open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ملک محمد وارث کلو

ملک محمد وارث کلو (1951-2021) ضلع خوشاب نال تعلق رکھݨ آلے ہِک پاکستانی سیاستدان ہَن جئیں 1976 وِچ قانون دی ڈگری حاصل کیتی اتے 1982 وِچ سی ایس ایس دا امتحان پاس کیتا۔ انہاں اپݨی سیاسی زندگی دا آغاز ملک خدا بخش ٹوانہ دے عوامی گروپ دے زیر سایہ کیتا اتے 2002 دے عام انتخابات وِچ آزاد حیثیت نال کامیابی حاصل کیتی۔ بعد اَزاں 2008 وِچ عوامی گروپ دے پلیٹ فارم توں ولا منتخب تھئے لیکن ولا  ملک شاکر بشیر اعوان دے گروپ وِچ شامل تھی ڳئے۔ 2013 اتے 2018 دے انتخابات وِچ اُوہ مسلم لیگ (ن) دے ٹکٹ تے کامیاب تھئے اتے 2018 وِچ ڈپٹی سپیکر دے عہدے کیتے وی نامزد تھئے تاہم اُوہ اے انتخاب ہر گڳے۔ 12 مارچ 2021 کوں انہاں دا انتقال تھیا اتے اناں دے پُتر بیرسٹر معظم شیر کالو انہاں دی نشست تے رکن پنجاب اسمبلی منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
صلاح الدین ترمذی

لیفٹیننٹ جنرل سید صلاح الدین ترمذی (ڄَمݨ دا سال 1943) ہِک ریٹائرڈ فوجی افسر اتے سیاستدان ہن جئیں پاکستان ملٹری اکیڈمی اتے قائداعظم یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی۔انہاں پاکستان آرمی وِچ اہم عہدیاں تے خدمات انجام ݙِتیاں اتے 2002 اتے 2008 دے عام انتخابات وِچ قومی اسمبلی دی نشست تے حصہ ڳھدا، تاہم ݙونہاں واری متنازعہ نتائج دے بعد انہاں کوں کامیابی حاصل نہ تھی سڳی۔ 2006 وِچ مسلم لیگ (ن) وِچ شمولیت اختیار کرݨ دے بعد، اُوہ 2015 وِچ سینیٹ آف پاکستان دے رکن منتخب تھئے اتے اگست 2017 توں مئی 2018 تئیں عباسی کابینہ وِچ انسداد منشیات دے وزیر طور تے خدمات انجام ݙِتیاں۔ انہاں دا تعلق کاغان دے ہِک معزز سید خاندان نال ہِے اتے اپݨے پیو دے بعد 'چیف آف کاغان' وی سݙویندے ہِن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:پاکستانی جرنیل
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:عسکری عہدہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
گل داد خان

گل داد خان ہِک پاکستانی سیاستدان ہِن جئیں 2018 دے عام انتخابات وِچ حلقہ NA-40 (قبائلی علاقہ-I) توں پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار طور تے پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔ انہاں 34,616 ووٹ حاصل کر تے آزاد امیدوار سردار خان کوں ہرایا۔ اُوہ اگست 2018 توں قومی اسمبلی دے رکن ہِن۔

## ٻاہرلے لنک

* 

## ٻیا ݙیکھو

* پندرہویں قومی اسمبلی پاکستان (2018 تا 2022) کے ارکان کی فہرست

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
عزیر خان

عزیر خان ہِک پاکستانی سیاستدان ہِن جئیں 2013 دے عام انتخابات وِچ پنجاب دے حلقہ این اے-69 (خوشاب-I) توں پاکستان مسلم لیگ (ن) دے ٹکٹ تے قومی اسمبلی دی نشست حاصل کیتی اتے رکن قومی اسمبلی رَہے۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
نواب محمد تیمور تالپور

نواب محمد تیمور تالپور ہِک پاکستانی سیاستدان ہِن جیہڑے 25 جولائی 1979 کوں کراچی وِچ ڄَمے اتے بزنس ایڈمنسٹریشن وِچ بیچلر اتے انٹرنیشنل مینجمنٹ وِچ ماسٹر دی ڈگری رکھدن۔ اُوہ مئی 2008 توں مئی 2018 تئیں اتے ول اگست 2018 توں اگست 2023 تئیں سندھ دی صوبائی اسمبلی دے رکن رَہے۔ انہاں 2013 وِچ حلقہ PS-68 عمر کوٹ-I اتے 2018 وِچ حلقہ PS-53 (عمرکوٹ-III) توں پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار دی حیثیت نال کامیابی حاصل کیتی۔ اکتوبر 2018 وِچ اُوہ وزیر اعلیٰ سندھ دی کابینہ وِچ شامل تھئے اتے انہاں کوں انفارمیشن سائنس اتے ٹیکنالوجی دے صوبائی وزیر دے نال نال ماحولیاتی تبدیلی اتے ساحلی ترقی دا اضافی قلمدان وی ݙتا ڳیا۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:1979ء دے ڄمان٘درُو
ونکی:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 2018ء کنوں 2023ء
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
این اے۔209 (سانگھڑ۔1)

