لاکٹ

لاکٹ 

----’’ہک سِجھ تے ݙوں پچھاویں‘‘ کیا وقت ہوندا ہا جݙاں اُبھردے لہندے اساݙے بخت دی رات ہئی ، زمیناں ، کارخانے ، کاروبار ، دَھن دولت ٻوہے بھن گھر آندا ہئی ۔ اساݙے پیر دھرتی تے نہ لڳدے ہَن ۔ موٹراں ، کاراں ، کوٹھیاں ، بنگلے ، لاہور ، کراچی ، مری ، اسلام آباد ، بہاول پور ، ملتان جتھاں ونڄوں اساݙا آپݨا گھر ہوندا ہئی ۔ وسیب وچ عزت وقار ہا ۔ بابا سئیں ٻہوں خدا ترس ، تے بھلے مانس آدمی ہَن ۔ اساݙا دیرہ ݙینہ رات چلدا ہا ۔ مسافر ، راہی پاندھی آئے رَہندے ہَن ، اپݨے وسیب دے مسئلے آپ نبڑیندے ہَن ۔ تھاݨے پولس کوں جرأت نہ تھیندی ہئی جو اساݙے موضعے دے کہیں بندے کوں آ تے پکڑے ہا ۔ 

بابا سئیں ہر ݙکھے سُکھے دی اخلاقی ، مالی امداد کریندے ہَن ۔ اپݨے وسدے غریب لوکیں دے غم ، خوشی اِچ برابر دے شریک ہوندے ہَن ۔ ہر بندہ اُنہاں دی عزت کریندا ہا ، لوکیں بابا سئیں کوں الیکشن لڑݨ کیتے آکھیا ۔ بابا سئیں اِنکار کر ݙتا ۔ انہاں ݙینہاں بھٹو صاحب دا طوطی ٻولیندا ہا ۔ پاکستان پیپلزپارٹی مقبول جماعت بݨ تے اُبھری ہئی ۔امیر، غریب دے منہ تے ہک نعرہ ہا ۔ بھٹو آوے آوے ، اساݙا وسیب سارا بھٹو صاحب دا دیوانہ ہئی۔ وَل اساں وی بُھٹے ہاسے ، بھٹو صاحب جو اساݙے ضلعے دے دورے تے آئے تاں ہر وݙیرے بابے ہوراں دا ناں بھٹو صاحب کوں ݙسایا ۔ ایویں آبڑغت بھٹو صاحب اساݙے گھر آئے تے بابا سئیں کوں پارٹی ٹکٹ ݙے تے الیکشن لڑݨ دا اَکھیونے ۔ بابا سئیں اِنکار نہ کر سڳیے ۔ اساݙے دیرے کل زمیندارہ کٹھا ہووے ۔ جیویں کوئی میلہ ہووے ، لوک ڈھول بین دے نال جھمریں ودے کھیݙن۔ بھٹو صاحب چلےڳئے ۔ٻئے ݙینہ بابا سئیں کاغذات جمع کراوݨ کیتے تیار تھئے۔ موضع کٹھا تھی وَڄدیاں واڄیاں نال کاغذات جمع کراوݨڳئے۔ اَڳوں مخالف پارٹی دے بندے وی ہوون اوہ وسیب اِچ چُوریاں ، ڈکیٹیاں کرائی رکھدے ہَن ۔ غریب غرباء ، انہاں کنوں زچ ہوون ۔ انہاں کوں جیتݨ دی کوئی اُمید نہ لڳدی ہئی ۔ بابا سئیں کوں اَکھیونے تساں شریف آدمی ہیوے ، الیکشن لڑݨ تہاݙا کم نہیں ۔ تساں گھر ٻہہ تے اللہ اللہ کرو ۔ بابا سئیں ٹھوک تے جواب سُݨایا ۔ میاں الیکشن ہر وَنڄاں کوئی گاٖلھ نیں پر ٻہݨ والی گاٖلھ کُوڑی ہے۔

