مُندری

میں سِکدے لوہندے ماء پیو دا ، مَنتاں منوتیاں والا ہکو ہک پُتر ہَم ، میݙے ڄمݨے تے وݙیاں خوشیاں مَنائیاںڳیاں ہَن ۔ یارھے دے ݙینہ زور شور دی دھماݨ کیتی، ݙالے بھونواں سیرا ، چِلڑے ،ڳڑ دی پَت نال چرار کیتے ٻاکرے گوشت تے روٹی ، میݙی ماء میکوں وݙے چوڄاں تے نازاں نال پالیا ، چھوٹے لا اِی میݙی منگݨی میݙی مسات نازو نال کر ݙتیڳئی ۔ ساݙے خاندان دی رِیت ہئی جو چھوٹے لا کنو ں  ٻالاں دیاں دُعائیں خیر دیاں پڑھ تے نانویں گھت ݙیندے ہَن تاں جو گھراں دے ساک گھراں وچ رہ ونڄن تے بیادری وچ کوئی غیر نہ آن وڑے تے جَد پُشت دی سُنڄاݨ وی رَہ ونڄے ۔ زمانے دے نال نال ریتاں تے رسماں وی بدلڳئین تے کجھ لوک وی لاشعور تھیڳئین ۔ اوہ سِکاں محبتاں نیں رہڳیاں ۔ میں پنجاں سالاں دا تھیڳیا ہم ، اساں روہی وچ گُلووالی رہندے ہاسے ۔ روہی وَس پووے ہا تاں کئی ہک تَل دے لوک اپݨیاں ٻکریاں ، گاٖئیں گھن تے اساݙے ٹوبھے تے جھوکاں آن لاوِن ہا ۔ اساݙا ہک پاند کنوں پوچھڑی سَکا وی میݙی ماسی دے گھر دیرہ آن لاوے ہا ۔ میݙے ماسڑ دا کوئی پَرے دا سَکا لڳدا ہئی ۔ تَل دے لوکڳڑ ، کھنڈ ، شکر تے چاولاں جیہاں سوغاتاں گھن آندے ہَن ، اساں روہی دے واسی ہسیٹوں ، کُھمبیاں ، کھکھڑیاں ، متیرے ، چبھڑ ، میڑھے تے کرینہہ دے ٻاٹے کھاوݨ والے لوک انہاں سوغاتاں کیتے سِکدے ضرور ہاسے پر اساݙے دِل بکھے نہ ہوندے ہن۔ جے کوئی روپے دی شئے آن ݙیوے ہا تاں ݙاہ روپے دی شئے گھن وی ونڄے ہا ۔ میݙی ما ء مسات میݙی نازو نال میݙا نانواں ایں سانگوں گھتیا جو اساں ݙوہیں بھیݨیں رَل پوسوں ، اساݙا شریک میݙے اسٹر کوں ایویں دھوتیاں لائی رَکھے ہا ۔

’’میاں دھی تیݙی پرنیجݨ ٻیٹھی منگدی ہئی حالی کھا پلے جوان تھیوے ۔ سوچ سمجھ تے کم کریندے ہن ۔ توں رَن دے آکھیے لڳ تے نانویں گھت ݙتے ہینی ‘‘۔ 

