open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فاطمہ سمرقندی

فاطمہ سمرقندی (اردو: فاطمہ بنت محمد سمرقندیہ) فاطمہ بنت محمد بن احمد سمر قندی، اہل سنت والجماعت دی زنانی فقیہ ہَن، حنفی مذہب دی پیروکار ہَن۔ مہان٘درے فقیہ صاحبِ کتاب "تحفۃ الفقہاء" محمد بن احمد سمرقندی دی دِھی ہَن اَتے مہان٘درے حنفی فقیہ اَتے شارح صاحب بدائع الصنائع علاء الدین کاسانی دی ذال ہَن۔

## ڄَم پَل
فاطمہ سمرقندی ترکستان دے شہر کاسان وِچ ڄَمّی ہَن۔ اِنّھاں دے پِیؤ محدث اَتے فقیہ ہَن۔ اِنّھاں نے فقہ دا علم حاصل کِیتا۔ چنڳے اخلاق، علم دوستی، طالب علم اَتے شرائع و اخلاقیات دی پابندی دے نال پرورش تے تربیّت تھئی، وݙّی حَق گو ہَن، باشاہواں اَتے سلطاناں دے سامھݨے اپݨی ڳالھ ݙوٹوک انداز وِچ رکھین٘دی ہَن۔ ٻہوں زِیرک ہَن، اِین٘دے تُوں اندازہ لایا ون٘ڄ سڳین٘دے جو اِنّھاں دے اَبّا سئیں فتویٰ ݙیوݨ تُوں پہلاں اپݨی دھی دے سامھݨے پیش کرین٘دے ہَن، اِنّھاں دا مشورہ ملُوم کرین٘دے اَتے فتویٰ ݙُون٘ہائیں دی گُھڳّی نال جاری تِھین٘دا ہئی۔ خوش خطی / خوش نویسی / خطاطی وِچ وی مہان٘دری ہَن۔

## نکاح
فاطمہ نال نکاح کِیتے اِنّھاں دی علمی اَتے ذہنی قابلیّت دی پارُوں روم تے عرب دے ٻہوں سارے مسلم سلطاناں تے حُکاماں دے پیغامات آن٘دے ہَن، جاں جو اِنّھاں دے اَبّا سئیں نے کہِیں پیغام کُوں قبول ناں کِیتا۔

اِنّھاں دے اَبّا سئیں دے ہِک قابل اَتے مہان٘درے شگِرد علاء الدین کاسانی نے اِنّھاں دی کتاب "تحفۃ الفقہاء" دی شرح "بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع لِکّھی، اِنّھاں نے اپݨی ہونہار قابل دِھی دا عُقد کروا ݙِتّا اَتے اِیہو کتاب مہر مقرر تھئی۔

## نکاح دے بعد
فاطمہ سمرقندی نکاح دے بعد علم، تعلیم، اَتے تعلّم توں نئیں رُکّی، اِنّھاں دا علمی پن٘دھ اَتے طلبِ علم دا شون٘ق برابر وَدھدا رِیہا، درس دے حلقے لڳدے ہَن اَتے اِنّھاں دے کول ٻہوں سارے طالبینِ علم آن٘دے ہَن اَتے فیض پین٘دے ہَن۔ 

## پئے دے نال کُوچ کرݨ
فاطمہ سمرقندیہ نے اپݨے پئے دے نال ٻہوں سارے مُلخاں دا پن٘دھ کِیتا۔ اَخِیر وِچ سلطان صلاح الدین ایوبی دے کول ٹِکاݨاں کِیتا، اُوہ اِنّھاں ݙُونہائیں دی ٻہوں وݙائی کرین٘دا ہئی اَتے اپݨے خاص معاملیاں وِچ اِنّھاں تُوں تجویز گِھندا ہئی۔ اِین٘ویں ای حلب دے سلطان نور الدین زنگی وی فاطمہ دے ٻہوں قدر دان ہَن، سلطنت دے داخلی معاملیاں تُوں متعلق اِنّھاں تُوں تجویز گِھندے ہَن۔ اَتے اِنّھاں تُوں جواب گِھنَّݨ کِیتے حلب وِچ ہِک تِریمت بھڄین٘دے، وَل اُوہ جواب ݙین٘دی ہَن۔

## وفات
فاطمہ سمرقندیہ سنہ ٥٨١ ہجری وِچ حلب وِچ جھوک لݙا ڳئی ہَن۔ اَتے اُتھائیں مَسِیت ابراہیم الخلیل وِچ پور ݙِتّی ڳئی ہَن۔ اِنّھاں دے پئے ہر جُمعہ دی رات اِنّھاں دی گور دی زیارت کرین٘دے ہَن، اِیہ توڑِیں جو ٦ ورھیاں بعد ٥٨٧ھ وِچ اوہ وی جھوک لݙا ڳئے اَتے اُنّھاں نے اِنّھاں دے کَچھ وِچ پُورے ون٘ڄݨ دی وصیّت کِیتی ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:ٻارہویں صدی دیاں اسلامی مسلم عالماں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:اُستانیاں
زینب بنت کمال

زینب بنت کمال (اردو: زینب بنت کمال)۔ اُمِ عبد اللہ زینب بنت کمال الدین احمد بن عبد الرحیم سعدیہ جماعیلیہ صالحیہ مقدسیہ دمشقیہ، ایل سنت والجماعت دی مہانْدری زنانی عالمہ اَتے محدثہ ہَن، حنبلی مذہب دی پیروکار ہَن۔ مہان٘درے علمی، دینی، سیاسی اَتے عسکری ٹَٻَّر نال تعلّق رکھین٘دی ہَن۔ نِکّے لاء تُوں ای طلبِ علم دا شون٘ق ہئی، علماء تُوں ملاقات، اِنّھاں تُوں علم حاصل کرݨ اَتے اِین٘دے کِیتے پن٘دھ کرݨ دا اَغاز کر ݙِتّا ہئی، اے تئیں جو علم حدیث وِچ اِنّھاں دے زمانے دے کبار محدثین وِچ ڳِݨیا وین٘دا ہئی۔ پرے پرے تُوں تلامذہ اِنّھاں دے کول آن٘دے ہَن، اِنّھاں دے تلامذہ وِچُوں اَݨ ڳِݨت مہان٘درے اَتے کبار علماء ڄَمّے ہَن۔ شادی نئیں کِیتی ہئی اِیں کِیتے اِنّھاں کُوں "عذراء" دے لقب نال سݙّیا وین٘دا ہِے، ٻہوں لَمّی حیاتی تقریباً ٩٤ ورھیاں دی عُمر پاتی ہانیں۔

## ناں تے نسب
ناں: زینب بنت کمال الدین ابو العباس احمد بن کمال الدین عبد الرحیم بن عبد الواحد بن احمد بن عبد الرحمن بن اسماعیل بن منصور سعدیہ جماعیلیہ صالحیہ مقدسیہ دمشقیہ۔ 

کنیت: غیر شادی شدہ اَتے اَل تُوں بغیر اِنّھاں دے ݙو کنیتاں ہَن: (١) اُمِ عبد اللہ۔ (٢) اُمِ محمد۔ 

## ٹَٻَّر
مقدسی حنبلی ٹَٻَّر "جماعیل" تُوں تعلق رکھین٘دی ہَن، اِنّھاں دا اصل بیت المقدس ہئی۔ اِیہ ٹَٻَّر قدس تُوں صلیبیاں دے قبضہ دے بعد دمشق دے علاقہ صالحیہ وِچ ٹِک پِیا ہئی، دمشق وِچ وی اِیہ علمی ٹَٻَّر ٻہوں پَھلّیا وَدھیا، سین٘کڑاں مرد تے زنانی عُلماء اِیں ٹَٻَّر وِچُوں نِکلے، سبھ تُوں مہان٘درے عالم ابن قدامہ ہِن، اِنّھاں دی پارُوں اِیں ٹَٻَّر کُوں "آل قدامہ" وی آکھیا وین٘دا ہِے۔ اِیں ٹَٻَّر دے ٻہوں سارے علمی، دینی اَتے ایوبی اَتے مملوکی عہد وِچ سیاسی اَتے عسکری کارنامے اَتے خدمتاں ہِن۔ اِیں ٹَٻَّر کُوں حنبلی علماء دی کثرت دی پارُوں تُوں حنبلی مذہب دا ستون آکھیا وین٘دا ہِے، تقریباً ٧٠٠ ورھیاں تئیں اِیں ٹَٻَّر دے سین٘کڑاں علماء نے خدمتاں انجام ݙِتّیاں ہِن۔

## ڄَم پَل اَتے حیاتی دا احوال
سنہ ٦٤٦ ہجری مطابق ١٢٤٨عیسوی وِچ دمشق وِچ ڄَمّے ہَن،

### اساتذہ اَتے طلبِ حدیث

* محمد بن عبد الہادی مقدسی
* عبد الحمید بن عبد الہادی مقدسی
* خطیب مردا
* سبط ابن الجوزی (ابن جوزی دے پوترے)
* ابراہیم بن خلیل
* ابن عبد الدائم
* ابو الفہم یلدانی

### تلامذہ

* شمس الدین ذہبی
* تاج الدین سبکی
* علم الدین برزالی
* جمال الدین مزی
* ابن رافع
* صلاح الدین صفدی
* محمد بن الموفق احمد بن عبد المجید مرداوی
* ابراہیم کتانی
* عبد الرحمن بن احمد ذہبی
* شمس الملوک بنت ناصر
* صلاح عبد القادر بن ابراہیم

## وفات
زینب دی وفات ݙو شن٘بہ دی رات، ١٩ جمادی الاولیٰ سنہ ٧٤٠ ھ مطابق ٢٢ نومبر ١٣٣٩ء کُوں تھئی۔ 

## حوالہ جات


ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:تیرھویں صدی دیاں اسلامی مسلم عالماں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:اُستانیاں
فخر النساء البغدادیہ

فخر النساء البغدادیہ شہدہ – شُہدہ الکاتبیہ (اردو: فخر النساء شہدہ) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٠٩٢ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ١١٧٨ء) پنڄویں صدی ہجری اَتے چھین٘ویں صدی ہجری وِچ ایران نال تعلّق رکھݨ آلی مہان٘دری محدثہ، عالمہ اَتے کاتبہ ہَن۔ اُنّھاں اَݨ ڳِݨت ائمہ حدیث (محدثین) تُوں حدیث روایت کرݨ دی اجازت گِھدّی ہئی۔ اُنّھاں کُوں تاریخِ اسلام وِچ "شُہدَہ الکاتبیہ" اَتے "شُہدَہ البغدادیہ" دے ناں نال وی یاد کِیتا وین٘دا ہِے۔

## حیاتی دا احوال

### ٹَٻَّر
شُہدہ الکاتبیہ دا اصل ناں جاں جو فخر النساء لقب ہئی۔ عرفیت الکاتبیہ اَتے البغدادیہ دے ناں تُوں ہئی۔ اَبّا سئیں دا ناں ابو نصر احمد بن عمر الابری ہئی جیڑھے جو اپݨے ویلے دے ہِک مہان٘درے عالمِ دین ہَن۔

### ڄَمَّݨ
شہدہ ٤٨٤ ہجری مطابق ١٠٩٢ء وِچ دینور وِچ ڄَمّے ہَن۔

### تعلیم
ابتدائی تَلِیم اپݨے پِیؤ ابو نصر احمد بن عمر الابری تُوں حاصل کِیتی۔ فنِ خوش نویسی اَتے کتابت اَتے فنِ خطاطی وی اپݨے پِیؤ تُوں سِکّھی اَتے اِنّھاں علوم وِچ اِیہو جئیں مہان٘در حاصل کِیتی جو اُوں دور دے وݙّے وݙّے خوش نویش اَتے خطاط شہدہ دے کمالِ فن دا اعتراف کرین٘دے ہَن۔ علمِ حدیث اپݨے اَبّا سئیں تُوں اَتے وَل اُوں دور تے ناں ور علماء اَتے محدثین تُوں حاصل کِیتا جِنّھاں وِچ ابو عبد اللہ الحسن بن احمد نعمانی، ابوبکر محمد بن احمد الشاشی، احمد بن عبدالقادر بن یوسف اَتے ابو الحسینی جئیں ناں ور محدّثین شامل ہِن۔ جملہ علوم وِچ شہدہ اپݨے ویلے دی سرکردہ زنانی عالمہ دی تن٘دِیر وِچ شامل تِھی ڳئی ہَن۔

### ایران تُوں بغداد
شہدہ دے اَبّا سئیں عباسی خلیفہ دے سَݙّے تے یا غالباً آپ ای بغداد کوچ کر آئے ہَن اَتے اِتھائیں ٹِکاݨاں کر گِھدّا ہانیں۔ اِیں لحاظ نال شہدہ دی عمر دا وَدھ حصّہ بغداد وِچ گُزریا۔

### شادی
اَبّا سئیں نے اِنّھاں دی شادی اپݨے ہِک سعادت مند شگِرد علی بن محمد نال کر ݙِتّی۔ 

## علم حدیث وِچ مقام
شہدہ کُوں علم حدیث وِچ اِتّی ناں وری حاصل تھئی جو تشنگانِ علم دور دور تُوں جوق در جوق اِنّھاں دی خدمت وِچ حاضر تِھین٘دے ہون٘دے ہَن۔ 

## خطابت
شہدہ علمِ حدیث تُوں انج تاریخ اَتے عربی ادب اُتے وی عمدہ تقریراں کرین٘دی ہون٘دی ہَن جو سُݨݨ آلے دنگ رہ وین٘دے ہَن۔

## اَخِیرلی حیاتی
شادی دے پینتالیہہ ورھیاں بعد شہدہ دے پئے علی بن محمد بغداد وِچ فوت تِھی ڳئے۔ شوہر دے فوت تِھیوݨ دے بعد شہدہ نے اِیہ ݙُکھ ٻہوں صبر اَتے حون٘صلے نال بھوڳیا۔ اَخِیرلی حیاتی تئیں اپݨے آپ کُوں ہمہ تن درس تے تدریس کِیتے وقف کِیتی رَکّھیا۔

## وفات
تقریباً نوّے ورھیاں تُوں وَدھ (بلحاظ قمری ہجری) دی عُمر وِچ شہدہ ٥٧٤ ہجری مطابق ١١٧٨ء وِچ بغداد وِچ فوت تِھی ڳئی ہَن۔

## حوالہ جات


ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:ݙاھویں صدی دیاں اسلامی مسلم عالماں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:اُستانیاں
آصفہ قریشی

آصفہ بانو قریشی (اردو: آصفہ قریشی) (عرف آصفہ قریشی – لینڈز) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٧ جولائی ١٩٦٧ء) ہِک امریکی ماہرِ تعلیم اَتے قانونی سکالر ہَن۔ اُوہ وسکونسن میڈیسن یونیورسٹی وِچ قانون دی پروفیسر ہَن۔ جِتّھاں اُوہ اسلامی قانون اَتے امریکی آئینی قانون دے کورس پڑھین٘دی ہَن۔ اِیں نے ریاستہائے متحدہ دی وفاقی عدالتاں وِچ قانون دے کلرک دے طور تے کَم کِیتا ہِے۔ اِین٘دی حالیہ اشاعتاں وِچ قانونی چوݨ دی علاحیدگی دے نال نال متنی تشریح دے طریقہ کار دے تناظر وِچ اسلامی آئین دے مسئلیاں کُوں حل کِیتا ڳیا ہِے۔

قریشی مسلم قوانین دی بین الاقوامی ایسوسی ایٹس (NAML)، اِین٘دی بھیݨ تنظیم مسلم ایڈووکیٹ، جیڑھی سان فرانسسکو وِچ واقع ہِے، اَتے امریکی مسلمز انٹنٹ آن لرننگ اَتے ایکٹیوزم (AMILA) دی اڳواݨی بورڈ رکن ہِن۔ اُوہ مسلم وومن لیگ دی سنڳتی وی ہِن، اَتے مسلم وومن لیگ دی صدر اَتے بورڈ ممبر دے طور تے کَم کر چُکّی ہِن۔

قریشی نے ٢٠١٢ء وِچ گوگن ہائیم رفاقت حاصل کِیتی۔ 

## تعلیم
آصفہ نے ١٩٨٨ء وِچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا – برکلے تُوں بیچلر آف آرٹس دی ݙڳری حاصل کِیتی اَتے ١٩٩٢ء وِچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ڈیوس سکول آف لاء تُوں جیوریس ڈاکٹر دی ڈڳری حاصل کِیتی۔ اِیں نے کولمبیا لاء سکول توں ١٩٩٨ء وِچ ماسٹر آف لاز دی ڈگری اَتے ٢٠٠٦ء وِچ ہارورڈ لاء سکول تُوں ڈاکٹر آف جوریڈیکل سائنس دی ڈگری وی حاصل کِیتی۔

## قانونی دور
١٩٩٣ء توں ١٩٩٤ء تئیں، اِنّھاں نے کیلیفورنیا دے مشرقی ضلع کِیتے ریاستہائے متحدہ دی ضلعی عدالت دی ڈسٹرکٹ جج ایڈورڈ ڈین پرائس کِیتے قانون کلرک دے طور تے خدمتاں انجام ݙِتّیاں اَتے ١٩٩٤ء تُوں ١٩٩٧ء تئیں، اِیں نے یونائیٹڈ دے نویں سرکٹ کِیتے سزائے موت دے قانون دے کلرک دے طور تے خدمتاں انجام ݙِتّیاں۔

## تدریسی دور
اُوہ فیکلٹی وِچ سنڳت اختیار اَتے سکونسن یونیورسٹی لاء سکول وِچ  ٢٠٠٤ ء توں ٢٠١٢ء تئیں اُوہ قانون دی اسسٹنٹ پروفیسر ہَن۔ ٢٠١٢ء توں ٢٠١٧ء تئیں اُوہ قانون دی ایسوسی ایٹ پروفیسر ہَن۔ ٢٠١٧ء تُوں، اُوہ قانون دی کل وقتی پروفیسر دے طور تے خدمتاں انجام ݙین٘دی پئی ہِے۔ 

## چوݨویں اشاعتاں

### کتاباں اَتے جریدے دے مضامین

* زنانایں دے حقوق اَتے اسلامی عائلی قنُون وِچ "کوئی قربان گاہ نئیں: اسلامی عائلی قانون دا ہِک تعارف": اصلاحات اُتے تناظر۔ لن ویلچمین اَتے عبداللہ النعیم (زیڈ بکس، ١٩٩٦ء)۔

* اِین٘دا اعزاز: زنانی دے کِیتے حساس نقطۂ نظر نال پاکستان دے عِزّت لہاوݨ دے قوانین دی اسلامی تنقید۔ ١٨ مچ۔جے۔ بین الاقوامی ایل۔ ٢٨٧ (١٩٩٧ء)۔

### آن لائن مضامین

* قریشی-لینڈس، آصفہ (24-06-2016)۔ ’’شریعت کے بارے میں پانچ خرافات‘‘ ۔ ’’واشنگٹن پوسٹ‘‘۔

* قریشی-لینڈس، آصفہ (9 مئی 2017)۔ ’’اسلامی حکومت کیسے بنائی جائے - اسلامی ریاست نہیں‘‘ ۔ ’’مشرق وسطی کی آنکھ‘‘

* قریشی-لینڈس، آصفہ (08-06-2017)۔ ’’شریعت مخالف مارچ کس طرح ریاست اور مذہبی قانون کے مسلم تصورات کو غلط قرار دیتا ہے‘‘ ۔ ’’مذہب نیوز سروس‘‘
* قریشی لینڈس، آصفہ (15 مارچ 2019)۔ ’’نقطہ نظر | حجاب کے بارے میں پانچ خرافات‘‘ ۔ ’’واشنگٹن پوسٹ‘‘ ۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم زنانی مصنفاں
ونکی:مسلم زنانیاں
فرحت ہاشمی

ڈاکٹر فرحت ہاشمی (اردو: فرحت ہاشمی) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٢٢ دسمبر ١٩٥٧ء) ہِک اسلامی سکالر ہِن۔ ڈاکٹر فرحت صاحبہ اِین٘دے تُوں پہلاں بطورِ لیکچرار اَتے اسسٹنٹ پروفیسر بین الاقوامی اسلامی جامعہ اسلام آباد وِچ خدمتاں سر انجام ݙین٘دی رہی ہِن۔ اِین٘دے تُوں علاوہ ٢٠٠٤ء وِچ اُنّھاں نے ٹورانٹو وِچ الہدیٰ انسٹی ٹیوٹ دی بݨیاد رکّھی۔

## ابتدائی حیاتی
ݙاکٹر فرحت ہاشمی سرگودھا پاکستان وِچ ٢٢ دسمبر ١٩٥٧ء وِچ ڄَمّی ہَن۔ پنجاب یونیورسٹی لاہور تُوں عربی ٻولی وِچ ماسٹرز دی ڈگری حاصل کِیتی اَتے اُون٘دے بعد اپݨی ڈاکٹریٹ دی سند گلاسگو یونیورسٹی اسکاٹ لینڈ تُوں حاصل کِیتی۔ فرحت ہاشمی اسلامک انٹرنیشنل یونیورسٹی، اسلام آباد، پاکستان دے اصول الدین شعبہ وِچ بحیثیّت اسسٹنٹ پروفیسر لیکچرز ݙین٘دی رہی ہِن۔ سن ١٩٩٤ء وِچ اُنّھاں نے الہُدٰی دے ناں نال ہِک ادارہ قائم کِیتا جین٘دا مقصد اِیہ ہئی جو دُنیا بھر وِچ زنانیاں دی تعلیم و تربیّت کِیتی ون٘ڄے۔ ہُݨ وی اِنّھاں دی مصروفیّتاں بنیادی طور تے اِیں ادارے نال اِی زیادہ تر منسلک ہِن۔

## علمی خدمات
ڈاکٹر صیبہ دِیاں اسلامی تعلیمات دے حوالے نال خاص طور تے مسلم زنانیاں دی تربیّت تے دینی سِکھلائی کِیتے ٻہوں وَدھ خدمتاں ہِن جیڑھے اَڄ کَل دے جدید دور دے تقاضیاں دے عین مطابق ہِن۔ اِنّھاں دے لیکچرز یو ٹیوپ دے چینلاں اُتے وی موجود ہِن اَتے ٻئے سوشل میڈیا دے ویب سائیٹاں تے وی عام ہِن۔ اَتے اِین٘دے تُوں اَن٘ڄ اِنّھاں نے اپݨی ہِک نویکلی / وکھری ویب سائیٹ وی بݨائی ہوئی ہِے۔

## ٻِیا ݙیکھو
بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی

*

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* ڈاکٹر فرحت حاشمی دی ذاتی ویب سائیٹ: www.farhathashmi.com
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:اسلام دیاں عالمہ زنانیاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم زنانی مصنفاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:پاکستانی ماہرین تعلیم
ونکی:اُستانیاں
ونکی:اسلام اتے زنانی
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:تِرِیمت اَتے اِسلام
لالہ بختیار

thumb|لالہ بختیار
لالہ مہری بختیار (اردو: لالہ بختیار) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٢٩ جولائی ١٩٣٨ء) (ڄَمَّݨ دی جاء: نیو یارک شہر، امریکا)۔ اُوہ ایرانی – امریکی مصنّفہ، مترجم اَتے ماہرِ نفسیات ہَن۔

## حیاتی دا احوال
اُوہ نیویارک شہر دے وِچ امریکی اَمّاں اَتے ایرانی پِیؤ دے گھر وِچ ڄَمّے ہَن۔ اُنّھاں دا نِکّا لاء لاس اینجلس اَتے واشنگٹن ڈی سی وِچ گُزریا۔ اُنّھاں دی پرورش کاتھولک کلیسا عقائد اُتّے تھئی۔ ٢٤ ورھیاں دی عُمر وِچ اُوہ اپݨے ایرانی پئے اَتے ٣ ٻالاں دے رَلّے ایران کوچ کر تے آ ڳئی، اُتّھاں اُنّھاں نے جامعہ تہران وِچ ڈاکٹر سیّد حسین نصر دی اڳواݨی وِچ اسلام دا مطالعہ کِیتا۔ اُنّھاں نے قرآنی عربی دا مطالعہ کِیتا اَتے ١٩٦٤ء وِچ اسلام قبول کر گِھدّا۔ ١٩٧٦ء وِچ اُنّھاں دی اپݨے پئے تُوں طلاق تِھی ڳئی۔ ١٩٨٨ء وِچ اُوہ وَلا امریکہ چلی ڳئی۔ اُنّھاں نے پنسلوینیا دے چہاتہم کالج تُوں تاریخ وِچ بی اے کِیتا۔ اُنّھاں نے ایم اے فلسفے وِچ اَتے ہِک ایم اے کونسلنگ سائیکالوجی وِچ کِیتا۔ اُنّھاں نے ایجوکیشنل فاؤنڈیشنز وِچ پی ایچ ڈی کِیتی۔ اُوہ نیشنلٹی سرٹیفائیڈ کونسلر وی ہِن۔ ٢٠٠٧ء تُوں اُوہ شکاگو وِچ رہن٘دی ہِن، جِتّھاں اُوہ انسٹی ٹیوٹ آف ٹریڈیشنل سائیکالوجی دی صدر اَتے قاضی پبلی کیشنز وِچ سکالر اِن ریزیڈینس ہِن۔

## کَم کار
اُنّھاں دی اسلام دے حوالے نال تصنیف کردہ اَتے ترجمہ کردہ کتاباں دی مجموعی ڳِنتری ٢٥ ہِے۔ اُنّھاں دی زیادہ تر کتاباں تصوّف توں متعلق ہِن۔ اُنّھاں نے بطورِ مصنفہ یا شریک مصنفہ ٻہوں سارے سوانح حیات اُتے وی کَم کِیتا ہِے۔ اُنّھاں نے قُرآن پاک دا ترجمہ وی کِیتا جیڑھا The Sublime Quran دے ناں نال ٢٠٠٧ء وِچ جاری کِیتا ڳیا۔ اُوہ قُرآن دا انگریزی ترجمہ کرݨ آلی پہلی امریکی زنانی ہِن۔ اپݨے ترجمہ قرآن وِچ اُنّھاں نے "کافرون" دا ترجمہ روائیتی کفار یا عقیدہ نہ رکّھݨ آلیاں دی بجائے نا شُکرے (ungrateful) کِیتا ہِے۔ اُنّھاں نے قرآن دی سورت ٤ آیت ٣٤ وِچ ضرب دا ترجمہ روائتی مار کُٹ دی بجائے وکھرا تِھیوݨ (go away) کِیتا ہِے۔ اُنّھاں نے ترجمے وِچ عربی الفاظ "اللہ" اَتے "مریم" دی بجائے انگریزی الفاظ "گاڈ" اَتے "میری" ورتے ہِن۔ اُنّھاں دا اکھاݨ ہِے جو اُنّھاں دا ترجمہ غیر مسلماں کُوں اسلام تُوں پرے نئیں کرین٘دا۔

## حوالہ جات

ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:نیو یارک شہر دے زنانیاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم زنانی مصنفاں
ونکی:مسیحیت تُوں اسلام قبول کرݨ آلی شخصیّتاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:اسلام دیاں عالمہ زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:اسلام اتے زنانی
ونکی:امریکی صوفیاء
ونکی:انگریزی مترجمین قرآن
ونکی:مترجمین قرآن
ونکی:ایرانی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:ایرانی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:ایرانی مہان٘دری شخصیّتاں
ونکی:ایرانی مترجمین
ونکی:ایرانی شخصیّتاں
ماریہ الفا

ماریہ الفا (اردو: ماریہ الفا) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٢١ دسمبر ١٩٥٥ء)۔ اُوہ ہِک انڈونیشیا دی قاریہ (تلاوتِ قُرآن کرݨ آلی) اَتے سنٹرل انسٹی ٹیوٹ برائے قرآنی تلاوت دی ترقی دی منیجر ہِن۔ اُوہ انڈونیشیا دے قومی قرآن خوانی قرآنی مقابلیاں دی فاتح ہِن اَتے اُنّھاں کُوں عالمی سطح اُتے دُنیا دے مہان٘درے اَتے اُستاد قرأت کرݨ آلیاں اَتے تلاوت دے اساتذہ دی حیثیّت نال پِچھاݨا وین٘دا ہِے۔   اُوہ انسٹی ٹیوٹ برائے مطالعہ قرآن اَتے انڈونیشیا وِچ نیشنل اسلامک یونیورسٹی وِچ لیکچرار، ہووݨ دے نال نال ١٩٨٠ء وِچ ملائشیاء وِچ بین الاقوامی قرآن خوانی ایوارڈ جِتَّݨ آلی پہلی زنانی ہَن۔ اُوہ اِیں پِڑ وِچ ہِک بین الاقوامی سطح اُتے اہم شخصیّت سمجھی وین٘دی ہَن۔ اَتے اُنّھاں کُوں جنوب مشرقی ایشیاء دی سبھ تُوں مہان٘دری قرآن مجید تلاوت کرݨ آلی قاریہ دے طور تے وی سُن٘ڄاݨا وین٘دا ہِے۔

### ذاتی حیاتی
ماریہ الفا ٢١ دسمبر ١٩٥٥ء کُوں حاجی مدھوفر اَتے حججہ رومینہ دے گھر وِچ ڄَمّی ہَن۔ اُوہ اِنّھاں دی ٻارہاں وِچُوں، نان٘ویں اَل ہئی۔ ١٩٨١ء وِچ اُنّھاں نے انڈونیشیا یونیورسٹی دے میڈیکل سکول وِچ ہِک پلمونولوجسٹ اَتے تنفّس دے معالج اَتے لیکچرر مختار اقسان نال شادی کِیی۔ اِین٘دے ترے ٻال ہِن: احمد نبیریز، محمد لبیب اَتے رفکی مبارک۔ 

### کَم کار دی حیاتی
ماریہ دی اِنّھاں دے اَبا سئیں حاجی مدھوفر نے تلاوتِ قرآن نال سُنڄاݨ کرائی ہئی۔ جِنّھاں نے اِنّھاں کُوں اِیہ سکھایا جو اُوہ کہِیں وی مرد یا زنانی دے برابر ہِن۔ اُنّھاں نے اپݨی دِھی کُوں تجربہ ݙیواوݨ کِیتے اُنّھاں دے ابائی شہر وِچ تلاوتِ قرآن مجید دا انعقاد کِیتا۔ اُنّھاں دی سِکھلائی اپݨی وݙّی بھیݨ دی ہدایت دے نال، ٦ ورھیاں دی عمر وِچ شروع تھئی۔ اِیں فن وِچ اُنّھاں دی دلچسپی اُوں ویلے وَدھدی ڳئی جِہڑیلے اُوہ اسلامی بورڈنگ سکول وِچ پڑھدی ہَن جِتّھوں تُوں اُنّھاں کوں تلاوت کرݨ دی ترغیب مِلّی۔ سن ١٩٨٠ء دے ݙہاکے تُوںِ ماریہ قرآنی قرأت وِچ بین الاقوامی سطح اُتے ہِک مہان٘دری اَتے معزّز شخصیّت ریہی ہِے۔   ماریہ انڈونیشی جزیرے وِچ قرآنی تلاوت دی تاریخ دے سکالر تُوں انج جکارتہ وِچ انسٹی ٹیوٹ فار قرآنی علوم جکارتہ وِچ لیکچرار وی ہِن۔ اُوہ ملائیشیا، مصر، آسٹریلیا، امریکہ، کینیڈا اَتے کئی یورپی ممالخ دا دورہ کر چُکّی ہِن۔

## ٻاہرلے جوڑ

* ذاتی ویب سائٹآرکائیو شدہ

## حوالہ جات

ونکی:انڈونیشیائی زنانیاں
ونکی:انڈونیشیائی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:انڈونیشیائی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم زنانی شخصیّتاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:قرآن مجید دے قراء
ستی چمامہ سویرطنو

ستی چمامہ سویرطنو (اردو: ستی چمامہ سویرطنو) (انگریزی: Siti Chamamah Soeratno) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٢٤ جنوری ١٩٤١ء) (ڄَمَّݨ دی جاء: یوگیکرتا) انڈونیشیا دی ہِک زنانی اسلامی سکالر اَتے عیسیہ دی پچھوکڑ اڳواݨ ہَن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے ڄَم پَل
ستی چمامہ سیورطنو ٢٤ جنوری ١٩٤١ء کُوں یوگیکرتا انڈونیشیاء وِچ ڄَمّی ہَن۔ اِنّھاں نے محمدیہ ہائی سکول وِچ تعلیم حاصل کِیتی اَتے ١٩٦٥ء وِچ عیسیہ دی یوتھ وِنگ دی چیئرمین بݨ ڳئی۔

## کَم کار آلی حیاتی
چمامہ عیسیہ انڈونیشیا دی پہلی زنانی مسلم تنظیم دی پچھوکڑ اڳواݨ ہَن۔ اِیہ مالانگ دی محمدیہ یونیورسٹی (Muhammadiyah University of Malang) دی پچھوکڑ افسرِ اعلیٰ اَتے انڈونیشیائی ادب دی ماہر وی ہِن۔ پروفیسر ستی لیڈن یونیورسٹی (Leiden University)، مرکو بوانا یونیورسٹی (Sebelas Maret University) اَتے یوگیاکارٹا اسٹیٹ یونیورسٹی (Yogyakarta State University) وِچ وی فیکلٹی ممبر دی حیثیّت نال خدمتاں انجام ݙے چُکّی ہِن۔

