open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شاردا رسم الخط

شاردا (شاردہ: 𑆯𑆳𑆫𑆢𑆳، لاطینی: Sharada) ہک قدیم ابوگیدا رسم الخط ہِے جو خطوط براہمی وِچوں ہک رسم الخط ہِے۔ اِیہ رسم الخط آٹھویں تے بارہویں صدی دے درمیان برصغیر پاک و ہند دے شمال مغربی حِصّیاں (کشمیر تے پڑوسی علاقیاں وِچ) سنسکرت تے کشمیری لِکّھݨ کِیتے اِستعمال تِھیندا ریہا۔ اِیں دے بعد کشمیر وِچ اِیندا اِستعمال محدود تِھی ڳیا۔ ہُݨ صرف کشمیری پنڈت اِیں کوں مذہبی مقاصد کِیتے اِستعمال وِچ گِھن٘دے ہِن۔
[link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Gardesh_Ganesha_dedicated_by_Khingila,_Kabul,_7-8th_century_CE.jpg|thumb|310x310px|گردیز گنیش، چھٹی صدی عیسوی دا گنیش دا بت جو گردیز، [افغانستان وِچ لَبّھا ڳیا تے ہُݨ درگاہ پیر رتن ناتھ کابل وِچ ہِے۔ شاردا رسم الخط وِچ اِیہ تحریر ہِے "مہاوینائک دی عظیم تے خوبصورت تصویر" کھٹریہ ملک (موجودہ دور دے پنجاب، پاکستان تے افغانستان دے حِصّیاں) دے شاہی بادشاہ کھنگلا نے اِیں دی تقدیس کِیتی ہئی۔]]
اِیہ کشمیر دا ہک مقامی رسم الخط ہِے تے اِیندا نام ہندو دیوی شاردہ یا سرسوتی دے نام تے رکّھیا ڳیا ہِے، جو علم دی دیوی تے شاردا پیٹھ مندر دی مرکزی دیوی ہِے۔

## تاریخ
link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Bakhshali_manuscript.jpg|thumb|مخطوطاتِ بخشالی
[link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Om_in_Sharada_script.svg|thumb|134x134px|'[:ur:اوم|اوم' شاردہ رسم الخط وِچ]]
مخطوطات بخشالی وِچ شاردا رسم الخط دی ابتدائی مراحل والی قسم اِستعمال کِیتی ڳئی ہِے۔

شاردا رسم الخط افغانستان دے نال نال بھارت دے علاقے ہماچل وِچ اِستعمال تِھیندا ریہا۔ افغانستان دے گردیزی گنیش دے نال، چھٹی توں آٹھویں صدی پرانی قدیم شاردا رسم الخط دی ہک تحریر ہِے جیندے وِچ بادشاہ کھنگلا دا ذکر موجود ہِے۔ تاریخی مارکولہ دیوی مندر وِچ، ہندو دیوی مہیش مردنی دے نال 1569 دی شاردا رسم الخط دی ہک تحریر ہِے۔

دسویں صدی دے بعد، پنجاب، پہاڑی ریاستاں (عموماً ہماچل پردیش) تے کشمیر وِچ اِستعمال تِھیݨ والے شاردا رسم الخط وِچ علاقائی تبدیلیاں ظاہر تِھیوݨ لڳیاں۔ شاردا رسم الخط آخر کار کشمیر وِچ رسمی اِستعمال تئیں محدود تِھی ڳیا، کیوں جو اِیہ کشمیری زبان لِکّھݨ کِیتے تیزی نال غیر موزوں تِھیندا ڳیا۔

1204 عیسوی دی آخری معروف تحریر دے نال، 13ویں صدی دے اوائل شاردا دی ترقی وِچ ہک سنگ میل دی حیثیت رکھیندا ہِے۔ پنجاب وِچ علاقائی قسمیں اِیں مرحلے توں 14ویں صدی تئیں ارتقا پزیر تِھیندیں ریہیاں۔ اِیں عرصے دے دوران اِیہ گرمکھی تے ٻیاں خطوطِ لنڈا نال ملدی جلدی شکلاں وِچ ظاہر تِھیوݨ شروع تِھی ڳیا۔ پندرہویں صدی تئیں، شاردا رسم الخط اِیں قدر ترقی کر چُکّا ہئی جو اِیں مقام تے ماہرینِ خطاطی اِیں کوں ہک خاص نام، دیواشیشا نال ظاہر کریندے ہَن۔

## حروف

### مصوت

### حرفِ صحیح

## ہندسے (گنتی)

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:براہمی رسم الخط
کلا پرکاش

کلا پرکاش (انگریزی: Kala Prakash) (پیدائش: 2 جنوری 1934ء - وفات: 5 اگست 2018ء) بھارت نال تعلق رکھݨ والی سندھی زبان دی مصنفہ، ناول نگار، شاعرہ تے افسانہ نگار ہَن۔ اُنّھاں کوں بھارتی ساہتیہ اکیڈمی دی جانب توں 1994ء وِچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب ݙتا ڳیا۔

## حالات زندگی
کلا پرکاش 2 جنوری 1934ء کوں کراچی، بمبئی پریزیڈنسی وِچ ہک جدت پسند گھرانے وِچ پیدا تھئی ہَن۔ اُوں وقت او صرف 13 سال دی ہَن جو تقسیم ہند دے سبب ݙو الگ مملکتاں پاکستان تے بھارت وجود وِچ آڳیاں جیندے سبب سندھ توں ٻہوں سارے ہندو خانداناں نے بھارت ہجرت کِیتی، ایویں بھارت دے مسلمان ہجرت کر کے پاکستان آ ڳئے۔ تقسیم دا کرب تے اپݨی جنم بھومی توں دوری دے نفسیاتی اثرات اُنّھاں دی تحریراں وِچ جا بجا مِلدے ہِن۔ اُنّھاں نے ابتدائی تعلیم ہری دیوی ہائی اسکول کراچی توں حاصل کِیتی۔ تقسیم ہند دے بعد اپݨے خاندان سمیت بھارت منتقل تھی ڳئیں۔ اُتھاں دے جے کھلنانی ہائی اسکول، بمبئی توں میٹرک پاس کِیتا۔ پِھر ایم اے دی ڈگری جے ہند کالج بمبئی توں حاصل کرݨ دے بعد حکومتی ملازمت وِچ شامل تِھی کے آڈیٹر بݨ ڳئیں۔ 1977ء تئیں اُنّھاں نے ملازمت کِیتی۔ سندھی ڈپلوما کرݨ دے بعد او لیکچرار بݨ ڳئیں۔ اُنّھاں نے تدریس دے دوران طالبات وِچ سندھی ادب دا ذوق پیدا کرݨ وِچ اہم کردار ادا کِیتا۔ اُنّھاں دا پہلا افسانہ "ڏوهي بيڏوهي" (گناہگار بے گناہ) 1953ء وِچ ادبی رسالہ "نئیں دنیا" وِچ شائع تِھیا۔ 1954ء وِچ اُنّھاں دی شادی سندھی زبان دے نامور ادیب، شاعر موتی پرکاش نال تِھئی۔ اُنّھاں دا پہلا ناول "ہک دل ہزار ارمان" 1957ء وِچ شائع تِھیا۔ 1980ء وِچ او دبئی منتقل تِھی ڳئیں جِتھاں اُنّھاں دے شوہر انڈین ہائی اسکول دبئی وِچ استاد مقرر تِھئے ہَن۔ 2002ء وِچ شوہر دی ملازمت توں ریٹائرمنٹ دے بعد او بھارت واپس آ ڳئیں تے ادیپور وِچ آباد تِھی ڳئیں۔ افسانہ ممتاز ادبی رسائل "نئیں دنیا"، "سپوں"، "رچنا"، "ہندواسی" وغیرہ وِچ شائع تِھئے۔ اُنّھاں نے شاہ عبد اللطیف بھٹائی تے سچل سرمست دی فکر تے فن تے وی قلم چَکّیا۔ اُنّھاں دے مطابق شاہ عبد اللطیف بھٹائی عوامی شاعر ہَن نہ جو صوفی شاعر۔ 1992ء وِچ مہاراشٹر ساہتیہ اکیڈمی دی جانب توں ایوارڈ مِلیا۔ 1994ء وِچ ساہتیہ اکیڈمی دی جانب توں ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب نال نوازیا ڳیا۔ 2011ء وِچ سندھی لینگویج اتھارٹی حیدرآباد، پاکستان دی جانب توں ایوارڈ نال نوازیا ڳیا۔

