شوخ ریاستی۔

ج:1939ء ، م:28جنوری 2000ء  

                       شوخ ریاستی دا ناں ملک غلام نبی ہا۔شوخ سئیں 1937ء اچ موضع احمد پور کہنہ اچ پیدا تھئے اُنہاں دے ابا سئیں دا ناں ملک اللہ ݙتہ ہا۔ اُنہاں ابتدائی تعلیم وستی دے سکول اچوں گھدی تے ول میٹرک احمد پور شرقیہ دے ہائی سکول اچوںپاس کیتی ۔ احمد پور کہنہ اچ جام بخت علی کھور راہندے ہن جام صاحب وی شاعری کریندے ہن ۔انہاں ݙوہاں دی ݙاڈھی یاری ہئی۔ شوخ ریاستی دی زبان سوہݨی تے دھوتی پوتی ہئی۔ شعر پڑھݨ دا انداز وی ݙاڈھا سوہݨاہئی زبان تے خاص توجہ ݙیندے ہن ۔ شوخ کافی وی ݙاڈھی سوہݨی لکھی اے نظماں وی لکھدے ہن ۔شوخ سئیں غزل وی ݙاڈھی من بھاوݨی لکھی اے ۔شوخ ریاستی دی نقوی احمد پوری نال وی ݙاڈھی یاری ہئی بلکہ شوخ ریاستی نقوی احمد پوری کنوں سرائیکی شاعری کروائی۔شوخ دیاں غزلاں دی ہک کتاب ’’جاں بلب‘‘ اُنہاں دی فوتگی دے بعد انہاں دے ٻالاں چھاپی اے ۔شوخ ریاستی صاحب 28جنوری 2000ء اچ ایں دنیا توں جھوک لݙا گئے تے انہاں کوں موضع احمد پور کہنہ اچ اُنہاں دے اباݨے گستان اچ دفنایا ڳیا۔ شوخ دی غزل سادہ ہوندی اے پر محبوب نال لاݙ کوݙ دا  انداز  ݙاڈھا سوہݨا ہوندے۔

؎ نکیریں دی  دھمکی تے  دوزخ  دے قصّے 

نہ مفتی اَساکوں ݙرا ڄاݨدے ہیں 

اساں شوخ  ہِسے زمانے  دے   رانجھݨ 

تے وحدت دی ونجھلی وڄا ڄاݨدے ہیں 

٭                      بمطابق شناختی کارڈ، محولہ پُتر رضا الصمد، موضع احمد پور کہنہ۔3فروری 2012ء  

کلام  ٭

(1)

دل ہے خراب تھیسی  

سڑسی کواب تھیسی 

ہک لفظ عشق دا ہے  

ودھسی کتاب تھیسی

تیݙی وفا جفا دا  

ہک ݙینھہ حساب تھیسی

سوچم نہ عشق ہک ݙینھہ 

ڳل دا عذاب تھیسی

ساقی پلا ݙے مرداں 

تیکوں ثواب تھیسی

تیݙی غزل تے شوخا 

ہک انقلاب تھیسی

(2)

ایہ جوت ستم دی جو تے میں 

اَڄ یار مناواں رو تے میں

کیتا چرخ کُہن کوں حیرانم 

ہر بار بِرہوں دا ڈھو تے میں 

اُوں ݙکھ تے سارے رُو پئے ہَن

جݙاں تھل اچ کھادے گوتے میں

پیا سجدے کرینداں مستی وچ

تیݙی شکل دے جوڑ کے بوتے میں

کوئی آس نہ پوری تھیوݨ ݙے

توں سانبھ خدائی ، ہتھ دھوتے میں

ونڄ ہدیہ شوخ اے پیش کراں

کجھ ہار ہنجھوں دے پوتے میں 

(3)

بہاراں اُداس ہِن تے مونجھی فضا ہے

کیندا ڈھول پیارا نِکھڑدا پیا ہے 

نہ ٻولݨ دی جاء ہے مگر التجاء ہے

جیکر ویندے پئے ہو تاں ویہلک ولا ہے

اِیہو درد اُلفت ہوندا لا دوا ہے

مگر چہرہ دلبر دا ݙیکھݨ شفا ہے

نہ قل دی ضرورت نہ پھُلاں دی لوڑھم

فقط آ تے تربت میݙی تے اَلا ہے

قسم ہے خدا دی نی ثانی صنم دا

اِیں کائنات کُل وچ سوہݨا دلربا ہے

توں کعبے دا راہی میں میخانہ پچُھداں

تیݙی راہ جدا ہے میݙی راہ جدا ہے

محبت دے مسئلے عجب راز رکھدن

بقا وچ فنا ہے فنا وچ بقا ہے

میݙے کول شوخ ہے امانت کہیں دی

میں جو کجھ سُݨایم ایہ کہیں دی عطا ہے

(4)

دُعا ڄاݨدے ہیں دوا ڄاݨدے ہیں 

اَساں دید تیݙی شفا ڄاݨدے ہیں

اَساکوں زمانہ جو ڄاݨے سو ڄاݨے 

تیݙے دَر دا خود کوں گدا ڄاݨدے ہیں

قتل کر تے ساکوں جو زندہ چا کیتی 

مسیحا ایہ تیݙی عطا ڄاݨدے ہیں

اساں قیس وانگیں نی صحرا دے قائل 

اساں مست صبرو رضا ڄاݨدے ہیں

تیݙی بزم وچ آ تے سب راز کھُل ڳن 

فنا ڄاݨدے ہیں بقا ڄاݨدے ہیں

محبت دے گھنگھرو وی ٻدھ سڳدوں پیریں 

تے وحدت دے نغمے وی ڳا ڄاݨدے ہیں

محبت کنوں ساکوں نہ روک واعظ 

سزا ڄاݨدے ہیں جزا ڄاݨدے ہیں

نکیریں دی دھمکی تے دوزخ دے قصے 

نہ مفتی اساکوں ݙرا ڄاݨدے ہیں

اساں شوخ ہیسے زمانے دے رانجھݨ 

تے وحدت دی ونجھلی وڄا ڄاݨدے ہیں

(5)