بابا سئیں دے اشتہار چھپڳئے ۔ بھٹو صاحب دی تصویر نال بابے سئیں دا فوٹو ہئی ۔بھٹو صاحب غریبیں کوں شعور ݙتا ہئی ۔ غریب لوک ٻہوں خوش ہوون، وسیب دے سارے لوک بابے سئیں دے ناں نعرے لاون ’’کھادا پیتا جان دا باقی بھٹو خان دا، ووٹ اِی ݙیسوں ، نوٹ وی ݙیسوں‘‘۔ہر پاسے ہوئی ہوئی تھیڳئی ۔ اساݙے مخالف وݙے وݙے زمینداراں دی پَرھیں بݨا تے آڳئے ۔ مربعہ زمین ݙیوݨ دا لالچ ݙتونے جو بھئی الیکشن کنوں دستبردار تھی ونڄ ۔ بابے ہوراں ہِکا گاٖلھ مُکائی ’’میاں الیکشن تاں بھٹو صاحب لڑدے پئے ہِن میکوں کوݨ پُچھدے‘‘۔ ہک تُمن خاں ٻولیا’’آپ اِی خراب تھیسو تے ساکوں خڄل کریسو۔ خواہ مخواہ دی دشمنی وَدھیسو ، تساں بھلا غریباں دا ٹھیکہ گھن گھدے‘‘۔ 

میاں اے غریب نہ ہوون تاں امیرکوئی بݨ اِی نئیں سڳدا تے دنیا دا کوئی کم  نئیں تھی اِی سڳدا۔ وَل اے غریب وی اللہ دی مخلوق ہِن ۔ اللہ دی مخلوق نال برابری دی بنیاد تے پیار کرݨا چاہیدا ہے۔ ٹھیک ہے پر ملک صاحب یاد رکھاہے ایہے غریب ہک ݙیہاڑے تہاݙے کارخانے تے زمیناں دے مالک نہ بݨ ٻاہون تاں ولل آکھاہے۔ 

سیاݨے آہدن غریب کوں ٹُکر رَڄ مِل ونڄے تاں وَل اے کہیں دی گاٖلھ نیں پُچھدے۔ منہ منہ دی گاٖلھ ہووے سارے زمیندار ٻولے ملک صاحب اساں وسیب دے سارے زمیندار بھرا تہاݙے کول ٹُر آئے ہیسے۔ اساݙا مُہت رَکھو ہا چا تاں چنگی گاٖلھ ہئی۔

