جینیفر ڈوڈنا

### جینیفر ڈوڈنا
جینیفر این ڈوڈنا (ڄمݨ دی تریخ 19 فروری ، 1964) ہک امریکی بائیو کیمیاء دان ہن جنہاں CRISPR جین ایڈیٹنگ وچ اہم کم کیتا ہے ، تے بائیو کیمسٹری تے جینیٹکس وچ ٻئے بنیادی کردار ادا کیتے ہن ۔ انہاں کوں ایمانوئل شارپینٹیئر دے نال 2020 دا کیمسٹری دا نوبل انعام "جینوم ایڈیٹنگ دے ہک طریقہ کار دی تیاری کیتے" ݙتا ڳیا ۔ او یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ کیمسٹری ڈیپارٹمنٹ تے مالیکیولر تے سیل بائیولوجی ڈیپارٹمنٹ وچ لی کا شنگ چانسلر دی چیئر پروفیسر ہن ۔ او 1997 توں ہاورڈ ہیوز میڈیکل انسٹی ٹیوٹ دے نال ہک محقق رہی ہن ۔ 

2012 وچ ، ڈوڈنا تے ایمانوئل شارپینٹیئر سب توں پہلے ایہ تجویز پیش کیتی ہئی جو CRISPR-Cas9 (بیکٹیریا توں اینزائمز جیڑھے مائکروبیئل امیونٹی کوں کنٹرول کریندن) کوں جینومز دی پروگرام ایبل ایڈیٹنگ کیتے استعمال کیتا ونڄ سڳدے ۔ جنہاں کوں بائیولوجی دی تاریخ دی سب توں اہم دریافتاں وچوں ہک سمجھیا ویندا ہے ۔ اوں ویلھے توں ، ڈوڈنا "CRISPR انقلاب" وچ ہک اہم شخصیت رہی ہن انہاں دے بنیادی کم تے CRISPR-mediated جینوم ایڈیٹنگ تیار کرݨ وچ انہاں دی اڳواݨی کیتے ۔ 

ڈوڈنا دے ایوارڈز تے فیلوشپس وچ 2000 دا ایلن ٹی واٹر مین ایوارڈ شامل ہے انہاں دی رائبوزوم دی بݨتر تے تحقیق کیتے ، جیڑھا ایکس رے کرسٹالوگرافی نال معلوم کیتا ڳیا ہا ، تے 2015 دا لائف سائنسز وچ بریک تھرو انعام CRISPR-Cas9 جینوم ایڈیٹنگ ٹیکنالوجی کیتے ، شارپینٹیئر دے نال ۔ او جینیٹکس وچ گروبر انعام (2015) ، تانگ انعام (2016) ، کینیڈا گائرڈنر بین الاقوامی انعام (2016) ، تے جاپان انعام (2017) دی شریک وصول کنندہ رہی ہن ۔ انہاں کوں 2015 وچ ٹائم 100 دے سب توں زیادہ بااثر لوکاں وچوں ہک قرار ݙتا ڳیا ہا ، تے 2023 وچ نیشنل انوینٹرز ہال آف فیم وچ شامل کیتا ڳیا ہا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
جینیفر ڈوڈنا 19 فروری ، 1964 کوں واشنگٹن ، ڈی سی وچ ڈوروتھی جین (ولیمز) تے مارٹن کرک ڈوڈنا دے گھر پیدا تھئی ہئی ۔ انہاں دے پیو یونیورسٹی آف مشی گن توں انگریزی ادب وچ پی ایچ ڈی کیتی ہئی ، تے انہاں دی ماء کول ایجوکیشن وچ ماسٹر دی ڈگری ہئی ۔ جݙاں ڈوڈنا ست سال دی ہئی ، انہاں دا خاندان ہوائی منتقل تھی ڳیا تاں جو انہاں دے پیو یونیورسٹی آف ہوائی ایٹ ہیلو وچ امریکی ادب وچ تدریسی عہدہ قبول کر سڳن ۔ ڈوڈنا دی ماء یونیورسٹی توں ایشیائی تاریخ وچ ٻئی ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی تے ہک مقامی کمیونٹی کالج وچ تاریخ پڑھائی ۔ 

