلے اوندے کول میلہ لڳا پیا رہندا ہا ‘ کوئی آہدا میݙے پُتر کوں کینسر ہے ‘ کوئی آہدا میݙی دھی بیمار ہے ‘ کوئی آہدا میݙا پُتر جیل خانے وچ ناکردہ گناہیں دی سزا کھڑا بھڳتیندے ‘ کوئی آہدا میݙے گھر جن بھوت وڑ ڳئے ہن تے نکلدے اِی نہیں تے کوئی آہدا میݙے گھروں سونے چاندی دے زیور‘ ڳہݨے چوری تھی ڳئے ہن ‘ تساں حساب کرکے میکوں چور دی نشاندی کر ݙئیو تے کجھ بُریاں کماں دے متحمل لوک وی غلط کم کراوݨ دی اُمید گھن کے وی اوندے کول آ ویندے ہن تے اونکوں ٹھڳݨ دابہترین موقعہ ݙیندے ہن لیکن درویش بابا اُنہاں دی اصلاح کریندا تے کہیں کوں نہ ٹھڳیندا ہا بلکہ اوہ بغیر کہیں لوبھ لالچ دے ہر بندے دا مسئلہ حل کرݨ دی کوشش کریندا ہا تے ہر بندے کوں قائل کرکے مسئلے دی اصل حقیقت آلے پاسے اوندی توجہ ݙویندا ہا تے وَل اکثر لوکیں دے مسئلے حل وی تھی ویندے ہن لیکن درویش بابے کݙاہیں کہیں کنوں چار آنے وی نہ گھدے ہن ‘ اوں لوکیں دی اصلاح تے بھلائی واسطے اپݨے آپ کوں وقف کیتا ہویا ہا لیکن ضعیف الاعتقاد لوکاں دی اکثریت اوندیاںقیمتی ڳالھیں سمجھݨ توں قاصر ہئی ۔ ہک ݙیہاڑے درویش بابا نماز پڑھ کے مسیت اِچوں ٻاہر نکلیا تاں اڳوں دیرے تے مظہر آیا ٻیٹھا ہا جیڑھا جو ہک ݙوجھی وستی اِچوں آیا ہا ۔ اُٹھی کے بابے کوں وݙے ادب احترام نال ملیا‘ بابے رسمی خیر و عافیت پُچھی تے وَل فرمایا میݙے لائق کیا حکم ہے؟۔

بابا جی ! میں ہک غریب آدمی ہاں ‘ میݙی ذال تے میں وݙی مشکل نال اپݨی دھی واسطے ݙاج ݙیپا کٹھا کیتا ہا کیوں جو اڳلے سال اساں اوندی شادی کرݨی ہے ۔ ساݙی بدنصیبی جو پچھلے ݙینہاں میݙی ذال دے ڳہݨے سمیت میݙی دھی دے ݙاج دے گہݨے کوئی چوری چا ڳئے ۔ میں اپݨے پیر کنوں ونڄ کے حساب کرائے تاں اوں میکوں ݙسائے جو تیݙے گھر دا کوئی بندہ ہے جئیں ایہ چوری کیتی ہے لیکن میکوں میݙے گھر دا کوئی وی بندہ چور نظر نہیں آندا کیوں جو میݙے گھر دے 5بندے میݙے سوا ہن ۔ ݙو میݙے پُتر ‘ ہک ذال ‘ ہک دھی تے ہک نونہہ ۔ ایہ سارے بندے میݙے چوری کرݨ آلے نہیں۔ جݙاں جو پیر صاحب میݙی نونہہ دو اشارہ کیتے جو تیݙی چور ایہا ہے حالانکہ میݙی نونہہ تاں انتہائی نیک ‘ شریف تے با اعتماد ہے ‘ ایں واسطے میکوںپیر سئیں دی ڳالھ تے یقین نہیں آیا تے وَل اساں گھر دے ساریں بندیں رَل کے چور دا ڳویڑ کیتے جݙاںجواساں ساریاں دا ڳویڑ سمو دائی تے آن ڈُھکدے کیوں جو پچھلے ݙینہاں میݙا پوترا ڄمئے تے سمودائی ترائے چار ݙینہہ ساݙے گھر آندی ویندی رہ ڳئی ہے تے ساݙے گھر دے سارے دروازے اوندے واسطے کھلے رہ ڳئے ہن ۔ لیکن پیر صاحب سمو دائی دی چٹھی ݙیوݨ واسطے تیار تھی ڳئے ہن تے آہدن سمودائی میݙی نیک ہمسائی ہے ‘ ایں تیݙی چوری نہیں کیتی ‘ بھلا میں ہُݨ اپݨے مرشد دا سامݨاں کیویں کراں؟ بابا جی ! میݙا ایہ مسئلہ تساں اِی حل کر سڳدے وے ‘مہربانی فرمائو ‘ میکوں ݙسو جو میں ہُݨ کیا کراں؟

