بَندڑہ

چھوٹے ویلے دی گاٖلھ نیں وِسردی تے زندگی اِچ ایجھے واقعے پیش آندن جیڑھے صرف سُفنے ہوندن پر خواب وی ہک یادگار گھڑی ثابت تھیندن۔ بندہ ݙینہ دا جو کجھ سوچیندے رات کوں اوہ سوچاں نندر اِچ وَدھدیاںہویاں ہک پوری کہانی بݨ ویندن ۔ اساں وستی دیاں سینگیاں چھوہرِیں رَل مِل گُݙیاں پٹولے کھیݙدیاں ہاسے ۔ میݙی سہیلی سکھو آکھیا گُݙامیں گھنساں اساں رَل تے کݨے چایا تے گُݙا میݙے کُݨے اِچ آیا ۔گݙی اوکوں آئی ، اساں ݙوہیں سنگتاݨیاں صلاح کیتی جو آپاں گُݙی گُݙا دی شادی کریسوں ۔ سکھو آکھیا بی بی میکوں گُݙی دا ݙاج بݨاوݨا پوسی ۔ واڑ لہہ پئین ، دھیاں والیاں کوں پتہ ہئی کتنا اَہر کرݨا پوندے ۔ بی بی پتراں والیاں کوں ٻہوں سارے سمل کرݨے پوندن ۔ ایہے مسودے بݨیندیاں ٻیٹھیاں ہاسے ۔ مِٹھو نواݨی آڳئی ۔ ہولے ہولے ویہڑھے پاڑے دیاں ساریاں چھوہریں کٹھیاں تھیڳیاں ۔ انہاں کوں گُݙی تے گُݙا ݙکھیوسے تے شادی دا وی ݙسیا ۔ ساریاں آکھیا جو چیتر اِچ شادی دھوم دھڑکے نال کریسوں ۔ چیتر اِچ ہک تاں میلے لڳدن تے ٹھڈی مِٹھی رُت اِچ شادیاں وی عام تھیندن ۔ ساݙے کول ہک بزرگ دی دربار ہئی ہر سال اُتھاں ٻہوں وݙا میلہ لڳدا ہا ۔ اساݙی ایہاصلاح بݨی جو میلے توں ہر شئے خرید کریسوں تے وَل اپݨی کھیݙ رَچیسوں ۔

ہر کوئی اپݨے اپݨے گھراں کوں ، میں سر رکھیا تے سَمڳیُم ۔ ساراݙینہہ واڑ چُݨیوسے تھکی ہُٹی نندر آئی ۔ ݙاڈھا سوہݨا میکوں خواب آیا جو اساݙے کول بزرگ دی دربار تے میلہ لڳیا ہویا ہے ۔ ݙوں ݙینہ میلہ جواناں دا تے تریجھے ݙینہ زالیں دا۔ ’’رَتہ میلہ‘‘ ہوندا ہا ۔ وسیب دیاں زالیں کٹھیاں تھی نویں نویں کپڑے پا مُساڳ سُرخی کر میلے تے ٹُر پئیاں ۔ ہر کُئی پھٹیاں دی بھانڄی دے پیسے کٹھے کیتی وَدیاں ہووِن ۔ میلہ وی پیسے نال ہوندے ۔ چاچی میݙی غریب ہئی شودی پُتر کوں نال گھن آئی ۔ پیروں ننگا ہک چولے نال بُوّا میݙی ایویں لَڑݨ پئےڳئی ۔ ایں لوٹھے کوں نہ گھن آویں ہا تاں جَھٹ ناہی پوندا ، میکوں کاوڑ لڳی میں آکھیا بُوّا او ٹُرسی تاں اپݨے پیراں ، تیکوں کہیں اوکھائی آندی پئی ہے۔ ہا ٻچڑی توں جواب ݙیوݨ جوڳی تھی پئی ہِیں توبہ کیجھا زمانہ آڳئے ۔ چلو ٹُرو ہُݨ ، چیٹ کر یندے ہوئے آکھیُس ۔ وَڳدیں ویندیں پَرے کنوں میلے دے ہَٹ نظر آئے ۔ میلے وچ آڳیوسے ، ہِندولے ، چنجیکلیں تے تھیٹر ، سرکس اَتے موت دے کھوہ سپیکراں دی دھاڑ پِٹ ، کئی زالیں آپ دے ٻالاں کوں وی ہندولا جُھٹوایا ، اساں ٻالاں وی ہندولا جُھوٹا ۔ سوتر دے پیسے میں بھرئیے وَلا نال اِی جنگلی جانور ہک ٻکرا ہووے ترائے لَتاں والا۔ ہک بھیݙا جیندا سِر بندے وانگوں تے ٻیا دھڑ بھیݙ دا ، ببر شیر ،چیتے ، ناہر، گِدّڑ ، رِچھ ، باندر تے کئی ٻیاں ڈھیر بلائیں ݙٹھوسے ۔

وَل موت دا کھوہ ݙٹھا ۔ ݙۃوں بندے موٹر سائیکل بھڄائی ودے ہووِن اوہ تاں اُتے آ ونڄن تے ٻالاں دے ہتھوں نوٹ پکڑ وَنڄن ۔ اساݙا جی ݙرے ݙیکھ تے ۔ تَلے لتھوسے نال اِی تھیٹر اِچ وَڑڳیوسے ۔انہاں ’’ہیر رانجھے‘‘ دا سوانگ کیتا ۔ سوتر میݙا نال ہووے اُوں رانجھے کوں جوڳی بݨیا ݙٹھا تے رووݨ پئےڳیا ۔ کھیل ختم تھیا اُتھوں نکل تے وَلا سرکس وَنڄ ݙٹھوسے ۔ جوان تے چھوہریں پینگھاں جُھوٹن تے ݙنگیاں ݙوڑیاں تھی تے ایجھے کِرتے کیتونے ایویں ڄاپے اُنہاں دی تاں ہݙی کُݙی کائنی ، اتنے تائیں ݙوں ہاتھی آڳئے ۔ ہک چھوہِر ہاتھی دی سونڈھ تے ٻیٹھی ہووے ۔ اساں ڈپرے ٻیٹھے ہووں ۔ اوں کہیں ݙربھئو کنوں انہاں نال کھیݙن وَدے ۔ وَلا ہک بندے گرز چاتا ہویا پنج چھی شیراںکوں اَڳوں لا تے آڳیا ۔ شیراں دے منہ اِچ ٻانہہ ݙیوے ،اتنے تائیں ہک ٻکری آڳئی ۔ شہر ٻکری ہِکے کُنال اِچ پاݨی پیوݨ کھڑے، بندے چھانٹا وَڄایا شیر اندر بھڄڳئے ۔ وَلا ݙوں واوݨے آڳئے ہک چوفیر بھوندا رہڳیا ۔ہک اخبار چا تے پڑھݨ ٻہہڳیا ۔ بھوندا بھوندا پچھاں بھوں تے ݙٹھس تاں ݙوجھا اخبار پڑھدا پیا ہا اوہ ٹُردا ٹُردا اوندے کول ونڄ کھڑا ، اخبار گھنے اوہ نہ ݙیوے ݙوہیں اخبار توں لَڑݨ پئےڳئے تاں پچھوں انہاں دے ہک ݙیݙر ٹپے مریندا ہویا آیا تے ہک واوݨے کوں چماٹ مار ݙتی ۔ اوں ول تے اپݨے سنگتی کوں چماٹ مار ݙتی ۔ ݙوہیں آپس وچ لڑ پئے ۔ݙیݙر ݙوہیں کوں چَماٹاں مار ݙتیاں، ݙوہیں جو ݙیݙر کوں ݙٹھا تاں ݙوہیں چیکاں مریندے ہوئے بھڄڳئے ۔ سرکس دا تماشہ ݙیکھ تے ٻاہر نکلیوسے ۔میلے دی بازار اِچ آڳیوسے ۔ روٹی ساݙے نال ہئی ، اساں گلگلے گھدے ، بازار اِچ ٹھڈھائی والا ݙنڈکے کوں گھنگھرو ٻدھے ہوئے تے بِدام ٻیٹھا رَڳڑے نال اِی فالودے والا شربت دی بوتل زور دی پھٹے تے مارے تے آکھے ’’ٹُر فالودہ‘‘ اساں ہک ہک پیالا فالودہ پیتا ۔ بازاراِچ بھیڑ ہووے بازار وچوں نکل تے ٻاہر ڄالیں تلے وَنڄ ٻیٹھوسے ۔ روٹیاں ٹُکر کھادے تے وَلا ونجاریاں والی بازارڳیوسے ۔ اماں میݙی ہک صندوق گِھدی ، ٻئی ہک سُرخی ، کجل ، سرمہ ، مِسی ، مُساڳ ، کنگھی ، شیشہ ، سرمے داݨی ، موتی تارے تے کئی چھلے مُندریاں اَتے ہک جوڑی بَندڑے ہک میں پاتا تے ہک میں سوتر کوں چا پوایا ۔ اُتھوں ٹُر پیوسے اَڳوں مِٹھائی گھدوسے ، سیر مٹھائی اَماں چاچی کوں گِھنوا ݙتی ۔ ہر کوئی میلے دا سیر سپاٹا کر تے گھراں کوں روانہ تھیوسے ۔ 