اسلامی تنظیماں دے نال سنڳت اِنّھاں دی حیاتی دے اَغاز وِچ ای شروع تھی ڳئی ہئی۔ اِنّھاں نے محمدیہ ہائی سکول وِچ تعلیم حاصل کِیتی اَتے ١٩٦٥ء وِچ عیسیہ دی یوتھ وِنگ دی چیئرمین بݨ ڳئی۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:اسلام دیاں عالمہ زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:انڈونیشیائی مسلم زنانیاں
ونکی:انڈونیشیائی اسلامی مذہبی اڳواݨ
ونکی:مسلم زنانی مصنفاں
ونکی:مسلم زنانی شخصیّتاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:اسلامی مذہبی اڳواݨ
ستّی نورجنہ جوزنتینی

ستّی نورجنہ جوزنتینی (عربی: سيتي نورجنة جوهانتيني) (انگریزی: Siti Noordjannah Djohantini) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٥ اگست ١٩٥٨ء) (ڄَمَّݨ دی جاء: یوگیکارتا) انڈونیشیا دی ہِک اسلامی سکالر ہِن۔ اُوہ اِیں ویلے انڈونیشیا وِچ سبھے زنانیاں دی پہلی مسلم تنظیم عیسیہ دی اڳواݨ دے طور تے اپݨی ݙوجھی مُد کِیتے خدمتاں انجام ݙین٘دی پئی ہِن۔ اُوہ ٦ اگست ٢٠١٥ء کُوں بطورِ اڳواݨ اپݨی ݙوجھی مُد کِیتے چُݨی ڳئی ہَن، اُوں ݙیہاڑے اِنّھاں دے پئے حیدر ناشر محمدیہ سوسائٹی دے اڳواݨ دے طور تے اپݨی پہلی مُد کِیتے چُݨے ڳئے ہَن۔ اُنّھاں نے انڈونیشیا وِچ مزدوراں دے حقوق کِیتے پہلی غیر سرکاری تنظیم یاسانتی دی وی سنڳتی بݨیاد رکّھی۔

ستّی نورجنہ دا ڄَم پَل ہِک اِیہو جئیں ٹَٻَّر وِچ تھیا جیڑھا مسلم سول سوسائٹی جَتّھیاں وِچ ٻہوں سرگرم ہئی۔ اِنّھاں نے پرائمری تُوں سیکنڈری تئیں محمدیہ سکولاں وِچ تعلیم حاصل کِیتی، ١٩٨٣ء تُوں ١٩٨٦ء تئیں محمدیہ سٹوڈنٹ ونگ دی نائب صدر رہی، اَتے ١٩٩٠ء تُوں ١٩٩٥ء تئیں عیسیہ دے یوتھ وِنگ دی اڳواݨ رہی، اَتے یوگیکارتا کالج وِچ محمدیہ یونیورسٹی معاشیات سکول وِچ بطورِ لیکچرار کَم کِیتا۔

## ٹَٻَّر
ستّی نورجنہ دا ڄَم پَل اَتے پرورش ہِک مذہبی ٹَٻَّر آلے ماحول وِچ تھئی۔ اِنّھاں دے اَبّا سئیں دا ناں اردنی زنال ہئی جاں جو اَمّاں دا ناں ستی جویریہ ہئی۔ حیدر ناشیر ڈاکٹر نال شادی کِیتی، محمدیہ مرکزی انجمن دے اڳواݨ اَتے منظمین وِچُوں ہِک ہِن۔ نورجنہ دے ݙو ٻال تھئے: حلیمہ ندافہ مجاہدہ اَتے نوحہ عالیہ الرحمٰن۔ 

## تعلیمی احوال
نورجنہ دی رسمی تعلیم دا اَغاز جامعہ محمدیہ یوگیکارتا، وَل محمدیہ گوڈین پریپریٹری سکول، اَتے وَل محمدیہ یوگیکارتا سیکنڈری سول تُوں تِھیا۔ اِین٘دے بعد، نورجنہ نے یوگیکارتا وِچ فیکلٹی آف معاشیات، نیشنل ڈویپلمنت یونیورسٹی (ویٹرنز) وِچُوں بیچلر ڈگری پروگرام دی تعلیم حاصل کِیتی، اَتے وَل اِنّھاں نے یوگیکارتا وِچ انڈونیشیا دی اسلامی یونیورسٹی توں فنانشل مینجمنٹ وِچ ماسٹر پروگرام دی ڈگری حاصل کِیتی۔ اِین٘دے تُوں اَنج، نورجنہ نے گڈجا ماڈا یونیورسٹی یوگیکارتا وِچ انسانی وسائل دے انتظام دے پروگرام دا اَغاز کِیتا ہِے۔

## حوالہ جات

ونکی:مسلم زنانی شخصیّتاں
ونکی:مسلم زنانی مصنفاں
ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:اسلامی مذہبی اڳواݨ
ونکی:انڈونیشیائی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:انڈونیشیائی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:انڈونیشیائی مسلم زنانیاں
ونکی:انڈونیشیائی زنانیاں
ونکی:انڈونیشیائی اسلامی مذہبی اڳواݨ
ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:اسلام دیاں عالمہ زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
زیب النساء

thumb|زیب النساء دی عکاسی کرین٘دی ہوئی ہِک روائتی مصوری
ہندوستان دے باشاہ اورنگزیب دی دھی عالمہ، فاضلہ، عارفہ اَتے فارسی ٻولی دی شاعرہ ہئی۔ زیبُ النساء نے ترے ورھیاں دے عرصے وِچ قُرآن مجید حِفظ کِیتا۔ فارسی، عربی، اَتے اردو ٻولی توں ٻہوں واقفیّت پیدا کر گِھدّی۔ ہیت، فلسفہ اَتے ادبیات وِچ وی ٻہوں ادراک حاصل کر گِھدّا۔ سیاݨی، ادب دوست اَتے شاعر پرور ہئی۔ اِنّھاں دی حمایت کرݨ دی پارُوں ای ٻہوں سازی کتاباں، رسالے اَتے دیوان اِین٘دے ناں لِکّھے ڳئے ہِن۔ اِنّھاں دے اَبّا سئیں ہر کَم وِچ اِنّھاں تُوں تجویز گِھندے ہَن۔ شادی ناں کِیتی، ٦٥ ورھیاں دی عمر وِچ فوت تِھی ڳئی ہَن۔ زیب المنشات اَتے زیب التفاسیر کتاباں اِنّھاں دے اَثار ہِن۔

## ڄَݨ پَل
زیبُ النساء ("زنانانیاں دا سُݨھَپ")، شہزادہ محی الدین (اڳّوں ون٘ڄ تے شہنشاہ اورنگزیب) دی سبھ تُوں وݙّی دھی، شادی دے ٹھیک نو مہینیاں بعد، ١٥ فروری ١٦٣٨ء کُوں دکّن دے شہر دولت آباد وِچ ڄَمّی ہئی۔ اِنّھاں دی اَمّاں دلراس بانو بیگم، اورنگزیب دی پہلی ذال اَتے چیف ٻیلی ہَن اَتے صفویڈ ایران (فارس) دی حکمران سلطنت دے مہان٘درے ٹَٻَّر دی شہزادی ہَن۔  زیبُ النساء اپݨے پِیؤ دی مَن بھان٘دی دِھی ہئی۔

## تعلیم اَتے کارنامے
اورنگزیب نے دربار دی ہِک زنانی حفیظہ مریم اُتے زیبُ النساء دی تعلیم دی ذمّے واری پاتی۔ اِین٘ویں لڳدا ہِے جو زیبُ النساء کُوں اپݨے پِیؤ دی ذہانت اَتے ادبی ذوق وِرثے وِچ مِلیا ہئی، کیوں جو زیبُ النساء نے صرف ترے ورھیاں وِچ قُرآن مجید حفظ کِیتا اَتے سَت ورھیاں دی عمر وِچ حافظہ بݨ ڳئی۔ اِیں موقع تے اُون٘دے پِیؤ نے ہِک زبردست سَوَب اَتے عوامی ناغے دے نال منایا۔ شہزادی کُوں اِین٘دے اَبّا سئیں نے خوشی وِچ ٣٠،٠٠٠ سونے دے سِکّے دا اِنام وی ݙِتّا۔ اورنگزیب نے اپݨی شہزادی دھی کُوں چنڳی طرحاں تعلیم ݙیوݨ کِیتے اُستانی بی کُوں وی اِنام دے طور تے سونے دے ٣٠،٠٠٠ سکّے ݙِتّے۔

## اورنگزیب دا انضمام
جِہڑیلے شاہجہان دے بعد اورنگ زیب باشاہ تِھیا تاں زیب النساء ٢١ ورھیاں دی ہئی۔ جِہڑیلے اورنگ زیب کوں اپݨی دھی دھی صلاحیت اَتے قابلیت دے بارے وِچ مَلُوم تِھیا تاں اُوہ اِین٘دے نال اپݨی سلطنت دے سیاسی معاملے اُتّے ڳالھ مُہاڑ کرین٘دا ہئی اَتے اِین٘دے تجویزاں سُݨدا ہئی۔ کُجھ کتاباں وِچ اِین٘دا تذکرہ کِیتا ڳیا ہِے۔ زیبُ النساء دی چار ٻئے نِکّے بھیݨیں ہَن: زینت النساء، زبدۃ النساء، بدر النساء اَتے مہر النساء۔

## نمونہ کلام
گرچہ من لیلیٰ اساسم، دل چو مجنون دونواست

سر بہ صحرا می زنم لیکن حیا زنجیرِ پا است

دخترِ شاہم ولیکن رو بہ فقر آوردہ ام

'زیب' و 'زینت' بس ہمینم نامِ من زیب النساء است

بشکند دستی کہ خم در گردنِ یاری نشد

کور بہ چشمی کہ لذت گیر دیداری نشد

صد بہار آخر شد و ہر گل بہ خرقی جا گرفت

غنچۂ باغِ دلِ ما زیب دستاری نشد

## حوالہ جات

ونکی:شاہواں دیاں دِھیاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم زنانی شخصیّتاں
ونکی:مسلم زنانی شاعرہ
ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:اسلام دیاں عالمہ زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:اسلام اتے زنانی
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:ہندوستانی شعراء
ونکی:مغل شہزادیاں
زینت النساء

زینتُ النساء (اردو: زینت النساء) (٥ اکتوبر ١٦٤٣ – ٧ مئی ١٧٢١ء) ہِک مغل شہزادی اَتے باشاہ اورنگزیب اَتے اُون٘دی ذال دلراس بانو بیگم دی ݙوجھی دِھی ہئی۔ اِین٘دی پِیؤ نے اِیکُوں "پادشاہ بیگم" دے اعزازی لقب نال نوازیا ہئی۔ شہزادی زینتُ النساء کُوں مؤرخین اپݨی پرہیزگاری اَتے صدقہ تے خَرَیت وِچ ودھارے دی پارُوں سُن٘ڄݨین٘دے ہِن۔

## حیاتی دا احوال
زینتُ النساء ("زنانیاں دا ڳہݨاں") ٥ اکتوبر ١٦٤٣ء کُوں اورنگ آباد وِچ ڄَمّی ہئی۔ اِنّھاں دی اَمّاں دلراس بانو بیگم، اورنگزیب دی پہلی ذال اَتے چیف ٻیلی ہَن اَتے صفویڈ ایران (فارس) دی حکمران سلطنت دے مہان٘درے ٹَٻَّر دی شہزادی ہَن۔ زیبُ النساء اپݨے پِیؤ دی مَن بھان٘دی دِھی ہئی۔ اِین٘دے ݙاݙا پنڄویں مغل باشاہ شاہ جہاں ہَن جِنّھاں دے دور وِچ اِیہ ڄَمّی ہئی۔ زینتُ النساء کُوں اپݨی وݙّی بھیݨ شہزادی زیب النساء اَتے نِکّی بھیݨ شہزادی زُبدۃ النساء آلی کار اسلام دے عقائد اَتے اسلامی تعلیمات دا ݙونگھا علم ہئی۔ اُوہ نجی اُستانیاں اَتے سکالراں دے ذریعے تعلیم حاصل کرین٘دی ہئی، آکھیا وین٘دا ہِے جو اُوں شادی نئیں کِیتی ہئی۔

زینت اپݨے سبھ تُوں نِکّے مَترائے بِھرا محمد کام بخش دی حمایتی ہئی، جین٘دے کِیتے اُوں کئی واری اپݨے پِیؤ تُوں معافی حاصل کِیتی، بھان٘ویں جو اِین٘دا بِھرا عظم شاہ کُوں اِنّھاں کِیتے تَکڑا اَݨ بھان٘دا پَن ہئی۔ زینت اپݨے پِیؤ اورنگزیب عالمگیر دی اَخِیرلے دورِ حکومت دی کَلّھی ٻیلی ہئی ادیپوری محل وِچ۔ دکّن اُتّے حملے دے وِچالے اُوہ اپݨے پِیؤ دے فوت تِھیوݨ ١٧٠٧ء تئیں اہم مشیر وی ہئی۔ اُوہ کئی ورھیاں تئیں این٘دے بعد وی جِین٘دی رہی، ہِک عظیم عمر دی جِین٘دی یادگار دے طور تے اپݨے جانشیناں دے احترام توں لُطف چین٘دی رہی۔

## وفات
زینتُ النساء نے "زینت المساجد" (مَسِیتاں دا ڳہݨاں) اپݨے خرچ اُتّے دِلّی وِچ لال قِلّے دی ندی دے مَݨ تے کَن٘دھ دے ذریعے سن ١٧٠٠ء وِچ اُسروائی ہئی، جِتّھاں اُوکُوں پوریا ڳیا ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:مغل شہزادیاں
ونکی:مسلم زنانی شخصیّتاں
ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:اسلام دیاں عالمہ زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
پاکستانی فنکار زنانیاں

اِیہ اُنّھاں فنکار زنانیاں دی تن٘دِیر ہِے جیڑھیاں پاکستان وِچ ڄَمّیاں یا جِنّھاں دی حیاتی دا ہِک وݙا حِصّہ اِتّھا گُزریا ہِے۔ 

## تن٘دِیر
 
[thumb|[نگار نذر]]

* حمیرا عابد (2000 دے ݙہاکے تُوں سرگرم)، فنکارہ

* لبنیٰ آغا (1949–2012)، مصورہ، ماہر تعلیم، آرٹ ڈائریکٹر

* زبیدہ آغا (1922–1997)، پاکستان دی پہلی ماڈرن آرٹسٹ

* اینا مولکا احمد (1917–1995)، مصورہ، ماہر تعلیم

* شیرزادے عالم (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 1948)، سیرامسٹ

* ہما بھابھا (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 1962)، مجسمہ ساز

* امبرین بٹ (پیدائش: 1969)، پاکستانی نژاد امریکی فن کارہ

* زہرہ لیلیٰ جویری (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ:1971)، مصورہ

* عائشہ خالد (ڄَمَّݨ دا سال: 1972)، معاصر فن کارہ

* منیبہ مزاری (ڄَمَّݨ دا سال: 1987)، مصورہ، مصنف، کارکن

* ہما مُلجی (ڄَمَّݨ دا سال: 1970)، مجسمہ ساز، فوٹو گرافر

* نگار نذر (ڄَمَّݨ دا سال: 1953)، پاکستان دی پہلی زنانی کارٹونسٹ

* عیشا قریشی (ڄَمَّݨ دا سال: 1970)، معاصر فنکارہ

* صغریٰ ربابی (1922–1994)، مصورہ، ڈیزائنر، مجسمہ ساز

* ہما صفدر (1980 دا ݙہاکا)، آرٹس ٹیچر، آرٹسٹ

* حبہ شاشہباز (ڄَمَّݨ دا سال: 1981)، مصورہ

* لیلیٰ شہزادہ (1926–1994)، مصورہ

* شازیہ سکندر (ڄَمَّݨ دا سال: 1969)، مصورہ، فعالیت پسند

* سائرا وسیم (ڄَمَّݨ دا سال: 1975)، مصورہ

## ٻِیا ݙیکھو

* پاکستانی شخصیّتاں دیاں تن٘دِیراں
* پاکستانی مصنف زنانیاں
* پاکستان وِچ زنانیاں

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی شخصیّتاں دے تن٘دِیراں بلحاظ کَم کار
ونکی:قومیت دے لحاظ نال فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی زنانیاں دیاں تن٘دِیراں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:تِرِیمتاں دی تن٘دِیر
ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:زنانیاں دیاں تن٘دِیراں
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:فنکاراں دے تن٘دِیراں
اینا مولکا احمد

اینا مولکا احمد (اردو: اینا مولکا احمد) (انگریزی: Anna Molka Ahmed) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٣ اگست ١٩١٧ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٢٠ اپریل ١٩٩٥ء) ہِک مہان٘دری پاکستانی فنون لطیفہ دی فنکارہ ہَن۔ اُنّھاں دی ڳِنتری ١٩٤٧ء اَزادی دے بعد مُلخ وِچ فنونِ لطیفہ دی ابتداء کرݨ آلیاں وِچ کِیتی وین٘دی ہِے۔ اُوہ لاہور دی جامعہ پنجاب دی پروفیسر ہَن۔

## ذاتی حیاتی
اینا مولکا ١٣ اگست ١٩١٧ء کُوں لندن وِچ ڄَمّی ہَن۔ اینا مولکا دی پیدائش لندن وِچ ٹِکّے ہوئے ہِک یہودی ٹَٻَّر وِچ تھئی۔ ١٩٣٥ء وِچ رائل کالج آف آرٹس لندن وِچ تدریس دے وِچالے وِچ اُنّھاں دی ملاقات اپݨے ہم جماعت شیخ احمد نال تھئی۔ ١٩٣٩ء وِچ کالج تُوں فارغ تِھیوݨ دے بعد اینا مولکا نے شیخ احمد نال شادی کر گِھدّی۔

## کَم کار آلی حیاتی اَتے اعزاز

شادی دے بعد اینا مولکا احمد لاہور آ ڳئی جِتّھاں اُوں نے جامعہ پنجاب وِچ شعبہ فنونِ لطیفہ دی بنیاد پاتی۔ ١٩٤٠ء تُوں ١٩٧٢ء تئیں اُوہ اِیں شعبے دی چیئرپرسن رہی۔ حکومتِ پاکستان نے اِنّھاں دی خدمتاں کُوں چِتوین٘دے ہوئے اِنّھاں کُوں صدارتی تمغائے حسنِ کارکردگی نال نوازیا۔ 

## وفات
٢٠ اپریل ١٩٩٥ء کُوں اینا مولکا احمدلاہور وِچ فوت تِھی ڳئی۔ اِنّھاں کُوں لاہور دے میانی صاحب گورستان وِچ پوریا ڳیا ہئی۔

## ڈاک ٹکٹ
١٤ اگست ٢٠٠٦ء کُوں پاکستان پوسٹ نے ݙاہ مہان٘درے فوت تھئے ہوئے پاکستانی مصوراں دے احترام وِچ ٤٠ روپے دا ٹکٹ جاری کِیتے۔ اینا مولکا احمد وی اِیں تن٘دِیر وِچ موجود ہَن۔

## ٻاہرلے جوڑ

* اینا مولکا احمد دی یاد وِچآرکائیو شدہ 
* اینا مولکا احمد دے فن پارے
* اینا مولکا احمدآرکائیو شدہ 
* اینا مولکا احمد دے فن پارےآرکائیو شدہ 
* اینا مولکا احمد دی یاد وِچآرکائیو شدہ 

## حوالہ جات

ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:مصور زنانیاں
ونکی:پاکستانی مصور
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:اُستانیاں
ونکی:یہودیت تُوں اسلام قبول کرݨ آلی شخصیّتاں
ہما بھابھا

ہما بھابھا (اردو: ہما بھابھا) (انگریزی: Huma Bhabha) (ڄَمَّݨ دا سال: ١٩٦٢ء) اُوہ ہِک پاکستانی نژاد امریکی مجسمہ ساز ہِن جیڑھی نیو یارک دے شہر پوفیسکی وِچ رہن٘دی ہِن۔ جیڑھا اپݨی علامتی شکلاں کِیتے سُن٘ڄاݨا وین٘دا ہِے۔ ہما بھابھا اکثر اپݨے مجسمیاں وِچ اِیں مواد دا استعمال کرین٘دی ہِن جین٘دے وِچ سٹائرو فوم، کارک، رٻڑ، پَنّاں، تار اَتے مٹی شامل ہِن۔ اُوہ کݙان٘ہِیں کݙان٘ہِیں ٻِنّھاں لوکاں دے ݙِتّے ڳئے شئیں کُوں اپݨے فن پاریاں وِچ شامل کرین٘دی ہِن۔ جیویں اُنّھاں نے اپݨے ٻہوں سارے مجسمیاں وِچ تِرامے دا استعمال کِیتا ڳیا ہِے۔ اُوہ پَنّے اُتّے وی اپݨے کَم وِچ اِتّی ای مہان٘در رکھین٘دی ہِن، اُوہ پینسٹل ڈرائنگ، فوٹو گرافی اَتے ݙوجھے پرنٹ ایڈیشن وی بݨین٘دی ہِن۔

