open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ژینگ ہی

## ژینگ ہی
ژینگ ہی (جینکوں چینگ ہو وی آکھیا ویندا ہے ، 1371–1433/1435) ابتدائی منگ خاندان (1368–1644) دے دوران ہک چینی ایڈمرل ، کھوڄݨ والا ، سفارت کار ، تے بیوروکریٹ ہا ۔ انہاں کوں اکثر چینی تاریخ دا سب توں وݙا ایڈمرل سمجھا ویندا ہے ۔ ہک مسلمان خاندان وچ ما ہی دے طور تے پیدا تھیوݨ والے ، انہاں بعد وچ ژینگ تخلص اختیار کیتا جیڑھا یونگلے شہنشاہ (1402–1424) انہاں کوں ݙتا ہا ۔ 1405 تے 1433 دے درمیان ، ژینگ یونگلے شہنشاہ تے انہاں دے جانشین شواندے شہنشاہ (1425–1435) دے حکم تے ایشیا بھر وچ ست خزانہ مہماں دی اڳواݨی کیتی ۔ روایت دے مطابق ، ژینگ دے سب توں وݙے جہاز کݙاہیں وی ریکارڈ شدہ کہیں وی لکڑی دے جہاز توں تقریباً ݙو گنا لمبے ہن ، تے چار ڈیکاں تے سینکڑاں ملاحاں کوں گھن تے ویندے ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
ژینگ ہی 1371 وچ چین دے صوبے یونان وچ پیدا تھیا ۔ اوندا اصل ناں ما ہی ہا تے او ہک مسلمان خاندان نال تعلق رکھدا ہا ۔ اوندے والد ہک حاجی ہن جنہاں مکہ دا سفر کیتا ہا ۔ ژینگ ہی ابتدائی تعلیم حاصل کیتی ، پر اوندی زندگی دا رخ اوں وقت تبدیل تھی ڳیا جݙݨ منگ فوج یونان فتح کیتا ۔ 

## فوجی کیریئر
ژینگ ہی کوں کم عمری وچ ہی منگ فوج وچ شامل کر گھدا ڳیا ۔ اوں شہنشاہ یونگلے دی خدمت وچ جنگی تجربہ حاصل کیتا تے اپݨی ذہانت تے بہادری دی وجہ توں ستت ترقی حاصل کیتی ۔ 

## بحری مہمات
شہنشاہ یونگلے ژینگ ہی کوں بحری مہمات دی اڳواݨی کرݨ دی ذمہ داری سونپی ۔ 1405 توں 1433 دے درمیان ، ژینگ ہی ست وݙیاں بحری مہمات دی اڳواݨی کیتی ۔ اوندے جہازاں دا ٻیڑا وݙا ہا تے اوں وچ ہر قسم دے جہاز شامل ہن ، جنہاں وچ جنگی جہاز ، تجارتی جہاز ، تے رسد دے جہاز شامل ہن ۔ 

## مہمات دے مقاصد
ژینگ ہی دیاں بحری مہمات دے کئی مقاصد ہن ، جنہاں وچ شامل ہن

چین دی طاقت تے وقار کوں ودھاوݨا ۔ 

ٻئے ملکاں نال تجارتی تعلقات قائم کرݨا ۔ 

نویں علاقے دریافت کرݨا ۔ 

غیر ملکی حکمراناں کوں خراج تحسین پیش کرݨ کیتے دعوت ݙیوݨ ۔ 

## سفر دے رستے
ژینگ ہی دے جہازاں جنوب پوادھی ایشیا ، ہندوستان ، عرب ، تے پوادھی افریقہ سمیت ایشیا تے افریقہ دے وݙے حصے دا سفر کیتا ۔ اوندے جہازاں کئی نویں بندرگاہواں تے تجارتی رستے دریافت کیتے ۔ 

## مہمات دی اہمیت
ژینگ ہی دیاں بحری مہمات چین دی تاریخ وچ ہک اہم واقعہ ہن ۔ انہاں مہمات چین کوں دنیا دی ہک وݙی بحری طاقت بݨݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں مہمات دے ذریعے چین ٻئے ملکاں نال تجارتی تے ثقافتی تعلقات قائم کیتے ۔ 

## جہاز
ژینگ ہی دے جہاز اوں ویلھے دے دنیا دے سب توں وݙے جہاز ہن ۔ اوندے جہازاں وچ چار ڈیک ہوندے ہن تے او سینکڑاں ملاحاں کوں گھن تے ویندے ہن ۔ انہاں جہازاں دی لمبائی تقریباً 400 فٹ ہئی ، جیڑھی کہ کولمبس دے جہازاں توں ٻہوں زیادہ ہئی ۔
سیموئل ہیرن

## سیموئل ہیرن
سیموئل ہیرن (فروری 1745 – نومبر 1792) ہک انگریز کھوڄݨ والا ، کھال دا تاجر ، لکھاری ، تے ماہر فطرت ہا ۔ اوں کینیڈا دے آرکٹک علاقیاں وچ اہم مہمات کیتیاں تے اتھوں دے تل وطنی لوکاں تے حیوانات دے بارے وچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔ ہیرن دی زندگی مہم جوئی ، تجارت ، تے سائنسی مشاہدات نال بھرپور ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
سیموئل ہیرن 1745 وچ انگلینڈ وچ پیدا تھیا ۔ اوندی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر خیال کیتا ویندا ہے کہ اوں بہترین تعلیم حاصل کیتی ہوسی ۔ اوندے خاندان تے پرورش دے بارے وچ کوئی خاص تفصیلات موجود کائنی ۔ پر ایں ڳالھ دا امکان ہے کہ اوں جوانی وچ ہی مہم جوئی دا شوق پیدا کر گھدا ہوسی ۔ 

## شمالی امریکہ آمد تے کھال دی تجارت
ہیرن جوانی وچ شمالی امریکہ آیا تے ہڈسن بے کمپنی وچ شامل تھیا ، جیڑھی کہ کھال دی تجارت وچ مصروف ہئی ۔ اوں کمپنی کیتے کئی سال کم کیتا تے اتھوں دے تل وطنی لوکاں نال تجارتی تعلقات قائم کیتے ۔ ایں دوران ، اوں اتھوں دے جغرافیائی حالات تے حیوانات دے بارے وچ وی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

## آرکٹک مہمات
ہیرن دی زندگی دا سب توں اہم حصہ اوں دیاں آرکٹک مہمات ہن ۔ اوں کئی مہمات دی اڳواݨی کیتی جنہاں دا مقصد شمالی کینیڈا دی کھوڄ کرݨ ہا ۔ اوں کوپر مائن دریا دی کھوڄ کیتی تے آرکٹک سمندر تک پہنچا ۔ اوں دیاں مہماں نہ صرف جغرافیائی لحاظ نال اہم ہن بھل انہاں اتھوں دے تل وطنی لوکاں (جینکو ایسکیمو آکھیا ویندا ہے) تے حیوانات دے بارے وچ وی قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

## کوپر مائن دریا دی مہم
1770 وچ ، ہیرن کوپر مائن دریا دی مہم دی اڳواݨی کیتی ۔ ایں مہم دا مقصد ایں دریا دے ذریعے آرکٹک سمندر تک پہنچݨ ہا ۔ اوں دریا دے نال نال سفر کیتا تے کئی نویں علاقے دریافت کیتے ۔ 1771 وچ ، او آرکٹک سمندر تک پہنچݨ وچ کامیاب تھیا ۔ 

## مہمات دے نتائج
ہیرن دیاں مہمات سائنسی تے جغرافیائی لحاظ نال ٻہوں اہم ثابت تھیاں ۔ اوں نویں علاقے دریافت کیتے ، نقشے تیار کیتے ، تے اتھوں دے تل وطنی لوکاں تے حیوانات دے بارے وچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندی تحقیق نال شمالی کینیڈا دے بارے وچ معلومات وچ وݙھا وادھا تھیا ۔ 

## لکھاری تے ماہر فطرت
ہیرن ہک قابل لکھاری وی ہا ۔ اوں اپݨیاں مہمات دے تجربات تے مشاہدات کوں ہک کتاب وچ لکھیا جئیں دا ناں A Journey to the Northern Ocean (شمالی سمندر دا سفر) ہا ۔ ایہ کتاب اتھوں دے حالات ، تل وطنی لوکاں ، تے حیوانات دے بارے وچ قیمتی معلومات دا ذریعہ ہے ۔ ہیرن ہک ماہر فطرت وی ہا تے اوں شمالی کینیڈا دے پودیاں تے جانوراں دے بارے وچ وی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

## شخصیت
ہیرن ہک بہادر ، ہمت والا ، تے محنتی شخص ہا ۔ اوں مشکل حالات وچ وی اپݨیاں مہمات کوں جاری رکھیا ۔ اوں وچ تجسس دا جذبہ ہا تے او ہمیشاں نویاں چیزاں دریافت کرݨ کیتے تیار راہندا ہا ۔ اوندی لگن تے محنت کوں ہمیشاں سراہا ویندا رہسی ۔ 

## بعد دی زندگی تے موت
ہیرن دی بعد دی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ او ہڈسن بے کمپنی وچ کم کریندا ریہا تے 1792 وچ فوت تھی ڳیا ۔ اوندی موت نال مہم جوئی دی دنیا کوں ہک وݙا نقصان تھیا ۔ 

## میراث
سیموئل ہیرن دی وفات دے بعد ، اوندے کارنامیاں کوں کجھ عرصہ توں فراموش کر ݙتا ڳیا ۔ پر بعد وچ ، تاریخ داناں اوندی اہمیت کوں سمجھا تے اوں دیاں مہماں کوں جغرافیائی دریافت دی تاریخ وچ ہک اہم باب قرار ݙتا ۔ ہیرن دا ناں ہمیشاں شمالی کینیڈا دے کھوڄݨ والیاں وچ شمار کیتا ویندا رہسی ۔
برونو ڈی ہیسیٹا

## برونو ڈی ہیسیٹا
برونو ڈی ہیسیٹا (ہیزٹا) و دوداگوئٹیا (1743–1807) ہک ہسپانوی باسکی کھوڄݨ والا ہا جیڑھا بحر الکاہل دے اُبھے پچادھی علاقے کیتے مشہور ہے ۔ بلباؤ وچ ہک پراݨے باسکی خاندان وچ پیدا تھیوݨ والا ، اونکوں نیو سپین دے وائسرائے ، انتونیو ماریا بوکاریلی و ارسوا الٹا کیلیفورنیا دے شمال وچ علاقے دی کھوڄ کیتے بھیڄا ہا ، ایں ڳالھ دی اطلاع دے جواب وچ کہ اتھاں روسی وستیاں ہن ۔ ہیسیٹا دی زندگی مہم جوئی ، دریافت ، تے ہسپانوی بادشاہی کیتے نویں علاقیاں دی تلاش نال عبارت ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
برونو ڈی ہیسیٹا 1743 وچ بلباؤ ، سپین وچ پیدا تھیا ۔ او ہک پراݨے باسکی خاندان نال تعلق رکھدا ہا ۔ اوندی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر خیال کیتا ویندا ہے کہ اوں بہترین تعلیم حاصل کیتی ہوسی ۔ اوندے خاندان تے پرورش دے بارے وچ کوئی خاص تفصیلات موجود کائنی ۔ پر ایں ڳالھ دا امکان ہے کہ اوں جوانی وچ ہی سمندری سفر شروع کر ݙتا ہوسی ۔ 