بابے سئیں تھڑے تھوں نہ لڳݨ ݙتا تے ٹھوک جواب سُݨایا ۔ جے غریبیں نال پیار کرݨ گناہ ہے تاں میں اے گناہ کریندا رَہساں تے اپݨے قائد نال غداری نیں کر سڳدا، کہیں کوں وَچن ݙے تے بھڄ ونڄݨاں مرداں دا دستور نیں ، سارے اُٹھیندے بَھورے منہ کریندے واٹم تھئے۔ بابا سئیں موضعے وچ سکول ، ہسپتال ،ڈاکخانہ منظور کرایا ہویا ہا کئی غریبیں دے ٻالیں کوں اپݨے خرچے تے پڑھایا،کئی غریب لوکاں دیاں دھیاں کوں ݙاج ݙے تے پرنایا ہانے ۔ غریباں ہر ݙکھ اِچ شریک تھیندے ہَن ۔ الیکشن دی کمپین شروع تھیڳئی ۔ اساݙے ورکر جو مخالفاں دے موضعے اِچڳئے تاں انہاں اساݙے ورکراں کوں ماریا تے بھڄا ݙتونے ۔بابا سئیں صبر کنوں کم گھدا تے جوابی کوئی کارروائی نہ کیتونے ۔ ووٹاں دا ݙینہ آڳیا ، ہر موضعے وچوں لوک جوش خروش نال ووٹ پاوݨ آئے ہر پولنگ تے اساݙا پولنگ ایجنٹ ٻیٹھا رہیا ۔ کئی پولنگ اسٹیشناں تے مخالفاں غنڈہ گردی کیتی ۔ شام کوں ووٹاں دیڳنتری تھئی ۔ بابا سئیں مخالف پارٹی کنوں نِوے ہزار ووٹاں توں جیتڳئے ۔مخالفاں کوں جُھنگے وچ ووٹ پندھراں سو ملیئے ۔ انہاں دیاں منجیاں موندھیاں تھیڳیاں ۔ اساݙے دیرے تے خوشیاں ہووِن ، آتش بازی تھئی ، ڈھول ، بین تے لوک جھمر تاڑی کھیݙدے رہیے ۔ سارے ملک اِچ پیپلز پارٹی اکثریت نال جیتڳئی ہئی ۔ بھٹو صاحب سارے جیتݨ والے ممبریں کوں اسلام آباد کال کیتا ۔ بابا سئیں تیاری کیتی ، میں پیو دی لاݙلی دھی ہَم ، میں وی باباسئیں نال تیار تھیم ۔ اساں آپݨی کار تے اسلام آباد روانہ تھیوسے ۔ اسلام آباد اساݙا آپݨا بنگلہ ہئی ۔ نوکر ، چاکر اِتھاہیں رَہ ویندے ہَن ۔ اساں بنگلے تے تھکے تُرٹے رات کوں آرام کیتوسے ۔ سویلے بابا سئیں بھٹو صاحب بابا سئیں کوں ٹیلیفون کیتا انہاں بابا سئیں کوں گھر سݙوایا اَساں بھٹو صاحب دے بنگلے تے پُڄڳیوسے ۔ بھٹو صاحب اڳوں انتظار اِچ ہَن ۔ بابا سئیں کوں بھٹو صاحب بھاکل پا تے ملیئے ، بھٹو صاحب دی لاݙلی دھی بینظیر میکوں مِلی ، اساں ݙوہیں چھوہریں لان اِچ وَنڄ ٻٹھوسے ، اساݙی فری گپ شپ تھئی ۔ میں انگلش سکول دی پڑھی ہوئی ہَم ، اوہ آکسفورڈ یونیورسٹی پڑھدی ہئی ۔ اساݙی دوستی پکی تھیڳئی ۔ اساں پکی دوستی تھیوݨ اِچ ہک ٻئے کوں دوستی دیاں نشانیاں ݙتیاں ۔ میں اوکوں ہک سونے دا کڑا ݙتا جیندے وچ ہک فیروزہ جُڑیا ہویا  جیندے اُتے قدرتی اللہ تے محمدؐ دا ناں لکھیا ہویا ہا ۔اوں میکوں ہک لاکٹ ݙتا جیندے وچ بیضوی شکل دا ہیرا وی جڑیا ہویا ہا اوندے چوفیرے چھوٹے چھوٹے پہل بݨے ہوئے ہَن ۔ سامݨے وݙی صاف سطح ہئی ۔ چوفیر دے ہر پَہل اِچ بھٹو صاحب دی تصویر نظردی ہئی تے سامݨی سطح اِچ خود بینظیر دی تصویر ہئی ۔میں لاکٹ ݙیکھ تے ٻہوں خوش تھیم ، میں اتنی پیاری نشانی کوں ہاں نال لائی وَدی ہوواں ۔ بابے ہوریں بھٹو صاحب نال پیپلز ہائوس چلےڳئے ۔ بینظیر میکوں اپݨی امّی نصرت بھٹو نال مِلوایا ۔ مرتضیٰ تے شاہنواز نال تعارف کرایا ۔ ٻئے ݙینہ کل ممبراں حلف وفاداری چاوݨا ہئی ۔ اساں وی اے کارروائی ݙیکھݨڳیوسے ۔ سارے ممبر ہال اِچ آڳئے ۔ آخر بھٹو صاحب ہلکے نیلے رنگ دے سوٹ اِچ داخل تھئے ۔ سارے ممبراں کھڑے تھی تے استقبال کیتا ۔ اسمبلی دی کارروائی ݙیکھ تے اَساں سَیر کیتے چلےڳیوسے ۔ شام تھیڳئی ، گھر آیوسے ، بابا سئیں ٹیلیفون کیتا جو بیٹی گھر آئو میں تے بینظیر ہک ٻئے کنوں نکھڑݨ دا ناں اِی نہ گھنوں ۔ ݙو ݙینہ دے بعد بھٹو صاحب وزیر اعظم بݨڳئے ۔ بھٹو صاحب بابے ہوراں کوں سماجی بہبود دی وزارت دا قلمدان سونپیا ۔ کابینہ دے وزیر دا حلف چاوݨ دے بعد اساں گھر آوݨ دی تیاری اساںبذریعہ ریل گݙی واپس آیوسے ۔ اسٹیشن تے آدم کٹھا ہووے ،نعرے ، گولے تے جھمریں ، لوک خوشی کوں نچݨ ٹپن وَدے۔ مبارکاں ݙیوݨ والے لوک ہار پواون ودے ، پُھلاں دا مینہ وَس پیا۔ بابا سئیں لاوڈ سپیکر تے لوکاں دا شکریہ ادا کیتا تے ڈی سی کمشنر پورے پروٹو کول نال اساݙے موضعے تائیں نال اَئے ۔ اساݙے وسیب دے لوک مبارکاں ݙیوݨ آئے ہوئے ہوون ،اِتھاں وی ہک میلہ ہئی ہر موضعے دے بندے آئے ، پر اساݙے سیاسی مخالف نہ آئے ۔ بابے سئیں کئی یتیمیں ، رنڈڑیں تے غریب لوکیں کوں نقد امداد ݙتی ۔ آخر بابا سئیں خود مخالف پارٹی دے بندیاں کول ٹُرڳئے ۔ سلام ولیونے تے انہاں ولدا سلام دا جواب اِی نہ ݙتا تے منہ پھیر تے ٻہہڳئے ۔ ہک ٻولیا ’’ملک صاحب کیا تھیا جو تساں وزیر بݨڳئے ہیوے اساں زمیندار تہاݙے کول ٹُر آئے ہاسے اوہ تہاݙے منہ تے نہ پئے اَڄ کیڑھا منہ گھن تے آئے ہیوے‘‘ ۔ میاں اے وزارتاں دی کہیں وݙائی ہوندی اے ، ایہ ہتھوںڳلڳلانواں ہوندے اِنہاں اِچ بندہ کتنا ایماندار کیوں نہ ہووے وَل وی اوندے پچھوں بَھنڈکی ضرور لڳدی ہے جو کھاڳیا گھاڳیا ۔ میاں آپاں رَل وَسݨے ، آپݨیاں زمیناں سانجھیاں ، عزتاں سانجھیاں ، مرݨ جیوݨ سانجھا، ایہا گاٖلھ ہوں ݙیہاڑے کرو ہا چا ، جے تہاکوں وقار ، عزت دی لوڑ ہے تاں ساکوں وی ’’نامنے‘‘ دی لوڑ ہے ۔ ملک صاحب اساݙی وسیب اِچ جیڑھی ناموشی تھیوݨی ہئی تھیڳئی ۔ یاد رکھاہے سال دے ترائے سو سٹھ ݙینہ ہوندن کوئی ݙینہ اساݙا وی ہوسی ۔ حالی تہاکوں وقت لڳ پئے تساں وزارتاں ونڄ ماݨو ، ہُݨ عزت چاہندے ہیوے تاں جیویں آئے ہیوے اونویں چلے ونڄو ۔ اساکوں وزارت دا رُعب نہ ݙکھائو ۔ بے مُہابے تے بے تھتھےڳل پووݨ پئےڳئے ۔