## فوتڳی
کلا پرکاش 5 اگست 2018ء کوں بمبئی، بھارت وِچ وفات پا ڳئیں۔

## حوالے

ونکی:بھارتی سندھی شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:سندھی مصنف زنانیاں
ونکی:ویہویں صدی دے بھارتی شعرا
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
پوپٹی ہیرانندانی

پوپٹی ہیرانندانی (انگریزی: Popati Hiranandani) بھارت نال تعلق رکھݨ والی سندھی زبان دی شاعرہ، ماہر تعلیم، افسانہ نگار، ناول نگار، مضمون نگار تے حقوق نسواں دی علمبردار ہَن۔ 17 ستمبر 1924ء کوں حیدرآباد، سندھ، بمبئی پریزیڈنسی وِچ عامل خاندان وِچ پیدا تھئے۔ اُنّھاں نے کندن مل گرلز ہائی اسکول تے میراں کالج حیدرآباد توں تعلیم حاصل کِیتی۔ 1943ء وِچ بنارس ہندو یونیورسٹی توں سنسکرت وِچ گریجویشن دی ڈگری حاصل کِیتی۔ تقسیم ہند دے بعد بھارت منتقل تھی ڳئے، اتھاں ایم اے دی ڈگری وی حاصل کِیتی۔ بعد از تعلیم تدریس دے شعبے نال وابستہ تھی ڳئے۔ اوہ کرشن چند چیلارام کالج بمبئی دے سندھی شعبے توں بطور چیئرپرسن سبکدوش تھئے۔ اُنّھاں نے ناول، فسانے، سوانح، خودنوشت، تراجم، شاعری دیاں اصناف وِچ 60 توں زائد کتاباں تحریر کِیتے۔ اُنّھاں دی خودنوشت سوانح "مھنجی حیاتی جا سونا روپا ورق" پر ساہتیہ اکیڈمی دی طرفوں 1982ء وِچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب، وومن آف دی ائیر (1988ء)، انٹرنیشنل لطیف ایواڈ (دبئی، 1990ء)، سندھی اکیڈمی ایواڈ (1993ء) تے اکھل بھارت سندھی بولی ائیں ساہت سبھا ایوارڈ (1998) مل چُکے ہِن۔ پوپٹی ہیرانندانی 16 دسمبر 2005ء کوں بمبئی، بھارت وِچ وفات پا ڳئے۔

## حوالے

ونکی:بھارتی سندھی شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:حیدر آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:سندھی مصنف زنانیاں
ونکی:سندھ دے مصنف
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ریٹا شاہانی

ریٹا شاہانی (انگریزی: Rita Shahani) بھارت نال تعلق رکھݨ والی سندھی زبان دی ممتاز شاعرہ تے مصنفہ ہِن۔ 24 اگست 1934ء کوں حیدرآباد، سندھ، بمبئی پریزیڈنسی وِچ عامل خاندان وِچ عالمچند ادھارام دے گھر ڄَمّیاں۔ اوہ سندھی زبان دے مشہور ادیب پروفیسر منگھا رام ملکانی دی بھتیجی ہِن۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ اپݨے خاندان دے ہمراہ بھارت دے شہر لکھنؤ منتقل تھی ڳئیاں۔ ریٹا دی شادی جیوت رام ٹھاکر داس شاہانی دے پُتر وشنو شاہانی دے نال 20 اکتوبر 1957ء کوں بمبئی وِچ تھئی۔ شادی دے بعد اوہ پونے منتقل تھی ڳئیاں۔ انّھاں نے مختلف اصنافِ ادب وِچ طبع آزمائی کِیتی جِنّھاں وِچ شاعری، ناول، سفرنامہ، سوانح، آپ بیتی، مضمون شامل ہِن لیکن اوہ بنیادی طور تے ہِک افسانہ نگار ہِن۔ اوہ افسانہ نگاری دے فن وِچ مہارت رکھیندی ہِن۔ انّھاں دا کہانی لکھݨ دا انداز بہت پختہ ہے۔ انّھاں کہانیاں وِچ انّھاں نے بھارت وِچ سندھی سماج نال جُڑے کرداراں کوں اُجاگر کِیتا ہے۔ انّھاں دا ماحول تے کردار بھارت وِچ شہری زندگی دے اعلیٰ طبقے دی عکاسی کرین٘دے ہِن۔ اوہ ݙو واری سندھ دا سفر کر چُکیاں ہِن۔ انّھاں دے ناول بھنبھرکن جی بھوں بھوں پر 1987ء وِچ سینٹرل ہندی ڈائریکٹوریٹ نئی دہلی دی جانب توں ایوارڈ، مہاراشٹر اسٹیٹ سندھی ساہتیہ اکیڈمی ناگپور دی جانب توں لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ برائے 1998ء (1999ء) تے اکھل بھارت سندھی بولی ائیں ساہت سبھا ایوارڈ (1997ء)، آر جے ٹرسٹ بمبئی ایوارڈ (1998ء)، نیشنل کونسل فار پروموشن آف سندھی لینگویج ایوارڈ (2000ء)، نیشنل کونسل فار پروموشن آف سندھی لینگویج ایوارڈ (2008ء) سمیت ٻئے اعزازات مِل چُکے ہِن۔ ریٹا شاہانی 15 ستمبر 2013ء کوں فلورینا اسٹیٹ بوٹ کلب، پونے، بھارت وِچ وفات پا ڳئیاں۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
ونکی:بھارتی سندھی شخصیتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:حیدر آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:سندھی مصنف زنانیاں
ونکی:سندھ دے مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ایڈورڈ روپیل

## ایڈورڈ روپیل
ایڈورڈ روپیل ، جرمنی دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں فطرت دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا اتے نویں علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔ اوندا ڄمݨاں 1794 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی فطرت دے مطالعے اتے نویں علاقیاں دی کھوڄ وچ گزاری ۔ او ایتھوپیا دا سفر کرݨ والا پہلا فطرت دا ماہر ہا ۔

روپیل ایتھوپیا دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں اتھاں دے جانوراں ، ٻوٹیاں اتے جغرافیہ دا مطالعہ کیتا ، اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندا کم فطرت دی ونڈ کاری اتے نویں علاقیاں دی کھوڄ وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں ایتھوپیا دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔

روپیل ایتھوپیا دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم فطرت دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں ایتھوپیا دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔

اونے ایتھوپیا دا سفر کیتا ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں ایتھوپیا دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں ٻہوں سارے نویں جانور اتے ٻوٹے وی دریافت کیتے ۔

روپیل دی موت 1884 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ جرمنی دی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں فطرت دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں فطرت دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں ایتھوپیا دا سفر کرکے فطرت دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔ او ایتھوپیا دا سفر کرݨ والا پہلا فطرت دا ماہر ہا ۔
ایسیڈور جیوفروی سینٹ ہیلیر

## ایسیڈور جیوفروی سینٹ ہیلیر
ایسیڈور جیوفروی سینٹ-ہیلیر ، فرانس دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں جانوراں دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا ۔ اوندا ڄمݨاں 1805 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی جانوراں دے مطالعے اتے انہاں دی ونڈ کاری وچ گزاری ۔ انہاں "ایتھولوجی" (éthologie) دی اصطلاح ایجاد کیتی ، اتے عام بݨتر توں انحراف دے بارے وچ وی کم کیتا ۔

سینٹ-ہیلیر جانوراں دے رویے دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں "ایتھولوجی" دی اصطلاح ایجاد کیتی ، جیڑھی جانوراں دے رویے دے مطالعے دے علم کوں ظاہر کریندی ہے ۔ انہاں جانوراں دی عام بݨتر توں انحراف دے بارے وچ وی کم کیتا ، اتے ایں انحراف دی وجوہات دا مطالعہ کیتا ۔ اوندا کم جانوراں دی ونڈ کاری اتے انہاں دے رویے دے مطالعے وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں جانوراں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔

سینٹ-ہیلیر جانوراں دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم جانوراں دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں فرانس دے جانوراں دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔

انہاں  "ایتھولوجی" دی اصطلاح ایجاد کیتی ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں جانوراں دے رویے دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں عام بݨتر توں انحراف دے بارے وچ وی کم کیتا ، جیڑھا اوندا اہم کم ہئی ۔

سینٹ-ہیلیر دی موت 1861 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ فرانس دی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں جانوراں دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں جانوراں دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں "ایتھولوجی" دی اصطلاح ایجاد کرکے اتے عام بݨتر توں انحراف دے بارے وچ کم کرکے جانوراں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔
جونس سالک

