open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
طاہرہ صفدر

سیّدہ طاہرہ صفدر (اردو: طاہرہ صفدر، کنوں(پیدائش: 5 اکتوبر 1957ء) پاکستانی قانون دان جہڑی ایں ویلے بلوچستان عدالت عالیہ دی منصف اعظم ہِن۔ انّھاں کوں پاکستان دے کئیں وی صوبے دی پہلی زنانی چیف جسٹس ہووݨ دا اعزاز مِلیا ہِے۔

## ابتدائی حالات اَتے تعلیم
سیّدہ طاہرہ صفدر 5 اکتوبر 1957ء کوں کوئٹہ وِچ ڄَمّی ہَن۔ اُوہ سیّد امتیاز حسین باقری حنفی دی دِھی ہِن۔ طاہرہ صفدر نے ابتدائی تعلیم کینٹومنٹ پبلک سکول، کوئٹہ، بلوچستان کنوں گِھدّی اَتے اردو ادب وِچ ایم اے دی ڈگری جامعہ بلوچستان کنوں گِھدّی۔ 1980ء وِچ قانون دی تعلیم یونیورسٹی لاء کالج، کوئٹہ کنوں گِھدّی۔

## بطورِ منصف
22 اپریل 1982ء کوں بلوچستان پبلک سروس کمیشن دا امتحان پاس کرݨ دے بعد اُوہ سول جج دے عہدے اُتے لائی ڳئی۔ 29 جون 1987ء کوں انّھاں کوں ترقی ݙے کے سینئر سول جج دے عہدے اُتے لائیا ڳِیا اَتے اُون٘دے بعد 27 فروری 1991ء کوں اُوہ ایڈیشنل ڈسٹرکٹ اینڈ سیشن جج بݨ ڳئی۔ یکم مارچ 1996ء کوں ڈسٹرکٹ سیشنز جج بݨی۔ اِیں وِچالے انّھاں نے لیبر کورٹ دی اڳواݨی وی کیتی۔ 22 اکتوبر 1998ء کوں رکن بلوچستان سروسز ٹربیونل لائی ڳئی اَتے 10 جولائی 2009ء کوں انّھاں کوں چیئر پرسن بلوچستان سروسز ٹربیونل لائیا ڳِیا جین٘دے اُتے اُوہ 6 ستمبر 2009ء تئیں کَم کرین٘دی ریہی۔ 7 ستمبر 2009ء کوں انّھاں کوں ایڈیشنل جج بلوچستان ہائیکورٹ لائیا ڳِیا۔ 11 مئی 2011ء کوں اُوہ سینئر جج بلوچستان ہائیکورٹ لائی ڳئی اَتے 31 اگست 2018ء تئیں اِیں عُہدے اُتے کَم کرین٘دی رہی۔ 27 نومبر 2017ء کوں اُوہ بلوچستان ہائیکورٹ دی قائم مقام چیف جسٹس بݨ ڳئی جہڑیلے محمد نور مسکانزئی چیف جسٹس بلوچستان ہائیکورٹ ٻاہرلے مُلک دے دورے اُتے ڳئے ہوئے ہَن۔ 

## منصف اعظم بلوچستان عدالت عالیہ

* ٻِیا ݙیکھو: بلوچستان ہائیکورٹ

18 جولائی 2018ء کوں بلوچستان ہائیکورٹ دے منصف اعظم محمد نور مسکانزئی دی ریٹائرمنٹ (31 اگست 2018ء) دے بعد انّھاں دی تعیناتی دا مکان ظاہر کِیتا ڳِیا ہَئی۔ 23 جولائی 2018ء کوں منصف اعظم پاکستان میاں ثاقب نثار نے انّھاں دی بطور چیف جسٹس بلوچستان ہائیکورٹ تقرری کوں حتمی قرار ݙِتّا۔ 

## ٻِیا ݙیکھو

* بلوچستان پبلک سروس کمیشن

## حوالے

ونکی:بلوچستان دیاں شخصیتاں
ونکی:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
ونکی:جامعہ بلوچستان دے فضلاء
ونکی:پاکستانی جج
ونکی:پاکستانی جج زنانیاں
ونکی:پاکستانی جج زنانی
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ناصرہ اقبال

thumb|لاہور ہائی کورٹ
جسٹس ناصرہ جاوید اقبال (انگریزیـ: Nasira Iqbal، کنوں)  ہِک پاکستانی ماہرِ قانون اَتے قانون دی پروفیسر ہن جنّھاں نے 1994ء کنوں 2002ء تئیں لاہور ہائی کورٹ دے جسٹس دے طور تے خذمتاں انجام ݙِتّیاں۔

## حیاتی دا احوال
جسٹس ناصرہ اقبال نے پنجاب یونیورسٹی کنوں انٹلیکچوئل پراپرٹی لاء دی ڈگری، ہارورڈ لاء سکول کنوں ماسٹر آف لاز دی ڈگری (کم لاڈ) اَتے پنجاب یونیورسٹی کنوں قانون وِچ ماسٹر دی ڈگری گِھدّی۔ ہِک قانونی سکالر دے طور تے، اُوہ دُنیا بھر وِچ لیکچر ݙین٘دی ریہ ڳئی ہِن اَتے ان٘جو ان٘ج بین الاقوامی فورماں اُتے پاکستان دی نمائندگی کر چُکی ہِن۔

اُوہ لاہور ہائی کورٹ وِچ تعینات تِھیوݨ آلی پہلی پنڄ زنانیاں وِچوں ہِک ہن جتّھاں اُنّھاں نے 1994ء کنوں 2002ء تئیں بطورِ جسٹس خذمتاں انجام ݙِتّیاں۔ ٻئے اعزازاں کنوں ان٘ج اُنّھاں کوں 2006ء وِچ فاطمہ جناح میڈل برائے زنانیاں دے حقوق، 2007ء وِچ وومن آف دی ائیر سٹار ایوارڈ اَتے 2011ء وِچ ونڈر وومن ایوارڈ مِلیا۔

ناصرہ اقبال سپریم کورٹ بار ایسوسی ایشن آف پاکستان، لاء اینڈ جسٹس کمیشن آف پاکستان اَتے جنیوا وِچ انسانی حقوق کمیشن دے پاکستانی وفد دی رُکن رہ چُکی ہِن۔ 

## ذاتی حیاتی
ناصرہ اقبال 3 اکتوبر 2015ء کوں آپݨی فوتڳی تئیں لاہور ہائی کورٹ دے پِچھوکڑ چیف جسٹس، سپریم کورٹ آف پاکستان دے رُکن، اَتے شاعر اَتے فلسفی علامہ اقبال  دے پُتر جاوید اقبال نال شادی کر چُکّی ہَن۔

## حوالے

ونکی:پنجاب یونیورسٹی لاء کالج کنوں پڑھݨ آلے
ونکی:لاہور ہائی کورٹ دے جج
ونکی:جج زنانیاں
ونکی:پاکستانی جج زنانیاں
ونکی:علامہ اقبال دا ٹٻّر
ونکی:پاکستانی زنانی جج
ونکی:لاہور دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی جسٹس
ونکی:پاکستانی جسٹس زنانیاں
عائشہ ملک

جسٹس عائشہ اے ملک (اردو: عائشہ ملک، کنوں) سپریم کورٹ آف پاکستان دی پہلی زنانی جج 1966ء وِچ ڄَمّݨ آلی عائشہ ملک نے آپݨی بنیادی تعلیم پیرس اَتے نیو یارک کنوں گِھدّی اَتے کراچی گرامر سکول کنوں سینیئر کیمبرج کِیتا۔ اِیں کنوں بعد انّھاں نے لندن وِچ فرانسس ہالینڈ سکول فار گرلز کنوں اے لیول کِیتا، گورنمنٹ کالج آف کامرس اینڈ کنامکس کراچی کنوں بی کام اَتے لاہور دے پاکستان کالج آف لاء کنوں قانون دی تعلیم گِھدّی۔

بعد وِچ عائشہ اے ملک ہارورڈ لاء سکول، کیمبرج، میسا چوسٹس، امریکا کنوں ایل ایل ایم کرݨ چلی ڳئی، جتّھاں انّھاں نے ودھائی قابلیت کِیتے لندن ایچ لیمن فیلو 1998-99 دا ناں ݙِتّا ڳِیا۔ ایں کنوں بعد 1997 کنوں 2001 دے وِچالے انّھاں نے فخر الدین جی ابراہیم اینڈ کمپنی کراچی دے نال کَم کِیتا۔

2004ء وِچ لاء فرم دے لاہور دفتر دی انچارج اَتے کارپوریٹ اینڈ لیگیشن ڈیپارٹمنٹ دی اڳواݨی کِیتی۔ انّھاں نے پنجاب یونیورسٹی، لاہور دے شعبہ ماسٹرز آف بزنس اینڈ انفارمیشن ٹیکنالوجی وِچ لیکچرر دی حیثیت نال قانون دی تعلیم ݙِتّی۔ اُوہ مرکنٹائل لاء کالج آف اکاؤنٹنگ اینڈ منیجمنٹ سائنسز، کراچی دی لیکچرر وی ہِن۔ 

عائشہ ملک ہائی کورٹس، ضلعی عدالتاں، بینکنگ کورٹس، سپیشل ٹربیونل اَتے ثالثی ٹربیونل وِچ پیش تھی چُکی ہِن۔ 

انّھاں نے سپریم کورٹ دی 50 ویں ورھیں ڳنڈھ دے موقع تے چَھپّݨ آلے پاکستان کالج آف لاء دے 1956-2006ء دے چوݨویں مقدمیاں کوں وی مرتب کِیتا۔ اُوہ آکسفورڈ یونیورسٹی پریس دی اشاعت، گھریلو عدالتاں وِچ بین الاقوامی قانون اُتے آکسفورڈ رپورٹاں کِیتے پاکستان دی رپورٹر ریہی ہِن۔ 

## ٻِیا ݙیکھو

* 100 زنانیاں (بی بی سی)

## حوالے

ونکی:پاکستانی زنانی جج
ونکی:پاکستانی جج زنانیاں
ونکی:پاکستانی جسٹس زنانیاں
ونکی:عدالت عالیہ لاہور دے جج
ونکی:پاکستانی جج
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ورلڈ ریسورسز انسٹی ٹیوٹ

ورلڈ ریسورسز انسٹی ٹیوٹ (ڈبلیو آر آئی) ہِک عالمی تحقیقی منافع نہ کماوݨ آلی تنظیم ہے جہڑی 1982ء وِچ میک آرتھر فاؤنڈیشن دی مالی مدَت نال جیمز گسٹاو سپیتھ دی اڳواݨی وِچ بݨائی ڳئی۔ اِین٘دے بعد دے صدراں وِچ جوناتھن لیش (1933 – 2011ء) اینڈریو ڈی۔ اسٹیئر (2012 – 2021ء) اَتے موجودہ صدر اینی داس گپتا (2021ء) رلّے ہوئے ہِن۔ 