حلقہ این اے۔209 سانگھڑ۔l صوبہ سندھ دے ضلع سانگھڑ دا ہِک انتخابی حلقہ ہِے جتھوں 2008 دے عام انتخابات وِچ پاکستان مسلم لیگ (ف) دے غلام دستگیر راجڑ کامیاب تھئے۔ بعد اَزاں 2013 دے عام انتخابات وِچ اینہہ ٹولے دے پیر بخش جونیجو نے 90087 ووٹ حاصل کر تے کامیابی اپݨے ناں کیتی جݙاں جو پاکستان پیپلز پارٹی پارلیمنٹیرینز دے فدا حسین ڈیرو 65721 ووٹاں دے نال ݙوجھے نمبر تے رَہے۔ متحدہ قومی موومنٹ دے عطاء شیخ ایڈووکیٹ نے 3006 ووٹ حاصل کیتے۔

## انتخابات 2013ء

## عام انتخابات 2024ء

## حوالہ جات

## ٻاہرلے لنک
* http://www2.ecp.gov.pk/vsite/ElectionResult/Default.aspx%20Election%20result
نعمان احمد لنگڑیال

ملک نعمان احمد لنگڑیال ہِک پاکستانی سیاستدان ہِن جیہڑے 25 جون 1960 کوں لاہور وِچ ڄمے ہن اتے 1989 وِچ بی اے دی ڈگری حاصل کیتی۔ انہاں دا سیاسی کیریئر 2002 وِچ شروع تھیا جݙاں اُوہ قومی اتحاد دے امیدوار طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔ بعد اَزاں 2008 وچ  انہاں پاکستان مسلم لیگ (ق) دے ٹکٹ تے قومی اسمبلی دی نشست جیتی۔ 2013 دے انتخابات وِچ اُوہ قومی اسمبلی دی نشست برقرار نہ رکھ سڳے لیکن 2018 وِچ پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) دے امیدوار طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے ولا رکن منتخب تھئے۔انہاں وزیر اعلیٰ پنجاب دی کابینہ وِچ صوبائی وزیر زراعت طور تے وی کم کیتا۔ مارچ 2021 وِچ اُوہ جہانگیر ترین گروپ دا حصہ بݨ ڳئے اتے اپریل 2022 وِچ اپݨی پارٹی دے خلاف فارورڈ بلاک وِچ شمولیت اختیار کرݨ تے ڈی سیٹ تھی ڳئے۔ انہاں 2022 دے ضمنی انتخاب وِچ مسلم لیگ (ن) دے امیدوار طور تے حصہ ڳھدا لیکن کامیاب نہ تھی سڳے۔ ستمبر 2022 وِچ انہاں کوں شہباز شریف دی کابینہ وِچ بطور ایس اے پی ایم شامل کیتا ڳیا اتے جون 2023 وِچ انہاں نویں سیاسی جماعت استقامت پاکستان وِچ شمولیت اختیار کر ڳھدی۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
سبطین خان

سبطین خان 30 اگست 1958ء کوں میانوالی وِچ ڄمے اتے 1982ء وِچ پنجاب یونیورسٹی توں پولیٹیکل سائنس وِچ ایم اے دی ڈگری حاصل کیتی۔انہاں 1990ء وِچ آزاد حیثیت نال پنجاب اسمبلی دی نشست جِیتی اتے 1990ء توں 1993ء تئیں صوبائی وزیر جیل خانہ جات طور تے خدمات انجام ݙِتیاں۔ 2002ء وِچ اُوہ مسلم لیگ (ق) دے ٹکٹ تے ولا منتخب تھئے اتے 2003ء توں 2007ء تئیں صوبائی وزیر برائے معدنیات و معدنی ترقی رَہے۔ 2013ء اتے 2018ء دے عام انتخابات وِچ انہاں پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) دے امیدوار طور تے کامیابی حاصل کیتی اتے 2018ء وِچ اُنھاں کوں صوبائی وزیر برائے جنگلات، جنگلی حیات اتے ماہی پروری مقرر کیتا ڳیا، تاہم جون 2019ء وِچ بدعنوانی دے الزام وِچ گرفتاری دے بعد اُنھاں کوں اِس عہدے توں ہٹا ݙتا ڳیا لیکن جنوری 2020ء وِچ اُوہ ولا اینہہ عہدے تے بحال تھئے۔ 27 جولائی 2022ء کوں پی ٹی آئی نے انہاں کوں پنجاب اسمبلی دے سپیکر دے عہدے کیتے نامزد کیتا اتے 29 جولائی 2022ء کوں اُوہ 185 ووٹ حاصل کر تے سپیکر منتخب تھئے۔