## اُبھے پچادھی علاقے دی مہم
1775 وچ ، ہیسیٹا کوں نیو سپین دے وائسرائے ، انتونیو ماریا بوکاریلی و ارسوا الٹا کیلیفورنیا دے شمال وچ علاقے دی کھوڄ کیتے ہک مہم دی اڳواݨی کرݨ دا حکم ݙتا ۔ ایں مہم دا مقصد روسی وستیاں دی موجودگی دی تصدیق کرݨ ہا تے ایں علاقے تے ہسپانوی دعوے کوں مضبوط کرݨ ہا ۔ ہیسیٹا دے نال ݙو جہاز ہن ، سانتیاگو تے سونورا ۔ 

## سفر تے دریافت
ہیسیٹا دی مہم 1775 وچ سان بلیس ، نیو سپین (موجودہ نایاریت ، میکسیکو) توں روانہ تھئی ۔ انہاں کیلیفورنیا دے ساحل دے نال شمال دی طرف سفر کیتا ۔ رستے وچ انہاں کئی اہم مقامات دی دریافت کیتی ، جنہاں وچ کولمبیا دریا دا منہ وی شامل ہا ۔ ہیسیٹا ایں دریا کوں دریافت کیتا تے ایں علاقے تے ہسپانوی ملکیت دا دعویٰ کیتا ۔ 

## مہم دے نتائج
ہیسیٹا دی مہم ہسپانوی بادشاہی کیتے ٻہوں اہم ثابت تھئی ۔ ایں مہم نال ہسپانیاں کوں بحر الکاہل دے اُبھے پچادھی علاقے دے بارے وچ قیمتی معلومات ملیاں ۔ انہاں معلومات دی بنیاد تے ہسپانیاں ایں علاقے وچ اپݨی موجودگی کوں مضبوط کیتا ۔ ہیسیٹا دی مہم ایں علاقے وچ روسی اثر و رسوخ کوں وی چیلنج کیتا ۔ 

## ہیسیٹا دی شخصیت
ہیسیٹا ہک بہادر تے قابل شخص ہا ۔ اوں مشکل حالات وچ وی اپݨی مہم کوں کامیابی نال ہمکنار کیتا ۔ اوں وچ قائدانہ صلاحیتاں وی موجود ہن ، جئیں دی وجہ توں او اپݨے سنگتیاں کوں حوصلہ ݙیندا ہا تے انہاں نال مل تے کم کریندا ہا ۔ ہیسیٹا ہک محنتی تے جفاکش انسان ہا ، جئیں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ مہم جوئی وچ گزاریا ۔ 

## بعد دی زندگی تے موت
ہیسیٹا دی بعد دی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ او بحریہ وچ اپݨے فرائض سرانجام ݙیندا ریہا تے 1807 وچ فوت تھی ڳیا ۔ اوندی موت دی تاریخ دے بارے وچ کوئی حتمی معلومات موجود کائنی ۔ 

## میراث
برونو ڈی ہیسیٹا دی وفات دے بعد ، اوندے کارنامیاں کوں کجھ عرصہ توں فراموش کر ݙتا ڳیا ۔ پر بعد وچ ، تاریخ داناں اوندی اہمیت کوں سمجھا تے اوندی مہم کوں ہسپانوی تاریخ وچ ہک اہم واقعہ قرار ݙتا ۔ ہیسیٹا دا ناں ہمیشاں بحرالکاہل دے اُبھے پچادھی علاقے دے کھوڄݨ والیاں وچ شمار کیتا ویندا رہسی ۔
حنو

## حنو
حنو ، جینکوں ہینو ، ہیننو ، یا ہینینو وی آکھیا ویندا ہے ، ہک مصری امرا ہا ، جیڑھا ویہویں صدی قبل مسیح وچ منتوہوتپ سوم دے دور وچ m-r-pr یعنی وݙے محل دار دے طور تے خدمات انجام ݙیندا ہا ۔ اوں مبینہ طور تے مصر دے وچکارلے دور کیتے پنٹ تے لیبیا دے تجارتی رستے دوبارا کھولئے ۔ اونکوں دیر البحری وچ مقبرے وچ دفن کیتا ڳیا ، جیڑھا کہ تھیبن نیکروپولس وچ ہے تے جینکوں TT313 دے طور تے درج کیتا ڳیا ہے ۔ حنو دی زندگی مصر دی تاریخ دے ہک اہم دور نال جڑی ہوئی ہے ، جئیں وچ تجارت تے خوشحالی کوں ٻیھر بحال کیتا ڳیا ۔

## حنو دا پس منظر تے منتوہوتپ سوم نال تعلق
حنو دے ابتدائی جیوݨ دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایں ڳالھ دا پتہ لڳدے کہ او ہک بااثر تے امیر گھرانے نال تعلق رکھدا ہا ۔ او فرعون منتوہوتپ سوم دا مقرب ہا تے شاہی دربار وچ اہم مقام رکھدا ہا ۔ m-r-pr دا عہدہ ٻہوں اہم ہا تے ایہ شخص شاہی امور دی نگرانی کریندا ہا تے فرعون دا مشیر وی ہوندا ہا ۔ 

## پنٹ دی مہم
حنو دی زندگی دا سب توں اہم کارنامہ پنٹ دی مہم ہئی ۔ پنٹ ہک پراسرار علاقہ ہا جیڑھا مصر دے جنوب وچ واقع ہا تے قیمتی اشیا ، جیویں کہ لوبان ، آبنوس ، سونا ، ہاتھی دے دند ، تے زندہ جانوراں کیتے مشہور ہا ۔ مصر دے وچکارلے دور وچ ، پنٹ نال تجارتی تعلقات منقطع تھی ڳئے ہن ۔ حنو کوں ایہ ذمہ داری سونپی ڳئی کہ او پنٹ دے تجارتی رستے کوں ٻیھر کھولئے ۔ اوں ہک وݙی مہم تیار کیتی تے بحری جہازاں دے ذریعے پنٹ دا سفر کیتا ۔ 

## مہم دی کامیابی
حنو دی پنٹ دی مہم کامیاب رہی ۔ او پنٹ توں قیمتی اشیا گھن تے واپس مصر آیا ۔ ایں مہم نال مصر تے پنٹ دے درمیان تجارتی تعلقات ٻیھر بحال تھئے تے مصر دی دولت وچ وادھا تھیا ۔ حنو دی کامیابی نال فرعون دی ساکھ وی ودھی تے ملک وچ خوشحالی آئی ۔ 

## لیبیا دی مہم
حنو لیبیا وچ وی ہک مہم دی اڳواݨی کیتی ۔ لیبیا مصر دے مغرب وچ ہک علاقہ ہا تے اتھوں دے لوکاں نال وی مصر دے تجارتی تعلقات ہن ۔ حنو دی مہم دا مقصد لیبیا دے رستے کوں وی محفوظ بݨاوݨا ہا ۔ 

## حنو دا مقبرہ
حنو کوں دیر البحری وچ دفن کیتا ڳیا ۔ اوندا مقبرہ TT313 دے ناں نال مشہور ہے ۔ ایں مقبرے وچ اوندی زندگی دے واقعات تے مہمات دے مناظر نقش کیتے ڳئے ہن ۔ مقبرے دے نقشاں توں حنو دی اہمیت دا اندازہ لڳایا ونڄ سڳدے ۔ 

## حنو دی اہمیت
حنو مصر دی تاریخ دی ہک اہم شخصیت ہا ۔ اوں منتوہوتپ سوم دے دور وچ مصر دی خوشحالی کوں ٻیھر بحال کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں دیاں مہماں نال مصر دے تجارتی تعلقات ٻئے علاقیاں نال قائم تھئے تے ملک دی معیشت کوں فائدہ تھیا ۔ 

## حنو دی شخصیت
حنو ہک قابل تے بااثر شخص ہا ۔ اوں وچ قائدانہ صلاحیتاں وی موجود ہن ، جئیں دی وجہ توں او اہم ذمہ داریاں نبھاوݨ وچ کامیاب تھیا ۔ او ہک سمجھدار تے دور اندیش شخص ہا تے اوں مصر دی ترقی کیتے اہم اقدامات کیتے ۔
نور بانو (گائیکہ)

نور بانو  (اردو: نور بانو (گلوکار)، کنوں) سندھ دی ہِک لوک گائیکہ ہَئی۔ آپݨی عمدہ اَتے پیاری اَواز دی وجہ کنوں، اُوہ پورے سندھ وِچ، خاص طور تے دیہاتی سندھ وِچ مقبول ہَئی۔

## حیاتی دا احوال
نور بانو 1942ء وِچ پیرو لاشاری ضلع بدین سندھ دے نیڑے گاؤں مٹھو گوپانگ وِچ ڄَمّی ہَئی۔ بعد وِچ، اُوہ تلہار، سندھ چلی ڳئی۔ اِین٘دے پِیؤ دا ناں سلیمان گوپانگ ہَئی جہڑے ہِک غریب کسان ہَن۔

ریڈیو پاکستان وِچ، انّھاں نے زیادہ تر ڳاوݨے بطورِ نویکلی گائیکہ گائے، اَتے انّھاں نے مشہور گائیکاں ماسٹر محمد ابراہیم، مٹھو کچی، زرینہ بلوچ اَتے آمنہ دے نال وی ڳاوݨے گائے۔ اُوہ آپݨے سندھی شادی دے ڳاوݨیاں کِیتے وی مشہور ہَئی جنّھاں کوں "لاڈا" یا "سہرا" آہدے ہِن۔ 

## فوتڳی
اُوہ 14 فروری 1999ء کوں تلہار وِچ فوت تھی ڳئی۔ 

## حوالے

ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:سندھی گائیک زنانیاں
ونکی:سندھ دے گائیک
ونکی:سندھی ٻولی دے گائیک
ونکی:وِیہویں صدی دیاں گائیکاں
میتھیو الیگزینڈر ہینسن

