مستقبلیات ۔ انسان تے کائنات

دنیا روزبروز تبدیل تھیندی پئی اے۔ کائنات وی تبدیلی دا سفر طے کریندی پئی اے۔ اڳونہیں ویلھے دا حال تاں کوئی نئیں ڄانڑدا لیکن اساں سائنس دی ترقی دی رفتار تے کائنات تے ہووݨ والی تحقیق کنوں کجھ اندازہ لا سڳدوں جو اے کائنات آوݨ والے وقت اچ کیویں تھی ویسی یا ایندا انجام کیا ہے۔ 

## ہزار سال بعد بندہ کیویں ہوسی
دنیا تے ہر نسل والی کار انسان دا ارتقا وی مسلسل جاری اے۔ انسان تبدیلی دے مرحلے کنوں گزردا پے۔ سائنس اے ݙسیندی اے جو انسان دا قد لمبا تھی ویسی کیوں جو پچھلے 130 سالیں اچ انسان دے اوسط قد اچ مسلسل اضافہ تھئے۔ 1880 اچ ہک امریکی دا اوسط قد 5 فٹ 7 انچ ہوندا ہا۔ اڄ اے اوسط قد 5 فٹ 10 انچ اے۔ مصنوعی ذہانت تے مشینیں دی وجہ کنوں انسان دی دید ، سُنݨ دی صلاحیت تے صحت بہتر کنوں بہتر تھیندی ویسی۔ آریگان یونیورسٹی دی ہک ٹیم اینجھی مشینی اکھبݨاوݨاچ مصروف اے جیندے نال اندھے بندے وی ݙیکھ سڳسن۔ اڳوں تے ایہا ٹیکنالوجی ساݙے اکھیں کوں او شعاعیںݙیکھݨ دے قابل وی بݨا ݙیسی جیڑھیاں اساں ہݨ نسے ݙیکھ سڳدے، مثال دے طور تے ایکس ریز۔ ساݙے اندرونی اعضا وی ٹیکنالوجی دی وجہ کنوں بہتر طور تے کم کریسن۔ شوگر دا مستقل علاج تھی ویسی تے دل دا اٹیک وی کینا تھیسی۔ ساݙے جینز اچ وی ارتقا تھیسی جیندی وجہ کنوںڈھیر ساریاں بیماریاں ساݙے اتے اثر کرݨ چھوڑ ݙیسن۔ سائنسدانیں جینز کوں تبدیل کرݨ واسطے ہک نویں چیز ایجاد کیتی اے جیندا ناں  "سی آر آئی ایس پی آر" [CLUSTERED REGULARLY INTERSPACED SHORT PLAINDROMIC REPEATS]ہے۔ ایں نویں ٹیکنالوجی دے ذریعے اساں مختلف بیمارئیں تے بُڈھیپے دے اثرات کوں ختم کر سڳسوں۔ فینگ [FANG]اے آہدے جو ما دی ٻچے دانی اچ CRISPR   دی مدد نال بیمار جین کوں ختم کیتا ونڄ سڳدے۔ اینکوں جرم لائن تھراپی [GERMLINE GENE THERAPY]آہدن۔

جیڑھیاں حِسیات ساکوں فطرت کنوں مِلئن لازم نئی جو اساں ہُنیں تک ہی محدود رہ ونڄوں۔اے ساݙے دماغ دے زندہ تے لچکدار ہوݨ دی وجہ ہے جودماغ ݙو حِسیات  دے کہیں وی چینل دے ذریعے کوئی ٻی انفارمیشن بھیڄی ونڄ سڳدی ہے۔مثال دے طور تے ،اگر ویڈیو سگنل کوں انسانی جلد دے اُتے لمس دی شکل اچ بدلیا ونڄ سڳے تاں دماغ جلد کنوں وصول تھیوݨ والے ڈیٹادی مدد نال ݙیکھݨ سکھ ویسی۔ایں طریقے نال اڳوںتے بصارت کیتے اکھ کوں مکمل طور تے بائی پاس کیتا ونڄ سڳدے ۔ 

انسان جیڑھے مریخ تے  پُڄ ویسی تاں اْتھاں ارتقا دا عمل تیز تھی ویسی۔ مریخ تے سجھ دیاں شعاعیں زمین دی نسبت 66 فیصد گھٹ ہوندئین۔ ایندا مطلب اے ہے جو مریخ تے  پُڄ تے انسان دے اکھیں دیاںپُتلیاں وݙیاں تھی ویسن تا کہ انہیں اچوں زیادہ روشنی داخل تھی سڳے۔ مریخ دی کشش ثقل زمین دی نسبت صرف 38 فیصد اے۔ ایں وجہ کنوں مریخ تے پیدا تھیوݨ والا انسان اپݨے زمینی بھراویں کنوں زیادہ لمبا ہوسی۔ امریکی سپیس انجینئر مارک روبن[MARK ROBEN] آہدے جو مریخ دی کم کشش ثقل دی وجہ کنوں انسان دی ریڑھ دی ہݙی دی لمبائی ودھ ویسی جیندی وجہ کنوں ساݙے قد وݙے تھی ویسن۔ اڳلے ہک ہزار سال تک اے اندازہ ہے جو انسان اَمر تھی ویسی۔ یعنی اونکوں کݙاہوں موت نہ آوسی۔ ایں چیز واسطے اے ضروری اے جو انسان دے شعور کوں کہیں کمپیوٹر یا مشین اچ محفوظ کر گھدا ونڄے۔ اڄکل چین تے اٹلی دے سائنسدان جانوریں دے سریں دے ٹرانسپلانٹ (ہک جسم کنوں ٻے جسم ݙو سر دی منتقلی) دے تجربے کریندے پن تاکہ انہیں کوں پتہ لڳ سڳے جو کیا شعور کوں ہک جسم کنوں ٻے جسم اچ منتقل کیتا ونڄ سڳدے۔ انہیں دا اڳلا قدم انسانی سر دا ٹرانسپلانٹ ہوسی۔