ہیلو ، ہوائی وچ وݙی تھیندی ، ڈوڈنا جزیرے دی ماحولیاتی خوبصورتی تے ایندے نباتات تے حیوانات توں ٻہوں متاثر تھئی ہئی ۔ فطرت انہاں دے اندر تجسس دا احساس پیدا کیتا تے زندگی دے بنیادی حیاتیاتی میکانزم کوں سمجھݨ دی انہاں دی خواہش کوں ودھایا ۔ ایہ انہاں دے گھراݨے دے علمی ماحول دے نال جڑا ہویا ہا جینکوں انہاں دے والدین حوصلہ افزائی کیتی ہئی ۔ انہاں دے پیو سائنس دے بارے وچ پڑھݨ دا شوق رکھدے ہن تے گھر کوں مقبول سائنس دیاں ٻہوں ساریاں کتاباں نال بھر ݙتا ہا ۔ جݙاں ڈوڈنا چھیویں جماعت وچ ہئی ، تاں انہاں کوں جیمز واٹسن دی 1968 دی کتاب "دی ڈبل ہیلکس" دی ہک کاپی ݙتی ، جیڑھی ڈی این اے دی بݨتر دی دریافت تے ہئی ، جیڑھی ہک وݙی تحریک ہئی ۔ ڈوڈنا سکول وچ وی سائنس تے ریاضی وچ دلچسپی پیدا کیتی ۔ بھانویں ڈوڈنا کوں آکھیا ڳیا ہا جو "عورتاں سائنس وچ نہیں ویندیاں ، " او ڄاݨدی ہئی جو او کجھ وی تھیوے ، سائنسدان بݨݨا چاہندی ہئی ۔ ڈوڈنا آکھیا ، "جݙاں کوئی میکوں آہدے جو میں کجھ نہیں کر سڳدی تے میں ڄاݨدی ہاں جو میں کر سڳدی ہاں ، تاں ایہ میکوں اینکوں کرݨ کیتے ٻہوں زیادہ پرعزم بݨا ݙیندے ۔ "

جݙاں او ہیلو ہائی سکول وچ پڑھدی ہئی ، ڈوڈنا دی سائنس وچ دلچسپی انہاں دی ݙاہویں جماعت دی کیمسٹری دی ٹیچر ، جینٹ وونگ ودھائی ، جنہاں دا او اکثر ذکر کریندی ہن جو انہاں دی ابتدائی سائنسی تجسس کوں اکسانے وچ ہک اہم اثر ہا ۔ کینسر سیلز تے ہک مہمان لیکچرر انہاں کوں بطور پیشہ سائنس کوں اپناوݨ دی مزید حوصلہ افزائی کیتی ۔ انہاں ہک سمر یونیورسٹی آف ہوائی ایٹ ہلو دی لیب وچ کم کیتا ، جیڑھی مشہور مائکولوجسٹ ڈون ہیمس دی ہئی ، تے 1981 وچ ہیلو ہائی سکول توں گریجویشن کیتی ۔ 

ڈوڈنا کیلیفورنیا دے کلیرمونٹ وچ پومونا کالج وچ انڈر گریجویٹ طالب علم ہئی ، جتھاں انہاں بائیو کیمسٹری دی تعلیم حاصل کیتی ۔ اپݨے پہلے سال دے دوران ، جنرل کیمسٹری دا کورس کریندے ہوئے ، انہاں سائنس وچ کیریئر بݨاوݨ دی اپݨی صلاحیت تے سوال چاتا ، تے سوفومور دے طور تے اپݨے مضمون کوں فرانسیسی وچ بدلݨ تے غور کیتا ۔ تاہم ، انہاں دے فرانسیسی ٹیچر تجویز ݙتی جو او سائنس وچ ہی رہن ۔ پومونا وچ کیمسٹری دے پروفیسرز فریڈ گریمن تے کوروین ہانش دا انہاں تے وݙا اثر ہا ۔ انہاں پروفیسر شیرون پاناسینکو دی لیب وچ اپݨی پہلی سائنسی تحقیق شروع کیتی ۔ انہاں 1985 وچ بائیو کیمسٹری وچ بیچلر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں اپݨی ڈاکٹریٹ دی تعلیم کیتے ہارورڈ میڈیکل سکول کوں چݨیا تے 1989 وچ بائیولوجیکل کیمسٹری تے مالیکیولر فارماکولوجی وچ پی ایچ ڈی حاصل کیتی ۔ انہاں دا پی ایچ ڈی مقالہ ہک اینجھے نظام تے ہا جیڑھا خود نقل تیار کرݨ والے کاتالٹک آر این اے دی کارکردگی کوں ودھیندا ہا تے جیک ڈبلیو سزوسٹک دی نگرانی وچ ہا ۔ 

### سائنسی پرکھ پرچول تے سوبھاں
پی ایچ ڈی دے بعد ، انہاں میساچوسٹس جنرل ہسپتال وچ مالیکیولر بائیولوجی وچ تے ہارورڈ میڈیکل سکول وچ جینیٹکس وچ تحقیقی فیلوشپس حاصل کیتیاں ۔ 1991 توں 1994 تئیں ، او یونیورسٹی آف کولوراڈو بولڈر وچ بایومیڈیکل سائنس وچ لوسیل پی مارکی پوسٹ ڈاکٹریٹ سکالر رہی ، جتھاں انہاں تھامس سیچ نال کم کیتا ۔ 2022 تئیں ، ڈوڈنا دا گوگل سکالر دے مطابق 141 تے سکوپس دے مطابق 111 ایچ انڈیکس ہے ۔ 

### رائبوزوم دی بݨتر تے فنکشن تے تحقیق
اپݨے سائنسی کیریئر دے شروع وچ ، ڈوڈنا آر این اے اینزائمز یا رائبوزومز دی بݨتر تے حیاتیاتی فنکشن کوں سمجھݨ کیتے کم کیتا ۔ سزوسٹک لیب وچ ، ڈوڈنا خود سپلائسنگ ٹیٹراہییمینا گروپ I کاتالٹک انٹرون کوں ہک سچے کاتالٹک رائبوزوم وچ دوبارہ انجینئر کیتا جیڑھا آر این اے ٹیمپلیٹس دی نقل تیار کریندا ہا ۔ انہاں دی توجہ رائبوزومز دی انجینئرنگ تے انہاں دے بنیادی میکانزم کوں سمجھݨ تے ہئی ۔ تاہم ، انہاں محسوس کیتا جو رائبوزومز دے مالیکیولر میکانزم کوں ݙیکھݨ دے قابل نہ ہووݨ ہک وݙا مسئلہ ہے ۔ ڈوڈنا یونیورسٹی آف کولوراڈو بولڈر وچ تھامس سیچ دی لیب وچ ڳئی تاں جو پہلی وار رائبوزوم دی تریخی جہتی بݨتر کوں کرسٹلائز تے معلوم کیتا ونڄ سڳے ، تاں جو رائبوزوم دی بݨتر دا اینزائمز ، کاتالٹک پروٹینز نال موازنہ کیتا ونڄ سڳے ۔ انہاں ایہ منصوبہ 1991 وچ سیچ لیب وچ شروع کیتا تے 1996 وچ ییل یونیورسٹی وچ مکمل کیتا ۔ ڈوڈنا 1994 وچ ییل دے ڈیپارٹمنٹ آف مالیکیولر بائیو فزکس اینڈ بائیو کیمسٹری وچ بطور اسسٹنٹ پروفیسر شامل تھئی ۔ 

### ییل وچ رائبوزوم دے ایکٹیو سائٹ دی ایکس رے ڈفریکشن بیسڈ ساخت
ییل وچ ، ڈوڈنا دی گروپ ٹیٹراہییمینا گروپ I رائبوزوم دے کاتالٹک کور دی تریخی جہتی بݨتر کوں کرسٹلائز تے حل کرݨ دے قابل ہئی ۔ انہاں ݙیکھایا جو پنج میگنیشیم آئنز دا ہک کور رائبوزوم دے P4-P6 ڈومین دے ہک علاقے وچ جمع تھیندا ہے ، ہک ہائیڈروفوبک کور بݨیندا ہے جیندے گرد باقی بݨتر فولڈ تھی سڳدی ہے ۔ ایہ پروٹینز دے عام طور تے ہائیڈروفوبک امینو ایسڈز دا کور ہووݨ دے طریقے نال ملدا جلدا ہے پر کیمیاوی طور تے مختلف ہے ۔ انہاں دے گروپ ٻئے رائبوزومز کوں وی کرسٹلائز کیتا ، جنہاں وچ ہیپاٹائٹس ڈیلٹا وائرس رائبوزوم وی شامل ہے ۔ وݙے آر این اے ڈھانچیاں کوں حل کرݨ دے ایں ابتدائی کم دی وجہ توں ہک اندرونی رائبوزوم انٹری سائٹ (IRES) تے پروٹین-آر این اے کمپلیکسز ، جیویں جو سگنل ریکگنیشن پارٹیکل تے مزید ساختی مطالعہ تھیا ۔ 

ڈوڈنا کوں 2000 وچ ییل وچ مالیکیولر بائیو فزکس اینڈ بائیو کیمسٹری دے ہینری فورڈ II پروفیسر دے عہدے تے ترقی ݙتی ڳئی ۔ 2000-2001 وچ ، او ہارورڈ یونیورسٹی وچ کیمسٹری دی رابرٹ برنز ووڈورڈ وزٹنگ پروفیسر رہی ۔ 