ݙینہ لاٹ پلٹ ہوسی ، گھر آڳیوسے ۔ سارے ݙینہ دے تھکے تُرٹے سَمڳیوسے ۔ سویل اُٹھی، مائی جی کول پڑھݨ نہڳیوسے تے چھوہریں وَٹلیاں تھی کھیݙ کوں لڳڳیوسے ۔ میں گُݙے کوں سوہݨے کپڑے پوائے ، موتیاں تاریاں دا مَکناں بَݨا پوایا ۔ اوہ تاں ہوبہو دا گھوٹ لڳے پیا ۔ سکھو گُݙی کوں کناری والا جوڑا پوایا تے اوہ پوری کنوار بݨڳئی ۔ اساں سنگتاݨیاں کٹھیاں تھی ’’جاگا‘‘ ٻلہایا ۔ اساں گاٖندیاں کھیݙدیاں سکھو دے گھر ٹُرڳیوسے اَڳوں سکھو اساݙی خدمت داری کیتی ۔ پہلے میکوں بنرا نوشوہ گھوٹ ݙکھائو ، میں ریشمی رومال اِچ گُݙا لُکائی کھڑی ہَم ۔ میں اَپݨا سنگریا پُنگریا گُݙا ݙکھایا تاں سکھو گݙا گھن تے ہاں نال چا لایا ۔ ماشا اللہ ݙاڈھا سوہݨا گھوٹ اے ۔ دِل آہدے ایکوں میں آپ پرنیج پوواں تے اَٹکل دا شرم کنوں گھنڈ چا کڈھیُس ۔

اَڑی مائی پہاڄیں والا دماغ نیں رَکھیندا ، تیکوں کوئی ایندے سن�واں لبھ پوسی ، میں ٹچکر کریندے ہوئے آکھیا ۔ اَڑی مائی سڑدیاں کیوں ہیوے ۔ آخر تاں میݙا ڄوائی بݨسی ۔ سکھو گُݙی دی صندوقڑی چا آئی تے گُݙی کڈھ تے ݙکھالیُس تاں آکھݨ پئےڳیاں ’’جوڑ کوں جوڑ ہن‘‘ سکھو گُݙی دے ݙاج دے کپڑیاں نال صندوقڑی بھری ہوئی چا آئی تے ݙاج کھٹ تے کھنڈا تے ݙکھالیُس ۔ اساݙی ٻالاں دی کھیݙ اِچ وݙے وی رَلے تھئے ہوون ۔اماں میݙی میݙیاں سنگتاݨیاں کیتے ٹوپہ کالے چھولیاں دا دیڳڑے وچ گھت گُھنڳڑیاں پکائیاں ۔ اساں گُݙے دی جنڄ چڑھائی ودیاں ہووں ۔ ہک مراثِݨ نال سہرے گاٖندیاں ہوئیاں گُݙی والے گھر ڈھُکوسے ۔سکھو دی ماء لَسی دا ہک دیڳڑا تنور اِچ رَکھیا ہویا ہا ۔ چھاء ساری پُھٹ بݨڳئی ۔ ٻئی چھوٹیاں چھوٹیاں لنگریاں اِچ پا تے اَتے شکر دھوڑ تے جانڄیاں کوں ݙتی ، نال گھنڳڑیاں ݙتیاں۔ کھا پی تے کُوڑی مچی دا قاضی آڳیا ، نکاح دُعا تھیڳیا ۔ اساں شادی دے سارے سَوݨ پورے کیتے تے ہک ݙولی بݨیوسے ۔ سکھو گُݙی کوں ہاں نال لا تے ݙولی پاتا تاں سکھو دیاں کوکاں نِکلڳیاں تے ٻکاتے رووݨ پئےڳئی ۔ اوندیاں کوکاں سُݨ تے ماء اوندی بھڄ تے آڳئی ۔ دھی دا منہ چُم تے پیار کیتُس تے ٻولی ’’ٻچڑی ہک ݙیہاڑے توں وی ایویں ساکوں روندا چھوڑ تے کہیں دی تھی ویسیں ۔ اتنے تائیںاوندا پیو آڳیا اوہ وی دھی کوںڳل لا تے رووݨ پئےڳیا ۔ دھی کوں پیار کیتُس ، چُپ کرایُس ۔ اساں ساریاں وی ݙکھیلیاں تھیاں کھڑیاں ہاسے ۔ سکھو ہنجوں پونجیندیں ہوئے ٻولی ونڄو بھیݨیں ݙولی گھن وَنڄو ‘‘ ۔ ساریاں ٹُر پیوسے اَڄاں اساں گھر تے پُڄے ہاسے تے پِچھوں سکھو سَتوواڑہ گھنݨ آڳئی ۔ اماں میݙی گھنڳڑیاں پکائی ٻیٹھی ہئی ۔ ویہڑھے پاڑے وچ وَنڈوسے ، اساں کھادیاں ، ہک کھٹ تے ݙوہر سِراݨا لا تے گُݙی گُݙا سُمائی کھڑیاں ہاسے ۔ آڑے پاڑے دیاں زالیں وی میݙے گُݙے دی کنوار ݙیکھݨ آئیاں۔ میکوں مبارکاں ݙیو ِن پیاں ، کئی آکھن پیاں جوڑی ݙاڈھی سوہݨی اے ، ہک میݙے کنیں لڳی جو بندڑیاں دی جوڑی ݙاڈھی چھکسی ۔ اوں میݙے سوتر ݙو اشارہ کر تے آکھیا ۔ میں کھل تے اوندی کنڈ تے مُک گھت ماری ۔ میݙی ٻئی سنگتاݨی ٻولی چل ڑی اوہ پُھنڈا نیں سماندا ۔ بندڑے کوں چُم چُم اَکھیں تے رَکھیندا ہے ۔ اوں ٹچکر کیتی ۔