زندگی اچ اضافے دا امکان کتنا دلکش خیال اے۔ ہک صحت مند تے لمبی عمر کتنا چنڳی شے ہے۔ اساں اپݨے ٻالیں تے ولا انیں دے ٻالیں کوں وݙا تھیندا ݙیکھ سڳسوں۔ اپݨے پسندیدہ کمیں اچ وقت گزار سڳسوں۔ کون اے جیڑھا ایویں نہ چاہسی۔

مستقبل اچ انسان انٹرنیٹ کوں فون یا کمپیوٹر دی بجائے اپنڑیںاکھ یا جلد نال چلیسی۔ انسان اکھ جھپکیسی تاں آن لائن تھیا ویسی۔ ہوا دے وچ موبائل دا خاکہ بݨ ویسی۔ انسان ٻہوں دور توںٻہہ تے وی اپݨے کمرے دی سیٹنگ کنٹرول کر سڳسی۔ مطلب دروازہ بند کر سڳسی، بلب ٻال سڳسی، اے سی چلا سڳسی تے گھر دا کوئی کم وی کر سڳسی۔ 

اڳلے ہک ہزار سال اچ اساں مشینیں نال جُڑوں یا آپ مشین بݨ ونڄوں لیکن ہک ڳالھ یقینی اے جو انسان دی نسل ہمیشہ ہمیشہ تبدیلی دے عمل کنوں گزرسی۔ اساں جتنا جلدی ایں زمین کوں چھوڑ تے کہیں ٻئے سیارے تے آباد ونڄ تھیسوں اتنا ای ایں ڳالھ دا امکان اے جو اساں انسانی نسل کوں بچا گھنسوں۔ 

کیٹ جیفری [KATE JAFFRAY]دے خیالات کجھ ایں طرانہہ دے ہن۔ 

"اساں وچوں کوئی وی مرݨ نئیں چاہندا۔ اساں چاہندوں جو اساں خود تے ساݙے پیارے ہمیشہ زندہ رہن۔ موت داݙر تے زندگی نال محبت اتنا زیادہ اے جو کوئی وی اے نئیں سوچیندا جے اگر ایویں تھی ڳیا تاں ولا کیا تھیسی۔ کیا نہ مرݨ ہک چنڳی شئے ہے؟ کیا 4 ارب سال کنوں انسان کوں جیڑھا سبق ملیے او غلط اے؟ موت دی ہک وݙی وجہ اے جو نویں تے جدید نسل اچھے طریقے نا ل پُراݨئیں تجربئیں کوں استعمال کریندئیں ہوئیں زندہ رہ سڳے۔ ہر جنازہ واقعی ٻہوں افسوسناک ہوندے لیکن او جنازہ اے ڳالھ ای ممکن کریندے جو نویں نسل نویں سوچ دے نال اپݨی نویں دنیا وسا سڳے۔ اگر موت ہر ڳئی تاں کیا اے زندگی دی وی ہار ہوسی؟ میݙے واسطے اے مستقبل دا ہک پریشان کرݨ والا سوال اے۔ ایں ساری جنگ اچ میݙیاں ہمدردیاں موت نال ان۔"  

مصنوعی حقیقت [VIRTUAL REALITY]   ہک اینجھی تکنیک ہے جیندے نال انسان اپݨے فوت تھئے ہوئے پیارئیں نال ملاقات کر سڳسی۔ کوریا دی منہووا براڈکاسٹنگ کارپوریشن نے فروری  2020اچ   V ٹیکنالوجی  دی مدد نال ہک دردیں دی ماری ماء جینگ جی سنگ کوں اپڑیں فوت تھئی ہوئی ٻچی نال ملائے ۔ اے ایں طرانہہ ممکن تھئے جو ٻچی دا جسم آواز تے چہرا "وی آر"ٹیکنالوجی دی مدد نال ولا تخلیق کیتا ڳئے۔ اے ٹیکنالوجی اڳوں تے زیادہ ترقی کریسی تے فیس بک تے وی دور ٻیٹھے بندے نال ہتھ ملایا ونڄ سڳسی تے ہوندا لمس محسوس کیتا ونڄ سڳسی۔

## حوالہ
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان