open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
زرینہ بلوچ

زرینہ بلوچ (اردو: زرینہ بلوچ) مہان٘دری ڳائیکہ، اُستانی، ترجمہ کار، اداکارہ اَتے سیاسی پورھیے دے حوالے نال وݙّا ناں ہِے۔ سندھ دے شہر حیدر آباد وِچ ڄَمّے ہَن۔ اُنّھاں دے وِیہ ورھیاں تئیں سندھ یونیورسٹی دے ماڈل سکول وِچ پڑھایا۔ ١٩٦٤ء وِچ عوامی تحریک دے اڳواݨ رسول بخش پلیجو نال شادی کِیتی۔ ضیاء دور وِچ بُھٹّو بچاؤ تحریک وِچ اُنّھاں نے ݙو سال قید کَٹّی۔ ون یونٹ دے خلاف پورھیے وِچ وَدھ چڑھ تے حِصّہ گِھدّا۔ کُجھ ورھیاں پہلاں جݙݨ کالا باغ ڈیم دے خلاف سندھ دے لوکاں نے بِھٹ شاہ تُوں کراچی تئیں لانگ مارچ کِیتا تاں اُنّھاں نے اِین٘دے وِچ حِصّہ گِھدّا۔ اِیں وِچالے وِچ پُلس نے ݙو واری اُنّھاں اُتّے لَٹھ چارج کِیتا۔ اُنّھاں نے اَنجو انج سیاسی جَتّھیاں دے احتجاجاں وِچ حِصّہ گِھدّا۔

## ڳائیکی اَتے اداکاری
زرینہ بلوچ نے شیخ ایاز، اُستاد بخاری اَتے تنویر عباسی کُوں ٻہوں ڳایا۔ بلوچی ڳاݨے، گُل خان نصیر دی شاعری، اردو وِچ فیض احمد فیض، احمد فراز اَتے کُجھ سرائیکی گِیتاں کُوں ڳایا۔

اِنّھاں دے ترے درجن کنُوں وَدھ آڈیو کیسٹاں ریلیز تِھی چُکّیاں ہِن۔ میونخ فیسٹیول وِچ اِنّھاں دی اداکاری اُتے مشتمل ناٹک " دنگي منجھ دريا" دُنیا بھر وِچ تِرِیجھے لمبر تے آیا۔ اُنّھاں نے اردو وِچ انا، جنگل، کارواں اَتے سندھی وِچ راݨی دی کہاݨی جئیں دُھم پاوݨ آلے ناٹک کِیتے۔

پیپلز پارٹی دے دورِ حکومت وِچ اُنّھاں کُوں پرائیڈ آف پرفارمنس ݙِتّا ڳیا۔ اِین٘دے توں انج اُنّھاں نے پی ٹی وی ایوارڈ، شاہ لطیف ایوارڈ، سچل سر مست ایوارڈ، شہباز اَتے کئی ٻئے اِنامات گِھدّے۔

## گِیت
اُنّھاں نے قومی گِیت ڳا تے سندھ دی تحریکاں وِچ جوش پیدا کِیتا۔

## کتاب
اُنّھاں نے ہِک پوتھی " تنهنجي ڳولها، تنهنجيون ڳالهيون" (تُہاݙی ڳویڑ، تُہاݙے ڳالھِیں) لِکّھی۔ ترے تُوں وَدھ ناٹک لِکّھے۔ 

## وفات
زرینہ بلوچ دا انتقال ٢٥ اکتوبر ٢٠٠٥ء کُوں کراچی، پاکستان وِچ تِھیا۔

## حوالہ جات

ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیکاں
ونکی:سندھی لوک موسیقی
ونکی:سندھی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:سندھی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پرائیڈ آف پرفارمنس گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی ڳائیکاں
ونکی:بلوچ شخصیّتاں
روبینہ قریشی

روبینہ قریشی (اردو:روبینہ قریشی) (سندھی:روبینہ قریشی) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩ اکتوبر ١٩٤٠ء) پاکستان دے سندھی کلاسیکی ڳائیکاں وِچُوں ہِک ہئی۔ اُوہ ١٩٦٠ء تُوں ١٩٩٠ء دے ݙہاکے دے وِچالے ٻہوں مہان٘دری ہئی۔ اُوہ ریڈیو پاکستان حیدر آباد، سندھ دے ذریعے متعارف کرواوݨ آلی ابتدائی سندھی زنانیاں ڳائیکاں وِچُوں ہِک ہَن۔ اُنّھاں نے زیادہ تر صوفی ڳاݨے ڳائے ہَن۔ اُوہ "سندھ دی کوئل" اَتے "نائٹنگیل آف سندھ" (سندھ دی بُلبل) دے ناں نال مشہور ہَن۔

## ابتدائی حیاتی
روبینہ ١٩ اکتوبر ١٩٤٠ء کُوں پاکستان دے شہر حیدر آباد وِچ ڄَمّی ہئی۔ اُون٘دا اَصل ناں "عائشہ شیخ" اَتے پِیؤ دا ناں "اِلٰہی بخش" ہئی۔ بھان٘ویں جو اُوہ ہِک عام ڳائیکی ٹَٻَّر تُوں کائے ناں ہَن، جاں جو اُنّھاں دے بِھرا عبدالغفور شیخ مقامی ڳائیک ہَن۔ جہڑیلے اُوہ پرائمری سکول وِچ تعلیم حاصل کرین٘دی پئی ہئی اُݙّݨ تُوں اُوں نے سکول دے فنگشناں اتے پروگراماں وِچ ڳاوݨ دا اَغاز کِیتا۔ مہان٘درے ماہرِ تعلیم اَتے موسیقار ڈیڈی لیلا وتی نے اُنّھاں دی ڳائیکی کِیتے حون٘صلہ ودھارا کِیتا۔

## شراکتاں
ریڈیو پاکستان حیدر آباد نے صوفی شاعراں دے سین٘کڑے ڳاݨیاں کُوں ریکارڈ کِیتا جِنّھاں وِچ شاہ عبداللطیف بھٹائی، سچّل سر مست، بڈھل فقیر، منٹھار فقیر اَتے ٻئے شامل ہَن۔ جِنّھاں کُوں روبینہ نے اپݨے ٻیلی ڳائیکاں زرینہ بلوچ، آمنہ، اَتے زیب النساء دے نال پرنیوے دے ٻہوں ساے ڳاݨے "سہرا" وی ڳائے۔ اِیہ سہرے اَڄ وی پورے سندھ وِچ دُھم پین٘دے ہِن۔ اُنّھاں نے کُجھ سندھی فِلماں دے پِچھوکڑ اَواز ڳائیکہ دے طور تے وی ڳاݨے ڳائے جِنّھاں وِچ گھونگھٹ لاہ کنوار (گهونگهٽ لاھ ڪنوار) اَتے سسئی پننہون (سسئي پنهون) شامل ہِن۔

## دُھم پاوݨ آلے ڳاݨے
روبینہ نے سین٘کڑے ڳاݨے ڳائے ہَن۔ اُنّھاں وِچُوں زیادہ تر ڳاݨے ریڈیو پاکستان حیدر آباد دی موسیقی لائبریری وِچ مِل وین٘دے ہِن۔ تَلّے اُنّھاں دے کُجھ دُھم پاوݨ آلیاں ڳاݨیاں دی نا مکمل تن٘دِیر حروفِ تہجّی دے مطابق پیش کِیتی ڳئی ہِے۔ 

* Aaee Mund Malhari Way (آئي مند ملهاري)
* اچی لالن لٹیج میاں، منھینجو لوڑ لکن میں (اچي لالڻ لٽيج ميان، منهنجو لوڙھ لڪن ۾)
* اکھیوں آرزو، اکھیوں التجائو (اکيون آرزوئو، اکيون التجائو)، شاعر: نور شاہین
* ݙاچی والیا موڑ مہار وے (ڏاچي واليا موڙ مهار وي)
* ہوئج ہوشیار، خبردار، ترکن آہے تر میں (هوئج هوشيار خبردار، ترڪڻ آهي تر ۾)
* مور تھو ٹلے رانا، گجر جو (مور ٿو ٽلي راڻا، گجر جو)
* نا محلن میں سوھیں تھی، نوری نمانی (نه محلن ۾ سونهين ٿي، نوري نماڻي)
* ننگڑا نمانی دا، جيویں تیويں پالنا (ننگڙا نماڻي دا، جيوين تيوين پالڻا) ، شاعر: سچل سرمست
* پان پنہوں آؤں آھیاں، بھینر بھلی ناہیاں، (پاڻ پنهون آئون آهيان، ڙي ڀينر ڀلي ناهيان)
* او تھنجوں گالہیوں سجن، مان پئی گائیندیس، (ُاو تنهنجون ڳالهيون سڄڻ مان پئي ڳائينديس) ، شاعر: مخدوم امین فہیم
* سجن کرے سینگار، آیو منہنجے اگن تے (سڄڻ ڪري سينگار، آيو منهنجي اڱڻ تي) ، شاعر: محمد جمان ہالو
* عمر مون نہ ونن تھنجوں ماڑیوں  الا (عمر مون نه وڻن تنهنجون ماڙيون الا)
* عمر آئوں ویندڑو پچھاں کو الا ، جتے منہنجا مارو (عمر آئون ويندڙو پڇان ڪو الا، جتي منهنجا مارو)
* ِ یار ساجن جے فرق  آؤں ماری (يار سڄڻ جي فراق آئون ماري) ، شاعر: شاہ عبداللطیف بھٹائی

## وفات
١٣ جولائی ٢٠٢٢ء کوں کراچی وچ فوت تھئی۔ کافی عرصے توں کینسر دی مریض ہائی۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:زنانیاں اتے اُنّھاں دے متعلقات
ونکی:سندھی لوک موسیقی
ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیکاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیکاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے تِرِیمتاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
زیبُ النساء ( ڳائیکہ)

زیبُ النساء (ڳائیکہ) (اردو: زیب النسا (گلوکارہ)) (سندھی: زیب النساء) (ڄَمَّݨ دی جاء: نواب شاہ) (مَرݨ دی تَرِیخ: ١٩ دسمبر ٢٠١٩ء) پاکستان دی ہِک سندھی لوک ڳائیکہ ہَن۔ اُوہ سن ١٩٦٠ء تُوں ١٩٩٠ء دے ݙہاکیاں دے وِچالے سندھ دی مہان٘دری زنانی ڳائیکاں وِچ شامل ہَن۔ اُنّھاں نے سین٘کڑے صوفی ڳاݨے ڳائے ہَن جیڑھی ریڈیو پاکستان حیدر آباد نے ریکارڈ کِیتے ہَن۔

## ٻچپݨاں
زیبُ النساء نواب شاہ سندھ وِچ بچو شیخ دے ٹَٻَّر وِچ ڄَمّے ہَن۔ اِنّھاں دا اَصل ناں "قائم خاتون" ہئی۔ اِنّھاں دا تعلّق ڳائیکاں یا موسیقاراں دے ہِک عام ٹَٻَّر نال ناں ہئی۔ تاہم، اِنّھاں دی اَمّاں مقامی شادی دے سَوَبّاں اَتے سماجی کَٹّھاں وِچ ڳان٘دے ہَن۔

## ڳاݨے دا کَم کار
زیبُ النساء نے اپݨی ڳائیکی دے کَم کار دا اَغاز ١٩٥٨ء وِچ ریڈیو پاکستان حیدر آباد توں کِیتا ہئی۔ اُنّھاں نے مہان٘درے سندھی ڳائیک محمد جمان نال موسیقی دا سبق گِھدّا۔ اُنّھاں دی اَواز سوہݨی ہئی۔ ریڈیو پاکستان نے صوفی شاعراں دے اَݨ ڳِݨت ڳاݨیاں کُوں اِنّھاں دی اَواز وِچ رِیکارڈ کِیتا۔ اِنّھاں صوفی شاعراں وِچ شاہ لطیف بھٹائی، سچل سر مست، مصری شاہ، منٹھار فقیر، ٻڈھل فقیر اَتے ٻہوں سارے ٻئے شامل ہِن۔ ریڈیو پاکستان دی موسیقی لائبریری وِچ اِنّھاں ڳائے ہوئے ڳاݨیاں دا بھرپور ذخیرہ مِل سڳدا ہِے۔ اُوہ سندھی ٻولی وِچ "سہرا" یا "لاݙا" دے ناں نال شادی ویاہ وِچ ڳاݨیاں کِیتے وِچ مہان٘درے ہَن۔ اُنّھاں نے مہان٘درے زنانے ڳائیکاں زرینہ بلوچ، آمنہ اَتے روبینہ قریشی دے نال شادی دے ڳاݨیاں کُوں ریکارڈ کِیتا۔ اُستاد محمد جمان اَتے اُستاد محمد یوسف دے نال اُنّھاں جوڑی وی ٻہوں مہان٘دری ہِے۔ پاکستان ٹیلی ویژن سنٹر کراچی نے ٻئے زنانیاں ڳائیکاں دے نال اِنّھاں دی اَواز وِچ ٥٠ تُوں وَدھ ڳاݨے وی ریکارڈ کِیتے۔

## وفات
زیبُ النساء ١٩ دسمبر ٢٠١٩ء کُوں نواب شاہ وِچ فوت تِھی ڳئی۔ اِنّھاں دے پِنڄ دِھیاں اَتے ݙو پُتراں وِچُوں، صرف ہِک دِھی ثمینہ کنول ڳائیکہ ہِے۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی ڳائیکاں
ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیکاں
ونکی:سندھی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:سندھی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:سندھی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
یوکرائن دے لوک کہاݨیاں

left|thumb|430x430px|یوکرین دے روائتی کپڑے۔ سالٹ اینڈ بریڈ اتے رشنیک۔
**یوکرائن دے لوک کہاݨیاں** (انگریزی: Ukrainian folklore) ہِک لوک روائت ہِے جیڑھی یوکرائن وِچ اَتے نسلی یوکرائنی واسیاں وِچ پَلّی وَدّھی ہِے۔ یوکرائن وِچ پائے ون٘ڄݨ آلے لوک کہاݨیاں دی ابتدائی مثالاں پین-سلاویک لوک کہاݨیاں دی پرت ہِن جیڑھے مشرقی سلاوؤاں دے پُراݨے سلاوی افسانیاں نال تعلّق رکھین٘دیاں ہِن۔ ہولے ہولے، یوکرائنیاں نے اپݨی وکھری لوک ثقافت دی ہِک پَرت تیّار کِیتی۔ لوک کہاݨیاں ڳوانڈھی دیساں دی طرفُوں تَکڑی ہم آہنگی دے دباؤ دے پارُوں یوکرائن وِچ ثقافتی امتیاز دی وضاحت اَتے اُوکوں برقرار رکھݨ دا ہِک اہم ذریعہ رِیہا ہِے۔

## وکھریپا
یوکرائن دے لوک رِیتاں تے رواجاں دی اَݨ ڳِݨَت پرتاں ہِن جِنّھاں دی وضاحت اِیں دور نال تِھین٘دی ہِے جین٘دے وِچ اُوہ پان٘سا تیّار تِھیا اَتے جیڑھے علاقے وِچ اِین٘دا استحصال کِیتا ڳیا ہئی۔ سبھ تُوں تلوِیں اَتے پُراݨی سطح لوک ثقافت دی پین سلاو پرت ہِے۔ جین٘دے وِچ ٻہوں سارے عناصر ہِن جیڑھے صرف یوکرائن وِچ ڈِٹّھے وین٘دے ہِن۔ اِین٘دے اُتّے دی پرت ثقافتی اَتے لوک کہاݨیاں اُتے مشتمل ہِے جیڑھی یوکرائنی اخلاقیات دے اَنجو انج نِکّے نِکّے جَتّھیاں دی وضاحت کرین٘دی ہِے جیویں: ہوٹسولس، لیمکوس، لائشاکس، پوڈولینز اَتے روسنز۔

یوکرائین دے لوک کہاݨیاں دی کُجھ خاصیّتاں ڳوانڈھی سلاؤ دے لوکاں تُوں اصلُوں وَکھریاں ہِن۔ ایوانا کوپالا (سینٹ جانز فیسٹ) اَتے کولیاڈا دے ڳاݨیاں اَتے تہواراں وِچ عام طور تے لوک کہاݨیاں دے کُجھ گھاٹے اَتے پُراݨے ترین درجیاں نال وابستہ خاصیتاں ہِن جیڑھیاں ڳوانڈھی روسی ثقافت وِچ ڈِٹّھیاں وین٘دیاں ہِن، اَتے اِیہ مخصوص طور تے یوکرائنی ہِن۔ اِنّھاں عناصر نے اِیں وِچار کُوں ڳَڈ مَڈ کر ݙِتّا جو روسی اَتے یوکرائنی نسل دے لوک ہِک ذریعہ نال ڄَمّے ہَن۔

## لوک عقیدے

## لوک رِیتاں
یوکرائن دے لوک رِیتاں اَتے رسماں کیلنڈر اَتے انسانی حیاتی دے نال ڄڑے ہوئے رِیتاں ہَن۔ اِنّھاں دے نال اکثر مذہبی تقریباں، ترانے، لوک گِیت، جُھمِّر اَتے ڈرامائی ناٹک تِھین٘دے ہَن۔ حیاتی دے چَکّر رے رِیتاں ڄَمَّݨ، پرنیوا اَتے موت کُوں نشان زد کرین٘دیاں ہِن۔   اِنّھاں وِچُوں ٻہوں سارے رِیتاں پُراݨیاں ہِن اَتے ٻہوں سارے معاملیاں وِچ عیسائی رِیتاں دے نال رَل مِل ڳئیاں ہِن۔ اِنّھاں کوں ترے ونکیاں وِچ ونڈایا ون٘ڄ سڳین٘دا ہِے:

* خاندانی رِیتاں تے رواج – جیڑھے ڄَمَّݨ، پرنیوے اَتے مرݨ دے رِیتاں اُتّے مشتمل ہون٘دے ہِن۔ 
* موسمی پیداواری رِیتاں اَتے رواج – جیڑھی رَڑھ وائی، ڳَلّہ بانی اَتے شکار دے کَمّاں نال منسلک ہِن۔ 
* فرقہ وارانہ رِیتاں اَتے رواج – جیڑھے لوکاں دی حیاتی وِچ کُجھ واقعیاں کُوں نشان زد کرین٘دے ہِن۔ 

یوکرائن وِچ جدید ثقافت دے متعارف تِھیوݨ دے بعد لوک رِیتاں تے رِواجاں وِچ ٻہوں سارے بَدَل آئے ہِن۔ سوویت یونین دے تحت، لوک رِیتاں اَتے رواجاں کُوں ناکامی نال دبایا ڳیا۔ مَنَّݨ آلے ہُݨ وی عیسائی رِیتاں تے رواجاں اُتے عمل کرین٘دے رہن٘دے ہَن، اَتے دیس وِچ کُجھ لوکاں نے پُراݨے رِیتاں اَتے رواجاں کُوں وی جِوا ݙِتّا۔ ١٩٩١ء دے بعد سوویت یونین دے بعد دے یوکرائن وِچ خاص طور تے مغربی اوبلاستاں وِچ ٻہوں سارے عیسائی رِیتاں کُوں جِیوِت کِیتا ڳیا ہِے۔

## لوک جُھمّراں
left|thumb|ہوپاک لوک جُھمِّر

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* *[http://www.arts.ualberta.ca/uvp/ یوکرائن دے روائتی لوک کہاݨیاں]*. البرٹا دی یونیورسٹی تُوں۔ 
* *[http://www.encyclopediaofukraine.com/alphasearch.asp لوک مقالہ جات]* یوکرائن دے انکسائیکلوپیڈیا اُتّے۔ 

ونکی:یوکرائن دے لوک کہاݨیاں
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:لوک ثقافت
ونکی:لوک ثقافت تے فنون
ونکی:ٻِنّھاں دیساں دیاں لوک کہاݨیاں
سائیں ظہور

thumb|سائیں ظہور آپݨے فن دا مظاہرہ کرین٘دے ہوئے
سائیں ظہور (پنجابی:ਸੈਨ ਜ਼ਹੂਰ) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٣٧ء) اوکاڑہ، پاکستان نال تعلّق رکھݨ آلے ہِک صوفی ڳائیک ہِن۔ انّھاں نے آپݨی حیاتی دا زیادہ ویلا درباراں اَتے درگاہواں اُتّے لنگھایا ہِے۔ ٢٠٠٦ء تُوں پہلاں اِنّھاں دا کوئی کلام ریکارڈ کائے ناں تِھیا ہئی جاں جو اُوہ عوامی ڳائیک ہووݨ دے پارُوں بی بی سی ورلڈ میوزک ایوارڈ کِیتے نامزد وِی تھئے ہَن۔ سائیں اِنّھاں دا ناں کائے نِھیں جاں جو اِیہ سندھی قوم دا ہِک لقب ہِے۔

## حیاتی
سائیں ظہور ساہیوال ڈویژن دے ہِک ضلع اوکاڑہ، پاکستان وِچ ڄَمّے ہَن۔ اُوہ اپݨے ٹَٻَّر وِچ سبھ تُوں نِکّے اَتے اِنّھاں نے پنڄ ورھیاں دی عُمر تُوں اِی ڳاوݨ دا اَغاز کر ݙِتّا ہئی۔ ݙاہ ورھیاں دی عُمر وِچ اُنّھاں نے گھر کُوں خیر آباد آکھ تے درباراں اَتے خانقاہواں کُوں آپݨاں ٹِکاݨاں بݨا گِھدّا۔

٢٠٠٦ء وِچ اُنّھاں دا پہلا مجموعہ کلام "آوازیں" دے ناں نال متھیلا ریکارڈز دے ذریعے سامھݨے آیا۔ ٢٠٠٧ء وِچ اُنّھاں نے ہِک پاکستانی فلم "خدا کے لیے" کِیتے ہِک ڳاݨاں وی ڳایا۔ ٢٠١١ء وِچ اُنّھاں نے ہِک برطانوی فلم "ویسٹ از ویسٹ" کِیتے ڳاݨاں ڳایا اِین٘دے تُوں انج اُنّھاں نے اِیں فِلم وِچ اداکاری وی کِیتی۔

