سرائیکی وسیب نال ہک ٻیا ظلم

سرائیکی وسیب پُراݨے زمانے کنوں وادیٔ سندھ دی جند جان ریہ ڳے ۔ ایندے اُتّے سکھّاں دے دور کنوں گھن کے اَڄ تئیں ظلم تھیندے آئن اَتے اَڄ وی عذاباں کنوںنھیں چُھٹیا ۔ پاکستان بݨݨ دے بعد اُمید تھئی ہئی جو ایں وسیب کوں (جہڑا ݙو سو سال کنوں عذاب دا شکار ہے) کجھ سُکھ مِلسی ۔ پر معاملہ اُلٹ تھی ڳیااَتے پاکستان بݨݨ دے بعد ایکوں ٻیا وی ڳیڑ وات ݙے ݙتا ڳیا ۔ سب کنوں پہلے ایں وسیب دی خوشحال ریاست ’’بہاول پور‘‘ دا گُھٹ بھریاڳیا ۔ وَل ملتان تے مظفرگڑھ دے علاقیاں دی قیمتی مُوڑھی ’’کپاہ‘‘ دی ساری کھٹی‘ وسطی پنجاب اَتے خاص طور تے لہور اُتّے لا ݙتی ڳئی ‘ اَتے وَل فیصل آباد ‘ گوجرانوالہ ‘ سیالکوٹ تے گجرات وغیرہ کوں سرائیکی وسیب دے مال نال رڄایا ڳیا ۔ ایݙے وَیر کماوݨ دے باوجود سرائیکی وسیب دی تاریخی خوشحالی اِچ فرق ناں آئیااَتے اے وسیب ہسدا کھیݙدا ریہا اَتے اِینیں پرواہ اِی ناں کیتی ۔ ظالماں نے اِتھائیں ٻس ناں کیتی اَتے اِتھّوں دیاں سہولتاں کھسݨ شروع کر ݙتیاں ۔ ملتان کنوں چلڈرن ہسپتال کمپلیکس لاہور چا ڳئے ۔ انٹرنیشنل ائیرپورٹ دی سہولت ݙیوݨ دا اعلان کرکے ایندے کنوں مُکر ڳے ۔ STNدی مشینری پہلے کئیں ٻئے شہر کوں ݙے ݙتونیں حالانکہ اوہ ملتان کیتے آئی پئی ہئی ۔ ریڈیو دی FMبینڈ مشینری وی لاہور کوں ݙے ݙتونیں۔ملتان وچ عجائب گھر تے چڑیا گھر بݨاوݨ دا اعلان تھیا پر اُوندے اُتّے وی ہُݨ تئیں عمل ناں کتونیں ۔ ٻس :

تمہیں کیا سنائوں ہم نشیں میرے غم کا قصّہ طویل ہے

کجھ عرصہ پہلے ملتان کنوں حاجیاں دیاں حج پروازاں شروع تھیاں جیندے کنوں ملتان کنوں علاوہ ضلع مظفرگڑھ ‘ ضلع ڈیرہ غازی خان اَتے بہاول پور ڈویژن دے لوک فیدہ چاوݨ لڳ ڳے ۔ لہور دے ظالماں کوں سرائیکی وسیب دے لوکاں دا اے سُکھ وی اَکھیں وچ پُݙ ڳیا ۔ نویں اعلان مطابق اے حج پروازاں وی رُکا ݙتیاں ہنیں۔

ملتان دیاں اِنہاں پروازاں دے ہتھڑیکے پاکستان دے کل حاجیاں دا 12توں15فیصد ویندا ہا ‘ جیندی وجہ کنوں اِتھّوں دے حاجیاں دی ڳنتری ودھدی پئی ہئی‘ مرکزی حکومت اُتّے قابض لہوری گروپ کوں اے ڳالھ اصلوں ناں بھاݨی اَتے اُنہاں حج پروازاں دا ٹنٹا اِی مُکا چھوڑے تاں جو سرائیکی وسیب دا حاجی لاہور تے کراچی تئیں وَنڄ کے کجھ ٻئے خرچے دے بار تلے آ ونڄے۔