## میتھیو الیگزینڈر ہینسن
میتھیو الیگزینڈر ہینسن (8 اگست 1866 – 9 مارچ 1955) ہک افریقی نژاد امریکی کھوڄݨ والا ہا جیڑھا تقریباً 23 سالاں دے عرصے وچ رابرٹ پیری دے نال ست قطبی سفراں وچ شامل تھیا ۔ انہاں مجموعی طور تے 18 سال کٹھے مہماں وچ گزاریئے ۔ او 1908–1909 دی مہم وچ شرکت کیتے سب توں زیادہ مشہور ہے جئیں 6 اپریل 1909 کوں جغرافیائی شمالی قطب تک پہنچݨ دا دعویٰ کیتا ہا ۔ ہینسن آکھیا کہ او انہاں دے گروپ وچوں سب توں پہلا شخص ہا جیڑھا شمالی قطب تے پہنچا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
میتھیو ہینسن 8 اگست 1866 کوں میری لینڈ وچ پیدا تھیا ۔ اوندے والدین آزاد افریقی نژاد امریکی ہن ۔ ہینسن دی ابتدائی زندگی مشکلات نال بھری ہوئی ہئی ۔ یتیم تھیوݨ دے بعد ، اوں مختلف نوکریاں کیتیاں تے خود کوں تعلیم ݙتی ۔ اوں جہاز رانی تے سمندری سفر دے بارے وچ وی علم حاصل کیتا ۔ 

## پیری نال ملاقات تے قطبی سفر
1887 وچ ، ہینسن دی ملاقات رابرٹ پیری نال تھئی ، جیڑھا ہک مشہور قطبی کھوڄݨ والا ہا ۔ پیری ہینسن دی قابلیت تے تجربے توں ٻہوں متاثر تھیا تے اوں ہینسن کوں اپݨی قطبی مہماں وچ شامل کرݨ دا فیصلہ کیتا ۔ ہینسن پیری دے نال تقریباً 23 سال تک قطبی سفراں وچ شامل ریہا ۔ انہاں مجموعی طور تے 18 سال کٹھے مہماں وچ گزاریئے ۔ 

## شمالی قطب دی مہم
1908–1909 وچ ، ہینسن پیری دی مہم وچ شامل ہا جئیں شمالی قطب تک پہنچݨ دا دعویٰ کیتا ہا ۔ 6 اپریل 1909 کوں ، پیری ، ہینسن ، تے کجھ ٻئے لوک کتے دی سلیج تے سفر کریندے ہوئے شمالی قطب تے پہنچے ۔ ہینسن دعویٰ کیتا کہ او پارٹی دا پہلا شخص ہا جیڑھا قطب تے پہنچا ۔ 

## مہم دی اہمیت
پیری تے ہینسن دی مہم شمالی قطب تک پہنچݨ والی پہلی مہم ہئی ۔ ایں مہم نال دنیا کوں شمالی قطب دے بارے وچ قیمتی معلومات ملیاں ۔ ہینسن دی شرکت ایں مہم وچ ٻہوں اہم ہئی ۔ اوں نہ صرف سفر وچ مدد کیتی بھل اوں اتھوں دے تل وطنی لوکاں نال وی رابطہ قائم کیتا تے انہاں دے بارے وچ معلومات حاصل کیتیاں ۔ 

## ہینسن دا کردار
ہینسن ہک قابل تے تجربہ کار کھوڄݨ والا ہا ۔ اوں قطبی علاقیاں دے سخت حالات دا سامݨا کیتا تے اپݨی ہمت تے حوصلے نال مہم کوں کامیاب بݨایا ۔ او نہ صرف ہک اچھا ملاح ہا بھل او کتیاں دی سلیج چلاوݨ وچ وی ماہر ہا ۔ 

## بعد دی زندگی تے اعزازات
شمالی قطب دی مہم دے بعد ، ہینسن کوں کافی شہرت ملی ۔ اونکوں کئی اعزازات نال نوازیا ڳیا تے اوندیاں خدمات کوں سراہا ڳیا ۔ پر اوندی زندگی کجھ مشکلات دا وی شکار رہی ۔ اوندی مالی حالت کجھ خاص نہ ہئی ۔ پر اوں اپݨی مہم جوئی دی داستان کوں کتابی شکل وچ شائع کیتا ۔ 

## میراث
میتھیو ہینسن دی کہانی ہمت ، حوصلے ، تے کامیابی دی علامت ہے ۔ اوں اپݨی زندگی دیاں مشکلات دے باوجود شمالی قطب تک پہنچݨ دا خواب پورا کیتا ۔ اوندا ناں ہمیشاں قطبی کھوڄ دے تاریخ وچ یاد رکھیا ویسی ۔
لوئس ہینپن

## لوئس ہینپن
لوئس ہینپن (12 مئی 1626 – 5 دسمبر 1704) ہک بیلجیئم دا کیتھولک پادری تے مشنری ہا جیڑھا شمالی امریکہ وچ اپݨیاں سرگرمیاں کیتے مشہور ہے ۔ فرانسیسکناں دی ہک شاخ ریکولیکٹس دا رکن ہووݨ دے نال ، اوں نیو فرانس دا سفر کیتا تے کئی مقامی امریکی قبیلےآں وچ تبلیغ کیتی ۔ ہینپن دی زندگی مہم جوئی ، تبلیغ ، تے شمالی امریکہ دے بارے وچ معلومات جمع کرݨ نال عبارت ہے ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
لوئس ہینپن 12 مئی 1626 کوں بیلجیئم وچ پیدا تھیا ۔ اوندی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر خیال کیتا ویندا ہے کہ اوں بہترین تعلیم حاصل کیتی ہوسی ۔ اوں کم عمری وچ ہی مذہبی زندگی اختیار کرݨ دا فیصلہ کیتا تے فرانسیسکن آرڈر وچ شامل تھیا ۔

## نیو فرانس آمد تے تبلیغ
ہینپن کوں نیو فرانس (موجودہ کینیڈا) وچ تبلیغ کیتے بھیڄا ڳیا ۔ اوں اتھوں دے مقامی امریکی قبیلےآں نال رابطہ کیتا تے انہاں کوں عیسائیت دی تبلیغ کیتی ۔ اوں کئی سال تل وطنی لوکاں دے نال گزاریئے تے انہاں دی ثقافت تے روایات دے بارے وچ معلومات حاصل کیتیاں ۔

## شمالی امریکہ دی کھوڄ
تبلیغ دے نال نال ، ہینپن شمالی امریکہ دی کھوڄ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں کئی مہمات وچ شرکت کیتی تے نویں علاقے دریافت کیتے ۔ اوں دریاواں ، جھیلاں ، تے جنگلاں دا سروے کیتا تے اتھوں دی جغرافیائی خصوصیات دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔

## سینٹ لارنس دریا دا سفر
ہینپن سینٹ لارنس دریا دے نال سفر کیتا تے کئی اہم مقامات دی دریافت کیتی ۔ اوں نیاگرا آبشار دا وی دورہ کیتا تے ایں آبشار دی خوبصورتی کوں بیان کیتا ۔ اوں ایں علاقے دے بارے وچ اپݨے مشاہدات تے تجربات کوں کتابی شکل وچ شائع کیتا ۔

## میسی سپی دریا دی مہم
ہینپن میسی سپی دریا دی مہم وچ وی شرکت کیتی ۔ اوں دریا دے نال نال سفر کیتا تے کئی نویں علاقے دریافت کیتے ۔ اوں ایں علاقے دے بارے وچ وی معلومات جمع کیتیاں تے اپݨے مشاہدات کوں لکھیا ۔

## لکھاری تے مصنف
ہینپن ہک قابل لکھاری وی ہا ۔ اوں شمالی امریکہ دے بارے وچ اپݨے تجربات تے مشاہدات کوں کئی کتاباں وچ لکھیا ۔ اوں دیاں کتاباں یورپ وچ ٻہوں مشہور تھیاں تے انہاں یورپی لوکاں کوں شمالی امریکہ دے بارے وچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔

## شخصیت
ہینپن ہک بہادر ، ہمت والا ، تے محنتی شخص ہا ۔ اوں مشکل حالات وچ وی اپݨا کم جاری رکھیا ۔ اوں وچ تجسس دا جذبہ ہا تے او ہمیشاں نویاں چیزاں دریافت کرݨ کیتے تیار راہندا ہا ۔ اوندی لگن تے محنت کوں ہمیشاں سراہا ویندا رہسی ۔

## بعد دی زندگی تے موت
ہینپن دی بعد دی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ او یورپ واپس ڳیا تے اتھاں مذہبی سرگرمیاں وچ مصروف ریہا ۔ 5 دسمبر 1704 کوں اوندی وفات تھئی ۔ اوندی موت نال شمالی امریکہ دی کھوڄ تے تبلیغ دے شعبے کوں ہک وݙا نقصان تھیا ۔

## میراث
لوئس ہینپن دی وفات دے بعد ، اوندے کارنامیاں کوں کجھ عرصہ توں فراموش کر ݙتا ڳیا ۔ پر بعد وچ ، تاریخ داناں اوندی اہمیت کوں سمجھا تے اوں دیاں کتاباں کوں شمالی امریکہ دی دریافت دی تاریخ وچ ہک اہم باب قرار ݙتا ۔ ہینپن دا ناں ہمیشاں شمالی امریکہ دے کھوڄݨ والیاں وچ شمار کیتا ویندا رہسی ۔
پیڈرو ڈی ہیرڈیا

## پیڈرو ڈی ہیرڈیا
پیڈرو ڈی ہیرڈیا (تقریباً 1505 – 27 جنوری 1554) ہک ہسپانوی فاتح ہا ، جیڑھا کارٹیجینا ڈی انڈیز شہر دا بانی ہا تے موجودہ کولمبیا دے شمالی ساحل تے اندرونی علاقے دا کھوڄݨ والا ہا ۔ ہیرڈیا دی زندگی فتوحات ، نویں علاقیاں دی دریافت ، تے ہسپانوی بادشاہی کیتے نویں کالونیاں قائم کرݨ نال عبارت ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
پیڈرو ڈی ہیرڈیا دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ او تقریباً 1505 وچ سپین وچ پیدا تھیا ہوسی ۔ اوندے خاندان تے تعلیم دے بارے وچ کوئی خاص تفصیلات موجود کائنی ۔ پر ایں ڳالھ دا امکان ہے کہ اوں جوانی وچ ہی فوج وچ شمولیت اختیار کیتی ہوسی ۔ 

## شمالی کولمبیا دی فتح
ہیرڈیا کولمبیا دے شمالی ساحل دی فتح وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں کئی مہمات دی اڳواݨی کیتی تے مقامی قبیلےآں نال جنگاں لڑیاں ۔ اوں بہادری تے قابلیت دا مظاہرہ کریندے ہوئے ایں علاقے تے ہسپانوی قبضہ قائم کیتا ۔ 

## کارٹیجینا دی بنیاد
1533 وچ ، ہیرڈیا کارٹیجینا ڈی انڈیز شہر دی بنیاد رکھی ۔ ایہ شہر ستت ہسپانوی نوآبادیات دا ہک اہم مرکز بݨ ڳیا ۔ کارٹیجینا دی بندرگاہ ہسپانوی تجارت کیتے ٻہوں اہم ہئی تے ایں شہر ایں علاقے دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## اندرونی علاقے دی کھوڄ
ہیرڈیا کولمبیا دے اندرونی علاقے دی وی کھوڄ کیتی ۔ اوں کئی مہمات دی اڳواݨی کیتی تے مختلف علاقیاں دا سروے کیتا ۔ اوں اتھوں دے تل وطنی لوکاں نال رابطہ کیتا تے انہاں دے  رہݨ سہݨ دے طریقیاں دے بارے وچ معلومات حاصل کیتیاں ۔ 

