کیری دی مُٹھ

## غلام حسن حیدراݨی
پوہ مہینے دی رات ، جُھڑ گاجیں ، مینہ اندھاری واچھڑ … دل آہدے جو ہُݨیں چھت پڑیندی اے ۔ گانموں سوّڑ ولھیٹی حقہّ پیندا ٻیٹھے ۔ اے حقہ او سنویں سنجھ دا پی ڄلئے۔ ہُݨ اَدھ رات ڈھل ڄلی اے ۔ تماخوں سڑ ڳئے ۔ پشوری تماخوں مَل کے نواں سوٹا پاتُس تے تیلی نال بَکھایُس۔

ہک دب کے سوٹا مریندے ، اوکوں آپݨیاں اَکھیں سِنیاں لڳدن ۔ انڳل نال اُگھیندے، ݙہدے انڳل کوں خون لگاٖ آ وندے ، ٹھڈا ساہ کڈھدے ، ساکوں کنوں سڑے ماس دی بو آندی اے!۔

چیتا کئی ورھیں پِچھوں تیں لگاٖ ویندے ، گانموں دے مونہوں خواجہ غلام فریدؒ صاحب دی کافی دے بند نکلدن:

ڳئی آس پاسے ، آئی پاس یاسے

جیڑھیاں کوں متھڑے لیندے نہ ہاسے

مِل مِل کریندن کِھل ٹوک ہاسے

واہ واہ خدا دے کم بے قیاسے

آہ گانموں جیڑھی ڳلی وچوں لنگھے ہا نِینگریں ہک ݙوجھے کوں سݙ سݙ کے آکھن ہا ۔ ’’اَڑی آویں… ݙیکھیں گانموں ویندا پئے‘‘۔

موہاندرے دا رنگ سنگترے وانگوں ہا ۔ ڳبھرائی دے ݙینہہ جُسے وچ نویں رَت ، گانموں یاریں دا یار سڄݨیں دا سڄݨ ، سنڳتیں دا سنگتی ، ݙکھیں دا ٻیلی ۔ شادی ہووے ، غمی ہووے ، ڳبھریں دا سہرا ، اَݨ سونہیں دی اَکھ وی گانموں تے ونڄ کے کھڑ ویندی ہائی ۔ ہر مجلس دا سہرا ، مسیت ونڄو پکا مُلاں ، کھاڑے وچ ݙیکھو کُشتی دا اُستاد ، دودا ہووے ، کبڈی ہووے ، یا کُئی ٻئی کھیݙ ہووے چنگے چنگے ڳبھرو چک کے لنگھدے ہَن ۔ عشق دے معاملے وِچ سبھ تُوں اَڳاں ۔ وستی دیں چھوہریں دا تک بھارو اوندے نال محبت کریندی ہئی ۔ جیندی ہک مُسکان واسطے چنگے چنگے ڳبھرولُہندے ہَن۔

گانموں گھر روٹی کھاندا ٻیٹھے ۔ماء آہدی ہس ’’پُتر!! لوک پُتریں دیاں شادیاں پئے کریندن ۔ میں ہوکݨی دی مریض ہاں ! پتہ نئیں کیڑھے ویلھے پُھوکا نِکل ونڄے میں تیکوں سیجھ تے ٻیٹھا ݙیکھ گھناں ہا‘‘ … گانموں جواب ݙیندے … اماں اَڄݨ ویلا نئیں تھیا!‘‘

’’میں تیݙی مرضی دی شادی کریساں‘‘… پیو وی کئی دفعہ گانموں کوں آکھیا … ’’فلاݨے فلاݨے بازو ٻیٹھے ہوئن ۔ توں شادی کر گھِن ‘‘ … پر گانموں دا ہکو اِی جواب ہا ’’ویلا تاں آوے‘‘!