ورلڈ ریسورسز انسٹی ٹیوٹکاروبار، معاشیات، مالیات اَتے حکمرانی کِیتے پائیدار طریقیاں دا مطالعہ کرین٘دا ہِے، جین٘دا مقصد انسانی معاشرے کوں چھی شعبیاں وِچ چَنڳی مَدَت ݙیوݨاں ہِے: خوراک، جنگلات، پاݨی، توانائی، شہر اَتے پاݨی تے ہوا۔ انسٹی ٹیوٹ دی فلیگ شِپ رپورٹ سیریز ورلڈ ریسورسز رپورٹ ہے، جنّھاں وِچوں ہر ہِک انجو انج موضوع دے متعلق ہِے۔ ورلڈ ریسورسز انسٹی ٹیوٹ عالمی اَتے اوپن سورس منصوبیاں سمیت نگرانی، ڈیٹا تجزیہ اَتے خطرے دی تشخیص دے اقدامات دا حوصلہ ودھارا کرین٘دی ہِے۔ ڈبلیو آر آئی  نے یکم اکتوبر 2008ء کنوں چیریٹی نیویگیٹر کنوں 4 وِچوں 4 تاریاں دی درجہ بندی برقرار رکھی ہے۔

## تنظیم
ورلڈ ریسورسز انسٹی ٹیوٹ (ڈبلیو آر آئی) دا مشن "معاشرے کوں موجودہ اَتے آوݨ آلیاں نسلاں دیاں لوڑاں اَتے آساں دی فراہمی کیتے متحرک کرݨ ہِے۔" اِیہ ہِک پائیدار انسانی معاشرے کوں فروغ ݙیوݨ دی کوشِت کرین٘دی ہے جین٘دے وِچ انسانی صحت اَتے تندرستی، ماحولیاتی پائیداری اَتے معاشی مواقع دی بنیاد ہووے۔

ورلڈ ریسورسز انسٹی ٹیوٹ برازیل، چین، کولمبیا، ایتھوپیا، ہندوستان، انڈونیشیا، کینیا، میکسیکو، نیدر لینڈ، ترکی، برطانیہ اَتےامریکا وِچ بین الاقوامی دفتراں کوں برقرار رکھین٘دی ہِے اَتے پنڄاہ کنوں ودھ مُلکاں وِچ سرگرم ہِے۔ 

## اقدامات
ڈبلیو آر آئی دیاں سرگرمیاں پاݨی دے علاقیاں (سمندر دے جنگلاں، آب و ہوا، توانائی، خوراک اَتے شہراں اُتے مرکوز ہِن)۔ ڈبلیو آر آئی نگرانی، ڈیٹا تجزیہ اَتے خطرے دی تشخیص دے اقدامات وِچ سرگرم ہِے۔  

## حوالے

ونکی:ریاستہائے متحدہ دیاں تنظیماں
ونکی:سماجی تنظیماں
سینکچری نیچر فاؤنڈیشن

**سینکچری نیچر فاؤنڈیشن** ہِک ہندوستانی ادارہ اے جِہڑا کوئی نفع نہیں کماندا تے 2015 وِچ سینکچری ایشیا دے کم کوں آڳوں ودھاوݨ کیتے بݨایا گیا ہئی۔ سینکچری ایشیا ہِک ایہو جیہاں میگزین اے جِہڑا جنگلی جانوراں بارے لکھدا اے تے اِینوں 1981 وِچ بٹو سہگل نے شروع کیتا ہا۔

اِین٘دے تحفّظ پسنداں، ماہرین فطرت، سائنس داناں، مصنفاں اَتے فوٹوگرافراں دا نیٹ ورک ماحولیاتی پالیسی وکالت، سائنس، زمینی مدد، جنگلی حیات دے رہوݨ دے انتظام اَتے ٻہوں کُجھ وِچ انجو انج منصوبے چلین٘دا ہِے۔ تنظیم تلویں تَل دے تحفّظ کاراں اَتے جنگلی حیات دے فوٹوگرافراں کوں اعزاز ݙیوݨ کِیتےسالانہ ایوارڈ وی منعقد کرین٘دی ہِے۔ 

## تاریخ

### 1980ء دا ݙہاکا
فتح سنگھ راٹھور کنوں متاثر تھی تے، جئیں این٘دے اُتے زور ݙِتّا جو ہندوستانی شہری کوں جنگلی حیات دے تحفّظ دی اہمیت دے بارے وِچ تعلیم ݙیؤ، بٹو سہگل نے اکتوبر 1981ء وِچ رسالہ سینکچری ایشیاء دا ایرا رکّھیا۔ اِین٘دا پہلا ایڈیشن ہِیں مہینے چَھپیا۔ 1984ء وِچ نوجوان سُݨن والیاں تئیں اپڑݨ کِیتے ہِک ٻِیا رسالہ سینکچری کبجاری کِیتا ڳیا۔ ہِیں ویلے سینکچری فلمز وی بݨایا ڳِیا اَتے ہندوستان دے قومی ٹیلی ویژن نیٹ ورک، دور درشن اُتے جنگلی حیات دے تحفّظ دے ݙُو سیریل جاری کِیتے ڳئے۔

### 1990ء دا ݙہاکا
1990ء دے ݙہاکے دے اَغاز وِچ، سینکچری جَتّھے نے اپݨے کوں اشاعت کنوں اَڳّوں ودھین٘دے ہوئے تحفّظ دے منصوبیاں، وکالت، تحقیق، رہائش گاہ دے انتظام اَتے ٻہوں کُجھ کرݨ شروع کِیتا۔ تنظیم نے رسکن بانڈ، وجیہ وینکٹ، دلیپ ڈی سوزا اَتے مرکزی دھارے دے پریس وِچ ٻئے متنوع مصنفاں دے فیچر مضموناں دے سینڈیکیشن دے ذریعے وݙی ڳِݨَتری تئیں پہنچݨ شروع کِیتا۔ 

## حوالے

ونکی:بھارت وِچ ماحولیاتی تنظیماں
ونکی:ماحولیاتی تنظیماں
پیلی پتی اتے راجہ جانی دی گول دنیا

پیلی پتی اتے راجہ جانی دی گول دنیا (اردو: پیلی پتی اور راجہ جانی کی گول دنیا، انگریزی: Peeli Patti Aur Raja Jani Ki Gol Dunya) پاکستانی پاپ / راک بینڈ نوری دا اردو ڳاوݨیاں دا ݙُوجھا البم ہے۔ ایہ البم 10 ستمبر 2005ء کوں جاری کِیتا ڳِیا ہَئی۔ اِیں البم وِچ نوری دے سنگل "نشاں"، "میرے لوگ" اتے "کھتے تے تھو اتے" ہَن۔

سنگل نغمے "نشاں" اتے  "کھتے تے تھو اتے" ݙاڈھے مقبول تھئے ۔

## نغمہ
علی نور نے جو میرے کنوں انڄ ساری موسیقی ترتیب ݙِتّی۔ 

ساری معلومات سی ݙی کنوں گِھدّی ڳئی ہے۔ 

وادھو موسیقار

* علی نور:مرکزی آواز ، مرکزی گٹار
* جان "گمبی" لوئس پنٹو: ڈرم
* علی حمزہ: تال، گلوکاری
* محمد علی جعفری: باس گٹار

نوری

* اونچا" پر پشت پناہی آواز : علی عظمت
* "پیلی پتی اور راجا جانی" پر ووکس کی پشت پناہی: منڈانا زیدی
* "اونچا" پر ووکس کی پشت پناہی : ساشا زیدی

پروڈکشن

* پروڈیوسر :علی نور
* پنجاب کے لاہور میں ایک اسٹوڈیو میں ریکارڈ اور مکس کیا گیا تھا
* گٹار ساؤنڈ انجینئر: میکال حسن، محمد علی جعفری
* معاونت: میکال حسن
* فوٹوگرافی: منڈانا زیدی
* فن کی ہدایت کاری اور ڈیزائن: عاطف غوری
* البم آرٹ: عاطف غوری

## ٻاہرلے جوڑ

* Official Website

## حوالے

ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیکاں
ونکی:نوری دے البم
ونکی:اردو ٻولی دے البم
ثنا فخر

**ثناء نواز** یا **ثناء فخر** (ڄَمّݨ: 16 جون 1979ء)، پاکستانی فلمی اداکارہ اَتے ماڈل ہِن۔ فلمی دنیا وِچ **ثناء** دے ناں نال سُن٘ڄاݨیا وین٘دے۔ ثناء کوں 2002ء دی اردوفلم "یہ دل آپ کا ہوا" وِچ اداکاری کِیتے نگار اعزازات برائے بہترین اداکارہ ملا۔ ثنا فخر دی قابل ذکر فلماں وِچ پاکستانی فلم سنگم، بھارتی فلم قافلہ، پنجابی فلم دل پردیشی ہو گیا اتے ٹی وی ڈراما جینا سکھا دو ہمیں شامل ہِن۔ ثنا دا اصل ناں **ثناء نواز** ہَئی پَر شادی دے بعد بدل کے **ثناء فخر** رکھ گِھدا۔ ثناء دی 2002ء دی اردو فلم یہ دل آپ کا ہوا ٻہوں کامیابی فِلم ہَئی۔ 

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
ثنا فخر 16 جون 1979ء کوں پاکستان دے شہر ملتان ڄَمّی ہَئی۔ انھاں دے پِیؤ دا ناں خاور ممتاز اَتے ماں دا ناں کامل خان ممتاز ہِے۔ ثنا فخر نے آپݨی تعلیم ملتان وِچ علی گڑھ سکول توں حاصل کیتی اَتے اُون٘دے بعد لاہور دے کوئین میری کالج توں تعلیم پوری کیتی۔ 

## پیشہ وارانہ حیاتی
ثناء نواز کوں 1997ء وِچ فلم ہدایت کار سید نور نے آپݨی فلم سنگم کنوں ثناء دی لولی وڈ وِچ سُن٘ڄاݨ کروائی۔

## ذاتی حیاتی
ثنا فخر نے 13 دسمبر 2008ء کوں فخر امام نال شادی کیتی۔ اِیں شادی نال اُنّھاں دے ݙُو پُتر، عظی امام اَتے ریان امام ہِن۔

## ایوارڈز اتے نامزدگی

## فلمو گرافی

## ٹیلی ویژن

## حقیقی شو

* *مذاق رات* بطور مہمان
* جاگو پاکستان جاگو بطور مہمان
* *[[Iftar Mulaqat|افطار ملاقات]]*

## حوالہ جات


ونکی:1979ء دے ڄمان٘درُو
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:ملتانی شخصیّتاں
ونکی:لاہور دی اکارائیں
مسرت ہلالی

مسرت ہلالی (اردو: مسرت ہلالی، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 8 اگست 1961ء، پشاور) ہِک پاکستانی زنانی جج ہِن جنّھاں نے سپریم کورٹ بینچ، پشاور وِچ پہلی زنانی جج اَتے خیبر پختونخوا دی پشاور ہائی کورٹ وِچ تریجھی زنانی جج بݨن دا اعزاز گِھدّا ہِے۔ اِیں کنوں ان٘ج اُوہ بار کونسلاں اَتے ٻئے کئی پلیٹ فارماں اُتے کامیاب تھئی۔