اُو کافر ݙٹھے میں مسلمان تھی تے 

میں ݙے ٻیٹھاں ایمان قربان تھی تے

تیݙی سوہݨی صورت کوں سجدے سلام اِن 

فرشتیاں توں برتر ہیں انسان تھی تے

میں زوریں چنبڑداں او نازیں دا ٹوٹا 

پرے چا ہٹیندے پریشان تھی تے

میݙے نال جھگڑے میݙے نال جھیڑے 

میݙی روح تھی تے میݙی جان تھی تے 

جݙاں شوخ فن کوں زمانہ تُلیسی 

ٻلیسنِ میݙے شعر میزان تھی تے

(6)

میݙے دل دا قصہ سُݨاوݨ دا کائنی 

ایہ ہے راز ٖگجُھڑا ݙساوݨ دا کائنی

ایجھا تیر ماری نیناں دا چھک تے 

تھیا زخم کاری ݙکھاوݨ دا کائنی

نہیں لوڑ میکوں اِیں جنت دی واعظ 

میں دیوانہ اِیں پاسے آوݨ دا کائنی

میݙا ناں جو چاتُس رقیباں دے منہ تے 

ایہ اِحسان اُوندا لہاوݨ دا کائنی

محبت ہے شوخاؔ دلاں دا وظیفہ  

سبق ایہ پڑھݨ تے، پڑھاوݨ دا کائنی

(7)

جندڑی فراق اندر پامال تھیندی پئی ہے

ہُݨ جو وی تھیندی پئی ہے روح نال تھیندی پئی ہے

ہک ݙینھ دی گاٖلھ کائنی جند چھُٹ پووے عذابوں

مُدتاں توں ایہ حشری فی الحال تھیندی پئی ہے

رُو رُو تے ہنجوں سُک ڳن تُنلیاں توں خون واہندے

اکھیں کنوں تاں ودھ تے دل نال تھیندی پئی ہے

قاصد دا حال ݙیکھو حالی اُوں نال ٻیٹھے

اِتھ ساہ نِکلدا ویندے اُتھ گاٖل تھیندی پئی ہے

محسوس اِیویں تھیندے اُوندے روئیے کولوں

کجُھ کجُھ تاں شوخؔ میݙی ہݨ بھال تھیندی پئی ہے

(8)

اِیں مکھڑے توں پردہ ہٹا تے لہا تے 

حشر قائم کیتی ݙکھاتے لُکاتے

نہیں چَیتے جا تے ڈٹھے جئیں اے جلوے 

ایہ میں ہاں جو آیاں کھاتے پچا تے

توں بے سود میں نال رُسدا ہیں جیویں 

ݙسا ہتھ کیا اَمدی ستا تے سَہا تے

نمہی بھاندا تیکوں لہا سٹ ایہ گردن 

کئی وار آکھیم جھِکا تے نِوا تے

پورا حال قاصد نی گاٖلھے سُݨایا 

توݨیں اُونکوں بھیجم سکھا تے پڑھا تے

(9)

تانگھاں تایُم یار نہ آیا 

سول ستایُم یار نہ آیا

کانگے بھیجم قاصد بھیجم  

لکھ سݙوایُم یار نہ آیا

انگݨ بہاریم پھُل چھڑکایُم 

سیجھ سجھایُم یار نہ آیا

سُرخی کجلا تِلک تِلولے 

مہندیاں لایُم یار نہ آیا

کنگݨ کڑیاں بینسر بولا 

گاٖہݨے پایُم یار نہ آیا

آس اُمید دے محل وِچالے 

جوت جگایُم یار نہ آیا

ناز بھرے دے راہ رستیاں وچ 

نین وِچھایُم یار نہ آیا

سسڑی وانگے کیچ نہ پہنچم 

مونجھ رُلایُم یار نہ آیا

مر ڳیُم تانگھ دے وچ میں شوخاؔ 

لکھ کُرلایُم یار نہ آیا

(10)

حضرت عشق دے گھن گھن لوݙے 

دلڑی کھا نہ گھیرے ٻوݙے

نال لہو دے چٹھیاں لِکھساں  

انگلیں کَپ کَپ ٹُک ٹُک ݙوݙے

اِتھاں بھاء ہے اُتھاں بھاء ہے 

ہکو حال ہے اِیݙے اُوݙے

ڳجھاں زہراں اندر رکھدن 

سوہݨے پھُل گلاب دے ݙوݙے

روہی ، ریگستان دے اندر 

راہندن ڈوڈر زاغ دروݙے

بھیݙاں ٻکریاں چھانگاں چھڑدن 

نظرن گھٹے سنگلے، موݙے

وڳ کوں ݙیکھ تے سینہ ٹھردے 

نچدے، بھڄدے، کُݙدے توݙے

شوخؔ غزل وچ لفظیں دے توں 

محنت کر تے سہرے پو ݙے

٭                      "شوخ ریاستی"ساجد درانی قادری (مرتب) جان بلب، احمد پور شرقیہ، شوخ سنگت2007ء

## حوالہ
کتاب احمد پور شرقیہ اِچ سرائیکی غزل دی ٹور، مصنف : عبدالباسط بھٹی ، ناشر : جھوک پبلشرز ، ملتان