## حوالہ جات
راجہ یاسر ہمایوں سرفراز

راجا یاسر ہمایوں سرفراز ہِک پاکستانی سیاستدان ہِن جِنھاں دا تعلق ہِک جاگیردار گھرانے نال ہِے اتے اُنھاں دے خاندان دے افراد وی سیاست وِچ فعال رَہ ڳِن۔ انہاں ایچی سن کالج توں تعلیم حاصل کیتی اتے فلوریڈا یونیورسٹی توں کمپیوٹر اتے انفارمیشن سسٹمز وِچ بیچلر آف سائنس دی ڈگری حاصل کیتی۔ کُجھ عرصہ امریکہ وِچ کم کرݨ دے بعد 1998 وِچ پاکستان واپس آئے اتے 1999 وِچ چکوال وِچ مائرز کالج دی بُنیاد رکھی۔ انہاں 2013 وِچ پاکستان تحریک انصاف وِچ شمولیت اختیار کیتی اتے اینہہ سال قومی اسمبلی دی نشست تے ناکام رَہے۔ 2018 دے عام انتخابات وِچ اُوہ پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے اتے انہاں کوں صوبائی وزیر برائے اعلیٰ تعلیم اتے سیاحت دا قلمدان سون٘پا ڳیا۔ بعد اَزاں اُنھاں توں سیاحت دا قلمدان واپس گھن تے انفارمیشن ٹیکنالوجی دا اضافی قلمدان ݙِتا ڳیا۔ اُوہ اگست 2018 توں جنوری 2023 تئیں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رَہے۔ 6 اگست 2022 توں اپریل 2023 تئیں صوبائی وزیر برائے ہائر ایجوکیشن اتے انفارمیشن ٹیکنالوجی طور تے خدمات انجام ݙِتیاں۔ انہاں 9 مئی دے ہنگامیاں دے بعد پی ٹی آئی اتے سیاست چھوڑ ݙتی۔

## حوالہ جات

ونکی:فیصل آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ملک نور سلیم خان

ملک نور سلیم خان 9 مارچ 1972 کوں کراچی وِچ ڄمے اتے انہاں دا تعلق ضلع لکی مروت نال ہِے۔ انہاں ناٹنگھم ٹرینٹ یونیورسٹی توں بزنس اسٹڈیز وِچ بی ایس سی اتے بوسٹن یونیورسٹی توں ماسٹر آف بزنس ایڈمنسٹریشن دی ڈگری حاصل کیتی ہِے۔ اُوہ جمعیت علمائے اسلام (ف) دے سیاستدان ہن اتے 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وِچ PK-75 (لکی مروت-II) توں خیبر پختونخوا اسمبلی دے رکن منتخب تھئے اتے 2013 توں 2018 تئیں اینہہ عہدے تے فائز رَہے۔ اُنھاں اسمبلی وِچ چیئرمین اتے مختلف کمیٹیاں دے رکن طور تے وی خدمات انجام ݙِتیاں۔     

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
سہرانی (ایران)

سہرانی ایران دا ہِک چھوٹا جیہاں قصبہ ہِے جیہڑا چاہ دادخدا ضلعے وچ واقع ہے اتے ایندی کُل آبادی 104 لوکاں تے مشتمل ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* ایران
* ایران کے شہروں کی فہرست

## حوالہ جات
كندھ كوٹ

کندھ کوٹ پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع کشمور وِچ واقع ہِک 200 سال پراݨا شہر اتے تحصیل کندھ کوٹ دا صدر مقام ہِے۔ 2017 دی مردم شماری دے مطابق اِیں دی آبادی 100,698 ہِے اتے اے پاکستان دا 98 واں وݙا شہر ہِے۔ کلہوڑہ خاندان نے اِتھاں ہِک قلعہ قائم کیتا ہئی اتے 1841ء تئیں اے علاقہ تالپوراں دے زیر انتظام رَہیا۔ کندھ کوٹ دا مطلب دریا دے کنارے شہر ݙسایا ویندے، حالانکہ دریائے سندھ دے کنارے بݨے ٻئے قلعیاں دے ناں اِیں توں مختلف ہن۔ اِتھاں 1959ء وِچ کندھ کوٹ گیس فیلڈ وی دریافت تھئی جیندے ذخائر حبیب راہی لائم اسٹون، سوئی مین اتے اپر لائم اسٹون وِچ موجود ہِن۔