## پیدائش
انّھاں دی پیدائش 8 اگست 1961ء کوں صوبائی دارالحکومت پشاور وِچ تَھئی۔

## تعلیم
انّھاں نے ابتدائی تعلیم پشاور دے سکولاں کنوں گِھدّی اَتے جامعہ پشاور دے خیبر لا کالج کنوں قانون دی سند گِھدّی۔ 

## عملی حیاتی
انّھاں نے آپݨے کَم کار دا اَغاز 1983ء وِچ ضلعی عدالتاں دے وکیل دی حیثیت نال کِیتا۔ 1988ء وِچ، اُوہ ہائیکورٹ وِچ وکالت کِیتی اَتے 2006ء وِچ سپریم کورٹ دے ایڈووکیٹ دے عہدے اُتے پُڄ ڳئی۔ مارچ 2013ء وِچ ایڈیشنل جج دی حیثیت نال بنچ وِچ رَل ڳئی اَتے انّھاں کوں 2014ء وِچ پشاور ہائی کارٹ دے جج دا مستقل درجہ ݙِتّا ڳِیا۔ 

### امتیازی کارکردگی

* پہلی زنانی عہدیدار ہِن جہڑی سیکرٹری بار دے عہدے تے چُݨی ڳئی۔ 
* بار وِچ پہلی زنانی چُݨی ڳئی صدر
* پہلی زنانی ہِن جہڑی سپریم کورٹ بار ایسوسی ایشن دی ایگزیکٹو ممبر چُݨی ڳئی۔ 
* خیبر پختونخوا دی پہلی زنانی ایڈیشنل ایڈووکیٹ جنرل۔ 
* پہلی زنانی ہِن جہڑی خیبر پختونخوا ماحولیات تحفظ ٹربیونل دی چیئرپرسن مقرر تھئی۔ 
* پہلی زنانی محتسب برائے کَم دی جاء اُتے زنانیاں دی جنس ہراسڳی کرݨ دے خلاف تحفظ۔ 
* خیبرپختونخوا کنوں پہلی زنانی ہِن جہڑی 2018ء دے عام چوݨاں وِچ انتخابی ٹربیونل دی پہلی زنانی جج چُݨی ڳئی ہَئی۔ 

## حوالے

ونکی:عدالت عظمیٰ پاکستان دے جج
ونکی:پاکستانی جج
ونکی:پاکستانی جج زنانیاں
ونکی:فضلا جامعہ پشاور
ونکی:پشاور ہائی کورٹ دے جج
ونکی:پشاور دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی زنانی جج
ونکی:پاکستانی جسٹس زنانی
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ثانیہ خان

**ثانیہ اقبال خان** (ڄمّݨ: 23 مارچ 1985ء) ملتان  دی ہِک زنانی پاکستانی کرکٹ کھݙارہِے۔ اُوہ سَڄّے ہَتھ دی بَلّے باز اَتے سَجّے ہَتھ دی میڈیم پیس دَھپّی باز ہِن۔ اُوہ بین الاقوامی سطح دے نال نال علاقائی سطح تے کرکٹ کھیݙدی ہَن۔  اُنّھاں نے 2009ء دے تریمت کرکٹ ورلڈ کپ وِچ وی ݙُو میچ کھیݙے ہَن۔  

### کَم کار دی حیاتی
اُوہ پائینر اسکواڈ جَتّھے دی رُکن ہَن جہڑا 2003ء کنوں ہُݨ تئیں پاکستان کرکٹ بورڈ تریمت پاسے دے تحت کرکٹ کھیݙدی پئی ہے۔ اُوہ ہُݨ تئیں 42 بین الاقوامی میچاں وِچ کھیݙی، جِنّھاں وِچ تَلّے ݙِتّے ڳئے ٹورنامنٹ / سیریز رلّے ہوئے ہِن:

* ون ڈے ورلڈ کپ 2009ء
* ورلڈ کپ کوالیفائنگ راؤنڈ 2010ء
* ٹی 20 ورلڈ کپ 2010ء ، 2014ء
* ایشیائی کھیل  2010ء ، 2014ء
* آئی سی سی چیمپیئن شپ 2014ء ، 2015ء ، 2016ء

اُوہ صوبہ پنجاب دے شہر ملتان وِچ ڄَمّی ہَئی۔ اُون٘دا تعلق بلوچ ٹَٻّر نال ہے جہڑے آپݨے گھاٹے روایتاں اَتے بہادری دے پاروں مہان٘درے ہِن۔

### تعلیم
2019ء کوں اُون٘دی گرینڈ کیمین آئی لینڈ وِچ تریمت اَتے چھوہریں دی کرکٹ کِیتے سینئر ڈویلپمنٹ آفیسر دے عہدے تے تقرری تھئی۔ ترقیاتی کَمّاں دے نال نال اُوں نے کوچنگ دا تجربہ وی حاصل کِیتا، 5 کنوں 50 ورھیں تئیں دے لوکاں کِیتے فٹنس پروگرام مرتب کِیتا۔ 3 سال بعد گرینڈ کیمین جزیرے وِچ کرکٹ دا وَلا اَغاز تِھیا۔ اُوں نے تریمتیں اَتے چھوہریں کِیتے آئی سی سی اے ماں اتے دِھی دا کرکٹ پروگرام، سکول کرکٹ اَتے اکیڈمی کرکٹ چلایا۔ 7 مہینے بعد اُوں نے استعفیٰ ݙے ݙِتّا کیوں جو اُوہ لیول 2 کوچنگ کورس اُتے بھال پاوݨاں چاہن٘دی ہَئی۔ 

### کرکٹ آفیشل دے طور تے اچیومنٹ
اُوں نے پنجاب یونیورسٹی کنوں فزیکل ایجوکیشن وِچ ماسٹرز کِیتا ہِے۔ اُوہ درجہ اوّل دی کرکٹ کوچ ہِے۔ اُوہ پی سی بی دی طرفوں درجہ اوّل دی فٹنس ٹرینر ہِے۔

## ٻِیا ݙیکھو

* تریمتیں دی کرکٹ  پاکستانی قومی تریمت کرکٹ جَتّھا  تریمتیں ہِک ݙیہاڑہ بین الاقوامی  پاکستان تریمتیں ہِک ݙیہاڑہ کرکٹ کِھݙار تن٘دِیر

## حوالہ جات

ونکی:ملتان تریمت کرکٹ ٹیم دی کھݙار
ونکی:1985ء دیاں پیدائشاں
ونکی:ملتانی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی تریمت کھݙار
ونکی:پاکستانی تریمت کرکٹ کِھݙار
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
سائرہ خان (اداکارہ)

**سائرہ خان ** (انگریزی: Saira Khan) سابق پاکستانی اداکارہ ہِن جِنّھاں نے فلماں اتے ٹی وی وِچ کَم کیتا۔ انھاں نے گھونگھٹ اتے "ڈریم گرل" جئیں فِلماں وِچ اداکاری کیتی ہے۔ بعد اِچ اُوہ دیندار تھی ڳئی اَتے اداکاری کنوں توبہ کر گِھدّی۔

## کَم کار دی حیاتی
سائرہ خان دا تعلق پاکستان دے شہر ملتاننال ہے۔ ݙاہویں دے امتحاناں وِچ چَنڳے نمبر نہ آوݨ دے پاروں اُنّھاں دے پِیؤ دی طرفوں کُراڑ دا ݙر ہَئی اتے اِیں کیتے اُوہ گھروں بَھڄ ڳئی۔ اُوہ ملتان کنوں لاہورڳئی جِتّھاں ہِک سٹوڈیو دے مالک نال ملاقات کر کے اُون٘دے نال کَم کرݨ دا شون٘ق  ظاہر کِیتُس۔ اُنّھاں سائرہ دا فوٹو شوٹ دا انتظام کِیتا اَتے ہِک ہدایتکار کوں اِین٘دا پورٹ فولیو پیش کِیتا۔ ہدایت کار نے فوری طور سائرہ کوں آپݨے نویں منصوبے وِچ کَم ݙے ݙِتّا۔ 

## فلمی سفر

## حوالہ جات

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:ملتانی شخصیّتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی اداکارہ
ونکی:پاکستانی اداکارائیں
الفریڈ کیسلر

### الفریڈ کیسلر
الفریڈ کیسلر (3 مئی 1902 – 7 جنوری 1984) ہک جرمن نژاد فرانسیسی ماہر طبیعیات ہن جنہاں طبیعیات اچ نوبل انعام حاصل کیتا ہا ۔ انہاں کوں آپٹیکل پمپنگ دی ترقی کیتے ڄاتا ویندے ۔

### جیوݨ جوڳ
کیسلر گیوولر (الزاس، اوں ویلھے جرمن سلطنت دا حصہ ہا) اچ پیدا تھئے ہن تے بعد اچ کولمار، الزاس اچ لائسی بارتھولڈی تے پیرس اچ ایکول نارمل سپیریئر اچ تعلیم حاصل کیتی ۔ اپݨی تعلیم دے بعد، انہاں ملہاؤس دے لائسی اچ طبیعیات پڑھاوݨا شروع کیتا، تے ول یونیورسٹی آف بورڈوکس اچ پڑھایا، جتھاں او یونیورسٹی دے پروفیسر ایہے ۔ جارجس بروہاٹ انہاں کوں ایکول نارمل سپیریئر واپس آوݨ کیتے آکھیا، جتھاں انہاں چیئر حاصل کیتی ۔

جین بروسل نال تعاون کریندے ہوئے، انہاں کوانٹم میکینکس، روشنی تے ایٹم دے درمیان تعامل، تے سپیکٹروسکوپی تے تحقیق کیتی ۔ کیسلر آپٹیکل ریزوننس تے مقناطیسی ریزوننس دے امتزاج تے کم کریندے ہوئے، "آپٹیکل پمپنگ" دی تکنیک تیار کیتی ۔ انہاں کماں دی وجہ توں لیزر تے میزر دے نظریہ کوں مکمل کیتا ڳیا ۔

انہاں آپٹیکل سوسائٹی آف امریکہ توں پہلا سی ای کے میس میڈل حاصل کیتا، تے انہاں کوں سوسائٹی دا اعزازی رکن منتخب کیتا ڳیا ۔ اڳلے سال، انہاں کوں فیلو منتخب کیتا ڳیا ۔

انہاں طبیعیات اچ نوبل انعام جتیا "ایٹم اچ ہرٹزیئن ریزوننس دا مطالعہ کرݨ کیتے آپٹیکل طریقیاں دی دریافت تے ترقی کیتے" ۔

او انسٹی ٹیوٹ ڈی آپٹیک تھیوریٹک ایٹ ایپلیکیٹ دے بورڈ دے صدر ہن تے انہاں غیر سرکاری تنظیم (این جی او) ایکشن اگینسٹ ہنگر دے پہلے چیئرمین دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔

کیسلر جرمن زبان وچ شاعری وی لکھی ہئی ۔ انہاں یورپ، ما پیٹری: ڈوئچے لیڈر ایئنز فرانزوسیشین یوروپیر (یعنی یورپ، میری سرزمین: ہک فرانسیسی یورپی دے جرمن گیت) شائع کیتا ۔

کیسلر کوں امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی اچ منتخب کیتا ڳیا ۔

او رائل نیدرلینڈز اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دے غیر ملکی رکن بݨے ۔