### برکلے منتقلی
2002 وچ ، او اپݨے شوہر ، جیمی کیٹ دے نال برکلے وچ ڳئی ، انہاں بائیو کیمسٹری تے مالیکیولر بائیولوجی دے پروفیسر دے عہدے کوں قبول کیتا ۔ ڈوڈنا کوں لارنس برکلے نیشنل لیبارٹری وچ سنکروٹرون توں وی رسائی ملی انہاں دے ہائی پاورڈ ایکس رے ڈفریکشن نال تجربات کیتے ۔ 

2009 وچ ، انہاں برکلے توں رخصت گھدی تاں جو ڈسکوری ریسرچ دی اڳواݨی کرݨ کیتے جینٹیک وچ کم کر سڳن ۔ او ݙو مہینیاں بعد جینٹیک چھوڑ ڳئی تے ساتھی مائیکل مارلیٹا دی مدد نال برکلے واپس آ ڳئی ، CRISPR دا مطالعہ کرݨ کیتے اپݨی تمام ذمہ داریاں کوں منسوخ کر ݙتا ۔ 

2023 تئیں ، ڈوڈنا یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ موجود ہن ، جتھاں او انوویٹیو جینومکس انسٹی ٹیوٹ دی ڈائریکٹر ہن ، جیڑھا برکلے تے یو سی ایس ایف دے درمیان ہک تعاون ہے جیڑھا ڈوڈنا جینوم ایڈیٹنگ ٹیکنالوجی تیار کرݨ تے اینکوں انسانی صحت ، زراعت تے موسمیاتی تبدیلی وچ معاشرے دے کجھ وݙے مسائل تے لاڳو کرݨ کیتے قائم کیتا ہا ۔ ڈوڈنا بائیو میڈیسن اینڈ ہیلتھ وچ لی کا شنگ چانسلر دی پروفیسرشپ دی حامل ہن ، تے چانسلر دی بائیولوجی تے ایڈوائزری کمیٹی دی چیئر ہن ۔ انہاں دی لیب ہݨ CRISPR-Cas سسٹمز دی بݨتر تے فنکشن تے توجہ مرکوز کریندی ہے ، نویں جینوم ایڈیٹنگ ٹیکنالوجی تے CRISPR تھراپیوٹکس کیتے ڈیلیوری میکانزم تیار کریندی ہے ، تے مائکروبیومز کوں بالکل ایڈیٹ کرݨ کیتے نویں تکنیک تیار کریندی ہے ۔ 

### CRISPR-Cas9 جینوم ایڈیٹنگ دی دریافت
ڈوڈنا کوں CRISPR نال جلیئن بینفیلڈ 2006 وچ ملوایا ہا جئیں گوگل تے "RNAi and UC Berkeley" لکھ تے ڈوڈنا کوں ڳولیا ہا ، تے ڈوڈنا دا ناں فہرست وچ سب توں اتے آیا ہا ۔ 2012 وچ ، ڈوڈنا تے انہاں دے سنگتیاں ہک نویں دریافت کیتی جیڑھی جینومک ڈی این اے کوں ایڈیٹ کرݨ کیتے درکار وقت تے محنت کوں گھٹ کریندی ہے ۔ انہاں دی دریافت ہک پروٹین تے مبنی ہے جینکوں Cas9 آکھیا ویندے جیڑھا اسٹریپٹوکوکس بیکٹیریل "CRISPR" امیون سسٹم وچ پاتا ویندے جیڑھا گائیڈ آر این اے دے نال رل تے کینچی وانگوں کم کریندے ۔ ایہ پروٹین اپݨے شکار ، وائرس دے ڈی این اے تے حملہ کریندے تے اینکوں کٹ ݙیندے ، جیندے نال ایہ بیکٹیریئم کوں انفیکٹ کرݨ توں رک ویندا ہے ۔ ایہ نظام سب توں پہلے یوشی زومی ایشینو تے انہاں دے سنگتیاں 1987 وچ دریافت کیتا ہا تے بعد وچ فرانسسکو موجیکا اینکوں بیان کیتا ہا ، پر ڈوڈنا تے ایمانوئل شارپینٹیئر پہلی وار ݙیکھایا جو او مختلف آر این اے استعمال کر تے اینکوں مختلف ڈی این اے کوں کٹݨ تے ایڈیٹ کرݨ کیتے پروگرام کر سڳدن ۔ 

جیویں جو CRISPR ملٹی سیلولر آرگنائزمز کوں ایڈیٹ کرݨ کیتے ودھدا ہویا استعمال تھیندا ویندا ہے ، ڈوڈنا کوں CRISPR ٹیکنالوجی استعمال کر تے آرگنائزم دے فنکشن کوں بدلݨ دی اخلاقیات تے ہک فکری رہنما دے طور تے کم کرݨ کیتے ڄاتا ویندا ہے ۔ انہاں دی دریافت کوں ٻہوں سارے تحقیقی گروپس مزید تیار کیتا ہے ، بنیادی سیل بائیولوجی ، پودے ، تے جانوراں دی تحقیق توں گھن تے سکل سیل انیمیا ، سسٹک فائبروسس ، ہنٹنگٹن دی بیماری ، تے ایچ آئی وی سمیت بیماریاں دے علاج تئیں اطلاق کیتے ۔ ڈوڈنا تے ٻہوں سارے ٻئے معروف ماہرین حیاتیات CRISPR استعمال کر تے جین ایڈیٹنگ دی کہیں وی طبی اطلاق تے عالمی سطح تے پابندی دا مطالبہ کیتا ہے ۔ ڈوڈنا سومیٹک جین ایڈیٹنگ وچ CRISPR دی ورتوں دی حمایت کریندی ہے ، جین تبدیلیاں جیڑھیاں اڳلی نسل تئیں نہیں پہنچدیاں ، پر جراثیمی جین ایڈیٹنگ دی نہیں ۔ 

CRISPR سسٹم ڈی این اے کوں ایڈیٹ کرݨ دا ہک نواں آسان طریقہ پیدا کیتا تے تکنیک دا پیٹنٹ کرݨ دی ہک لہر آ ڳئی ۔ ڈوڈنا تے یو سی برکلے دے سنگتیاں پیٹنٹ کیتے درخواست ݙتی تے براڈ انسٹی ٹیوٹ وچ ہک گروپ وی جیڑھا میساچوسٹس انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی تے ہارورڈ نال منسلک ہا ، درخواست ݙتی ۔ براڈ انسٹی ٹیوٹ وچ فینگ ژانگ ݙیکھایا جو ڈوڈنا تے شارپینٹیئر دے طریقہ کار شائع کرݨ دے کجھ مہینے بعد CRISPR-Cas9 کلچرڈ انسانی سیلز وچ جینز کوں ایڈیٹ کر سڳدے ۔ یو سی برکلے دی پیٹنٹ اطلاق دا فیصلہ تھیوݨ توں پہلے ، براڈ تفتیش کاراں کوں ہک پیٹنٹ ݙتا ڳیا تے یو سی برکلے فیصلے دے خلاف مقدمہ دائر کیتا ۔ 2017 وچ ، عدالت براڈ انسٹی ٹیوٹ دے حق وچ فیصلہ ݙتا ، جنہاں دعویٰ کیتا جو انہاں سب توں پہلے تحقیق شروع کیتی ہئی تے انسانی سیل انجینئرنگ وچ اینکوں سب توں پہلے لاڳو کیتا ہا ، ایں طرحاں انسانی سیلز وچ ایڈیٹنگ دے ثبوت نال حمایت کیتی پر یو سی برکلے گروپ صرف ایں اطلاق دی تجویز ݙتی ہئی ۔ یو سی برکلے ایں بنیاد تے اپیل کیتی جو انہاں واضح طور تے بحث کیتی ہئی تے ݙسایا ہا جو براڈ جیڑھے اطلاق کوں استعمال کیتا ہا اینکوں کیویں کرݨا ہے ۔ ستمبر 2018 وچ ، اپیل کورٹ براڈ انسٹی ٹیوٹ دے پیٹنٹ دے حق وچ فیصلہ ݙتا ۔ ایں دوران ، یو سی برکلے تے شریک درخواست گزاراں دا عام تکنیک کوں کور کرݨ والا پیٹنٹ وی ݙتا ڳیا ۔ ایں مسئلے کوں مزید مبہم کرݨ کیتے ، یورپ وچ براڈ انسٹی ٹیوٹ دا ایہ دعویٰ ، جو انہاں سب توں پہلے تحقیق شروع کیتی ہئی ، مسترد کر ݙتا ڳیا ۔ ایہ رد عمل اطلاق وچ ہک طریقہ کار دی خرابی دی وجہ توں ہا جیندے وچ مقدمے تے پیٹنٹ اطلاق وچ درج عملے دا ہک مختلف سیٹ شامل ہا ، جیندے نال ایہ قیاس آرائی کیتی ڳئی جو یو سی برکلے گروپ یورپ وچ غالب تھیسی ۔ ڈوڈنا 2011 وچ CRISPR ٹیکنالوجی کوں کمرشلائز کرݨ کیتے کیریبو بائیو سائنسز دی مشترکہ بنیاد رکھی ۔ ستمبر 2013 وچ ، ڈوڈنا ژانگ تے ٻیاں دے نال انہاں دی قانونی جنگاں دے باوجود ایڈیٹاس میڈیسن دی مشترکہ بنیاد رکھی ، پر او جون 2014 وچ چھوڑ ڳئی ۔ شارپینٹیئر ول انہاں کوں CRISPR تھراپیوٹکس وچ شامل تھیوݨ دی دعوت ݙتی ، پر انہاں ایڈیٹاس تجربے دے بعد انکار کر ݙتا ۔ ڈوڈنا کیریبو اسپن آف انٹیلیا تھراپیوٹکس تے سکریب تھراپیوٹکس دی وی شریک بانی ہن ، جنہاں CasX دی شروعات کیتی ، جیڑھا ہک زیادہ کمپیکٹ ، اڳلی نسل دا Cas9 ہے جیڑھا ڈی این اے کوں موثر طریقے نال کٹ سڳدے ۔ 