پتہ نئیں گانموں چاچے دی ݙاہ سال دی دھی بالو نال محبت کریندا ہا یا خاندان دی کہیں ٻئی چھوہِر نال ۔ سوّب کوئی وی ہووے گانموں دی اَکھ بالو کنوں چُکدی وی نہ ہائی ۔ او اے وہم وی نہ کر سڳدا ہا جو بالو دے سِوا کہیں ٻئی نیِنگر نال شادی کر سڳداں ۔کئی وَرھیں اینویں غزر ڳئے ۔ ہک ݙینہہ گانموں دی ماء ݙاہڈھی بیمار تھی ڳئی ، گانموں گھر آیا تاں ماء آکھیا:

’’پُتر! تیکوں میݙا کوئی خیال نئیں؟‘‘

گانموں جواب ݙتا۔ ’’اماں کیوں؟‘‘

’’تُوں شادی کیوں نئیں کریندا؟‘‘

گانموں دی اَکھیں وچ بالو دی تصویر پھر ڳئی

’’اماں میں کݙاں روکے تیکوں خیر تاں آ ونڄے ، میں شادی کر گھنساں‘‘!

گانموں دے ٻول سُݨ کے گانموں دی ماء دے منہ تے لالی آ ڳئی ۔ آکھݨ لڳی ’’پُتر! میکوں خیرے‘‘!

گانموں آکھیا ’’اچھا اماں ! چاچے کوں آکھو … میں تہاݙا آکھݨ کینویں ٹال سڳداں‘‘؟

گانموں دی ماء دا کوسا لہہ ڳیا ۔ اُٹھی کے ݙیراݨی کول ڳئی ۔ اَدی تساں گانموں کوں آپݨا پُتر بݨا گھنو!‘‘

آلو آکھیا ’’اَدی گانموں ساݙا پُتر اے‘‘!

گانموں دی ماء آکھیا ۔ ’’اچھا بالو میݙی دھی تھی ڳئی!‘‘

بالو دی ماء کِھل پئی ۔ راتیں گانموں دی ماء آپݨے گھر والے کوں گاٖلھ کیتی ۔ گانموں دا پیو چار بھرا سڄݨ نال کرتے بھرا دے کول ڳیا۔

’’اَدا جے کر تُساں مہربانی کرو تاں میں گانموں تُساکوں ݙیوݨ آیاں!‘‘

بالو دی ماء آپݨے گھر والے کوں گاٖلھ کر چُکی ہائی ۔ بالو دے پیئو آکھیا ۔ اَدا میکوں گانموں کنوں کون چنگا تے پیارا اے ۔ گانموں میݙا پُتراے۔

’’گانموں دا پیئو گانموں دیاں ڳنڈھیں ٻدھ کے گھر آ ڳیا ۔ گانموں ڳبھریں دا سہرا ہا ۔ وݙے دھوم دھڑکے نال شادی تھی ڳئی ۔ جیندے کولوں او سکے جیڑھ گانموں کوں بازو ݙیوݨ چاہندے ہَن تے او سکے جیڑھے بالو دی خواہش رکھدے ہَن دِل وچ گانموں کنوں سڑ ڳئے پر اُتوں اُتوں ساری برادری شادی وچ شامل تھئی۔

اللہ دے کم نرالے ہِن ۔ بالو آپݨے سکیں سینگیں وچ آپݨی خوشی گانموں دے سلوک دا حال وݙے ناز نواز نال ݙیندی ہئی ۔ شیطان ہر کہیں نال اے ۔ ݙوسکیاں گانموں تیں گرم تھی ڳیاں ، پر گانموں کہیں کوں منہ نہ لایا ۔ میں نئیں آہدا جو گانموں فرشتہ ہا۔ پر جیڑھے آدمی خاندان دے ٻاہر شادی دا خیال وی نئیں کیتا او خاندان دی عزت دا دشمن کینویں تھی سڳدا ہا۔