## مزید دیکھیے

* کندھ کوٹ
* رتودیرو

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
کھڑیانوالہ

کھڑیانوالہ پاکستان دے ضلع شیخوپورہ وِچ واقع ہِک رہائشی علاقہ ہِے اتے اے اِیں ضلع دی ہِک یونین کونسل وی ہِے۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان
* فہرست پنجاب کے شہر

## حوالہ جات
وحید اصغر ڈوگر

وحید اصغر ڈوگر ہِک پاکستانی سیاستدان ہِن جیہڑے 4 مارچ 1958 کوں چیچہ وطنی وِچ ڄمے اتے 1986 وِچ پنجاب یونیورسٹی لاء کالج توں بی اے اتے ایل ایل بی دی ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ انہاں 2002 دے عام انتخابات وِچ حلقہ پی پی 224 (ساہیوال-V) توں آزاد امیدوار دی حیثیت نال پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست جیتی اتے 2007 تئیں رکن رہے۔ 2008 دے عام انتخابات وِچ انہاں اینہہ  حلقے توں آزاد امیدوار طور تے حصہ ڳھدا لیکن پیپلز پارٹی دے امیدوار توں ہار ڳئے۔ 2013 دے عام انتخابات وِچ اُوہ پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار طور تے اِسی حلقے توں ولا پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے اتے مئی 2018 تئیں اینہہ عہدے تے فائز رَہے۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
پیر جگی شریف

پیر جگی شریف ضلع لیہ، پنجاب، پاکستان وِچ واقع ہِک یونین کونسل اتے تاریخی قصبہ ہِے جیندی بُنیاد چوتھی صدی عیسوی وِچ رکھی ڳئی۔ 1664ء وِچ مہلب بن ابی سفیرہ نے اِتھاں قیام کیتا اتے انہاں دے کُجھ ساتھی اتھاں دفن ہن۔ 1746ء دے لڳ بھڳ سید جعفر شاہ بخاری نے محمود خان میرانی توں لیہ دا علاقہ کھس ڳھدا اتے بعد وِچ پیر جگی وِچ سکونت اختیار کیتی۔ انہاں دے نیک اتے صالح ہووݨ دی وجہ توں ٻہوں سارے غیر مسلم مسلمان تھئے، جنہاں وِچ جگی ناں دی ہک زنانیی وی شامل ہن جِنھاں دے ناں تے ایں وستی دا ناں پیر جگی شریف پیا۔ اتھاں سید جعفر شاہ بخاری دا مزار واقع ہِے اتے اے قصبہ بخاری خاندان دے کئی روحانی شخصیات دی وجہ توں مشہور ہِے۔ پیر سید خورشید احمد شاہ بخاری وی اِسی وستی نال تعلق رکھدے ہَن اتے ہِک نیک سیرت ایم این اے ہن۔

## ضلع لیہ دیاں تحصیلاں

* تحصیل چوبارہ
* تحصیل کروڑ
* تحصیل چوک اعظم
* تحصیل فتح پور

## ٻیا ݙیکھو

* لیہ
* ضلع لیہ

## ٻاہرلے لنک

* ضلع لیہ کے بارے میں

## حوالہ جات
عباس شریف

میاں عباس شریف (1953-2013) ہِک پاکستانی سیاستدان اتے تبلیغی جماعت دے رکن ہن جیہڑے 1993 توں 1997 تئیں قومی اسمبلی دے رکن رہے۔ اُوہ سابق وزرائے اعظم نواز شریف اتے شہباز شریف دے نکے بھرا ہَن۔ انہاں دا خاندان کشمیر اتے ول امرتسر توں ہجرت کر تے لاہور وِچ آباد تھیا ہئی۔ انہاں دے ݙو پُتر اتے ݙو دھیریں ہن۔ عباس شریف 1993 دے ضمنی انتخابات وِچ قومی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے اتے 11 جنوری 2013 کوں 60 سال دی عمر وِچ دل دا دورہ پووݨ نال انہاں دا انتقال تھی ڳیا۔ 