2017 وچ ، انہاں "اے کریک آوݨ کریشن جین ایڈیٹنگ اینڈ دی آوݨ تھنکیبل پاور ٹو کنٹرول ایوولوشن" دی مشترکہ تصنیف کیتی ، جیڑھا ہک وݙی سائنسی پیش رفت دا پہلا شخصی اکاؤنٹ دا ہک نادر کیس ہے ، جیندا مقصد عام لوک ہن ۔ 

CRISPR دی پیش رفت دے علاوہ ، ڈوڈنا دریافت کیتا ہے جو ہیپاٹائٹس سی وائرس وائرل پروٹینز تیار کرݨ کیتے ہک غیر معمولی حکمت عملی استعمال کریندے ۔ ایہ کم نویں دوائیاں دا باعث بݨ سڳدے جیڑھیاں جسم دے ٹشوز کوں نقصان پہنچائے بغیر انفیکشن کوں روک سڳدن ۔ 

"میکوں ایں ڳالھ دی ٻہوں زیادہ امید ہے جو CRISPR انہاں جینیاتی بیماریاں کوں ٹھیک کرݨ وچ مدد کرݨ کیتے کیا کر سڳدے جیڑھیاں حل نہیں تھیاں تے پائیدار زراعت کوں بہتر بݨا سڳدے ، پر میں ایں ڳالھ تے وی فکر مند ہاں جو جے اساں ایں ڳالھ تے غور تے توجہ نہ ݙتی جو اساں ایں ٹیکنالوجی کوں کیویں تیار کریندے ہیں تاں ایں ٹیکنالوجی دے فائدے انہاں لوکاں تئیں نہیں پہنچ سڳدے جنہاں کوں ایندی سب توں زیادہ ضرورت ہے ، " ڈوڈنا آکھیا ۔ 

### میمتھ بائیو سائنسز
2017 وچ ، ڈوڈنا میمتھ بائیو سائنسز دی مشترکہ بنیاد رکھی ، جیڑھا سان فرانسسکو وچ مبنی ہک بائیو انجینئرنگ ٹیک سٹارٹ اپ ہے ۔ ابتدائی فنڈنگ وچ 23 ملین ڈالر جمع کیتے ڳئے ہن ، 2020 وچ فنڈنگ دے سیریز بی راؤنڈ وچ 45 ملین ڈالر جمع کیتے ڳئے ۔ ایہ کاروبار بائیو سینسنگ ٹیسٹ تک رسائی کوں بہتر بݨاوݨ تے توجہ مرکوز کریندا ہے جیڑھے "صحت ، زراعت ، ماحولیاتی نگرانی ، بائیو دفاع ، تے ٻیا ٻہوں کجھ وچ چیلنجز" کوں حل کریندن ۔ 

### کووڈ-19 دا جواب
مارچ 2020 وچ شروع تھیندے ہوئے ، ڈوڈنا ڈیو سیویج ، رابرٹ تجیان ، تے انوویٹیو جینومکس انسٹی ٹیوٹ (IGI) وچ ٻئے سنگتیاں دے نال رل تے CRISPR بیسڈ ٹیکنالوجیز کوں کووڈ-19 دی وبا نال نبڑݨ کیتے ہک کوشش کیتی ، جتھاں انہاں ہک ٹیسٹنگ سینٹر قائم کیتا ۔ ایں سینٹر یو سی برکلے دے طلباء ، عملے تے فیکلٹی دے نال نال اوں نیڑے دی کمیونٹی تے سالیناس دے علاقے دے کسان مزدوراں دے 500,000 توں ودھ مریضاں دے نمونے پراسیس کیتے ۔ میمتھ بائیو سائنسز ہک تیز ، CRISPR بیسڈ پوائنٹ آف نیڈ کووڈ-19 تشخیصی دی پیئر ریویوڈ توثیق دا اعلان کیتا جیڑھا qRT-PCR بیسڈ ٹیسٹ توں تیز تے گھٹ مہنگا ہے ۔ 