سیاݨے آہدِن ’’جتھاں فلاݨے دا پُتر اُتھاں ݙاتری پھیر نہ پھیر‘‘ ۔ رَڄ شیطان بندہ ہا ۔ اوہ مائی نال پُتر نہ رَلݨ ݙیندا ہا ۔ ایویں بانساں کوں بھاہیں لائی رکھدا ہئی ۔ اساݙیاں کوئی ݙڈھ ݙو سو ٻکریاں ہَن تے ویہہ(20)کھن گاٖئیں ، گھیو ، کھیر بے مُولا ہئی ۔ کھاوݨ پیوݨ دی کئی پرواہ نہ ہئی ۔ خوراک اُچھک مِلدی ہئی ۔ میں موٹا تازہ ہم ، لوک پیار کنوں میکوں کُپا سݙیندے ہَن ، میں پنجاں سَتّاں سالاں دا تھیڳیا ہم ۔روہی دا ٻال وݙے جوان برابر کم کریندے ، میں روزانہ ٻکریاں ݙہروالے پاسے چھیڑ ویندا ہم ، ٻکریاں چَردیاں رہن ہا میں ٹِٻی تے ٻہہ کرائیں بنسری تے خواجہ فریدؒ سئیں دی کافی ’’وچ روہی دے رَہندیاں نازک ناز دے ڄٹیاں‘‘ آکھاں ہا تاں ویندے بندے کھڑ ویندے ہن تے ٻکریاں چُڳݨ چرݨ بُھل ونڄن ہا اَتے کٹھیاں تھی میݙے چوفیروں آن کھڑوِن ہا ۔ جھوکاں دیاں کئی ٻڈھڑیاں مائیاں آکھن ’’اوترا نظر کھا ویسیا کہیں دی کرماں سڑاحالی عمر کیا ہے تیݙی‘‘ روہی وَسی ہوئی ہئی ، ٹوبھے تار بھریجڳئے ہن ۔ بَھتل ، کترݨ ، دربھ ، تُلہ ، بُھرٹ ، ڄواہیں ، کِھپ ، کھار ، ڄنڈ ، کرینہہ ، پھوڳ ، لاݨے ، ٻوئیاں ، ٻانولیاں تے بہار ہئی ٻکریاں چَردیاں رہ ونڄن ، میں پھڳوسی ، تے ٻانولی دی چیڑھ چُݨی رَکھدا ہم ، اساݙیاں وݙیریاں جݙاں کݙاہیں شہر ونڄن ہا تاں دیسی گھیو ، چیڑھ تے پھڳوسی ویچ کرائیں تے لوݨ، تیل ، صابݨ، کپڑےڳہݨے تے کئی تھاں تِھپے یاٻالیں کیتے کوئی شئے چیز خرید کر آوِن ہا ، اساں ݙو، ترئے وَچھے ، وَہڑے تے کوئی ہک ݙو گاٖئیں تے کئی ٻاکرے پہارو ویچیئے ۔ پیسہ رَڄ تھیڳیا میݙے پیو ہک مَاہرا اُٹھ مُل گِھدا، سوہݨا پاکھڑا ۔روزانہ سویلے اُٹھی تے اُٹھ تے سوار تھیوے ، اُٹھ  ٹورے ٹُرے تے نچدا نچدا بندیاں دے اَڳوں گوݙی مار تے سِر تلے رَکھ تے سلام کرے ۔ میݙا پیو اُٹھ والا رَاٹھ سݙیجݨ پئےڳیا ۔ ہک ݙینہ اماں، میݙی ماسی کوں آکھیا جو ٻالاں دے نانویں تاں گھت ݙتوسے ۔ چَھلے مُندری تے چولے ݙلے دی رِیت تاں پوری کروں ہا ۔ میں پُتر دی خوشی ݙیکھݨ چاہندی ہاں ۔ ’’ہا بی بی کیویں نہ خوشیاں ݙیکھیں راٹھ دی رَن ! تیݙے کول پیسہ ، کُݙدا پئے ۔ سچ آہدن ’’ٹِنڈ وچ داݨے تے کُنݙن کُٹاݨے‘‘۔ماسی میݙی ہاسہ کیتا ۔ اَڑی مائی نازو اَڄ وی تہاݙی اے اَتے کل وی تہاݙی ۔ ماسڑ میݙے سُݨیا تے ٻولیا ݙوہیں بھیݨیں کیا نِکا نِکا پیندھیاں ٻیٹھیاں ہیوے ۔ اساݙا پیٹھا آخر تیݙے اَڳوں آوݨا ہے ۔ بھیݨ میݙی ’’دوسو‘‘ دی خوشی کرݨ چاہندی ہے ۔ ’’نازو‘‘ کوں چَھلا مُندری تے چولا ݙلا پواوݨ دی گاٖلھ مقالی ٻیٹھی ہے ۔ ہا بھئی اَڄکل راٹھ بَݨے پئین ۔ کیوں نا خوشیاں ݙیکھن پر اوہ کُھدّو وی … اَدّے بَھلا تھیوی اوں موئے راݨی شیطان دے آکھیے نہ لڳیں ، ایویں مُویا اوتریاں کوں پُتر ݙتی رَکھدے ۔ ماسی میݙے ماسڑ کوں آکھیا ۔ انسان دی ہک زبان ہوندی اے دھی بھیݨ دی گاٖلھ اے ، کوئی گاٖں منجھ دا سودا تاں نیں ۔ ٹھیک اے ٹھیک اے توں ہُݨ واعظ نہ کر جو کجھ کرݨا ہے خوشی نال کرو ۔ ماسڑ میݙا سڑے بُھنے منہ نال ٻولیا ۔ 

ٻئے ݙیہاڑے ݙوہیں بھیݨیں شہر دی تیاری کیتی ،پیو میݙے اُٹھ تے پاکھڑا رکھیاشہر چلےڳئے ۔ ماء میݙی چِٹے لَٹھے دی چادر ، بوسکی دا چولا تے ململ دا پٹکا ڈھولݨیاں دا ٻہوٹہ میݙے کیتے گِھدا اَتے منگݨے کیتے کناری والا جوڑا ، سونے دیاں والیاں تے ݙو سونے دیاں مُندریاں ہکو جیہاں جنہاں دے وچ ہک ہک رَتے رنگ دا تھیوا جُڑیا ہویا ہا ۔ ٻیا کوئی میندھی مُساڳ ، سرمہ ، کجل ، تیل پُھلیل ، پیلا رنگ تے ٻئے رواج دے کپڑے تھڳڑے گھن آئیاں ۔ رات کوں جھوکاں دے وَݙ وݙیرے کٹھے تھئے ۔ چن دی چوݙی ٻدھ وار دیڳنڈھ پتونے ۔ تپاسیاں نال منہ مٹھا کرایا ،مالھو لاݙے اُٹھ تے شہروں چاول ، کھنڈ تے ٻیا سودا سود گھنݨ کیتے راتو رات چلاڳیا ۔ پیو میݙا سویلے اُٹھ تے سوار تھیا تے پَرے پَرے دے سَکیاں کوں کانڈھے ݙیوݨ ٹُر پیا ۔ چوفیر کانڈھے پِھرڳئے ۔چن دی تیرھاں کوں میل بیادری آوݨ پئےڳئی ۔ کمبھار گھڑے تے خُمرے چا آیا ۔ نائی ݙاہڈھا سوہݨا مَکناں بݨا آیا ۔ موچی تِلے والیاں جُتیاں بݨا آیا ۔ دایا پاݨی وَدا بھرے ، چڑھویا دیگاٖں کھڑا پکاوے ۔ میراثی ڈھول نغارے ، بین تے شرناء دے واڄے کرݨ پئےڳئے ۔ نینگر ٻڈھڑے جھمر مارݨ پئےڳئے ۔ میل بیادری دا کوئی شمار نہ ہا۔ اساݙے کوئی چالھی ٻکر کُٹھے ۔ گھیو شکراں تاں رُلڳیاں ۔ شادی جتنا خرچہ تھیڳیا ۔ دیگر ویلے اُٹھاں دی پِڑی لڳڳئی۔ آلو آل تے وَنو وَن ماہرے اُٹھ نچن ودے ۔ رونق میلے نال شام تھیڳئی ۔ روٹی تیار ہئی ، بیادری روٹی کھا پی تے نَٹاں دا تماشہ شروع تھیڳیا ۔ نٹاں ’’سخی رنگیلے‘‘ دا سوانگ کیتا ۔ ایݙوں زالیں داجاگاٖ شروع تھیڳیا ۔ سہرے آکھن پیاں ۔ منگݨے دی ریت پوری کیتیڳئی جو منگݨی دی مُندری میکوں تے میݙی منگیندی نازو کوں پوائیڳئی ۔ مبارکاں مبارکاں تھیوݨ پئےڳیاں۔ میراثی ، دائے تے نائی کوں ویلاں گھولاں پووݨ پئےڳیاں ۔ ویلاں چُݨدے چُݨدے ہُٹڳئے ۔ ایݙوں وَاندے تھی تے وَلا تماشہ ݙیکھݨ ونڄ ٻٹھوسے ۔ کریمݨ نقلی دی ٻٹ کڑاک نال ٹاہ ٹاہ ہووے ، نٹاں کوں ویلاں اوہ پیاں جو ہوکیندے ہوکیندے تھکڳئے۔ اساݙا پَوہ وݙی دھوم دھام نال بھڳتیا ۔

ٻئے ݙینہ خمیس دے ݙیہاڑے ’’چنݨ پیر‘‘ منوتی ݙیوݨ دی تیاری تھی پئی ۔پورےڳہݨیاں تے پھلاں نال سِنگرے پُنگرے اُٹھاں کچاویاں اِچ زالیں ٻال ٻچے سوار تھئے۔ کئی ماہرے اُٹھ ڈھول ، بین والے نال ٹُر پیوسے ، اُٹھاں دے پیریں جھانجھراں گوݙیاں تے گھنگھرو چَھݨ چھݨ چھݨکار ہووے ۔ ڈھول بین تے اَڳوں اَڳوں جوان نچدے ٹپدے ونڄن۔ روہی دا پندھ کئی ٹِٻیاں تے ݙاہراں دی منزل طے کریندے ہوئے دِیگر نال ’’چنݨ پیر‘‘ پُڄڳیوسے ۔اساں ہک ڄنڈ تلے دیرہ ونڄ لایا ، پیو میݙا فلاسی وِچھا تے چیل سِدھی کر لمبا تھیا ،اُتاں ڄنڈ تے ݙٹھس تاں وݙی ساری ماکھی ٻیٹھی ہئی ۔ ٹپ مار تے اُٹھیا ڄنڈ تے چڑھڳیا ۔ کوہاڑی نال اوہ ٹینگلی کپ آیا جیندے نال ماکھی لڳی پئی ہئی ۔ ماکھی دا مانا ٻہوں وݙاسارا ہئی ۔ نلی ماکھی نال بھری ہوئی ہئی ۔ نَلی نَپیڑی تاں ہک خُمرہ بھریجڳیا ۔ مَیݨ کٹھی چا کیتی جو مَلیاں پھوڑیاں کیتے مَلم دا کم ݙیندی ہئی ۔ منوتی دے ݙاہ(10)گھٹے کُٹھے ، چڑھویا نال ہئی۔ دیگاٖں پکاوݨ لڳڳیا ۔ اَڄ میلے دی پنجویں جمعرات ہئی ۔ زیارتیاں نال میلہ بھریجڳیا ۔ سپیکراں دے آوازاں آون پئے ۔ اساݙے وݙیرے میلہ پھرݨ چلےڳئے۔ پیئو میݙا مݨ مِٹھائی گھن آیا ۔ ساری بیادری رَڄ مٹھائی ونڈی ۔ زالیں روٹی پکا تے واندیاں تھیاں ۔ہر کوئی روٹی کھاوݨ کوں لڳڳئے ۔ کئی تھکے تُرٹے سُم پئے ۔کئی نینگرڳبھرو تھیٹر ݙیکھݨ لڳےڳئے۔ زالیں کجھ گوشت تے بچدا گھیو چا تے کٹھیاں تھی مولود تے سہرے اَکھیندیاں ہویاں دربار تے میکوں تے نازو کوں سلام ونڄ کرایا ۔ مجاور کنوں دُعا منگوائی ۔ گھیو ، گوشت مجاور کوں ݙے ولدے اپݨے دیرے تے آڳیوسے ۔ پرہ ویلے کچاوے تیار ہَن ۔ اساݙے سکّے کئی اِتھائوں اپݨے اپݨے گھراں کوں چلدے تھئے ۔ اساݙے ٹوبھے دے باقی لوک کچاویاں تے سوار تھی ٹُرپیوسے ۔ساراݙینہ پندھ کیتا ۔ نماشاں نال ٹوبھے تے پُڄڳیوسے۔ تھکے تُرٹے سَم تھیوسے ۔ اساݙے ٹوبھے تے تریہہ(30) جُھگَے گوپے ہَن ۔ چانݨیاں راتاں کوں اساں جھوکاں دے سارے ٻال ، چھوہر ، چھوہریں کٹھے کھیݙدے ہاسے ۔ میں نازو کوں ݙیکھ تے شرم کنوں بھڄ ویندا ہم ۔ اساں اِیلما ݙھیلما ، چِٹی چادر ، گنجی کبوتری ، وَٹ کرولا ، ٹَپ ٹپݨ ، پیر گھساواں تے لُک چھپ کھیݙوں ہا ۔ میݙے تے آڑ آ ونڄے ہا تاں میں نازو کوں نہ پکڑاں ہا جے نازو تے آڑ آ ونڄے ہا تاں اوہ میکوں نہ پکڑے ہا ۔ اساݙی ٻہوں محبت ہائی ۔ ہک ٻئے کنوں جَھٹ نہ وِسدے ہاسے ۔ کِھلدے ہَسدے ݙینہ گزردے ریہے ۔ شریکاں دے ہاں تے کاتیاں چَلدیاں ہَن ۔ دھوتیاں تے شیطان بندیاں پُڄ ت چوچیاں ٻاچیاں لائیاں۔ جو ماسڑ میݙے دامتھا کوڑھا تھیڳیا ۔ ہر ویلے میݙی ماسی نال جھیڑا لائی رَکھے ۔ میکوں گھورے ، اَکھیں ݙیکھے ۔ نازو کوں ساݙے گھر آوݨ کنوں ہَٹک ݙتس۔ ماسٹر میݙا لالچی بندہ ہئی ہر کہیں سمجھایا ٻس ساݙے کجھ کچویرے ٻئےڳئے ۔ اساں اَڄاں ٻال عمر ہاسے ۔ نازو مونجھی ماندی رہݨ پئےڳئی ۔ میں کوئی نہ کوئی بہانہ بݨا تے اُنہاں دے گھر ٹُر ویندا ہم ۔ اساں ہک ٻئے کوں ݙیکھ گھندے ہاسے۔

اڳلے سال روہی نہ وُٹھی ، ٹوبھے سُکڳئے ۔ روہی وچ کوئی شئے نہ پَھپھڑی ، ڈھانڈھے ڈھور بُکھے تریہے مرݨ پئےڳئے ۔ ہر کوئی جھوکاں لݙ کرائیں نہری علاقیاں ݙو نڄݨ پئےڳئے ۔ ماسٹر میݙا مݙی چا کرائیں تے اُوں شریک کول چلیاڳیا ،اوندے کوئی چار کِلے زمین ہئی ۔ اساں وَل مݙی لݙ تے ہک نویں آبادی دے چک دے ٻاہروں ٹٻی تے جھوک آن لائی۔ اساݙیاں ٻکریاں ، گاٖئیں ٻس تھوڑے جیہے آن بچے ہَن ، اُٹھ ساݙا چوراں کھول گھدا ۔ زمیندار لوک ہَن اُٹھ نہ وَلݨا ہئی نہ وَلیا ۔ اُٹھ وی ساݙا اوں شریک کھلوایا ۔ سچ آہدِن ، شریک چنگا ہووے ہا تاں خدا اَپݨا نہ بݨاوے ہا ۔ اساݙا گزارا گاٖئیں دے کھیر ، گھیو تے آن ریہا ۔ میݙا پیو بیمار تھیڳیا ۔ ہُݨ ٻکریاں ، گاٖئیں میں چریندا ہم ۔ اساں ہک ڄٹ کنوں کلہ گنوار دا گھدا ۔ اماں گاٖئیں دا گھاہ پٹھا کرے ہا ۔ چُوری والی عید آڳئی ۔ اساں گُھرٹ تے سوہݨی کرور ݙلی چُوری کُٹ تے وچ بادام ، لاچیاں ،ڳری ، کھنڈ ، چِٹا جیرا گھتیا اَتے نازو کیتے کپڑیاں دا جوڑا گِھدا ۔ اماں ،ماسی دے گھر عید ݙیوݨ ٹُر پئی ۔ میں ٻکریاں چھیڑ تے نہر تے پاݨی پلاوݨ تے چراوݨ ٹُر پیُم ۔ اماں بس تے سوار تھی چلیڳئی ۔ کوئی جھٹ دا پندھ ہئی ، پُڄڳئی ۔ ماسڑ میݙے تاں اماں میݙی کوں گھر آئی کوں اَلوایا اِی نہ ۔ جھکی جھونڈ کر تے گھروں ٻاہر نکلڳیا ۔ ماسی میݙی تے نازو اماں میݙی دےڳل لڳ تے رووݨ پئےڳیاں ۔ ’’بی بی میں مجبور ہاں بھݨوئیے تیݙے میکوں مَاریا وی ہے تے زوریں مسائیں نازو دا نکاح وی کُھدے دے پُتر نال کر ݙتے‘‘ اماں چُوری ݙے تے انہاں پیراں وَلدی گھر وَل اَئی۔ میں ٻکریاں نہر تے چریندا ہویا ݙٹھم جو ہک ککر پَھلیاں نال لݙیا کھڑا ہئی ۔ کِکر تے چڑھڳیُم جو چھانڈ تے ٻکریاں کوں کھواواں ۔ میݙی چھاوی کوہاڑی جیندی پین تے پتل دا کم تھیا ہویا ہا ۔ اللہ ݙتے لوہار میݙے منگݨے تے ڈُھوّے وچ آݨ ݙتی ہئی ۔ کالی کِٹھ سِکّری داڳن ، میں ݙو ، ترئے ٹینگلیاں کپیاں ۔ ہک موٹی لڑی کپݨ کیتے زور دی کوہاڑی ماری تاں میݙی مُندری وچوں تھیوا اُݙ تے تلے ونڄ ڈَٹھا ۔ میکوں تاں کجھ تھیڳیا ، ہاں مُٹھ وچ آڳیا ۔ مُندری تے تھیوے اِچ میݙی حیاتی ہئی ۔ ہولے ہولے کِکر توں تلے لہہ ، مٹی پھرولیم تھیوا نہ لبھیا ۔ تھیوے کنوں بغیر مُندری ٻٹی تھیڳئی ہئی ۔ میں ٻکریاںڳٹکار تے گھر ٹُر پیُم ۔ گھر آیُم تاں امّاں مونجھی ماندی ٻیٹھی ہووے ، میکوں وِسر مول ݙیکھ تے ٻولی میݙا گودا! کیا ہے میݙا پُتر چُپ چاپ کیوں ہے ۔ اماں میݙی مُندری وچوں تھیوا ڈھہ پئے ۔ اماں ٻکا تے میکوںڳل لا تے رووݨ پئےڳئی ۔ 