## حوالہ جات

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
اقبال ٹکا

ٹکا محمد اقبال خان ہِک پاکستانی سیاستدان ہن جئیں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتیاں۔ یکم مارچ 2021 کوں دل دا دورہ پووݨ نال انہاں دا انتقال تھی ڳیا۔ انہاں کوں سابق صدر پرویز مشرف نے لیفٹیننٹ جنرل (ر) خالد مقبول دی جاء تے گورنر پنجاب نامزد کیتا ہئی، تاہم 2003 وِچ صدر دے قافلے تے حملیاں دی وجہ توں اے تبدیلی مؤخر کر ݙتی ڳئی ہئی۔ دسمبر 2007 وِچ انہاں مشرف دے 3 نومبر 2007 دے اقدامات دے خلاف سپریم کورٹ وِچ درخواست دائر کیتی ہئی۔ اُنھاں دے سابق وزیر اعظم بے نظیر بھٹو نال قریبی تعلقات ہن اتے اُوہ 1988 وِچ پیپلز پارٹی دی حکومت وِچ پنجاب دے صوبائی وزیر اتے 1993 وِچ سینئر وفاقی وزیر رَہے۔ اِتھوں پہلے ابہاں ذوالفقار علی بھٹو دے ذاتی مشیر اتے 1971 اتے 1977 دی حکومتاں وِچ سینئر وزیر طور تے وی خدمات انجام ݙِتیاں۔ ابہاں 1988 دے عام انتخابات وِچ پی پی 190 (ساہیوال) توں اسلامی جمہوری اتحاد دے امیدوار طور تے کامیابی حاصل کیتی ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
کرامت بخاری

سید کرامت بخاری 1958ء وِچ ضلع میانوالی دے ڳاوݨ ہرنالی وِچ ڄمے، انہاں بھکر کالج توں بی اے اتے پنجاب یونیورسٹی توں ایم اے سیاسیات دی ڈگری حاصل کیتی۔ امتیازی حیثیت وِچ سی ایس ایس دا امتحان پاس کرݨ دے بعد اُوہ بیوروکریسی دا حصہ بݨے اتے 22ویں گریڈ تئیں ترقی حاصل کیتی۔ 2018ء وِچ ریٹائرمنٹ دے بعد اُوہ صوبائی محتسب پنجاب دے مشیر مقرر تھئے۔ اپݨیاں سرکاری ذمہ داریاں دے نال نال انہاں  ادب دی تاریخ کوں 15 کتاباں پیش کیتیاں جنہاں وِچ جلترنگ، تشنگی، خواب ریزے اتے ٻئے شعری و نثری مجموعے شامل ہِن۔

## تصانیف

* جلترنگ،
* تشنگی،
* خواب ریزے،
* کیوں جاگتے ہو،
* یادوں کا پیر اہن،
* دشت ِآرزو،
* جزیرہئ خواب،
* مصحف ِغم،
* رنج ِرائیگاں،
* جائزنگ،
* DESCOVERING SELF (نظموں کا انگریزی ترجمہ)
* فن اور شخصیت(نثر)،
* مساوات (نثر)،
* تنقیدی مضامین (نثر)
چودھری شفاعت حسین

چودھری شفاعت حسین گجرات، پاکستان دے سابق ناظم ہن۔ اُوہ سابق وزیر اعظم پاکستان چودھری شجاعت حسین دے بھرا ہِن جِنھاں کوں چوہدری برادران نے ٻہوں نظر انداز کر رکھیا ہے۔ خاندان دے اندرونی اختلافات دی وجہ چوہدری شفاعت دی کرپشن اتے انہاں دی بھیݨ بیگم سمیرا الٰہی دی سازشاں کوں قرار ݙتا ویندا پئے۔

## ٻیا ݙیکھو

* چودھری ظہور الٰہی
* چودھری شجاعت حسین سابقہ وزیر اعظم پاکستان
* چودھری پرویز الٰہی سابقہ وزیراعلیٰ پنجاب 2002–2007
* چودھری وجاحت حسین
* مونس الٰہی
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
یفم گوروڈٹسکی

یفم گوروڈٹسکی (1907-1993) سوویت تاریخ دا ڄاݨ وند 

یفم گوروڈٹسکی (1907-1993) سوویت تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے سوویت یونین دی تشکیل ، سوویت سیاسی نظام اتے سوویت سماجی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ سوویت یونین دے قیام دے اسباب اتے اثرات ، سوویت سیاسی نظام دے ارتقاء اتے سوویت سماجی زندگی دے مختلف پہلوواں دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں لینن دے سیاسی نظریات ، سوویت صنعتی ترقی اتے سوویت ثقافتی پالیسیاں بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں سوویت تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں سوویت یونین دے قیام دے مختلف دوراں دے سیاسی واقعات ، سوویت سیاسی نظام دے ارتقاء دے مختلف مراحل اتے سوویت سماجی زندگی دے مختلف پہلوواں دے سماجی اتے اقتصادی اثرات بارے وی لکھیا ۔ انہاں لینن دے سیاسی نظریات دے سماجی اتے سیاسی اثرات ، سوویت صنعتی ترقی دے معاشی اتے سماجی اثرات اتے سوویت ثقافتی پالیسیاں دے سماجی اتے ثقافتی اثرات تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق سوویت تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں سوویت تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں نظریاتی ، سماجی اتے اقتصادی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق سوویت یونین دے قیام دے اسباب اتے اثرات کوں سمجھݨ ، سوویت سیاسی نظام دے ارتقاء کوں سمجھݨ اتے سوویت سماجی زندگی دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی سوویت تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں سوویت تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق سوویت تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
سویتلانا گورشینینا

