روہڑی جنکشن ریلوے ٹیشݨ

thumb
روہڑی جنکشن ریلوے ٹیشݨ صوبہ سندھ دے قصبہ روہڑی وچ کراچی-پشاور ریلوے لائن تے واقع ہے۔ ایہہ پاکستان ریلویز دا ہک اہم ریلوے ٹیشݨ ہے تے روہڑی-چمن ریلوے لائن براستہ جیکب آباد، سبی دا جنکشن وی ہے۔ اتھاں مرکزی ریلوے لائن توں گزرݨ آلیاں ساریاں ریل گاݙیاں رکدیاں ہن۔

= ٹریناں =
اتھوں ریل گاݙیاں پاکستان دے مختلف شہریں کوں ویندیاں ہن جنہیں وچ کراچی، لاہور، فیصل آباد، راولپنڈی، سیالکوٹ، سرگودھا، گوجرانوالہ، ملتان، پشاور، کوئٹہ، حیدرآباد، بہاولپور، سکھر، رحیم یار خان، جھنگ، نوابشاہ، گجرات، جہلم، نوشہرہ، جیکب آباد، سبی، اٹک، خانیوال، کوٹری تے نارووال شامل ہن۔ روہڑی جنکشن ریلوے ٹیشݨ تے ہر ٹرین ادھے گھنٹے کیتے رکدی ہے۔

= تاریخ =
روہڑی دا شمار سندھ دے پراݨے شہریں وچ کیتا ویندا ہے۔ روہڑی دا ریلوے ٹیشݨ وی ملک دا وݙا جنکشن ہے، اتھاں کراچی، پشاور، لاہور، راولپنڈی، کوئٹہ توں آوݨ آلیاں یا ونڄݨ آلیاں ٹریناں سٹاپ کریندیاں ہن۔ 19ویں صدی دے آخری ݙہاکے تک کوئٹہ یا کراچی توں ملک دے بالائی علاقیں دی جانب ونڄݨ کیتے قومی شاہراہ ہک واحد ذریعہ ہا جیندے تے لوک سفر کریندے ہوئے اپݨی مطلوبہ منزل تے پہنچدے ہن۔ 13 مئی 1861ء وچ کراچی توں کوٹری تک 169 کلومیٹر ریلوے لائن دا افتتاح تھیا۔ 24 اپریل 1865ء تک ایندا دائرہ کار ملتان تک ودھایا ڳیا۔ 1878 دے آخر وچ کراچی، کوٹری، دادو توں ریل دی پٹڑی سکھر پہنچی تے ایندے نال روہڑی توں خانپور کیتے پٹڑی وچھائی ڳئی۔ ہݨ وݙا مسئلہ سکھر، روہڑی دے وچالے ٹرین کوں دریا توں گزارݨ دا ہا جیندے کیتے لینس ڈائون پل دے سپرنٹنڈنگ انجنیئر مسٹر رابرٹس دیاں خدمات حاصل کیتیاں ڳیاں، جنہاں نے وݙیاں کشتیاں تیار کروائیاں جنہاں تے ٹرین دے ڈبیاں تے انجن کوں سکھر پہنچایا ڳیا۔ سکھر ریلوے ٹیشݨ بندر روڈ تے تے روہڑی دا ریلوے ٹیشݨ ’’ستیوں جو آستاں‘‘ دے کولوں ٻݨایا ڳیا۔ اتھاں ہک انتظار گاہ وی تعمیر کرائی ڳئی۔ اتھوں پٹڑی دے ذریعے ٹرین خانپور تک ویندی ہئی۔ 27 مارچ 1889ء وچ لینس ڈائون پل بݨ کے تیار تھی ڳیا، جیندے بعد روہڑی ریلوے ٹیشݨ تعمیر کیتا ڳیا، جیہڑا ٻہوں چھوٹا ہا۔