## جونس سالک
جونس سالک ، امریکہ دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں پولیو دی ویکسین تیار کیتی ۔ اوندا ڄمݨاں 1914 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی پولیو دے خلاف ویکسین تیار کرݨ وچ گزاری ۔ 

سالک پولیو دی ویکسین دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں پولیو دے وائرس کوں غیر فعال کرکے ویکسین تیار کیتی ، جیڑھی پولیو دے خلاف موثر ثابت تھئی ۔ اوندا کم طب دی دنیا وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں پولیو دی ویکسین دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

سالک پولیو دی ویکسین دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم طبی ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں امریکہ دی طب دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  پولیو دی ویکسین تیار کیتی ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں دنیا بھر دے لکھاں ٻالاں کوں پولیو توں بچایا ۔ 

سالک دی موت 1995 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ امریکی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں طب دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں طبی ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں پولیو دی ویکسین تیار کرکے طب دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔
رابرٹ ساپولسکی

## رابرٹ ساپولسکی
رابرٹ ساپولسکی ، امریکہ دا ہک وݙا سائنسدان ہے ، جئیں جنگلی ببوناں وچ تناؤ دے ذرائع دا مطالعہ کیتا ۔ اوندا ڄمݨاں 1957 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی عصبی سائنس دے مطالعے اتے تناؤ دے کماں کوں سمجھݨ وچ گزاری ۔ 

ساپولسکی جنگلی ببوناں وچ تناؤ دے ذرائع دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ سماجی درجہ بندی اتے ماحول دے دٻاؤ ببوناں وچ تناؤ پیدا کریندن ۔ اوندا کم عصبی سائنس وچ ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں تناؤ دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

ساپولسکی تناؤ دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ہن ۔ اوندا کم عصبی سائنس دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں امریکہ دی عصبی سائنس دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  جنگلی ببوناں وچ تناؤ دے ذرائع دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہے ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں تناؤ دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

ساپولسکی اڄ وی سائنس دے مطالعے وچ مصروف ہوسن ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ امریکی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں عصبی سائنس دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں عصبی سائنس دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں جنگلی ببوناں وچ تناؤ دے ذرائع دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، اتے انہاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔
ولیم سانڈرز

## ولیم سانڈرز
ولیم سانڈرز ، امریکہ دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں امریکی زراعت وچ ٻہوں سارے پھلاں اتے سبزیاں کوں متعارف کرایا ۔ اوندا ڄمݨاں 1822 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی ٻوٹیاں دے مطالعے اتے انہاں دی کاشت کاری وچ گزاری ۔ 

سانڈرز امریکی زراعت وچ نویں پھلاں اتے سبزیاں کوں متعارف کراوݨ دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں دنیا دے مختلف حصیاں توں ٻوٹیاں دے بیج اتے قلم منگوائے ، اتے انہاں کوں امریکہ وچ اگایا ۔ اوندا کم امریکی زراعت وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

سانڈرز ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم ٻوٹیاں دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں امریکہ دی زراعت دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  امریکی زراعت وچ ٻہوں سارے پھل اتے سبزیاں متعارف کرائے ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں نویں پھلاں اتے سبزیاں دے بارے وچ ڄاݨݨ اتے انہاں دی کاشت کاری کرݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

سانڈرز دی موت 1900 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ امریکی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں ٻوٹیاں دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں ٻوٹیاں دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں امریکی زراعت وچ ٻہوں سارے پھل اتے سبزیاں متعارف کرائے ، اتے انہاں دی کاشت کاری وچ اہم حصہ پاتے ۔
ہرمین شلیگل

## ہرمین شلیگل
ہرمین شلیگل ، جرمنی دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا ۔ اوندا ڄمݨاں 1804 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے مطالعے اتے انہاں دی ونڈ کاری وچ گزاری ۔ اوندا خیال ہئی کہ نسلاں تبدیل نی تھیندیاں ، او مستقل ہوندیاں ہن ۔

شلیگل پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں دی زندگی دے مختلف پہلوواں دا مطالعہ کیتا ، اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندا کم پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دی ونڈ کاری وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔

شلیگل پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں جرمنی دے پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔

اوندا خیال ہئی کہ نسلاں تبدیل نی تھیندیاں ، او مستقل ہوندیاں ہن ۔ اوندا ایہ نظریہ اوندے زمانے دے ارتقائی نظریات نال متصادم ہئی ۔ ایں وجہ توں اوندے کم کوں تنقید دا نشانہ بݨایا ڳیا ۔

شلیگل دی موت 1884 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ جرمنی دی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں پکھیاں ، رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، اتے انہاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔ بھاویں اوندے زمانے دے ارتقائی نظریات اوندے نظریات نال متفق نہ ہن ، پر اوندا کم سائنس دی تاریخ وچ اہم ہے ۔
جارج شونر

## جارج شونر
جارج شونر ، جرمن-امریکی ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں گلاب دے ٻوٹیاں دی افزائش دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا ۔ اوندا ڄمݨاں 1864 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی گلاب دے ٻوٹیاں دے مطالعے اتے انہاں دی افزائش وچ گزاری ۔ انہاں خاص طور تے جنگلی نسلاں دے استعمال نال گلاب دے ٻوٹیاں تے تجربے کیتے ۔ 

شونر گلاب دے ٻوٹیاں دی افزائش دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں جنگلی نسلاں دے استعمال نال نویں قسماں دے گلاب تیار کیتے ، جیڑھے زیادہ سخت جان اتے بیماریاں دے خلاف مزاحمت رکھدے ہن ۔ اوندا کم گلاب دے ٻوٹیاں دی افزائش وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں گلاب دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

شونر گلاب دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم گلاب دے ٻوٹیاں دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں امریکہ وچ گلاب دے ٻوٹیاں دی افزائش دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  جنگلی نسلاں دے استعمال نال گلاب دے ٻوٹیاں دی افزائش تے تجربے کیتے ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں نویں قسماں دے گلاب دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

شونر دی موت 1941 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ امریکی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں گلاب دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں گلاب دے ٻوٹیاں دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں جنگلی نسلاں دے استعمال نال گلاب دے ٻوٹیاں دی افزائش تے تجربے کرکے گلاب دے ٻوٹیاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔
تھامس سے

## تھامس سے
تھامس سے ، امریکہ دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں امریکی کیڑے مکوڑیاں دی تفصیل اتے امریکی گھونگھیاں دے خولاں دے بارے وچ ٻہوں کم کیتا ۔ اوندا ڄمݨاں 1787 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی کیڑے مکوڑیاں اتے گھونگھیاں دے خولاں دے مطالعے اتے انہاں دی ونڈ کاری وچ گزاری ۔ اونکوں امریکی کیڑے مکوڑیاں دی تفصیل اتے امریکی گھونگھیاں دے خولاں دے علم دا بانی منیا ویندا ہے ۔ 

سے امریکی کیڑے مکوڑیاں دی تفصیل اتے امریکی گھونگھیاں دے خولاں دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں دی زندگی دے مختلف پہلوواں دا مطالعہ کیتا ، اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندا کم امریکی کیڑے مکوڑیاں دی تفصیل اتے امریکی گھونگھیاں دے خولاں دی ونڈ کاری وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں کیڑے مکوڑیاں اتے گھونگھیاں دے خولاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

سے امریکی کیڑے مکوڑیاں دی تفصیل اتے امریکی گھونگھیاں دے خولاں دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم کیڑے مکوڑیاں اتے گھونگھیاں دے خولاں دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں امریکہ دے کیڑے مکوڑیاں اتے گھونگھیاں دے خولاں دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  امریکی کیڑے مکوڑیاں دی تفصیل اتے امریکی گھونگھیاں دے خولاں دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں امریکی کیڑے مکوڑیاں اتے گھونگھیاں دے خولاں دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

سے دی موت 1843 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ امریکی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں کیڑے مکوڑیاں اتے گھونگھیاں دے خولاں دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں کیڑے مکوڑیاں اتے گھونگھیاں دے خولاں دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں امریکی کیڑے مکوڑیاں دی تفصیل اتے امریکی گھونگھیاں دے خولاں دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، اتے انہاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔ اونکوں امریکی کیڑے مکوڑیاں دی تفصیل اتے امریکی گھونگھیاں دے خولاں دے علم دا بانی منیا ویندا ہے ۔
تھیوڈور شوان