## تل وطنی لوکاں نال تعلقات
ہیرڈیا دے تل وطنی لوکاں نال تعلقات کجھ پیچیدہ ہن ۔ کجھ قبیلےآں نال اوندے دوستانہ تعلقات ہن ، جݙاں جو کجھ قبیلےآں نال اوں جنگاں وی لڑیاں ۔ ہیرڈیا تل وطنی لوکاں دی ثقافت تے روایات دے بارے وچ وی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

## شخصیت
ہیرڈیا ہک بہادر تے قابل شخص ہا ۔ اوں مشکل حالات وچ وی اپݨیاں مہمات کوں کامیابی نال ہمکنار کیتا ۔ اوں وچ قائدانہ صلاحیتاں وی موجود ہن ، جئیں دی وجہ توں او اپݨے سنگتیاں کوں حوصلہ ݙیندا ہا تے انہاں نال مل تے کم کریندا ہا ۔ ہیرڈیا ہک محنتی تے جفاکش انسان ہا ، جئیں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ مہم جوئی وچ گزاریا ۔ 

## بعد دی زندگی تے موت
ہیرڈیا دی بعد دی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ او کولمبیا وچ اپݨے فرائض سرانجام ݙیندا ریہا تے 27 جنوری 1554 کوں فوت تھی ڳیا ۔ اوندی موت دی تاریخ دے بارے وچ کوئی حتمی معلومات موجود کائنی ۔ 

## میراث
پیڈرو ڈی ہیرڈیا دی وفات دے بعد ، اوندے کارنامیاں کوں کجھ عرصہ توں فراموش کر ݙتا ڳیا ۔ پر بعد وچ ، تاریخ داناں اوندی اہمیت کوں سمجھا تے اوں دیاں مہماں کوں کولمبیا دی تاریخ وچ ہک اہم واقعہ قرار ݙتا ۔ ہیرڈیا دا ناں ہمیشاں کارٹیجینا دے بانی دے طور تے یاد رکھیا ویسی ۔
ٹینا ثانی

ٹینا ثانی (اردو: ٹینا ثانی، کنوں) ہِک پاکستانی گائیکہ ہِن جہڑی آپݨے کلاسیکی اَتے نیم کلاسیکی اردو غزلاں کِیتے مشہور ہِن۔ ٹینا ثانی کوں 2004ء وِچ صدرِ پاکستان نے تمغائے حسن کارکردگی ایوارڈ ݙِتّا۔

## حیاتی دا احوال
ٹینا ثانی مشرقی پاکستان وِچ ڈھاکہ وِچ ڄَمّی ہَئی۔ کراچی منتقل تِھیوݨ کنوں پہلاں ، اِیہ ٹٻّر کُجھ ورھیاں کِیتے کابل چلا ڳِیا، جتھاں اِین٘دے پِیؤ ناصر ساہنی ہِک تیل دی کمپنی وِچ ملازمت کرین٘دے ہَن۔

## ایوارڈز

* 2004ء - صدر پاکستان دی طرفوں تمغائے حسن کارکردگی نال نوازیا گیا
* 2011ء - نمایاں کارکردگی دا ایوارڈ، حکومت پاکستان فیض احمد فیض دی صد سالہ تقریبات دے وِچالے ݙِتّا۔ 
* 2017ء - لکس اسٹائل ایوارڈ دا لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ حاصل کیتا

## کَم کار
ٹینا ثانی نے 1977ء وِچ ہِک اشتہاری ایجنسی کِیتے کَم کرݨ دا اَغاز کِیتا ہَئی۔ 

#### پسندیدہ نغمے

* ابل مورا، کندن لال سہگل کے گانے
* کورا کاغذ تھا یہ من میرا،کشور کمار کے گانے
* آپ جیسا کوئی میری زندگی میں آئے تو بات بن جائے، نازیہ حسن کے گانے
* کھڑی نیم کے نیچے،پاکستانی لوک گلوکارہ مائی بھاگی کا ایک لوک گانا
* کوئی تو ہے جو نظامِ ہستی چلا رہا ہے وہی خدا ہے،ایک حمد، جس کو نصرت فتح علی خان نے پیش کیا اور مظفر وارثی نے لکھا تھا

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڈھاکہ دیاں شخصیتاں
ونکی:غزل ڳائیک
ونکی:غزل گائیک زنانیاں
ونکی:غزل گائیک
ونکی:پاکستانی غزل گائیک
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیک
پاکستانی لوک فنکاراں دی تن٘دِیر

اِیں مضمون وِچ قابلِ ذِکر پاکستانی لوک گائیکاں دا ذِکر ہِے۔ ہر دور وِچ مقبول مشہور پاکستانی لوک گائیک تَلّے ݙِتّے ڳئے ہِن۔ ٻئے لوک گائیکاں کِیتے حروفِ تہجی دے اعتبار نال تَلّے لبھ سڳدے ہِیوے۔ 

## ا کنوں خ

* ابرار الحق
* الن فقیر
* اقبال باہو

* اقبال باہو
* اختر چنال زہری
* بہاؤ الدین خان(قوال)
* بدر علی میانداد
* بھگت کنور رام
* پٹھانے خان
* ثریا خانم
* ثریا ملتانیکر

* حدیقہ کیانی

## د کنوں ز

* ڈھول فقیر
* رحیم شاہ
* ریشمہ
* زرینہ بلوچ
* زرسانگہ
* زبیدہ خانم

## س کنوں ظ

* سہراب فقیر
* سائیں ظہور
* شوکت علی
* شازیہ خشک
* شکور لوہار
* شیر میانداد
* صنم ماروی
* صابری برادران
* طفیل نیازی

## ع کنوں ف

* عالم لوہار

[link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Alam_Lohar.jpg|thumb|180x180px|[:ur:عالم_لوہار|عالم لوہار]]

* عابدہ پروین

[link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Abida_Parveen_in_concert_at_Oslo.jpg|thumb|150x150px|[:ur:عابدہ_پروین|عابدہ پروین]]

* عارف لوہار
* عزیز میاں
* عطا اللہ خان خیلوی

[link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Attaullah_Khan_Esakhailvi.JPG|thumb|150x150px|[:ur:عطاء_اللہ_خان_عیسیٰ_خیلوی|عطا اللہ خان عیسی خیلوی]]

* عنایت حسین
* فقیر ذو الفقار علی
* فریدہ خانم
* فیض محمد بلوچ

## ق کنوں م

* قربان نیازی
* گل پانٹرہ
* مائی بھاگی
* طفیل نیازی
* ماسٹر محمد ابراہیم
* مائی دہائی
* محمد جمن
* محمد شفاءاللہ روکڑی
* مسرت نذیر
* ملکہ پکھراج
* معصومہ انور
* منشی رضی الدین
* منظور احمد خان
* مہران سانول عیسٰی خیلوی

## ن کنوں ے

* نصرت فتح علی خان

## ٻِیا ݙیکھو

* پاکستان دی موسیقی
* جنوبی ایشیا دی موسیقی
* پاکستان دی ثقافت
* پاکستانیاں دی فہرست
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی گائیک
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی لوک فنکاراں دیاں تندیراں
بیارنی ہیرجولفسن

## بیارنی ہیرجولفسن
بیارنی ہیرجولفسن (دسویں صدی) ہک نورس-آئس لینڈی کھوڄ کار ہا جینکوں امریکہ دی سرزمین دا پہلا معلوم یورپی دریافت کنندہ سمجھا ویندا ہے ، جینکوں اوں 986 وچ ݙٹھا ہا ۔ بھانویں ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت کائنی کہ بیارنی امریکہ وچ قدم رکھیا ہا یا نئیں ، پر اوندی کہانی شمالی امریکہ دی دریافت دی تاریخ وچ ہک اہم مقام رکھدی ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
بیارنی دے ابتدائی جیوݨ دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ او آئس لینڈ وچ پیدا تھیا ہوسی ۔ اوندے والد دا ناں ہیرجولف ہا تے او وی ہک مہم جو شخص ہا جیڑھا آئس لینڈ وچ آباد تھیا ہا ۔ بیارنی جوانی وچ ہی سمندری سفر شروع کر ݙتا ہوسی تے تجارت وچ مہارت حاصل کیتی ہوسی ۔ 

## گرین لینڈ دا سفر
بیارنی دے بارے وچ مشہور ہے کہ او گرین لینڈ ویندا پیا ہا جݙݨ اوں امریکہ دی سرزمین ݙٹھی ۔ ایرک دی ریڈ ، جیڑھا ہک مشہور وائکنگ ہا ، گرین لینڈ وچ ہک نویں کالونی قائم کرݨ کیتے ڳیا ہا ۔ بیارنی وی اوندے نال ہا ۔ پر بیارنی دا جہاز طوفان دا شکار تھی ڳیا تے او گرین لینڈ توں دور لہہ ڳیا ۔ 

## امریکہ دی دریافت
بیارنی تے اوندے سنگتیاں کئی ݙینہاں تک سمندر وچ سفر کیتا ۔ آخر کار انہاں ہک سرزمین ݙٹھی ۔ ایہ زمین انہاں کوں گرین لینڈ وانگوں برفانی نہ لڳی بھل ہری بھری ہئی ۔ پر بیارنی اتھاں لہݨ دی کوشش نہ کیتی ۔ اوں سوچا کہ شئیت ایہ کوئی ٻیا جزیرہ ہے تے او گرین لینڈ دی تلاش وچ سفر جاری رکھیا ۔ کجھ ݙینہاں بعد انہاں ہک ٻئی زمین ݙٹھی جیڑھی پتھریگھدی ہئی ۔ بیارنی اتھاں وی نہ لہہا ۔ آخر کار او گرین لینڈ پہنچݨ وچ کامیاب تھی ڳیا ۔ 

## کہانی دا بیان
بیارنی دی کہانی بعد وچ آئس لینڈی داستاناں وچ بیان کیتی ڳئی ۔ انہاں داستاناں دے مطابق ، بیارنی پہلا یورپی ہا جئیں امریکہ دی سرزمین ݙٹھی ہئی ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کائنی ۔ کجھ تاریخ داناں دا خیال ہے کہ بیارنی دی کہانی مبالغہ آرائی تے مبنی ہے ۔ پر ایں ڳالھ توں انکار نئیں کیتا ونڄ سڳدا کہ بیارنی دی کہانی ٻئے یورپی کھوڄݨ والیاں کوں امریکہ دی تلاش کیتے حوصلہ افزائی کیتی ہوسی ۔ 