### ابتدائی حیاتی، تعلیم اَتے کَم
ہما بھابھا دی پیدائش کراچی، پاکستان وِچ تھئی اَتے اُنّھاں دی اَمّاں ہِک فنکارہ ہَن جاں جو اُوہ پیشہ ورانہ طور تے کَم نئیں کرین٘دی ہَن۔ ہما بھابھا دا گھر فن دی کتاباں نال بھریا ہویا ہئی اَتے اُنّھاں دی اَمّاں اکثر اِنّھاں کُوں اِنّھاں دے پراجیکٹس وِچ مدد ݙین٘دی ہَن۔ ہائی سکول وِچ ای ہُما نے ڈرائنگ اَتے پینٹنگ کرݨ دا اَغاز کِیتا اَتے ہِک پیشہ ور فنکارہ بݨݨ دے بارے وِچ وِچار کرݨ دا اَغاز کر ݙِتّا۔ ١٩٨١ء وِچ تعلیم حاصل کرݨ کِیتے ریاست ہائے متحدہ امریکہ دا پن٘دھ کِیتا، بھابھا نے بی ایف اے رہوڈ آئلینڈ سکول آف ڈیزائن (١٩٨٥ء) وِچ، مصوری دی کلاسز گِھنَّݨ دے نال نال پرنٹ میکنگ وِچ وی کَم کِیتا۔ اُتُّوں تُوں فارغ تِھیوݨ دے بعد، اُوہ ݙو ورھیاں بعد پاکستان وَل آئی۔ ١٩٨٦ء وِچ اِنّھاں دے اَبّا سئیں دے فوت تِھیوݨ دے بعد، اُوہ امریکہ وَلا ٹُر ڳئی ہَن اَتے کولمبیا یونیورسٹی وِچ تعلیم حاصل کِیتی، جِتّھاں اُنّھاں نے ایم ایف اے دی تعلیم حاصل کِیتی (١٩٨٩ء)۔ کولمبیا وِچ رہن٘دے ہوئے، اُنّھاں نے کینوس دی بجائے لکِّڑ اَتے دھاتڑ دا استعمال کرین٘دے ہوئے فن پارے بݨائے، جین٘دے وجہ کنُوں اُوہ شکل، جاء اَتے رنگ جئیں خاصیّتاں کُوں شامل کر سڳِن۔ کولمبیا وِچ اپݨے ݙوجھے ورھیے وِچ، اُنّھاں نے مصور مئیر وسمان دی معاون دی حیثیّت نال کَم کِیتا۔ جنّھاں توں اُنّھاں نے پیشہ ور فنکارہ بݨݨ دا طریقہ سِکّھیا۔ اِیں نے گریجوایشن کرݨ دے بعد اتے نیٹ ورک تُوں پیشہ ورانہ رابطہ استوار کرݨ اَتے فن دی دُنیا وِچ لوکاں نال مِلَّݨ دے بعد وی اُنّھاں کِیتے کَم کرݨ جاری رکّھیا۔ ہما بھابھا ٢٠٠٢ء تئیں نیو یارک شہر وِچ ٹِکاݨاں کِیتی پئی ہَن اِین٘دے بعد اُوہ پوفکیسی چلی ڳئی، جِتّھاں اُوہ فی الحال رہن٘دی ہِن اَتے کَم کرین٘دی ہِن۔  اُوہ اپݨے پئے جیسن فاکس دے نال رہن٘دی ہِن۔ جیڑھے ہِک فن کار وی ہِن اَتے جِنّھاں نال اُنّھاں دی شادی ١٩٩٠ء وِچ تھئی۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مصور
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:فنکار زنانیاں
ونکی:امریکی مجسمہ ساز
ونکی:پاکستانی مجسمہ ساز
امبرین بٹ

امبرین بٹ (اردو: عنبرین بٹ) (انگریزی: Ambreen Butt) (ڄَمَّݨ دا سال: ١٩٦٩ء) اُوہ بوسٹن وِچ ٹِکاݨاں کِیتی ہوئی پاکستانی امریکی فنکارہ ہِن جیڑھی اپݨی نقاشی، مصوری، پرنٹس اَتے کولاج کِیتے مہان٘دری ہِن۔ روائتی فارسی آرٹ دے ذریعہ زنانی اَتے سیاسی نظریات کُوں پیش کرݨ آلی محنت کش تصویراں کِیتے سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہِن۔ اُوہ ہُݨ ڈلاس، ٹی ایکس وِچ رہن٘دی ہِن۔

### تعلیم
امبرین بٹ نے لاہور دے نیشنل کالج آف آرٹس تُوں روائیتی ہندوستانی اَتے فارسی مینی ایچر نقاشی وِچ فنونِ لطیفہ وِچ بیچلر دی ڈگری حاصل کِیتی۔ بعد وِچ اُوہ ١٩٩٣ء وِچ بوسٹ چلی ڳئی اَتے ١٩٩٧ء وِچ اُنّھاں نے میسا چوسیٹس کالج آف آرٹ تُوں نقاشی وِچ فنونِ لطیفہ وِچ ماسٹرز کِیتا۔ (حالیہ میسا چوسٹس کالج آف آرٹ اینڈ ڈیزائن)۔

## فن
امبرین بٹ دا کَم اِین٘دے ݙُو تہذیبی سُن٘ڄاݨاں نال ڄُڑیا ہویا اپݨے اوکھاں، اَرائشی طرز اُتے برقرار ہِے جیڑھا ہندوستانی اَتے فارسی دے مینی ایچر نقاشی دی خاصیّت ہِے۔ سنسناٹی کونٹمپورری آرٹ سینٹر وِچ قربت دے دائرے دی نمائش کِیتے تخلیق کِیتا ڳیا، اِیہو جِیہاں ای ہِک کَم، / ایم آئی لاسٹ ڈائمنڈ (٢٠١١ء)، جین٘دے وِچ کُل رَلا تے ٢٠ ہزار تُوں ودھ فنکارانہ انڳلیاں اَتے انڳوٹھے رال وِچ ٻوڑ تے ہِک اِیہو جئیں شِکّل بݨائی ڳئی جیڑھی پرے تُوں آتش بازی اَتے پُھلّاں دی بہار نظر آوے۔ اِیں کَم دا اثر بٹ دے ابائی شہر لاہور وِچ خود کش بم دھاماکے وِچ بَچ ون٘ڄݨ آلے ہِک ٻیلی دے تجربے نال تِھیا ہئی۔ اُنّھاں نے میڈیم دی مشقّت آمیز تکنیک کُوں نویں مواد جیویں پی ای ٹی فلم تھریڈ اَتے کولیج نال اَپ ڈیٹ کِیتا ہِے۔ امبرین بٹ دا کَم اُنّھاں دا نِکّا فن پارہ، خاص طور تے سماجی مسائل دی مثال بݨݨ کِیتے بݨائی ڳئیاں ہِن۔ خاص طور تے اُنّھاں دا کَم صنف دے کردار، ثقافتی جھیڑے، اَزادی دے وِچار اَتے انسانی حقوق دے معنی اُتے بھال ݙین٘دا ہِے۔ اِنّھاں دے کینوس اُتے اِیہ سبھ اخبارات دی منظر کشی اَتے تاریخی عکاسی دا حاصل ہِے۔ جیویں جو ذِکر کِیتا ڳیا ہِے جو اِیں طرح دا معاشرتی مسئلہ، نر اَتے مادہ دے وِچالے فرق کُوں ظاہر کرین٘دا ہِے۔ ہِک انٹرویو وِچ، امبرین بٹ نے اِیں مشاہدے دی وضاحت کِیتی:"خاص طور تے مینی ایچر فن وِچ زنانیاں دی نمائندگی کرݨ تے میکُوں حیرت دا سامھݨاں کرݨاں پِیا۔ اِنّھاں کوں اکثر نِکّی موہک مخلوق دے طور تے پیش کِیتا وین٘دا ہئی۔(اِین٘دے بر عکس) مرد شبیہہ کُوں خُدا آلی کار وَدھ نمائندگی حاصل ہئی۔" "میکُوں زنانی دے جُسّے تُوں ودھ آپ زنانی کِیتے تشویش ہئی۔"امبرین بٹ نے اپݨے کَم وِچ پرنٹ میکنگ ٹیکنیک کوں وی ورتیا ہِے۔

## حوالہ جات

ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی نژاد امریکی فنکار
ونکی:پاکستانی نژاد امریکی
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:امریکی معاصر فنکار
ونکی:فنکار زنانیاں
زہرہ لیلیٰ جویری

زہرہ لیلیٰ جویری (اردو: زہرہ لیلی جاویری) (انگریزی: Zehra Laila Javeri) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٥ اکتوبر ١٩٧١ء) اُوہ ہِک پاکستانی فنکارہ ہِن۔ اِیں ویلے اُوہ پاکستان دے شہر کراچی وِچ رہن٘دی ہِن۔ "ماتمی پہناوا" دے ناں نال لیلیٰ جویری دی پہلی کَلّھی نمائش جنوری ٢٠١٤ء وِچ کینوس گیلری، کراچی وِچ تھئی۔ جویری کُوں اپݨی ماسی، فنکارہ "لیلیٰ شہزادہ" نے ٻہوں متاثر کِیتا۔ جویری دا ݙوجھا نون سولو شو، جین٘دا مُکھ "پاکستان آرٹ ٹو ڈے" ہِے، دا انعقاد ہندوستان دے دہلی دے للت ہوٹل وِچ تِھیا۔

### ابتدائی حیاتی
زہرہ جویری صراف حسن علی محمد اَتے عائشہ جویری دی دِھی ہِن۔ اِنّھاں دے چار بھیݨ بِھرا ہِن، جِنّھاں وِچ مہان٘درے فوٹو گرافر ٹیپو جویری اَتے سینئر سرکاری ملازم ربیعہ جویری آغا شامل ہِن۔ اُوہ ابتدائی تعلیم کِیتے کنوینٹ آف جیسس اینڈ مریم ڳئی اَتے وَل ماؤنٹ ہولیوک کالج، میسا چوسٹس وِچ، بشریات دے مطالعہ کِیتے تعلیم حاصل کرݨ لڳّی۔ اِین٘دے بعد اُوہ لندن سکول آف اکنامکس وِچ ماسٹرز کِیتے انگلینڈ ٹُر ڳئی اَتے وَل تعلیم مکمل کر تے پاکستان وَل آئی جویری ٹَٻَّر دی ڄَڑاں جام نگر ،گجرات بھارت نال مِلدیاں ہِن۔ جِتّھاں اُنّھاں دے وݙ وݙیرے نواباں کِیتے ڳہݨے بݨین٘دے ہَن۔ 

### کَم کار آلی حیاتی
جویری اپݨے ابتدائی ورھیاں تُوں ای پینٹنگ اَتے آرٹ تخلیق کرین٘دی رہی ہِن۔ اُنّھاں نے کراچی وِچ کینوس گیلری وِچ پہلا شو کِیتا، جین٘دا مُکھ "ماتمی لباس" ہئی۔ اِیہ شو کئی ورھیاں تئیں بحث اِچ رِیہا۔ ہِک پاکستانی نقاد مارجوری حسین نے آکھیا:"اُنّھاں نے سربیا جنگ تُوں متعلق ہِک تصویر کَن اشارہ کرین٘دے ہوئے آکھیا: اُنّھاں نے ٻہوں سارے عالمی موضوعات خاص طور تے صنف دے حوالے نال اپݨے کَم وِچ شامل کِیتن"۔اِنّھاں دا ݙوجھا نون سولو شو، "پاکستان آرٹ ٹو ڈے"، دِلّی دے للت ہوٹ وِچ تِھیا۔ اِین٘دے وِچ ١١ پاکستانی فنکاراں دا کَم پیش کِیتا ڳیا ہئی اَتے "اسلام آباد" وِچ بݨی ہوئی گیلری "مائی آرٹ ورلڈ" نے اِیکُوں تیّار کِیتا ہئی اَتے دہلی تئیں وݙے وݙے پاکستان ٹریڈ شو دا حِصّہ ہَن۔ جویری دے نال ٻہوں سارے ٻئے پاکستانی فنکار مثلاً ایس سی مجسمہ کار امین گل جی، فوٹو گرافر ٹیپو جویری، ماہر اُمور ساحر سید اَتے پاپ آرٹسٹ سو مایاہ جیلانی وی موجود ہَن۔ نمائش دی خاص ڳالھ آرٹ آئیکن ستیش گجرال دی سنڳت ہئی جِنّھاں نے شو کُوں کھولݨ کِیتے ݙِیوا ٻالیا اَتے رواں فن پارے دا اَغاز وی کِیتا۔ "اصل وِچ، جویری اَتے کُجھ ٻئے پاکستانی فنکاراں نے گجرال دے نال ہِک فن پارہ تیّار کِیتا، اتے اُون٘دے اُتّے تبصرہ کِیتا جو "اِیہ افسانوی اَتے ٻہوں مہربان ہندوستانی فنکار ستیش گجرال دے نال رنگ بھرݨ دا ہِک قابلِ ذکر موقع ہئی۔" جویری کُوں آس ہِے جو اُوہ ہِک پیشہ ور دی حیثیّت نال اپݨے کَم کار کُوں جاری رکھیسِن۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:فنکار زنانیاں
عائشہ خالد