سرائیکی وسیب دا چوک ‘ دِل تے مرکز ملتان ہے ۔ایں شہر کنوں کراچی ونڄݨ کیتے کوئی ڈائریکٹ فلائٹ کائنیں ۔ ہر کئیں کوں اِتھوں فیصل آباد ونڄ کے کراچی ونڄݨاں پوندے جیندے نال زیادہ وقت تے پیسہ ضایا تھیندے ۔ یاد رکھائے جو سرائیکی وسیب:

1۔مُلخ کوں کپاہ دی87فیصد پیداوار ݙیندے۔

2۔سارے مُلخ کوں کݨک دی سپلائی اِتھائوں تھیندی ہے۔

3۔قومی معیشت دا 70فیصد انحصار ایںعلاقے اُتّے ہے۔

4۔کپاہ ‘ امب ‘ لوکل دستکاریاں اِتھائوں برآمد کیتیاں ویندن۔

5۔مُلخ کوں ادّھے کنوں ودھ زرمبادلہ ہیں علاقے دی پیداوار تے برآمدات کنوں حاصل تھیندے۔

پر حالت اے ہے جو پاݨی دا بحران آوے تاں ایں علاقے دا پاݨی کُھٹا ݙتا ویندے ۔ ترقیاتی کمّاں دی رقم دی کٹوتی تھیوے تاں ایں علاقے دیاں ترقیاتی سکیماں بند کر ݙتیاں ویندن ۔ قرضیاں دی رقم اِچ کمی تھیوے تاں ایں علاقے دے کاشتکار کوں قرضے مِلݨ بند تھی ویندن ۔ پر جہڑیلے ٹیکساں دی وصولی چاہیدی ہووے تاں ایں علاقے دے صنعتکار ‘ کاشتکار ‘ تاجر ‘ دُکاندار تے کاروباری لوکاں کوں گھاݨی وات ݙے ݙتا ویندے ۔آخر کے تئیں!!!؟؟؟

صاف نظردے جو مفاد پرست لوک تے ایجنسیاں دے پروردہ اہلکار اے چاہندن جو سرائیکی وسیب اُتّے ایݙے ظلم کرو جو لوک ایندے خلاف اُٹھی کھڑووِن۔ سرائیکی صوبے دی تحریک ودّھے ‘ پَھلّے … پر وسیب تاں سُتّا پئے۔ وسیب دا فرض ہے جو ہُݨ جاگ پووے … ظالماں کنوں ظلم دا حساب گھنݨ دا ویلا آ ڳے … وسیب دے لوکو! اُٹھو ! ٻولو ! ظالماں دے خلاف ݙٹ ونڄو ۔ حق کھسّݨ آلیاں کوں آکھ ݙئیو جو تہاݙا سِجھ لہݨ آلا ہے ۔ مظلوماں دی آواز عرش تئیں پُڄݨ آلی ہے ۔

اُٹھو کہ زمانہ چال قیامت کی چل گیا

یاد رکھائے جہڑیلے زباناں بند تھی ویندیاں ہن تاں ہتھ ٻلیندن اَتے جݙانہ ہتھ ٻلیندن تاں وَل اوہ کئیں دی نَھیں سُݨدے۔ حکومت دا فرض ہے جو او ویلا آوݨ کنوں اَڳے صورتِ حال کوں سمجھے ‘ سنبھالے اَتے سرائیکی وسیب کوں اوہ سارے حق ݙیوے جیندا اے مطالبہ کریندا رہندے۔

(15۔اگست2001ء)

(20۔اگست کوں ݙینہ وار’’جھوک‘‘ ملتان اِچ چھپیا)

## حوالہ
کتاب: گِروان ہووے تاں. دھرتی واس : رانجھݨ ملتانی. چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ‘ ملتان