وَل کوئی نواں چندر چڑھیسِن

پاکستان 1947ء دے اگست مہینے اِچ بݨیا ہا ‘ قائداعظم محمد علی جناح ‘ شئیت ؟ اپݨی اَئی تے اللہ ݙے ڳے ۔ پر لیاقت علی خان کوں ٻنہائیں اُݙاہیں روانہ کیتا ۔ اَکھیندِن جو رَن ‘ رنڈڑ تھیوے تاں خنگاہ ظاہر تھی پَمدی اے‘ ایہو حال قائد اعظم دے مکاوݨ دے بعد مئی ’’مسلم لیگ‘‘ دا تھیا ‘ ایہہ ایجھی بختیں آلی ہئی ‘ جو ایندے پِچھّوں سیاستدانیں اِچ کھلا پَولا ‘ شروع تھی ڳیا ۔ نسوکڑ تے …… رَن آلی کار کہیں ویلھے کہیں سیاستدان دی جھولی اِچ تے کہیں ویلھے کہیں دی جھولی اِچ ‘ وَل ویوترا ‘ ایجھی جو کئی لیگاں ۔ ڄݨ رکھیونِس ‘ جیجھے چانہہ اوجھے ٻچانہہ‘ چندری دی اولاد اِی چندری ‘ مسلم لیگیں ‘ ملک دی سیاست نال او ’’ہیلا‘‘ کیتا جو پچھو نہ ’’ڳالھیں مندے‘ ایٻا اوٻے دا نرگھٹ گھدی کھڑے ۔ اوٻا ایٻے دی سنگھڑی چئی کھڑے ‘ اوٻا ایٻے دی ’’نڑی‘‘ تے نونہہ ݙتی کھڑے تے ‘ اوٻا او ٻے دی ’’کُھتی ٹھپی کپڑے‘ روز ڄیہاڑی دی ٹھاپا‘ شام فجر دا جھیڑا جھٹی نوں (9)ورہیوں لنگھ ڳے ۔ ملک دا آئین نہ بݨیا نَوں سالھیں دی لڑاند بِھڑاند دے بعد مار مَسئیں آئین ونڄ بݨیا۔1956ء اِچ منظور تھیوݨ آلے ہِیں ‘ آئین موجب الیکشن تھیوݨ آلے ہَن تے ایوب خان مارشل لاء لا ݙتا ۔1962ء وچ اوں اَپݨا بݨایا ہویا نواں آئین جاری کیتا ۔ اونکوں سیاسی سہارے تے ٹیک دی لوڑھ پئی تاں اوں وی مئی مسلم لیگ کوں سݙوایا ۔ ایہ اَپݨی پَراݨی عادت کنوں مجبور ‘ دھرک تے کنونشن اِچ ونڄ ٻیٹھی ‘ ایندا نواں ناں رکھیونیں ‘ کنونشن مسلم لیگ اَتے ایہ وَل اِی ایوب خان دے گھر رہ ڳی ‘ کونسل مسلم لیگ او ایوب خان دے سکّے بھرا سردار بہادر خان دے گھر ونڄ ٻیٹھی ‘ ہک بِھرا ملک دا صدر ‘ ݙوجھا اپوزیشن لیڈر ‘ کجھ ’’مسلم لیگی‘‘ ایݙوں  تے کجھ اوݙوں ۔ کئی ایندے نال کئی اوندے نال ۔ راند رَس ڳئی تے ݙوہیں سالھیں تیں رَسی رہ ڳئی ۔ ایوب خان ڳیا تے اوندی جھا تے چوڑ چپٹ ‘ اندھا نشئی ‘ یحییٰ خان آ ڳیا ۔ او ترائے ساڈھے ترائے وَرہیوں ریہا ‘ ملک کوں اَدھو اَدھ کرایُس ‘ مشرقی پاکستان بنگلہ دیش بݨیا ۔93ہزار پاکستانی مجاہد ‘ ہندوستان دے قیدی بݨیے ۔ ’’فوجیں‘‘ مجبور تھی تے حکومت سیاستدانیں کوں ݙتی ‘ چھی سال اوکھے لنگھیے تے جنرل ضیا ء مارشل لاء لا تے حکومت سنبھال گھدی ۔ اُوں تھڄوں مُنڈھ اِتھاہوں ٻدھا جو اسلام اِچ سیاسی جماعتاں بݨاوݨ جائز کائنی ۔ مُلاں مُلواݨیں وَاہ واہ گھت ݙتی ‘ ہک مُلاں تاںایں لیکا لنگھیا جو ’’اسلام‘‘ اِی مارشل لاء دا ناں تے اسلام دی تاریخ اِچ پہلا مارشل لاء خلیفہ اوّل حضرت ابوبکر صدیقؒ لاتا ہا۔ 1982ء اِچ جنرل ضیاء مجلس شوریٰ بݨائی تے خواجہ صفدر جیہے پُراݨے مسلم لیگی اوندے ٻانہہ ٻیلی تھئے ۔1985ء اِچ اُوں غیر جماعتی الیکشن کرائے تے وَلاونکوں جیرھے ویلھے لوڑھ پئی اُوں وی جونیجو کوں آکھ تے ’’مسلم لیگ‘‘ نال رَس پت کیتی پر کوئی مُلاں ناں کھسکیا جو کلھ تئیں تاں اسلام اِچ سیاسی جماعتاں جائز کائناں ہَن ۔ ہُݨ توں آپ بݨویندا پیں ۔ ہِیں ضیاء آلی مسلم لیگی وی ٻیاں ’’لیگاں‘‘ ڄݨ رکھین ‘ اَݨ ڳیݨویاں ‘ کیرھی ‘ کیرھی دا ناں گھنوں؟ ڳالھ ٻی وَدھ ویسے ‘ اَڳے وی ٻہوں لمبڑ تھی ڳئی اے۔

مُکدی ڳالھ ایہ ہے جو 43ء اِچوں 27وَرہیوں ملک تے فوجیں دا راج رہ ڳے ۔ وݙے چھوٹے سرکاری افسر ‘ جاگیردار ‘ زمیندار ‘ سردار ‘ تمندار ‘ چودھری ‘ وݙیرے تے سیٹھ ساہوکار ‘ ملواݨیں سمیت اُنہائیں دے آندری ٻاہری رہ ڳن ‘ ویلھے سِر کݙاہیں الیکشن ننھیں تھیوݨ ݙتے جے الیکشن تھن تے عوام اُنہائیں دے ٻتھاڑ اِچ ’’بُجہ‘‘ ’’دُرنج‘‘ کڈائے‘ تاں وَل ایہ دُھوت پنݨ تے آ ڳن ‘ عوام دا فیصلہ منیندیں ہوئیں اِنہیں کوں ہمیشہ تریجھ دا تپ چڑھ ویندے آوݨ آلے الیکشن اِچ ’’عوام‘‘ کیا فیصلہ ݙیوݨیں؟ اوندا اندازہ ایہ لا ٻیٹھن ‘ ہُݨ اُنہیں کوں ݙندوݨ پَمدے پِن ‘ وِپھلدے وَدِن ‘ لٻار مَرویندے وَدے ہِن ۔’’لور‘‘ مارݨ تے آ ڳن ‘ لَہر‘‘ آئی وَدی ہِنیں ۔ اینکوں ڈھک ‘ اونکوں مار ‘ ایٻے کون تڑی تٻاڑی ݙے او ٻے تے مقدمے بݨا ۔ وَل کوئی نواں چندر چڑھسِن۔

## حوالہ
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان