open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جیکس مونوڈ

### جیکس مونوڈ
جیکس لوسین مونوڈ (Jacques Lucien Monod) ہک فرانسیسی بائیو کیمسٹ تے ماہر حیاتیات ہن ۔ انہاں دا جنم 9 فروری 1910 کوں پیرس ، فرانس وچ تھیا ۔ او ویہویں صدی دے وݙے سائنسداناں وچوں ہک ہن تے انہاں جینٹکس تے بائیو کیمسٹری دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیات دے شعبے کوں نویں راہ ݙکھائے تے انسانی صحت تے بیماریاں دے بارے وچ سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ 

### تعلیم تے کیریئر
جیکس مونوڈ پیرس یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی تے 1941 وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں اپݨے کیریئر دا آغاز مائیکرو بائیولوجی تے جینٹکس دے شعبے وچ کیتا ۔ او پہلے فرانسیسی نیشنل سینٹر فار سائنٹیفک ریسرچ (CNRS) نال منسلک تھئے تے بعد وچ پاسچر انسٹی ٹیوٹ وچ کم کیتا ۔ 

### تحقیق تے دریافتاں
جیکس مونوڈ دی سب توں وݙی دریافت "جین ریگولیشن" دے بارے وچ ہئی ۔ انہاں فرانسوا جیکب تے آندرے لیووف دے نال مل تے ایہ دریافت کیتا کہ جینس کوں کیویں کنٹرول کیتا ویندے ۔ انہاں دی تحقیق "لیک اوپیرون تھیوری" پیش کیتی ، جیڑھی ایہ ݙسدی ہے کہ جینس کوں ریگولیٹ کرݨ کیتے خاص پروٹینز تے مالیکیولز کم کریندن ۔ ایہ تھیوری بائیو کیمسٹری تے جینٹکس دے شعبے وچ ہک انقلاب ثابت تھئی ۔ 

### آدر تے ایوارڈ
جیکس مونوڈ دی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 1965 وچ فرانسوا جیکب تے آندرے لووف دے نال نوبل پرائز ان فزیالوجی یا میڈیسن ݙتا ڳیا ۔ ایہ ایوارڈ انہاں دی جین ریگولیشن تے تحقیق کیتے ݙتا ڳیا ہئی ۔ انہاں کوں ٻئے کئی آدر تے ایوارڈ نال وی نوازیا ڳیا ۔ 

### ذاتی زندگی تے وفات
جیکس مونوڈ ہک مصروف سائنسدان ہووݨ دے نال نال ہک فلسفی تے موسیقار وی ہن ۔ او کلاسیکی موسیقی دے شوقین ہن تے بہوں سارے سماجی مسائل تے وی کم کیتا ۔ انہاں دی وفات 31 مئی 1976 کوں کینسر دے مرض وچ تھئی ۔ 

### میراث
جیکس مونوڈ دی تحقیق تے دریافتاں سائنس دے میدان وچ ہک نویں دور دا آغاز کیتا ۔ انہاں دی "لیک اوپیرون تھیوری" اڄ وی بائیو کیمسٹری تے جینٹکس دے طالب علماں کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنس کوں ترقی ݙتی بھل انسانی صحت تے بیماریاں دے علاج وچ وی مدد کیتی ۔ انہاں دیاں سائنسی سانجھاں ہمیشاں یاد رکھیاں ویسن۔ جیکس لوسین مونوڈ ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں دی خدمات کوں ہمیشاں یاد رکھیا ویسے ۔ انہاں دی تحقیق تے دریافتاں سائنس دے میدان کوں نویں اتارے تے انسانی زندگی کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
ماسٹر محمد فاروق احمد خان بغلانی

ماسٹر محمد فاروق احمد خان بغلانی چوٹی بالا دے وچ تعلیم کوں عام کرݨ واسطے جدوجہد کرݨ آلا ہک قابل احترام شخصیت ہن۔ انہاں دی کوشش ہئی جو علاقے دے لوکاں کوں تعلیم دی اہمیت دا احساس تھیوے اتے اوہ تعلیم حاصل کرن۔ انہاں دی محنت اتے لگن نے علاقے دے تعلیمی معیار کوں بہتر کرݨ وچ وݙا کردار ادا کیتا۔ دامان پٹی دے ماہر فریدیات علم و ادب دے دانشور سرائیکی شاعر سئیں فرید ساجد لغاری دی شاعری وچ درس، اخلاق، محبت اتے علاقے دیوچ تھیوݨ والا ظلم و ستم شامل ہوندے انہاں دی شاعری لوکاں کوں انسانیت، محبت اتے بھائی چارے دی تعلیم ݙیندی اے۔ اوہ اپݨے کلام دے ذریعے معاشرے کوں ہک بہتر راہ تے چلݨ دی ترغیب ݙیندے ہن۔
اورنگزیب اورنگ بغلانی دی شاعری وچ وی درد اتے اخلاق دا پیغام واضح تھیندے۔ انہاں دے کلام وچ انسانیت اتے محبت دے جذبات نمایاں ہن۔ اوہ اپݨی شاعری دے ذریعے معاشرے کوں ہک مثبت سوچ دی طرف راغب کرݨ دی کوشش کرݨ دے نال نال انسان دے اندر دے درد کوں وی بیان کریندے ہن۔

حقنواز باقی لغاری دی شاعری وچ دامان دی عورت تئیں ظلم دی گالھ وی شامل اے۔ انہاں دے کلام وچ معاشرے دے نچلے طبقے دی عورت دے درد اتے ظلم کوں بیان کیتا ڳئے۔ اوہ اپݨی شاعری دے ذریعے عورت دے حقوق اتے انصاف دی گالھ کرݨ دی کوشش کریندے ہن۔

انہاں سبھ شاعراں اتے شخصیات دے کم نے معاشرے کوں ہک مثبت راہ تے چلݨ دی ترغیب ݙتی اے۔ انہاں دے کلام وچ انسانیت، محبت، اخلاق اتے انصاف دے جذبات نمایاں ہن، جیڑھے معاشرے کوں ہک بہتر راہ تے گھن ویندے ہن۔
پیٹن روس

### پیٹن روس
فرانسس پیٹن روس (Francis Peyton Rous) ہک امریکی ماہر حیاتیات تے وائرالوجسٹ ہن ۔ انہاں دا جنم 5 اکتوبر 1879 کوں بالٹی مور ، میری لینڈ ، امریکہ وچ تھیا ۔ او ویہویں صدی دے وݙے سائنسداناں وچوں ہک ہن تے انہاں دی تحقیق کینسر تے وائرس دے بارے وچ نویں دریچے کھولئے ۔ انہاں کوں 1966 وچ فزیالوجی یا میڈیسن وچ نوبل پرائز ݙتا ڳیا ۔ 

### تعلیم تے کیریئر
فرانسس پیٹن روس جانز ہاپکنز یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی تے 1905 وچ میڈیکل ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں اپݨے کیریئر دا آغاز پیتھالوجی تے وائرالوجی دے شعبے وچ کیتا ۔ او راک فیلر انسٹی ٹیوٹ فار میڈیکل ریسرچ (ہݨ راک فیلر یونیورسٹی) نال منسلک تھئے تے اتھاں انہاں اپݨی تحقیق جاری رکھی ۔ 

### تحقیق تے دریافتاں
فرانسس پیٹن روس دی سب توں وݙی دریافت کینسر تے وائرس دے درمیان تعلق دی ہئی ۔ 1911 وچ ، انہاں چکن (مرغی) وچ سارکومہ (ہک ونکی دا کینسر) تے تحقیق کیتی تے دریافت کیتا کہ ایہ کینسر ہک وائرس دی وجہ توں تھیندا ہے ۔ ایہ دریافت پہلی واری ہئی جݙاں کینسر تے وائرس دے درمیان تعلق ثابت تھیا ۔ انہاں دی تحقیق "ٹیومر وائرس" دے تصور کوں متعارف کرایا تے کینسر دے مطالعے وچ نویں راہیں کھولئے ۔ 

### آدر تے ایوارڈ
فرانسس پیٹن روس دی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 1966 وچ فزیالوجی یا میڈیسن وچ نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ ایوارڈ انہاں دی کینسر تے وائرس دے درمیان تعلق دی دریافت کیتے ݙتا ڳیا ہئی ۔ انہاں کوں ٻئے کئی آدر تے ایوارڈ نال وی نوازیا ڳیا ، جنہاں وچ نیشنل میڈل آف سائنس وی شامل ہے ۔ 

### ذاتی زندگی تے وفات
فرانسس پیٹن روس ہک مصروف سائنسدان ہووݨ دے نال نال ہک شفیق انسان وی ہن ۔ او اپݨے کم تے تحقیق وچ پوری طرح مگن راہندے ہن ۔ انہاں دی وفات 16 فروری 1970 کوں نیویارک شہر وچ تھئی ۔ 

### میراث
فرانسس پیٹن روس دی تحقیق تے دریافتاں سائنس دے میدان وچ ہک نویں دور دا آغاز کیتا ۔ انہاں دی دریافت کینسر تے وائرس دے درمیان تعلق کوں واضح کیتا تے ایہ تحقیق اڄ وی کینسر دے مطالعے وچ اہم ہے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنس کوں ترقی ݙتی بھل انسانی صحت تے بیماریاں دے علاج وچ وی مدد کیتی ۔ 

فرانسس پیٹن روس ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں دی خدمات کوں ہمیشاں یاد رکھیا ویسے ۔ انہاں دی تحقیق تے دریافتاں سائنس دے میدان کوں نویں اتارے تے انسانی زندگی کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
رگنار گرینٹ

### رگنار گرینٹ
رگنار آرتھر گرینٹ (Ragnar Arthur Granit) ہک فن لینڈی-سویڈش سائنسدان تے ماہر حیاتیات ہن ۔ انہاں دا جنم 30 اکتوبر 1900 کوں ہیلسنکی ، فن لینڈ وچ تھیا ۔ او ویہویں صدی دے وݙے سائنسداناں وچوں ہک ہن تے انہاں دی تحقیق انسانی نظر تے بصری عمل دے بارے وچ نویں دریچے کھولئے ۔ انہاں کوں 1967 وچ فزیالوجی یا میڈیسن وچ نوبل پرائز ݙتا ڳیا ۔ 

### تعلیم تے کیریئر
رگنار گرینٹ ہیلسنکی یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی تے 1927 وچ میڈیکل ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں اپݨے کیریئر دا آغاز آکسفورڈ یونیورسٹی تے یونیورسٹی آف پنسلوانیا وچ تحقیق نال کیتا ۔ او 1940 وچ سویڈن چلے ڳئے تے اتھاں کیرولنسکا انسٹی ٹیوٹ نال منسلک تھئے ، جتھاں انہاں اپݨی تحقیق جاری رکھی ۔ 

### تحقیق تے دریافتاں
رگنار گرینٹ دی سب توں وݙی دریافت انسانی نظر تے بصری عمل دے بارے وچ ہئی ۔ انہاں 1930 دے ݙہاکے توں 1950 دے ݙہاکے تک تحقیق کر تے ثابت کیتا کہ انسانی آنکھ وچ رنگاں کوں محسوس کرݨ والے خلیات (cones) ہوندن ، جیڑھے مختلف روشنی دی طول موج (wavelengths) تے رد عمل ݙیندن ۔ انہاں دی تحقیق "ڈومینیٹر-موڈولیٹر تھیوری" پیش کیتی ، جیڑھی ایہ ݙسدی ہے کہ آنکھ دے بصری خلیات کین٘ویں رنگاں کوں محسوس کریندن تے بصری معلومات کوں دماغ تک پہنچیندن ۔ 

### آدر تے ایوارڈ
رگنار گرینٹ دی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 1967 وچ  ہالڈن کیفر ہارٹ لائن تے جارج والڈ دے نال نوبل پرائز ان فزیالوجی یا میڈیسن ݙتا ڳیا ۔ ایہ ایوارڈ انہاں دی بصری عمل تے تحقیق کیتے ݙتا ڳیا ہئی ۔ انہاں کوں ٻئے کئی آدر تے ایوارڈ نال وی نوازیا ڳیا ، جنہاں وچ رائل سوئیڈش اکیڈمی آف سائنسز دی رکنیت وی شامل ہے ۔ 

### ذاتی زندگی تے وفات
رگنار گرینٹ ہک مصروف سائنسدان ہووݨ دے نال نال ہک شفیق انسان وی ہن ۔ او اپݨے کم تے تحقیق وچ پوری طرح مگن راہندے ہن ۔ انہاں دی وفات 12 مارچ 1991 کوں سٹاک ہوم ، سویڈن وچ تھئی ۔ 

### میراث
رگنار گرینٹ دی تحقیق تے دریافتاں سائنس دے میدان وچ ہک نویں دور دا آغاز کیتا ۔ انہاں دی دریافت بصری عمل تے رنگاں دے محسوس کرݨ دے عمل کوں واضح کیتا تے ایہ تحقیق اڄ وی بصری سائنس وچ اہم ہے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنس کوں ترقی ݙتی بھل انسانی صحت تے بیماریاں دے علاج وچ وی مدد کیتی ۔ 

رگنار آرتھر گرینٹ ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں دی خدمات کوں ہمیشاں یاد رکھیا ویسے ۔ انہاں دی تحقیق تے دریافتاں سائنس دے میدان کوں نویں اتارے تے انسانی زندگی کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
ہالڈن کیفر ہارٹ لائن

### ہالڈن کیفر ہارٹ لائن
ہالڈن کیفر ہارٹ لائن ہک امریکی فزیالوجسٹ ہن جنہاں بصارت (vision) دے علم وچ ٻہوں اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اکھ دے ریٹینا (retina) تے روشنی دے اثرات بارے ہئی ۔ انہاں دی شاندار سائنسی خدمات پاروں انہاں کوں 1967 وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
ہالڈن ہارٹ لائن 22 دسمبر 1903 کوں پنسلوانیا ، امریکہ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک تعلیم یافتہ گھرانے نال ہئی ۔ انہاں ابتدائی تعلیم پنسلوانیا وچ حاصل کیتی تے بعد وچ 1927 وچ پنسلوانیا یونیورسٹی توں طب (medicine) وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ نوجوان ہالڈن سائنس نال ٻہوں دلچسپی رکھدے ہن تے ایں واسطے انہاں تعلیم دے دوران وی سائنسی پرکھ پرچول وچ حصہ گھیدا ۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
گریجویشن توں بعد ، ہارٹ لائن جان ہاپکنز یونیورسٹی وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ اتھے انہاں دی تحقیق دا محور اکھ دے ریٹینا تے روشنی دے اثرات ہن ۔ انہاں خاص طور تے horseshoe crab دی اکھ تے تحقیق کیتی ، جیندی ریٹینا انسانی ریٹینا نال مشابہت رکھدی ہئی ۔ 

### ریٹینا تے تحقیق
ہارٹ لائن دی سب توں اہم تحقیق اکھ دے ریٹینا بارے ہئی ۔ انہاں ریٹینا وچ موجود photoreceptor cells دی فعالیت دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں دریافت کیتا کہ روشنی لگݨ تے انہاں خلیات وچ برقی سگنل پیدا تھیندے ہن ۔ انہاں سگنلز دی وجہ نال ہی اساں کجھ وی ݙیکھ سڳدے ہیں ۔ انہاں ایں ڳالھ دا وی پتہ لڳایا کہ ریٹینا وچ موجود مختلف خلیات ہک ٻئے نال کیویں تعامل کریندن ہن تے بصارت دے عمل وچ کیویں مدد کریندن ہن ۔ 

### نوبل انعام
1967 وچ ، ہالڈن کیفر ہارٹ لائن کوں رگنار گرینٹ (Ragnar Granit) تے جارج والڈ (George Wald) دے نال "بصارت نال متعلق فزیالوجی یا طب" وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ انھاں دی شاندار تحقیق بصارت دے شعبے وچ ہک انقلاب سمجھی ویندی ہے ۔ 

### عظیم سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
ہالڈن ہارٹ لائن ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بصارت دے علم وچ قابل قدر اضافہ کیتا ۔ انھاں دی تحقیق اڄ وی سائنسداناں واسطے مشعل راہ ہے ۔ انھاں نہ صرف سائنسی پرکھ پرچول کیتی بھل نوجوان سائنسداناں دی راہنمائی وی کیتی ۔ 

### وفات
ہالڈن کیفر ہارٹ لائن 15 مارچ 1972 کوں راک ویلر ، نیو یارک ، امریکہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہری دور ختم تھی ڳیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
رابرٹ ولیم ہولی

### رابرٹ ولیم ہولی
رابرٹ ولیم ہولی ہک امریکی بائیو کیمسٹ ہن جنہاں ڈی این اے تے پروٹین دی تیاری دے وچالے تعلق کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں 1968 وچ ہر گوبند کھورانا تے مارشل نیرنبرگ دے نال فزیالوجی یا طب وچ نوبل انعام حاصل کیتا ۔ انہاں ایلانین ٹرانسفر آر این اے (alanine transfer RNA) دی بݨتر بیان کیتی ہئی ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
رابرٹ ہولی 28 جنوری 1922 کوں الینوائے ، امریکہ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین کاشتکار ہن ۔ ہولی ابتدائی تعلیم پبلک سکول وچ حاصل کیتی تے بعد وچ الینوائے یونیورسٹی توں کیمسٹری وچ بی ایس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لگی ۔ 1947 وچ انہاں کارنیل یونیورسٹی توں بائیو کیمسٹری وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، ہولی کجھ عرصہ نیویارک وچ راکفیلر انسٹیٹیوٹ وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلوشپ کیتی ۔ اتھے انہاں انزائمز (enzymes) تے پروٹینز (proteins) تے تحقیق شروع کیتی ۔ 1948 وچ او کارنیل یونیورسٹی واپس آئے تے اتھے انہاں اپݨی لیبارٹری قائم کیتی ۔ 

### ٹرانسفر آر این اے تے تحقیق
ہولی دی سب توں اہم تحقیق ٹرانسفر آر این اے (transfer RNA یا tRNA) تے ہئی ۔ انہاں دریافت کیتا کہ tRNA ہک چھوٹا مالیکیول اے جیڑھا امائنو ایسڈز (amino acids) کوں رائبوزومز (ribosomes) تک پہنچیندا اے جتھاں پروٹین دی تیاری تھیندی ہے ۔ انہاں ایلانین tRNA دی بݨتر معلوم کیتی ۔ ایہ ہک اہم دریافت ہئی کیوں جو ایں نال ڈی این اے تے پروٹین دے وچالے جینیٹک کوڈ (genetic code) کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ 

### نوبل انعام
1968 وچ رابرٹ ہولی ، ہر گوبند کھورانا تے مارشل نیرنبرگ کوں "جینیٹک کوڈ دی دریافت تے پروٹین دی تیاری وچ ایندے کردار" تے نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
رابرٹ ہولی ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیو کیمسٹری دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ڈی این اے ، آر این اے تے پروٹین دے بارے وچ اساݙی سمجھ وچ ٻہوں اضافہ تھیا ۔ 

### وفات
رابرٹ ولیم ہولی 11 فروری 1993 کوں کینسر دی وجہ توں فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
رمضان پہلوان بغلانی

ثقافتی میلہ چوٹی بالا وچ لوکاں دا اہم کردار ہوندا ہے، جیندے وچ علاقے دی مشہور شخصیتاں وی شامل ہوندن۔ رمضان پہلوان بغلانی ایں میلے دی اک نمایاں شخصیت ہن، جو نہ صرف اپݨے علاقے دے لوکاں دے دل وچ خاص مقام رکھدن بلکہ اپݨی طاقت تے ہنر دے باعث مشہور ہن۔ انہاں دا کردار ثقافتی میلے کوں ہور وی رنگین تے متحرک بݨیندا ہے۔
میلے دے دوران لوک محب دریا دی زیارت کرݨ کیتے دور دور کنوں آہدن، جیندا روحانی تے ثقافتی اہمیت لوکاں دے دل وچ گہری جڑی ہوئی ہے۔ دامان پہاڑی سلسلہ ایں علاقے دی خوبصورتی وچ چار چاند لگاوݨ دا کم کریندا ہے تے نیلہ پتھر جیویں قدرتی عجائبات لوکاں کوں اپݨی طرف متوجہ کریندن۔

بلوچی سرائیکی جھمرتاڑی بغلانی دے روایتی رقص ایں میلے دی رونق وچ اضافہ کریندن۔ تلوار جھمر، جیندا اپݨا ہک الڳ انداز تے شان ہے، ایں علاقے دی ثقافت دا اہم حصہ ہے تے میلے دے دوران ایندے مظاہرے لوکاں کوں بہت پسند آندن۔
ثقافتی میلہ چوٹی بالا نہ صرف تفریح تے ثقافت دا مرکز ہے بلکہ ایہ علاقے دی روایات تے شناخت کوں زندہ رکھݨ دا وی اہم ذریعہ ہے۔
جارج والڈ

### جارج والڈ
جارج والڈ ہک امریکی سائنسدان تے سماجی کارکن ہن جنہاں اکھ دے ریٹینا وچ موجود رنگاں (pigments) دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں کوں ہالڈن کیفر ہارٹ لائن تے رگنار گرینٹ دے نال 1967 وچ فزیالوجی یا طب وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
جارج والڈ 18 نومبر 1906 کوں نیو یارک شہر وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین پولینڈ توں ہجرت کر تے امریکہ آئے ہن ۔ انہاں ابتدائی تعلیم نیو یارک وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کولمبیا یونیورسٹی توں زولوجی (zoology) وچ بی اے دی ڈگری حاصل کیتی ۔ والڈ سائنس نال ٻہوں دلچسپی رکھدے ہن تے ایں واسطے انہاں اعلیٰ تعلیم وی سائنس وچ حاصل کیتی ۔ 1932 وچ انہاں کولمبیا یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، والڈ مختلف یونیورسٹیاں وچ محقق تے استاد دی حیثیت نال کم کیتا ۔ انہاں یورپ وچ وی کجھ عرصہ تحقیق وچ گزاریا ۔ 1934 وچ انہاں ہارورڈ یونیورسٹی وچ کم شروع کیتا جتھاں انہاں دی تحقیق دا مرکز اکھ دے ریٹینا وچ موجود رنگ ہن ۔ 

### ریٹینا تے تحقیق
والڈ دی سب توں اہم تحقیق اکھ دے ریٹینا بارے ہئی ۔ انہاں ریٹینا وچ موجود مختلف ونکی دے رنگاں دی شناخت کیتی تے انھاں دے روشنی نال رد عمل دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں دریافت کیتا کہ ریٹینا وچ موجود ہک خاص رنگ ، جس کوں visual purple یا rhodopsin کہا ویندا ہے ، روشنی لگݨ تے تبدیل تھی ویندا ہے تے ایں تبدیلی نال ہی اساں روشنی محسوس کر سڳدے ہیں ۔ انہاں ایں ڳالھ دا وی پتہ لڳایا کہ مختلف ونکی دی روشنی کوں محسوس کرݨ واسطے ریٹینا وچ مختلف ونکی دے رنگ موجود ہوندے ہن ۔ 

### نوبل انعام
1967 وچ ، جارج والڈ کوں ہالڈن کیفر ہارٹ لائن تے رگنر گرینٹ دے نال "بصارت نال متعلق فزیالوجی یا طب" وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ انھاں دی شاندار تحقیق بصارت دے شعبے وچ ہک انقلاب سمجھی ویندی ہے ۔ 

### سماجی سرگرمیاں
سائنسی پرکھ پرچول دے نال نال والڈ ہک متحرک سماجی کارکن وی ہن ۔ انہاں ہمیشاں امن ، انسانی حقوق تے سماجی انصاف دی حمایت کیتی ۔ ویتنام جنگ دے خلاف وی انہاں آواز بلند کیتی ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
جارج والڈ ہک عظیم سائنسدان تے مفکر ہن جنہاں بصارت دے علم وچ قابل قدر اضافہ کیتا ۔ انھاں دی تحقیق اڄ وی سائنسداناں واسطے مشعل راہ ہے ۔ انھاں نہ صرف سائنسی پرکھ پرچول کیتی بھل سماجی مسائل بارے وی اپݨی آواز بلند کیتی ۔ 

### وفات
جارج والڈ 12 اپریل 1997 کوں کیمبرج ، میساچوسٹس ، امریکہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہری دور ختم تھی ڳیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
ہر گوبند کھورانا

### ہر گوبند کھورانا
ہر گوبند کھورانا ہک بھارتی نژاد امریکی بائیو کیمسٹ ہن ۔ انہاں نیوکلیئک ایسڈز وچ نیوکلیوٹائڈز دی ترتیب تے تحقیق کیتی جیڑھی کہ سیل دے جینیٹک کوڈ کوں چھکیندے ہن تے پروٹین دی تیاری کوں کنٹرول کریندے ہن ۔ ایں تحقیق تے انہاں کوں مارشل نیرنبرگ تے رابرٹ ولیم ہولی دے نال 1968 وچ فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ کھورانا تے نیرنبرگ کوں اوں سال کولمبیا یونیورسٹی توں لوئیسا گراس ہوروٹز پرائز وی ݙتا ڳیا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
ہر گوبند کھورانا 9 جنوری 1922 کوں پنجاب (ہݨ پاکستان وچ) دے ہک چھوٹے جئے قصبے وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے پیو ہک پٹواری ہن ۔ کھورانا ابتدائی تعلیم اپݨے قصبہ وچ حاصل کیتی تے بعد وچ لاہور دے گورنمنٹ کالج توں تعلیم حاصل کیتی ۔ 1945 وچ انہاں پنجاب یونیورسٹی توں ایم ایس سی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
ایم ایس سی مکمل کرݨ توں بعد ، کھورانا برطانیہ چلے ڳئے تے اتھاں لیورپول یونیورسٹی وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پی ایچ ڈی توں بعد او کجھ عرصہ کیمبرج یونیورسٹی وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ 1952 وچ او کینیڈا چلے ڳئے تے برٹش کولمبیا یونیورسٹی وچ کم شروع کیتا ۔ بعد وچ او امریکہ چلے ڳئے تے وسکونسن-میڈیسن یونیورسٹی وچ پروفیسر بن ڳئے ۔ 

### جینیٹک کوڈ تے تحقیق
کھورانا دی سب توں اہم تحقیق جینیٹک کوڈ تے ہئی ۔ انہاں نیوکلیوٹائڈز دی ترتیب معلوم کرݨ دا طریقہ دریافت کیتا ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ کویں نیوکلیوٹائڈز دی ترتیب پروٹین دی تیاری کوں کنٹرول کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق نال ایہ سمجھݨ وچ مدد ملی کہ ڈی این اے توں پروٹین کیویں بݨدے ہن ۔ 

### نوبل انعام
1968 وچ ہر گوبند کھورانا ، مارشل نیرنبرگ تے رابرٹ ولیم ہولی کوں "جینیٹک کوڈ دی دریافت تے پروٹین دی تیاری وچ ایندے کردار" تے نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
ہر گوبند کھورانا ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیو کیمسٹری دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ڈی این اے ، آر این اے تے پروٹین دے بارے وچ اساݙی سمجھ وچ ٻہوں اضافہ تھیا ۔ 

### وفات
ہر گوبند کھورانا 9 نومبر 2011 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
الفریڈ ہرشے

### الفریڈ ہرشے
الفریڈ ڈے ہرشے ہک امریکی نوبل انعام یافتہ بیکٹیریالوجسٹ تے جینیٹکس دے ماہر ہن ۔ انہاں بیکٹیریا تے حملہ کرݨ والے وائرسز ، جنہاں کوں بیکٹیریوفیجز آکھیا ویندا اے ، تے تحقیق کیتی ۔ ایں تحقیق نال انہاں جینیٹکس دے علم وچ ٻہوں اہم کردار ادا کیتا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
الفریڈ ہرشے 4 دسمبر 1908 کوں اوہائیو ، امریکہ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک ڈاکٹر ہن ۔ ہرشے ابتدائی تعلیم اوہائیو وچ حاصل کیتی تے بعد وچ مشی گن اسٹیٹ یونیورسٹی توں کیمسٹری وچ بی ایس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لگی ۔ 1934 وچ انہاں مشی گن اسٹیٹ یونیورسٹی توں بیکٹیریالوجی وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، ہرشے واشنگٹن یونیورسٹی ان سینٹ لوئس وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ اتھاں انہاں بیکٹیریوفیجز تے تحقیق شروع کیتی ۔ 

### بیکٹیریوفیجز تے تحقیق
ہرشے دی سب توں اہم تحقیق بیکٹیریوفیجز تے ہئی ۔ انہاں دریافت کیتا کہ بیکٹیریوفیجز بیکٹیریا وچ داخل تھی تے انہاں دے جینیٹک میٹیریل کوں تبدیل کر ݙیندے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ بیکٹیریوفیجز دا جینیٹک میٹیریل ڈی این اے (DNA) ہوندا ہے ۔ ایں دریافت نال جینیٹکس دے علم وچ ہک نواں باب شروع تھیا ۔ 

### ہرشے-چیز تجربہ
ہرشے تے مارٿا چیز (Martha Chase) رل تے ہک مشہور تجربہ کیتا جیڑھا ہرشے-چیز تجربہ دے ناں نال سنڄاتا ویندا ہے ۔ ایں تجربے وچ انہاں بیکٹیریوفیجز دے ڈی این اے تے پروٹین کوں ریڈیو ایکٹیو آئسوٹوپس (Radioactive isotopes) نال نشان زد کیتا تے فیر انہاں کوں بیکٹیریا تے حملہ آور تھیوݨ ݙتا ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ صرف ڈی این اے بیکٹیریا وچ داخل تھیا جدکہ پروٹین ٻاہر رہ ڳیا ۔ ایں تجربے نال ثابت تھیا کہ بیکٹیریوفیجز دا جینیٹک میٹیریل ڈی این اے ہوندا ہے ۔ 

### نوبل انعام
1969 وچ الفریڈ ہرشے ، میکس ڈیلبروک تے سالواڈور لوریا کوں "وائرس دے ریپلیکیشن میکانزم تے جینیٹک بݨتر بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ

الفریڈ ہرشے ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیو کیمسٹری تے جینیٹکس دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ڈی این اے دے بارے وچ اساݙی سمجھ وچ ٻہوں اضافہ تھیا ۔ 

### وفات
الفریڈ ہرشے 22 مئی 1997 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
سالواڈور لوریا

### سالواڈور لوریا
سالواڈور ایڈورڈ لوریا (ڄمݨ ویلے دا ناں سالواٹور لوریا؛ 13 اگست 1912 – 6 فروری 1991) ہک اطالوی مائیکروبیالوجسٹ ہن ، بعد وچ انہاں امریکی شہریت اختیار کر گھدی ۔ انہاں کوں میکس ڈیلبروک تے الفریڈ ہرشے دے نال 1969 وچ وائرس دے ریپلیکیشن میکانزم تے جینیٹک بݨتر بارے دریافتاں تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ سالواڈور لوریا ایہ وی ݙکھایا کہ وائرس (فیجز) دے خلاف بیکٹیریا دی مزاحمت جینیٹکلی وراثت وچ ملدی ہے ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
سالواڈور لوریا 13 اگست 1912 کوں ٹورین ، اٹلی وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین یہودی ہن ۔ لوریا ابتدائی تعلیم ٹورین وچ حاصل کیتی تے بعد وچ ٹورین یونیورسٹی توں طب (Medicine) وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی ایں دور وچ ودھݨ لگی ۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
طب دی ڈگری حاصل کرݨ توں بعد ، لوریا کجھ عرصہ اٹلی وچ ڈاکٹر دے طور تے کم کریندے ریہے ۔ پر سائنس نال انہاں دی دلچسپی انہاں کوں تحقیق دے پاسے گھن ڳئی ۔ 1940 وچ او امریکہ چلے ڳئے تے کولمبیا یونیورسٹی وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

### بیکٹیریوفیجز تے تحقیق
امریکہ وچ لوریا بیکٹیریوفیجز (Bacteriophages) یعنی وائرس جیڑھے بیکٹیریا تے حملہ کریندے ہن ، تے تحقیق شروع کیتی ۔ انہاں میکس ڈیلبروک تے الفریڈ ہرشے دے نال مل تے فیج گروپ بݨایا ۔ اوں گروپ بیکٹیریوفیجز دی جینیٹکس تے ریپلیکیشن تے اہم تحقیق کیتی ۔ انہاں ثابت کیتا کہ بیکٹیریوفیجز وچ جینیٹک میٹیریل ڈی این اے (DNA) ہوندا اے تے ایں ڈی این اے وچ موجود جینز بیکٹیریا دی بݨتر تے افعال کوں کنٹرول کریندے ہن ۔ 

### بیکٹیریل مزاحمت
لوریا دی ہک ٻئی اہم دریافت بیکٹیریا دی وائرس دے خلاف مزاحمت دے بارے وچ ہئی ۔ انہاں ݙکھایا کہ بیکٹیریا وچ وائرس دے خلاف مزاحمت جینیٹکلی وراثت وچ ملدی ہے ۔ یعنی جیڑھے بیکٹیریا وائرس دے خلاف مزاحمت رکھدے ہن ، او ایہ صلاحیت اپݨی اولاد کوں وی منتقل کریندے ہن ۔ 

### نوبل انعام
1969 وچ سالواڈور لوریا ، میکس ڈیلبروک تے الفریڈ ہرشے کوں "وائرس دے ریپلیکیشن میکانزم تے جینیٹک بݨتر بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
سالواڈور لوریا ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں مائیکروبیالوجی تے جینیٹکس دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال مالیکیولر بائیولوجی دے شعبے کوں ودھارا ملیا تے جینز دے بارے وچ اساݙی سمجھ وچ ٻہوں اضافہ تھیا ۔ 

### وفات
سالواڈور لوریا 6 فروری 1991 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
جولیس ایکسلروڈ

### جولیس ایکسلروڈ
جولیس ایکسلروڈ ہک امریکی بائیو کیمسٹ ہن ۔ انہاں کوں برنارڈ کاٹز تے الف وون ایولر دے نال 1970 وچ فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ نوبل کمیٹی انہاں کوں کیٹی کولامین نیوروٹرانسمیٹرز (catecholamine neurotransmitters) دی رہائی تے دوبارہ حصول تے کم کرݨ تے نوازیا ۔ ایہ دماغ وچ کیمیکلز دا ہک گروہ اے جنہاں وچ ایپی نیفرین (epinephrine) ، نور ایپی نیفرین (norepinephrine) تے بعد وچ دریافت تھیوݨ والا ڈوپامین (dopamine) شامل ہن ۔ ایکسلروڈ پائنل گلینڈ (pineal gland) کوں سمجھݨ تے وی اہم کردار ادا کیتا کہ ایہ کیویں ستے جاڳݨ دے چکر دے دوران ریگولیٹ تھیندی ہے ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
جولیس ایکسلروڈ 30 مئی 1912 کوں نیو یارک شہر وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین یہودی ہن جیڑھے پولینڈ توں ہجرت کر تے امریکہ آئے ہن ۔ ایکسلروڈ ابتدائی تعلیم نیو یارک وچ حاصل کیتی تے بعد وچ سٹی کالج آف نیو یارک توں بی اے دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
بی اے مکمل کرݨ توں بعد ، ایکسلروڈ کجھ عرصہ لیبارٹری اسسٹنٹ دے طور تے کم کریندے ریہے ۔ فیر انہاں نیو یارک یونیورسٹی وچ داخلہ گھدا تے بائیو کیمسٹری وچ ماسٹرز دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 1955 وچ انہاں جارج واشنگٹن یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

### نیوروٹرانسمیٹرز تے تحقیق
ایکسلروڈ دی سب توں اہم تحقیق نیوروٹرانسمیٹرز تے ہئی ۔ انہاں دریافت کیتا کہ نیوروٹرانسمیٹرز دماغ وچ کیمیکلز ہوندے ہن جیڑھے اعصاب دے خلیات دے درمیان معلومات کوں منتقل کریندے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ کیٹی کولامین نیوروٹرانسمیٹرز ، جنہاں وچ ڈوپامین وی شامل اے ، دماغ وچ مختلف افعال وچ اہم کردار ادا کریندے ہن ، جنہاں وچ حرکت ، مزاج تے سیکھݨ شامل ہن ۔ انہاں ایہ وی دریافت کیتا کہ ایہ نیوروٹرانسمیٹرز کیویں رہائی تھیندے ہن تے کیویں دوبارہ حاصل تھیندے ہن ۔ 

### پائنل گلینڈ تے تحقیق
ایکسلروڈ پائنل گلینڈ تے وی اہم تحقیق کیتی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ پائنل گلینڈ میلاٹونین (melatonin) ناں دا ہک ہارمون پیدا کریندی اے جیڑھا ستے جاڳݨ دے چکر کوں کنٹرول کریندا ہے ۔ 

### نوبل انعام
1970 وچ جولیس ایکسلروڈ ، برنارڈ کاٹز تے الف وون ایولر کوں "نیوروٹرانسمیٹرز دی دریافت تے انہاں دے اعصاب دے خلیات وچ ذخیرہ ، رہائی تے غیر فعال تھیوݨ دے میکانزم" تے نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
جولیس ایکسلروڈ ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیو کیمسٹری تے نیورو سائنس دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال دماغ دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
جولیس ایکسلروڈ 29 دسمبر 2004 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
الف وون ایولر

### الف وون ایولر
الف سوانتے وون ایولر ہک سویڈش فزیالوجسٹ تے فارماکولوجسٹ ہن ۔ انہاں کوں نیوروٹرانسمیٹرز تے کم کرݨ تے 1970 وچ فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
الف وون ایولر 7 فروری 1905 کوں سٹاک ہوم ، سویڈن وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک بائیو کیمسٹ ہن ۔ وون ایولر ابتدائی تعلیم سٹاک ہوم وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کارولنسکا انسٹیٹیوٹ (Karolinska Institute) توں طب (Medicine) وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
طب دی ڈگری حاصل کرݨ توں بعد ، وون ایولر کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ 1930 وچ او کارولنسکا انسٹیٹیوٹ وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

### نیوروٹرانسمیٹرز تے تحقیق
وون ایولر دی سب توں اہم تحقیق نیوروٹرانسمیٹرز تے ہئی ۔ انہاں دریافت کیتا کہ نیوروٹرانسمیٹرز دماغ وچ کیمیکلز ہوندے ہن جیڑھے اعصاب دے خلیات دے درمیان معلومات کوں منتقل کریندے ہن ۔ انہاں کئی نیوروٹرانسمیٹرز دی شناخت کیتی ، جنہاں وچ نورایڈرینالین (noradrenaline) وی شامل ہے ۔ نورایڈرینالین ہک اہم نیوروٹرانسمیٹر اے جیڑھا دل دی دھڑکن ، بلڈ پریشر تے ٻئے جسمانی افعال کوں کنٹرول کریندا ہے ۔ 

### نورایڈرینالین دی دریافت
وون ایولر دی سب توں وݙی سوبھ نورایڈرینالین دی دریافت ہئی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ ایہ کیمیکل اعصاب دے خلیات وچ موجود ہوندا اے تے ایہ معلومات کوں ہک خلیے توں ݙوجھے خلیے تک پہنچاوݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ نورایڈرینالین کوں بعد وچ ایپی نیفرین (epinephrine) وی آکھیا ڳیا ۔ 

### نوبل انعام
1970 وچ الف وون ایولر ، جولیس ایکسلروڈ تے برنارڈ کاٹز کوں "نیوروٹرانسمیٹرز دی دریافت تے انہاں دے اعصاب دے خلیات وچ ذخیرہ ، رہائی تے غیر فعال تھیوݨ دے میکانزم" تے نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
الف وون ایولر ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں فزیالوجی تے فارماکولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال دماغ دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
الف وون ایولر 9 مارچ 1983 کوں سویڈن وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
برنارڈ کاٹز

### برنارڈ کاٹز
سر برنارڈ کاٹز ہک جرمن نژاد برطانوی طبیب تے بائیو فزکس دان ہن ۔ انہاں کوں اعصاب دی فزیالوجی تے خاص طور تے اعصاب تے پٹھے دے جوڑ تے سینیپٹک ٹرانسمیشن (synaptic transmission) تے کم کرݨ تے سنڄاتا ویندا ہے ۔ انہاں 1970 وچ جولیس ایکسلروڈ تے الف وون ایولر دے نال فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ انہاں 1969 وچ نائٹ بیچلر (Knight Bachelor) دا خطاب ݙتا ڳیا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
برنارڈ کاٹز 26 مارچ 1911 کوں جرمنی وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین یہودی ہن ۔ کاٹز ابتدائی تعلیم جرمنی وچ حاصل کیتی تے بعد وچ گوٹنگن یونیورسٹی توں طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، کاٹز کجھ عرصہ جرمنی وچ ڈاکٹر دے طور تے کم کریندے ریہے ۔ پر نازی حکومت دے ودھݨ والے ظلم و ستم دی وجہ توں انہاں جرمنی چھوڑ ݙتا تے برطانیہ چلے ڳئے ۔ برطانیہ وچ انہاں یونیورسٹی کالج لندن وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

### اعصاب تے پٹھے دے جوڑ تے تحقیق
کاٹز دی سب توں اہم تحقیق اعصاب تے پٹھے دے جوڑ تے ہئی ۔ انہاں دریافت کیتا کہ اعصاب دے خلیات پٹھے دے خلیات نال کیویں رابطہ کریندے ہن تے کیویں معلومات کوں ہک خلیے توں ݙوجھے خلیے تک منتقل کریندے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ ایں رابطے وچ کیمیکل میسنجرز (chemical messengers) دا اہم کردار ہوندا اے ، جنہاں کوں نیوروٹرانسمیٹرز (neurotransmitters) آکھیا ویندا ہے ۔ 

### ایسیٹائل کولین دی دریافت
کاٹز ایسیٹائل کولین (acetylcholine) ناں دے نیوروٹرانسمیٹر دی دریافت وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ ایہ کیمیکل اعصاب تے پٹھے دے جوڑ تے معلومات کوں منتقل کرݨ وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔ 

### نوبل انعام
1970 وچ برنارڈ کاٹز ، جولیس ایکسلروڈ تے الف وون ایولر کوں "نیوروٹرانسمیٹرز دی دریافت تے انہاں دے اعصاب دے خلیات وچ ذخیرہ ، رہائی تے غیر فعال تھیوݨ دے میکانزم" تے نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
برنارڈ کاٹز ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں نیورو سائنس دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال اعصاب تے پٹھے دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
سر برنارڈ کاٹز 20 اپریل 2003 کوں برطانیہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
کلچر دا مفہوم

کلچر دا مفہوم

کلچر ہِک ٻہوں وسیع اصطلاح ہے جیندا مطلب ہے ہِک خاص گروہ یا معاشرے دے طور طریقے، عقائد، فنون، اخلاقیات، قانون، رواج تے عادات۔ اے اوہ سب کجھ شامل کریندے جیڑھا انسان اپݨی زندگی اچ سکھدا ہے تے اگلی نسل تئیں منتقل کریندا ہے۔

## دائرہ کار
کلچر دا دائرہ کار ٻہوں وسیع ہے تے زندگی دے تقریباً ہر پہلو کوں متاثر کریندے۔ اِیندے وچ شامل ہِن:

زبان: ڳالھ مہاڑ کرݨ دا طریقہ، محاورے، الفاظ اتے ٻولی۔

مذہب: عقائد، عبادات، رسومات اتے روحانیت۔

اخلاقیات: صحیح تے غلط دے اصول، اقدار اتے روایات۔

قانون: تے ضوابط جیہڑے معاشرے کوں چلویندن۔

فنون: موسیقی، ادب، مصوری، مجسمہ سازی، رقص اتے فن تعمیر۔

خوراک: کھانے دے طریقے، پکوان اتے غذائی عادات۔

لباس: کپڑے پاوݨ دا انداز اتے فیشن۔

تعلیم: علم حاصل کرݨ دے طریقے اتے تعلیمی ادارے.

خاندانی نظام: رشتے داریاں، شادی اتے خاندان دے اصول۔

سیاست: حکومت کرݨ دے طریقے اتے سیاسی ادارے.

معاشیات: کمائی دے طریقے، تجارت اتے معاشی نظام۔

## تصوراتی معنی
کلچر ہِک تجریدی تصور ہے، جیندا مطلب ہے کہ اِیندی کوئی ٹھوس شکل کائنی ہوندی۔ اے ہِک گروہ دے مشترکہ خیالات، اقدار اتے عقائد دا مجموعہ ہوندا ہے۔ اے پیڑھی در پیڑھی منتقل تھیندا رہندے تے وقت دے نال تبدیل وی تھی سڳدے۔

## حقیقی معنی
حقیقی معنیاں اچ کلچر کوں مختلف شکلاں اچ ݙیکھیا ونڄ سڳدے۔ مثال دے طور تے، فنون، ادب، موسیقی، فن تعمیر اتے ٻئے ثقافتی اظہار کلچر دے حقیقی مظاہر ہوندن۔ اِیندے علاوہ، لوکاں دے روزمرہ دے رویے، رسم و رواج اتے روایات وی کلچر دا حصہ ہوندن۔

## کلچر دی اہمیت
کلچر کہیں وی معاشرے کیتے ٻہوں اہم ہوندا ہے۔ اے لوکاں کوں ہِک شناخت ݙیندا ہے، انہاں کوں ہِک ٻئے نال جوڑݨ اچ مدد کریندے تے انہاں کوں زندگی گزارݨ دے طریقے سکھیندا ہے۔ کلچر انسانی ترقی اتے خوشحالی کیتے وی ٻہوں ضروری ہے۔

شان سرائیکی
جیرالڈ ایڈلمین

### جیرالڈ ایڈلمین
جیرالڈ موریس ایڈلمین ہک امریکی بائیولوجسٹ ہن جنہاں روڈنی پورٹر دے نال 1972 وچ ایمیون سسٹم تے کم کرݨ تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ ایڈلمین دی نوبل انعام جیتݨ والی تحقیق اینٹی باڈی مالیکیولز دی بݨتر دی دریافت نال متعلق ہئی ۔ انٹرویوز وچ انہاں آکھیا کہ جیویں ایمیون سسٹم دے اجزا فرد دی زندگی وچ ارتقا پذیر ہوندے ہن ، ایویں دماغ دے اجزا وی ہک زندگی وچ ارتقا پذیر ہوندے ہن ۔ ایں طرحاں انہاں دے ایمیون سسٹم تے کم ، جیندے کیتے انہاں نوبل انعام جتیا ، تے انہاں دے بعد دے نیورو سائنس تے فلسفہ ذہن وچ کم دے درمیان ہک تسلسل ہے ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
جیرالڈ ایڈلمین 1 جولائی 1929 کوں نیو یارک شہر وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین یہودی ہن ۔ ایڈلمین ابتدائی تعلیم نیو یارک وچ حاصل کیتی تے بعد وچ پنسلوانیا یونیورسٹی توں طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، ایڈلمین کجھ عرصہ ڈاکٹر دے طور تے کم کریندے ریہے ۔ پر سائنس نال انہاں دی دلچسپی انہاں کوں تحقیق دے پاسے گھن ڳئی ۔ انہاں راک فیلر انسٹیٹیوٹ فار میڈیکل ریسرچ وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

### ایمیون سسٹم تے تحقیق
ایڈلمین دی سب توں اہم تحقیق ایمیون سسٹم تے ہئی ۔ انہاں اینٹی باڈی مالیکیولز دی بݨتر دریافت کیتی ۔ اینٹی باڈیز پروٹین ہوندے ہن جیڑھے جسم کوں انفیکشن توں بچاوݨ وچ مدد کریندے ہن ۔ ایڈلمین پتہ لڳایا کہ اینٹی باڈیز دی بݨتر ٻہوں ڳنجھل ہوندی اے تے ایہ مختلف ونکی دے اجزا نال مل تے بݨدیاں ہن ۔ 

### دماغ تے تحقیق
ایڈلمین بعد وچ دماغ تے وی تحقیق شروع کیتی ۔ انہاں دماغ دے ارتقا تے کم کیتا تے پتہ لڳایا کہ دماغ کیویں سیکھدا اے تے معلومات کوں ذخیرہ کریندا ہے ۔ انہاں ایہ وی آکھیا کہ دماغ تے ایمیون سسٹم وچ کجھ مشابہت ہوندیاں ہن ۔ 

### فلسفہ ذہن
ایڈلمین فلسفہ ذہن تے وی کم کیتا ۔ انہاں شعور تے ذہن دے بارے وچ اپݨے نظریات پیش کیتے ۔ انہاں آکھیا کہ شعور ہک ڳنجھل عمل اے جیڑھا دماغ دی فعالیت نال پیدا تھیندا ہے ۔ 

### نوبل انعام
1972 وچ جیرالڈ ایڈلمین تے روڈنی پورٹر کوں "اینٹی باڈی دی کیمیکل بݨتر بارے انہاں دی دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ

جیرالڈ ایڈلمین ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی ، نیورو سائنس تے فلسفہ ذہن دے شعبیاں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ایمیون سسٹم تے دماغ دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
جیرالڈ ایڈلمین 17 مئی 2014 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
روڈنی پورٹر

### روڈنی پورٹر
روڈنی رابرٹ پورٹر ہک برطانوی بائیو کیمسٹ تے نوبل انعام یافتہ سائنسدان ہن ۔ انہاں اینٹی باڈیز دی بݨتر تے کم کرݨ تے شہرت حاصل کیتی ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
روڈنی پورٹر 8 اکتوبر 1917 کوں لیورپول ، برطانیہ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک مرچنٹ ہن ۔ پورٹر ابتدائی تعلیم لیورپول وچ حاصل کیتی تے بعد وچ لیورپول یونیورسٹی توں کیمسٹری وچ بی ایس سی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
بی ایس سی مکمل کرݨ توں بعد ، پورٹر کجھ عرصہ رائل انجینئرز (Royal Engineers) وچ کم کریندے ریہے ۔ فیر انہاں کیمبرج یونیورسٹی وچ داخلہ گھدا تے بائیو کیمسٹری وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

### اینٹی باڈیز تے تحقیق
پورٹر دی سب توں اہم تحقیق اینٹی باڈیز تے ہئی ۔ اینٹی باڈیز پروٹین ہوندے ہن جیڑھے جسم کوں انفیکشن توں بچاوݨ وچ مدد کریندے ہن ۔ پورٹر اینٹی باڈیز دی بݨتر دریافت کیتی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ اینٹی باڈیز دی بݨتر ٻہوں ڳنجھل ہوندی اے تے ایہ مختلف ونکی دے اجزا نال مل تے بݨدیاں ہن ۔ انہاں اینٹی باڈی مالیکیول کوں مختلف حصیاں وچ تقسیم کر تے انہاں دی بݨتر تے افعال دا مطالعہ کیتا ۔ 

### نوبل انعام
1972 وچ روڈنی پورٹر تے جیرالڈ ایڈلمین کوں "اینٹی باڈی دی کیمیکل بݨتر بارے انہاں دی دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
روڈنی پورٹر ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیو کیمسٹری دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ایمیون سسٹم کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
روڈنی پورٹر 6 ستمبر 1985 کوں برطانیہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔ پورٹر دی دریافت طب تے سائنس دے ٻئے شعبیاں وچ وی ٻہوں مدد کیتی ہے ۔ انھاں دی محنت تے لگن ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔
کارل وون فریش

### کارل وون فریش
کارل رٹر وون فریش ہک جرمن-آسٹرین ایتھولوجسٹ ہن جنہاں کوں 1973 وچ نکولاس ٹنبرگن تے کونراڈ لورینز دے نال فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں شہد دی مکھی دے رویے تے تحقیق کیتی ہئی تے انہاں دی مشہور ترین دریافت مکھی دی "واگل ڈانس" ہئی ، جیڑھا مکھی کوں ݙسیندا ہے کہ کتھاں خوراک موجود ہے ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
کارل وون فریش 20 نومبر 1886 کوں ویانا ، آسٹریا وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک ڈاکٹر ہن ۔ وون فریش ابتدائی تعلیم ویانا وچ حاصل کیتی تے بعد وچ ویانا یونیورسٹی توں زولوجی (Zoology) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، وون فریش کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ 1925 وچ او میونخ یونیورسٹی وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

### شہد دی مکھی تے تحقیق
وون فریش دی سب توں اہم تحقیق شہد دی مکھی دے رویے تے ہئی ۔ انہاں مکھی دی بینائی ، ذائقہ ، تے سونگھݨ دی حس دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں ایہ وی دریافت کیتا کہ مکھی آپݨی کالونی دے ٻئے ممبراں نال معلومات کیویں سانجھا کریندی ہے ۔ 

### واگل ڈانس دی دریافت
وون فریش دی سب توں مشہور دریافت مکھی دا "واگل ڈانس" ہئی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ جݙاں ہک مکھی خوراک لبھیندی ہے ، تاں او آپݨی کالونی وچ واپس آ تے ہک خاص ونکی دا ناچ کریندی ہے ۔ ایں ناچ نال او ٻئی مکھیوں کوں خوراک دی جاہ تے فاصلے بارے ٻدھیندی ہے ۔ 

### نوبل انعام
1973 وچ کارل وون فریش ، نکولاس ٹنبرگن تے کونراڈ لورینز کوں "انفرادی تے سماجی رویے دے نمونیاں دی تنظیم بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
کارل وون فریش ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں جانوراں دے رویے دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جانوراں دے کمیونیکیشن کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
کارل وون فریش 12 جون 1982 کوں میونخ ، جرمنی وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
نکولاس ٹنبرگن

### نکولاس ٹنبرگن
نیکولاس "نیکو" ٹنبرگن ہک ڈچ بائیولوجسٹ تے اورنیتھولوجسٹ ہن جنہاں 1973 وچ کارل وون فریش تے کونراڈ لورینز دے نال جانوراں وچ انفرادی تے سماجی رویے دے نمونیاں دی تنظیم تے حصول بارے دریافتاں تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ انہاں کوں جدید ایتھولوجی دے بانیاں وچوں ہک سمجھیا ویندا ہے ، جیڑھا جانوراں دے رویے دا مطالعہ ہے ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
نیکولاس ٹنبرگن 15 اپریل 1907 کوں ہیگ ، نیدرلینڈز وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک بزنس مین ہن ۔ ٹنبرگن ابتدائی تعلیم ہیگ وچ حاصل کیتی تے بعد وچ لیڈن یونیورسٹی توں زولوجی (Zoology) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، ٹنبرگن کجھ عرصہ آرکٹک وچ فیلڈ ریسرچ کریندے ریہے ۔ فیر انہاں لیڈن یونیورسٹی وچ بطور لیکچرر کم شروع کیتا ۔ 

### جانوراں دے رویے تے تحقیق
ٹنبرگن دی سب توں اہم تحقیق جانوراں دے رویے تے ہئی ۔ انہاں مختلف جانوراں دے رویے دا مطالعہ کیتا ، جنہاں وچ مچھلیاں ، کیڑے تے پرندے شامل ہن ۔ انہاں خاص طور تے پرندیاں دی ہجرت ، خوراک لبھݨ تے جوڑا بݨاوݨ دے رویے تے تحقیق کیتی ۔ 

### چار سوال
ٹنبرگن جانوراں دے رویے دے مطالعے کیتے "چار سوال" دا ہک فریم ورک تیار کیتا ۔ انہاں سوالاں وچ شامل ہن

قریب ترین سبب (Causation) ایہ رویہ کیویں پیدا تھیندا ہے؟

نشوونما (Development) ایہ رویہ زندگی وچ کیویں تبدیل تھیندا ہے؟

فعالیت (Function) ایں رویے دا کیا فائدہ ہے؟

ارتقا (Evolution) ایہ رویہ ارتقائی طور تے کیویں پیدا تھیا؟

### نوبل انعام
1973 وچ نکولاس ٹنبرگن ، کارل وون فریش تے کونراڈ لورینز کوں "انفرادی تے سماجی رویے دے نمونیاں دی تنظیم بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ

نیکولاس ٹنبرگن ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں جانوراں دے رویے دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جانوراں دے رویے کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
نیکولاس ٹنبرگن 21 دسمبر 1988 کوں آکسفورڈ ، برطانیہ وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
کونراڈ لورینز

### کونراڈ لورینز
کونراڈ زکریاس لورینز ہک آسٹرین زولوجسٹ ، ایتھولوجسٹ تے اورنیتھولوجسٹ ہن ۔ انہاں 1973 وچ نکولاس ٹنبرگن تے کارل وون فریش دے نال فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ انہاں کوں اکثر جدید ایتھولوجی دا بانی سمجھیا ویندا ہے ، جیڑھا جانوراں دے رویے دا مطالعہ ہے ۔ انہاں ہک ایسا طریقہ تیار کیتا جیڑھا پچھلی نسل نال شروع تھیا ہئی ، جنہاں وچ انہاں دے استاد اوسکر ہائنروت وی شامل ہن ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
کونراڈ لورینز 7 نومبر 1903 کوں ویانا ، آسٹریا وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک ماہر نفسیات ہن ۔ لورینز ابتدائی تعلیم ویانا وچ حاصل کیتی تے بعد وچ ویانا یونیورسٹی توں طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، لورینز کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ 1937 وچ او ویانا یونیورسٹی وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

### جانوراں دے رویے تے تحقیق
لورینز دی سب توں اہم تحقیق جانوراں دے رویے تے ہئی ۔ انہاں خاص طور تے بطخاں تے ٻئے پرندیاں دے رویے دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں "امپرنٹنگ" (imprinting) دے تصور کوں متعارف کرایا ، جیڑھا ہک ایسا عمل اے جیندے وچ جانور پیدا ہووݨ دے کجھ دیر بعد آپݨے ماں پیو یا ٻئے جانور کوں پہچانݨ لڳدے ہن تے انہاں دے نال جذباتی تعلق قائم کریندے ہن ۔ 

### امپرنٹنگ دا تصور
لورینز بطخاں تے کیتے ڳئے تجربات نال امپرنٹنگ دے تصور کوں سمجھایا ۔ انہاں ݙیکھیا کہ جیڑھے بطخ دے بچے پیدا ہووݨ دے کجھ دیر بعد انہاں کوں ݙیکھدے ہن ، انہاں کوں ای آپݨے ماں پیو سمجھݨ لڳدے ہن تے انہاں دے پچھے پچھے چلݨ لڳدے ہن ۔ اتھوں تک کہ جے انہاں کوں کوئی انسان ݙیکھے تاں او انسان کوں ای آپݨا ماں پیو سمجھݨ لڳدے ہن ۔ 

### نوبل انعام
1973 وچ کونراڈ لورینز ، نکولاس ٹنبرگن تے کارل وون فریش کوں "انفرادی تے سماجی رویے دے نمونیاں دی تنظیم بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
کونراڈ لورینز ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں جانوراں دے رویے دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جانوراں دے رویے کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
کونراڈ لورینز 27 فروری 1989 کوں ویانا ، آسٹریا وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
البرٹ کلاڈ

### البرٹ کلاڈ
البرٹ کلاڈ ہک بیلجیئم-امریکی سیل بائیولوجسٹ تے طبیب ہن جنہاں 1974 وچ کرسچن ڈی ڈوو تے جارج پالڈے دے نال فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ انہاں دی ابتدائی تعلیم انہاں دے آبائی شہر لونگلئیر دے ہک جامع پرائمری سکول وچ شروع تھئی ۔ انہاں پہلی عالمی جنگ دے دوران برطانوی انٹیلیجنس سروس وچ خدمات انجام ݙتے ، تے ݙو واری کنسنٹریشن کیمپاں وچ قید تھئے ۔ انہاں دی خدمات دے آدر وچ ، انہاں کوں کورس کیتے کہیں رسمی تعلیم دی ضرورت دے بغیر بیلجیئم دی یونیورسٹی آف لیج وچ طب دی تعلیم حاصل کرݨ دی اجازت ݙتی ڳئی ۔ انہاں 1928 وچ ڈاکٹر آف میڈیسن دی ڈگری حاصل کیتی ۔ طبی تحقیق دے شوقین ، او شروع وچ برلن دے جرمن انسٹیٹیوٹس وچ شامل تھئے ۔ 1929 وچ انہاں کوں نیو یارک دے راک فیلر انسٹیٹیوٹ وچ شامل تھیوݨ دا موقع ملیا ۔ راک فیلر یونیورسٹی وچ انہاں سیل بائیولوجی وچ اپݨیاں سب توں شاندار سوبھاں حاصل کیتیاں ۔ 1930 وچ انہاں سیل فریکشنیشن دی تکنیک تیار کیتی ، جیندے ذریعے انہاں روس سارکوما دے ایجنٹ دے نال نال سیل آرگنیلز دے اجزا وی دریافت کیتے ، جیویں کہ مائٹوکونڈرین ، کلوروپلاسٹ ، اینڈوپلازمک ریٹیکولم ، گولگی اپریٹس ، رائبوسوم تے لائسوسوم ۔ او حیاتیات دے شعبے وچ الیکٹران مائیکروسکوپ استعمال کرݨ والے پہلے شخص ہن ۔ 1945 وچ انہاں سیل دی پہلی تفصیلی بݨتر شائع کیتی ۔ انہاں دے اجتماعی کماں سیل دی ڳنجھل فعالیتی تے بݨتری خصوصیات قائم کیتیاں ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
البرٹ کلاڈ 24 اگست 1899 کوں لونگلئیر ، بیلجیئم وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دی ابتدائی تعلیم لونگلئیر وچ ہی تھئی ۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
ڈاکٹر آف میڈیسن دی ڈگری حاصل کرݨ توں بعد ، کلاڈ کجھ عرصہ جرمنی وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ 1929 وچ او امریکہ چلے ڳئے تے راک فیلر انسٹیٹیوٹ وچ کم شروع کیتا ۔ 

### سیل بائیولوجی تے تحقیق
کلاڈ دی سب توں اہم تحقیق سیل بائیولوجی تے ہئی ۔ انہاں سیل فریکشنیشن دی تکنیک تیار کیتی ، جیندے ذریعے انہاں سیل دے مختلف اجزا کوں انج و انج کیتا تے انہاں دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں مائٹوکونڈریا ، کلوروپلاسٹ ، اینڈوپلازمک ریٹیکولم ، گولگی اپریٹس ، رائبوسوم تے لائسوسوم سمیت کئی سیل آرگنیلز دریافت کیتے ۔ 

### الیکٹران مائیکروسکوپ دا استعمال
کلاڈ حیاتیات دے شعبے وچ سب توں پہلے الیکٹران مائیکروسکوپ استعمال کیتا ۔ ایں مائیکروسکوپ دی مدد نال انہاں سیل دی بݨتر دا مزید تفصیل نال مطالعہ کیتا ۔ 

### نوبل انعام
1974 وچ البرٹ کلاڈ ، کرسچن ڈی ڈوو تے جارج پالڈے کوں "سیل دے بݨتری تے فعالیتی تنظیم نال متعلق دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
البرٹ کلاڈ ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں سیل بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال سیل دی بݨتر تے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
البرٹ کلاڈ 22 مئی 1983 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
ارل سدرلینڈ

