کٹمالا

میکوں ݙاڈھی تعجبی تھیندی ہئی جو اساݙے ٹوبھے تے ہک اوپرا زنانہ پیرا کیندا ہے ، اے سواݨی کون ہے تے کیڑھے ویلے ٹوبھے تے پاݨی بھر تے ولا کیݙے ویندی ہے ۔ ریت تے پیراں دے نشان ہوندے ہَن ، اڳوں ݙہر اِچ گھوڑے دا سُنبھ اِی نہ لڳدا ہئی ، بندے دا پیرا کیا لڳے ہا ۔ میں روزانہ ݙہر والے پاسے ٻکریاں چراوݨ ونڄاں تے پیرے دی پڑچول وی کیتی رَکھاں ۔ کئی سُدھ نہ پووے ، اساݙیاں جھوکاں کنوں سوا نیڑے ٻئی کوئی وسوں کوئنا ہئی ۔ اے وسواس میکوں کھاہدی وَنڄے ، میں کہیں ٻئے کوں وی ذکر نہ کیتا ۔ ٹوبھے دے نال مُورے تے ڄنڈیاں دا ہک جُھنڈ ہا میں ݙینہ لتھے نال ٻکریاں ݙوہ تے بھاݨے اِچ ڈھکیاں تے اپݨے پیو کوں ٻکریاں دی پارت ݙتی تے اپݨی کوہاڑی چا تے ٹُر پیُم ۔

’’پُتر کیݙے ویندا پئیں‘‘۔ اَبّا سئیں پُچھیا ’’میں ہرݨی دے ٻک تاڑ آیا ہم اُݙاہیں ویندا پیاں‘‘ میں وَلدا ݙتا ۔ پتر کہیں جرکھ بَلا دے منہ اِچ نہ آ ونڄیں ۔اَبا سئیں خبردار کریندے ہوئے آکھیا ۔ میں ٹُردا ٹُردا ٹوبھے پُڄڳیومی ، میں ہک مورے دے ٻور دی اُودی بݨائی تے لُک کراہیں تے ٻہہ تھیم ۔اَدھی رات ہوسی کہ اُوں پاسوں جیݙوں پیرا آندا ویندا ہئی ہک پچھاویں دا اَیر پیا ، میں چُپ غُڑپ ساہ جُھݨ تے ٻیٹھا ہم کیا ݙیدھاںجو ہک اُچی لمبی ،چِٹیڳوری ، حسین، سوہݨی زنانی ݙوں گھڑے چا تے ہوئے ہک ڈھاک تے ٻیا سر تے ٹوبھے تے آئی ۔ اوں ݙوہیں گھڑے بھرے ، بوچھݨ دا سینھوں بݨا سِر تے رَکھ ہک گھڑا سر تے رَکھیا ، ٻیا گھڑا ڈھاک تے چاوݨ پئی گھڑا ڈھاک توں تِلک تے تَلے ’’پھاہ‘‘ تھیا ۔ میݙی چھرکی نکلڳئی ۔ سواݨی سر دا گھڑا تلے لہا رَکھیا تے تُرٹے گھڑے دیاں پِھکریاں پِھٻھر تے گھانگلہ چا تے ٹوبھے دے پاݨی اِچ بُھکا سَٹے تے جَھٹ پاݨی دیاں ٹھاٹھیاں کوں کھڑی ݙیدھی رَہڳئی ۔ شاید گھڑے دے تُرٹݨ دا ارمان کھڑی کرے ۔ چِٹی چانݨی رات ہئی اوکوں کیا معلوم جو گھڑا بھڄݨ دے نال اوندا پردہ وی فاش تھیڳئے۔ سواݨی گھڑا چا تے ٻکل مار تے ٹُر پئی ۔ اوں کہیں ݙر بھئو کنوں بے اُلکی ٹُر پئی ۔ میں مور ے کنوں ٻاہر نکل پھوگاٖں تے کرینہاں دی اُوٹ گھندا ہویا اوندے پچھوں پِچھوں ٹُر پیومی ، اوہ ٹُردی ٹُردی اَڳوں ٹٻی دی وَٹ نال تھی وَڳدی وَنڄے میں چَھانداچھاندااوندے پِچھوں ۔