کیسلر کوں ولہیم ایکسنر میڈل نال نوازا ڳیا ۔ 

### لیبارٹری کیسلر-بروسل
کیسلر پروفیسر کیسلر اپݨے تحقیقی کیریئر دا زیادہ تر حصہ پیرس اچ ایکول نارمل سپیریئر اچ گزاریا جتھاں انہاں جنگ دے بعد اپݨے شاگرد، جین بروسل دے نال سپیکٹروسکوپی تے ہک چھوٹا جہا تحقیقی گروپ شروع کیتا ۔

اڳلے چالھی سالاں اچ، ایں گروپ ٻہوں سارے نوجوان ماہرین طبیعیات کوں تربیت ݙتی، جنہاں اچ نوبل انعام یافتہ کلاڈ کوہن تانوڈجی تے سرج ہیروش شامل ہن، تے فرانس اچ ایٹمی طبیعیات دی ترقی تے اہم اثر پاتا ۔ لیبارٹری ڈی سپیکٹروسکوپی ہرٹزیئن دا ناں لیبارٹری کیسلر-بروسل رکھ ݙتا ڳیا ۔ ایندیاں کجھ لیبارٹریز یونیورسیٹی پیئر ایٹ میری کیوری اچ ہن لیکن زیادہ تر ایکول نارمل سپیریئر اچ ہن ۔

عالمی پالیسی او عالمی آئین دا مسودہ تیار کرݨ کیتے کنونشن منعقد کرݨ دے معاہدے تے دستخط کرݨ والیاں اچوں ہک ہن ۔ نتیجے دے طور تے، انسانی تاریخ اچ پہلی واری، عالمی آئین ساز اسمبلی زمین دی فیڈریشن کیتے آئین دا مسودہ تیار کرݨ تے منظور کرݨ کیتے منعقد تھئی ۔

### موت
پروفیسر کیسلر بینڈول، فرانس اچ فوت تھئے ۔
عبداللہ حسین

عبداللہ حسین ہک پاکستانی ناول نگار ہن جنہاں دا تعلق اردو ادب نال ہئی۔ انہاں دی پیدائش 14 اگست 1931ء کوں راولپنڈی وچ تھئی ہئی۔ انہاں دا اصل ناں محمد خان ہائی۔ انہاں دے والد ہک سرکاری ملازم ہن۔ عبداللہ حسین نے گورنمنٹ کالج لاہور توں تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں نے 1956ء وچ اپݨا پہلا اردو ناول "اداس نسلیں" لکھا جیہڑا 1963ء وچ شائع تھیا۔ اے ناول پاکستان دے سیاسی تے سماجی حالات تے مبنی ہئی۔ ایندے بعد انہاں نے کئی ٻئے ناول وی لکھے۔ انہاں دے مشہور ناولاں وچ "نادار لوگ"، "باگھ"، اتے "قید" شامل ہن۔ عبداللہ حسین کوں انہاں دی ادبی خدمات دے سلسلے وچ کئی ایوارڈز نال نوازا ڳیا۔ انہاں دا انتقال 4 جولائی 2015 کوں لاہور وچ تھیا۔

عبداللہ حسین دی شخصیت اتے فن تے کئی مضامین اتے کتاباں لکھی ڳیاں ہن۔ انہاں دے ناولاں دا انگریزی سمیت کئی زباناں وچ ترجمہ وی تھیا ہے۔ او اردو ادب دے اہم ترین ناول نگاراں وچوں ہک ہن۔
انہاں دے کجھ مشہور اقوال اے ہن:
* "زندگی ہک خواب ہے، جیہڑا ہر روز نواں تھیندا ہے۔"
* "محبت ہک ایسی چیز ہے جیہڑی انسان کوں جیوݨا سکھیندی ہے۔"
* "خاموشی ہک ایسی زبان ہے جیہڑی ہر کوئی نئیں سمجھ سڳدا۔"

عبداللہ حسین دی وفات نال اردو ادب ہک عظیم نقصان توں محروم تھی ڳیا۔ انہاں دی یاد ہمیشہ انہاں دے لکھے ہوئے ناولاں دی صورت وچ زندہ رہسی۔
سلیمان بن الحکم

سلیمان دوم بن الحکم یا سلیمان المستعین (متوفی ١٠١٦ء) خلافت قرطبہ دا پنجواں اموی خلیفہ ہئی جنہے ١٠٠٩ء توں ١٠١٠ء تک اپݨے پہلے دور وچ تے ١٠١٣ء توں ١٠١٦ء تک اپݨے ݙوجھے دور وچ خلافت کیتی.

## دورِ خلافت

ایندا دور خلافت جنگ و جدل وچ گزردا ریہا تے اے اردگرد دے ریاستاں نال الجھدا ریہا.

## سیرت تے کردار

جنگی امور دا ماہر ہئی.
ماریانا فریڈرکسن

ماریانا فریڈرکسن ہک مشہور سویڈش ناول نگار ہئی۔ او 28 جولائی 1965 کوں گوتھنبرگ، سویڈن وچ پیدا تھئی۔ اوندی پرورش مالمو وچ تھئی ہئی۔ اوندی تعلیم گوتھنبرگ یونیورسٹی وچ تھئی ہئی جتھاں اوں نے ادب دی تعلیم حاصل کیتی ۔ تعلیم دے بعد اوں نے کئی سال صحافت وچ کم کیتا۔ 2006ء وچ اوندا پہلا ناول "Kärlek i miniformat" شائع تھیا۔ اوندے ناولاں کوں بین الاقوامی سطح تے پزیرائی ملی ہے۔ اوندی خاصیت اے ہے کہ اوندے کردار عام طور تے مضبوط تے آزاد خیال ہوندے ہن۔ اوندے ناولاں وچ محبت، دوستی، خاندان اتے سماجی مسئلیاں تے روشنی پاتی ویندی ہے۔ اوندے کجھ مشہور ناولاں وچ Kärlek i miniformat"، "Sommaren med Julia" "Hanna's Daughters"، اتے "Den tysta flickan" شامل ہن۔

ماریانا فریڈرکسن دی ناول نگاری دی خاصیت انہاں دی سادہ اتے دلکش زبان ہے۔ او اپݨے کرداراں کوں حقیقی اتے جاندار انداز وچ پیش کریندی اے جیہڑے اوندے ناول پڑھݨ والے کوں کہانی نال جوڑ ݙیندن اتے انہاں وچ دلچسپی پیدا کر ݙیندن ہن۔ اوندے کہانیاں وچ اکثر انسانی رشتیاں دی پیچیدگی اتے جذبات دی گہرائی ہوندی ہے۔ اوندے ناول نہ صرف تفریح ​​فراہم کریندن بلکہ قاری کوں زندگی دے بارے وچ سوچݨ تے مجبور وی کر ݙیندن۔

ماریانا فریڈرکسن کوں کئی ادبی انعامات نال نوازا ڳیا ہے۔ اوندے کتاباں دا کئی زباناں وچ ترجمہ تھیا ہے۔ اوندی مقبولیت دا اندازہ ایں ڳال توں لایا ونڄ سڳدے کہ اوندے ناولاں کوں دنیا بھر وچ لکھاں دی تعداد وچ پڑھا ویندا ہے۔ اوندے کہانیاں ہر عمر دے لوکاں کوں پسند آندیاں ہن۔ اوندی لکھائی وچ انسانیت دی ہمدردی اتے محبت دا پیغام ملدا ہے۔
لوئس نیل

### لوئس نیل
لوئس یوجین فیلکس نیل فارمیم آر ایس (22 نومبر 1904 – 17 نومبر 2000) ہک فرانسیسی فزکس دان ہا جیڑھا لیون وچ پیدا تھیا ہا ۔ اینکوں ٹھوس شے دیاں مقناطیسی خصوصیات دے مطالعہ کیتے 1970 وچ فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

### جیوݨ جوڳ
نیل لیون دے لیسی ڈو پارک وچ تعلیم حاصل کیتی تے پیرس دے ایکول نارمل سپیریئر وچ داخل تھیا ۔ انہاں یونیورسٹی آف سٹراس برگ توں سائنس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ او (سویڈش ایسٹروفزکس دان ہینس الفوین دے نال) 1970 وچ ٹھوس شے دیاں مقناطیسی خصوصیات دے اپݨے شاندار مطالعہ کیتے فزکس دے نوبل انعام دا شریک وصول کنندہ ہا ۔ ٹھوس حالت فزکس وچ ایندیاں شراکتیاں کوں ٻہوں سارے مفید اطلاقات ملئے ہن ، خاص طور تے بہتر کمپیوٹر میموری یونٹس دی تیاری وچ ۔ تقریباً 1930 وچ انہاں تجویز پیش کیتا جو مقناطیسی رویے دی ہک نویں شکل موجود ہو سڳدی اے؛ جینکوں فیرو میگنیٹزم دے برعکس اینٹی فیرو میگنیٹزم آکھیا ویندا ہے ۔ ہک خاص درجہ حرارت (نیل درجہ حرارت) توں اتے ایہ رویہ رک ویندا ہے ۔ نیل نشاندہی کیتی (1948) جو اینجھے مواد وی موجود تھی سڳدن جیڑھے فیری میگنیٹزم ݙکھیندن ۔ نیل کجھ چٹاناں دے کمزور مقناطیسیت دی وی وضاحت کیتی ہے ، جیندے نال زمین دے مقناطیسی میدان دی تاریخ دا مطالعہ ممکن تھیا ۔او گرینوبل وچ پولیگون سائنٹیفک دا بانی ہے ۔

لوئس نیل میڈل ، جیڑھا جو یورپی جیو فزیکل سوسائٹی ولوں سالانہ ݙتا ویندا ہے ، نیل دے اعزاز وچ ایندے ناں تے ہے ۔

نیل 17 نومبر 2000 کوں بریو-لا-گایلارڈ وچ 95 سال دی عمر وچ فوت تھیا ، ایندی 96ویں سالگرہ توں صرف 5 ݙینہہ پہلے ۔ 

### ایوارڈز تے اعزازات
نیل کوں ایندے کم کیتے ٻہوں سارے ایوارڈز تے اعزازات ملئے جنہاں وچ شامل ہن

اکیڈمی ڈیس سائنسز دا ہیوز پرائز (1935)

سوسائٹی فرانسیئس ڈی فزیک دا فیلکس رابن پرائز (1938)

اینڈرے بلونڈیل میڈل (1948)

ایسوسی ایشن « Au service de la pensée française » دا گرانڈ پرکس ڈو کونسل (1949)

ہول ویک پرائز (1952)

رائل نیدرلینڈز اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دے غیر ملکی رکن منتخب تھئے (1959)

ترے فزکسداناں دا پرائز (1963)

سی این آر ایس دا گولڈ میڈل (1965)

رائل سوسائٹی دے غیر ملکی رکن منتخب تھئے (ForMemRS) 1966 وچ

فزکس وچ نوبل انعام (1970)

ل'الیکٹرانکس دا گریٹ گولڈ میڈل (1971)

سوسائٹی ڈِینکوریجمنٹ پور لا ریچریچ ایٹ لِنوینشن دا گریٹ گولڈ میڈل (1973)