### ٻیاں سرگرمیاں
او انوویٹیو جینومکس انسٹی ٹیوٹ دی بانی تے گورننس بورڈ دی چیئر وی ہن ، جینکوں انہاں 2014 وچ مشترکہ طور تے قائم کیتا ہا ۔ ڈوڈنا لارنس برکلے نیشنل لیبارٹری وچ فیکلٹی سائنسدان ، گلیڈسٹون انسٹی ٹیوٹس وچ سینئر تفتیش کار ، تے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان فرانسسکو (UCSF) وچ سیلولر تے مالیکیولر فارماکولوجی دی ایڈجیکٹ پروفیسر وی ہن ۔ 

ڈوڈنا انہاں کمپنیاں دے سائنسی مشاورتی بورڈز تے ہن جنہاں دی انہاں مشترکہ بنیاد رکھی ہئی ، جیویں جو کیریبو ، انٹیلیا ، میمتھ ، تے سکریب نال ہی ٻئے جیویں جو آلٹوس لیبز ، آئسومورفک لیبز ، جانسن اینڈ جانسن ، سنتھیگو ، ٹیمپس اے آئی ، تے ویلچ فاؤنڈیشن ۔ او 2022 وچ سکستھ سٹریٹ پارٹنرز وچ انہاں دے چیف سائنس ایڈوائزر دے طور تے شامل تھیاں ، تاں جو CRISPR نال متعلق سرمایہ کاری دے فیصلیاں دی رہنمائی کر سڳن ۔ 

### ذاتی زندگی
ڈوڈنا دی پہلی شادی 1988 وچ ہارورڈ وچ ہک ساتھی گریجویٹ طالب علم نال تھئی جیندا ناں ٹام گرفن ہا ، پر انہاں دی دلچسپی انہاں دی نسبت زیادہ وسیع ہئی تے تحقیق تے گھٹ توجہ مرکوز ہئی تے انہاں کجھ سال بعد طلاق ݙے ݙتی ۔ گرفن بولڈر ، کولوراڈو منتقل تھیوݨا چاہندا ہا ، جتھاں ڈوڈنا وی تھامس سیچ نال کم کرݨ وچ دلچسپی رکھدی ہئی ۔ یونیورسٹی آف کولوراڈو وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ محقق دے طور تے ، ڈوڈنا دی ملاقات جیمی کیٹ نال تھئی ، جیڑھے اوں ویلھے گریجویٹ طالب علم ہن ۔ انہاں ٹیٹراہییمینا گروپ I انٹرون P4-P6 کاتالٹک ریجن دی بݨتر کوں کرسٹلائز کرݨ تے معلوم کرݨ دے منصوبے تے رل تے کم کیتا ۔ ڈوڈنا کیٹ کوں اپݨے نال ییل گھن ڳئی ، تے انہاں 2000 وچ ہوائی وچ شادی کیتی ۔ کیٹ بعد وچ میساچوسٹس انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ پروفیسر بݨئے تے ڈوڈنا انہاں دے پچھوں بوسٹن ہارورڈ ڳئی ، پر 2002 وچ انہاں ݙوہاں برکلے وچ فیکلٹی پوزیشن قبول کیتیاں تے اتھاں رل تے منتقل تھی ڳئے ۔ کیٹ کوں ویسٹ کوسٹ تے کم رسمی ماحول پسند ہا انہاں دے پہلے تجربات یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سانتا کروز تے لارنس برکلے نیشنل لیبارٹری توں ہن ، تے ڈوڈنا کوں ایہ پسند ہا جو برکلے ہک پبلک یونیورسٹی ہے ۔ کیٹ ہک برکلے پروفیسر ہن تے بائیو فیول دی تیاری کیتے انہاں دے سیلولوز فرمنٹیشن کوں ودھاوݨ کیتے جین ایڈیٹنگ یسٹ تے کم کریندن ۔ ڈوڈنا تے کیٹ دا ہک پتر ہے جیڑھا 2002 وچ پیدا تھیا ہا تے یو سی برکلے وچ پڑھدا ہے ، جیڑھا الیکٹریکل انجینئرنگ تے کمپیوٹر سائنس دی تعلیم حاصل کریندا ہے ۔ او برکلے وچ رہندن ۔ 