اَگاٖں ݙاہر آڳیا اوہ منہ سیدھ ونڄݨ دی بجائے قطب والے پاسے وَل پئی ، ݙاہر اِچ کرینہہ تے ڄنڈ گھاٹے ، جوان اِی لنگھدے ہوئے دَہل ویندے ہَن ۔ اوہ وݙی دلیری نال ونڄے پئی ۔ ہک جا تے سواݨی کھڑو تے پچھوں بَھوں تے ݙٹھا میں کرینہہ دا اوڈھر گھن تے کھڑڳیومی ۔ کجھ دیر اُوں گھڑا رکھ تے چار چوفیر ݙٹھا ۔ وَلا گھڑا چا تے ٹُر پئی ۔ میں ہولے نال پِچھوں اڳوں وَنڄ تے کرینہاں دی ہک گھاٹی بِھٹ ہئی ، بِھٹ وچ ونڄ تے سواݨی شِر بِر تھیڳئی ۔ میں اُوں بھٹ دے چوفیروں تَریڈھ ݙتی ، پر سواݨی کہیں پاسوں نہ نکلی ۔ میں ڄاتا جو اِتھائیں کتھائیں کوئی ٹِکاݨہ ضرور ہے ۔ ایندے تِڑ تاݙے دا پتہ ضرور کرݨا چاہیدا ہے ۔ ضرور ایندے نال کوئی ٻیا وی ہوسی ، اساں روہیلے لوک تاریاں دی نشانی تے ٹُردے ہیسے ۔ میں اندازہ کیتا جو اساݙے ٹوبھے کنوں کوئی اڈھائی کوہ پندھ ہوسی ۔ ایہے وِسواس کریندا ہویا پچھوہاں جھوکاں تے پرہ باکھ سویلے جھوکاں آڳیم۔

بابا سئیں نماز پڑھ تے سلام پھیریا میکوں ݙیکھ تے پُچھدن پتر خان رات ہرݨی دے ٻک اِی ہتھ لڳے سہی(سوہن سہرے یا ݙیوے وَٹ) ٹِکاݨہ تاں تاڑ آیاں ، کݙاہیں ہتھیں چڑھ ویسن میں رَاوا ٹِیوا کرڳیُم ۔ اصل والی گاٖلھ نہ ݙسی ، میں اماں کوں آکھیا اماں تساں روٹی پکائو میں کھیر وِلڑیندا ہاں ، میں مَٹی وِلوڑݨ ٻہہڳیُم ۔ بابے ہوریں لیلے لِوّھا تے لیلیاں کوں سلیہیڑ گھتی ، میں مکھݨ کڈھ تے پالھا تھیم ، روٹی پکڳئی ، میں روٹی کھا تے ٻکریاں کڈھیاں ، پاݨی دی تُتی بھر کوہاڑی نال ٹنگ مونڈھے تے رَکھی ۔ ٻکریاں کوں ٹوبھے توں پاݨی پِلایا تے ݙاہر والے پاسے ہَکل تے ٹُر پیومی ۔ ݙاہر وچ ٻکریاں بھڄائیڳیم اُنھاں گھاٹیاں بِھٹاں کول پُڄڳیُم جیڑھیاں رات ݙیکھڳیا ہَم کرینہہ ݙیلھیاں نال لݙے کھڑے ہوون ۔ ٻکریاں چرݨ کھڑڳیاں ، میں پکے پکے ݙیلھے چُݨ تے آ پ کھاہدے ،ٻکریاں دےڳل چݨکیاں دا کھڑکار ہووے ۔ گھاٹیاں بھٹاں کنوں ݙینہ دا خوف آوے جو کتھائیں کوئی نہر ، جرکھ ، ٻکری نہ کوئی چا گھنے ۔ میݙے کول لڑݨ کیتے کوہاڑی میݙا ہتھیار ہئی ۔ میں ݙٹھم ہک ڄنڈ پَھلیاں نال بھریا کھڑا ہا ، میں ڄنڈ تے چڑھ جُھوٹے ݙتم ، پکیاں پکیاں پھلیاں تلے کِر تے ڈھہ پیاں ۔ ٻکریاں سِک نال کھاوݨ کھڑوڳیاں ۔ میں چھاں تلے ذری لمبا تھی چیل سِدھی کیتی ۔ جے تک ٻکری دی ٻٻوڑ نکلی میں بھڄ تےڳیُم ، ݙیکھاں تاں ٻکری لیلہ چائی کھڑی ہووے ۔ میں لیلے کوں چا تے مَلّوں ٻیٹھا ٻونجھاں اچاچیت ہک جیپ بھوکدی ہوئی آئی تے میݙے کول آن رُکی ۔ جیپ تے ترائے بندے ہوون ، ہک بندے کول بندوقڳٹیاں دی حمیلڳل پاتی ہوئی ۔ شہپر مچھاں رُعب نال ٻولیا ’’اوئے کیوں بھئی ٻکروال خاں اتھائیں نیڑے تیڑے کوئی ٻڈھڑا بندہ تے اوندی دھی راہندے پئے ہوون ، انہاں دے ٹِکاݨے دا کوئی پتہ ہیوے ۔ میں اُنہاں کوں خطرناک ڄاتا تے آکھیُم کوئنا سئیں اتھاں کوئی ایجھے لوک کوئنی رہندے پئے ۔ اوہ پرے اساݙیاں جھوکاں ہِن پر اُتھاں وی ایجھے کوئی پیو دھی کوئنی رَہندے پئے ۔ میں صاف مُکرڳیم کیوں جنہاں دا اوں پُچھیا ۔ کیا خبر انہاندے سڄݨ ہن یا دشمن ؟ یار ہَن تاں اِتھائیں کتھائیں میں کݙوکݨاں انہاں دے رَلے رَہندا ہَم۔ عرصہ سولھاں سال گزرڳئے میں بُھلڳیا ہاں ۔اچھا خیر چھوڑو اے ݙسا جو کوئی پاݨی گِھدی وَدیں ، اوں بندے منہ توں مُولھھ لہیندے ہوئے آکھیا ۔ کوئنا سئیں پاݨی تاں کوئنی ، کوئی تھاں بھانڈا ہووے تاں ٻکری ݙوہ ݙینداں‘‘ انہاں میکوں ہک ڈبہ ݙتا ، میں ہک ٻکری ݙوہ تے ڈبہ بھر ݙتا اوہ کھیر پی تے جیپ چلیندے تے چلےڳئے ۔ میں ہک ڄنڈ تلے ٻیٹھا اےڳویڑ ٻیٹھا کراں جو اے لوک کون ہوسِن تے اوہ کون ہوسِن جنہاں کوں لبھیندے وَدے ہن۔ ضرور سواݨی تاں اوہا لڳدی ہے جیکوں میں رات ݙٹھا ہا ۔ میں ٻکریاں کوںڳٹکر ݙتی ، ٻکریاں کٹھیاں تھی میݙے کول آڳیاں ، میں لیلہ سڄایا ، مونڈھے تے سَٹیا ، پاݨی دی تُتی تے کوہاڑی ہتھ اَڳوں ٹُر پیُم ۔ ٻکریاں میݙے پِچھوں میں بِھٹ دے اندر تئیں چلاڳیُم ، ݙوپہر تھیڳئے ۔ ٻکریاں چھاں تلے ٻہہ اُڳل وَٹݨ ٻیٹھیاں ، میں بینسری منہ نال لائی تے خواجہ فریدؒ سئیں دی کافی ’’کیکوں حال سُݨاواں دل دا کوئی محرم راز نہ مِلدا‘‘ آپݨا من پرچاواں ٻیٹھا ۔ میݙے سریر تے ہک وجد طاری تھیڳیا ۔ بینسری وڄاوݨ اِچ مَست ٻیٹھا ہم تے اَبڑغت ہک ہتھ میݙے مونڈھے کوں پکڑ تے گھٹیا ۔ میݙی چِھرکی نکلی ۔ بینسری ہتھوں ڈھہ پئی تے دہشت کنوں پگھرو پاݨی تھیڳیُم ۔ گُھگھاں سُکڳیاں ۔ ہمت نہ پووے جو مونہوں کجھ ٻولاں ہا۔ بندے خدا دیا ݙر نہ میں کوئی جِن بھوت نمہی آدم زاد ہاں تے حوا دی دھی آں ۔ کئی مُد کنوں پچھے پہلا آدمی تیکوں ݙٹھم ، میکوں کجھ حوصلہ آیا میں پچھاں بھوں تے ݙٹھا تاں ہک سوہݨی حسین شہزادی ،رات والی سوہݨی کھڑی ہووے ۔ میں تُر تُر اوکوں ݙیکھݨ کھڑڳیُم اوں اَکھیں جِھکیاں چا کیتیاں ۔ میݙی اَکھ تار ٻدھڳئی اوں اَکھیں اُتاں چا تے ݙٹھا تے میݙیاں اَکھیں جھکیاں تھیڳیاں۔ ایہ تیݙا ہتھ اِچ کیا ݙٹھے ، بینسری ݙو اشارہ کر تے پُچھیس میں بینسری چا تے منہ نال لائی تے سُر وڄایُم ۔ ’’اِتھاں میں مُٹھڑی نِت جان بلب‘‘ سُݨ تے رووݨ پئےڳئی تے ٻولی میݙے وانگوں توں واقعیاں دا ماریا ہویا لڳدیں ۔ شاید تیݙا وی کوئی ونڄیا ہویا ہے میں آکھیا ۔ توں میݙے ݙکھڑے نہ وَنڈا ، اے ݙسا جو ایں جنگل بیابان دے وچ کیویں رَہندی پئی ہئیں ۔ میں کلہی کوئنی میݙاٻڈھڑا پیو وی میݙے نال رَہندے ۔ ٻہوں بیمار ہے ہُݨ تاں ٹُرݨ پھرݨ کنوں رَہڳئے۔ اساکوں اے عمر تھیڳئی ہے ایں جنگل وچ رَہندیں ہوئیں۔ کوئی بھیݨ بھرا نہ کوئی سنگتی ساتھی ، ہک اُٹھوال ہے میݙے پیو دا یار اوہ اَٹّا ، لوݨ تیل گھنوا تے ݙے ویندے ۔ میں اوندی گاٖلھ ٹوکیندے ہوئے آکھیا جو کوئی بندے جیپ تے آئے ودِن تے تہاکوں پیو دھی کوںڳولیندے وَدے ہِن ۔اوندی چیک نکلڳئی تے اوہ یکدم خوفزدہ تھیڳئی ۔ میں انہاںکوں ݙٹکو لا چھوڑئیے جو نہ بھئی اتھاںکوئنی رَہندے ۔ جݙاں جو اَڄ رات میں تیکوں ٹوبھے توں پاݨی بھر تے ایں بِھٹ تک آندا ݙیکھڳیا ہم تے اَڄ ٻکریاں گھن اِتھاں آوݨ دا مقصد وی ایہو ہا جو میں تیݙیڳول کریساں ، میں وِندلیندے ہوئے آکھیا۔

میݙابھانڈا پھٹڳئے گھڑے بھڄݨ دے نال اِی سمجھڳئی ہم پر میں چار چوفیرے ݙٹھا ہم ، میکوں تاں کوئی بندہ پرندہ نہ نظریا ہا ۔ اچھا آ تیکوں میں اپݨے پیو نال مِلواواں۔ میں اوندے نال سُرک پیُم ، گھاٹی بِھٹ دے وِچ ہک پُراݨی ڄال چھتری وانگوں جھوپڑی بݨائی کھڑی ہووے ، ہک پاسوں ٻوہا بݨیا ہویا ہووے اندرڳیوسے سواݨی پیو کوں اَلوا تے آکھیا ،بابا سئیں اللہ کنوں روز دُعائیں منگدے ہاوے اے روہی دا شہزادہ ہے کوئنا ، ٻڈھڑا چِٹی ݙاڑھی ، گورا نِشوہ رنگ ، درشن والا ، میکوں اُنس نال کول ٻلہایُس تے پُچھݨ لگاٖ ، پُتر شکل کنوں تاں شہزادہ لڳدیں ۔ اے ݙسا ٻکروال خاں شادی تھئی ہوئی ہئی ۔ میں ادب نال آکھیا سئیں میں ہک ٻکروال دا پُتر ہاں تے شادی دا حالی کوئی … میݙے پیو دی مرضی کݙاں کرے۔ اچھا پُتر ایویں کر کل اپݨے پیو کوں نال گھن آویں ۔ میں کوئی ضروری گاٖلھ مہاڑ کریساں تے کنگھ چُھٹ پیُس ، بے سُری کنگھدے کھنگھدے ٻݙ تُݙڳیا ۔ کجھ تحملی تھئی ، تِکھے تِکھے ساہ گھندے ہوئے ٻولیا ۔ دھی مائی پاݨی ݙے چا ۔ بابا سئیں پاݨی مُکڳئے ، میں پاݨی دی تُتی ݙیندے ہوئے آکھیا ’’اے گھنو نینگر مُنگر اِچ پاݨی پا تے پیو کوں پلایا ، منگر چاندی دا ہووے ، کپڑے وی شاہی لڳن ڈیل ڈول وی نوابیں والی لڳے۔ میں انہاں دے بار پُچھݨ پُچھݨ کراں گاٖلھ وچ ٻئی چل پووے اچھا ،پتر ہُݨ توں جلدی گھر وَنڄ نانگ وٹھوہیں دی موسم ہے۔

بزرگ چیٹ کریندے ہوئے آکھیا بابا سئیں تساں کوݨ ہیوے تے اتنی مُد کنوں اِتھاں کیوں رَہندے پئے ہیوے ۔ پُتر توں ٻیاں گاٖلھیں چھوڑ تیݙا اے احسان ہوسی جو کل اپݨے پیو کوں نال گھن آویں۔ میں سڄل ٻکری دا نارا ݙوہ ݙتا تے ݙوں ٻکریاں ٻیاں وی ݙوہ ݙتیاں تے اللہ ٻیلی کر تے ٹُر پیُم ، میں سارے راہ اُنہاں پیو دھی دے بارے سوچینداڳیومی ۔ نماشاں نال جھوکاں تے پُڄڳیومی ٻکریاں بھاݨے وچ ڈھک روٹی کھاوݨ ٻیٹھم ۔ پیو میݙا مَنگھی چا ٻکریاں ݙوہݨ لڳڳیا ۔ واندے تھی تے میں سارے ݙینہ دی گزری وہاݨی کر سُݨوائی تے ٻڈھڑے دا سنیہا ݙتا ۔

پیو میݙا کئو ݙے تے میݙی گاٖلھ سُݨدا رہیا ۔ آخر ٻولیا اُوں ، ہونہہ ہرنی دے ٻکڳول گھدے ہینی ۔ آخر ایویں ٹِچکر نال آکھیُس ۔ رات گزری ، دھمی ویلے اساں وِلوڑا وِلوڑ تے کئی مِٹھیاں بُسریاں پکایُس ۔ منگر مکھݨ دا بھریا ، ݙولا چھا دا پیو میݙا مانگھݨ دا اُٹھ منگ آیا ۔ اِلٰہَݨ کوں ٻکریاں دی پارت ݙتی تے آپ ظاہرپیر دا سلام بھرݨ دا آکھ تے اُٹھ تے سوار تھیوسے ۔ مَاہرے اُٹھ دے اَڳوں جَھٹ دا پندھ ہئی ۔ بھٹاں کول پُڄڳیوسے ۔ اُٹھ ہُشایا تلے لتھوسے ، اُٹھ دی مَہار ڄنڈ نال چا ٻدھی ،اساں گھاٹی ڄلہوٹی والے پاسے اساݙا ٻلارا سُݨ تے نینگِر ٻاہر نکل آئی ۔ ݙوہیں پیو دھی تانگھ وچ ٻیٹھے ہَن ۔ اماں تاں نینگِر کوں ݙیکھدیڳئی تے اوکوں چُمݨ پئےڳئی، مِل جُڑ تے اماں بُسریاں تے مکھݨ دا مُنگر نینگِر کوں ݙتا ۔ اَماں آکھیا جو پہلے روٹی کھا گھنو ،اَماں روٹی اساں کھادی ٻیٹھے ہیسے ، اچھا اماں کوئی ݙر نیں ، اے وی کھا گھنو، ݙوہیں پیو دھی ہک ہک بُسری وݙے شوق نال کھادی ، مُنگر منگر چھا دا پیتا ، ٻڈھڑے کوں ݙکار آیا ۔ الحمد للہ پڑھیُس تے بابے میݙے کوں کول سُر ٻہݨ دا آکھیس۔ اَماں وی نال سُر ٻیٹھی میں اُٹھی تے ٻاہر کنڈیتا تھیڳیُم ۔ ٻڈھڑے گاٖلھ چولی ، میاںبندے خدا دیا تیکوں میں ایں گاٖلھوںسݙوایا ہے ۔بھرا! میں بیمار بندہ ہاں پتہ نیں کیڑھے ویلے جند نکل ونڄے ۔ ماشاء اللہ تیݙاپُتر سوہݨا شہزادہ ہے ۔میݙا سَکا پُتر میݙی جان دا دشمن بݨا وَدے میں ٻاہروں کئو ݙتی کھڑا ہم ۔ وَلا آکھیس جو وݙے وݙے بادشاہاں تے وقت آ ویندے ، میاں بزرگ آ ! اساں ہیسے تاں روہیلے غریب ٻکروال توں حکم کر پیو میݙے ہمدردی نال آکھیا ۔ میاں میݙی دھی جوان ہے میں بیماری دا کھاہدا پیاں۔ ساہ دا کوئی وِساہ کوئنی ، پیو میݙے ساری گاٖلھ سُݨ تے آکھیا میاں انشاء اللہ میݙا پُتر پورا پورا پراڳڑا  ݙیسی میں ساری گاٖلھ سمجھڳیا ہاں میں زیادی غنول نہ رَکھی اوہو پتہ لڳیا پیو میݙا ہکڳنڈھڑی چا تے آیا تے اماں ہکڳتھلے وچ تھاں بھانڈے گھت تے چا آئی ۔ اُٹھ ہُشایا ، ہک پاسےڳنڈھڑی پئے پاسےڳتھلا ، چلی بݨا تے پاکھڑے وچ سَٹی ۔ ٻڈھڑے کوں آسرا ݙے تے ٻاہر گھن آیا ۔ بابے سئیں بزرگ کوں چال اَڳوں میں تے اصلوں پچھوں نینگِر کوں ٻلہایا تے میکوں آکھیا جو توں پُتر انہاں کوں جھوکاں تے گھن ڄل ۔ اساں ݙوہیں جی قدماں تے وَڳے آندے ہیسے ۔ اَساں ݙوپہراں نال جھوکاں تے آڳیوسے ۔ پیو میݙا تے ماء میݙی ہوا اِچ اُݙدے ہوئے پیشی نال آڳئے ۔ خوشی کنوں پُھنڈے ودے ہووِن ۔ میں پیو دھی کوں گھن تے آیم پر میݙا دل پتہ نیں کیوں اُچاٹ تھیڳیا جو کجھ اوہ چاہندے ہَن میں او کجھ نہ کرݨ چاہندا ہم ، پر ماء پیو دا ماݨ رَکھݨا ں ہا ، ݙوہیں جی ساریاں جھوکاں والیاں کوں سݙ سݙ تے نینگِر ݙکھاوِن وَدے ۔ مَیں دلیل کراں جو کتھائیں اوہ جیپ والے بندے نہ آ ونڄن ، کوئی ٻیا سنبت نہ ٻہہ ونڄے ۔ چانݨیاں راتیں ہَن جھوکاں دیاں زالیں کٹھیاں تھی نینگِر کوں ݙیکھ تے آکھن ، سانول دی کنوار تاں کنوار اے ’’چن دا ٹوا اے‘‘ ۔ زالیں تاں جاڳہ گاٖوݨ ٻہہڳیاں ۔ میں فلاسی چاتی پروبھرا ٹٻی تے وِچھا سَم تھیومی ۔ سویلے جھوکاں دے سارے بندے کٹھے تھیڳئے ، اساں ݙوں ٻکرے کُٹھے ۔ زالیں تنور تے روٹی پکاوݨ لڳڳیاں ۔ بھاڄی  تیار تھیڳئی۔ فیض  بخش رَتوکا قاضی کوں گھنݨڳیا ہویا ہا ۔ اوہ قاضی کوں اُٹھ تے گھن تے آڳیا ۔ میکوں عید والے کپڑے پوائےڳئے ، پٹکے دے پیلے پاند کرتے ٻدھوایاڳیا ۔ اُوݙوں  نینگِر کوں ہک رَتے رَنگ دا جوڑا تے چُنی پوائیڳئی ۔ ٻڈھڑے ہک کٹمالا دھی کوںپوایا تے مَتھا چُمیس تے پُھڑی تے آن ٻیٹھا ، نکاح شروع تھیوݨ پیا ۔ قاضی پُچھیا گھوٹ دا ناں کیا ہے میں ݙسایا سانول تے پیو دا ناں میں آکھیا واحد۔ اتنے تائیں پیو میݙے آکھیا کوئنا سئیں تے ہک کٹمالا اَندروں مَٹورے وِچوں چا آیا ہا ۔ میݙےڳل آن پوایُس ۔ ٻڈھڑا میݙے کٹمالے کوں پکڑ تے ݙیکھݨ ٻہہڳیا تے پیو میݙے کوں آکھیُس میاں اے کٹمالا کِتھوں گھدا ہاوے۔

پیو میݙے آکھیا، میاں سانول میݙاپُتریلا ضرور ہے پر؟ سانول کوئی چَوں سالاں دا ہوسی ہک مائی جیندی ہک ٻانہہ کپی ہوئی ہئی خون و خون ہئی ، پر ایں ٻال کوں ہاں نال لائی وَدی ہئی ۔ روہی وچ تریہہ کنوں پَھتکے پئی ۔ میں پاݨی پلایا اوں میکوں ݙسایا اے ٻال مَوج گڑھ دے راجے راول خاں دا پُتر ہے۔ ٻڈھڑا جذبات اِچ اُٹھی کھڑا تھیا تے پُچھیس او سواݨی کِتھ ہے۔

میݙے مجازی پیو آکھیا اوہ اے امانت میݙے حوالے کر تے آپ اللہ کوں پیاری تھیڳئی ۔ اوہ ٹوبھے دے نال ڄنڈ تلے اوندی قبر ہے ۔ ٻڈھڑا  ٻکا تے رووݨ پئےڳیا تے میکوں سینے لا گھدس ۔ دھی کوں سݙ تے میکوں آکھݨ لگاٖ پُتر ’’سانول‘‘ اے تیݙی بھیݨ ہے ۔ راول خاں دی شہزادی ’’نوربخت‘‘ جیڑھی تیکوں چھوڑ موئی ہے اوہ میݙی زال ہئی ۔ ایندی گواہی ݙوہیں کٹمالے ݙیندے پئین ۔ ٻس ہݙکی آیُس تے جند ہوا تھی ڳئی۔

## حوالہ
کتاب: ڳاٖہݨے ڳٹھڑے، مصنف : محمد شریف نسیم بھٹی . ناشر جھوک پبلشرز ملتان