دریا سمندر

جھوک وچ تھیوݨ آلی ایں پہلی باقاعدہ طبقاتی؍ہیݨے ݙاڈھے دی جنگ وچ ہندو محنت کش وی شامل تھئے ہَن تے آپݨیاں جاناں قربان کیتیاں ہَن اَڄ وی بے شمار ہندو مرید شاہ عنایت دی درگاہ دے خدمت گزار ہن۔

روضے دے احاطے وچ تہاکوں بے شمار؍بے عمیق قبراں مِلسِن جنہاں تے قرآن شریف لکھیاں آیتاں ساویاں تے کالیاں چادراں نظر آئوسِن، کہیں تے والناس تے کہیں تے الحمد لکھیا ہویا ہے ۔ قبریں دیاں سلھیں؍کتبے پڑھدے ہوئیاں حریانی تھیندی اے انہاں وچ تاں ڈھیر ساری ہندو شہداء دیاں قبراں ہِن ۔ ݙو ڳالھیں تے حیرت تھئی ہک تاں انہاں کوں ساڑݨݨ دی بجائے دفنایا ڳئے ، ݙوجھا انہاں دی قبریں تے وی قرآنی آیتاں لکھیاں ڳن۔

طبقاتی جنگ نسل ، قوم ، مذہب ، رنگ دا فرق مِٹا ݙیندی ہے ۔ سچے لوک انسانیت دے ہک مُٹھی تھی کراہیں حق دا اجھنڈا چیندن تے ایہہ ڳالھ جھوک دی تباہی یا وَت ہمیش زندہ رہݨ دا سبب وی بݨدی۔ ایں ڳالھ کوں تعصب دی سِوی کھادے دماغیں قبول نہ کیتا ہا۔ ایں ڳالھ تے مُلاّں ، پیر ، قاضی تے بادشاہ کٹھے تھی ڳئے تے ہک سچے نظریہ دے ہیڈکوارٹر کوں تباہ کرتے رکھ ݙتا۔

ایں عظیم جدوجہد دا منشور جی ایم سید ایں لکھدِن:

’’شاہ عنایت دا پیغام اوں ویلھے دے مذہبی نفرت تے ہُس دیاں پاڑاں پٹی ویندا ہا جیندے اند ر مُلاں ، پیر تے بادشاہ دا مفاد موجود ہا۔‘‘

’’اَتے انقلابی (شاہ عنایت) بندے تے خدا دے درمیان ذاتی تعلق رکھݨ دے عقیدے دا منتا ہا تے ایندے وچ ملاں دی کوئی لوڑھ تے واسطہ کائنا ہا ۔ ایہہ ڳالھ تاں مذہب تے سیاست کوں اَنج اَنج کریندی ہے ایہہ تاں مُلاں تے حاکم دی موت ہے۔

شاہ عنایت مُلاں دی مذہبی ونڈ کوں نہ منیندا ہا ایکوں ہک غلط تے پُراݨی طرز سمجھدا ہا انہاں دے نزدیک ہر صالح تے ہر نیک انسان کہیں مذہبی فرق دے بغیر مومن ہے تے غیر صالح بے مہارا ہوندے ہِیں ڳالھ وچ تاں آزادی ، انسان دوستی ، محبت ، وحدتِ الوجود تے وحدتِ مذاہب دا راز موجود ہے ۔ ہِیں اصول دے اندر تاں نفاق ، جھیڑے تیری میری دی موت ہائی۔

اُنہائیں دے منشور دا سب توں ضروری حصہ اُنہاں دا وسایا ہویا کیمون(دائرہ) جتھاں ہر بندہ آپݨی ہستی جتلا کم کریندا ہا تے آپݨی ضرورت دا معاوضہ ؍صلہ پِیندا ہا جتھاں کُئی بُکھا نہ ہا ۔ دائرہ سب دا خیال رکھیندا ہا ۔ بیمار ، ٻال تے ٻڈھڑے دا خیال رکھیا ویندا ہا ۔ شاہ عنایت کوں آپݨے نظریات نال پیار ہا انہاں کوں دشمن دی ساری طاقت تے زور دا پتا ہا ۔

جِت ہَر دے چکر اِچ پئیں بغیر او بیغرض انقلابی سب توں پہلاں آپݨے فلسفے تے سچے نظرئیے دی ترویج داانتظام کیتا ۔ اُنہاں جنگ تھیوݨ کنوں پہلے اے انتظام؍بندوبست کیتا ہویا ہا جو سبھی انقلابی جھوک اِچ جمع نہ تھیون ۔ انہاں کوئی ضلع کوئی وستی خالی نہ چھوڑی ہئی ، انقلابی فقیریں دی ݙاڈھی ضرورت؍لوڑھ ہووݨ دے باوجود وی اُنہاں آپݨاں محاذ کمزور نہ تھیوݨ ݙتا۔ انہاں چُݨ چُݨ تے سوجھواوݨ تے سیاݨے انقلابی ساتھئیں کوں جنگ دے مِدان کوں ڈھیر پرے آپݨے آپݨے علاقیں اِچ بھیڄ ݙتا ۔ جنگ دا جو وی نتیجہ نکلے ، نظریہ دا میدان؍مورچہ خالی نہ تھیوے ، کیمون دا فلسفہ لوکاں تک پُڄدا رہے ۔ الارض اللہ دی اُچی آواز مَٹھی نہ تھیوے ۔ جیڑھا ؍جیرھا رہاوے اوہو کھاوے دا ݙیوا فلسفہ چمکدا؍ٻلدا رہوے ۔ ہُݨ وی آکھیا ویندے جو سندھ دا ہک پورا علاقہ شاہ عنایت دے فقیریں تے کامریڈیں نال آباد ہے ۔ ترائے ورھیاں ؍صدیاں گزرݨ دے بعد وی اے لوک اَڄ وی اُنہاں دی زیارت تے نئیں اَمدے۔

پُچھݨ تے ݙسیندن۔

’’مُرشد جھوک آوݨ کنوں روکیا ہا‘‘

اے تھی سڳدے سندھ دی کسان تحریک ایں سوکوں کوں لبھیا ؍ڳولیا ہووے تے انہاں نال جُڑ ڳئے ہووِن میں ایں بارے زیادہ نئیں ڄاݨدا۔ میکوں اے وی پتا کائنی جو سندھ دی کسان تحریک شاہ عنایت جھوک جنگ دا حال ڄاݨدی یا کائناں۔

طبقاتی؍ہیݨے،ݙاڈھے دی جنگ جئیں خونی جنگ نئیں ہو سڳدی ۔ خالی جھوک کوں تباہ کرݨ تے بس تاں کیتی ڳئی وَت جو ایں تحریک نال جڑی ہوئی ہر چیز ہر ساتھی کوں ختم کر ݙتا ہا ۔ حاکمیں جھوک کوں تاں تباہ کر ݙتا ، وَت وستی وستی اِچ راہݨ آلے نظریاتی لوکاں دی بربادی تاں مشکل ہئی ۔ ایں واسطے ہوکا ݙیوایا ڳیا جو صوفی دا سر کپ تے گھن آئو تے پنج روپے انعام پائو۔وَت کے تاݨیں تے کتنا … سچے لوک سچیاں ؍کھریاں ڳالھیں ایں تاں نئیں پکڑئیے ویندے ۔ حالی تاں وی حکمرانیں دا ہاں نال ٹھریا ہا اعلان کیتا ڳیا جو جیڑھا بندہ وی پیلے کپڑے پاتی ودا ہووے(فقیریں دی وردی پیلی ہائی)مار ݙتا ونڄے ۔ کِتلاں مارئیے ڳئے ، کِتلا انعام پاتا۔ خدا ڄاݨدے … وَت اِتلا پتہ ہے جو عرش دا مالک فرش آلے حاکمیں تے کِھلدا ضرور ریہا ہا ؍کِھلیا ضرور ہوسی۔

ولا ہوکا؍منادی ݙتی ڳئی ۔ جیندیاں اَکھیں رتیاں ہووِن اوکوں ضرب مارو اوندے منہ وچوں اللہ دی آواز نکلے تاں سمجھو جوڳی ہے…مار ݙیو… مارو … سِر آنو …انعام گھنو … پیسہ وصول کرو۔

سالیں تئیں اے سلسلہ جاری ریہا ۔ اَجل دے فرشتے دے رجسٹر تے رجسٹر بھریج ڳئے تے جھوک اِچ کݨک تے جوار دی فصل رھیجݨ مُک ڳئی ۔ ہُݨ تاں کسان دی الادیں تے بھرانویں دی فصل رہائی ویندے ہَن تے دفنائیویندے ہن ۔ ہاں تے ٹوٹیں؍ٹکڑے کوں سانجھی ؍مشترکہ قبریں اِچ رہائی ویندے ہن ، دفنائی ویندن ہن ۔ اے قتلام ؍قتلِ عام ہوں ویلھے مُکیا جیڑھے دلی دے تخت تے محمد شاہ ٻیٹھا۔

## حوالہ
کتاب: شاہ عنایت شہید، مصنف : ڈاکٹر شاہ محمد مری ، جھوک پرنٹرز ملتان