## دُھم پاوݨ آلے ڳاݨے

* تمبا (کوک سٹوڈیو پاکستان سیزن 2)
* اللہ ہو
* نچݨاں پین٘دا اے
* تیرے عشق نچایا
* اک الف تیرے درکار (کوک سٹوڈیو سیزن 2)
* اللہ ہو (کوک سٹوڈیو سیزن 6)
* ربا ہو (کوک سٹوڈیو سیزن 6)

## فِلماں
اِنّھاں دی موسیقی اِیں فِلم کِیتے استعمال کِیتی ڳئی۔ اَتے اِین٘دے وِچ اِنّھاں نے اداکاری وی کِیتی۔ 

* "ویسٹ از ویسٹ" (2010) - تمبا اور ایک الف

## حوالہ جات


## بیرونی روابط
سائیں ظہور کئی ݙہاکیاں تُوں درباراں اُتّے ڳان٘دے وَدّے ہِن۔آرکائیو تِھیا ہویا۔ 
ونکی:کوک سٹوڈیو پاکستان دے فنکار
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی صوفی ڳائیک
ونکی:سرائیکی لوک ڳائیک
ونکی:سرائیکی لوک موسیقی
سان٘ول عیسیٰ خیلوی

سان٘ول عیسیٰ خیلوی (اردو: سانول عیسیٰ خیلوی) (انگریزی: Sanwal Esakhelvi) برطانوی پاکستانی اَوازاں دا ڈیزائنر، ڳائیک، موسیقار، اَتے نغمہ نگار ہِن۔ اپݨے آپ کُوں بطورِ ڳائیک متعارف کراوݨ تُوں پہلاں، سان٘ول عیسیٰ خیلوی ٢٠٠٦ء تئیں ہِک پیشہ ور کرکٹر ہَن اَتے اُنّھاں نے برطانوی فلم انڈسٹری وِچ وی ایف ایکس فنکار اَتے اَوازاں دا انجینئر دی حیثیّت نال کَم کِیتا ہِے۔ سان٘ول عیسیٰ خیلوی نے اپݨاں پہلا البم "تیرے خیال میں" (٢٠١٧ء) جاری کِیتا اَتے اپݨے پِیؤ دے نال کوک سٹوڈیو پاکستان دے ݙاہویں سیزن وِچ بطورِ اُبھردا فنکار دی حیثیّت نال اَغاز کِیتا۔

## ذاتی حیاتی
سان٘ول عیسیٰ خیلوی دا ڄَمَّݨ سرائیکی لوک ڳائیک عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی دے گھر وِچ تِھیا۔ جاں جو اِنّھاں دی اَمّاں سئیݨ بازغہ عطاء مہان٘درے اداکارہ ہَن اَتے انّھاں دی بھیݨ لاریب عطاء پیشہ ور وی ایف ایکس فنکار ہِن جِنّھاں نے آسکر ایوارڈ جِتَّݨ آلے اَݨ ڳِݨت ہالی وُوڈ فِلماں وِچ کَم کِیتا ہِے۔ اِنّھاں دی اَمّاں بازغہ عطاء مہان٘درے اداکارہ ہَن اَتے اِنّھاں دی بھیݨ لاریب عطاء دا کَم کار وی ایف ایکس فنکارہ ہِن جِنّھاں نے اکیڈمی ایوارڈ جِتَّݨ آلے اَݨ ڳِݨت ہالی وُوڈ فِلماں وِچ کَم کِیتا ہِے۔  اِنّھاں دا ہِک بِھرا بلاول وی ہِے، جیڑھا لندن وِچ رہن٘دا ہِے ہِک اداکار اَتے ہدایتکار ہِے، اَتے نال دے نال اُوہ موسیقار وی ہِے۔

## ریکارڈ ناواں

### البم

### ٹیلی ویژن

#### گیت

### کوک اسٹوڈیو پاکستان

## حوالہ جات

ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:سرائیکی لوک ڳائیک
ونکی:سرائیکی ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:سرائیکی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی ڳائیک
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
سائیں اختر حسین

سئیں اختر حسین (اردو: سائیں اختر حسین) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٢٠ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ١٦ جون، ١٩٨٧ء) پاکستان نال تعلّق رکھݨ والے مہان٘درے پنجابی لوک ڳائیک ہَن۔

## حیاتی دا احوال
سئیں اختر حسین ١٩٢٠ء کُوں امرتسر، صوبہ پنجاب (برطانوی ہند) وِچ ڄَمّے ہَن۔ اِنّھاں نے موسیقی دی تربیّت اُستاد بھائی لعل محمد تُوں حاصل کِیتی۔ اُوہ آپ وی ربابیاں دے ٹَٻَّر نال تعلّق رکھین٘دے ہَن اَتے شاہ حسین، بابا بلھے شاہ، لعل شہباز قلندر، شاہ لطیف بھٹائی، اَتے سچل سرمست دے عُرس دے موقع اُتے کافیاں اَتے لوک گیت ڳایا کرین٘دے ہَن۔ ١٩٦٢ء وِچ اُنّھاں نے "عشق پر زور نہیں" دے مہان٘درے نغمہ "دِل دیتا ہے رو رو دہائی ۔ ۔ ۔ کسی سے کوئی پیار نہ کرے" کِیتے پِچھوکڑ اَواز دا اَلاپ ݙِتّا جین٘دے نال اُنّھاں دی دُھم ٻہوں وَدھ ڳئی۔

سئیں اختر حسین نے ملک دے اندر اَتے ٻاہرلے مُلک اَݨ ڳِݨت پن٘دھ کِیتے۔ بھارت وِچ اُنّھاں نے نظام الدین اولیاءؒ، حضرت امیر خسروؒ، حضرت مخدوم صابرؒ، اَتے خواجہ معین الدین چشتیؒ دے مزاراں اُتّے وی اپݨے فن دا مظاہرہ کِیتا۔

## اعزازات
حکومت پاکستان نے سئیں اختر حسین دی فنّی خدمتاں دے اعتراف دے طور تے اُنّھاں کُوں ١٩٨٧ء کوں مرݨ دے بعد "صدارتی تمغہ برائے حُسنِ کارکردگی" نال نوازیا۔

## وفات
سئیں اختر حسین ١٦ جون ١٩٨٧ء کُوں لاہور، پاکستان وِچ فوت تِھی ڳئے۔ اُوہ لاہور وِچ مومن پورہ دے ڳُستان وِچ پُور ݙِتّے ڳئے۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:پنجابی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیک
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستان دے فوت تھئے ہوئے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مرد ڳائیک
ونکی:لوک موسیقی
سہراب فقیر

سہراب فقیر (اردو: سہراب فقیر) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٣٤ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٢٣ اکتوبر ٢٠٠٩ء) سندھ نال تعلّق رکّھݨ آلے ہِک مہان٘درے صوفی ڳائیک ہَن۔

## ابتدائی حیاتی
سہراب فقیر دا پورا ناں فقیر سہراب خاصخیلی ہئی۔ اُوہ ١٩٣٤ء وِچ خان پور میرس وِچ ڄَمّے ہَن۔ اُنّھاں نے اَٹّھ ورھیاں دی عُمر تُوں صوفیاں دا کلام ڳاوݨ دا اَغاز کِیتا ہئی اَتے ساری حیاتی اِیہو کَم کِیتا جیڑھا اُنّھاں دا ذریعۂ معاش تاں ہئی جاں جو مَن بھان٘دہ شون٘ق وی ہئی۔ اِیہ فن اُنّھاں کُوں وِرثے وِچ مِلّیا ہئی۔ اِنّھاں اَبّا سئیں ہمل فقیر آپ اپݨے ویلے دے وݙّے ڳائیک ہَن اَتے تھری میر واہ وِچ پورے ہوئے بزرگ شاعر خوش خیر محمد ہسبانی دے مرید ہَن۔ سہراب فقیر سندھ وِچ صوفی موسیقی دے باشاہ ہَن اَتے اُنّھاں کُوں پاکستان دے سبھ تُوں وݙّے صوفیانہ ڳائیکاں وِچُوں ہِک سمجھیا وین٘دا ہئی۔

سہراب فقیر ہِک اِیہو جئیں موسیقاراں دے ٹَٻَّر وِچ ڄَمّے ہَن جیڑھا برطانوی ہند دی ریاست راجستھان دی جیسمیر ریاست تُوں کُوچ کر ڳئے ہَن۔

## کَم کار آلی حیاتی
سائیں سچل سرمست دا کلام خصوصاً سنگ ڳاوݨ دا ملکہ حاصل کِیتا۔ اُوہ سائیں سچّل تُوں انج حضرت شاہ عبد اللطیف بھٹائی، حضرت سلطان باہو، سائیں ٻُلّھے شاہ اَتے ٻئے لوک شعراء دا کلام وی ڳان٘دے ہون٘دے ہَن۔

ٻاہرلے دیساں وِچ اپݨے فن دا مظاہرہ کِیتا اَتے اُوہ برطانیہ، بھارت، ناروے، سعودی عرب اَتے ٻِنّھاں کئی دیساں وِچ ون٘ڄ تے اُنّھاں سے سُݨݨ آلیاں تُوں داد گِھدّی۔  اُنّھاں نے ٻِنّھاں ڳائیکاں دے نال نال جمال فقیر دے نال وی ڳاݨے ڳائے۔

## دُھم پاوݨ آلے گِیت

* غنڈ کھول دیدار کراؤ، میں آیا مخ ویکھن
* گلیان پریم نگر دیان

## ایوارڈ اَتے پِچھاݨ

* شاہ لطیف ایوارڈ
* سچل سرمست ایوارڈ
* تمغائے حسنِ کارکردگی، 1999ء

## وفات
سہراب فقیر ٢٣ اکتوبر ٢٠٠٩ء کُوں کوٹ ڈیجی، سندھ، دے نیڑے تالپور وادا وِچ فوت تِھی ڳئے اُوہ گُردے دی بِماری وِچ پئے ڳئے ہَن۔ اُوہ ہِک لَمّا ویلا بِمار رِیہے۔ اِین٘دے تُوں پہلاں اگست ٢٠٠٦ء وِچ اُوہ دَرَسنی وِچ پِیڑ اَتے شوگر دے پیچیدڳیاں دے پارُوں وی ہسپتال وِچ داخل رِیہے ہَن۔  

## حوالہ جات

ونکی:سندھی لوک موسیقی
ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:صوفی ڳائیک
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
سیف سمیجو

thumb|سیف سمیجو ڳائیک اپݨے فن دا مظاہرہ کرین٘دے ہوئے
سیف سمیجو (اردو: سیف سمیجو) (انگریزی: Saif Samejo) ہِک ڳائیک، اَتے پاکستانی صوفی ڳائیک، لوک بینڈ "دی اسکیچس" دے اڳواݨ ڳائیک، نغمہ نگار اَتے بانی ہِن۔ مئی ٢٠١٤ء وِچ اُنّھاں نے حیدر آباد، سندھ وِچ پہلا موسیقی آشرم (سکول) کھولیا جین٘دا ناں "لاہوتی میوزک آشرم" ہئی۔  اُنّھاں نے کوک سٹوڈیو پاکستان وِچ داستان "مومل رانو اُتے موسیقی تیّار کِیتی ہِے۔

## ابتدائی حیاتی اتے تعلیم
سیف سمیجو ٢٣ جنوری ١٩٨٤ء کُوں سندھ دے خیر پور میرس وِچ ڄَمّے ہَن، اِنّھاں نے سندھ یونیورسٹی وِچ انگریزی ادب وِچ بیچلرز دی تعلیم حاصل کِیتی۔

## موسیقی دا کَم کار
مستقل مزاجی دے نال "دی اسکیچس" دے نِن٘در نشّے وِچ، رانو، رات، میں صوف ہوں، مینا جئیں گِیت ناں صرف سندھ وِچ اِی جاں جو پورے پاکستان وِچ دُھم پائی ہِنیں۔ کُجھ ویلے پہلاں ہِک نواں موسیقی البم تُساں (سندھی: تون)  اَتے ہِک نواں ڳاݨاں "جوڳی" شائع کِیتا ڳیا ہِے۔ سیف نے موسیقی وِچ اصل راجستھانی ذائقہ پیش کرݨ کِیتے مائی دھائی دے نال رَل تے ڳاݨے ڳائے، اِین٘دے تُوں اَن٘ڄ اُنّھاں دا ارادہ ہئی جو لاہوتی میوزک آشرم دے توسّط نال ٻئے فنکاراں دے نال وی تعاون کِیتا ون٘ڄے۔

### لاہوتی براہ راست سیشن
لوہوتی لائیو سیشن دا اغاز سیف سمیجو نے جون ٢٠١٣ء وِچ کِیتا ہئی، جیڑھا جو ہِک ہفتہ وار سرگرمی ہِے جِتّھاں سندھ دے انجو انج موسیقار اَتے ڳائیک براہِ راست موسیقی کِیتے سمیجو دے ٹِکاݨے تے کَٹّھے تِھین٘دے ہِن۔

سمیجو آپ جامشورو وِچ واقع راک بینڈ "دی اسکیچس" دا اڳواݨ ہِے، اَتے اُوہ لَمّے ویلے تُوں لاہوتی سیشن کرݨاں چاہن٘دا ہئی۔ ثقافتی تحفّظ کِیتے لاہوتی دے براہِ راست سیشن دی انتہائی ٻِیلی شکّل وِچ اُنّھاں دا ہِک وِچار سچ تِھین٘دا ہِے۔

لاہوتی لائیو سیشن دے ذریعے تقریباً ٥٠ اَنجو انج لوک موسیقاراں کُوں ریکارڈ کِیتا ڳیا ہِے، اَتے اُنّھاں دے گِیتاں کُوں جاری کِیتا ڳیا ہِے۔ 

### لاہوتی میوزک آشرم
لاہوتی سکول آف میوزک لاہوتی لائیو سیشن دی توسیع ہِے جین٘دا دیسی آلیاں اَتے سازاں دے تحفّظ دے تعارف دے نال سیف نے اَغاز کِیتا ہئی۔ 

## ڈسکو گرافی
البمز

* دستکاری (البم) (2009) 
* توں (تُساں) (2016)
* میوزک ویڈیو اَتے سنگلز مینا (ڳاݨا)

## حوالا جات

ونکی:سندھی لوک موسیقی
ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
شازیہ خشک

شازیہ خشک (اردو: شازیہ خشک) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ستمبر ١٩٧٠ء، جامشورو)، ہِک پاکستانی سابقہ لوک ڳائیکہ ہِن۔ اُوہ سندھی، بلوچی، سرائیکی، اردو، کشمیری، بروہوی اتے پنجابی وِچ ڳان٘دے ہِن۔

## حیاتی دا احوال
شازیہ خشک جامشورو وِچ ڄَمّے ہَن۔ اُنّھاں نے اپݨے پئے دے حون٘صلہ ودھارݨ تے ١٩٩٢ء وِچ ہِک شو کِیتے ڈیبیو کِیتا، جین٘دے بارے وِچ شازیہ دا اکھاݨ ہِے:"میڈا پئے اکثر میکُوں اَواز دی ملکہ آہْدا ہِے"اُوہ ترے مہان٘درے ٻولیاں سندھی، بلوچی اتے سرائیکی دی ڳائیکہ ٻݨ تے اُبھرے۔ اِنّھاں دا پہلا ڳاݨاں "مارا اودھیتا پکھیئڑا کدی آؤ نہ مارے دیس" نے دیس بھر وِچ اِین٘دا ناں مہان٘درا تِھیا۔

## میراث

* شازیہ خشک نے ہُݨ تئیں تقریباً پنڄ سو تُوں وَدھ ڳاݨے ڳائے ہِن، جیڑھے دُنیا دے ٤٥ مُلخاں وِچ اپݨے فن دا مظاہرہ کر چُکّے ہِن۔ امریکی قونصل خانہ، کراچی نے شازیہ کُوں "خیر سڳالی سفیر" دے طور تے چُݨیا ہئی۔
* سندھ یونیورسٹی، جامشورو نے اُنّھاں کُوں "تصوف – لوک موسیقی" کِیتے اعزازی فیلو شپ نال نوازیا۔
* اُنّھاں نے ازبکستان دی حکومت تُوں "صدارتی ایوارڈ" حاصل کِیتا۔

## ایوارڈ

* شازیہ خشک نے سندھ یونیورسٹی تُوں تصوّف اَتے لوک موسیقی وِچ اعزازی فیلو شِپ حاصل کِیتی۔
* ازبکستان حکومت نے انّھاں دی ڳائیکی کُوں سراہن٘دے ہوئے اِنّھاں کُوں صدارتی ایوارڈ نال نوازیا ہئی۔

## موسیقی تُوں وکھریپا
٢٠١٩ء وِچ، شازیہ خشک نے اعلان کِیتا جو اُنّھاں نے میوزک انڈسٹری تُوں وکھریپا کرݨ دا فیصلہ کِیتا ہِے۔ اَتے اُوہ اپݨی ساری حیاتی اسلام دی خدمت وِچ لنگھیسِن۔

## ڳاݨے
اِنّھاں دے دُھم پاوݨ آلے ڳاݨیاں وِچُوں کُجھ اِیہ ہِن:

* روبرو یار
* تیرا نام لیا
* لال میری پت راکھیو
* نیانی نیمانی
* مارا اودھیتا پکھیئڑا کدی آو نا ماری دیش
* الے موہینجا ماروڑاہ

## حوالہ جات

ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیکاں
ونکی:سندھی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:سندھی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:سندھی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی صوفی ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
شفاء اللہ خان روکھڑی

شفاء اللہ خان روکھڑی (انگریزی: Shafaullah Khan Rokhri) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٦٦ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٢٩ اگست ٢٠٢٠ء) ہِک پاکستانی لوک ڳائیک، گیت نگار اَتے موسیقار ہَن۔  اُنّھاں نے بنیادی طور تے سرائیکی ڳاݨے ڳائے جِنّھاں پورے پاکستان وِچ دُھم پاتی۔ اُنّھاں نے اپݨے پُتر ذیشان خان روکھڑی دے نال رَل تے اپݨے پلیٹ فارم "روکھڑی پروڈکشن" دے تحت موسیقی تیّار کِیتی۔

شفاء اللہ خان روکھڑی کُوں سرائیکی موسیقی دا لیجنڈ سمجھیا وین٘دا ہِے اَتے اُوہ سرائیکی وسیب دے عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی دے بعد سبھ تُوں مہان٘درے ڳائیک ہَن۔

## ابتدائی حیاتی
روکھڑی ١٩٦٦ء وِچ پنجاب دے شہر میانوالی وِچ ڄَمّے ہَن، اُوہ ابتدائی طور تے پنجاب پُلس وِچ بھرتی تھی ڳئے جاں جو موسیقی وِچ دلچسپی دے پارُوں اُنّھاں نے ملازمت چھوڑ تے موسیقی وِچ اپݨاں مستقبل بݨاوݨ دا اَغاز کر ݙِتّا۔

## موسیقی دا کَم کار
روکھڑی نے اپݨے موسیقی دے کَم کار دا اَغاز ١٩٨٠ء دے ݙہاکے وِچ کِیتا اَتے جَلتی ای سرائیکی لوکاں وِچ مہان٘در حاصل کر گِھدّی۔ اُنّھاں نے اݨ ڳِݨت البمّاں شائع کِیتیاں اَتے ورھیاں دے وِچالے سرائیکی لوک موسیقی دے ہِک مہان٘درے ڳائیک بݨ ڳئے اَتے اُنّھاں کُوں میانوالی نال تعلّق رکّھݨ والے عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی تُوں بعد ݙُوجھے لمبر تے سمجھیا وین٘دا ہئی۔

بعد دے ورھیاں وِچ اُنّھاں دے پُتر ذیشان خان روکھڑی نے وی اُنّھاں دا ساتھ ݙِتّا اَتے پِیؤ پُتر دی سنڳت نے مردانہ ڳاݨے ڳائے جیڑھے پاکستان دے لوکاں وِچ ٻہوں مقبول تھئے۔ اُنّھاں نے اپݨے موسیقی لیبل "روکھڑی پروڈکشن" دے تحت "فوک سٹوڈیو" دے ناں نال ہِک موسیقی شو وی تیّار کِیتا جین٘دے وِچ سرائیکی وسیب دے ٻِنّھاں فنکاراں دے نال اِنّھاں دے اپݨے ڳاݨے پیش کِیتے ڳئے۔

پِچھوکڑ ݙہاکے دے وِچالے اُنّھاں نے زیادہ تر اپݨے ڳاݨیاں دی اصلاح کِیتی اَتے اِنّھاں کُوں روکھڑی پروڈکشن دے تحت یوٹیوپ اُتّے جاری کِیتا جیڑھے پاکستان وِچ ٻہوں مقبول ہَن اَتے لَکّھیاں ویوز حاصل کِیتے ہِنیں۔ اِنّھاں دے ڳاݨے کئی نویں ڳائیک وی ڳان٘دے ودّے ہِن جِنّھاں نے ڳاݨا ڳا تے مہان٘در حاصل کِیتی اَتے اِنّھاں دے انداز کُوں نقل کِیتا۔ 

## ذاتی احوال
اُوہ پرنے ہوئے ہَن اَتے اُنّھاں دی ہِک دِھی اَتے چار پُتر ہَن۔ اِنّھاں دے پُتر ذیشان خان روکھڑی وی سرائیکی دے مہان٘درے ڳائیک ہِن۔ 

## وفات
روکھڑی ٢٩ اگست ٢٠٢٠ء کُوں اسلام آباد وِچ دِل بند تِھیوݨ دے پارُوں فوت تھئے۔ وزیرِ اعلیٰ پنجاب سردار عثمان بزدار نے روکھڑی دے مرݨ تے اُنّھاں دے ٹَٻَّر نال تعزیت دا اظہار کرین٘دے ہوئے آکھیا جو:"این٘دے نال سرائیکی موسیقی دا پُکھ بند تِھی ڳیا ہِے اَتے اُنّھاں دی خدمتاں کُوں لَمّے ویلے تئیں یاد رکھیا ویسی۔"

## حوالہ جات

ونکی:سرائیکی لوک ڳائیک
ونکی:سرائیکی ڳائیک
ونکی:سرائیکی ٻولی دے لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی ڳائیک
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:سرائیکی دے مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
نتالیہ ووروزبیت

نتالیہ اناتولیوینا ووروزبیت (انگریزی: Natalya Anatoliyivna Vorozhbyt) (یوکرائنی: Наталія Анатоліївна Ворожбит) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٤ اپریل ١٩٧٥ء) ہِک یوکرائنی ناٹک اَتے سکرین لِکّھت کار ہِن۔

## حیاتی
ووروزبیت نے ٢٠٠٠ء وِچ میکسم گورکی لڑیچر انسٹی ٹیوٹ تُوں گریجویشن کِیتی۔ اِینیں بین الاقوامی لِکّھت کار پروگرام وِچ وی تعلیم حاصل کِیتی ہِے ۔ 

اُوہ روسی اتے یوکرائنی ݙُون٘ہائیں ٻولیاں وِچ اپݨے سکرپٹ لکھین٘دی ہِے۔

جرمن ڈائریکٹر جارج زینو دے نال رَل تے اُوں تھیٹر آف دی ڈسپلیسڈ دا ایرا پاتا، جِتّھاں ڈونباس دے پناہ گزین اپݨی کہاݨیاں سݨا سڳدے ہَن، اَتے کلاس ایکٹ پراجیکٹ کُوں تیّار کِیتا۔ اِیں نے ڈونیٹسک دے نیڑے "سرڳئی پروکوویف ہوائے اݙّے" دے دفاع دے بارے وِچ فیچر فلم سائبرگس دا سکرین پلے لِکّھا، جِتّھاں یوکرائن دے فوجیاں نے وکھریپا پسندیاں دے خلاف ٢٤٢ ݙیہاڑیاں تئیں جنگ کِیتی ہئی۔ ووروبیت نے چار مہینیاں تئیں جنگی علاقے دا پن٘دھ کِیتا اَتے اِین٘دے وِچ شامل بندیاں دے ڳالھ مُہاڑ کِیتی۔ یوکرائن وِچ جنگ دی صورتِ حال این٘دے کَم دا زیادہ تر موضوع ہِے۔

اِیں نے ٢٠١٣ء دے یورومیڈین احتجاج وِچ حِصّہ گِھدّا ہئی۔ اِیں وِچالے اِیں نے نویں کَم کِیتے تحریک وی کَٹّھی کِیتی۔ اُوہ پہلاں رائل کورٹ تھیٹر اَتے رائل شیکسپیئر کمنی دے نال تعاون کر چُکّی ہِے۔ 

فروری ٢٠٢٢ء وِچ، ووروزبیت اپݨی تازہ ترین فِلم "ڈیمنز" اُتّے مییرا روڈ وِچ کَم کرین٘دی پئی ہئی اَتے اُوکُوں پورا تِھیوݨ وِچ صرف چار ݙیہاڑے رہن٘دے ہَن۔ اِیہ ہِک روسی اَتے یوکرائنی دے آپت وِچ تعلقات دے بارے وِچ ہِے، اَتے اِیں ڳالھ دی عکاسی کرین٘دی ہِے جو اُوہ اِنّھاں قوماں / جَتّھیاں دے وِچالے "اوازار" بین الاقوامی تعلقات اکھوین٘دی ہِے، اُوں ویلے اُوہ جیڑھے شہر وِچ ہئی اُوہ روسی حملے دے وِچالے بمباری دی زد وِچ آیا ہئی۔ ٢٥ فروری ٢٠٢٢ء کُوں ہِک اہم پناہ گاہ وِچ اُون٘دا انٹرویو کِیتا ڳیا، جین٘دے وِچ اُوں آکھیا جو "میݙے کِیتے اِتّھاں ہووݨ ٻہوں ضروری ہِے" جاں جو اِیہ تسلیم کرین٘دے ہوئے جو ڄیکر روس نے اقتدار سان٘بھ گِھدّا تاں اُوکُوں مُلک چھوڑنا پے سڳدا ہِے۔ اِنّھاں واقعیاں دی اُون٘دی تشریح اِیہ ہِے جو اِیہ تِرِیہ ورھیاں پہلاں شروع تِھیا جِہڑیلے یوکرائن ہِک اَزاد مُلخ دے طور تے اُسردا پِیا ہئی اَتے اُوں نے ڈونباس وِچ روسی اثر و رسوخ کُوں وَدّھݨ ݙِتّا۔ اِیں نے یوکرائن کِیتے بین الاقوامی بِیادری دی حمایت دی ارداس کِیتی۔

## کَم کار

* دی خمینکو فیملی کرانیکلز، ٢٠٠٦ء۔ رائل کورٹ تھیٹر۔ 
* اناج دی ہَٹّھی۔ ٢٠٠٩ء
* خراب سڑکاں۔ ٢٠١٧ء
* میݙا مائیکولائیوکا ٢٠١٧ء
* بلڈ سسٹرس ٢٠١٩ء
* خراب سڑکاں ٢٠٢٠ء

## حوالہ جات


## ٻاہرلے جوڑ

* ''SEGAL TALKS: Natalia Vorozhbit'', 12 May 2020
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:یوکرائنی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:زنانی لِکّھت کار
ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس
ونکی:زنانی
ونکی:تِریمت
شازیہ منظور

thumb|شازیہ منظور آپݨی سیکٹری دے نال

شازیہ منظور (اردو: شازیہ منظور) اردو اَتے پنجابی ٻولی دی ہِک مہان٘دری پاکستانی ڳائیکہ ہِن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے کَم کار
شازیہ منظور راولپنڈی، پنجاب، پاکستان وِچ ڄَمّی ہئی۔ اُنّھاں نے پہلاں راولپنڈی دے کالج شو وِچ ڳاوݨ دا اَغاز کِیتا۔ شازیہ منظور نے گوالیار ٹَٻَّر دے اُستاد فیروز تُوں موسیقی دی تربیّت حاصل کِیتی۔ شازیہ منظور پاکستان اَتے ہندوستان ݙُون٘ہائیں دیساں وِچ مہان٘درے ہِن۔ خاص طور تے پنجابی ٻولی دے لوک اِنّھاں کُوں وَدھ پسند کرین٘دے ہِن کیوں جو اُوہ زیادہ تر پنجابی وِچ ای ڳان٘دی ہِے۔ اِنّھاں نے اَݨ ڳِݨت پنجابی فوک گِیت اَتے صوفی کلام ڳایا ہِے اَتے کݙان٘ہِیں کݙان٘ہِیں اردو ڳاݨے وی ڳائے ہِن۔ـ

## دُھم پاوݨ آلے ڳاݨے
شازیہ منظور تَلّے ݙِتّے ڳئے کُجھ ڳاݨیاں دی پارُوں مہان٘درے ہِن:

* آ جا سوہݨیا
* ماہی آوے گا
* مائے نی میں کِنُّوں آکھاں
* چن میرے مکھݨاں
* ڈھول ماہیا
* اَکھ دا نشہ

شازیہ نے کئی امدادی موسیقی پروگرام وِی کِیتے ہِن جِنّھاں وِچ پاکستان وِچ ٢٠١٠ء دے سیلاب دے بعد فنڈز کَٹّھے کرݨ کِیتے خیراتی موسیقی پروگرام وی شامل ہِن۔ شازیہ دی ١٩٩٢ء وِچ مہان٘درے مذاخیہ عمر شریف نے سُنڄاݨ کروائی ہئی، اِیں بارے وِچ اُنّھاں نے نور جہاں کُوں خراجِ تحسین پیش کرین٘دے ہوئے ہِک انٹرویو وِچ ظِل ہُما کُوں ݙَسایا جو: "کوک سٹوڈیو پاکستان سیزن ٨ وِچ اُوہ اُبھروِیں فنکارہ ہئی"۔اُنّھاں نے بی بی سی فُل ہارمنک آرکسٹرا لندن وِچ وی اپݨے فن دا مظاہرہ کِیتا ہِے۔

## چوݨویں البمّاں
* راتاں کالیاں (جون ١٩٩٨ء)

* عارفانہ کلام (اگست ١٩٩٩ء)

* چن میرے مکھݨاں (دسمبر ٢٠٠١ء)

* ہِے دِل جانی (ستمبر ٢٠٠٣ء)

* عشق سوہݨاں۔ 

* تپوں بدل ڳیا۔ 

* جٹ لندن

* بلّے بلّے

* صاحب تیری بندّی آں۔

* دھوکے باز (چپ شاپ)

* عیش کرو

* اکھ دا نشّہ

* برگر اینڈ چپس شاپ

کوک سٹوڈیو پاکستان دے سیزن ٨ دی قسط ٦ وِش شازیہ کُوں اپݨے فن دے مظاہرے تے نقاداں دی طرفُوں پرنیوے دے گِیت "ہرے ہرے بانس" اُتے ٻہوں داد مِلّی، اِیں ڳاݨے وِچ اُنّھاں دے نال اُستاد رضوان اتے اُستاد معظّم وی ہَن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکاں
ونکی:لوک ڳائیکہ
ونکی:پنجابی لوک ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی صوفی ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیکاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیکاں
جلال چانڈیو

جلال چانڈیو (اردو: جلال چانڈیو) (انگریزی: Jalal Chandio) (ڄَمَّݨ دا سال: ١٩٤٤ء۔ فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ١٠ جنوری، ٢٠٠١ء) سندھ دے مہان٘درے لوک ڳائیک ہَن۔

## حیاتی دا احوال
جلال چانڈیو ١٩٤٤ء کُوں قصبہ پھل، ضلع نوشہرو فیروز، برطانوی ہند (موجودہ پاکستان) وِچ ڄَمّے۔ اُنّھاں نے موسیقی دی باقاعدہ تربیّت میر پور ماتھیلو دے علی گُل مہر تُوں حاصل کِیتی اَتے سندھ دا مشہور ساز یکتارہ، (طن٘ٻورہ) دے نال چپڑی وڄاوݨ وِچ اختصاص حاصل کِیتا اَتے اِیہو اُنّھاں دی سُنْ٘ڄاݨ بݨا۔ اُنّھاں دی اَݨ ڳِݨَت آڈیو کیسٹس ریلیز تھئیاں۔ اُنّھاں دی شخصیّت اُتّے سندھی ٻولی وِچ فلم جلال چانڈیو وی بݨائی ڳئی جین٘دے وِچ اُنّھاں نے وی فن دا مظاہرہ کِیتا۔

جلال چانڈیو اپݨے خاص انداز دی وجہ کنُوں سندھ دی دِیہاتی علاقیاں وِچ ترے ݙہاکیاں تئیں ٻہوں مہان٘درے فن کار رِیہے۔ 