سویتلانا گورشینینا (پیدائش 1969) وسطی ایشیا دی تاریخ دی ڄاݨ وند

سویتلانا گورشینینا (پیدائش 1969) وسطی ایشیا دی تاریخ دی ہک وݙی ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں خاص طور تے وسطی ایشیا دی نوآبادیاتی تاریخ ، وسطی ایشیا دی ثقافتی تاریخ اتے وسطی ایشیا دے سماجی اتے سیاسی پہلوواں تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ روسی ترکستان دی نوآبادیاتی تاریخ ، وسطی ایشیا دے ثقافتی ورثے اتے وسطی ایشیا دے سماجی اتے سیاسی تبدیلیاں دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں وسطی ایشیا دی تہذیب ، وسطی ایشیا دے ثقافتی روابط اتے وسطی ایشیا دے سماجی اتے اقتصادی حالات بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں وسطی ایشیا دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں روسی ترکستان دی نوآبادیاتی تاریخ دے مختلف دوراں دے سماجی اتے سیاسی واقعات ، وسطی ایشیا دے ثقافتی ورثے دے ارتقاء اتے وسطی ایشیا دے سماجی اتے سیاسی تبدیلیاں دے مختلف پہلوواں بارے وی لکھیا ۔ انہاں وسطی ایشیا دی تہذیب دے ارتقاء ، وسطی ایشیا دے ثقافتی روابط دے سماجی اتے سیاسی اثرات اتے وسطی ایشیا دے سماجی اتے اقتصادی حالات دے تاریخی پس منظر تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق وسطی ایشیا دی تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں وسطی ایشیا دی تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں نوآبادیاتی نظام ، ثقافتی ورثے اتے سماجی اتے اقتصادی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق روسی ترکستان دی نوآبادیاتی تاریخ کوں سمجھݨ ، وسطی ایشیا دے ثقافتی ورثے دے ارتقاء کوں سمجھݨ اتے وسطی ایشیا دے سماجی اتے سیاسی تبدیلیاں کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی وسطی ایشیا دی تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں وسطی ایشیا دی تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق وسطی ایشیا دی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
راحت امان اللہ

راحت امان اللہ بھٹی ہِک پاکستانی سیاستدان اتے پاکستان دی قومی اسمبلی دے موجودہ معمر ترین رکن ہن جیہڑے اگست 2018 توں حلقہ NA-119 (شیخوپورہ-I) توں پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار طور تے خدمات انجام ݙے رہے ہِن۔ انہاں 2018 دے انتخابات وِچ مسلم لیگ ن دے رانا افضال حسین کوں ہرایا ہئی۔ اتھوں پہلے انہاں پاکستان آرمی دی آرٹلری کور وِچ بریگیڈیئر طور تے 1989 وِچ ریٹائرمنٹ حاصل کیتی ہئی۔ اُوہ قومی اسمبلی دی قائمہ کمیٹی برائے دفاعی پیداوار، قائمہ کمیٹی برائے ٹیکنالوجی اتے قائمہ کمیٹی برائے داخلہ دے رکن وی ہن۔ 

## ٻاہرلے لنک

* 

* پروفائل راحت امان اللہ بھٹی ایم این اے این اے 119 شیخوپورہ

## ٻیا ݙیکھو

* پندرہویں قومی اسمبلی پاکستان (2018 تا 2022) کے ارکان کی فہرست

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
مخدوم سید محمد مسعود عالم

مخدوم سید محمد مسعود عالم ہِک پاکستانی سیاستدان ہن جیہڑے یکم جنوری 1961ء کوں مظفر گڑھ وِچ ڄمے اتے گریجویشن تئیں تعلیم حاصل کیتی۔ اُوہ 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وِچ حلقہ پی پی 285 (رحیم یار خان-I) توں پاکستان مسلم لیگ (نواز) دے امیدوار دی حیثیت نال پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے اتے مئی 2013 توں مئی 2018 تئیں ایں عہدے تے فائز رَہے۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
کرٹ گوسوائلر