ملک دا تاریخی ریلوے ٹیشݨ ’روہڑی جنکشن‘ ایں جاء تے پہلے ’’رضوی سیدیں ‘‘دا قبرستان ہا جیندی پہاڑی دی کٹائی کیتی ڳئی تے ایندے وچ مٹی سٹوائی ڳئی۔ ایں پہاڑی کوں ’’لاہوری ٹکری‘‘ وی آکھیا ویندا ہے، ایندی وجہ ایہہ ہے کہ کہیں زمانے وچ لاہور دے ریشم دے تاجر اتھائیں رہائش اختیار کریندے ہن۔ اوں زمانے وچ دریائے سندھ دا پاݨی ایں ٹکری نال آکے ملدا ہا، ایندے تے مغل بادشاہ اورنگزیب دے دور وچ بکھر دے گورنر نواب میر یعقوب رضوی دے پیو سید میر میران تے انہاں دے ݙاݙا سید یعقوب رضوی دے مقبرے وی ہن۔ جݙاں ٹیشݨ دی عمارت بݨی تاں ایں پہاڑی دے تلے دی جانب ہک رستہ ہا جینکوں ٹنل دے ذریعے تعمیر کیتا ڳیا ہا۔ ایں طرح ’’اپ‘‘ والے حصے دی طرفوں ٹیشݨ دے کول شاہی رستہ ہا جیڑا ملتان، لاہور تے روہڑی توں تھیندا ہویا خیرپور تے اتھوں توں اڳوں ویندا ہا۔ ٹنل دے ذریعے تعمیر کر کے رستے کوں بحال رکھیا ڳیا۔ ایندے توں تھوڑا اڳوں ’’عمر کس واہ‘‘ ہئی، اینکوں وی ٹنل دے ذریعے گزارا ڳیا۔ 15 دسمبر 1896 کوں حیدرآباد دے کول شادی پلی ٹیشݨ توں روہڑی تک ریلوے لائن وچھائی ڳئی، 25 مئی 1900 کوں کوٹری تے حیدرآباد دے درمیان دریائے سندھ تے پل تعمیر کیتا ڳیا۔ ایں طرح کراچی کوں روہڑی نال ٹرین دے ذریعے مربوط کر ݙتا ڳیا۔ روہڑی ریلوے ٹیشݨ دی عمارت وچ وی توسیع کیتی ڳئی، چار نویں پلیٹ فارم، ریلوے دے عملے کیتے کوارٹر تے ٹیشݨ دے کول ٹکری تے ریلوے دے دفاتر بݨائے ڳئے۔

شروع وچ ٹیشݨ تے ریلوے کول بھاپ نال چلݨ آلے چھوٹے انجن ہن جنہاں وچ 20 توں 35 بوڳیاں لائیاں ویندیاں ہن۔ ہر ݙوجھے ٹیشݨ تے کاٹھی دے گودام تے پاݨی دیاں وݙیاں ٹینکیاں بݨائیاں ڳیاں جتھوں انجن کوں ایندھن مہیا کیتا ویندا ہا۔ روہڑی ریلوے ٹیشݨ تے کاٹھیں دا سٹور چار نمبر پلیٹ فارم تے اڄ وی موجود ہے۔ شروع وچ مال گاݙیاں چلائیاں ڳیاں، بعد وچ مسافر ٹریناں دا آغاز تھیا۔ ایں دور وچ مسافریں دی سہولت کیتے ٹکٹ تے ریل دی بوڳیاں دا ہک ہی رنگ رکھا ڳیا۔ فرسٹ کلاس دا ٹکٹ تے درجہ اول دی بوڳی چٹے رنگ دیاں ہن، سیکنڈ کلاس دا رتا تے تھرڈ دا پیلا رنگ رکھیا ڳیا ہا۔ ایں دور وچ روہڑی توں کراچی تک دا سفر چار ݙینہہ تے مبنی ہا جݙاں جو مال ڳاݙی دا کوئی وقت مقرر کائناں ہوندا ہا کہ کݙݨ منزل تے پہنچسی۔ 1906 وچ انجنیں وچ کاٹھی دی جاء تے پتھر دا کوئلہ استعمال ہووݨ لڳا۔ جیندے نال ٹرین دی رفتار وچ وی فرق پیا تے کراچی توں ملتان تک 576 میل دا فاصلہ 23 گھنٹیاں تے کراچی توں لاہور تک 784 میل دا فاصلہ 35 گھنٹیاں وچ طے کیتا ونڄݨ لڳا۔ بعد ازاں بھاپ دی جاء ڈیزل انجن نے گھن گھدی، جیندے نال ٹریناں دی رفتار وچ مزید اضافہ تھی ڳیا۔

انگریزیں دے دور وچ روہڑی ٹیشݨ مختصر رقبے تے بݨایا ڳیا ہا، جلد ہی وݙے جنکشن وچ تبدیل تھی ڳیا۔ لوکو شیڈ، ریلوے ملازمیں، مزدوریں تے افسریں کیتے کوارٹر تے بنگلے بݨائے ڳئے۔ روہڑی ٹیشݨ تے ریلوے ٹریفک دا دباؤ کم کرݨ کیتے نیو یارڈ بݨایا ڳیا، ایندی گرد و نواح دیاں ساریاں ٹکریاں تے ریلوے دے افسریں دے بنگلے تے عملے کیتے ریلوے کالونی بݨائی ڳئی۔ ٹریناں اتھاں 20 منٹ توں ادھے گھنٹے تک سٹاپ کریندیاں ہن، اتھاں ڈرائیور، ریلوے پولیس تے ٹرین دا عملہ تبدیل تھیندا ہے۔ ملک دے بالائی علاقیاں توں کراچی آوݨ آلیاں تے ونڄݨ آلیاں ساریاں ٹریناں دا ٹیکنیکل چیک اپ کیتا ویندا ہے۔ انہیں وچ مسافریں کیتے پاݨی وی اتھو ہی بھریا ویندا ہے۔ ایں دوران مسافر ڳاݙی توں لہہ کے ٹیشݨ تے کھاوݨ پیوݨ دیاں شئیں ڳھندے ہن، کجھ دیر بنچاں تے ٻیہہ کے آرام کریندے ہن۔

= حوالہ =