دِلیں ایں ٻجھ گھندن ، میݙے پُتر دی ایݙی محبت تاں ہئی جو مُندری وچوں تھیوا ڈھہݨ نال وِتھاں دی خبر لڳڳئی ہے ۔ پیو تپ نال پیا ہا ۔ اُٹھی تے آڳیا ، اماں میݙی کوں چُپ کرایُس ۔ اماں ہنجوں پوجھیندے ہوئے آکھیا ۔ بھݨوئیے میݙے موئے میݙی بھیݨ کوں ماریا وی ہے تے نازو دا نکاح وی موئے کھدو دے پُتر نال کر ݙتے ۔ میں سُݨیا تاں میݙے ٻاکاں نکلڳیاں ۔ میکوں اماں بابے دِلاسے ݙتے نہ رو ، میݙا رانجھݨ میں پُتر کوں روہی دی ’’حور‘‘ پرنیساں۔ میکوں سِنّوار آڳیا تے ڈھہ پیُم۔ اماں چا تے ہاں نال لایا ۔ دلاسہ ݙتا ۔ ہک ݙیہاڑا ہوسی کندھاں کوںڳل لا تے روسی ۔ کھدو دا پُتر ناک نال لیکے نہ کڈھاوے تاں وَل اَکھاہے ، پیو میݙے آکھیا ۔ میݙے ݙسکارے نہ جھلیجن۔ اماں آکھیا پُتر جوان بݨ ، کملا نہ تھی ، ماء صدقے مُندریاں پیندا ہر کوئی اے ٹھمکیندا کوئی کوئی اے ۔ ساعت ہر ونڄے تاں ہر پاسوں مونجھ مونجھاری زور کر ویندی اے ۔ پیو میݙے کوں گُردے وچ پتھری ہئی ۔ اَڳے گھر دے وچ ݙکھ ہا ۔ ٻیا اے صدمہ بݨڳیا ۔ بابے کوں شہر ہسپتال داخل کرا ݙتوسے ۔ اَپریشن تھیا ٻہوں سارا روپیہ پیسہ لڳڳیا ۔ٻکریاں ساریاں وِک وِکاڳیاں ۔ ہک ݙو گاٖئیں آن بچیاں ۔

ترائے سال تھیڳئے ۔ روہی نہ وَسی ۔ ہُݨ اساݙا گزارا مشکل تھیڳیا ۔ اماں اپݨے گاٖہݨے ویچݨ کیتے شہر ونڄݨ پئی تاں میکوں نال گھنڳئی ۔ ہمیشہ جہڑے سُنیارے کنوں گاٖہݨے بݨویندے ہاسے اوہ میݙی ماء دا بھرا بݨیا ہویا ہا ۔ اماں میݙی ساری ݙکھ سُکھ دی کر سُݨوائی ۔ سنارے آکھیا بی بی کوئی گاٖلھ نیں وݙے وݙے بادشاہاں تے وقت آ ویندے تساں ایویںکرو اَپݨا ٻال میݙے کول ٻلہائی ونڄو میں ایکوں کم سِکھا ݙینداں ۔ ہک ݙینہ تہاݙا ٻانہہ ٻیلی بݨ پوسی ۔ اماںکوں اے گاٖلھ پسند آئی ۔ کاکا اللہ تیکوں بخت لاوے ، دُعا کیتس تے میکوں کم سِکھݨ ٻلہا ݙتس ۔ میں ݙاہاں سالاں دا ہم اُستاد میݙا ٻہوں نیک تے شریف آدمی ہا ۔ میکوں پنج وقت نماز پڑھݨ اپݨے نال گھن ونڄے ۔ دین دنیا دی مَت ݙیوے ۔

ہُݨ میں شہر دیاں ٹھڈھیاں چھاہیں تے ٻہندا ہَم ، میݙا رنگڳورا تھیڳیا ہا ۔ روہی دیاں دُھپاں دا کالا رنگ نہ رَہڳیا ، میں دِل لا تے کم سِکھدا ریہم ۔ ایں سال روہی وَس پئی ٹوبھے بھریجڳئے ۔ اماں ، بابا ، وَلدا ٹوبھے تے چلےڳئے ۔ میں پنجاں سالاں اِچ ٹھیک ٹھاک کاریگر بݨڳیا ہم۔ اُستاد میکوں ہُݨ مہینہ بݨا ݙتا ہئی ، میں ݙاڑھی رکھ گھدی ہئی ۔ میں اوہ دوسو نہ لڳدا ہم ۔ 