ورلڈ کلچرل کونسل دے بانی رکن (1981) ۔ 

### امتیازات
قومی دفاع وچ ایندی شمولیت دی وجہ توں ، خاص طور تے مقناطیسی کاناں دے خلاف جنگی جہازاں کوں ڈی میگنیٹائزیشن نال بچاوݨ وچ تحقیق دے ذریعے ، اینکوں ٻہوں سارے امتیازات ملئے

لیجن آف آنر

نائٹ (غیر معمولی فوجی خدمات کیتے) (1940)

آفیسر (1951)

کمانڈر (1958)

گرانڈ آفیسر (1966)

گرانڈ کراس (1974)

پام دے نال کروا ڈی گوری (1940)

آرڈر ڈیس پامس اکیڈمیکس دے کمانڈر (1957)

آرڈر آف سوشل میرٹ دے نائٹ (1963)

نیشنل آرڈر آف میرٹ دا گرانڈ کراس (1972)

آنریری ایڈمرل (فرانسیسی بحریہ)
شبلی نعمانی

علامہ شبلی نعمانی ہک عظیم شخصیت دے مالک ہن۔ او بیک وقت شاعر، ادیب، عالم، مفکر تے سوانح نگار سب کجھ ہن۔ انہاں اچ ادبی صلاحیتاں کٹ کٹ کے بھریاں ہوئیاں ہن۔ سر سید احمد خان دی صحبت نے انہاں صلاحیتاں کوں مزید نکھارا تے ہک نویں راہ ݙکھائی۔
## ابتدائی زندگی تے تعلیم
علامہ شبلی نعمانی 4 جون 1857ء کوں اعظم ڳڑھ ضلعے دی ہک وستی بندول جیراج پور وچ پیدا تھئے۔ انہاں دی ابتدائی تعلیم گھر تے ہی مولوی فاروق چریاکوٹی کولوں تھئی۔ 1876ء وچ حج کیتے تشریف گھن ڳئے۔ وکالت دا امتحان وی پاس کیتا تے وکالت وی کیتی مگر ایں پیشے نال دلچسپی نہ ہوݨ دی وجہ توں اینکوں چھوڑ ݙتا۔
## علمی خدمات
شبلی دا شمار اردو تنقید دے بنیاد گزاراں وچ تھیندے۔ انہاں دی شخصیت اردو دنیا وچ بطور شاعر، مورخ، سوانح نگار تے سیرت نگار دی حیثیت نال وی مسلم اے۔ شبلی دے تنقیدی نظریات و افکار مختلف مقالات تے تصانیف وچ کھنڈے ہوئے ہن لیکن اے ڳال وثوق نال اکھیج  سڳدی اے کہ انہاں کوں شاعری تے شاعری دی تنقید نال خاص انسیت ہئی۔
## تصانیف
علامہ شبلی نعمانی نے کافی کتاباں لکھیاں جنہاں وچوں کجھ اے ہن:
 * شعر العجم
 * موازنہ انیس و دبیر
 * سیرت النبی صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم
 * الفاروق
 * المامون
 * الغزالی
## وفات
علامہ شبلی نعمانی 1914ء وچ وفات پا ڳئے۔ انہاں دی وفات نال اردو ادب ہک عظیم شخصیت توں محروم تھی ڳیا۔
عبدالحلیم شرر

عبدالحلیم شرر (1860ء–1926ء) ہک مشہور اردو ناول نگار، صحافی اتے مؤرخ ہن۔ انہاں کوں اردو دے ابتدائی ناول نگاراں وچوں ہک سمجھا ویندے۔ انہاں دے ناولاں وچ تاریخی اتے رومانی عناصر ہوندے ہن۔
## ابتدائی زندگی اتے تعلیم
عبدالحلیم شرر 1860ء وچ لکھنؤ وچ پیدا تھئے۔ انہاں دے والد ہک طبیب ہن۔ شرر نے ابتدائی تعلیم گھروں حاصل کیتی اتے بعد وچ مشن کالج وچ تعلیم حاصل کیتی۔
## ادبی زندگی
عبدالحلیم شرر نے 1883ء وچ صحافت دا پیشہ اختیار کیتا اتے کئی اخباراں اتے رسالیاں وچ کم کیتا۔ انہاں نے "پیامِ مشرق"، "دلگداز" اتے "تہذیبِ نسواں" سمیت کئی رسالے وی جاری کیتے۔
شرر نے کئی ناول وی لکھے جنہاں وچ "ملک العزیز ورجینا"، "فلورا فلورنڈا" اتے "ایامِ عرب" شامل ہن۔ انہاں دے ناولاں وچ تاریخی اتے رومانی عناصر ہوندے ہن اتے انہاں وچ اوں وقت دے معاشرے دی عکاسی وی کیتی ڳئی اے۔
## وفات
عبدالحلیم شرر 1926ء وچ لکھنؤ وچ فوت تھئے۔
## ادبی کم
* ناول: ملک العزیز ورجینا، فلورا فلورنڈا، ایامِ عرب، فردوس بریں 
* رسالے: پیامِ مشرق، دلگداز، تہذیبِ نسواں
فردوس بریں (ناول)

فردوس بریں ہک اردو ناول ہے جیندے مصنف عبد الحلیم شرر ہن۔ اے ناول 1899ء وچ شائع تھیا ہئی۔ ایں ناول دی کہانی ݙو کرداراں دے گرد گھمدی ہے، ہک حسین ناں دا نوجوان ہے اتے ݙوجھی زمرد ناں دی ہک لڑکی ہے۔ اے ݙوہیں ہک ݙوجھے نال محبت کریندن پر انہاں دی محبت وچ کئی رکاوٹاں ہن۔ ایں ناول وچ رومانس، ایڈونچر اتے تاریخی واقعات کوں بیان کیتا ڳیا ہے۔
فردوس بریں ہک مشہور ناول ہے جیندا کئی زباناں وچ ترجمہ تھی چکا ہے۔ ایں ناول کوں اردو ادب دے بہترین ناولاں وچوں ہک سمجھا ویندے۔
ایں ناول دے اہم موضوعات وچ محبت، مذہب اتے تاریخ شامل ہن۔ مصنف نے ایں ناول وچ محبت دی اہمیت کوں اجاگر کیتا ہے اتے اے ݙکھایا ہے کہ محبت ہر رکاوٹ کوں پار کر سڳدی ہے۔ ایں توں علاوہ، ناول وچ مذہب اتے تاریخ دے بارے وچ وی اہم معلومات فراہم کیتی ڳئی ہے۔
فردوس بریں ہک دلچسپ اتے معلوماتی ناول ہے جیندا مطالعہ ہر شخص کوں کرݨا چاہیدا ہے۔
شوکت صدیقی

شوکت صدیقی (پیدائش: 20 مارچ، 1923ء - وفات: 18 دسمبر، 2006ء) پاکستان نال تعلق رکھݨ والے اردو دے شہرۂ آفاق ناول و افسانہ نگار ہن جیڑے اپݨے ناول "خدا کی بستی" دی وجہ توں عالمی شہرت رکھیندے ہن۔
## ابتدائی زندگی
شوکت صدیقی 20 مارچ 1923ء کوں ریاست جے پور (راجستھان) وچ پیدا تھئے۔ انہاں دا اصل ناں محمد شوکت ہئی۔ ابتدائی تعلیم گھروں حاصل کرݨ دے بعد انہاں نے 1941ء وچ میٹرک پاس کیتا۔ تعلیم دے بعد اوہ صحافت نال وابستہ تھی ڳئے۔
## ادبی زندگی
شوکت صدیقی دی ادبی زندگی دا آغاز 1940ء دی دہائی وچ تھیا۔ انہاں نے کئی ناول اتے افسانے لکھے جنہاں وچ "خدا کی بستی"، "جانگلوس"، "کمین گاہ"، اتے "چار دیواری" قابل ذکر ہن۔ انہاں دے ناول "خدا کی بستی" دا کئی زباناں وچ ترجمہ تھیا اتے اینکوں عالمی سطح تے پذیرائی ملی۔
## اعزازات
شوکت صدیقی کوں انہاں دے ادبی خدمات دے صلے وچ کئی اعزازات نال نوازا ڳیا جنہاں وچ آدم جی ایوارڈ، پرائڈ آف پرفارمنس ایوارڈ اتے ستارہ امتیاز شامل ہن۔
## وفات
شوکت صدیقی 18 دسمبر 2006ء کوں کراچی وچ وفات پا ڳئے۔ او اردو ادب دے ہک اہم ستون ہن جنہاں دے خدمات ہمیشہ یاد رکھیاں ویسن۔
توقیر ناصر

توقیر ناصر پاکستان ٹیلی ویژن دے مشہور تے سینئر اداکار ہن۔ انہاں دا تعلق مظفر ڳڑھ نال اے۔ انہاں دا اصل ناں توقیر احمد اے۔ توقیر ناصر 1958ء وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے اپݨی تعلیم لاہور توں حاصل کیتی۔ توقیر ناصر ہوراں نے 1978ء وچ پاکستان ٹیلی ویژن توں اداکاری دا آغاز کیتا۔ اوہناں نے کئی ڈرامیاں تے فلماں وچ کم کیتا اے۔  توقیر ناصر ہوراں کوں انہاں دی اداکاری دی وجہ توں بہت سارے ایوارڈز وی مل چکے ہن۔ توقیر ناصر ہک بہترین اداکار ہوݨ دے نال نال ہک اچھے انسان وی ہن۔ او ہک پرکشش شخصیت دے مالک ہن۔ توقیر ناصر ہوراں کوں پاکستان دی ڈرامہ انڈسٹری وچ ہک خاص مقام حاصل اے۔ انہاں دے کئی ڈرامے بھارت دے اداکاری سکھاوݨ دے اداریاں دے نصاب دا حصہ ہن۔ 
## ڈرامے
پرچھائیاں ، آگ ، گہرے پانی، ریزہ ریزہ ، لنڈا بازار، الف لیلیٰ کی کہانیاں ، کالا دائرہ ، کشکول ، راہیں ، کانچ کا پل ، بادشاہت کا خاتمہ ، پناہ ، سمندر ، دہلیز ، ریگزار ، ایک حقیقت ایک فسانہ 
## حوالے
نافع بن ہلال

نافع بن ہلال امام حسین علیہ السلام دے وفادار صحابی ہن جئیں کربلا دے میدان وچ آپؑ دا ساتھ ݙتا۔ یزیدی فوج خیمیاں تے پاݨی دی بندش دے بعد، امام حسینؑ نے حضرت ابوالفضل العباسؑ کوں ۳۰ سپاہیاں نال پاݨی گھنݨ بھیڄیا جنہیں وچ نافع بن ہلال وی شامل ہَن۔ جدݨ اوہ فرات تے پہنچے تاں عمرو بن حجاج نے انہیں کوں روکیا۔ نافع نے جواب ݙتا کہ اوہ امام حسینؑ کیتے پاݨی گھنݨ آئے ہِن تے خود پاݨی پیوݨ توں انکار کر ݙتا جݙاں تک امامؑ تے انہیں دے گھر آلے پاݨی نہ پی ڳھنن۔ اینہہ طرح نافع بن ہلال نے کربلا وچ امام حسینؑ دی وفاداری دا ثبوت ݙتا تے شہادت دا عظیم رتبہ حاصل کیتا۔ انہیں دا شمار کربلا دے انہیں جانباز شہداء وچ تھیندے جیڑھے ہمیشہ حق تے صداقت کیتے قربان تھی گڳے۔