## بیارنی دی اہمیت
بیارنی دی کہانی امریکہ دی دریافت دی تاریخ وچ اہم ہے ۔ بھاویں اوں امریکہ وچ قدم نہ رکھیا ہووے ، پر اوندی کہانی یورپیاں کوں ایں علاقے دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندی کہانی لیف ایرکسن سمیت ٻئے کھوڄݨ والیاں کوں امریکہ وینݨ کیتے متوجہ کیتا ۔ 

## میراث
بیارنی ہیرجولفسن دی کہانی اڄ وی یاد کیتی ویندی ہے ۔ اوندا ناں امریکہ دے پہلے یورپی کھوڄݨ والیاں وچ شمار کیتا ویندا ہے ۔ اوندی کہانی ہمت ، مہم جوئی ، تے دریافت دی علامت ہے ۔
شاہدہ پروین

شاہدہ پروین (اردو: شاہدہ پروین، کنوں) پاکستان دی کلاسیکی گائیکہ ہَن۔

## حیاتی دا احوال
بھان٘ویں جو شاہدہ دی شہرت دی بنیادی وجہ انّھاں دیان گائیاں ہوئیاں پنجابی اَتے سرائیکی کافیاں ہِن پَر انّھاں کوں ہندوستانی کلاسیکی موسیقی دیاں ساریاں صنفاں اُتے مکمل عبور حاصل ہَئی۔ اُوہلوک گیت، غزل، ٹھمری، دادرا، اَتے خیال ہِکّو سن٘ویں سَوکھ نال ڳان٘دی ہَئی۔

ݙِٹّھا ون٘ڄے تاں شاہدہ پرین دی ساری فنکارانہ حیاتی دی کہاݨی آپݨی امّاں دے اُچّے مقام دی چھان٘ہ وِچ پورھیئے دی کہاݨی ہِے۔ انّھاں دی امّاں زاہدہ پرین ہَئی جہڑیملتانی کافیڳاوݨ وِچ آپݨاں ثانی نہ رکھین٘دی ہَئی۔

شاہ رانجھا البیلا، جوگی جادوگر ہے اور دلڑی لُٹی، تیں یار سجن کدی موڑ مہار تے آ وطن، انّھاں دیاں کُجھ مشہور کافیاں وِچوں ہِن۔

## فوتڳی
شاہدہ پرین 13 مارچ 2003ء کوں فوت تھئی۔ 

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:غزل ڳائیک
ونکی:غزل گائیک زنانیاں
ونکی:غزل گائیک
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیک
ونکی:پاکستانی غزل گائیک
ونکی:لاہور دیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
ونکی:لاہور دے فنکار
ونکی:لاہور دیاں گائیک زنانیاں
ونکی:کافی دی تِرِیمت ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی گائیک نغمہ نگار
ونکی:پاکستانی گائیک
زرسانگہ

زرسانگہ (اردو: زرسانگہ، کنوں) پاکستان دے خیبر پختونخوا نال تعلّق رکّھݨ آلی ہِک پشتو گائیکہ ہِن۔ انّھاں نے ریڈیو پشاور اَتے کُجھ ٹیلی ویژن پروگراماں وِچ آپݨے ڳاوݨ آلی حیاتی دا اَغاز کِیتا اَتے بعد وِچ انّھاں نے یورپ، ریاست ہائے متحدہ اَتے متحدہ عرب امارات وِچ وی نغمے گائے۔ زرسانگہ بطورِ گائیکہ اَتے اداکارہ انّھاں دے وسیع کیرئیر دی وجہ کنوں انّھاں کوں "پشتون لوک داستان دی ملکہ" دا خطاب مِلیا۔ زرسانگہ کوں تمغائے حسن کارکردگی نال وی نوازیا ڳِیا۔

## حیاتی دا احوال
زرسانگہ 1946ء وِچ برطانوی ہند (موجودہ پاکستان) دے شمال مغربی سرحدی صوبہ دے بنوں، لکی مروت وِچ ہِک نِکّے جئیں دیہات وِچ ڄَمّی ہَئی۔ زرسانگہ خانہ بدوش قبیلے کوتنری (کوتن) وِچ ڄَمّی ہَئی جہڑے زیادہ تر پنجاب اَتے سندھ کنوں پشتو علاقیاں دا پن٘دھ کرین٘دے ہِن، جہڑے ڈیرہ اسماعیل خان، کوہاٹ اَتے پشاور کنوں بنوں روڈ دے علاقیاں وِچ آپݨی حیاتی لنگھین٘دے ہِن۔

## حوالے

ونکی:پی ٹی وی اعزاز گِھنّݨ آلے
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں گائیکاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں گائیکاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں گائیک زنانیاں
ونکی:ضلع لکی مروت دیاں شخصیتاں
ولیم لیوس ہرنڈن

## ولیم لیوس ہرنڈن
ولیم لیوس ہرنڈن (25 اکتوبر 1813 – 12 ستمبر 1857) ہک امریکی بحری افسر تے کھوڄ کار ہا ۔ 1851 وچ اوں ایمیزون دی وادی وچ ہک امریکی مہم دی اڳواݨی کیتی ، تے ہک رپورٹ تیار کیتی جیڑھی 1854 وچ شائع تھئی تے ایکسپلوریشن آف دی ویلی آف دی ایمیزون دے ناں نال وسیع پیمانے تے تقسیم کیتی ڳئی ۔ ہرنڈن دی زندگی مہم جوئی ، دریافت ، تے سائنسی مشاہدات نال بھرپور ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے بحری کیریئر
ولیم لیوس ہرنڈن 25 اکتوبر 1813 کوں ورجینیا وچ پیدا تھیا ۔ اوندی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر خیال کیتا ویندا ہے کہ اوں بہترین تعلیم حاصل کیتی ہوسی ۔ 1828 وچ ، او امریکی بحریہ وچ شامل تھیا تے کئی سال تک مختلف جہازاں تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ ایں دوران ، اوں جہاز رانی ، نیویگیشن ، تے سروے دے بارے وچ مہارت حاصل کیتی ۔ 

## ایمیزون مہم
1851 وچ ، ہرنڈن کوں ایمیزون دی وادی وچ ہک مہم دی اڳواݨی کرݨ دا حکم ݙتا ڳیا ۔ ایں مہم دا مقصد ایں علاقے دی جغرافیائی ، حیاتیاتی ، تے اقتصادی خصوصیات دا مطالعہ کرݨ ہا ۔ ہرنڈن دے نال ہک سائنسدان ، ہک ڈاکٹر ، تے کجھ ٻئے لوک وی ہن ۔ انہاں ایمیزون دریا دے نال سفر کیتا تے ایں علاقے دی کھوڄ کیتی ۔ 

## سفر تے مشاہدات
ہرنڈن تے اوندے سنگتیاں ایمیزون دریا دے نال کئی ہزار میل تک سفر کیتا ۔ انہاں دریا دے کنارے دے علاقیاں ، جنگلاں ، تے تل وطنی لوکاں دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ انہاں اتھوں دے پودیاں ، جانوراں ، تے معدنیات دا وی مطالعہ کیتا ۔ ہرنڈن اپݨے مشاہدات تے تجربات کوں تفصیل نال لکھیا ، جیڑھا بعد وچ ایکسپلوریشن آف دی ویلی آف دی ایمیزون دے ناں نال شائع تھیا ۔ 

## رپورٹ دی اشاعت تے اہمیت
ہرنڈن دی رپورٹ 1854 وچ شائع تھئی تے ایہ ستت ٻہوں مشہور تھی ڳئی ۔ ایں رپورٹ وچ ایمیزون دی وادی دے بارے وچ قیمتی معلومات موجود ہن ، جنہاں وچ جغرافیائی تفصیلات ، حیاتیاتی گھݨ ونک ، تے تل وطنی لوکاں دے  رہݨ سہݨ دے طریقے شامل ہن ۔ ایں رپورٹ ایمیزون دے بارے وچ یورپی تے امریکی لوکاں دے علم وچ وݙھا وادھا کیتا ۔ 

## ہرنڈن دی شخصیت
ہرنڈن ہک قابل ، بہادر ، تے محنتی شخص ہا ۔ اوں مشکل حالات وچ وی اپݨی مہم کوں کامیابی نال ہمکنار کیتا ۔ اوں وچ قائدانہ صلاحیتاں وی موجود ہن ، جئیں دی وجہ توں او اپݨے سنگتیاں کوں حوصلہ ݙیندا ہا تے انہاں نال مل تے کم کریندا ہا ۔ ہرنڈن ہک محنتی تے جفاکش انسان ہا ، جئیں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ مہم جوئی وچ گزاریا ۔ 

## بعد دی زندگی تے موت
ایمیزون مہم دے بعد ، ہرنڈن بحریہ وچ اپݨے فرائض سرانجام ݙیندا ریہا ۔ 1857 وچ ، او ہک جہاز دا کپتان ہا جئیں بحر اوقیانوس وچ ہک طوفان دا سامݨا کیتا ۔ جہاز ٻݙݨ لڳا تاں ہرنڈن مسافراں کوں بچاوݨ دی کوشش کیتی ۔ ٻہوں سارے مسافر بچ ڳئے ، پر ہرنڈن خود ٻݙ تے مر ڳیا ۔ اوندی موت نال مہم جوئی دی دنیا کوں ہک وݙا نقصان تھیا ۔ 

## میراث
ولیم لیوس ہرنڈن دی وفات دے بعد ، اوندے کارنامیاں کوں کجھ عرصہ توں فراموش کر ݙتا ڳیا ۔ پر بعد وچ ، تاریخ داناں اوندی اہمیت کوں سمجھا تے اوندی مہم کوں جنوبی امریکہ دی دریافت دی تاریخ وچ ہک اہم واقعہ قرار ݙتا ۔ ہرنڈن دا ناں ہمیشاں ایمیزون دے کھوڄݨ والیاں وچ شمار کیتا ویندا رہسی ۔
ہیروڈوٹس

## ہیروڈوٹس
ہیروڈوٹس (تقریباً 484 – تقریباً 425 قبل مسیح) ہک یونانی مورخ تے جغرافیہ دان ہا جیڑھا پنجویں صدی قبل مسیح وچ فارسی کنٹرول دے تحت یونانی شہر ہالی کارناسس (موجودہ بودرم ، ترکی) توں ہا ، تے بعد وچ جدید اٹلی دے تھوری وچ ہک شہری بݨیا ۔ اوں تاریخ لکھی ، جیڑھی کہ ٻئے موضوعات دے نال نال یونانی-فارسی جنگاں دا ہک تفصیلی بیان ہے ، جیویں کہ سائرس دے اچیمینیڈ خاندان دا عروج ، تے او پہلا لکھاری ہا جئیں تاریخی واقعات تے سائنسی طریقہ لاگو کیتا ۔ انہاں کوں تاریخ دا پیو دے طور تے بیان کیتا ڳیا ہے ، ایہ لقب انہاں کوں قدیم رومی خطیب سیسیرو ݙتا ہا ، تے ٻیاں کذب دا پیو وی آکھیا ہے ۔ ہیروڈوٹس دی شخصیت تے اوندی لکھی ہوئی تاریخ بارے وچ ٻہوں اختلاف رائے پاتا ویندے ، پر اوندی اہمیت توں انکار نئیں کیتا ونڄ سڳدا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
ہیروڈوٹس تقریباً 484 قبل مسیح وچ ہالی کارناسس وچ پیدا تھیا ۔ اوندی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر خیال کیتا ویندا ہے کہ اوں بہترین تعلیم حاصل کیتی ہوسی ۔ ہالی کارناسس ہک تجارتی شہر ہا تے ہیروڈوٹس شئیت اپݨے سفر وچ تجارتی رستیاں تے مختلف ثقافتاں دے بارے وچ معلومات حاصل کیتیاں ہوسن ۔ 