ہک دفعہ اماں جو آئی تاں میکوں ݙاڑھی نال نہ سُنڄاݨ سڳی ۔ میں ہُݨ ویہاں سالاں داڳبھرو جوان تھیڳیا ہم ۔ ہک ݙینہ سویلے سویلے نماز پڑھ تے دُکان تے چھݨکا لا تے گاٖہݨے شوکیس وچ لیندا ٻیٹھا ہم جو ݙو پردے دار تریمتیں دُکان تے آیاں تے میݙے اُستاد دا آن پُچھونے ’’اَوے صوفی صاحب کاکا کیڑھے ویلے آسی‘‘ ۔ تھوڑی دیر نال آ ویسن ، مائی کیا گھنݨا ہیوے ۔ مائی چُپ رہی میں مائی دے ٻلارے تے سوچاں ٻیٹھا جو اَلا تاں ڄاݨا سُنڄاتا لڳدے ۔ میں اپݨے کم اِچ مَگن ریہم ۔ مائی دے منہ تے پردہ ہئی میکوں ذہن اِچ ٻلاراآوے پَر میں آکھاں جو وَلا اَلیسی پتہ نیں اوہ کیوں چُپ وَٹ تے ٻہہڳیاں ۔ دُکان تے پہلی دفعہ آیاں ہَن میں شوکیس اِچ گاٖہݨے لا گھدے ’’اَوے ٻچڑا اساں گاٖہݨے ویچݨے ہِن وَنڄ اُستاد کوں سݙ آ‘‘ میکوں ہکدم دماغ اِچ ہتھوڑے لڳݨ پئےڳئے ۔ عقل اِچ نہ آوے جو اے اَلا کیندا ہے جیکوں میں چنگی طرحاں ڄاݨدا وی ہاں ، میں ہیں قیاس اِچ ٻیٹھا اوں مائی دے منہ کوں ݙیکھݨ دی کوشش کراں ، مائی منہ توں پَلہ اِی نہ لہاوے ۔ آخر میں آکھیا جو کیڑھے گاٖہݨے ہِن ، میکوں ݙکھالو ۔ مائی مونہوں نہ ٻولی تے گاٖہݨیاں دی پوٹلی میݙے ہتھ ݙے ݙتس ۔ میں پوٹی گھن تے کھولی تاں کٹمالہ ، کنڳݨ تے رَم جھول۔اَماں گاٖہݨے تاں بالکل نویں ہِن کیوں وِچیندے ہیوے ۔ ہُݨ تاں اَدھ پچدھ پیسے مِلسن۔ مائی چُپ ہووے ۔ میں پوٹلی وچوں زنجیری ٹکڑی کڈھ تے ٻاہر رکھی ۔ پوٹلی ہکڳتھلی نما ہئی ۔ ولا ہتھ ماریا تاں سونے دی مُندری جیندے وچ رَتے رنگ دا تھیوا میں ݙیکھ تے سمجھڳیُم ۔ وَل وی میں پُچھیا اماں اے مُندری کِتھوں بݨوائی ہاوے ۔ اَوے اَبّا اِتھائوں تیݙے اُستاد کنوں بݨوائی ہاسے ۔ ہِیں مُندری دے تاں سارے رواڑے ہِن ۔ پُتر توں کیوں پُچھدیں توں لڳدا تاں ڄاݨیا سُنڄاݨیا ہِیں۔ اماں اے تہاݙے نال مُندری والی تاں نیں ۔ میں تہاݙا دوسو ہاں ۔ میں ݙوجھی تریمت ݙو اشارہ کر تے پُچھیا ۔ نازو تاں نیں۔

## حوالہ
کتاب: ڳاٖہݨے ڳٹھڑے، مصنف : محمد شریف نسیم بھٹی . ناشر جھوک پبلشرز ملتان