## اعزازات
جلال چانڈیو کُوں شاہ لطیف ایوارڈ اَتے سچّل سر مست ایوارڈ دے نال نال ٥٠ تُوں وَدھ اِنامات تُوں نوازیا ڳیا۔

## وفات
جلال چانڈیو ١٠ جنوری، ٢٠٠١ء وِچ فوت تھی ڳئے۔ اُوہ پھل، ضلع نوشہرو فیروز، پاکستان وِچ پُور ݙِتّے ڳئے۔ 

## حوالہ جات

ونکی:شاہ لطیف ایوارڈ گِھنَّݨ آلے
ونکی:سندھی لوک موسیقی
ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:لوک موسیقی
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
ونکی:٢٠٠١ء وِچ فوت تِھیوݨ آلے شخصیّتاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:١٩٤٤ء وِچ ڄَمّݨ آلے شخصیّتاں
ونکی:سچّل سر مست ایوارڈ گِھنَّݨ آلے
شیر میانداد خان

شیر میانداد خان (اردو: شیر میانداد خان) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٦٨ء) پاکستانی قوال اَتے لوک ڳائیک ہِن۔ اُوہ پاکستان دے پاکپتن وِچ ڄَمّے ہَن اَتے اُنّھاں نے ١٩٩٦ء وِچ قوالی جَتّھے دا اَغاز کِیتا۔ اُنّھاں نے قوالی ڳاوݨ کُوں اپݨی ٹٻریتی روائت دے طور تے اپݨایا۔ اِنّھاں دے ݙاݙا دین محمد قوال (دینا قوال) ہندوستان اَتے پاکستان دے مہان٘درے قوال ہَن۔ اِنّھاں نے اپݨے پِیؤ اُستاد میانداد خان تُوں موسیقی سِکّھی۔ اُوہ مہان٘درے قوال نصرت فتح علی خان دے پَتریر / سلُوتر ہَن۔ شیر میانداد ہِک ٻئے مہان٘درے پاکستانی قوال بدر علی خان دے نِکّے بِھرا ہِن جِنّھاں کُوں بدر میانداد قوال دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨا وین٘دا ہِے۔

## کَم کار آلی حیاتی
شیر میانداد خان نے امریکہ، سوئیٹزر لینڈ، ہندوستان اَتے سنگا پور سمیت اَݨ ڳِݨت بین الاقوامی موسیقی محفلاں اَتے فن دے نمائشاں وِچ صوفیہ کلام دے قوالیاں پیش کِیتیاں ہِن۔ شیر میانداد اَتے اُنّھاں دے قوالی جَتّھے نے پاکستان ٹیلی ویژن اَتے ریڈیو پاکستان کِیتے نغمے وی پیش کِیتے ہِن۔ اِنّھاں دے قوالی جَتّھے نے ناروے دے جنیوا، سوئیٹزر لینڈ اَتے اوسلو وِچ نغمے پیش کِیتے اَتے کُجھ بین الاقوامی موسیقی ایوارڈز وی جِت چُکّے ہِن۔

## نعت
شیر میانداد دے کُجھ نعتاں اِیہ ہِن:

* تو کجا من کجا

## قوالی

* نَچ ملنگّا
* بابے دی دربار چِڑیاں ٻولدیاں
* جُڳݨی (سخی لعل دی جُڳݨی)
* یاد بُھلدی نئیں تیری
* تمہیں دِل لگی بھول جانی پڑے گی
* قلندری گھرھا
* راز دیاں ڳلّھاں

## بِیادری

* اِنّھاں دے ݙاݙا "دین محمد قوال" ہَن۔
* اِنّھاں دے اَبّا سئیں "اُستاد میانداد خان" وی مہان٘درے قوال ہَن۔
* مہان٘درے قوال "نصرت فتح علی خان" اِنّھاں دے پَتریر / سلُوتر ہَن۔
* مہان٘درے قوال "بدر میانداد قوال" اِنّھاں دے وݙّے بِھرا ہِن۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی قوال
ونکی:پنجابی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پنجابی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:لوک موسیقی
ونکی:قوال ٹَٻَّر
ونکی:قوال جتّھے
صنم ماروی

thumb|صنم ماروی اپݨے فن دا مظاہرہ کرین٘دے ہوئے
صنم ماروی (اردو: صنم ماروی) پاکستان دی مہان٘دری لوک فنکارہ اَتے صوفی ڳائیکہ ہِن، اِنّھاں نے کوک سٹوڈیو پاکستان اَتے پاکستان ٹیلی ویژن کِیتے اَݨ ڳِݨت گِیت ڳائے ہِن۔ اُوہ سندھی، پنجابی اَتے بلوچی ٻولیاں وِچ ڳان٘دی ہِن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے کَم کار
صنم ماروی دا نِکّا لاء اوکھاں، ݙُکّھاں اَتے غربت نال بھریا ہویا ہئی۔ ماروی نے ٧ ورھیاں دی عمر وِچ ای موسیقی دی سِکھلائی حاصل کرݨ دا اَغاز کر ݙِتّا ہئی۔ اُوہ ہِک سندھی ٹَٻَّر نال تعلق رکھین٘دی ہِے۔ اِین٘دے اَبَّا سئیں، فقیر خان محمد وی ہِک سندھی لوک موسیقی / ہارمونیم دے وڄاوݨ آلے ہَن۔ اُنّھاں نے صنم ماروی کُوں ابتدائی کلاسیکی موسیقی دی تربیّت ݙو ورھیاں تئیں ݙِتّی، بعد وِچ اِنّھاں نے گوالیار ٹَٻَّر روائت وِچ سندھ تُوں اُستاد فتح علی خان تُوں کلاسیکی ڳاوݨ اَتے راڳ سِکّھ گِھدّا۔ اُوہ آہ٘دی ہِے جو اُنّھاں نے لوک ڳائیکہ عابدہ پروین تُوں وی ٻہوں کُجھ سِکّھیا ہِے۔ اُنّھاں نے ٢٠٠٤ء اَتے ٢٠٠٥ء وِچ رفئیر پیئر تھیٹر وِچ فن دا مظاہرہ کِیتا۔

صنم ماروی نے ٢٠٠٩ء وِچ، یوسف صلاح الدین دی میزبانی وِچ، پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن چینل اُتّے "ورثہ ہیریٹیج" و،چ، ہِک موسیقی پروگرام دا اَغاز کِیتا ہئی۔ اُوہ پاکستانی تفریحی صنعت وِچ ہِک وݙّی بریک پیش کرݨ تے اُوکُوں پِرِیت نال "ہِک بابا آلی کار" (ہِک پِیؤ دی شخصیّت) آہ٘دے ہِن۔ بعد وِچ اُوں نے ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن سیریز کوک سٹوڈیو پاکستان وِچ فن دا مظاہرہ کِیتا، جین٘دے وِچ براہِ راست موسیقی دی پرفارمنس پیش کِیتی ڳئی ہئی۔

ماروی دُنیا بھر وِچ صوفی محافلِ موسیقی پیش کرین٘دی ہِے۔ اُوہ صوفی، غزل اَتے لوک صنف دے ٣ بہترین اداکارائیں وِچ ڳِݨی وین٘دی ہِے۔

ماروی نے ٢٠١٢ء وِچ لندن، پیرس، نیو یارک وِچ منعقدہ محفلِ موسیقی تُوں حدیقہ کیانی اَتے علی ظفر دے نال ڳاݨاں ڳاوݨ دا اَغاز کِیتا۔

اِنّھاں نے اے پلس انٹرٹینمنٹ تے پیا بیدری اَتے اردو دی بچئے برائے فروخت کِیتے او ایس ٹی ڳاݨاں ڳایا ہئی۔

## ذاتی حیاتی
صنم ماروی دی شادی حامد علی خان نال تھئی ہِے، اِنّھاں دے ترے ٻال ہِن، اِنّھاں دے پہلے پئے "آفتاب احمد پھیرو"، جِنّھاں کُوں "آفتاب احمد کلہوڑو" دے ناں نال وی سُنڄاݨا وین٘دا ہِے، کُوں ٢٠٠٩ء وِچ کراچی وِچ قتل کِیتا ڳیا ہئی۔ اِنّھاں نے ٢٠٠٦ء وِچ شادی کِیتی ہئی جاں جو اِنّھاں دی موت تُوں پہلاں ݙو ورھیاں تئیں اِنّھاں دی آپت وِچ جھیڑا پووݨ دی پارُوں بیگانگی تِھی ڳئی ہئی۔ ماروی آفتاب کلہوڑو دی ݙوجھی ذال ہئی۔

## ایوارڈ

* لطیف ایوارڈ (2011)
* بہترین ڳائیکہ ۔ صوفی ازم یونیورسٹی
* بہترین ڳائیکہ لائٹ موسیقی - ورثہ وِچ 2012ء وِچ منعقد تھئے 17 ویں پی ٹی وی قومی ایوارڈ
* 9ویں بین الاقوامی موسیقی فیسٹیول وِچ یونیسکو ایوارڈ جِتیا (میلہ شارق ترونلاری، سمرقند 2013). اوہ ایہ ایوارڈ جِتَّݨ آلی نصرت فتح علی خان دے بعد ݙُوجھی ڳائیکہ ہِن۔
* 2020ء وِچ صدر پاکستان دا تمغہ امتیاز ایوارڈ 

## حوالہ جات

ونکی:سندھی لوک موسیقی
ونکی:سندھی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیکاں
ونکی:سندھی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکاں
ونکی:لوک ڳائیکہ
ونکی:لوک موسیقی
ونکی:تمغۂ امتیاز گِھنَّݨ آلے
ونکی:پنجابی لوک ڳائیکہ
سرمد سندھی

سرمد سندھی (اردو: سرمد سندھی) (انگریزی: Sarmad Sindhi) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٧ جولائی ١٩٦١ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٢٧ دسمبر ١٩٩٦ء) سندھی لوک ڳائیک، سندھی ٻولی دے نغمہ نگار ہَن۔ اِنّھاں کُوں "رحمان مُغل" دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨا وین٘دا ہِے۔

اِنّھاں نے اپݨے سبّھے مہان٘درے ڳاوݨیاں "تو ہیجی یاد جی واری آ ویر" سمیت ہر طرحاں دے لوک گِیت ڳائے، جیڑھے اِنّھاں دی نسل دا ترانہ بݨ ڳیا۔

## کَم کار
سرمد سندھی دی دُھنّاں نے صوبے وِچ وَسَّݨ آلے لوکاں کُوں پووݨ آلے اوکھاں جیویں: "سندھ اُچّی آ، سندھی اُچّی آ" (سندھ ٻہوں چنڳّا ہِے) اُتے مرکوز کِیتا۔ "مارو لولی" اتے "توہیجی یاد جی واری آ ویر" اِنّھاں دے پہلے ڳاݨے ہَن جیڑھے ریڈیو پاکستان، حیدر آباد تُوں چلائے ڳئے ہَن۔