## تھیوڈور شوان
تھیوڈور شوان ، جرمنی دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں حیاتیات وچ خلیاتی نظریہ کوں جانوراں تک ودھایا ۔ اوندا ڄمݨاں 1810 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی طب اتے جسمانیات دے مطالعے اتے انہاں دے کماں کوں سمجھݨ وچ گزاری ۔

شوان خلیاتی نظریہ کوں جانوراں تک ودھاوݨ دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ جانور وی خلیاں توں بݨے ہوندن ، اتے خلیات زندگی دی بنیادی اکائی ہوندن ۔ اوندا کم خلیاتی نظریہ دی بنیاد رکھݨ وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں جانوراں دے خلیاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔

شوان جانوراں دے خلیاں دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم حیاتیات دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں جرمنی دی حیاتیات دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔

انہاں  خلیاتی نظریہ کوں جانوراں تک ودھایا ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں خلیاں دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔

شوان دی موت 1882 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ جرمنی دی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں حیاتیات دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں حیاتیات دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں خلیاتی نظریہ کوں جانوراں تک ودھا تے حیاتیات دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔
سیما عباسی

سیما عباسی (انگریزی: Seema Abbasi) سندھ، پاکستان وِچ پیدا تھیوݨ والی سندھی تے اردو زبان دی شاعرہ، افسانہ نگار تے معلم ہِن۔ اُنّھاں دی کتاباں وی شائع تھئی ہِن۔

## حالات زندگی
سیما عباسی دا اصل نام سیما پروین عباسی ہِے۔ سیما 18 اپریل 1973ء کوں لال محمد عباسی دے گھر لاڑکانہ شہر وِچ پیدا تھئی ہَن۔

## تعلیم
سیما نے ابتدائی تعلیم گورنمنٹ پرائمری اسکول لاڑکانہ توں حاصل کِیتی۔ میٹرک دا امتحان پرائیویٹ دے طور تے گورنمنٹ گرلز اسکول لاڑکانہ توں 1987ء وِچ پاس کِیتا جبکہ بی اے گورنمنٹ گرلز ڈگری کالج لاڑکانہ توں مکمل کِیتا۔ ایم اے دی سند جامعہ شاہ عبد اللطیف، خیرپور میرز توں 1995ء وِچ حاصل کِیتی۔

## علمی و ادبی خدمات
سیما عباسی نے تعلیم دے حصول دے بعد درس و تدریس دے شعبے نال وابستہ تِھی ڳئیں۔ 2005ء وِچ پبلک سروس کمیشن دا امتحان پاس کر کے لاڑکانہ گورنمنٹ گرلز ڈگری کالج وِچ لیکچرار مقرر تِھئیں۔ سیما نے لِکّھݨ دی ابتدا 1985ء وِچ نور الہدیٰ شاہ توں متاثر تِھی کے کِیتی۔ اُنّھاں نے اردو تے سندھی زبان کوں اظہار دا ذریعہ بݨایا۔ اُنّھاں دا پہلا افسانہ اردو ڈائجسٹ "سچی کہانیاں" وِچ شائع تِھیا۔ اُنّھاں دی شاعری تے معتدد کہانیاں "کاوش" (اخبار)، "ہزار داستان" ڈائجسٹ، "آداب عرض"، "سورمی"، "سندھ رانی"، "نئی آس"، "سچی کہانیاں"، روزنامہ "نوائے وقت" تے روزنامہ "عوامی آواز" نامی اخبارات تے رسائل وِچ شائع تِھی چُکیاں ہِن۔ سیما سندھی ادبی سنگت کراچی، آرٹس کونسل آف پاکستان کراچی، یونگ رائٹرس فورم حیدرآباد، ادبیات اکیڈمی کراچی دی عہدیدار تے رکن وی رہ چُکی ہِن۔ مختلف ادبی رسالیاں دی جانب توں اُنّھاں دے ٻہت سارے ادبی نمبر نِکالے ڳئے ہِن۔ سیما عباسی نے اردو وِچ وی شاعری کِیتی ہِے جو مختلف ادبی جریدیاں وِچ شائع تِھی چُکی ہِے۔

## تصانیف و ایوارڈ
سیما عباسی دی غزلاں تے مشتمل پہلی کتاب "لفظن بھوگیو آ بنواس" سال 2016ء وِچ شائع تِھئی۔ اُنّھاں دی ادبی خدمات دے صلے وِچ یونگ رائٹرس فورم کراچی دی جانب توں سپر ایکسیلینس ایوارڈ ݙتا ڳیا ہِے۔

## نمونۂ کلام

## حوالے

ونکی:سندھی مصنف زنانیاں
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:سندھی شعرا
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
جارج شا

## جارج شا
جارج شا ، انگلینڈ دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں "زولوجی آف نیو ہالینڈ" وچ آسٹریلیا دے کجھ جانوراں دی سائنسی ناواں نال انگریزی تفصیل شائع کیتی ۔ اوندا ڄمݨاں 1751 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی ٻوٹیاں اتے جانوراں دے مطالعے اتے انہاں دی ونڈ کاری وچ گزاری ۔ 

شا آسٹریلیا دے جانوراں دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں "زولوجی آف نیو ہالینڈ" ناں دی کتاب وچ آسٹریلیا دے کجھ جانوراں دی سائنسی ناواں نال انگریزی تفصیل شائع کیتی ، جیندے نال انہاں جانوراں دی سائنسی شناخت تھئی ۔ اوندا کم جانوراں دی ونڈ کاری اتے انہاں دے رویے دے مطالعے وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں آسٹریلیا دے جانوراں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

شا جانوراں دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم جانوراں دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں آسٹریلیا دے جانوراں دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  "زولوجی آف نیو ہالینڈ" وچ آسٹریلیا دے کجھ جانوراں دی سائنسی ناواں نال انگریزی تفصیل شائع کیتی ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں آسٹریلیا دے جانوراں دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

شا دی موت 1813 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ برطانوی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں جانوراں دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں جانوراں دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں آسٹریلیا دے جانوراں دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، اتے انہاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔ اوندی کتاب "زولوجی آف نیو ہالینڈ" آسٹریلیا دے جانوراں دے مطالعے وچ اہم کتاب ہے ۔
سندری اتم چندانی

سندری اتم چندانی (انگریزی: Sundri Uttamchandani) بھارت نال تعلق رکھݨ والی سندھی زبان دی مصنفہ، افسانہ نگار، ناول نگار تے ڈراما نویس ہَن۔ اوہ ادب دی ترقی پسند تحریک نال وابستہ ہَن۔ اُنّھاں دے افسانوی مجموعے "وچھوڑو" (جدائی) پر ساہتیہ اکیڈمی دی طرفوں 1986ء وِچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب ݙتا ڳیا۔

## حالات زندگی
سندری اتم چندانی 28 ستمبر 1924ء کوں حیدرآباد، سندھ، بمبئی پریزیڈنسی وِچ پیدا تھئے۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ بھارت منتقل تھی ڳئے۔ اُنّھاں نے اپݨے شوہر اتم چندانی دے شانہ بہ شانہ سندھی زبان تے ادب وِچ بیسویں صدی دی انقلابی تبدیلیاں کوں مستحکم کرݨ وِچ نہایت اہم کردار ادا کِیتا۔ ہندوستان وِچ سندھی شرنارتھیاں دی کیمپ لائف تے تقسیم ہند دے نتیجے وِچ پیدا تھیوݨ والے ان گنت انسانی مسائل نے سندری دے فن کارانہ احساس کوں جیویں مرتعش کر ݙِتّا ہئی، اِیندے اثرات اُنّھاں دیاں کہانیاں وِچ نمایاں طور تے نظر آندے ہِن۔ اُنّھاں دی معروف کہانی "بھوری" اِیں عہد دی دھڑکدی ہوئی تصویر پیش کریندی ہئی۔ اُنّھاں دی شہرہ آفاق کہانی "ممتا" (1952ء) پاک بھارت جنگ دے پس منظر وِچ لکھی ڳئی ہئی۔ اِیندے وِچ سرحد دے ݙوہاں پاسے لٹے پٹے ہوئے لوکاں دے احساسات تے ردِ عمل دی نہایت فن کارانہ منظر کشی کِیتی ڳئی ہئی۔ اِیں دور وِچ سندری نے کہانی "تفاوت" لکھی جیندے وِچ درمیانے تے نچلے طبقے دے کرداراں دے وجود توں سماجی مسائل زیرِ بحث گِھن آئے ڳئے ہَن۔ 1950ء تے 1960ء دی دہائی وِچ سندری نے درجنوں ایویں کہانیاں لکھیاں جنہاں وِچ نہ صرف موضوعات دا تنوع بلکہ جنہاں وِچ کہانی لکھݨ دے نویں نویں طریقے اختیار کِیتے ڳئے ہِن۔ اُنّھاں دیاں معروف تے منتخب کہانیاں وِچ "طوفان کھاں پوئے" (طوفان دے بعد)، "شکست"، "خیمو"، "تلھی"، "روشنی" (جو ستی دی رسم دے خلاف لکھی ڳئی ہئی)، "بندھن"، "آکھیرو فٹی ویو" (گھونسلا جو بکھر ڳیا)، "چوٹ"، "کشمیری شال" وغیرہ شامل ہِن۔ سندری دیاں کہانیاں دے متعدد مجموعے شائع تھی چُکے ہِن۔ اُنّھاں دیاں کہانیاں دے مجموعے "وچھوڑو" پر بھارت دی ساہتیہ اکیڈمی دی طرفوں 1986ء وِچ ساہتیہ اعزاز ݙتا ڳیا۔ اُنّھاں نے ݙو ناول "کرندڑ دیواروں" (گرتی دیواریں) تے "پریت پرانی ریت نرالی" دے ناں نال ݙو ناول وی تحریر کِیتے جیڑھے اُنّھاں دی ادبی شہرت دا باعث بݨے۔