بابے سئیں شر کوں کنڈ کیتی تے چلے آئے ، اُنہاں مُویاں تاں کالے نانگ والا وَیر چا رکھیا۔ وسدے سارے اُٹھا ݙتونے ۔ کنہاں دے جُھڳے بھنوا گھدونے، شودے بے تاݙے تھیڳئے ۔ بابے سئیں سرکاری زمین تے ست ست مرلے دے پلاٹ الاٹ کروا ݙتے ، ہر کوئی اپݨے گھر والا تھی ٻیٹھا وَل وی غریباں شودیاں دے بھا دی سختی ہئی ، ناحق تھاݨے تے پکڑائی رَکھن چَٹیاں بھر بھر تے اَک نَک تھیڳئے ۔ آخر کوئی کے تائیں برداشت کریندے ۔ ہک ݙینہ ہک لوہار نال چوہدری اوکھا ٻولیا تے گاٖلھیں مَندے کڈھ ݙتس ۔ لوہار پکڑ چا سَٹیا تلے کھلا گھدا لہا تے چوہدری صاحب دی گت بݨایُس ۔ ٹِکا تے پنج ست کھلے مار ݙتس، بس وَل طبیعت جا تے آڳئی ۔ ٹکوراں ودے کرن ، تھاݨےڳئے ۔ مقدمہ کراوݨ اَڳوں پولیس ݙنڈا ݙتا ، آئندہ خبردار کیتا چِتا تے آکھیا جو کہیں غریب کوں ناحق تنگ نہ کریسو ۔ ہُݨ غریباں کوں شعور آڳئے ، بے گھر لوکاں دے وَسدے بے تاݙیاں ، بھٹو کالونی بݨا گھدی ۔ انہاں دی اکثریت کٹھی تھیڳئی ہئی ، بجلی ، پکیاں سڑکاں ، نالیاں ، پنڄاں سالاں اِچ کافی تبدیلی آچکی ہئی ۔ سارے مُلک وچ غریب آباد کالونیاں بݨ ڳئے ہَن ۔ بھٹو صاحب اسلامی بلاک دا نقشہ اسلامی سربراہی کانفرنس اِچ پیش کیتا جیندے وچ اسلامی بینک ، اسلامی فوج دا ایجنڈا اکثریت نال منظور تھیڳیا ۔ سامراجی طاقتاں دے چھکے چُھٹڳئے ۔ اُوݙوں بھٹو صاحب ایٹمی پلانٹ گھن آئے اوہ وی وݙیاں طاقتاں کوں کھٹکݨ پئےڳیا ۔ اپݨے ملک اِچ نوسیاسی پارٹیاں دا اتحاد بݨڳیا ۔ اتحاد بھٹو صاحب دے خلاف تحریک چلا ݙتی اَڳوں وَلا الیکشن آڳئے ۔ بھٹو صاحب بھاری اکثریت نال جیتڳئے ۔ اپوزیشن دھاندلی دا الزام لا تے زور دار تحریک چلائی ، جیندے وچ بھٹو صاحب کوں معزول کر ݙتاڳیا ،مارشل لاء حکومت بھٹو صاحب تے قتل دا ہک مقدمہ درج کرا ݙتا۔ ایں مقدمے دا عدالت نے فیصلہ سزائے موت سُݨایا ۔ بھٹو صاحب کوں پھاسی دا اعلان ریڈیو تے نشر تھیا تاں پوری دنیا سَکتے اِچ آڳئی ۔ درختاں دے پَتر جو ہن اوہے کُملائے کھڑے ہَن ۔لوک دھاڑیں مار مار تے رووِن ماتم کریندے ہوئے سڑکاں تے نکل آئے ،کئی لوک اپݨے محبوب قائد توں قربان تھیندے ہوئے آپ کوں آپ بھائیں لا تے اے ثابت کر ݙتا جو قربانی دا حق ایں اَدا کریندے۔