تیݙا ایہ مسئلہ پنچایتی ہے میݙے وس دا روڳ نہیں‘ بہرحال میں چیئرمین اکمل کوں آہداں تیݙا ایہ مسئلہ اوہو حل کریسی ۔ درویش بابے آکھیا:

ٹھیک اے بابا سئیں! میکوں اوندا فیصلہ منظور ہے ۔ مظہر آکھیا:

جے تائیں درویش بابے چیئرمین اکمل دا نمبر ملا کے فون کیتا ‘ اڳوں آواز آئی ہیلو! 

السلام علیکم !

وعلیکم السلام!

سئیں میں اسلم موچی المعروف درویش بابا عرض کریندا پیاں!

بسم اللہ حضور میݙی طرفوں آداب قبول فرمائو!

سئیں ایہ تہاݙی عظمت ہے مگر میں ایں قابل کائنی۔

قبلہ میݙے لائق کیا حکم ہے؟

سئیں میں مظہر ماچھی کوں تہاݙے کول بھڄیندا پیاں ایندا ہک پیچیدہ جیہاں مسئلہ ہے ‘ تساں ایندے کولوں ایندی زبانی حال سُݨ کے برائے کرم ایندی جائز مدد کریسو۔

حضور حکم دی تعمیل تھیسی۔

سئیں مہربانی ہوسی!

جے تائیں اِنوں مظہر چیئرمین اکمل دے کول پُڄ ڳیا۔

ہاں بھئی مظہر میاں سُݨا تیݙا کیا مسئلہ ہے ؟

مظہر سمودائی دی شکایت تفصیل نال پیش کیتی۔

مظہر میاں ! غلط بیانی توں کم ہرگز نہ گھنی جو صحیح سچ ہووے اوہ بیان کریں۔ سمودائی دیاں کئی شکایتاں پہلے وی میکوں ملیاں ہن ‘ میںایکوں ضرور شکنجے وچ کسݨے لیکن تیݙے بیان غلط نہ ہوون ۔ چیئرمین اکمل آکھیا:

سئیں تساں میݙی ڳالھ تے یقین کر گھنو میں جو کجھ تہاکوں ݙسائے ایندے وچ ذرا برابر وی کُوڑ کائنی۔ مظہر آکھیا:

چلوٹھیک ئِ ہُݨ توں تھاݨے تے چلا ونڄ تے اپݨے زیورات چوری ہووݨ دا پرچہ درج کرا چھوڑ تے سمودائی دا ناں شک اِچ لکھوا چھوڑیں پچھے میں ڄاݨاں تے میݙا کم ۔ چیئرمین اکمل آکھیا:

سئیں تھاݨے دار میݙے آکھیئے پرچہ درج نہ کرے تاں ؟ مظہرآکھیا:

میں تیݙے ونڄݨ توں پہلے تھاݨیدار کوں فون کرکے آکھ ݙینداں ٻس توں تھاݨے پہنچݨ دی کر۔ چیئرمین اکمل آکھیا:

تھاݨے تے پہنچݨ دی دیر ہئی مظہر دا پرچہ درج تھی ڳیا ‘ کجھ ݙینہ بعد ہک ݙیہاڑے چیئرمین اپݨے دیرے دے اڳوں کرسی گھت کے دُھپ سِکیندا ٻیٹھا ہا جو اِنوں اوندا دوست شوکت موٹر سائیکل تے اوندے کول آ کے رُکیا ۔ سلام دُعا کیتس تے وَل ونڄݨ لڳا تاں چیئرمین پُچھیا کتھا ںوینداپئیں؟

میݙے گھر ٻال دی پیدائش تھیوݨ آلی ہے ‘ سمو دائی کوں چاوݨ ویندا پیاں ۔ شوکت آکھیا:

چلو سئیں میݙی دُعا ہے اللہ سئیں تیکوں پُتر ݙیوے تے میں تیکوں ہک راز دی ڳالھ آہداں ایکوں یاد رکھیں ! چیئرمین آکھیا:

جی سئیں ! شوکت تجسس نال پُچھیا:

ڳالھ ایویں ہے جے تیݙا پُتر ڄمیا تاںاساں ہک منصوبے دے تحت تہاݙے کنوں چوری ہک دھی دے وَٹے تیݙا پُتر سمودائی کنوں وَٹاوݨاں ہے لیکن تُساں اوکوں ایں تبادلے واسطے کُھلاّ موقعہ وی ݙیسو ۔ جے اوں ساکوں ٻال وَٹا ݙتا تاں وَل توں اوکوں موقعے تے پکڑ گھنّی تے وَل سارا معاملہ رَل کے نبھیسوں۔ تے ہُݨ توں ایویں کریں جو دائی کوں اپݨے گھر توڑنہ پچاویں بلکہ کوئی بہانہ کرکے اوکوں ڳلی دے موڑ تے لہا چھوڑیں تاں جو اڳوں اساں اوندے نال لائن ملا سڳوں ۔ چیئرمین آکھیا:

ٹھیک ئِ سئیں تہاݙے حکم دی تعمیل تھیسی ایہ آہدا تے شوکت چلا ڳیا۔

اِنوں چیئرمین پہلے کنوں نورے نائی نال مل کے منصوبہ بݨا چُکا ہا تے منصوبے دے تحت اوںنورے نائی کوں فوراً بھیڄ ݙتا تے نورا نائی موڑ ٹپ کے ڳلی اِچ ونڄ کھڑا ‘ دائی کوں آندا ݙیکھ کے اَلاݨاں ۔ باجی کتھاں ویندے پئے وے؟

اِتھائیں اڳلے گھر ٻال ڄماوݨ ویندی پئی ہاں۔

باجی ! تیکوں تاں پتہ ہے جو میݙے گھر پہلے وی دھیریں دا تھٻا ہے تے رات ٻئی وی میݙی دھی ڄمی ہے‘ باجی! جے ایں گھر پُتر ڄمے تاں پلیز میکوں میݙی رات دی ڄموڑ دھی نال چوری چوری وٹا ݙیویں ‘ تیݙا وݙا احسان ہوسی‘ ایہ گھن ہزار روپے تے ٻیا وی جو کجھ آکھسیں تیݙی خدمت اِچ پیش کریساں۔

دائی ہزار روپے دا نواں نوٹ گھن گھدا تے کھیسے اِچوں اپݨا موبائل سیٹ کڈھدئیں ہوئیں آکھݨ لگی اپݨا نمبر ݙسا! نورے نائی اپݨا نمبر ݙسایا ‘ سمودائی اپݨے موبائل اِچ درج کر گھدا تے اوکوں اپݨاں نمبر ݙے کے آکھݨ لگی جݙاں میں تیکوں مس کال ݙیواںتوں فوراً چھوہِر کوں چا کے سامݨے آلے خالی پلاٹ اِچ آ ونڄیں! تے اِنوں میں وی ڄیر ڄلّوں سٹݨ دے بہانے چھوہَر کوں چا کے آ ویساں ٹھیک ئِ؟

باجی تہاݙی وݙی مہربانی!

اَڈھائی ترائے گھنٹے بعد سمودائی مِس کال ݙتی تے اِنوں نورا نائی ٻال دی جسامت برابر ہک پلاسٹک دی گݙی کپڑے وچ ولھیٹ کے گھن آیا جے تائیں اِنوں سمودائی خالی پلاٹ اِچ گند ٻوہار آن سٹیا تے وَل کونے تے کھڑے ہوئے نورے نائی نال ٻالیں دا تبادلہ کرکے فوراً ونڄݨ لگی ‘ دروازہ ٹپی تاں اڳوں شوکت پکڑ کے شور مچا ݙتا ‘ لوک کٹھے تھی ڳئے۔ دائی آکھیا ایہ ایویںخواہ مخواہ شورمچائی کھڑے‘ میں تاں ٻاہر اِی کائنی ڳئی تے نہ اِی کہیں نال کوئی ٻال دا تبادلہ کیتے بلکہ میں تاں اِتھاں ایندی دھی کوں نلکے تے دھنواوݨ واسطے گھن اَئی ہاں۔ جے تائیں اِنوں ایہ ڳالھیں سُݨدا چیئرمین وی آڳیا تے پُچھݨ لڳا مائی ایہ ٻال کیندا ہے؟ 

شوکت صاحب دا!

دھی ہے یا پُتر!؟

دھی ہے!

چلو ایں ٻچی دے منہ توں کپڑا لہا کے ذرا ساکوں وی ݙکھا! چیئرمین آکھیا

جے تائیں لوکاں دے مجمع وچ اوں ہتھ اُچے کرکے ٻچی دے منہ توں کپڑا لہایا ۔

اوئے اوئے… ایہ کیا؟لوک حیران تھی ڳئے کیوں جو ایہ پلاسٹک دی گݙی ہئی‘ لوک مشتعل تھی کے دائی تے اُلرݨ لڳے بلکہ ہک ݙو تھپڑ مار وی ݙتونے لیکن چیئرمین انہاں کوں جھل گھدا ‘ تھاݨے تے فون کرکے پولیس کوں اطلاع ݙتی ڳئی ‘ پولیس موقع تے اَئی تے ساری کارروائی لکھ کے سمودائی کوں گرفتار کرکے چا ڳئی ۔

پچھوں چیئرمین اکمل وی تھاݨے تے پُڄ ڳیا تے تھاݨیدار کوں آکھیُس مظہر دے ڳہݨے وی ایہیں نائوصر باز دائی دے کول ہن تے ایہ وی ضرور برآمد کریسو!

جݙاں سمودائی دی لیڈیز پولیس لتریشن کیتی تاں اوہ مظہر دے ڳہݨے سمیت کئی ٻیاں مݙیاں وی سول پئی ۔ ساری مسروقہ مال مݙی وصول کرکے تھاݨیدار مظہر دے ڳہݨے چیئرمین اکمل دی موجودگی اِچ اوکوں واپس کر ݙتے ۔ تے وَل ضروری کارروائی توں بعد سمودائی دا چالان کیتا ڳیا تے آخر صاحب اوکوں دفعہ 364دے تحت عمر قید دی سزا سُݨائی۔

درویش بابے کوں وسیب دے سارے لوک عزت تے احترام دی نگاہ نال ݙہدے ہن تے اوہ وی ہر آدمی کوں عزت تے احترام ݙیندا ہا ۔ درویش بابے دے کول غمزدہ لوک روندے ہوئے آندے ہن تے کھلدے ہوئے وَل ویندے ہن ‘ درویش بابا ہمیشہ لوکاں وچ خوشیاں ونڈیندا ہا تے کݙاہیں کہیں بندے دی دل آزاری نہ کیتی ہس ۔ بابے دا اصل مشن سادہ لوح دیہاتی لوکاں کوں پیراں دے روپ اِچ ٹھڳݨ آلے نقلی پیراں تے ٹھڳ باز مداریاں توں بچاوݨ ہا تے انہاں بھولے بھالے بے شعور لوکاں کوں شعور ݙیواون ہا ‘جیڑھے ہر جعلی پیر کوں اپݨاں حاجت روا تے مُشکل کشا سمجھ ٻہندن ‘ بابے انہاں لوکاں دا شعور بیدار کرݨ واسطے جتنی محنت تے جتنی کوشش کیتی اوہ ڳوہ دے اڳوں مرلی وڄاوݨ دے مترادف ہئی ۔ آخر درویش بابا انہاں لوکاں توں مایوس تھی ڳیا ہا ‘ کیوں جو انہاںعقل دے اندھے ‘اندھی عقیدت رکھݨ آلے لوکاں وچ اوکوں اُمید دی کوئی کرن نظر نہ آندی ہئی‘ ایں واسطے اوں چُپ سادھ گھدی ‘ شیت اوہ دیوانہ تھی ڳیا ہا ‘ اوں ہر کہیں نال اَلاوݨ ٻولݨ بند کر ݙتا ہا ‘ با بے دی خاموشی ݙیکھ کے عقیدت مندیں دا عقیدہ ہتھوں مضبوط تھی ڳیا ۔ جنہاں لوکاں دی فکر اِچ درویش بابا دیوانہ تھی ڳیا ہا ہُݨ اوہ لوک اوکوں پہنچا ہویا ولی سمجھݨ لڳ پئے تے عقیدت منداں دی تعداد اِچ وی روز بروز اضافہ تھیندا ڳیا ‘ خاص طور تے بے اولاد تریتمیں دی تعداد ودھ ڳئی ‘اُنہاندا عقیدہ ہاجو بابے سئیں دا جوٹھا ٹُکر پاݨی یا کوئی ٻئی چیز کھاوݨ پیوݨ نال اُنہاں تریمتیں کوں اللہ تعالیٰ دی طرفوں حمل تھی ویندے تے اوہ صاحبِ اولاد تھی ویندیاں ہن ۔ آخر دنیا فانی ہے ہک ݙیہاڑے درویش بابے کوں اچانک دِل دا دورہ پیا تے اوہ اللہ سئیں دے حاضر تھی ڳیا ۔ عقیدت منداں اوندی خانقاہ تعمیرکراوݨ دا پروگرام بݨایا لیکن اوندی ذال کوثر تے بھرا اکرم منع کر ݙتا کیوں جو درویش بابے دی وصیت ہئی جو میݙی قبر کچی رکھاہے لیکن گمراہ لوکاں اوکوں مرݨ توں بعد وی معاف نہ کیتا تے اپݨیاں آس اُمیداں تے مَنتاں منوتیاں گھن کے اوندی قبر تے آوݨ لڳ پئے تے ایہ سلسلہ روز بروز ودھدا ڳیا ۔ لوکیں دی آمد و رفت ݙیکھ کے صدونائی تسبیح ہتھیں پا کے درویش بابے دی قبر تے دیرہ لا گھدا تے مشہور کر ݙتس جو درویش بابے میکوںبشارت ݙتی ہے جو توں میݙامنظورِ نظر خلیفہ ہیں تے میں اپݨی قبر دی ݙیکھ بھال تے ذمہ داری تیݙے سپرد کیتی ہے تیکوں میݙا حکم ہے جو توں میݙی قبر تے آوݨ آلے معتقدین تے زائرین کوں خالی نہ ولیسیں ‘ ہر ضرورت مند کوں دم درود تے پھل تعویذ لکھ ݙیسیں۔