## تاریخ
ہیروڈوٹس دی سب توں مشہور تصنیف تاریخ ہے ۔ ایہ کتاب نو حصیاں وچ تقسیم ہے تے ایندے وچ یونانی-فارسی جنگاں دا تفصیلی ذکر ہے ۔ ایندے نال نال اوں ٻئے کئی علاقیاں تے ثقافتاں دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ہن ، جیویں کہ مصر ، بابل ، تے سکائتھیا ۔ ہیروڈوٹس مختلف ذرائع توں معلومات کٹھیاں کیتیاں ، جنہاں وچ زبانی روایات ، تحریری دستاویزات ، تے ذاتی مشاہدات شامل ہن ۔ 

## تاریخ دا طریقہ کار
ہیروڈوٹس کوں تاریخ دا پیو سمجھا ویندا ہے کیوں جو اوں تاریخی واقعات دی تحقیق کیتے ہک نویں طریقہ کار اپنایا ۔ اوں صرف واقعات کوں بیان نئیں کیتا بھل انہاں دی وجوہات دا وی تجزیہ کیتا ۔ اوں مختلف نقطہ نظر پیش کیتے تے قاری کوں اپݨا فیصلہ کرݨ دی دعوت ݙتی ۔ ہیروڈوٹس واقعات دی ترتیب تے وقت دا وی خاص خیال رکھیا ۔ 

## متنازعہ شخصیت
ہیروڈوٹس دی شخصیت متنازعہ ہے ۔ کجھ لوک انہاں کوں تاریخ دا پیو سمجھدے ہن کیوں جو انہاں تاریخی واقعات دی تحقیق کیتے ہک نویں طریقہ کار اپنایا ۔ ٻئے لوک انہاں کوں کذب دا پیو سمجھدے ہن کیوں جو انہاں دی کتاب وچ کجھ اینجھے واقعات وی بیان کیتے ڳئے ہن جیڑھے کہ حقیقت تے مبنی نئیں ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ہیروڈوٹس واقعات کوں ودھا چڑھا تے بیان کیتا ہے ۔ 

## ہیروڈوٹس دی اہمیت
بھاویں ہیروڈوٹس دی شخصیت متنازعہ ہووے ، پر اوندی اہمیت توں انکار نئیں کیتا ونڄ سڳدا ۔ اوندی کتاب تاریخ قدیم دنیا دے بارے وچ معلومات دا ہک قیمتی ذریعہ ہے ۔ اوں یونانی-فارسی جنگاں دے بارے وچ جو معلومات ݙتیاں ہن او ٻہوں اہم ہن ۔ ایندے نال نال اوں ٻئے کئی علاقیاں تے ثقافتاں دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ہن جیڑھیاں کہ ٻہوں مفید ہن ۔ 

## ہیروڈوٹس دی میراث
ہیروڈوٹس دی میراث ٻہوں وݙی ہے ۔ اوں تاریخ نویسی دے فن کوں نویں راہ ݙتی ۔ اوندے بعد آنے والے مورخین اوندے طریقہ کار کوں اپنایا ۔ ہیروڈوٹس دی کتاب تاریخ اڄ وی پڑھی ویندی ہے تے اوں توں معلومات حاصل کیتیاں ویندیاں ہن ۔
تھور ہائیرڈاہل

## تھور ہائیرڈاہل
تھور ہائیرڈاہل (6 اکتوبر 1914 – 18 اپریل 2002) ہک نارویجی مہم جو تے ماہر نسلیات ہا ، جئیں دی حیاتیات وچ ، خاص طور تے حیوانیات ، نباتات ، تے جغرافیہ وچ مہارت ہئی ۔ ہائیرڈاہل اپݨیاں مہمات کیتے مشہور ہے ، جنہاں وچ سب توں مشہور کون-ٹکی مہم ہے ۔ اوں بحرالکاہل دے جزائر دے لوکاں دی ثقافت تے ہجرت دے بارے وچ اپݨے نظریات پیش کیتے تے سائنسی برادری وچ ہک بحث چھیڑی ۔ ہائیرڈاہل دی زندگی مہم جوئی ، تحقیق ، تے ثقافتی سمجھݨ دی کوشش نال عبارت ہے ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
تھور ہائیرڈاہل 6 اکتوبر 1914 کوں ناروے وچ پیدا تھیا ۔ اوں ابتدائی تعلیم ناروے وچ حاصل کیتی تے بعد وچ زولوجی ، باٹنی تے جغرافیہ دی تعلیم حاصل کیتی ۔ اوندی تعلیم اونکوں فطرت تے انسانی ثقافتاں وچ دلچسپی پیدا کیتی ۔

جنوبی بحرالکاہل دا سفر

تعلیم مکمل کرݨ دے بعد ، ہائیرڈاہل جنوبی بحرالکاہل دا سفر کیتا ۔ اتھاں اوں جزائر دے لوکاں دی ثقافت تے  رہݨ سہݨ دے طریقیاں دا مطالعہ کیتا ۔ ایں سفر اوندی سوچ کوں نویں رخ ݙتا تے اوں اپݨے نظریات تے تحقیق کوں اڳاں ودھایا ۔

## کون-ٹکی مہم
ہائیرڈاہل دی سب توں مشہور مہم 1947 وچ کون-ٹکی مہم ہئی ۔ اوں اپݨے نظریے کوں ثابت کرݨ کیتے کہ جنوبی امریکہ دے لوک پولی نیشیا دے جزائر وچ آباد تھئے ہن ، اوں ہک ٻیڑا بݨایا جئیں دا ناں کون-ٹکی رکھیا تے پیرو توں پولی نیشیا تک دا سفر کیتا ۔ ایہ سفر تقریباً 101 ݙینہاں وچ مکمل تھیا ۔ ایں مہم دنیا بھر وچ ہائیرڈاہل دی شہرت کوں ودھایا ۔

## را مہم
کون-ٹکی مہم دے بعد ، ہائیرڈاہل 1969 تے 1970 وچ را ناں دی ݙو مہماں دی اڳواݨی کیتی ۔ اوں پیپرس نال ٻیڑیاں بݨائیاں تے افریقہ توں امریکہ تک دا سفر کیتا ۔ انہاں مہماں دا مقصد قدیم سمندری رستیاں دی کھوڄ کرݨ ہا تے ایہ ثابت کرݨ ہا کہ قدیم زمانے وچ وی لوک وݙے سمندراں کوں پار کر سڳدے ہن ۔

## ٻیاں مہماں
ہائیرڈاہل ٻیاں وی کئی مہماں کیتیاں ، جنہاں وچ ٹیگرس مہم وی شامل ہے ۔ اوں قدیم تہذیباں دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں تے اپݨے نظریات پیش کیتے ۔

## نظریات تے بحث
ہائیرڈاہل دے نظریات کوں سائنسی برادری وچ کجھ تنقید دا نشانہ وی بݨایا ڳیا ۔ کجھ سائنسداناں دا خیال ہا کہ اوندے نظریات مکمل طور تے ثابت شدہ نئیں ۔ پر ہائیرڈاہل ہمیشاں اپݨے نظریات دا دفاع کیتا تے اپݨی تحقیق کوں جاری رکھیا ۔

## میراث
تھور ہائیرڈاہل ہک متنازعہ شخصیت ہا ، پر اوندی مہم جوئی تے تحقیق دنیا بھر دے لوکاں کوں متاثر کیتا ۔ اوں دیاں کتاباں کئی زباناں وچ ترجمہ تھئیاں تے اوندی شہرت کوں چار چندر لائے ۔ اوندا ناں ہمیشاں مہم جوئی تے دریافت دی دنیا وچ یاد رکھیا ویسی ۔
ایڈمنڈ پرسیول ہلیری

## ایڈمنڈ پرسیول ہلیری
سر ایڈمنڈ پرسیول ہلیری (20 جولائی 1919 – 11 جنوری 2008) نیوزی لینڈ دے ہک مشہور کوہ پیما ، مہم جو تے انسان دوست ہن ۔ 29 مئی 1953 کوں ، ہلیری تے شیرپا کوہ پیما ٹینزنگ نورگے ، ماؤنٹ ایورسٹ دی چوٹی تے پڄݨچن والے پہلے انسان بݨئے ۔ او جان ہنٹ دی اڳواݨی اچ نویں برطانوی مہم دا حصہ ہن ۔ 1985 توں 1988 تائیں ، انہاں ہندوستان تے بنگلہ دیش اچ نیوزی لینڈ دے ہائی کمشنر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ، تے نال نال نیپال اچ سفیر وی ریہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ایڈمنڈ ہلیری 20 جولائی 1919 کوں آکلینڈ ، نیوزی لینڈ اچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد دا ناں پرسیول ہلیری ہا تے والدہ دا ناں گیرٹروڈ کلارک ۔ ہلیری آکلینڈ گرامر سکول اچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں انہاں دی دلچسپی کوہ پیمائی اچ ودھی ۔ انہاں سکول دے بعد کجھ عرصہ کھیتی باڑی وی کیتی ۔ 

## کوہ پیمائی دا شوق
ہلیری کوں جوانی توں ہی کوہ پیمائی دا شوق ہا ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے جنوبی الپس دے پہاڑاں تے چڑھنا شروع کیتا تے ستت ہک ماہر کوہ پیما بݨ ڳئے ۔ 1951 اچ ، انہاں ہمالیہ اچ ہک برطانوی مہم اچ شرکت کیتی ، جتھاں انہاں ماؤنٹ ایورسٹ تے چڑھن دی تیاری کیتی ۔ 

## ماؤنٹ ایورسٹ دی فتح
1953 اچ ، ہلیری نویں برطانوی مہم دا حصہ بݨئے جیڑھی جان ہنٹ دی اڳواݨی اچ ماؤنٹ ایورسٹ تے چڑھن واسطے بھیڄی ڳئی ہئی ۔ 29 مئی 1953 کوں ، ہلیری تے ٹینزنگ نورگے ، ٻہوں مشکل حالات دا مقابلہ کریندے ہوئے ، دنیا دے سب توں اچے پہاڑ ، ماؤنٹ ایورسٹ دی چوٹی تے پڄݨچن اچ کامیاب تھئے ۔ ایہ ہک تاریخی کامیابی ہئی جنہاں پوری دنیا کوں حیران کر ݙتا ۔ ایورسٹ دی فتح ہلیری کوں دنیا بھر اچ ہک مشہور شخصیت بݨیا ݙتا ۔ 