تریمت دی مَت اُوندی کُھری وچ ہوندی اے۔ گانموں دے خلاف کئی چکر چلݨ لڳ پئے۔ گانموں آپݨی نیک نیتی ، شرافت دے نال ہر ݙکھ کوں ٹلیندا ریہا ۔ اے نئیں جو گانموں کوں اُنہاں گاٖلھیں دا علم وی نہ ہا پر گانموں کاݨے کوں منہ تے کاݨاں سݙݨ والیاں وچوں ناں ہا ۔ ہک ݙو دفعہ آپݨی ذال نال اے گاٖلھ کیتُس جو میݙے راہ تیں کنڈے کھنڈیندے پئین توں ذرا میݙا خیال رکھیا کیتا کر۔ پر تریمت عقل دی کچی کجھ خیال نہ کیتا ۔ گانموں کوں پیئو اَنج کر ݙتا ، بھرا رَنج تھی ڳئے ۔ کجھ سکّے ایں تاڑ وِچ ریہے جو کہیں طرح گانموں دی عزت جیڑھی لوک ساݙے کنوں ودھ کریندن اے مُک ونڄے ہا تاں چنگا ہا ۔ کجھ کوڑے سچے مقدمے وی گانموں تے بݨائے ڳئے ۔ گانموں کِھل ہَس کے وقت گزریندا ریہا ۔ پر تقدیر اَڄݨ کجھ ٻئے امتحان وی گھنݨ دا فیصلہ کیتی ٻیٹھی ہئی۔

گانموں دے ٻال وݙے تھی آئے تاں بھرا سکے نہ مُڑ کے آئے جو اساں تیکوں ڳل لاوݨ واسطے تیار ہَیں ، گانموں گھر والی نال گاٖلھ کیتی ۔ تیکوں آہدا ہامی میݙے راہ تے کنڈے کھنڈیندے پئین ، پر تیݙی آلس تے بے پروائی اَحٖ رنگ لیسی۔

گانموں مجبور تھی کے آپݨے وݙے ٻال دا سانگا غیراں وچ کر ݙتا ۔ شادی وچ کوئی سکاّ سڄݨ نہ آیا ۔ بس ترائے پُتر نال ریہے۔ پُتریں گانموں کوں اے نہ پرکھݨ ݙتا جو ابّا تیݙا بھرا تیں سڄݨ تیݙے نال کوئے نئیں۔ وݙا سوہݨا وخت ہا جو ٹپ ڳیا ۔ پر تقدیر دیاں گاٖلھیں تقدیر ڄاݨدی اے ۔ گانموں ٻاہر ڳیا پِچھوں پُتر کوں نانگ کھادا ۔ گانموں گھر آیا تاں اوکوں دھنوا چکے ہَن ۔ پُتر کوں پیئو مونڈھا ݙتا تاں ہاں وچوں چِکاٹ آیا ، میکوں مونڈھا کون ݙیسی ۔ دِل ترسلا ݙتا پیارا تیں جندو جو کھڑن مونجھا نہ تھی ۔ اللہ دی کیتی تے صبر آ وی ویندے ۔ مہینہ ݙیڈھ گزریا ۔ گانموں ٻاہر ڳیا ۔ وَل آیا تاں پیارے کوں گانموں دے ہک سکے کُہاڑے نال قتل کر ݙتا ہا ۔ گانموں پیارے دے کھٹڑے کوں وݙے حونصلے نال مونڈھا ݙتا ۔ پر خالی حونصلہ کیا کر سڳے ہا جیڑھے ویلے ݙوہیں مونڈھے نہ ریہے۔

اَحٖ رات دا پچھلا پہر اے ۔ گانموں وَل تماخوں حقے دے پُھل وچ پیندے ۔  سُوٹا مریندے دُھوں کڈھیندے ۔ دُھوں نال پنجرے دا پکھی پھڑک کے ٻاہر آندے ، خالی پنجرہ ڈھیہ پوندے ۔ فجر کوں دنیا گانموں دے کھٹڑے دو ݙیدھی اے ۔ کھٹڑے تے گانموں دی جا ہک کیری دی مُٹھ پئی اے ۔ ہاں کیری دی مُٹھ!

## حوالہ
کتاب: سرائیکی انتخابی (بی اے) ، مدیر: انوار احمد، مرتبین: ڈاکٹر اسلم انصاری، ڈاکٹرسجاد حیدر پرویز، شوکت مغل ، پبلشرز: ملتان کتاب  گھر