### ارل سدرلینڈ
ارل ولبر سدرلینڈ جونیئر ہک امریکی فارماکولوجسٹ تے بائیو کیمسٹ ہن جیڑھے برلنگیم ، کنساس وچ پیدا تھئے ۔ سدرلینڈ 1971 وچ "ہارمونز دے عمل دے میکانزم بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام جتیا ، خاص طور تے ایپی نیفرین دے ذریعے ، سیکنڈ میسنجرز دے ذریعے ، یعنی سائیکلک ایڈینوسین مونوفاسفیٹ ، یا سائیکلک اے ایم پی ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
ارل سدرلینڈ 19 نومبر 1915 کوں برلنگیم ، کنساس وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک ڈاکٹر ہن ۔ سدرلینڈ ابتدائی تعلیم کنساس وچ حاصل کیتی تے بعد وچ واشنگٹن یونیورسٹی توں طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، سدرلینڈ کجھ عرصہ ڈاکٹر دے طور تے کم کریندے ریہے ۔ پر سائنس نال انہاں دی دلچسپی انہاں کوں تحقیق دے پاسے گھن ڳئی ۔ انہاں واشنگٹن یونیورسٹی وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

### ہارمونز تے تحقیق
سدرلینڈ دی سب توں اہم تحقیق ہارمونز تے ہئی ۔ انہاں دریافت کیتا کہ ہارمونز جسم وچ کیمیکل میسنجرز ہوندے ہن جیڑھے خلیات دے درمیان معلومات کوں منتقل کریندے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ ہارمونز سیکنڈ میسنجرز دے ذریعے خلیات تے اثر انداز تھیندے ہن ۔ 

### سائیکلک اے ایم پی دی دریافت
سدرلینڈ سائیکلک اے ایم پی (cyclic AMP) ناں دے ہک سیکنڈ میسنجر دی دریافت وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ ایہ کیمیکل خلیات وچ ہارمونز دے اثرات کوں منتقل کرݨ وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔ 

### ایپی نیفرین تے تحقیق
سدرلینڈ ایپی نیفرین (epinephrine) ہارمون تے وی تحقیق کیتی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ ایہ ہارمون سائیکلک اے ایم پی دے ذریعے خلیات تے اثر انداز تھیندا ہے ۔ ایپی نیفرین ہک اہم ہارمون اے جیڑھا جسم وچ مختلف افعال کوں کنٹرول کریندا ہے ، جنہاں وچ دل دی دھڑکن ، بلڈ پریشر تے ساہ گھنݨ شامل ہن ۔ 

### نوبل انعام
1971 وچ ارل سدرلینڈ کوں "ہارمونز دے عمل دے میکانزم بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
ارل سدرلینڈ ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیو کیمسٹری تے فارماکولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ہارمونز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
ارل سدرلینڈ 9 مارچ 1974 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ انھاں دی وفات نال سائنس دا ہک سنہرا دور ختم تھیا ۔ پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
کرسچن ڈی ڈوو

### کرسچن ڈی ڈوو
کرسچن رینے میری جوزف ، وائکاؤنٹ ڈی ڈوو ہک نوبل انعام یافتہ بیلجیئم دے سائٹولوجسٹ تے بائیو کیمسٹ ہن ۔ انہاں ݙو سیل آرگنیلز ، پیروکسیسومز تے لائسوسومز دی اتفاقی دریافت کیتی ، جیندے کیتے انہاں 1974 وچ البرٹ کلاڈ تے جارج پالڈے دے نال فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا (سیل دی بݨتری تے فعالیتی تنظیم نال متعلق انہاں دیاں دریافتاں  کیتے) ۔ پیروکسیسوم تے لائسوسوم دے علاوہ ، انہاں ہک موقع تے آٹوفیجی ، اینڈوسائٹوسس تے ایکسوسائٹوسس جیہے سائنسی ناں وی ایجاد کیتے ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
کرسچن ڈی ڈوو 2 اکتوبر 1917 کوں تھامسائڈ ، انگلینڈ وچ پیدا تھئے ، جتھاں انہاں دے بیلجیئم دے والدین پہلی عالمی جنگ توں بچݨ کیتے پناہ گھدے ہوئے ہن ۔ جنگ ختم ہووݨ دے بعد او بیلجیئم واپس چلے ڳئے ۔ ڈی ڈوو ابتدائی تعلیم بیلجیئم وچ حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف لیج توں طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، ڈی ڈوو کجھ عرصہ ڈاکٹر دے طور تے کم کریندے ریہے ۔ پر سائنس نال انہاں دی دلچسپی انہاں کوں تحقیق دے پاسے گھن ڳئی ۔ انہاں راک فیلر انسٹیٹیوٹ فار میڈیکل ریسرچ وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

### سیل آرگنیلز تے تحقیق
ڈی ڈوو دی سب توں اہم تحقیق سیل آرگنیلز تے ہئی ۔ انہاں پیروکسیسومز تے لائسوسومز ناں دے ݙو سیل آرگنیلز دریافت کیتے ۔ پیروکسیسومز چھوٹے گول آرگنیلز ہوندے ہن جیڑھے سیل وچ موجود زہریلے مادیاں کوں ختم کریندے ہن ، جبکہ لائسوسومز اینجھے آرگنیلز ہوندے ہن جیڑھے سیل دے اندر موجود وڈے مالیکیولز کوں توڑݨ وچ مدد کریندے ہن ۔ 

### آٹوفیجی ، اینڈوسائٹوسس تے ایکسوسائٹوسس
ڈی ڈوو آٹوفیجی ، اینڈوسائٹوسس تے ایکسوسائٹوسس جیہے سائنسی ناں وی ایجاد کیتے ۔ آٹوفیجی ہک ایسا عمل اے جیندے وچ سیل آپݨے خراب یا بیکار حصیاں کوں تروڑ تے دوبارہ استعمال کریندا ہے ۔ اینڈوسائٹوسس ہک ایسا عمل اے جیندے وچ سیل ٻاہرلے مادیاں کوں آپݨے اندر گھن ویندا ہے ۔ ایکسوسائٹوسس ہک ایسا عمل اے جیندے وچ سیل آپݨے اندر موجود مادیاں کوں ٻاہر کڈھیندا ہے ۔ 

### نوبل انعام
1974 وچ کرسچن ڈی ڈوو ، البرٹ کلاڈ تے جارج پالڈے کوں "سیل دے بݨتری تے فعالیتی تنظیم نال متعلق دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
کرسچن ڈی ڈوو ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں سیل بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال سیل دی بݨتر تے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
کرسچن ڈی ڈوو 4 مئی 2013 کوں بیلجیئم وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
جارج پالڈے

### جارج پالڈے
جارج ایمیل پالڈے ہک رومانیئن نژاد امریکی سیل بائیولوجسٹ ہن ۔ انہاں کوں "ہن تئیں دا سب توں با اثر سیل بائیولوجسٹ" قرار ݙتا ڳیا ہے ۔ 1974 وچ انھاں کوں البرٹ کلاڈ تے کرسچن ڈی ڈوو دے نال فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں کوں الیکٹران مائیکروسکوپی تے سیل فریکشنیشن وچ اپݨیاں ایجادات تے ݙتا ڳیا جنہاں مل تے جدید مالیکیولر سیل بائیولوجی دی بنیاد رکھی ، جنہاں وچ سب توں اہم دریافت اینڈوپلازمک ریٹیکولم دے رائبوزومز ہن – جنہاں کوں انہاں پہلی واری 1955 وچ بیان کیتا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
جارج ایمیل پالڈے 19 نومبر 1912 کوں یاشی ، رومانیہ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک پروفیسر ہن ۔ پالڈے ابتدائی تعلیم رومانیہ وچ حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف بخارسٹ توں طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی۔ 

### سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، پالڈے کجھ عرصہ رومانیہ وچ ڈاکٹر دے طور تے کم کریندے ریہے ۔ پر سائنس نال انہاں دی دلچسپی انہاں کوں تحقیق دے پاسے گھن ڳئی ۔ 1946 وچ او امریکہ چلے ڳئے تے راک فیلر انسٹیٹیوٹ وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

### سیل بائیولوجی تے تحقیق
پالڈے دی سب توں اہم تحقیق سیل بائیولوجی تے ہئی ۔ انہاں الیکٹران مائیکروسکوپی تے سیل فریکشنیشن دی تکنیکاں استعمال کر تے سیل دی بݨتر تے افعال دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں اینڈوپلازمک ریٹیکولم دے رائبوزومز دریافت کیتے ، جیڑھے پروٹین دی تیاری وچ اہم کردار ادا کریندے ہن ۔ انہاں گولگی اپریٹس تے مائٹوکونڈریا سمیت ٻئے سیل آرگنیلز دی بݨتر تے افعال دا وی مطالعہ کیتا ۔ 

### الیکٹران مائیکروسکوپی
پالڈے الیکٹران مائیکروسکوپی دی تکنیک کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں ایں تکنیک کوں استعمال کر تے سیل دی بݨتر دا مزید تفصیل نال مطالعہ کیتا ۔ 

### نوبل انعام
1974 وچ جارج ایمیل پالڈے ، البرٹ کلاڈ تے کرسچن ڈی ڈوو کوں "سیل دے بݨتری تے فعالیتی تنظیم نال متعلق دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
جارج ایمیل پالڈے ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں سیل بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال سیل دی بݨتر تے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

### وفات
جارج ایمیل پالڈے 7 اکتوبر 2008 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