### آدر تے ایوارڈ
ڈوڈنا ہک سیرل سکالر ہن تے انہاں 1996 وچ بیک مین ینگ انویسٹیگیٹرز ایوارڈ حاصل کیتا ۔ 2000 وچ ، انہاں کوں ایلن ٹی واٹر مین ایوارڈ نال نوازیا ڳیا ، جیڑھا نیشنل سائنس فاؤنڈیشن دا سب توں وݙا اعزاز ہے جیڑھا سالانہ 35 سال توں گھٹ عمر دے ہک شاندار محقق کوں رائبوزوم دی انہاں دی بݨتر دے تعین کیتے سراہندا ہے ۔ 2001 وچ ، انہاں امریکن کیمیکل سوسائٹی دا بائیولوجیکل کیمسٹری وچ ایلی للی ایوارڈ حاصل کیتا ۔ 

2015 وچ ، ایمانوئل شارپینٹیئر دے نال رل تے ، انہاں کوں CRISPR/Cas9 جینوم ایڈیٹنگ ٹیکنالوجی وچ انہاں دے تعاون کیتے لائف سائنسز وچ بریک تھرو انعام ملا ۔ 2016 وچ ، شارپینٹیئر ، فینگ ژانگ ، فلپ ہوروتھ تے روڈولف بیرانگو دے نال رل تے ، انہاں کوں کینیڈا گائرڈنر بین الاقوامی انعام ملا ۔ 2016 وچ ، انہاں کوں بائیو کیمسٹری تے بائیو فزکس کیتے ہائینکن انعام وی ملا ۔ او جینیٹکس وچ گروبر انعام (2015) ، تانگ انعام (2016) ، جاپان انعام (2017) تے البانی میڈیکل سینٹر انعام (2017) دی شریک وصول کنندہ وی رہی ہن ۔ 2018 وچ ، ڈوڈنا کوں کیمیکل سائنسز وچ این اے ایس ایوارڈ ، راک فیلر یونیورسٹی توں پرل میسٹر گرینگارڈ انعام ، تے امریکن کینسر سوسائٹی توں میڈل آف آنر نال نوازیا ڳیا ۔ 2018 وچ ، انہاں کوں نانوسائنس وچ کاولی انعام وی ملا (ایمانوئل شارپینٹیئر تے ورجینیئس سکسینس دے نال رل تے) ۔ 2019 وچ انہاں کوں 2018 کیتے ٹیکنیون/اسرائیل دا ہاروی انعام ملا (ایمانوئل شارپینٹیئر تے فینگ ژانگ دے نال رل تے) تے ویلفیئر بہترمنٹ دی قسم وچ LUI چی وو انعام ملا ۔ 2020 وچ ، انہاں کوں میڈیسن وچ وولف انعام ملا (ایمانوئل شارپینٹیئر دے نال رل تے) ۔ 2020 وچ ، ڈوڈنا تے شارپینٹیئر کوں "جینوم ایڈیٹنگ دے ہک طریقہ کار دی تیاری کیتے" کیمسٹری وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ 2025 وچ انہاں کوں نیشنل میڈل آف ٹیکنالوجی اینڈ انوویشن نال نوازیا ڳیا ۔ 

انہاں کوں 2002 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز ، 2003 وچ امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز ، 2010 وچ نیشنل اکیڈمی آف میڈیسن تے 2014 وچ نیشنل اکیڈمی آف انوینٹرز وچ منتخب کیتا ڳیا ۔ 2015 وچ ، شارپینٹیئر دے نال رل تے ، او امریکن اکیڈمی آف مائکروبیولوجی دی فیلو بݨیں ۔ انہاں کوں 2016 وچ رائل سوسائٹی دا فارن ممبر (ForMemRS) منتخب کیتا ڳیا ۔ 2017 وچ ، ڈوڈنا کوں امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ ملا ۔ 2020 وچ ، انہاں کوں گوگین ہائیم فیلوشپ نال نوازیا ڳیا ۔ 2021 وچ انہاں کوں ایسوسی ایشن فار مالیکیولر پیتھولوجی توں مالیکیولر ڈائیگناسٹکس وچ ایکسیلنس کیتے انعام ملا ۔ 2021 وچ ، پوپ فرانسس ڈوڈنا ، تے ݙو ٻئی نوبل انعام یافتہ خواتین ڈونا سٹرک لینڈ تے ایمانوئل شارپینٹیئر کوں پونٹیفیکل اکیڈمی آف سائنسز دے ممبران دے طور تے مقرر کیتا ۔ 

انہاں کوں شارپینٹیئر دے نال 2015 وچ ٹائم 100 دے سب توں زیادہ بااثر لوکاں وچوں ہک قرار ݙتا ڳیا ہا ، تے او 2016 وچ ٻئے CRISPR محققاں دے نال ٹائم پرسن آف دی ایئر دی رنر اپ رہی ہن ۔ 2018 تے 2023 وچ ، انہاں یو ایس سی تے ہارورڈ توں سائنس دی اعزازی ڈاکٹر دی ڈگری حاصل کیتی ۔