## وفات
سندری اتم چندانی 8 جولائی 2013ء کوں بمبئی، بھارت وِچ وفات پا ڳئے۔

## ٻاہرلے جوڑ

* SundriUttam.com
* Akhil Bharat Sindhi Boli Ain Sahit Sabha Awards

## حوالے

ونکی:حیدر آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی زنانیاں
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:بھارتی افسانہ نگار زنانیاں
ونکی:سندھی مصنف زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
جارج گیلورڈ سمپسن

## جارج گیلورڈ سمپسن
جارج گیلورڈ سمپسن ، امریکہ دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں جدید امتزاج وچ حصہ گھدا ، اتے "ٹیمپو اینڈ موڈ ان ایوولوشن" ناں دی کتاب لکھی ۔ اوندا ڄمݨاں 1902 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی فوسلز دے مطالعے اتے ارتقائی نظریہ دے کماں کوں سمجھݨ وچ گزاری ۔ 

سمپسن ارتقائی نظریہ دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں جدید امتزاج وچ حصہ گھدا ، جیڑھا ارتقائی نظریہ دی جدید شکل ہے ۔ انہاں فوسلز دے مطالعے نال ارتقائی نظریہ کوں مضبوط کیتا ، اتے "ٹیمپو اینڈ موڈ ان ایوولوشن" ناں دی کتاب لکھی ، جیندے وچ انہاں ارتقا دے عمل کوں تفصیلی طور تے بیان کیتا ۔ اوندا کم فوسلز دے مطالعے اتے ارتقائی نظریہ وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں ارتقائی نظریہ دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

سمپسن ارتقائی نظریہ دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم فوسلز دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں امریکہ دے فوسلز دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  "ٹیمپو اینڈ موڈ ان ایوولوشن" ناں دی کتاب لکھی ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں ارتقائی نظریہ دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

سمپسن دی موت 1984 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ امریکی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں ارتقائی نظریہ دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں فوسلز دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں ارتقائی نظریہ دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، اتے انہاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔ اوندی کتاب "ٹیمپو اینڈ موڈ ان ایوولوشن" ارتقائی نظریہ دے مطالعے وچ اہم کتاب ہے ۔
آرانمولا پوناما

آرانمولا پوناما یا آرانمولا پوننما (انگریزی: Aranmula Ponnamma) (ولادت: 8 اپریل 1914ء - وفات: 21 فروری 2011ء) ہِک قومی ایوارڈ یافتہ بھارتی اداکارہ ہَن جِنّھاں نے متعدد ملیالم فِلماں وِچ مرکزی کرداراں دی ماں دے کردار کِیتے ڄاݙیاں وین٘دی ہَن۔ ملیالم سینما وِچ آرانمولا کوں وݙے پیمانے تے ماں دی شخصیت دے طور تے یاد کِیتا وین٘دا ہے۔

## ابتدائی زندگی
پوننما 1915ء وِچ پتانم تیٹا، تراونکور وِچ ڄَمّیاں ہَن۔

## خاندان
پوننما دی شادی کوچو کرشنا پیلی نال تھئی ہئی۔ انّھاں دے ہِک پُتر، راجا شیکھرن تے ہِک دِھی راججما ہَن۔ پوننما دی پوتی رادھیکا سریش دی شادی سریش گوپی نال تھئی ہے۔

## [[:ur:قومی_فلم_اعزازات_(بھارت)|قومی فلم اعزازات]]

* **1996ء**، بہترین معاون اداکارہ

### ایشیا نیٹ فلم ایوارڈ

* **1998ء**، لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:ملیالم فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:تمل سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:بھارتی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:بھارتی سٹیج اداکار زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ہستی مہدوی فر

ہستی مہدوی فر با نام اصلی مہدخت مہدوی فرد (زادهٔ ۲۱ آذر ۱۳۷۰) بازیگر سینما، تلویزیون تے تئاتر اہل ایران ہِن۔

## حیاتی دا احوال
او ۲۱ آذر ۱۳۷۰ کوں تہران وِچ پیدا تِھئی، او لیسانس دی ڈگری گرافک دے شعبے وِچ حاصل کر چُکی ہِن۔ ۱۹ سال دی عمر وِچ اُنّھاں نے ٹیلی ویژن دے ذریعے کم شروع کِیتا تے سال ۱۳۹۲ وِچ مشہور تِھی ڳئیں۔ اُنّھاں کوں فٹ بال، سفر، نجوم تے فلم سازی وِچ ٻہوں دلچسپی ہِے۔ اُنّھاں دا اصل نام "مہدخت" ہِے، اُنّھاں دے اَبّا دے انتقال دے بعد او اپݨی اَمّاں تے بھراواں دے نال رہندیاں ہِن۔

سال ۱۳۸۹ وِچ ۱۹ سال دی عمر وِچ اوہ اک اتفاق دے تحت سریال "جراحت" کِیتے چُݨیاں ڳئیں تے بغیر کہیں اداکاری دے کلاس دے کیمرے دے سامݨے کم کِیتا۔

پہلی وار سال ۱۳۸۹ وِچ سریال "سوت پایان" دے ذریعے جیڑھا نیکی کریمی دے ڈائریکشن وِچ ہئی، اُنّھاں نے سینما وِچ کم کرݨ دا تجربہ حاصل کِیتا۔ سال ۱۳۹۲ وِچ سریال "مادرانہ" وِچ رہا دے کردار وِچ اداکاری کر کے اوہ مشہور تِھی ڳئیں۔

اوہ ہُݨ تئیں شادی نہیں کِیتی تے کنواری ہِن۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:تہران دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:ایرانی ماڈل زنانیاں
ونکی:ایرانی اداکار زنانیاں
ونکی:تہران دیاں ڄماندرو شخصیتاں
جیمز لیونارڈ بریئرلی سمتھ

## جیمز لیونارڈ بریئرلی سمتھ
جیمز لیونارڈ بریئرلی سمتھ ، جنوبی افریقہ دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں ہک محفوظ کیتی مچھی دی شناخت سیلیکانتھ (coelacanth) دے طور تے کیتی ۔ اوندا ڄمݨاں 1897 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی مچھیاں دے مطالعے اتے انہاں دی ونڈ کاری وچ گزاری ۔ 

سمتھ سیلیکانتھ دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں ہک محفوظ کیتی مچھی دی شناخت سیلیکانتھ دے طور تے کیتی ، جیڑھی ہک قدیم مچھی ہے اتے عرصہ دراز توں معدوم سمجھی ویندی ہئی ۔ اوندا کم مچھیاں دی ونڈ کاری اتے انہاں دے ارتقا دے مطالعے وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں مچھیاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

سمتھ مچھیاں دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم مچھیاں دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں جنوبی افریقہ دے مچھیاں دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  ہک محفوظ کیتی مچھی دی شناخت سیلیکانتھ دے طور تے کیتی ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں سیلیکانتھ دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