## وفات اتے میراث
سرمد سندھی بدین، سندھ تُوں کراچی وَلّے آن٘دے ہَن جو اُنّھاں دی ڳَڈّی ٹریکٹر ٹرالی نال ٹَکّرا ڳئی جین٘دے وِچ اُوہ اپݨے ٻیلیاں رَلّے سمیت ٻہوں زخمی تِھی ڳئے۔ جہڑیلے سرمد سندھی کُوں ہسپتال گِھن تے وین٘دے پئے ہَن تاں ٢٧ دسمبر ١٩٩٦ء کُوں رَستے وِچ اِی اُنّھاں دی موت تِھی ڳئی۔

٢٠١٧ء وِچ اُنّھاں دے ورھیݨے دے موقع تے سندھی ادبی سنگت نے انّھاں کُوں خراجِ عقیدت پیش کرݨ کِیتے، ضلع خیر پور وِچ ہِک تقریب دا انعقاد کِیتا، جِتّھاں شاعر سجاد میرانی، روشن شیخ اَتے سعید سندھی دے نال اَݨ ڳِݨت ادبی شخصیّتاں نے اِیں تقریب تُوں خطاب کِیتا۔ اِیں موقع اُتّے تقریراں کرݨ آلیاں نے ڳائیک ہووݨ تُوں انج سرمد سندھی دے معاشرتی کَمّاں دا تذکرہ کِیتا جِتّھاں اُوہ ہِک سماجی کارکن دے طور تے وی سُن٘ڄاݨے وین٘دے ہَن اَتے سرمد سندھی نے اَݨ ڳِݨت غریب ٹَٻراں اَتے ٻالاں دی تعلیم کِیتے معاوݨت کِیتی۔

## حوالہ جات

ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:سندھی لوک موسیقی
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
شوکت علی (ڳائیک)

شوکت علی ڳائیک (اردو: شوکت علی (گلوکار)) (انگریزی: Shaukat Ali) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٣ مئی ١٩٤٤ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٢ اپریل ٢٠٢١ء) جِنّھاں کُوں شوکت علی خان دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨا وین٘دا ہِے۔ پاکستان دے ہِک لوک ڳائیک ہَن۔ ١٩٩٠ء وِچ صدرِ پاکستان نے اُنّھاں کُوں تمغائے حسنِ کارکردگی نال نوازیا۔

## ابتدائی حیاتی اَتے کَم کار
شوکت علی ضلع گجرات (جیڑھا ہُݨ نویں ضلع منڈی بہاء الدین پنجاب، پاکستان وِچ آن٘دا ہِے) ملکوال وِچ فنکاراں دے ہِک ٹَٻَّر وِچ ٣ مئی ١٩٤٤ء کُوں ڄَمّے ہَن۔ شوکت علی نے ١٩٦٠ء دے ݙہاکے وِچ، جݙّݨ اُوہ کالج وِچ ہَن، اُݙِّݨ تُوں ڳاوݨ دا اَغاز کِیتا۔ جِہڑیلے وی شوکت علی کُوں مدد دی لوڑ پئی تاں اُنّھاں نے اپݨے وݙّے بِھرا عنایت علی خان تُوں مدد گِھدّی۔ شوکت علی کُوں پاکستانی فلمی دنیا وِچ ہِک مہان٘درا موسیقی ڈائریکٹر ایم شریف نے اپݨی پنجابی فلم "تیس مار خان (١٩٦٣ء)" وِچ ہِک پِچھوکڑ اَواز ڳائیک دے طور تے سُن٘ڄاݨ کرایا ہئی۔

شوکت علی نے ١٩٦٠ء دے ݙہاکے دے اَخِیر تُوں، غزل اَتے پنجابی لوک گِیت پیش کِیتے۔ ہِک لوک ڳائیک دی حیثیّت نال، شوکت علی نہ صرف پنجاب، پاکستان جاں جو پنجاب، بھارت وِچ وی مہان٘درے ہَن۔ شوکت علی نے برطانیہ، کینیڈا اتے امریکہ دا پن٘دھ کِیتا اَتے اُتّھاں اپݨے فن تے کارکردگی دا مظاہرہ کِیتا۔

شوکت علی پاکستانی ڳائیک عمران شوکت علی، امیر شوکت علی اَتے محسن شوکت علی دے اَبَّا سئیں ہِن۔

## ایوارڈ اَتے پِچھاݨ

* ١٩٩٠ء وِچ صدرِ پاکستان نے تمغائے حسنِ کارکردگی نال نوازیا۔

## دُھم پاوݨ آلے گِیت

* سیف الملوک (میاں محمد بخش)
* ہیر وارث شاہ (وارث شاہ)
* ساتھیو! مجاہدو! جاگ اٹھا ہے سارا وطن
* توں وی حق دا ولی
* ساڈے یار نے بنھ لیے سہرے
* تیری میری ایہ ازلاں دی یاری
* کیوں دور دور رہندے او
* کدی تے ہَس بول وے
* چھلا
* جگا
* ماݨ
* جنت دا پڑچھاواں

## وفات
٢ اپریل ٢٠٢١ء کُوں ٧٧ ورھیاں دی عُمر وِچ لاہور وِچ جِگر دی بِماری دے پارُوں فوت تھئے۔  

## حوالہ جات

ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:پنجابی لوک ڳائیک
ونکی:پنجابی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیک
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
طفیل نیازی

طفیل نیازی (اردو: طفیل نیازی) (انگریزی: Tufail Niazi) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٢٦ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٢١ ستمبر ١٩٩٠ء) پاکستان نال تعلّق رکّھݨ آلے سرائیکی ٻولی دے مہان٘درے لوک ڳائیک اَتے موسیقار ہَن۔

## حیاتی دا احوال
طفیل نیازی ١٩١٦ء کُوں منڈیراں، پنجاب، ضلع جالندھر، برطانوی ہند (موجودہ پاکستان) وِچ ڄَمّے ہَن۔ طفیل نیازی نے پہلاں ناٹکاں وِچ شرکت کِیتی اَتے سسّی پُنُّوں، ہِیر ران٘جھا، سوہݨی مہین٘وال اَتے پورن بھڳت جئیں کلاسیکل ناٹکاں وِچ ہِیرو دا کردار ادا کِیتا، وَل اپݨاں ہِک سنگیت جَتّھا بݨا تے اَنجو انج جائیں اُتّے ڳاوݨ دے سلسلے دا اَغاز کِیتا۔ ہند دی ون٘ڈ دے بعد پہلاں ملتان وِچ ٹِکاݨاں کِیتا وَل لاہور ٹُر ڳئے۔

٢٦ نومبر ١٩٦٤ء کُوں پاکستان ٹیلی ویژن دی گُھنݙ کُھلائی نشریات دا اَغاز اِنّھاں دے مہان٘درے ڳاݨے "لائی بے قدراں نال یار" نال تِھیا۔ ١٩٧٠ء دے ݙہاکے وِچ اُوہ لوک وِرثہ دے ادارے نال ڄُڑ ڳئے اَتے پاکستان ٹیلی ویژن دے مہان٘درے پروگرام "لوک تماشا" وِچ آپ وی ڳاݨے ڳائے اَتے ٻِنّھاں دے ڳاݨیاں دی دُھنّاں وی مرتب کِیتیاں۔ اِنّھاں نے لوک موسیقی وِچ اپݨے وکھرے انداز دی سُن٘ڄاݨ کرائی۔

## اعزازات
حکومت پاکستان نے طفیل نیازی کُوں اِنّھاں دی فنّی خدمتاں دے صِلے وِچ ١٤ اگست، ١٩٨٢ء کُوں صدارتی تمغائے حسنِ کارکردگی دان کِیتا۔

## وفات
طفیل نیازی ٢١ ستمبر ١٩٩٠ء کُوں اسلام آباد، پاکستان وِچ فوت تِھی ڳئے۔

## حوالہ جات

ونکی:سرائیکی لوک ڳائیک
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پنجابی لوک ڳائیک
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:سرائیکی ٻولی دے لوک ڳائیک
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی صوفی ڳائیک
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیک
ونکی:سرائیکی وسیب دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:لوک موسیقی
ونکی:سرائیکی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
علی ظفر

thumb|علی ظفر
علی ظفر (اردو: علی ظفر) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٨ مئی ١٩٨٠ء) ہِک پاکستانی موسیقار، ڳائیک، ڳاوݨاں مصنّف، پینٹر، ڈائریکٹر اَتے فلم اداکار ہِن۔ اِنّھاں نے پاکستانی اداکارہ اَتے ڈائریکٹر ثمینہ پیرزادہ دی طرفُوں ہدایت کردہ فلم "شرارت" وِچ گِیت "جگنوؤں سے بھر لے آنچل" دے نال اپݨے ڳاݨے دے کَم کار دا اَغاز کِیتا۔ علی ظفر دا تعلّق شاہی مغل ٹَٻَّر نال ہِے جاں جو دُنیا بھر وِچ ڳاݨے "چھنّو" دی وجہ کن٘وں مہان٘درے تھئے اَتے اِنّھاں دی ایلبم پنڄاہ لَکھ تُوں وَدھ کاپیاں وِکیاں ہَن۔ اِنّھاں دی پہلی البم "حُقّہ پانی" ہئی۔

## ابتدائی حیاتی
علی ظفر ١٨ مئی ١٩٨٠ء کُوں پاکستان دے پنجاب دے شہر لاہور وِچ ہِک اِیہو جئیں ٹَٻَّر وِچ ڄَمّے جین٘دا تعلق مغل ٹَٻَّر نال ہِے۔ اِنّھاں دے پِیؤ، محمد ظفر اللہ اَتے اَمّاں کنول آمین، جامعہ پنجاب وِچ پروفیسر ہَن۔ علی ظفر دے ݙُو بِھرا ہِن، زین اَتے دانیال، اِنّھاں وِچُوں ہِک ماڈل ہِے جِین٘دا مقصد وی اِیہو ہِے جو جلتی بطورِ ڳائیک اَتے اداکار حیاتی دا اَغاز کریسی۔ ظفر نے ابتدائی تعلیم سی اے اے پبلک سکول تُوں حاصل کِیتی۔ اِنّھاں نے اپݨی تعلیم لاہور دے گورنمنٹ کالج یونیورسٹی اَتے نیشنل کالج آف آرٹس تُوں مکمل کِیتی۔

## کَم کار آلی حیاتی
ظفر نے لاہور دے پرل کانٹینینٹل ہوٹل وِچ خاکہ فنکار دی حیثیّت نال اپݨے کَم کار دا اَغاز کِیتا اَتے وَل ٹیلی ویژن ڈرامیاں وِچ اداکاری دا اَغاز کِیتا۔ اِنّھاں نے ٹیلی ویژن اداکار دی حیثیّت نال ڈراما "کالج جینز" "کانچ کے پر" اَتے "لنڈا بازار" وِچ اداکاری دے جوہر ݙِکھائے۔ 

علی ظفر نے پاکستانی اداکارہ اَتے ڈائریکٹر ثمینہ پیرزادہ دی طرفُوں ٢٠٠٣ء وِچ ہدایت کردہ فلم "شرارت" وِچ گِیت "جگنوؤں سے بھر لے آنچل" ڳا تے اپݨے ڳاݨے دے کَم کار دا اَغاز کِیتا۔ اِنّھاں نے بطورِ ہدایتکار اپݨی البم "حُقہ پانی" نال کَم کار دا اَغاز کِیتا اِنّھاں دی البم دِیاں پنڄاہ لَکھ تُوں وَدھ کاپیاں وِکیاں ہَن۔