کرٹ گوسوائلر (1917-2017) فاشزم دی معاشیات دا ڄاݨ وند

کرٹ گوسوائلر (1917-2017) فاشزم دی معاشیات دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے نازی جرمنی دی معاشی پالیسیاں ، فاشزم دے سماجی اتے اقتصادی اثرات اتے فاشزم دے مالیاتی نظام تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ نازی جرمنی دی معاشی منصوبہ بندی ، فاشزم دے دوران سماجی اتے اقتصادی تبدیلیاں اتے فاشزم دے مالیاتی نظام دے مختلف پہلوواں دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں نازی جرمنی دی صنعتی ترقی ، فاشزم دے دوران مزدوراں دی صورتحال اتے فاشزم دے مالیاتی نظام دے سیاسی اتے سماجی اثرات بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں فاشزم دی معاشیات دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں نازی جرمنی دی معاشی منصوبہ بندی دے مختلف دوراں دے معاشی واقعات ، فاشزم دے دوران سماجی اتے اقتصادی تبدیلیاں دے مختلف مراحل اتے فاشزم دے مالیاتی نظام دے مختلف پہلوواں دے سماجی اتے اقتصادی اثرات بارے وی لکھیا ۔ انہاں نازی جرمنی دی صنعتی ترقی دے معاشی اتے سیاسی اثرات ، فاشزم دے دوران مزدوراں دی صورتحال دے سماجی اتے اقتصادی اثرات اتے فاشزم دے مالیاتی نظام دے سیاسی اتے سماجی اثرات دے مختلف پہلوواں تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق فاشزم دی معاشیات دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں فاشزم دی معاشیات کوں صرف معاشی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں سیاسی ، سماجی اتے نظریاتی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق نازی جرمنی دی معاشی منصوبہ بندی کوں سمجھݨ ، فاشزم دے دوران سماجی اتے اقتصادی تبدیلیاں کوں سمجھݨ اتے فاشزم دے مالیاتی نظام دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی فاشزم دی معاشیات دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں فاشزم دی معاشیات دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق فاشزم دی معاشیات دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
جیرالڈ ایس گراہم

جیرالڈ ایس گراہم (1903-1988) برطانوی سامراجی تاریخ دا ڄاݨ وند

جیرالڈ ایس گراہم (1903-1988) برطانوی سامراج دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے برطانوی سامراج دی سمندری تاریخ ، نوآبادیاتی نظام اتے برطانوی سامراج دے سماجی اتے اقتصادی اثرات تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق وچ برطانوی سامراج دے ارتقاء ، برطانوی نوآبادیاتی پالیسیاں اتے برطانوی سامراج دے مقامی آبادی تے اثرات دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں برطانوی سمندری تجارت ، برطانوی نوآبادیات دے انتظامی نظام اتے برطانوی سامراج دے ثقافتی اثرات بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں برطانوی سامراج دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں برطانوی سامراج دے مختلف دوراں دے سماجی اتے سیاسی واقعات ، برطانوی نوآبادیاتی پالیسیاں دے معاشی اتے سماجی اثرات اتے برطانوی سامراج دے مقامی آبادی تے ثقافتی اثرات دے مختلف پہلوواں بارے وی لکھیا ۔ انہاں برطانوی سمندری تجارت دے ارتقاء ، برطانوی نوآبادیات دے انتظامی نظام دے سیاسی اتے سماجی اثرات اتے برطانوی سامراج دے ثقافتی اثرات دے سماجی اتے اقتصادی پہلوواں تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق برطانوی سامراج دی تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں برطانوی سامراج دی تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں سمندری تجارت ، نوآبادیاتی نظام اتے سماجی اتے اقتصادی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق برطانوی سامراج دے ارتقاء کوں سمجھݨ ، برطانوی نوآبادیاتی پالیسیاں دے اثرات کوں سمجھݨ اتے برطانوی سامراج دے مقامی آبادی تے ثقافتی اثرات کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی برطانوی سامراج دی تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں برطانوی سامراج دی تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق برطانوی سامراج دی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
مائیکل گرانٹ