= حوالہ =
سید الیاس رشیدی

سید الیاس رشیدی ہک مشہور صحافی ہن جئیں نے پاکستان دے پہلے فلمی اخبار 'نگار' دی بنیاد رکھی تے 'نگار ایوارڈ' شروع کیتا۔ اوہ ۱۹۲۵ء اچ ڄمیے ہن تے ۷ اگست ۱۹۹۷ء کوں فوت تھی ڳئے۔ الیاس رشیدی نے پاکستانی فلم انڈسٹری کیتے ٻہوں کم کیتا۔ اوں نے ہفت روزہ 'نگار' جاری کر کے فلمی دنیا کوں عروج بخشیا۔ ۱۹۵۴ء اچ اوں نگار ایوارڈ شروع کیتا تاکہ فلم انڈسٹری دے بہترین فنکاریں، گلوکاریں، موسیقاریں تے ٻئے لوکیں دی حوصلہ افزائی کیتی ونڄے۔ انہیں دے ایوارڈز نے کئی سالیں تک فنکاریں دی خوب پذیرائی کیتی۔
قاضی عصمت اللہ لکھنوی

قاضی عصمت اللہ لکھنوی ہک عالم دین ہن جیڑھے فتاویٰ عالمگیری دی مجلس مؤلفین دا حصہ ہن۔ اوہ قاضی عبد القادر عمری لکھنوی دے وݙے پتر ہن۔ انہیں دا سلسلہ نسب اٹھارہ واسطیاں نال مشہور صوفی ابراہیم بن ادہم نال ملدے۔ اوہ لکھنؤ اچ ڄمیے ہن تے اُتھائیں اوندی پرورش تھئی۔ اوں نے اپݨے والد قاضی عبد القادر عمری تے مفتی وجیہ الدین گوپاموی توں تعلیم حاصل کیتی۔

اوں نے شیخ پیر محمد سلونی توں طریقت دی تعلیم وی حاصل کیتی۔ اورنگزیب عالمگیر نے انہیں کوں مراد آباد دا والی مقرر کیتا جتھاں اوہ کافی عرصہ تک ایں عہدے تے رہے۔ اوہ وݙے سخی تے علما دی قدر کرݨ آلے ہن۔ اوندی وفات نربدہ دے ساحل تے تھئی جݙاں اوہ دکن توں واپس آندے پئے ہن۔ ایہہ واقعہ ۱۲ رجب ۱۱۱۳ھ دا ہے۔ انہیں دی عمر اوں وقت ۶۸ سال ہئی۔ انہیں کوں لکھنؤ دے قریب بہنداوہ وچ دفن کیتا ڳیا۔

حوالہ
نگار ایوارڈ

نگار ایوارڈ پاکستان دا سب توں وݙا تے معتبر فلمی ایوارڈ ہے۔ پاکستانی فلم انڈسٹری دی ترقی وچ ایندا اہم کردار ہے۔ الیاس رشیدی مرحوم نے ایں ایوارڈ دا اجرا پاکستانی فلم انڈسٹری دی حوصلہ افزائی کیتے کیتا ہئی۔ پر فلم انڈسٹری دی خراب صورتحال دی وجہ توں ایہ سلسلہ کجھ عرصے کیتے رک گیا ہئی۔ ۴۶ سال تک باقاعدگی نال ݙتے ونڄݨ والا ایہ ایوارڈ2008ء دے بعد چار سال کیتے معطل ریہا، ول 2013ء اچ ول شروع تھیا۔ ہݨ ایہ ایوارڈ سال اچ ݙو واری ݙتا ویندے۔ نگار ایوارڈ اردو، پنجابی، پشتو تے سندھی فلماں کیتے مختلف کیٹیگریز اچ ݙتا ویندے۔

= حوالہ =
آخوند زادہ سیف الرحمن

آخوند زادہ سیف الرحمن ہک روحانی رہنما ہن جیڑھے سلسلہ نقشبندیہ مجددیہ نال تعلق رکھدے ہن۔ اوہ عام طور تے حضور مبارک سرکار دے ناں نال مشہور ہن۔ او10 اگست 1950ء کوں افغانستان دے صوبہ ننگروچ ڄمیے ہن۔ انہیں مختلف شہریں دا سفر کر کے دینی علوم حاصل کیتے تے14 توں ودھ علوم اچ مہارت حاصل کیتی۔

انہیں شاہ رسول طالقانی توں بیعت کیتی تے انہیں دے وصال دے بعد مولانا محمد ہاشم سمنگانی دے ہتھ تے بیعت کیتی جئیں نے انہیں کوں خلافت عطا کیتی۔ آخوند زادہ سیف الرحمن سلسلہ سیفیہ دے بانی ہن جیڑھا اہل سنت والجماعت دے حنفی مسلک نال تعلق رکھدے۔ انہیں دے لکھاں مریدین تے ہزاراں خلفاء ہن جیڑھے اڄ وی سلسلہ سیفیہ دی تبلیغ کریندے پائن۔ انہیں دی وفات 28 جون 2010ء کوں تھئی۔

= حوالہ =
اظہار قاضی

اظہار قاضی ہک پاکستانی اداکار تے گلوکار ہن جیڑھے 14 ستمبر 1955ء کوں ڄمیے ہن تے 23 دسمبر 2007ء کوں فوت تھی ڳئے۔ انہیں دی مشہور فلمیں وچ "لو ان نیپال"، "عالمی جاسوس"، "خزانہ" تے "سر کٹا انسان" شامل ہن۔ انہیں کوں ڈو واری نگار ایوارڈ وی ملیا۔ انہیں دی زیادہ تر فلماں اردو تے پنجابی زباناں اچ ہن۔

انہیں نے گلوکاری وی کیتی تے "ذرہ آکے دیکھو تو" دے ناں توں ہک البم وی جاری کیتا جیڑھا ای ایم آئی پاکستان نے 2014ء اچ ݙوجھی دفعہ جاری کیتا۔ اظہار قاضی دے چار دھیریں تے ہک پتر ہئی۔ 23 دسمبر 2007ء کوں کراچی اچ ہک شادی دی تقریب اچ گاݨے ڳاندے ہوئے انہیں کوں دل دا دورہ پیا جیندے پاروں اوہ فوت تھی ڳئے۔ انہیں کوں ماڈل کالونی قبرستان اچ دفن کیتا ڳیا۔

= حوالہ =
قاضی محمد طاہر علی ہاشمی

قاضی محمد طاہر علی الہاشمی ہک پاکستانی سنی عالم دین ہن، جیڑھے پروفیسر، خطیب، محقق تے مصنف وی ہن۔ اوہ9 جنوری 1953کوں حویلیاں دے نیڑے رجوعیہ اچ پیدا تھئے۔ اوں نے ابتدائی تعلیم اپݨے والد تے تایا جی توں حاصل کیتی جیڑھے دارالعلوم دیوبند دے فارغ التحصیل ہن۔

اوں نے جامعہ اسلامیہ بہاولپور توں وی تعلیم حاصل کیتی جتھاں انہاں نے شمس الحق افغانیؒ تے احمد سعید کاظمیؒ جئیں وݙے علماء توں فیض پایا۔ اوں نے پشاور یونیورسٹی تے پنجاب یونیورسٹی توں ایم اے اسلامیات تے عربی اچ وی کیتا۔ قاضی طاہر ہاشمی نے گورنمنٹ کالجاں اچ بطور لیکچرر وی خدمات انجام ݙتے۔

اوں نے ساری زندگی سیدنا امیر معاویہ رضی اللہ عنہ دے دفاع اچ لکھی تے تقریراں کیتیاں تے عدالت اچ وی مقدمے لڑیے۔ انہیں دی مشہور کتابیں وچوں "خلیفہ راشد سیدنا معاویہ رضی اللہ عنہ تے سو اعتراضات کا علمی تجزیہ" وی شامل ہے۔ اوہ28نومبر 2020 کوں فوت تھی ڳئے۔

= حوالہ =
ہاجرہ خان

ہاجرہ خان (پیدائش: 29 دسمبر 1993ء، کراچی)

ہاجرہ خان ہک پاکستانی زنانی فٹ بال کھلاڑی ہِن جیڑھیاں پاکستان زنانیاں دی قومی فٹ بال ٹیم دی کپتان ہِن۔ اوہ اسٹرائیکر یا مڈفیلڈر دی حیثیت نال کھیݙدی ہِن۔ اوہ 2009ء وچ پاکستان دی قومی ٹیم دا حصہ بݨ ڳئیں جیڑھی وجہ توں انّھاں نے 2014ء توں کپتان دی حیثیت نال قیادت کیتی۔

### کلب کرکٹ
اوہ ابتدائی طور تے دیا فٹ بال کلب دے نال وابستہ ہَن پر جنوری 2014ء وچ انّھاں نے بلوچستان یونائیٹڈ وچ شامل تھیوݨ دا فیصلہ کِیتا ۔ فائنل وچ سابقہ کلب دیا دے خلاف واحد گول کر کے خان نے 2014ء وچ بلوچستان یونائیٹڈ دے نال پاکستانی زنانیاں دی فٹ بال چیمپئن شپ جِتی ۔ اِیں دے بعد انّھاں نے ایف اے ایم ویمن فٹ بال چیمپئن شپ وچ مالدیپ دے کلب سن ہوٹلز اینڈ ریسارٹس ایف سی کِیتے کھیݙݨ دی پیشکش قبول کر گِھدّی ۔ 2015ء گرمیاں وچ خان نے ہک مہینہ جرمنی وچ گُزارا تے چار کلباں دے نال پری سیزن ٹرائلز وچ شرکت کِیتی ۔ اوہ ویزا دے مسائل دی وجہ توں ایم ایس وی ڈوس برگ دی جانب توں ٹرانسفر آفر قبول کرݨ توں قاصر رہیں۔ اوہ اپݨے کلب کیریئر وچ 100 گول اسکور کرݨ والی واحد پاکستانی کھلاڑی بݨ ڳئیں۔ ہاجرہ اِیں وقت بلوچستان یونائیٹڈ ویمن فٹ بال کلب، پاکستان تے سن ہوٹلز اینڈ ریزارٹس مالدیپ کلب کِیتے کھیݙدی ہِن۔ اوہ 24 مئی 2015ء کوں سن ہوٹلز اینڈ ریزارٹس مالدیپ دے کلب وچ شامل تھی ڳئیں۔