## ذاتی حیاتی
علی ظفر نے شادی من٘ڳ عائشہ فضلی، جیڑھی ہندوستانی اداکار عامر خان دی ہِک دور دی رشتہ دار ہِے، نال کِیتی۔ اِیہ شادی ٢٨ جولائی ٢٠٠٩ء کُوں پاکستان دے شہر لاہور وِچ تھئی۔ اِیں جوڑے دا ٢٠١٠ء وِچ ہِک چُھوہَر اَتے ٢٠١٥ء وِچ ہِک دِھی ہِے۔

## ٻاہرلے جوڑ

* AliZafar.net – ذاتی ویب سائٹ

## حوالہ جات

ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:کوک سٹوڈیو پاکستان دے فنکار
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیک
ونکی:پاکستانی نغمہ ساز
ونکی:پاکستانی موسیقی
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پنجابی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پنجابی لوک ڳائیک
عنایت حسین بھٹی

thumb|عنایت حسین بھٹی
عنایت حسین بھٹی (اردو: عنایت حسین بھٹی) (انگریزی: Inayat Hussain Bhatti) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٢ جنوری، ١٩٢٨ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٣١ مئی، ١٩٩٩ء) پاکستان نال تعلّق رکّھݨ آلے مہان٘درے فلمی لوک ڳائیک اَتے فلمی ڳائیک، کمپیئر، اداکار اَتے سیاست دان ہَن۔

## حیاتی دا اَحوال
عنایت حسین بھٹی ١٢ جنوری، ١٩٢٨ء کُوں ضلع گجرات، برطانوی ہند (موجودہ پاکستان) وِچ ڄَمّے ہَن۔ اِنّھاں دی فلمی حیاتی دا اَغاز ڳائیک دے طور تے تِھیا اَتے فلم "ہیر"، "پھیرے"، "لارے" اتے "شمی" وغیرہ وِچ اِنّھاں دے ڳائے ہوئے نغمے ٻہوں مقبول تھئے ہَن۔ ١٩٥٣ء وِچ فلمی "شہری بابو" وِچ ہِک فقیر منش سائیں دا کردار ادا کِیتا جین٘دے تے اِنّھاں دا ای ڳایا ہویا نغمہ "بھاڳاں والیو نام جپو، مولا نام" فلم بند تِھیا اَتے وَل اِیہو نغمہ اِنّھاں دی سُن٘ڄاݨ بݨ ڳیا۔

١٩٥٥ء وِچ شباب کیرانوی نے اپݨی فلم جلن وِچ اِنّھاں کُوں مرکزی کردار ادا کرݨ دی پیشکش کِیتی۔ اِین٘دے بعد اِنّھاں نے ہِک لَمّے عرصے تئیں فلماں وِچ مرکزی کردار ادا کِیتا۔ اِنّھاں دی اداکار دے طور تے فلماں دی کُل ڳِنتری ٥٤ ہئی جین٘دے وِچ ٥٢ فلماں پنجابی زبان وِچ بݨائی ڳئیاں ہَن۔ عنایت حسین بھٹی دی اَخِیرلی فلم "عشق روگ" ١٩٨٩ء وِچ نمائش پذیر تھئی۔

عنایت حسین بھٹی نے ١٩٨٥ء دے عام چوݨاں وِچ قومی اسمبلی دی ہِک نشست اُتّے چوݨ لڑیا ہئی جاں جو کامیاب نہ تِھی سڳے ہَن۔ پاکستان دے مہان٘درے فلمی اداکار کیفی اِنّھاں دے بِھرا، ٹیلی ویژن دے مہان٘درے فن کار وسیم عباس اِنّھاں دے پُتر اَتے ٹیلی ویژن دے ای ہِک ٻئے اداکار آغا سکندر اِنّھاں دے ڄن٘واترے ہِن۔

## وفات
عنایت حسین بھٹی ٣١ مئی، ١٩٩٩ء کُوں ضلع گجرات، پاکستان وِچ فوت تِھی ڳئے۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیک
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پنجابی لوک ڳائیک
ونکی:پنجابی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلم پروڈیوسر
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
فیض محمد بلوچ

فیض محمد دگرزہی (اردو: فیض محمد بلوچ) (انگریزی: Faiz Mohammad Baloch) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٠١ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٦ مئی ١٩٨٢ء) جِنّھاں کُوں پیلین وی آکھیا وین٘دا ہِے، بلوچی لوک موسیقار اَتے لوک ڳائیک ہَن۔

فیض محمد نے زیادہ تر بلوچ لوکاں نے بلوچی موسیقی وِچ اِنّھاں دی شراکت دی ٻہوں تعریف کِیتی ہِے۔ اِنّھاں نے پاکستان دے کراچی ہجرت دے بعد پورے پاکستان وِچ بلوچی لوک ڳاݨیاں دی روائتی موسیقی دے انداز دی سُن٘ڄاݨ کروائی۔

## ابتدائی حیاتی
فیض محمد بلوچ ١٩٠١ء وِچ ایرانی بلوچی ٹَٻَّر وِچ ڄَمّے ہَن۔ پہلاں اِنّھاں دے پِیؤ نے اِنّھاں کوں بلوچ موسیقی دے آلیاں نال سُنڄاݨ کروائی اَتے اِنّھاں کُوں ڳاوݨ دا درس ݙِتّا۔ فیض محمد بلوچ ٤٦ ورھیاں دی عُمر وِچ پاکستان وِچ آپݨے ٹَٻَّر نال کوچ کر تے آ ڳئے۔ 

## موسیقی دا کَم کار
فیض محمد بلوچ نے اپݨی مادری ٻولی بلوچی وِچ نظماں اَتے ڳاݨیاں دی تالیف کِیتی۔ اِنّھاں دی تخلیقاں وِچ سین٘کڑے ڳاݨے شامل ہِن۔ اِنّھاں نے جنوبی کوریا، روس، انڈونیشیا، فرانس، ریاستہائے متحدہ، الجزیرہ، لبنان اَتے اسپین دا دورہ کِیتا اَتے نغمے پیش کِیتے۔

اِنّھاں دے دُھم پاوݨ آلے ڳاݨے اِیہ ہِن:

* لیلیٰ او لیلیٰ
* مسقط مہرک
* یہ پاکستان ہمارا (اردو ٻولی وِچ ڳاݨا)

## ایوارڈ اَتے پِچھاݨ

* صدرِ پاکستان نے ١٩٧٩ء وِچ تمغائے حسنِ کارکردگی ݙِتّا۔

## وفات اَتے میراث
فیض محمد بلوچ ١٩٨٢ء وِچ بلوچستان دے شہر کوئٹہ وِچ فوت تھئے، اُوں ویلے اُنّھاں دی عُمر ٨٠ ورھیاں تُوں وَدھ ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:بلوچی ٻولی دے لوک ڳائیک
ونکی:بلوچی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:کوئٹہ وِچ فوت تِھیوݨ آلے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دے ڳائیک
ونکی:لوک موسیقی
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:بلوچ شخصیّتاں
ونکی:بلوچ موسیقار
عالم لوہار

thumb|عالم لوہار اپݨے فن دا مطاہرہ کرین٘دے ہوئے
محمد عالم لوہار (اردو: عالم لوہار) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١ مارچ ١٩٢٨ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٣ جولائی ١٩٧٩ء) پاکستان دے لوک ڳائیک اَتے موسیقار ہَن۔ اُنّھاں کُوں پاکستانی لوک موسیقی دا شہنشاہ وی آکھیا وین٘دا ہئی۔ "جُگنی" اُنّھاں دی مہان٘در دی وجہ ہِے۔

## ابتدائی حیاتی اَتے کَم کار
عالم لوہار ١ مارچ ١٩٢٨ء کُوں ضلع گجرات دی تحصیل کھاریاں دے ہِک قصبے "آچھ" وِچ ڄَمّے ہَن۔ اُوہ لوہار / آہن گر دے ٹَٻَّر وِچ ڄَمّے ہَن۔ نِکّے لاء وِچ ای عالم نے پنجابی کہاݨیاں اَتے شاعری دا مجموعہ صوفیانہ کلام پڑھیا اَتے نِکّے لاء تُوں ای نغمے ڳاوݨ دا اغاز کر ݙِتّا۔ اِنّھاں دا ٹَٻَّر اَتے ٻچڑے ہُݨ برطانیہ وِچ رہن٘دے ہِن۔

## وفات
عالم لوہار ٣ جولائی ١٩٧٩ء دی شام کُوں بھٹیاں دے نیڑے ہِک حادثے وِچ فوت تھئے جِہڑیلے بھاری بھرکم ٹرک اِنّھاں دی ڳڈّی نال ٹکرا ڳیا۔ کیوں جو ٹرک اِنّھاں دی ڳڈّی کُوں اوور ٹیک کرݨ وِچ ناکام رِیہا۔ اُوہ پاکستان دے لالہ موسیٰ وِچ پُورے ہوئے ہِن۔ اِنّھاں دے مرݨ دے بعد، صدرِ پاکستان محمد ضیاء الحق نے عالم لوہار کُوں ١٩٧٩ء وِچ پاکستان دا وݙّا سول ایوارڈ تمغائے حسنِ کارکردگی نال نوازیا۔

## میراث
عالم لوہار دی موت غیر متوقّع ہئی۔ پاکستان اَتے ہندوستان وِچ ٻہوں سارے ڳائیکاں جِنّھاں و،چ لال چند یملا جٹ، نور جہاں، نصرت فتح علی خان نے عالم لوہار دے مرݨ دے ݙاہویں ورِھیݨے دے موقع اُتّے ٹیلی ویژن نشریات وِچ عالم لوہار دے مرݨ تے ݙُکھ دا اظہار کِیتا۔ عالم لوہار دے ہِک پُتر عارف لوہار نے اپݨے پِیؤ دی روائت اُتّے عمل کِیتا اَتے اُنّھاں کُوں پاکستان وِچ ہِک مہان٘درا لوک ڳائیک وی سمجھیا وین٘دا ہِے۔ ١٩٥٠ء دے ݙہاکے دے پورے دور اَتے ١٩٧٩ء وِچ اِنّھاں دی وفات توڑِیں، اِنّھاں نے پاکستان وِچ لوک ڳائیکی اُتے غلبہ ھاصل کِیتا ہئی اَتے اُوہ دُنیا بھر وِچ پنجابی اَتے صوفی ڳائیکی دے وݙّے ڳائیک ہَن۔ ٻہوں سارے دِیہاں وِچ مقامی روائتی لوک اِنّھاں کُوں "شیرِ پنجاب" یا "ہیرا" آہ٘دے ہِن۔

## ٻاہرلے جوڑ

* Alam Lohar Profile – Folk Punjab website
* Alam Lohar's performance on YouTube

## حوالہ جات

ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیک
ونکی:لوک ڳائیک
ونکی:لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پنجابی لوک ڳائیک
ونکی:پنجابی مہان٘درے شخصیّتاں