عائشہ خالد (اردو: عائشہ خالد) (انگریزی: Aisha Khalid) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٦ نومبر ١٩٧٢ء)۔ اُوہ ہِک پاکستانی بصری فنکارہ ہِن۔ جیڑھی فنِ تعمیراتی مقاماں وِچ منی ایچر، ٹیکسٹائل اَتے بصری مواد بݨاوݨ اَتے اُون٘دے سُݨھَپ تے کَم کرین٘دی ہِن۔ عائشہ خالد پاکستانی فنکاراں دے اُوں جتّھے نال تعلق رکھین٘دی ہِن جِنّھاں نے مصوری دی روائت کُوں عصری آرٹ دی بین الاقوامی سطح اُتے منائے ون٘ڄݨ آلی شکل وِچ بَدَل چھوڑیا ہِے۔ حالیہ ورھیاں وِچ عائشہ خالد دی مشق وِچ وݙّے پیمانے تے فن پارے، کَن٘دھا اَتے تنصیباں وِچ ودھارا تِھیا ہِے۔ اُوہ اِیں سکول دی ممبر ہِن جیکُوں پاکستانی "نو مینی ایچر" سکول آکھیا وین٘دا ہِے۔ عائشہ خالد کُوں پاکستان دی کلاسیکی مصوری دی تن٘دِیر وِچ شامل کِیتا ڳیا ہئی۔ اُوہ اِیں ویلے دی اہم فنکارہ ہِن۔

## تعلیم
عائشہ نے ١٩٩٣ء وِچ نیشنل کالج آف آرٹس، لاہور تُوں گریجوایشن کِیتی اَتے ٢٠٠٣ء وِچ ایمسٹرڈیم دے رجسکا ڈیمی تُوں فائن آرٹس وِچ پوسٹ گریجوایشن دی ݙڳری مکمل کِیتی۔

## موضوعات
عائشہ خالد دے کَم دا وݙا حِصّہ صنفی موضوعاں تُوں متعلق ہِے۔ اِنّھاں دے کَم کُوں "زنانی حساسیت" دے طور تے ݙسایا ڳیا ہِے جیڑھا جزوی طور تے روائتی زنانی دستکاری جیویں ٹیکسٹائل اَتے سوئی دھاڳے دے کَم توں متعلق ہِے۔ عائشہ خالد کپڑیاں دی مصنوعاں وِچ پُھلّاں دے نقش تے نگار دے نال روائتی اسلامی نمونیاں (ہلال، تارہ) کُوں وی ورتیا ہِے، ہندی نمونیاں اُتے وی عائشہ دی بھال ہِے۔ صنف دے مرکزی وِچار کُوں سامھݨے رکھین٘دے ہوئے اُنّھاں نے بُرقے آلی یا بے پردہ زنانیاں شخصیّتاں دے موضوع کُوں وی وَل وَل ورتیا ہِے۔ ٩ ستمبر ٢٠١١ء دے بعد اُنّھاں دے کَم وِچ ہِک نویں سیاسی جہت وی رَل ڳئی ہئی۔

## ایوارڈ

* ٢٠١١ء وِچ جمیل آرٹ پرائز کِیتے چُݨی ڳئی ہَن۔ اِیں سال پیپل چوائس ایوارڈ جِتّیا۔ 
* عائشہ خالد کُوں ٢٠١٢ء وِچ آرٹسٹ کتاب زمرے وِچ ایلس ایوارڈ نال وی نوازیا ڳیا ہئی۔ 

## حوالہ جات


ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:فنکار زنانیاں
منیبہ مزاری

منیبہ مزاری (انگریزی: Muniba Mazari) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٣ مارچ ١٩٨٧ء) وہیل چیئر تئیں محدود ہِک پاکستانی مصورہ، مقررہ اَتے ہِک سماجی کارکن وی ہِن۔

## حادثہ اَتے ذاتی حیاتی
اُوہ ٢١ ورھیاں دی عُمر وِچ کار دے حادثے دے باعث وہیل چیئر تئیں محدود تِھی ڳئی ہَن۔ اِیں حادثے دے بعد اُوہ اپݨی ݙُون٘ہائیں لَتّاں دے استعمال تُوں پالھی تِھی ڳئی ہَن۔ رَڑھ دی ہݙی وِچ لڳّݨ آلی سَٹ نے اِنّھاں دی حیاتی اَتے شخصیّت دا رُخ ای بَدل ݙِتّا۔ اُوہ ہِک ٥ ورھیاں دے ٻال دی اَمّاں وی ہِے۔

## کَم کار آلی حیاتی
منیبہ ہِک ڳائیکہ اَتے سماجی کارکن وی ہِے۔ منیبہ مزاری دا ناں "فوربز رسالے" دی سن ٢٠١٦ء دی ٣٠ ورھیاں توں گھٹ عمر مہان٘دری شخصیّتاں دے تن٘دِیر وِچ وی رَلایا ڳیا ہئی۔ منیبہ نے ٹریفک حادثے تُوں بعد علاج دے وِچالے وِچ اِیں حادثے دے اثرات اَتے ݙُکّھاں اَتے اوکھاں کُوں اپݨی بھال تُوں ہٹاوݨ کِیتے مصوری دا اَغاز کِیتا۔ پولیو مہم دے ہِک اشتہار نے اِنّھاں دی بھال اپݨے کَن کرا گِھدّی۔ منیبہ دے مطابق اِیں ݙیہاڑے اُنّھاں نے ارادہ ٻَدّھا جو اُوہ لوکاں وِچ اِیں شعور کُوں بیدار کرݨ کِیتے کَم کریسِن جو معذوری دا مطلب اِیہ نئیں جو تُساں قابلِ رحم ہِیوے۔ تُساں معذوری دے باوجود دُنیا دا کوئی وی کَم کر سڳدے ہِیوے۔ اِیں وِچار اُتے عمل کرین٘دے ہوئے منیبہ نے اُوہ سبھ کُجھ حاصل کِیتا جیڑھا معذوری دے شکار کہِیں وی مُݨس کِیتے ہِک مثال ہِے۔

## اعزازات
منیبہ نہ صرف پاکستان دی پہلی وہیل چیئر تئیں محدود ماڈل ہِن ڄاں جو مہان٘درے برانڈ "باڈی شاپ" دی برانڈ ایمبیسیڈر وی ہِن۔ اُوہ ڳائیکی وِی کرین٘دی ہِن۔ اِین٘دے تُوں اَنج اُوہ ہِک اِیہو جئیں سکول دے نال وی کَم کرین٘دی ہِن، جیڑھا مُتھاڄ ٻالاں کوں تعلیم ݙین٘دا ہِے۔ منیبہ دی کوشِت ہون٘دی ہِے جو اُوہ عطیہ کرݨ آلے بندیاں دی بھال اِیں سکول دے کَن ݙیواوِن ڄاں جو اِتّھاں وَدھ تُوں وَدھ ٻال داخلہ گِھن سڳِّن اَتے مُفت تعلیم حاصل کر سڳِّن۔ اِین٘دے تُوں اَنج وی منیبہ کئی سماجی کَمّاں وِچ حِصّہ گِھندی ہِن۔

اقوام متحدہ دے ادارہ برائے زنانیاں نے پچھوکڑ ورھیاں دسمبر وِچ منیبہ کُوں خیر سگالی دی سفیر بݨایا۔ اُوہ پہلی پاکستانی زنانی ہِن، جِنّھاں کُوں اِیہ اعزاز مِلّیا۔

معذوری کُوں اپݨی تَکڑائی ثابت کرݨ اَتے اپݨے جئیں لوکاں کُوں آس ݙِیواوݨ دی اِنّھاں کوشتاں کوں صرف پاکستان ای نئیں جاں جو بین الاقوامی سطح تے وِی چِتوایا وین٘دا ہِے۔ اِین٘دا ثبوت ہِک برطانوی نشریاتی ادارے دی طرفُوں منیبہ مزاری کُوں سن ٢٠١٥ء وِچ اِنّھاں ہِک سو زنانیاں دی تن٘دِیر وِچ شامل کرݨ ہِے۔

## ٻِیا ݙیکھو

* پاکستانی مصنفین
* پاکستانی مصنف زنانیاں
* پاکستانی فنکار زنانیاں

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* باضابطہ ویب سائٹ

ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
زبیدہ آغا

زبیدہ آغا (اردو: زبیدہ آغا) (انگریزی: Zubeida Agha) (ڄَمَّݨ دا سال: ١٩٢٢ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٣١ اکتوبر ١٩٩٧ء) پاکستان نال تعلّق رکّھݨ آلی مہان٘دری مصورہ ہَن۔ اُوہ پاکستان وِچ تجریدی مصوری دی بانیاں وِچ ڳِݨڑی وین٘دی ہَن۔

## حیاتی دا احوال
زبیدہ آغا ١٩٢٢ء وِچ لائل پور، (موجودہ فیصل آباد)، برطانوی ہند (موجودہ پاکستان) وِچ ڄَمّی ہئی۔ ١٩٤٤ء وِچ کنیئرڈ کالج لاہور توں تعلیم حاصل کرݨ دے بعد اُوں ویلے دے مہان٘درے مصوّر بی سی سانیال دے سٹوڈیو تُوں تصویر کشی دا اَغاز کِیتا۔ ١٩٤٦ء وِچ اِنّھاں کُوں شہرہ آفاق مصور پکاسو دے شَگِرد "ماریو پرلنگیری" توں مصوری سِکّھݨ دا موقع مِلیا۔ اِیں ورھے اُنّھاں نے لاہور وِچ ہِک ساجھی نمائش وِچ اپݨے چار فن پارے اَتے ݙو مجسمیاں دی نمائش کِیتی جِنّھاں نے وَݙّی دُھم پاتی۔

ہند دی ونڈ دے بعد اِنّھاں کُوں ٻاہرلے مُلخ سِکھلائی گِھنَّݨ اَتے فن پاریاں دی نمائش کرݨ دے وی اَݨ ڳِݨت موقعے مِلّے۔ ١٩٧١ء وِچ اِنّھاں کُوں راولپنڈی وِچ معاصر مصوری دی آرٹ گیلری اُسارݨ دا موقع مِلّیا۔ جین٘دی اُوہ ١٩٧٧ء تئیں ڈائریکٹر رہی ہَن۔ اِیں گیلری نال سنڳت دے وِچالے وِچ اُنّھاں دی اپݨی مصوری دی رفتار ٻہوں گَھٹ تِھی ڳئی اَتے اِنّھاں دی مصوری دی ٻہوں گَھٹ نمائشاں منعقد تِھی سڳیاں۔

اِنّھاں دے دُھم پاوݨ آلے فن پاریاں وِچ *Evening*، *Blue Vase*، *Deserted Street*، *The Flood*، *Carnival and Red Flowers*، *Beethoven’s Fifth Symphony*  اَتے *Iceberg* شامل ہِن۔

## اعزازات
حکومتِ پاکستان نے زبیدہ آغا دی فن وِچ خدمتاں کُوں چِتوین٘دے ہوئے اُنّھاں کُوں ١٤ اگست، ١٩٦٥ء کُوں صدارتی تمغائے حسنِ کارکردگی ݙِتّا۔ پاکستان پوسٹ نے ١٤ اگست، ٢٠٠٦ء کُوں پاکستان دے مہان٘درے مصوراں اُتے مبنی ٤٠ روپے مالیت دی ڈاک ٹِکٹ شیٹ دا اِجراء کِیتا، اِنّھاں وِچ زبیدہ آغا وی شامل ہَن۔

## وفات
زبیدہ آغا ٣١ اکتوبر، ١٩٩٧ء کُوں لاہور، پاکستان وِچ فوت تِھی ڳئی۔

## حوالہ جات

ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:فنکار زنانیاں
ونکی:مصور زنانیاں
ونکی:پاکستانی مصور
لبنیٰ آغا

لبنیٰ آغا (اردو: لبنی آغا) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٢ مئی ١٩٤٩ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٦ مئی ٢٠١٢ء)۔ اُوہ ہِک پاکستانی نژاد امریکی فنکارہ ہَن جیڑھی میسا چوسٹس بروکلین وِچ رہن٘دی ہئی۔

### کَم کار دی حیاتی
اُوہ بنیادی طور تے کینوس اَتے لَکِّڑ اُتے پینٹ کرین٘دی ہئی، جین٘دے وِچ پینٹ پکسلز اَتے نامیاتی شکلاں دی ہِک اَݨ ڳِݨت ڳِنتری دا اطلاق تِھین٘دا ہِے جیڑھا موزایک ٹائلنگ، پیچیدہ نقش و نگار اَتے زینت دی دھاتڑ دا کَم تیّار کرین٘دا ہِے۔ اِنّھاں دے کَم کُوں پاکستان اَتے امریکہ توں انج برطانیہ، جاپان، اردن اَتے سوئٹزر لینڈ دے فنون دے میوزیم اَتے گیلریاں وِچ ݙِکھایا ڳیا ہِے۔ اِنّھاں دے فن پارے برطانیہ دے بریڈ فورڈ میوزیم، نیشنل کونسل آف آرٹس، پاکستان، اَتے اردن وِچ آرڈین نیشنل گیلری، فائن آرٹس کے مستقل ذخیریاں دا حِصّہ ہِن۔ کراچی سکول آف آرٹس نے اِنّھاں دے ناں تُوں ہِک آرٹ گیلری کُوں وقف کِیتا ہِے۔ لبنیٰ آغا آرٹ گیلری دی ڳَنڈھ کُھلائی دی تقریب مارچ، ٢٠١٦ء وِچ اِنّھاں دے کَم دی نمائش اَتے یادگار لیکچر دے نال کِیتا ڳیا۔ اِنّھاں دے فن دے بارے وِچ مارسلہ نسموم سرہندی دی ہِک کتاب "لبنیٰ آغا: پوائنٹس آف ریفرنس" دے مُکھ نال ٢٠٠٧ء وِچ فاؤنڈیشن آف میوزیم آف ماڈرن آرٹ، پاکستان نے جاری کِیتی ہئی۔

### وفات
لبنیٰ آغا ٦ مئی ٢٠١٢ء کُوں ایم اے بروکلئین، ایم اے وِچ اپݨے گھر وِچ پِتّے دے کینسر دی اوکھاں دے پارُوں فوت تِھی ڳئی۔ 

### فن پاریاں دے وکھرے نمائشاں

* 2016 ڳنڈھ کُھلائی دی تقریب: لبنیٰ آغا آرٹ گیلری، کراچی اسکول آف آرٹس، کراچی، پاکستان
* 2007 انٹرنیشنل ویژن گیلری، واشنگٹن ڈی سی
* 2001 چاکندی گیلری، کراچی، پاکستان
* 1996 چاکندی گیلری، کراچی، پاکستان
* 1991 ہیموٹز سلیمان گیلری، سیکرمینٹو، کیلیفورنیا
* 1987 انڈس گیلری، کراچی، پاکستان
* 1985 جورووچ گیلری، سیکرمینٹو، کیلیفورنیا
* 1981 الٹا گیلریز، سیکرامنٹو، کیلیفورنیا
* 1981 اسٹورٹ / سکاٹ گیلری، فیئر اوکس، کیلیفورنیا
* 1980 انڈس گیلری، کراچی، پاکستان
* 1976 عصری آرٹ گیلری، راولپنڈی، پاکستان
* 1975 پاکستان آرٹ گیلری، لاہور، پاکستان
* 1973 انڈس گیلری، کراچی، پاکستان
* 1972 عصری آرٹ گیلری، راولپنڈی، پاکستان
* 1971 آرٹس کونسل آف پاکستان، کراچی، پاکستان
* 1969 پاکستان امریکن کلچرل سنٹر، کراچی، پاکستان

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی نژاد امریکی
ونکی:پاکستانی نژاد امریکی فنکار
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:فنکار زنانیاں
ونکی:امریکی معاصر فنکار
ونکی:پاکستانی مصور
ونکی:پاکستانی فنکار
ہما مُلجی

ہما مُلجی (اردو: ہما مولجی) (انگریزی: Huma Mulji) (ڄَمَّݨ دی سال: ١٩٧٠ء) (ڄَمَّݨ دی جاء: کراچی)۔ اُوہ ہِک مہان٘دری فنکارہ ہِن۔ اُوہ مجسمہ سازی اَتے فوٹو گرافی وِچ استعارے دے ورتاوے کِیتے اپݨی وکھری سُن٘ڄاݨ رکھین٘دی ہِن۔ اِنّھاں دے کَم دی نمائش سچی گیلری، لندن اَتے ایشیاء سوسائٹی میوزیم وِچ تھئی اُنّھاں ابرج کیپیٹل آرٹ پرائز ٢٠١٣ء وِچ مِلّیا۔

### حیاتی
ہما مُلجی ١٩٧٠ء وِچ پاکستان دے شہر کراچی وِچ ڄَمّی ہَن۔ ١٩٩٥ء وِچ، اُنّھاں نے کراچی، پاکستان وِچ انڈس ویلی سکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر وِچ بی ایف اے مکمل کِیتا، اَتے ٢٠١٠ء وِچ، جرمنی، برلن وِچ ٹرانارٹ انسٹی ٹیوٹ سے ایم ایف اے کی تعلیم حاصل کِیتی۔ ٢٠٠٣ء تُوں ٢٠١٥ء تئیں، اُوہ لاہور، پاکستان وِچ بیکن ہاؤس نیشنل یونیورسٹی، سکول آف ویزول آرٹس وِچ ایسوسی ایٹ پروفیسر رہی۔ ٢٠١٦ء وِچ اُوہ امریکی آرٹ کِیتے ٹیرا فاؤنڈیشن وِچ سنڳتی ہَن۔ ٢٠١٧ء وِچ ہما مُلجی کُوں نگاہ آرٹ ایوارڈ وی مِلّیا۔ اُوہ اِیں ویلے برطانیہ دے برسٹل، برطانیہ دی یونیورسٹی وِچ اَتے پلائیوتھ کالج آف آرٹ، یو کے وِچ لیکچرر، بی اے (آنرز) فائن آرٹ وِچ لیکچرر ہِن۔

### کَم کار
متحدہ عرب امارات دبئی، گوانگجو، جنوبی کوریا وِچ ١٠ ویں گوانجو بائینالے وِچ ہما مُلجی دے فن پاریاں دی نمائش تھئی، اٹلی دے شہر وینس بائینال، کراچی بائینال ٢٠١٧ء، بارسلونا میوزیم اسپین وِچ ہم عصر فن، نیو یارک وِچ ایشیاء سوسائٹی میوزیم، برطانیہ وِچ ساچی گیلری اَتے ممبئی، بھارت وِچ پراجیکٹ ٨٨۔ اِین٘دی سولو نمائشاں وِچ ٢٠٠٩ء وِچ ایلیمیٹا گیلری، دبئی، متحدہ عرب امارات وِچ ہائی رائز، ٢٠١٠ء وِچ روہٹاس گیلری، لاہور، پاکستان وِچ کرسٹل پیلس شامل ہِن، ٢٠١١ء وِچ ممبئی، بھارت دے پراجیکٹ ٨٨ وِچ گودھولی، اَتے ٢٠١٦ء وِچ کوئیل گیلری، کراچی وِچ اِنّھاں دے کَم دی نمائش تھئی۔ ہما مُلجی دا کَم اِیں ڳالھ دی خصوصیت ہِے جو ثقافت، تناظر اَتے ادراک دی ترجمانی تخلیقی تناؤ وِچ کین٘ویں کِیتی وین٘دی ہِے۔ بصری ثقافت دے جغرافیے اُتے چانݨی پین٘دے ہوئے جیڑھا اُنّھاں دے جنوبی ایشین ورثے دا ہِک حِصّہ ہِے، اُوہ مقام دی سیاست کُوں ٻہوں سُݨھَپ نال اُبھرواں کرین٘دی ہِن۔ وجود دے مضحکہ خیزی اَتے اَساݙے نیڑے تیڑے دے سبّھے شئیں دی اَساݙی اتفاق نال قبولیت دے نال، مُلجی دے کَم وِچ ݙو شئیں دے آپتی ریاست دا تسلسل رہن٘دا ہِے، جیڑھا اپݨے آپ کُوں مجسمہ سازی اَتے مصوری، فوٹو گرافی اَتے تنصیب دے آپت کِتھائیں ٻئی جاء رکھین٘دا ہِے۔

## حوالہ جات


ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:فنکار زنانیاں
گھر

left|thumb|250x250px
left|thumb|250x250px
**گھر** (Home) ایہو جیہی جاء کوں آہدے ہن جتھاں کہیں بندے کوں تے اوندے نال دے لوکاں کیتے راہوݨ، سُمھݨ، آرام کرݨ ردھا پکا کرݨ، دھان٘وݨ تے رل ٻہوݨ دا بندوبست ہووے۔ گھر وچ اُوندیاں ݙاڈھی ضروری چیزاں رکھݨ کیتے جاء ہوندی ہے۔ او کتھائیں وی ہووے گھر آوݨ چاہندے۔ ایہ ہک عام انسان کیتے پناہ تے امان دی جاء ہے۔ اوندی شخصیت دا عکس ہے۔ تے اوندی شخصیت کوں بݨیندا وی ہے۔

گھر بنیادی طور پر تریمت  دی ایجاد ہے۔ گھر ملک دی شہر دی یا قصبہ دی بݨیادی اکائی ہے۔ گھر ہمیشہ کنوں انسان کیتے اہم ریہا ہے۔ 

## ٻیا ݙیکھو
صوبہ

کہیں وی ملک وچ انتظامی اکائی صوبہہوندے۔ صوبے دی حکومت وکھری ہوندی ہے۔

## صوبے
پاکستان وچ پنج صوبے ہن۔ 

صوبہ سرائیکیستان

صوبہپنجاب،

صوبہسندھ،

صوبہخیبر پختونخوا،

صوبہ بلوچستان