### بین الاقوامی کیریئر
2009ء وچ، خان کوں بنگلہ دیش دے ڈھاکہ وچ منعقدہ 2010ء دے جنوبی ایشیائی کھیلاں کِیتے پاکستان دی قومی ٹیم وچ منتخب کِیتا ڳیا ہئی ۔ اِیں تقریب وچ ہاجرہ خان دی شرکت دے بعد، پاکستان فٹ بال فیڈریشن (پی ایف ایف) نے انّھاں دا انتخاب سری لنکا دے کولمبو وچ فیفا زنانیاں فٹ بال کوچنگ کورس کِیتے کِیتا ۔ دسمبر 2010ء وچ، اوہ افتتاحی صاف زنانیاں چیمپیئن شپ وچ کھیݙیاں، جیڑھی وجہ توں پاکستان کوں سیمی فائنل تک رسائی حاصل کرݨ وچ مدد مِلی۔ 21 سالہ ہاجرہ خان نے پاکستانی قومی زنانیاں فٹ بال ٹیم کِیتے تاریخ رقم کِیتی جِہڑیلے انّھاں کوں ترئے جرمن فٹ بال کلباں ایس جی ایس ایسن، ایف ایس وی گیٹرسلوہ 2009ء تے وی ایف ایل سنڈلفنجن کِیتے کھیݙݨ دی دعوت ݙتی ڳئی تے انّھاں نے اتھاں ترئے ہفتے گُزارے تے پری سیزن ٹرائلز کھیݙے۔ انّھاں نے آکھیا جو پاکستانی انٹرنیشنل فٹ بالر ہووݨ دے ناطے اِیہ موقع انّھاں دے کیریئر دا ہک اہم سنگ میل ہئی۔

اوہ پہلی پاکستانی زنانی فٹ بال کھلاڑی ہَن جیڑھیاں نے سن ہوٹلز اینڈ ریزارٹس فٹ بال کلب  دے نال مالدیپ دی قومی زنانیاں لیگ وچ کھیݙݨ کِیتے بین الاقوامی معاہدے تے دستخط کِیتے۔

### نیٹ بال
سری لنکا دے ہمبنٹوٹا وچ 2011ء دے جنوبی ایشین بیچ گیمز وچ، اِیں باصلاحیت نوجوان ایتھلیٹ نے پاکستان نیشنل نیٹ بال ٹیم کوں کانسی دا تمغہ دلاوݨ وچ مدد فراہم کِیتی ۔

## حوالے

ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پاکستانی فٹ بال کِھݙار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
گجرات ریلوے ٹیشݨ

گجرات ریلوے ٹیشݨ پاکستان دے شہر گجرات وچ ہے۔ ایہہ کراچی–پشاور ریلوے لائن تے واقع ہک اہم ٹیشݨ ہے تے گجرات شہر تے اوندے آلے دیوالے وسݨ آلیاں کیتے سفری سہولیات مہیا کریندا ہے۔

ایں ٹیشݨ دے ترائے پلیٹ فارم ہن، جنہیں وچوں پلیٹ فارم نمبر 1 کوں بنیادی حیثیت حاصل ہے۔ پلیٹ فارم نمبر 1 وچ کجھ نکے فوڈ اسٹالز وی موجود ہن جتھوں مسافر کھاوݨ پِیوݨ دیاں چیزاں وی ڳھن سڳدن۔

= حوالہ =
وزیر آباد جنکشن ریلوے ٹیشݨ

وزیر آباد جنکشن ریلوے ٹیشݨ، پنجاب وچ کراچی–پشاور ریلوے لائن تے واقع ہے۔ ایتھو ہک مین لائن تے ݙو برانچ لائناں نکلدیاں ہن۔ مین لائن تاں کراچی توں براستہ لاہور، راولپنڈی، پشاور تک ویندی ہے۔ہک برانچ لائن وزیر آباد توں سمبڑیال، سیالکوٹ جنکشن تے بارڈر پار ڄموں ریلوے ٹیشݨ تک ویندی ہے۔ شاہین پیسنجر ایں لائن تے وزیر آباد تے سیالکوٹ دے وچالے اچ  چلدی ہے۔ کݙاہیں کݙاہیں علامہ اقبال ایکسپریس وزیر آباد توں سمبڑیال، سیالکوٹ، ناروال تے شاہدرہ توں لاہور آندی ہے۔ ݙوجھی برانچ لائن وزیر آباد، خانیوال برانچ لائن ہے جیڑھی وزیر آباد توں حافظ آباد، سانگلہ ہل جنکشن، فیصل آباد، شورکوٹ جنکشن تے خانیوال جنکشن تے آ کے ولا کراچی، پشاور مین لائن نال مل ویندی ہے۔

ایں برانچ لائن دیاں اہم ٹریناں پاکستان ایکسپریس، عبد الرحمان بابا ایکسپریس تے سرسید ایکسپریس ہن۔

= ریلوے ٹیشݨ کوڈ: =
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق وزیر آباد جنکشن ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ WZD ہے۔

= موجودہ حالت: =
اینہہ وقت اے ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے۔ ہݨ توں تھوڑے عرصے پہلے اے ہک ٻہوں فعال تے صاف ستھرا ٹیشݨ ہا جیندے توں فیصل آباد تے ٻئے قصبیاں دیاں لوکل گاݙیاں چلائیاں ویندیاں ہن۔

= محل وقوع: =
وزیر آباد جنکشن ریلوے ٹیشݨ راولپنڈی، - لاہور سیکشن تے واقع ہے، پوادھ وچ سیالکوٹ، ابھے وچ گجرات تے لمے وچ گوجرانوالہ واقع ہن۔

= حوالہ =
گوجرانوالہ کینٹ ریلوے ٹیشݨ

گوجرانوالہ کینٹ ریلوے ٹیشݨ پاکستان دے شہر گوجرانوالہ وچ ہے۔ ایہہ کراچی–پشاور ریلوے لائن تے واقع ہے تے پنجاب وچ ہے۔

= حوالہ =
رابرٹ ووڈرو ولسن

### رابرٹ ووڈرو ولسن
رابرٹ ووڈرو ولسن (ڄمݨ دی تاریخ 10 جنوری ، 1936) ہک امریکی ماہر فلکیات ہے جئیں آرنو ایلن پینزیاس دے نال مل تے 1964 وچ کائناتی مائیکرو ویو بیک گراؤنڈ ریڈی ایشن (CMB) دریافت کیتی ۔ ایں جوڑی ایندی دریافت کیتے 1978 وچ فزکس دا نوبل انعام جتیا ۔

نیو جرسی دے ہولمڈیل ٹاؤن شپ وچ بیل لیبز وچ ہولمڈیل ہارن اینٹینا نال تجربے کریندے ہوئے ، ولسن تے پینزیاس ماحول وچ شور دا ہک ذریعہ دریافت کیتا جیڑھا او بیان نہ کر سڳے ۔ اینٹینا تے کبوتر دی بیٹ سمیت شور دے تمام ممکنہ ذرائع کوں ہٹاوݨ دے بعد ، شور کوں آخر کار CMB دے طور تے شناخت کیتا ڳیا ، جئیں بگ بینگ تھیوری دی اہم تصدیق دے طور تے کم کیتا ۔

1970 وچ ولسن ہک ٹیم دی قیادت کیتی جئیں ہک فلکیاتی شے ، اورین نیبولا ، تے اٹھ ٻیّاں کہکشائی ذرائع وچ کاربن مونو آکسائیڈ (CO) دی ہک گھماؤ والی سپیکٹرل لائن دی پہلی دریافت کیتی ۔ بعد وچ CO مشاہدات ٹھنڈے مالیکیولر انٹراسٹیلر گیس دا پتہ لاوݨ دا معیاری طریقہ بݨ ڳئے ، تے CO دی دریافت ملی میٹر تے سب ملی میٹر فلکیات دے شعبیاں کیتے بنیادی واقعہ ہئی ۔ 

### زندگی تے کم
رابرٹ ووڈرو ولسن 10 جنوری 1936 کوں ہیوسٹن ، ٹیکساس وچ پیدا تھیا ہا ۔ انہاں ہیوسٹن وچ ریور اوکس دے لامار ہائی سکول توں گریجویشن کیتی ، تے رائس یونیورسٹی وچ انڈر گریجویٹ دے طور تے وی تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں انہاں کوں فائی بیٹا کاپا سوسائٹی وچ شامل کیتا ڳیا ۔ ول انہاں کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی توں فزکس وچ پی ایچ ڈی حاصل کیتی ۔ Caltech وچ ایندے تھیسس دے مشیراں وچ جان بولٹن تے مارٹن شمٹ شامل ہن ۔

ولسن تے پینزیاس 1977 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دا ہینری ڈریپر میڈل وی جتیا ۔ ولسن 1987 وچ امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ حاصل کیتا ۔

ولسن 1994 تئیں بیل لیبارٹریز وچ ریہا ، جݙاں انہاں کیمبرج ، میساچوسٹس وچ ہارورڈ۔سمتھسونیئن سینٹر فار ایسٹروفزکس وچ سینئر سائنسدان نامزد کیتا ڳیا ۔

ولسن ہولمڈیل ٹاؤن شپ ، نیو جرسی دا رہائشی ریہا ہے ۔

ولسن 1958 وچ الزبتھ روڈس ساون نال شادی کیتی ۔

ولسن فزکس وچ نوبل انعام جِتݨ والے 20 امریکی وصول کنندگان وچوں ہک اے جِنہاں مئی 2008 وچ صدر جارج ڈبلیو بش دے ناں ہک خط تے دستخط کیتے ہن ، جِنہاں تے زور ݙتا ڳیا ہا جو "مالی سال 2008 اومنی بس اپروپریشنز بل وچ بنیادی سائنس دی تحقیق کوں پہنچݨ والے نقصان کوں تبدیل کرو" محکمہ توانائی دے دفتر برائے سائنس ، نیشنل سائنس فاؤنڈیشن تے نیشنل انسٹیٹیوٹ آف سٹینڈرڈز اینڈ ٹیکنالوجی کیتے اضافی ہنگامی فنڈنگ دی درخواست کر تے ۔

ولسن 2009 وچ امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی کیتے منتخب تھیا ۔
کائی سیگباہن

### کائی سیگباہن
کائی مینے بورئے سیگباہن (20 اپریل ، 1918 – 20 جولائی ، 2007) ہک سویڈش فزکس دان ہا جئیں نکولس بلومبرگین تے آرتھر شالاؤ نال 1981 وچ فزکس دا نوبل انعام سانجھا کیتا ۔

### جیوݨ جوڳ
سیگباہن لنڈ ، سویڈن وچ پیدا تھیا ، مینے سیگباہن دا پتر جئیں 1924 وچ فزکس دا نوبل انعام جیتیا ہا ۔ سیگباہن 1944 وچ یونیورسٹی آف سٹاک ہوم توں اپݨی ڈاکٹریٹ حاصل کیتی ۔ او 1951–1954 تئیں رائل انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ پروفیسر ہا ، تے ول 1954–1984 تئیں اپسالا یونیورسٹی وچ تجرباتی فزکس دا پروفیسر ہا ، جیڑھا اوہی چیئر ہا جیڑھا انہاں دے والد کول ہا ۔ انہاں 1981 وچ فزکس دا نوبل انعام نکولس بلومبرگین تے آرتھر شالاؤ نال شیئر کیتا ۔ سیگباہن کوں ادھا انعام "ہائی ریزولوشن الیکٹران سپیکٹروسکوپی دی ترقی وچ انہاں دے تعاون کیتے" ملیا جݙاں جو بلومبرگین تے شالاؤ کوں ہک چوتھائی حصہ "لیزر سپیکٹروسکوپی دی ترقی وچ انہاں دے تعاون کیتے" ملیا ۔