میݙی تیکوں دُعا ہے تے اڳوں توں جیکوں دُعا کریسیں اوہ شفاء اِچ بدل ویسی۔ انشاء اللہ

صدو نائی پہلے نائیں دا کم کریندا ہا تے گستان اِچ اکثر قبراں وی اوہو کھٹیندا ہا لیکن جئیں ݙیہاڑے دا اوں درویش بابے دی قبر تے دیرہ لایا تاں اوندے بخت جاڳ پئے۔ سدھے سادے اَݨ پڑھ لوکاں دا ہر ویلے اوندے کول میلہ لڳا رہندا ہا ۔ پھل تعویذ تے حساب کتاب دے بہانے اوہ سادہ لوح لوکاں کوں ٹھگی رکھدا ہا‘ بھولے لوک اوکوں پیسے وی ݙیندے ہن تے اوندے ہتھ پیر وی چُمدے ہن۔صدو نائی دیاں موجاں ہَن تے اوہ صدو نائی دے بجائے صدو پیر مشہور تھی ڳیاہا ۔ شام کوں چندے آلی صندوقڑی رقم نال بھری ملدی ہئی تے چارے کھیسے وی پیسیں نال پُر ہوندے ہَن۔

درویش بابے ساری زندگی خلوص نیت نال خلقِ خدا دی خدمت کیتی ہئی ‘ اوں کݙاہیں کہیں کنوں چار آنے نہ گھدے ہن تے نہ اِی نقلی پیریں وانگ اوں کہیں کوں حساب کتاب تے پھل تعویذ دے بہانے ٹھڳیا ہا بلکہ نقلی پیریں دے بارے تاں اکثر اوہ ایہ شعر پڑھدا ہا۔

؎ کم ظرفاں کوں پیر بݨا کے اپݨی ہستی بھل ڳئے

  عقلوں پیدل دھر دے اندھے دھند غبار اِچ رُل ڳئے

اَڄ درویش بابے دی وفات کوں ݙاہ سال گزر ڳئے ہن ‘ توڑے جو بابے دی وصیت ہئی جو میݙی قبر کچی رکھاہے لیکن صدونائی اپݨی سجادہ نشینی چھکاوݨ واسطے درویش بابے دا گنبد آلا درٻار بݨوا کھڑائے ‘ کیوں جو ایہ اوندی تھوک دی دکان ہے تے صدونائی دے مرݨ دے بعد اوندی آل اولاد دے وی کم آسی۔

……

## حوالہ
کتاب:  پکھی واس (سرائیکی افسانے) فیض بلوچ ، چھاپہ خانہ ، جھوک پبلشرز، ملتان