## انسان دوستی دے کم
ماؤنٹ ایورسٹ دی فتح دے بعد ، ہلیری اپݨی زندگی انسان دوستی دے کماں کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں نیپال اچ سکولاں تے ہسپتالاں دی تعمیر کیتی تے تل وطنی لوکاں دی مدد کیتی ۔ انہاں ہمالین ٹرسٹ دے ناں نال ہک تنظیم قائم کیتی جیڑھی نیپال اچ تعلیم تے صحت دے شعبے اچ کم کریندی ہے ۔ انہاں نیپال دے لوکاں کیتے ٻہوں سارے فلاحی کم کیتے جیندے ڪري اڄ وی انہاں کوں اتھاں عزت نال ݙٹھا ویندے ۔ 

## اعزازات
سر ایڈمنڈ ہلیری کوں انہاں دیاں خدمات دے آدر اچ ٻہوں سارے اعزازات نال نوازیا ڳیا ۔ انہاں کوں نائٹ دا خطاب ݙتا ڳیا تے آرڈر آف میرٹ تے آرڈر آف نیوزی لینڈ سمیت کئی اعلیٰ ایوارڈز نال وی نوازیا ڳیا ۔ 

## بطور سفیر
1985 توں 1988 تائیں ، ہلیری ہندوستان تے بنگلہ دیش اچ نیوزی لینڈ دے ہائی کمشنر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ، تے نال نال نیپال اچ سفیر وی ریہے ۔ انہاں ایں عہدے تے وی بہترین خدمات انجام ݙتیاں ۔ 

## آخری ایام
سر ایڈمنڈ ہلیری 11 جنوری 2008 کوں آکلینڈ ، نیوزی لینڈ اچ 88 سال دی عمر اچ انتقال کر ڳئے ۔ انہاں دی موت نال دنیا ہک عظیم انسان تے کوہ پیما توں محروم تھی ڳئی ۔ 

## میراث
سر ایڈمنڈ ہلیری دی ہمت ، حوصلے تے انسان دوستی دے کماں کوں ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔ انہاں دی زندگی ہر انسان کیتے ہک مثال ہے ۔ انہاں ثابت کیتا کہ اگر انسان اچ عزم تے ہمت ہووے تاں او کوئی وی مقصد حاصل کر سڳدا ہے ۔ انہاں دا ناں ہمیشاں تاریخ اچ سنہری حروف نال لکھیا ویسی ۔
ہپالس

## ہپالس
ہپالس ہک یونانی جہاز ران تے وپاری ہئی جیڑھا شئیت پہلی صدی قبل مسیح وچ راہندے ہن ۔ اونکوں کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ او یونانی مہم جو یوڈوکسس آف سزیکس دے جہاز دا کپتان ہئی ۔ ہپالس دا ناں قدیم سمندری رستیاں تے وپار دے تاریخ وچ اہم ہے ، خاص طور تے ہندستان تے روم دے درمیان سمندری وپار دے سلسلے وچ ۔

ہپالس دا تعلق قدیم یونان نال ہئی ۔ اوندا دور ایہ ہئی جݙاں یونانی بادشاہی پھیل رہی ہئی تے اوندا اثر مشرق تے وی پہنچ ریہا ہئی ۔ اوندا ناں خاص طور تے ہندستان تے روم دے درمیان سمندری وپار دے سلسلے وچ مشہور ہے ۔ ہپالس ہندستان دے نال وپار دے نویں رستے دریافت کیتے ، جیڑھے بعد وچ ہپالس دی ہوا دے ناں نال مشہور تھئے ۔

## ہپالس دی ہوا
ہپالس دی ہوا او موسمی ہوا ہئی جیڑھی بحر ہند وچ چلدی ہئی تے جہاز راناں کوں ہندستان تے واپس آوݨ وچ مدد ݙیندی ہئی ۔ ایہ ہوا خاص طور تے مون سون دے موسم وچ چلدی ہئی تے جہاز راناں کوں ہندستان دے ساحل تک پہنچݨ وچ مدد ݙیندی ہئی ۔ ہپالس ایں ہوا دا فائدہ چا تے ہندستان تے روم دے درمیان سمندری وپار کوں تیز کر ݙتا ۔

## ہندستان تے روم دے درمیان وپار
ہندستان تے روم دے درمیان وپار قدیم دور وچ ٻہوں اہم ہئی ۔ ہندستان توں مصالحے ، ریشم ، تے ٻیا قیمتی سامان روم وچ برآمد کیتا ویندا ہئی ۔ ایہ وپار زیادہ تر زمینی رستیاں نال تھیندا ہئی ، پر ہپالس ایں وپار کوں سمندری رستے نال وی ممکن بݨا ݙتا ۔ ایں نال وپار تیز تھیا تے زیادہ سامان کم وقت وچ منتقل تھیوݨ لڳا ۔

## ہپالس تے یوڈوکسس آف سزیکس
کجھ مورخین دا خیال ہے کہ ہپالس یوڈوکسس آف سزیکس دے جہاز دا کپتان ہئی ۔ یوڈوکسس آف سزیکس ہک یونانی مہم جو ہئی جیڑھا ہندستان دی طرف بحری سفر کیتے مشہور ہئی ۔ یوڈوکسس ہندستان دے نال وپار دے نویں رستے دریافت کیتے تے ایں سلسلے وچ ہپالس اونکوں مدد ݙتی ۔

## ہپالس دیاں دریافتاں
ہپالس بحر ہند وچ جہاز رانی دے نویں طریقے دریافت کیتے ۔ اونکوں ایہ احساس تھیا کہ مون سون دی ہوا دا فائدہ چا تے جہاز راناں کوں ہندستان تے واپس آوݨ وچ مدد مل سڳدی ہے ۔ ایں دریافت نال سمندری وپار وچ انقلاب آ ڳیا تے ہندستان تے روم دے درمیان وپار تیز تھی ڳیا ۔

## ہپالس دی میراث
ہپالس دا ناں قدیم سمندری وپار دے تاریخ وچ ہمیشاں یاد رکھیا ویسے ۔ اوندا کم نہ صرف یونانی بادشاہی دے وپار کوں فائدہ پہنچایا بھل ہندستان تے روم دے درمیان تعلقات کوں وی مضبوط کیتا ۔ ہپالس دیاں دریافتاں بعد دے جہاز راناں کوں وی متاثر کیتا تے اونکوں بحر ہند وچ جہاز رانی دے نویں طریقے سکھائے ۔
جسٹن بی بیز

جسٹن بی بیز جسٹن بھیݨیں یا جسٹن چھوہِرِیں (اردو: جسٹن بی بیز، کنوں) اِیہ ݙُو بھیݨاں ثانیہ اَتے مقدس تابعدار اُتے مشتمل ہِک جَتّھا ہِے جنّھاں کوں جسٹن بیبر دے معروف اَتے مقبول گیت "بے بی" ڳاوݨ نال انٹرنیٹ اُتے ݙاڈھی شہرت مِلی۔   

## حیاتی دا احوال
اِیہ ݙُون٘ہائیں بھیݨیں ہِک غریب خانہ بدوش موسیقار ٹٻّر وِچ ڄَمّیاں ہَن۔ انّھاں دا تعلق پاکستان دے شہر لاہور نال ہِے۔ انّھاں نے پرائمری سکول تئیں تعلیم گِھدی اَتے بعد وِچ سکول ون٘ڄݨ چھوڑ ݙِتّا۔ ثانیہ نے ہِک اردو انٹر ویو وِچ آکھیا ہَئی جو اُوہ " بچپن سے ہی گانا گاتے ہیں اور ان کے کنبے کے بہت سے افراد بھی گاتے ہیں۔" انّھاں دا تعلق برصغیر دی مشہور گائیکہ ریشماں نال ہِے اَتے انّھاں دا ٹٻّر اصل وِچ راجستھان کنوں ہجرت کر کے پاکستان وِچ اَباد تِھیا۔ ٻئے رشتے داراں وِچ گائیکہ نصیبو لال، نوراں لال اَتے فرح لال شامل ہِن۔ 

## کَم کار
جسٹن بیبر دے معروف اَتے مقبول گیت "بے بی" ڳاوݨ نال انٹرنیٹ اُتے ݙاڈھی شہرت مِلی۔  

## ڈسکوگرافی

### نویکلے

## حوالے

ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاپ موسیقی دے پاکستانی طائفے
ونکی:چھوہِرِیں دے طائفے
ونکی:پاکستانی چھوہِرِیں دے طائفے
ونکی:جسٹن بیبر
ہملکو

## ہملکو
ہملکو (Himilco) کارتھیج دا ہک مہان جہازراں تے کھوڄ کار سی جیڑھا 6ویں یا 5ویں صدی قبل مسیح دے دوران ریہا ۔ ایہ او ویلہ سی جݙاں کارتھیج اپݨے آس پاس دے علاقیاں تے وݙا اثر رکھدا ہئی ۔ ہملکو بحر اوقیانوس دے کئی خطرناک سفر کیتے تے نویں علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔

کارتھیج (Carthage) ہک قدیم شہر سی جیڑھا موجودہ تیونس دے علاقے وچ واقع ہئی ۔ ایہ شہر فونیقی باشندیاں آباد کیتا ہئی تے ایہ بحیرہ روم دے وݙے تجارتی مراکز وچوں ہک ہئی ۔ کارتھیج اپݨے بحری ٻیڑے دی طاقت دی بدولت بحیرہ روم تے بحر اوقیانوس دے کئی علاقیاں تے اپݨا اثر قائم کیتا ۔

## ہملکو دا خاندان تے ابتدائی زندگی
ہملکو دے خاندان بارے زیادہ معلومات دستیاب کائنی ، پر ایہ یقین ہے جو او کارتھیج دے ہک معزز گھراݨے نال تعلق رکھدا ہئی ۔ اوندے خاندان دے لوک بحری سفر تے تجارت وچ مہارت رکھدے ہن ۔ ہملکو وی اپݨے خاندان دے اثر تلے بحری سفر تے کھوڄ دی تربیت حاصل کیتی ۔

## بحر اوقیانوس دا سفر
ہملکو دا سبھ توں مشٻئے سفر بحر اوقیانوس دا ہئی ۔ اوں سفر دا مقصد نویں تجارتی راہواں دی کھوڄ کرݨا تے کارتھیج دی طاقت وچ اضافہ کرݨا ہئی ۔ ہملکو اپݨے بحری ٻیڑے دے نال بحر اوقیانوس دے خطرناک پاݨیاں وچ سفر کیتا تے کئی نویں علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔

## برطانیہ تے شمالی یورپ دی کھوڄ
ہملکو دے سفر دے دوران او برطانیہ تے شمالی یورپ دے کئی علاقیاں وچ پہنچا ۔ اوں انہاں علاقیاں دے لوکاں نال تجارتی تعلقات قائم کیتے تے انہاں دے وسائل بارے معلومات حاصل کیتیاں ۔ ہملکو دی انہاں کھوڄاں کارتھیج کوں نویں تجارتی مواقع فراہم کیتے ۔

## خطرات تے مشکلات
ہملکو دے سفر آسان کائنا ہن ۔ بحر اوقیانوس دے خطرناک پاݨیاں وچ جہازراں کوں کئی مشکلات دا سامݨا کرݨا پیا ۔ طوفان ، سمندری جانور ، تے نویں علاقیاں دے نامعلوم خطرات ہملکو تے اوندے سنگتیاں کیتے وݙے چیلنج ہن ۔ پر ہملکو اپݨی ہمت تے مہارت دی بدولت انہاں مشکلات دا مقابلہ کیتا تے اپݨے سفر کوں کامیاب بݨایا ۔

## نویاں تجارتی راہواں دی کھوڄ
ہملکو دی سبھ توں وݙی کامیابی نویاں تجارتی راہواں دی کھوڄ ہئی ۔ اوندے سفر دے دوران کھوڄے ڳئے علاقے کارتھیج کیتے نویں تجارتی مواقع بݨ ڳئے ۔ انہاں علاقیاں دے وسائل ، جیویں کہ دھاتاں ، لکڑی ، تے ٻئے قدرتی وسائل ، کارتھیج دی معیشت کوں مضبوط بݨاوݨ وچ مددگار ثابت تھئے ۔

## جغرافیائی معلومات وچ اضافہ
ہملکو دے سفر کارتھیج کوں نہ صرف تجارتی فائدے پہنچائے بھل جغرافیائی معلومات وچ وی اضافہ کیتا ۔ اوندے سفر دے دوران حاصل کیتیاں ڳئیاں معلومات کارتھیج دے نقشیاں کوں بہتر بݨایا تے انہاں علاقیاں دے بارے وچ زیادہ درست معلومات فراہم کیتیاں ۔

## بحری طاقت وچ اضافہ
ہملکو دے سفر کارتھیج دی بحری طاقت کوں وی مضبوط بݨایا ۔ اوندے سفر دے دوران حاصل کیتیاں ڳئیاں معلومات تے تجربات کارتھیج دے بحری ٻیڑے کوں ٻیا وی طاقتور بݨایا ۔ ایہ بحری طاقت کارتھیج کیتے اہم سی کیوں جو ایہ اوندے تجارتی تے فوجی مفادات کیتے ضروری ہئی ۔

## کارتھیج دی تاریخ وچ مقام
ہملکو کارتھیج دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہئی ۔ اوندے سفر تے کھوڄاں کارتھیج کوں نویں تجارتی تے جغرافیائی مواقع فراہم کیتے ۔ ہملکو دے کارنامے کارتھیج دی طاقت تے اثر کوں ٻیا وی مضبوط بݨاوݨ وچ مددگار ثابت تھئے ۔

## بحری کھوڄ دی تاریخ وچ مقام
ہملکو بحری کھوڄ دی تاریخ وچ وی ہک اہم شخصیت ہئی ۔ اوندے سفر بحر اوقیانوس دے خطرناک پاݨیاں وچ جہازراں کیتے نویاں راہواں کھولیاں ۔ ہملکو دے تجربات تے معلومات بعد دے جہازراں تے کھوڄ کاراں کیتے رہنمائی دا کم کیتا ۔
ثمینہ سید

ثمینہ سید (اردو: ثمینہ سید، کنوں) پنجابی ٻولی دی گائیکہ اَتے موسیقی دی اُستانی ہَئ۔

## حیاتی دا احوال
ثمینہ سید دسمبر 1944ء وِچ برطانوی ہند دے صوبہ پنجاب دے فیروز پور وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں نے کلاسیکی موسیقی دی تربیت مشہور پاکستانی موسیقار فیروز نظامی، بھائی چیلا اَتے اُستاد چھوٹے غلام علی خان کنوں گِھدّی۔

## سماجی اَتے ثقافتی سرگرمیاں
ثمینہ حسین سیّد دی شادی نجم حسین سید نال تھئی۔ اِیہ ݙُون٘ہیں ای پنجابی ثقافت، پنجابی ادب اَتے پنجابی ٻولی دے ݙاڈھے شون٘قین ہَن۔

## فوتڳی اَتے میراث
ثمینہ سید 17 ستمبر 2016ء کوں 72 ورھیاں دی عمر وِچ فوت تھئی۔ 

## حوالے

ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پنجابی گائیک
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
بلقیس خانم

بلقیس خانم (اردو: بلقیس خانم، کنوں) پاکستان دی ہِک زنانی کلاسیکی گائیکہ ہَن۔ اُوہ کلاسیکی ستار نواز رئیس خان دی چوتھی ذال ہَئی۔ 21 دسمبر 2022ء کوں کراچی، سندھ، پاکستان وِچ فوت تھئی۔

بلقیس خانم دے بِھرا محسن رضا وی معروف موسیقار ہِن، موسیقی دی ابتدائی تربیت آپݨے نانا اُستاد عنایت علی خان کنوں گِھدّی۔ 

## کَم کار آلی حیاتی
بلقیس خانم "میلے سنجا دی" (1972)" اَتے "نئی زندگی: نیا جیون (1968ء)" وِچ آپݨے کَم کِیتے مشہور ہَن۔ 

انّھاں دے قابلِ ذکر کَمّاں وِچ اِیہ ڳاوݨیں شامل ہِن:

* انوکھا لاڈلا۔پی ٹی وی
* مت سمجھو ہم نہ بھلا دیا - پی ٹی وی
* کچھ دن تو بسو میری آنکھوں میں 

## فوتڳی
21 دسمبر 2022ء کوں کراچی، سندھ، پاکستان وِچ فوت تھئی۔

## حوالے

ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:ہندی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی گائیک زنانیاں
ونکی:لاہور دے ڳائیک
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:ہم ایوارڈز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:ستارۂ امتیاز گِھنَّݨ آلے
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:بھارتی غزل گائیک
ونکی:پاکستانی غزل گائیک
ونکی:اکویہویں صدی دیاں ہندوستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن شخصیتاں
ونکی:کراچی دے موسیقار
ونکی:لاہور دے موسیقار
ونکی:پاکستانی موسیقار
حمیرا ارشد

حمیرا ارشد (اردو: حمیرا ارشد، کنوں) ہِک پاکستانی پاپ گائیکہ ہِن۔ انّھاں دا تعلّق پاکستان دے شہر لاہور نال ہِے۔

## ڈسکو گرافی

### البمز

* ***چوری کچ دی***
*# "انکھی میری"
*# "چوری کچ دی"
*# "دل سے"
*# "مجھے موقع دو"
*# "حساندہ حسندا"
*# "جگ سو گیا"
*# "میری بات سنو۔"
*# "اے پیا"
*# "سنہرے"
*# "سدا ہوں اپنے پیار کی"
*# "شام کی آنکھ"
*# "اوف اللہ"
* ***گال سن ڈھولنا***
*# "آ کے شب میں"
*# "آئی ری رات مہندی کی"
*# "آجا پائیچ لاریئے"
*# "آشکی آشکی"
*# "اخن تکھیاں"
*# "انکھیاں دی وچ"
*# "دلبر دل کے"
*# "گل سن ڈھولنا"
*# "حبیبی حیا حیا"
*# "میں نئی بولڈی"
*# "مور آو ری سیان"
*# "نا کوے جان نا پیار"

### نویکلے

* "آجا پائیچ لاریئے"
* "آشکی آشکی"
* "اخن تکھیاں"
* "دلبر دل کے"
* "گل سن ڈھولنا"
* "میں نئی بولڈی"
* "مور آو ری سیان"
* *نات، حمد اور رمضان دی سلامی*

### کوک سٹوڈیو

* (2017) "کتے نا کتے" آئما بیگ اَتے راچیل وکاج دے نال
* (2018) "لڈی ہے جمالو" علی سیٹھی دے نال (قسط 11) 

## ٹیلی ویژن شوز

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:لاہور دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی فلمی گائیک
ونکی:پاکستانی پاپ گائیک
ونکی:کوک سٹوڈیو پاکستان دے فنکار
ونکی:پنجابی شخصیتاں
باچا زرین جان

باچا زرین جان (اردو: باچا زرین جان، کنوں) کوں انّھاں دے قلمی ناں "بی بی گل" دے ناں نال وی سُن٘ڄاتا وین٘دا ہِے۔ انّھاں کوں "پشتو غزل دی ملکہ" دے اعزازی ناں نال وی نوازیا ڳِیا ہِے۔ اُوہ ہِک پشتو کثیر لسانی پاکستانی غزل گائیکہ اَتے موسیقارہ ہِن جنّھاں نے بنیادی طور تے انجو انج زباناں جین٘ویں فارسی، ہندکو، پنجابی، سرائیکی ، اردو اَتے بنیادی طور تے پشتو ٻولیاں وِچ ڳاوݨیں گائے ہِن۔ انّھاں نے موسیقی انڈسٹری وِچ 1948ء وِچ ریڈیو پاکستان وِچ "گلا دا کھپلو کیکی" دے عنوان نال ہِک ڳاوݨاں گاوݨ دے نال آپݨی گائیکی دا اَغاز کِیتا۔انّھاں دے اگلے ڳاوݨیں "ذا پانا والارھا" ، "راؤ را بانڈائی" ، "ہلاکا بلائی ما نارھاوا" اَتے ہِک  صوفی کلام "اللہ ہو شا" دے عنوان نال شامل ہِن

### فوتڳی
26 جولائی 2012ء کوں پشاور شہر وِچ گردی دی خرابی دی وجہ کنوں فوت تھی ڳئی۔ 

## حوالے

ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پنجابی گائیک
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:فارسی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:فارسی ٻولی دے گائیک
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیک
ونکی:پاکستانی غزل گائیک
ونکی:غزل ڳائیک
ونکی:غزل گائیک زنانیاں
ونکی:غزل گائیک
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیکاں
ونکی:پنجابی ٻولی دے گائیک
ونکی:سرائیکی ٻولی دیاں گائیکاں
ونکی:سرائیکی گائیک
ونکی:ہندکو گائیک
ونکی:ہندکو ٻولی دے گائیک
ونکی:پشتو شخصیتاں
ونکی:پشتو لوک ڳائیکہ
ونکی:پشتو ٻولی دی گائیک
ونکی:پشتو ٻولی دیاں گائیکاں
ونکی:پشتو ٻولی دے لوک ڳائیک
ونکی:پشتو ٻولی دے لوک ڳائیکاں