سمتھ دی موت 1968 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ جنوبی افریقہ دی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں مچھیاں دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں مچھیاں دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں سیلیکانتھ دی شناخت کرکے مچھیاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔
جان مینارڈ سمتھ

## جان مینارڈ سمتھ
جان مینارڈ سمتھ ، برطانیہ دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں سیکس دے ارتقا اتے اشاراتی نظریہ ، اتے ٻئے بنیادی مسئلیاں تے بحث کیتی ۔ اوندا ڄمݨاں 1920 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی ارتقائی حیاتیات اتے جینیات دے مطالعے اتے انہاں دے کماں کوں سمجھݨ وچ گزاری ۔

سمتھ سیکس دے ارتقا اتے اشاراتی نظریہ دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ سیکس دا ارتقا کویں تھیا ، اتے جانور آپس وچ اشارے کویں کریندن؟ انہاں ٻئے بنیادی مسئلیاں تے وی کم کیتا ، جیویں کہ گروپ سلیکشن اتے گیم تھیوری دا ارتقائی حیاتیات وچ استعمال ۔ اوندا کم ارتقائی حیاتیات وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں ارتقائی حیاتیات دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔

سمتھ ارتقائی حیاتیات دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم ارتقائی حیاتیات دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں برطانیہ دی ارتقائی حیاتیات دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔

انہاں  سیکس دے ارتقا اتے اشاراتی نظریہ تے کم کیتا ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں ارتقائی حیاتیات دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔

سمتھ دی موت 2004 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ برطانوی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں ارتقائی حیاتیات دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں ارتقائی حیاتیات دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں سیکس دے ارتقا اتے اشاراتی نظریہ تے کم کرکے ارتقائی حیاتیات دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔
سولومن ایچ سنائیڈر

## سولومن ایچ سنائیڈر
سولومن ایچ سنائیڈر ، امریکہ دا ہک وݙا سائنسدان ہے ، جئیں اینڈورفنز (endorphins) دریافت کیتے ۔ اوندا ڄمݨاں 1938 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی عصبی سائنس دے مطالعے اتے انہاں دے کماں کوں سمجھݨ وچ گزاری ۔ 

سنائیڈر اینڈورفنز دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ اینڈورفنز او کیمیکلز ہوندن جیڑھے دماغ وچ قدرتی طور تے موجود ہوندن اتے درد کوں گھٹ کریندن اتے خوشی دا احساس ݙیندن ۔ انہاں ݙسایا کہ اینڈورفنز دماغ وچ اوپیوئڈ ریسیپٹرز (opioid receptors) نال جڑدے ہن ، جیڑھے درد کوں گھٹ کریندن ۔ اوندا کم عصبی سائنس وچ ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں اینڈورفنز دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

سنائیڈر اینڈورفنز دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ہن ۔ اوندا کم عصبی سائنس دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں امریکہ دی عصبی سائنس دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  اینڈورفنز دریافت کیتے ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہے ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں دماغ دے درد دے کنٹرول اتے خوشی دے احساس دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

سنائیڈر اڄ وی سائنس دے مطالعے وچ مصروف ہوسن ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ امریکی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں عصبی سائنس دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں عصبی سائنس دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں اینڈورفنز دریافت کرکے عصبی سائنس دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔
ڈینیئل سولینڈر

## ڈینیئل سولینڈر
ڈینیئل سولینڈر ، سویڈن دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻہوں سارے ٻوٹیاں دی تفصیل لکھی اتے انہاں دی فہرست بݨائی ۔ اوندا ڄمݨاں 1733 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے مطالعے اتے انہاں دی ونڈ کاری وچ گزاری ۔ 

سولینڈر آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں اتھاں دے ٻوٹیاں دی زندگی دے مختلف پہلوواں دا مطالعہ کیتا ، اتے انہاں دی درجہ بندی تے تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندا کم آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دی ونڈ کاری وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

سولینڈر آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں ساری کتاباں اتے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم ٻوٹیاں دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻہوں سارے ٻوٹیاں دی تفصیل لکھی اتے انہاں دی فہرست بݨائی ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

سولینڈر دی موت 1782 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ سویڈش سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں ٻوٹیاں دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں ٻوٹیاں دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، اتے انہاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔ انہاں آسٹریلیا اتے نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دی تفصیل لکھ تے اتھاں دے ٻوٹیاں دے مطالعے کوں ودھایا ۔
ہدیہ تہرانی

ہدیہ تہرانی (انگریزی: Hedieh Tehrani) (فارسی: هديہ تهرانی؛ پیدائش: 25 جون 1972ء) ہک ایرانی اداکارہ ہِن۔ اوہ پراسرار، پتھریلے چہریاں والیاں تے ٹھنڈے دل والیاں زنانیاں دے کردار ادا کرݨ دی خواہش کِیتے سبھ توں زیادہ مشہور ہِن۔ اُنّھاں کوں مختلف اعزازات مِل چُکے ہِن، جنہاں وِچ ݙو کرسٹل سیمورگ، چار حفیظ ایوارڈز، ہک ایران سنیما سیلیبریشن ایوارڈ تے ایران دے فلم ناقدین تے رائٹرز ایسوسی ایشن ایوارڈ شامل ہِن۔

## ذاتی زندگی
اداکارہ کوں 2016ء وِچ تہران دے مرکزی لالہ گارڈن وِچ جانوراں دے حقوق کِیتے مہم چلاوݨ تے گرفتار کر ݙتا ڳیا ہئی، اِیں ڳالھ کِیتے جو اِیہ اجتماع حکومت دی طرفوں اجازت نہ ݙتا ڳیا ہئی۔ اِیہ احتجاج متعدد ایرانی میونسپلٹیز نے آبادی توں زیادہ تھیوݨ دی وجہ توں سڑکاں تے کُتیاں دی تعداد دے خاتمے دے بعد کِیتا ڳیا ہئی۔ کُجھ کارکناں دی طرفوں اِیں گرفتاری دی مذمت کِیتی ڳئی ہئی۔

## کیریئر
محمد رضا شریفینیا تے عزیتا حاجیان پہلے اوہ ہَن جنہاں نے اُنّھاں کوں "دی فیٹفل ڈے" (روز واقعہ) کِیتے ہک کردار دی تجویز پیش کِیتی۔ اُنّھاں نے "دی فیٹ فل ڈے" (روز واقعہ) وِچ اداکاری کِیتے آڈیشن ݙِتّا پر تعاون کرݨ توں انکار کر ݙِتّا تے اِیہ کردار لادن مصوفی دے پاس ڳیا۔ "روز واقعہ" (انگریزی: The Fateful Day) ہک ایرانی فلم ہئی۔ ایران دے مشہور ڈائریکٹر شہرام اسدی نے 1994ء وِچ فلم "روز واقعہ" بݨائی ہئی۔ اِیہ ممتاز ادیب بہرام بیضائی دی کتاب تے مبنی ہئی تے ایران دیاں بہترین فلماں وِچ شمار کِیتی ویندی ہئی۔ اِیندے وِچ ایران دے مقبول اداکاراں نے کم کِیتا ہئی۔ "دی کنگ" وِچ کم کرݨ توں پہلے، اُنّھاں نے ایرانی ہدایت کار داریوش مہرجوئی دی ہدایت کاری وِچ "لیلیٰ" وِچ حصہ گِھنݨ توں انکار کر ݙِتّا۔ اِیندے بعد کیانوش عیاری نے اپݨی فلم "ٹو بی یا ناٹ ٹو بی" وِچ اداکاری کِیتے اُنّھاں نال رابطہ کِیتا تے پھر اُنّھاں نے کرݨ توں انکار کر ݙِتّا۔ مسعود کمیائی اوہ پہلے ہدایت کار ہَن جنہاں نے اپݨی فلم "دی کنگ" وِچ اُنّھاں دا کردار ادا کرݨ وِچ کامیابی حاصل کِیتی۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:ایرانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:تہران دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:تہران دیاں ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:تہران دیاں شخصیتاں
لازارو سپالانزانی

## لازارو سپالانزانی
لازارو سپالانزانی ، اٹلی دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں حیاتیاتی پیدائش تے تحقیق کرکے خودبخود پیدا تھیوݨ دے نظریے کوں غلط ثابت کیتا ۔ اوندا ڄمݨاں 1729 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی حیاتیات دے مطالعے اتے انہاں دے کماں کوں سمجھݨ وچ گزاری ۔ 