سارے اسلامی ملک سوڳ مناوݨ والے ہوون ، ایں دور اِچ ساݙے مخالفاں ہک بندہ مار تے اساݙے ٹیوب ویل تے لاش سٹوا ݙتی ۔ بابا سئیں تے قتل دا مقدمہ بݨڳیا ، پر ظالم حکومت پیپلز پارٹی والیاں کوں ہر طرح نال کچلݨ دا چارہ کیتا ۔ ہک مقدمہ کیا چھتری مقدمے بݨڳئے ۔ کاروبار ٹھپ تھیڳیا ۔ کارخانے وِک وِکاڳئے ، ملک تے کوئی کالیاں آڳیاں ہَن ۔ ظلم دے اَڳوں زاری ہوندی ہے ۔ مقدمے جھڳڑدیں جھڳڑدیں کئی سال گزرڳئے ۔ آحر عدالت سارے مقدمے غیر قانونی قرار ݙتے تے خارج کر ݙتے ۔ غریبیں دا قائد ݙکھ درد ونڈاوݨ والا ہتھوں سُوکڑے ݙےڳیا ۔ 

آخر بہادر پیئو دی دھی محترمہ بینظیر بھٹو جئیں ٻہوں ݙکھ جرّئیے ہَن ، اَڄاں پیو دا اَندوہ مُکیا نہ ہا کہ جوان بھرا دی موت دا تیر آن لڳیُس ۔ سارے ݙکھ قوم دی خاطر رب دی رضا سمجھ برداشت کریندی رہی ۔ ولا ہک ݙینہ ایجھا آیا جو محترمہ ملک دی وزیراعظم بݨڳئی۔ میݙی دھی پُتر ہک انگلش پبلک سکول پڑھدے ہَن ۔14؍اگست ’’یوم آزادی‘‘ دے موقع تے پورے ملک وچوں چھوٹے ٻالاں حصہ گھدا۔ پروگرام دی مہمان خصوصی محترمہ بینظیر بھٹو وزیراعظم پاکستان ہوون ۔ محترمہ دی دھی تے میݙی دھی ہکے سال دیا ںڄموڑ ہَن ، ہِیں نسبت نال میں وی دھی دا ناں بختاور رکھیا ہا ۔ میݙی دھی اپݨی سرائیکی ثقافت تے وسیب دے کپڑے پاتے  خواجہ فریدؒ سئیں دی کافی ’’اِتھاں میں مُٹھڑی نِت جان بلب‘‘ سوہݨی آواز نال سُر اِچ آکھی۔ محترمہ دے اَکھیں وچوں ہنجوں ڈھہ پیاں تے میݙی دھی کوں سݙوا تے سینے نال لا گھدا ۔ محترمہ دی دھی بختاور وی میݙی دھی کوں ملی جیویں ہی میݙی دھی دےڳل پاتے لاکٹ تے محترمہ دی نگاہ پئی ، محترمہ خوش تھیڳئی ۔ پیر فریدؒ سئیں دا اَکھاݨ پورا تھیا ۔ فریدا تھیسیں خوش ، شادل وَل مونجھیں کوں نہ کریاد وَل ، اَجھو تھیسم جھوک آباد وَل ۔ اے نَیں نہ وَاہسی ہک مَݨی۔

## حوالہ
کتاب: ڳاہݨے ڳٹھڑے، مصنف : محمد شریف نسیم بھٹی . ناشر جھوک پبلشرز ملتان