اَڑی خدا پُچھسے ساریاں ہِکا سُر کیتی کھڑیاں ہیوے ، میں ایویں اُتلے ہائوں آکھیا ۔ میں ساریاں دا منہ تپاسیاں نال مِٹھا کرایا ۔ ساریاں چلیاںڳیاں ، میں گُݙی گُݙا سانبھ رَکھیا ۔ اماں ہک بوچھݨ کناری والا پاتی کھڑی ہووے ، میں اماں دے سر توں لہا تے آپ چا کیتا ۔ اماں ٻولی سچ آہدن دھی نہوی تاں پاگھن ، نونہہ نہوی تاں کھا گھن ، میںاماں کوںڳلکڑی چا پاتی ۔ اماں کھٹ تے ٻہہ تھئی ۔ میں جھولی اِچ سر چا رکھیا ۔ اماں میݙے سِر اِچ انڳلیں نال سُرکار کرݨ ٻہہ رَہی ۔

سکھو میݙے گھر آئی تے آکھیُس میݙی گُݙی دھی کتھاں ہے ۔ جے میں ݙیکھاں تاں میݙے سوتر والا بندڑہ سکھو دے ہتھ پاتا ہویا ہووے ۔ میݙے تاں پیراں تلوں زمین نکلڳئی ۔ میکو ںاپݨے گُرگُرے پئےڳئے ۔ ’’تیݙا پہاجیں والاوطیرہ نہڳیا ، میکوں کاوڑ کنوں سن�وار آڳیا ۔ ݙندوݨ پئےڳئی۔ اماں میݙے ہتھاں تلیاں مَلݨ ٻہہڳئی ۔ میݙے اوکھے اوکھے ساہ نکلن پئے ۔ اماں میکوں مونڈھے کنوں پکڑ تے ہلایا ، سُڄاک کیتُس ، اُٹھی میݙی راݨی دھی اُٹھی ۔ اماں صدقے ، ݙینہ تھیڳئے۔ ݙیکھ سوتر تیݙا سپارہ چا تے آ اِیڳئے ۔ میݙی نندر اُکھڑی ، سُڄاک تھیُم نہ اوہ گُݙی تے گُݙا ، نہ میݙے ہتھ بندڑہ نہ میݙے سوتر دے ہتھ ، ہُݨ میں پنجاں ٻالاں دی ماء ہاں پر اے خواب میکوں نیں وِسردا۔

## حوالہ
کتاب: ڳاٖہݨے ڳٹھڑے، مصنف : محمد شریف نسیم بھٹی . ناشر جھوک پبلشرز ملتان