سیگباہن اپݨی تکنیک کوں کیمیکل اینالیسس کیتے الیکٹران سپیکٹروسکوپی (ESCA) قرار ݙتا؛ اینکوں ہݨ عام طور تے ایکس رے فوٹو الیکٹران سپیکٹروسکوپی (XPS) دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے ۔ 1967 وچ انہاں ہک کتاب شائع کیتی ، ESCA؛ ایٹمی ، مالیکیولر تے ٹھوس حالت دی ساخت الیکٹران سپیکٹروسکوپی دے ذریعے مطالعہ کیتا ڳیا ۔

او ٻہوں ساریاں اکیڈمیز تے سوسائٹیز دا رکن ہا ، جِنہاں وچ رائل سویڈش اکیڈمی آف سائنسز وی شامل ہے ، تے 1981 توں 1984 تئیں انٹرنیشنل یونین آف پیور اینڈ اپلائیڈ فزکس دا صدر ہا ۔

سیگباہن 1944 وچ اینا بریٹا ریڈن نال شادی کیتی ۔ ایں جوڑے دے ترائے پتر ہن (ݙو فزکس دان تے ہک بائیو کیمسٹ) ۔

سیگباہن 20 جولائی 2007 کوں 89 سال دی عمر وچ فوت تھی ڳیا ۔ انہاں دی موت دے ویلھے وی او اپسالا یونیورسٹی دی اینگسٹروم لیبارٹری وچ بطور سائنسدان فعال ہن ۔ 

### ایوارڈز
1981 وچ فزکس دا نوبل انعام سانجھا کرݨ دے نال نال ، سیگباہن مندرجہ ذیل ایوارڈز وی جیتے

1945 لنڈبلوم پرائز

1955 ، 1977 بیجورکن پرائز

1962 سیلسیس میڈل

1971 سکسٹن ہیمن ایوارڈ ، یونیورسٹی آف گوتھنبرگ

1973 ہیریسن ہو ایوارڈ ، روچیسٹر

1975 مورس ایف ہاسلر ایوارڈ ، کلیولینڈ

1976 چارلس فریڈرک چندلر میڈل ، کولمبیا یونیورسٹی ، نیو یارک

1977 ٹوربرن برگمین میڈل

1982 پٹسبرگ ایوارڈ آف سپیکٹروسکوپی
کلاوس وون کلٹزنگ

### کلاوس وون کلٹزنگ
کلاوس وون کلٹزنگ (ڄمݨ دی تاریخ 28 جون 1943) ہک جرمن ماہرِ طبیعیات ہن ، جیڑھے انٹیجر کوانٹم ہال ایفیکٹ دی دریافت کیتے مشہور ہن ، جیندے کیتے انہاں کوں 1985 وچ طبیعیات دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ہا ۔ 

### تعلیم
1962 وچ کلٹزنگ جرمنی دے شہر کواکنبروک وچ آرٹ لینڈ۔جمنازیم توں ابیتور پاس کیتا ، ایندے بعد براؤنشوائگ یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی وچ طبیعیات دی تعلیم حاصل کیتی ، جتھوں انہاں 1969 وچ ڈپلومہ حاصل کیتا ۔ انہاں گوٹ فرائیڈ لینڈوہر دی نگرانی وچ ورزبرگ یونیورسٹی وچ اپݨی تعلیم جاری رکھی ، 1972 وچ "مضبوط مقناطیسی میداناں وچ ٹیلوریئم دی گالوانومیگنیٹک خصوصیات" دے عنوان نال پی ایچ ڈی دا مقالہ مکمل کیتا ، تے 1978 وچ ہیبیلیٹیشن حاصل کیتا ۔ 

### تحقیق تے کیریئر
اپݨے کیریئر دے دوران ، کلٹزنگ یونیورسٹی آف آکسفورڈ دی کلیرنڈن لیبارٹری تے فرانس دی گرینوبل ہائی میگنیٹک فیلڈ لیبارٹری (ہݨ LNCMI) وچ کم کیتا ، جتھاں او 1980 وچ میونخ دی ٹیکنیکل یونیورسٹی وچ پروفیسر بݨݨ تک کم کریندے ریہے ۔ او 1985 توں سٹٹگارٹ وچ میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ فار سالڈ سٹیٹ ریسرچ دے ڈائریکٹر ہن ۔

وون کلٹزنگ کانسٹنٹ ، RK = h/e2 = 25812.80745... Ω ،[6] کلاوس وون کلٹزنگ دی کوانٹم ہال ایفیکٹ دی دریافت دے اعزاز وچ انہاں دے ناں تے رکھی ڳئی ہے ، تے ایہ نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف سٹینڈرڈز اینڈ ٹیکنالوجی ریفرنس آن کانسٹنٹس ، یونٹس اینڈ انسرٹینٹی وچ درج ہے ۔ کانسٹنٹ دا الٹ ، کنڈکٹینس کوانٹم دی قیمت دے ادھے دے برابر ہے ۔

حالیہ تحقیق وچ کلٹزنگ دی توجہ کم جہتی الیکٹرانک سسٹمز دی خصوصیات تے مرکوز ہے ، عام طور تے کم درجہ حرارت تے اعلیٰ مقناطیسی میداناں وچ ۔ 

### اعزازات تے انعامات
وون کلٹزنگ ٻہوں سارے ایوارڈز تے اعزازات جیتے ہن ، جنہاں وچ شامل ہن

1981 والٹر شٹکی انعام

1982 ای پی ایس یورو فزکس انعام

1982 ہیولٹ پیکارڈ انعام

1985 طبیعیات دا نوبل انعام

1985 میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ فار سالڈ سٹیٹ ریسرچ وچ زندگی کیتے ڈائریکٹوریٹ

1986 امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ

1986 آرڈر آف میرٹ آف بیڈن ورٹمبرگ

1988 کارل مارکس سٹڈٹ دی ٹیکنیکل یونیورسٹی توں آنریری ڈاکٹریٹ

1988 سائنس تے آرٹ کیتے باویرین میکسیملین آرڈر

1988 یونیورسٹی آف نیو ساؤتھ ویلز دا ڈراک میڈل تے لیکچر

1992 یونیورسٹی آف باتھ توں آنریری ڈگری (ڈاکٹر آف سائنس)

1999 جرمن فزیکل سوسائٹی دے آنریری ممبر

2003 رائل سوسائٹی دے غیر ملکی ممبر (ForMemRS) منتخب تھئے

2005 برنسوک سائنٹیفک سوسائٹی دا کارل فریڈرک گاس میڈل

2006 یونیورسٹی آف اولڈنبرگ دی آنریری ڈاکٹریٹ

2007 چینی اکیڈمی آف سائنسز دے ممبر

2007 پونٹیفیکل اکیڈمی آف سائنسز دے ممبر

2009 سائنس تے آرٹ کیتے آسٹرین سجاوٹ

2012 میونخ دی ٹیکنیکل یونیورسٹی وچ ممتاز منسلک پروفیسر

2016 یونیورسیڈاڈ ناسیونل ڈی سان مارٹن دی آنورس کازہ ڈاکٹریٹ

2019 سائنس تے آرٹس کیتے پور لی میرٹ

کواکنبروک وچ پروفیسر فان کلٹزنگ سٹراسے تے لینڈاؤ وچ کلاوس وون کلٹزنگ سٹراسے فان کلٹزنگ دے ناں تے رکھی ڳئی ہے ۔

2019 فرے انٹرنیشنل سسٹین ایبلٹی ایوارڈ SIPS 2019 وچ FLOGEN سٹار آؤٹ ریچ ولوں ݙتا ڳیا ۔
ارنسٹ رسکا

### ارنسٹ رسکا
ارنسٹ آگسٹ فریڈرک رسکا (25 دسمبر 1906 – 27 مئی 1988) ہک جرمن ماہر طبیعیات ہا جئیں 1986 وچ طبیعیات دا نوبل انعام الیکٹران آپٹکس وچ کم کرݨ تے جتیا ، جیندے وچ پہلے الیکٹران خوردبین دا ڈیزائن وی شامل ہا ۔ 

### زندگی تے کیریئر
ارنسٹ رسکا ہائیڈل برگ ، جرمنی وچ پیدا تھیا ہا ۔ انہاں 1925 توں 1927 تئیں میونخ دی تکنیکی یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی تے ول Technische Hochschule Berlin وچ داخل تھیا ، جتھاں انہاں اے تجویز پیش کیتی جو الیکٹران استعمال کرݨ آلیاں خوردبیناں ، جنہاں دی ویولینتھ روشنی توں 1000 گناں گھٹ ہندی ہے ، او روشنی استعمال کرݨ آلی خوردبین دے مقابلے وچ کہیں شے دی زیادہ تفصیلی تصویر ڈے سکدیاں ہن ، جیندے وچ میگنیفیکیشن ویولینتھ دے سائز نال محدود ہندی ہے ۔ 1931 وچ انہاں اے ظاہر کیتا جو ہک مقناطیسی کنڈلی الیکٹران لینز دا کم کر سکدی ہے ، تے 1933 وچ پہلی الیکٹران خوردبین بنان کیتے کئی کنڈلیاں کوں سیریز وچ استعمال کیتا ۔

1933 وچ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، رسکا الیکٹران آپٹکس دے شعبے وچ کم کرݨ جاری رکھی ، پہلے برلن۔زیلینڈورف وچ Fernseh AG وچ تے ول 1937 توں Siemens۔Reiniger۔Werke AG وچ ۔ سیمنز وچ او 1939 وچ پہلی تجارتی طور تے تیار تھیوݨ آلی الیکٹران خوردبین دی تیاری وچ شامل ہا ۔ سیمنز وچ الیکٹران خوردبین دی ٹیکنالوجی تیار کرݨ دے نال نال ، رسکا ٻئے سائنسی ادارےآں وچ وی کم کردا ہا ، تے سیمنز کوں زائر محققاں کیتے ہک لیبارٹری قائم کرݨ دی ترغیب ݙتی ، جیڑھی شروع وچ رسکا دے بھرا ہیلمٹ دی سربراہی وچ ہائی ، جیڑھا ہک طبی ڈاکٹر ہا جئیں طبی تے حیاتیاتی ایپلی کیشنز کیتے الیکٹران خوردبین دے استعمال کوں تیار کیتا ۔

1955 وچ سیمنز چھوڑݨ دے بعد ، رسکا 1974 تئیں Fritz Haber Institute دے انسٹی ٹیوٹ فار الیکٹران مائکروسکوپی دے ڈائریکٹر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوندے نال نال ، انہاں 1957 توں 1974 وچ ریٹائرمنٹ تئیں انسٹی ٹیوٹ تے Technische Universität Berlin وچ پروفیسر دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں ۔

1960 وچ انہاں لاسکر ایوارڈ جتیا ۔ 1986 وچ انہاں الیکٹران آپٹکس وچ اپݨیاں ٻہوں ساریاں کامیابیاں کیتے طبیعیات دا ادھا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ گارڈ بننگ تے ہینرک روہر کوں سکیننگ ٹنلنگ خوردبین دے ڈیزائن کیتے ہک چوتھائی انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں 1988 وچ مغربی برلن وچ وفات تھئی ۔

میکس وولف ولوں دریافت کیتا ڳیا سیارچہ 1178 ارمیلا ، رسکا دی ذال ارمیلا دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ، جیڑھی وولف دی بھتریجی ہائی ۔