جیوݨ کوڑ کہانی

اَڄ ٻہوں سالاں بعد میݙا ملتان چکر لڳا تے بازار وچ میکوں ہک دم اپݨی کلاس فیلو شہلا نظر آ ڳئی ۔ اوندے نقش نین تاں اوہے ہَن پر رنگ روپ ختم ،چہرے تے زردی ،نہ کِھل نے ہاسا ۔ ہک دم میکوں ڳل لڳی تے زور نال رو پئی۔ میں اونکوں تسلی ݙتی ، پیار کیتا تے اوندا حال پُچھیا، تے او روندے ہوئے ٻولی کیا سُݨاواں، ہُݨ تے کجھ وی نی بچیا۔

بس اماں کولوں ونجٖݨ دا دل آہدے۔ شہلا کیا تیݙی اماں فوت تھی ڳئین ۔ صرف اماں ، شہلا نے ٹھڈا ساہ بھریندے ہوئے آکھیا۔ میݙے ترائے جوان بھرا وی چلے ڳئین ۔ خیر افسوس کریندے ہوئے میں اونکوں تسلی ݙتی ، تے گھر آوݨ دا آکھ تے اساں جُدا تھی ڳیوسے۔

ایویں ٻہوں سارے ݙینہہ گزر ڳئے ، تے میݙا واپسی دا پروگرام بݨ ڳیا ۔ وَت میکوں یاد آیا جو میں تاں شہلا دے گھر ونجٖݨے تے ٻیا اوندے کولوں سارا حال گھنݨے ۔ کیوں جو کالج دے دوران ہی اساں لاہور چلے ڳئے ، تے وَت مِلݨ نہ تھیا ۔ بچپن ساݙا کٹھا گزریا ۔

شہلادیاں ہنجوں میݙے اَکھیں دے سامݨے آ ڳیاں ۔ آخر ہک ݙینہہ میں بغیر اطلاع ݙتے اوندے گھر ڳیُم تے زور دار آواز نے میݙے قدم جکڑ ݙتے تے میں دروازے دی اوٹ وچ کھڑ ڳیُم ۔ اندروں اوندی بھرجٖائی دی آواز نے میکوں صدمے نال نڈھال کر ݙتا تے میں بازار وچ اوندے ہنجویں دی وجہ سمجھ ڳیُم ۔ چُپ کر تے چلی ڳیُم ۔جیڑھے ویلے ݙیکھو سر سٹ تے منحوسیں آلی شکل بݨائی ٻیٹھی ہے۔

پتہ نی کیڑھیاں سوچاں ہِن جیڑھیاں اینکوں ہر شئے توں دور رکھیندن۔ نہ کم اے تے نہ کئی فکر۔ ’’اَندھی آندی پئی ہے تے کُتے لکیندے پین‘‘

بھرجٖائی نے اندر وڑدے ہی شہلا کوں ٻیٹھے ݙٹھا تے تیز آواز نال آکھیا۔

ابڑگُتی شہلا نے سِر اُچا کیتا تے ٹھڈی آہ بھر تے بھرجٖائی کوں وݙی معصومیت نال ݙٹھا تے ٻولی۔

بھابھی تساں کیوں ہٹھے ویلے ناراض رہندے وے ۔ بھاجٖی پکا گھدی ہے ، روٹی وی بݨا آئی آں ، ٻالیں دے کپڑے وی اِستری کر ݙتن ، تے تُساں سُتے پئے ماء ۔ میں تپڑی تے ٻوہاری وی ݙے چھوڑی ہے ۔ وَت ٻیا کیا کراں ، ویلی ہَم تے چُپ کر تے اماں کوں یاد ٻیٹھی کریندی ہَم۔

کیکوں دِل دا حال سُݨاواں ، پیاری اماں تیݙے بعد

آپ مُرادی ٻہہ اَلاواں ، پیاری اماں تیݙے بعد

ہا ،ہا، وݙی کم پئی گیڑویندی ہیں۔ پتہ ہے جیڑھے توں کم کریندی ہِیں۔ اساں تاں سُتے پئے ہوندے سے۔

توں تاں فجر نال اُٹھی ٻاہندیں۔ ایہو وی سُݨویندیں میکوں ۔

نہ نہ بھابھی میں تے صرف تہاکوں ݙسائے ، بس ایجھی تاں کوئی ڳالھ کائنی ۔ میکوں ݙیکھ تے رو پئی ، میں حوصلہ ݙتا، تے کمرے وچ ٻہہ کے ڳالھیں کرݨ لڳ پئی۔

ٹپ ٹپ ہنجوں اَکھیں توں نکلیاں تے شہلا ایں دنیا توں نکل تے اپݨے ماضی وچ ٹُر ڳئی ۔ جݙاں او نِکی جئی ٻال ہئی تے وَل اوں میکوں اپݨی ساری کہاݨی سُݨائی۔

بابا میݙے کیتے ٹافی پاپڑ تے مرونڈے تے گدی آوتے ٻاہر دو ویندے ، بابا کوں شہلا نے ہتھ پکڑ تے آکھیا۔

اے اوں ویلے دی ڳالھ ہے جیڑھے ویلے شہلا 5سال دی تے 5بھرانویں دی اَکھ دا تارا ہئی۔

بابا ، ہا ہا پتر توں فکر نہ کر میݙی کلھا ہکا تے لاڈوھے ایندے کیتے نہ گھن آساں تاں ٻیا کیندے کیتے گھنساں۔

بابا ، اماں تے بھراویں نے لاݙ دے نال اپݨی ہکو لُہندے، دی گھر دے سنگار کوں پالا تے ٻہوں جلدی شہلا سکول دو ونجٖݨ لڳ پئی۔

زندگی دیاں بہاراں ݙیہدے ڈیٖہدے شہلا 10سالاں دی تھی ڳئی ۔ بابے دی محبت ماء دے لاݙ تے بھرانویں دے پیار نے شہلا کوں ٻہوں سِر تے چڑھاݙتا ۔ بابے دی انگلی دے بغیر شہلا سکول نہ ویندی ۔ بھرا جے تیں شئے نہ گھن ݙیون او قرآن پڑھݨ نہ ونجٖے۔

شہلا سارے گھر دی اَکھ دا تارا ہئی ۔ اللہ دا کرݨاں کیا تھیا ، بابے دے پیٹ وچ درد پیا تے ہسپتال ویندے تئیں بابا رضا تھی ڳیا ۔ گھر اِچ ہک ماتم کھڑا تھی ڳیا۔شہلا دا لاݙ کرݨ آلا پیواونکوں روندا چھوڑ تے ٹُر ڳیا ۔ ہُݨ شہلا کوں احساس تھیا جو بھرا وی پیئو دے ہوندے تیں لاݙ چیندن۔ ہُݨ تاں شہلا کولوں گھر دا کم وی کرویندن تے آݨا ٹکا وی سوچ تے ݙیندن۔

شہلا روز گھر دا کم وی کرے ، اماں بیمار کوں وی ݙیکھے ، تے سکول وی ونجٖے ۔ ڳالھ ڳالھ توں اونکوں ابّا یاد آوے ، وچھڑے یاد جو آئے ہوسن۔

اَکھیں نیر وہائے ہوسن

پر وقت پَرلا تے اُݙر ڳیا۔ شہلا سکول اِچوں نکل تے کالج وچ قدم رکھیا۔

سہیلیاں سنگاݨیاں نال کِھل ہَس تے وقت گزار آوے ۔ گھر آوے ہا تے بیمار ماء کوں ݙیکھ تے اوندی لاچاری تے کڑھدی رہوے ہا ۔ بھرا اپݨے اپݨے کاروبار وچ مصروف گھر دے اندر بھیݨ ہئی جیکوں پیار وی کریندے ہَن تے تنگ وی کریندے ہَن ۔ سارے گھر دی کُل مختار شہلا ہئی ۔ پیسہ ٹکا حساب کتاب مشورہ صلاح سب شہلا نال تھیندا ہئی ۔ ہر گھر وچ خوشیاں غم تے ݙکھ سُکھ آندے رہندن۔

ایویں وݙے بھرا کیتے رشتہ ݙیکھݨ دا وقت آ ڳیا تے شہلا نے اپݨے چاچے دی دھی کیتے اماں کوں آکھیا جو وݙی نونہہ اپݨی ہوسی تے گھر دے حالات چنڳے تھیسن۔ ماء بیمار اوں ایہو آکھیا جو جیویں پُتر چنڳا لڳے ۔آخر گھر اِچ رونق تھئی ، خوشیاں آیاں ، وݙا بھرا عامر گھوٹ بݨیا تے کنوار نال گھر دی رونق ودھ ڳئی ۔ شہلا ٻہوں خوش ہئی ، بھیا ، بھرجٖائی اوندے منہ کوں ݙیہدے ہَن ۔ ݙیہدے ہی ݙیہدے گھر وچ ٻالیں دی کلکاریاں دی آواز وی آوݨ لڳ پئی ۔ شہلا ایف اے کر گھدا ۔ وَت بی اے دا امتحان وی پاس کر گھدا ۔ پر اماں دی بیماری نے اونکوں اَڳوں پڑھݨ توں روک ݙتا ۔ او سارا ݙینہہ ماء دے کھٹڑے نال لڳ تے ٻیٹھی رہوے ۔ کہیں ویلے ہک ڈاکٹر نے کہیں ویلے ݙوجھا ۔ کیوں جو ابّا دے بعد اوندی کُل کائنات ماء ہئی ۔ یا وَت اونکوں میݙی دوستی دا آسرا ہئی ۔ اساں کٹھے پڑھدے، کھیݙدے ، ٻہندے ، کھاندے تے وَل او اپݨے گھر تے میں اپݨے گھر۔

وقت دا پنچھی پَر لا تے اُݙڳیا ، میݙے ابا جی دا تبادلہ ٻے شہر تھی ڳیا ۔ اساں ݙوہیں اَنج تھی ڳئے۔

اوندی زبانی کہانی سُݨݨ تے دل کوں ٻہوں ارمان لڳیا ۔ وَت اوندے ݙوجھے بھرا دی شادی تھی ڳئی ۔ ہک بھرا دوٻئی چلا ڳیا ۔ وݙے بھرا دے ٻال تھی ڳئے او الڳ اپݨے کنبے وچ رُجھ ڳیا ۔ اماں دی بیماری زور پکڑیندی ڳئی۔ شہلا رات ویلے اُٹھ اُٹھ اماں کوں ݙیکھے تے رووے۔ ہک کلہی شئیت تقدیر مہربان کائنا ہی جو ہک رات وݙے بھرا کوں دل دا دورہ تھیا جو او ایں دنیا توں چلا ڳیا ۔ اوندے چھوٹے چھوٹے ٻال کُرلاندے تے شہلا کیتے ہک جان لیوا صدمہ ۔ بابا دے بعد ایہو پیئو ہئی ۔ جیکوں اللہ سݙ گھدا۔ شہلا ہک واری وَت ہنجواں اِچ ٻݙ ڳئی۔

ݙینہہ رات روندے روندے شہلا دی طبیعت اَڄ عجیب ہئی ، سختی آ ڳئی چڑچڑا پن ، آپݨے آپ لڑݨا، غصہ کرݨ تے ایویں لڳے جیویں 50سال دی تریمت ہے۔کِھل مُک ڳئی ۔ بھرا پریشان جو ہک بھیݨ ہے۔ اوندی شادی کروں مگر شہلا شادی دے ناں توں چڑدی ہئی۔

بھرا مذاق کرن جو بس کر ونجٖ ہُݨ اپݨے گھر والی تھی ۔ ساݙیاں ذالیں دے سِر تے چڑھ تے ٻہہ ڳئیں۔ اے مذاق وی شہلا کوں سوچݨ تے مجبور کر ݙتا ہئی جو واقعی میݙیاں بھرجٖائیاں ایہو کجھ سوچیندیاں ہوسن، تے میݙے بھرا آہدے ہِن، مگر او کیا کرے۔اماں کوں کلہا چھوڑ کے کیویں کتھائیں چلی ونجٖے۔

اوندے ماضی توں میں واقف ہَم تے اَڳوں اُوں ݙسایا ۔ 

ہک بھرا ایکسیڈنٹ وچ چلا ڳیا ، ہک بھرا کوں دل دا دورہ تھی ڳیا ، ہک بھرا دے گردے فیل تھی ڳئے ۔ بابا بچپن وچ ٹُر ڳیا ۔ اماں کھٹڑے تے بھراویں دا پیار ونڈیج ڳیا۔

میݙی حیاتی کیا ہے ، دَر ، دَر تے ٹھوکراں ۔ شہلاد یاں ڳالھیں ہاں دے کاپے کپیندے ڳئے ، وقت ٻہوں ظالم ہے شان۔ 

میݙے کولوں سب شئے کھس ڳئے ۔ ڳالھ کریندے کریندے میݙے مونڈھے نال سِر لا کے رو پئی ۔ وَت اماں دی خدمت کریندے کریندے تھک ڳیُم ، وقت گزردا ڳیا ۔ عمر دیاں پؤڑیاں چڑھدے چڑھدے پکی عمر اِچ آ ڳئی ۔ ہک ݙینہہ عذابِ الٰہی سویرے میں اُٹھی پر اماں نہ اُٹھی شان تو ݙسا میݙا کیا بچے۔ اماں دے بغیر میں اے حیاتی کیویں لنگھاواں ۔کنتے ونجٖاں ہا؟ ہک واری وَت او زور زور نال رووݨ لڳ پئی۔میݙے اَکھیں وچ وی ہنجوں آ ڳئے ، میں اونکوں ہاں نال لایا ، پاݨی پلایا ، تے او آکھݨ لڳی اماں دے بعد میݙی حیاتی ہک بھاری پتھر بݨ ڳئی ۔ جیڑھا آوے اوکوں تُھݙا ماری ونجٖے ، پر کہیں دے طنز دا نشانہ بݨ ڳیم۔ ہک میݙی سہیلی ہئی بھائی جان دے دوست دی بھیݨ ہئی ۔ او ٻہوں سادہ تے مخلص ہئی ۔ اماں کوں ݙاڈھی پسند آئی تے اماں نے اونکوں اپݨی دھی بݨا گھدا ۔ اوندا ساݙے گھر آ ونجٖ ٻہوں زیادہ ہا ، پر ݙکھ سُکھ تے اوں اساں ساریاں کوں حوصلہ وی ݙتا تے ساݙے کم وی آئی۔ میݙے بھرانویں اونکوں آکھیا جو ایندا کئی رشتہ لبھ تے ایندی شادی کروں نیں تاں اے ٻیٹھی راہسی۔

قصّہ مختصر ،نہ چاہندے ہوئے وی میکوں سِر جھکاوݨاں پئے ڳیا ، رشتہ تھی ڳیا ، مختصر گھراݨہ ݙیکھ تے رشتہ کیتا نہ جٖاݨ او ٻہوں لالچی کوں ہَن جیڑھے صرف پیسہ تے کھاوݨ جٖاݨدے ہَن۔

رشتہ تھی ڳیا اوں میݙی بھیݨ نے ہر طرحاں دی مدد کیتی ، تیاری ݙاج ، کپڑا جو وی ہئی پورا حق ادا کیتا ، میں ٻہوں بدبخت ہاں شان تیکوں کیا پتہ میں کیا قصور کیتے ، اللہ دا جو میکوں اینجھی اوکھی زندگی ݙتی ہے میکوں موت آ ونجٖے ۔ سس اتنی ظالم ہے جو میݙے خاوند تیں کوں میݙے کول نی آوݨ ݙیندی۔ کھاوݨ پیوݨ تے پابندی جیڑھے ویلے ݙیکھو میݙا جیوݨ عذاب بݨا کے رکھ ݙتے ۔ بھرا ہِن تاں آہدن اپݨے گھر رہو۔

ایہو نصیب ہے تیݙا

شان میں او منحوس ہاں جیندے کولوں کوئی وی راضی کائنی، نہ ساہورے ، نہ پیکے ۔ میں اونکوں پیار کیتا تے آکھیا ، پیکاماء پیئو دے دم نال ہوندے ، بھیݨ بھرا عزت نی ہوندے ، عزت کرو تے کروائو۔ گھر آئوں تے نہ خاوند نال آوے نہ پچاوے تے نہ گھن تے ونجٖے ۔ ڈھیراں ڈھیر چیزاں دے لالچ وچ او رہ ویندن ، کیا گھن کے آسی۔ بھرا شودے کے تئیں ݙیون ، نہ خرچہ ݙیندنا نہ رَڄ روٹی نہ کپڑا۔ کیا شادی اینکوں آہدن؟ کاش! اماں دے نال میں وی لڳی ونجٖاں ہا۔ اماں میکوں کیوں نی نال گھدی ڳئی ۔ ہک واری وَل او درد توں بھریج ڳئی۔

اِتھاں آندی آں جو کوئی سُکھ دا ساہ آسی تاں بھرجٖائیاں کوں نی بھاندی اُتھاں ویندی آں تے سس دے طعنے تے لالچ ساہ نی گھنݨ ݙیندے۔ میں ونجٖاں تے کِنتے ونجٖاں۔ اَڄ میکوں تریجھا ہفتہ ہے ، کوئی فون ، کوئی سنیہا کائنی آیا ۔ آپے منہ چا تے لڳی ویساں۔ دَر دَر دے کُتے وانگوں زندگی گزردی پئی ہے ۔ میݙا کوئی کائنی ، اے اللہ میکوں ، آپ دو سݙ چا۔ میکوں اماں بابے نال ملا چا۔

میݙا دِل پھٹݨ لڳ پیا تے میں سوچݨ لڳ پئی جو کیا اے زندگی ہے؟ ایں کیتے لوک اپݨے پُتراں دی شادی کریندن ، ٻئے دی دھی کوں عذاب دی سُولی تے چڑھاوݨ کیتے کیا اُنھاں دیاں دھیاں نی ہوندیاں؟ کیا اُنھاں دے اندر خوف خدا کائنی؟ کیا اُنھاں مرݨا کائنی ، میݙا اللہ کݙاں تئیں عورت ایں عذاب دی سُولی چڑھدی رہسی۔ کݙاں تئیں ایہہ سس دا جہنمی رشتہ قائم رہسی۔

کیا اے سساں ماواں کائنی ، کیا انھاں دے اندر دل کائنی؟ انھاں سوچاں وچ گُم ہَم جو بھابھی دی آواز نے میکوں خیالیں وچوں کڈھ ݙتاجو تہاکوں گھنݨ ،کوئی آیا کھڑے ، ہک ٹھڈے ساہ نال میں اونکوں ڳل لایا تے اچھی زندگی تے اُمید نے آس نال جیوݨ دی دُعا ݙیو تے بھاری قدمیں گھر دو روندیاں اَکھیں نال ٹُر پیم۔

کیا عورت دا کوئی گھر کائنی ہوندا؟

بھاویں اپݨے ہِن ، بھاویں غیر

سبھے میکوں جئیں مارے جاہ جاہ مارے

میݙی عید تبسم کیا ہوسی

راہ روڑے وانگ بُھکا مارے

٭٭٭

## حوالہ
کتاب: سُکے پتراں دا ݙُسکار، رضوانہ تبسم درانی ، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ملتان