سپالانزانی حیاتیاتی پیدائش دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں تجربے کیتے جیندے نال ثابت تھیا کہ جراثیم ہوا توں نی اوندے ، بھل پہلے توں موجود جراثیم توں پیدا تھیندے ہن ۔ ایں طرحاں انہاں خودبخود پیدا تھیوݨ دے نظریے کوں غلط ثابت کیتا ، جیڑھا اوں وقت ٻہوں مشہور ہئی ۔ اوندا کم حیاتیات وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں حیاتیاتی پیدائش دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

سپالانزانی حیاتیاتی پیدائش دے بارے وچ ٻہوں سارے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم حیاتیات دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں اٹلی دی حیاتیات دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  خودبخود پیدا تھیوݨ دے نظریے کوں غلط ثابت کیتا ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں حیاتیاتی پیدائش دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

سپالانزانی دی موت 1799 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ اطالوی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں حیاتیات دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں حیاتیات دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں حیاتیاتی پیدائش دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، اتے انہاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔ انہاں خودبخود پیدا تھیوݨ دے نظریے کوں غلط ثابت کرکے حیاتیات دے مطالعے کوں نویں راہ ݙتی ۔
ڈگلس سپالڈنگ

## ڈگلس سپالڈنگ
ڈگلس سپالڈنگ ، انگلینڈ دا ہک وݙا سائنسدان ہا ، جئیں جانوراں دے رویے تے پرکھ پرچول کیتی اتے امپرنٹنگ (imprinting) دریافت کیتی ۔ اوندا ڄمݨاں 1841 وچ تھیا ، اتے انہاں اپݨی زندگی جانوراں دے رویے دے مطالعے اتے انہاں دے کماں کوں سمجھݨ وچ گزاری ۔ 

سپالڈنگ جانوراں دے رویے دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ۔ انہاں امپرنٹنگ دریافت کیتی ، جیڑھا ہک اینجھا عمل ہے جیندے وچ جانور ڄمݨ دے کجھ ویلھے بعد اپݨی ما یا کہیں ٻئی شے کوں سنڄاݨݨ لڳدے ہن اتے انہاں دے پچھے چلݨ لڳدے ہن ۔ اوندا کم جانوراں دے رویے دے مطالعے وچ ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں جانوراں دے رویے دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ 

سپالڈنگ جانوراں دے رویے دے بارے وچ ٻہوں سارے مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے تحقیقی نتائج پیش کیتے ۔ اوندا کم حیاتیات دے ماہرین واسطے ٻہوں اہم ہا ۔ انہاں انگلینڈ دے جانوراں دے رویے دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا کیتا ۔ 

انہاں  امپرنٹنگ دریافت کیتی ، جیڑھا اوندا وݙا کم ہئی ۔ ایں کم نال انہاں لوکاں کوں جانوراں دے رویے دے بارے وچ ڄاݨݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ 

سپالڈنگ دی موت 1877 وچ تھئی ۔ اوندا کم اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ، اتے اوندا حصہ برطانوی سائنس وچ ٻہوں وݙا ہے ۔ انہاں جانوراں دے رویے دے بارے وچ ساݙی معلومات کوں ودھایا ۔ اوندا ناں حیاتیات دے ماہرین وچ ہمیشاں یاد راہسی ۔ انہاں جانوراں دے رویے دے بارے وچ خاص طور تے کم کیتا ، اتے انہاں دے مطالعے وچ اہم حصہ پاتے ۔ انہاں امپرنٹنگ دریافت کرکے جانوراں دے رویے دے مطالعے کوں ودھایا ۔
گلشفتح فارحانی

رہاورد فراہانی (فارسی: رهاورد فراهانی؛ ڄَمَّݨ 10 جولائی 1983ء)، جِنّھاں کوں پیشہ ورانہ طور تے گلشیفتہ فراہانی (گلشیفته فراهانی) دے ناں نال ڄاݙیا وین٘دا ہے، ہِک ایرانی تے فرانسیسی اداکارہ ہِن۔ اوہ ایم فار مدر (2006ء)، باڈی آف لائیز (2008ء)، ایباؤٹ ایلی (2009ء)، دی پیٹینس سٹون (2012ء)، پیٹرسن (2016ء)، گرلز آف دی سن (2018ء)، ایکسٹریکشن (2020ء) تے اِیندی سیکوئل ایکسٹریکشن 2 (2023ء)، تے انویژن (2021ء–موجود) وِچ اپݨے کرداراں کِیتے مشہور ہِن۔ اوہ دی پیٹینس سٹون کِیتے 2014ء دے سیزر ایوارڈز وِچ "موسٹ پرومسنگ ایکٹریس ایوارڈ" کِیتے نامزد تھئی ہَن۔

## ابتدائی زندگی
فراہانی 2006ء وِچ

فراہانی دا ڄَمَّݨ تہران، ایران وِچ تھیا۔ اوہ بہزاد فراہانی، ہِک تھیٹر ڈائریکٹر تے اداکار، تے فہیمہ رحیم نیا دی دِھی ہِن۔ اِنّھاں دی بھیݨ شغاہیق فراہانی وی ہِک اداکارہ ہِن۔ گلشیفتہ دا ناں اِنّھاں دے پیو نے ایجاد کِیتا ہئی تے اِیندا مطلب ہے "محبت کرݨ والا پھُل"، جݙاں جو اِنّھاں دا قانونی ناں رہاورد ہے، جیندا مطلب ہے "راستے دا تحفہ"۔ اوہ پنج سال دی عُمر وِچ موسیقی تے پیانو دی تعلیم گِھنݨ شروع کر ݙِتّی تے بعد وِچ تہران وِچ ہِک موسیقی سکول وِچ داخل تھئی۔ 14 سال دی عُمر وِچ، اوہ داریوش مہرجوئی دی فلم دی پیر ٹری وِچ مرکزی کردار دے طور تے کاسٹ تھئیں، ہِک ایہو جیہا کردار جیندے کِیتے اِنّھاں نے تہران وِچ 16ویں فجر انٹرنیشنل فلم فیسٹیول دے انٹرنیشنل سیکشن وِچ بہترین اداکارہ دا کرسٹل راک ایوارڈ جِتیا۔

## کیریئر
فراہانی نے ڈراما ایباؤٹ ایلی وِچ مرکزی کردار ادا کِیتا، جیڑھا 2009ء دے ٹرائبییکا فلم فیسٹیول وِچ بہترین پکچر تے برلن انٹرنیشنل فلم فیسٹیول وِچ سِلور بیئر جِتیا۔ ہالی ووڈ فلم باڈی آف لائیز وِچ اپݨے کردار دی وجہ نال، جیڑھا ایرانی حکام وِچ امریکی پروپیگنڈے دے نال تعاون تے حجاب دے بغیر فراہانی دی ظاہری شکل دی وجہ توں اسلامی قانون دی خلاف ورزی دے طور تے ݙٹھا ڳیا، 2009ء دے بعد اوہ ایران وِچ واپس آوݨ تے کم کرݨ دی اجازت کائنی گِھن سڳیاں، تے اِیں دے بعد توں اوہ فرانس وِچ رہِندی پئی ہِن۔ پیرس منتقل تھیوݨ دے بعد، اوہ رولینڈ جوفے، ہنر سلیم تے مرجان ستراپی جیہے ڈائریکٹرز دے نال کم کِیتا، تے 63ویں لوکارنو فلم فیسٹیول وِچ انٹرنیشنل جیوری دی رُکن رہی ہِن۔ فراہانی نے دی پیٹینس سٹون (2012ء) وِچ مرکزی کردار ادا کِیتا، جیڑھا عتیق رحیمی دی ناول توں ڈائریکٹ کِیتا ڳیا ہئی؛ اِیہو زیادہ تر ریویوَرز دے ذریعے مثبت جائزہ گِھدّا ڳیا۔ اوہ 2012ء دے سیزر ایوارڈ وِچ "موسٹ پرومسنگ ایکٹرز" زمرے وِچ ویڈیو وِچ وی نظر آئیاں۔

2016ء وِچ، فراہانی نے پیرس وِچ اسٹیج تے انا کیرینینا دا کردار ادا کِیتا تے تعریفی جائزے حاصل کِیتے۔ اوہ ڈائریکٹر جم جارموش دی امریکی فلم پیٹرسن وِچ ایڈم ڈرائیور دے مقابل اداکارہ لارا دا مرکزی کردار وی ادا کِیتا۔ اِیہ فلم مثبت جائزے حاصل کرݨ وِچ کامیاب تھئی، جیندے وِچ روٹن ٹماٹوز مووی سائٹ تے 96٪ منظوری دا اسکور ہئی۔

2017ء وِچ، اوہ فینٹسی فلم پائرٹس آف دی کیریبین: ڈیڈ مین ٹیل نَو ٹیلز وِچ سی وچ شانسا دے طور تے نظر آئیاں۔

2020ء وِچ، اوہ ایکشن فلم ایکسٹریکشن وِچ نک خان دے طور تے نظر آئیاں۔

اوہ ڈائریکٹر داریوش مہرجوئی دی فلم رومی کی کیمیا وِچ نظر آوݨ والیاں ہَن، جیڑھا سیدہ قدس دے ناول کیمیا خاتون تے مبنی ہوسی۔

## حوالے

ونکی:فلمی اداکار
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ایرانی گائیکاں
ونکی:ایرانی شخصیتاں
کتایون ریاحی

کتایون ریاحی (فارسی: کتایون ریاحی؛ پیدائش: 31 دسمبر 1961ء) ہک ایرانی اداکارہ ہِن تے اُنّھاں کوں مختلف اعزازات مِل چُکے ہِن، جنہاں وِچ ترے حفیظ ایوارڈز، کرسٹل سیمورگ دے نامزدگیاں تے ہک ایران سنیما سیلیبریشن ایوارڈ شامل ہِن۔ ریاحی نے "پروفیٹ جوزف" (2008–2009) وِچ زلیخا دے کردار دے ذریعے شہرت حاصل کِیتی۔ اُنّھاں نے "دی لاسٹ سپر" (2002) وِچ اپݨے کردار کِیتے 26ویں قاہرہ انٹرنیشنل فلم فیسٹیول وِچ بہترین اداکارہ دا ایوارڈ جِتیا۔

اوہ کومک چیریٹی فاؤنڈیشن دی بانی تے سی ای او وی ہِن تے ایران وِچ مہرافرین فاؤنڈیشن دی سفیر وی ہِن۔

## کیریئر
"ڈیز آف لائف" (1998)، "آفٹر دی رین" (1999) تے "دی 10تھ نائٹ" (2001) جیہاں سیریز دے ذریعے اوہ ہک قابل اداکارہ دے طور تے مشہور تھئے۔

اُنّھاں نے سیریز "پروفیٹ جوزف" (2009) وِچ وی مرکزی کردار ادا کِیتا۔

ٻہوں سارے نقاداں دا خیال ہئی جو ریاحی دا بہترین کردار فلم "دی لاسٹ سپر" (2001) وِچ ہئی، جیڑھا کردار اُنّھاں کوں 20ویں فجر انٹرنیشنل فلم فیسٹیول وِچ بہترین اداکارہ دی نامزدگی ݙِتّا۔

فلم "دیس وومن وونٹ ٹاک" (2002) وِچ اُنّھاں دی شاندار کارکردگی نے اُنّھاں کوں 7ویں ایران سنیما سیلیبریشن وِچ بہترین اداکارہ دا ایوارڈ ݙِتّا۔

ریاحی کئی فلماں وِچ وی نظر آئے ہِن، جنہاں وِچ "دی سٹرینجر" (1987)، "اپارٹمنٹ 13" (1990)، "دی کنڈ مون" (1995)، "لائیٹر تھین ڈارکنیس" (2002) تے "انویٹیشن" (2008) شامل ہِن۔

### سیٹ تے جنسی زیادتی:
28 مئی 2022ء کوں، ریاحی نے اپݨے انسٹاگرام اکاؤنٹ تے ہک تصویر پوسٹ کِیتی جیندے وِچ اُنّھاں نے ݙسایا جو اُنّھاں دے نال ڈاوود رشیدی تے مسٹر پورسیمی می نے جنسی زیادتی کِیتی ہئی۔ اُنّھاں نے لکھا: "مسٹر پورسیمی می جیڑھے تحقیقات کار دے طور تے آئے ہَن، اُنّھاں نے اپݨے عہدے دا غلط استعمال کِیتے تے میݙے نال زیادتی کِیتی۔ اِیہ ہک مشکل وقت ہئی تے میں نے کُجھ نہ آکھا۔ 25 سال دے بعد وی میݙی روح اِیں تلخ واقعے توں ٹھیک کائنی تھئی۔ یاد رکھو، جے دولت، شہرت تے طاقت کوں قابو وِچ کائنی رکھیا ویندا تے جے اخلاق تے قوانین دا دبدبہ کائنی ہوندا تاں اِیہ بگاڑ ہر جاہ تے ظلم دے نال حکومت کریسی۔"

## حوالے

ونکی:ایرانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:تہران دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:تہران دیاں شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ایرانی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:تہران دیاں ڄماندرو شخصیتاں
نیکی کریمی

نیکی کریمی (انگریزی: Niki Karimi) (فارسی: نیکی کریمی؛ ڄَمَّݨ 10 نومبر 1971ء) ہِک ایرانی اداکارہ، ہدایت کار، اسکرین رائٹر تے پروڈیوسر ہِن۔ "ایرانی انقلاب دے بعد آنݨ والیاں نوجوان نسلاں وِچ سبھ توں نمایاں شخصیت" دے طور تے ڄاݙیا وین٘دی ہِن، اِنّھاں نے مختلف اعزازات حاصل کِیتے ہِن، جِنّھاں وِچ ہِک کرسٹل سیمورگ، ترائے حفیظ ایوارڈز، ہِک ایران سنیما سیلیبریشن ایوارڈ تے ترائے ایرانی فلم ناقدین تے مصنفین ایسوسی ایشن ایوارڈز شامل ہِن۔

## ابتدائی زندگی
نیکی کریمی 10 نومبر 1971ء کوں تہران، ایران وِچ آذربائیجانی (ترک) خاندان وِچ ڄَمّیاں ہَن۔ اِنّھاں دے والدین ݙوہائیں تفرش توں ہِن۔ اوہ ابتدائی اسکول توں تھیٹر وِچ سرگرم ہِن تے آکھیا ہے جو فلم تے ادب وِچ اِنّھاں دی ابتدائی دلچسپی نے اِنّھاں کوں اداکارہ بݨݨ دی ترغیب ݙِتّی۔

## کیریئر
1990ء وِچ اِنّھاں کوں بہروز افخمی دی ہِٹ فلم دی برائیڈ وِچ ہِک نوجوان دلہن دے طور تے کاسٹ کِیتا ڳیا۔ کریمی نے اپݨے کیریئر دا آغاز 1980ء دی دہائی دے آخر وِچ کِیتا۔ سارہ (1992ء) وِچ اپݨی اداکاری کِیتے اِنّھاں کوں تنقیدی پزیرائی مِلی، جیندے کِیتے اِنّھاں نے سان سیباسٹین فلم فیسٹیول وِچ بہترین اداکارہ دا ایوارڈ جِتیا ہئی۔ کریمی نے "سارہ" کِیتے قومی تے بین الاقوامی سطح تے کئی ایوارڈز جِتے ہِن جیویں جو سین سیباسٹین فلم فیسٹیول ایوارڈ برائے بہترین اداکارہ۔

اوہ حال وِچ کارلووی ویری فلم فیسٹیول، ایڈنبرا انٹرنیشنل فلم فیسٹیول، لوکارنو انٹرنیشنل فلم فیسٹیول تے تھیسالونیکی انٹرنیشنل فلم فیسٹیول تے برلن فلم فیسٹیول تے 60ویں کانز فلم فیسٹیول سمیت 20 توں وَدھ معروف فلم فیسٹیولز کِیتے جیوری وِچ وی شامل ہِن۔ اوہ 1992ء توں 2007ء تک عباس کیاروستامی دی معاون ہَن۔

ہِک اداکار دے طور تے اپݨے کیریئر کوں وݙا کریندے ہوئے، اِنّھاں نے دستاویزی فلم ٹو ہیو یا ناٹ ٹو ہیو (2001ء) لِکّھی تے ہدایت کِیتی۔ 2001ء وِچ اِنّھاں نے ایران دے رین فلم فیسٹیول وِچ بطور ہدایت کار اپݨا پہلا ایوارڈ اپݨے کم ٹو ہیو یا ناٹ ٹو ہیو کِیتے جِتیا، جیڑھا معروف ایرانی فلم ساز عباس کیاروستامی نے تیار کِیتا ہئی۔

## حوالے

ونکی:تہران دیاں شخصیتاں
ونکی:تہران دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ایرانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:تہران دیاں ڄماندرو شخصیتاں