مائیکل گرانٹ (1914-2004) قدیم تاریخ دا ڄاݨ وند

مائیکل گرانٹ (1914-2004) قدیم تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے قدیم رومی تاریخ ، قدیم یونانی تاریخ اتے قدیم تہذیباں تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق وچ قدیم رومی بادشاہی دا عروج اتے زوال ، قدیم یونانی ثقافت اتے قدیم تہذیباں دے سماجی اتے سیاسی پہلوواں دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں قدیم رومی شہنشاہاں ، قدیم یونانی فلسفیاں اتے قدیم تہذیباں دے ثقافتی ورثے بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں قدیم تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں قدیم رومی بادشاہی دے مختلف دوراں دے سیاسی واقعات ، قدیم یونانی ثقافت دے ارتقاء اتے قدیم تہذیباں دے سماجی اتے سیاسی اثرات دے مختلف پہلوواں بارے وی لکھیا ۔ انہاں قدیم رومی شہنشاہاں دی زندگی ، قدیم یونانی فلسفیاں دے نظریات اتے قدیم تہذیباں دے ثقافتی ورثے دے سماجی اتے تاریخی اثرات تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق قدیم تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں قدیم تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں ثقافتی ، سماجی اتے فلسفیانہ عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق قدیم رومی بادشاہی دے عروج اتے زوال کوں سمجھݨ ، قدیم یونانی ثقافت دے ارتقاء کوں سمجھݨ اتے قدیم تہذیباں دے سماجی اتے سیاسی اثرات کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی قدیم تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں قدیم تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق قدیم تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
ابیگیل گرین

ابیگیل گرین جدید یورپی تاریخ دی ڄاݨ وند

ابیگیل گرین جدید یورپی تاریخ دی برطانوی محقق ہن ۔ انہاں دا کم خاص طور تے جدید یورپ دے سماجی اتے ثقافتی پہلوواں تے مرکوز ہے ۔ انہاں قوم پرستی ، مذہبی تاریخ اتے یورپی سنڄاݨ دے ارتقاء تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ جدید یورپ وچ قومی ریاستاں دا عروج ، مذہبی تنوع دے سماجی اثرات اتے یورپی سنڄاݨ دی تشکیل دے مختلف پہلوواں دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں یورپی قوم پرستی دے نظریات ، یورپی مذہبی اقلیتاں دی تاریخ اتے یورپی سنڄاݨ دے ثقافتی اتے سیاسی پہلوواں بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں جدید یورپی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں جدید یورپ وچ قومی ریاستاں دے عروج دے سماجی اتے سیاسی اثرات ، مذہبی تنوع دے سماجی اثرات دے مختلف ادوار اتے یورپی سنڄاݨ دی تشکیل دے ثقافتی اتے سیاسی پہلوواں بارے وی لکھیا ۔ انہاں یورپی قوم پرستی دے نظریات دے ارتقاء ، یورپی مذہبی اقلیتاں دی تاریخ دے سماجی اتے ثقافتی اثرات اتے یورپی سنڄاݨ دے ثقافتی اتے سیاسی پہلوواں دے ارتقاء تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق جدید یورپی تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں جدید یورپی تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں قوم پرستی ، مذہبی تاریخ اتے یورپی سنڄاݨ دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق جدید یورپ وچ قومی ریاستاں دے عروج کوں سمجھݨ ، مذہبی تنوع دے سماجی اثرات کوں سمجھݨ اتے یورپی سنڄاݨ دی تشکیل دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی جدید یورپی تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں جدید یورپی تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق جدید یورپی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
ویوین ایچ ایچ گرین

ویوین ایچ ایچ گرین (1915-2005) عیسائیت دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ویوین ایچ ایچ گرین (1915-2005) عیسائیت دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے عیسائی فکر دی تاریخ ، عیسائی کلیسیا دی تاریخ اتے عیسائی سماجی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق وچ عیسائی عقائد دا ارتقاء ، عیسائی کلیسیا دے مختلف دوراں اتے عیسائی سماجی فکر دے اثرات دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں عیسائی فلسفیاں ، عیسائی مذہبی تحریکاں اتے عیسائی سماجی رسماں بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں عیسائیت دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں عیسائی عقائد دے ارتقاء دے مختلف دوراں ، عیسائی کلیسیا دے مختلف ادوار دے سماجی اتے سیاسی اثرات اتے عیسائی سماجی فکر دے مختلف پہلوواں بارے وی لکھیا ۔ انہاں عیسائی فلسفیاں دے نظریات ، عیسائی مذہبی تحریکاں دے مقاصد اتے عیسائی سماجی رسماں دے سماجی اتے ثقافتی اثرات تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق عیسائیت دی تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں عیسائیت دی تاریخ کوں صرف مذہبی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں فکری ، سماجی اتے سیاسی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق عیسائی عقائد دے ارتقاء کوں سمجھݨ ، عیسائی کلیسیا دے مختلف ادوار کوں سمجھݨ اتے عیسائی سماجی فکر دے اثرات کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی عیسائیت دی تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں عیسائیت دی تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق عیسائیت دی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
جان رابرٹ گرین

جان رابرٹ گرین (پیدائش 1955) امریکی صدارتی تاریخ دا ڄاݨ وند

جان رابرٹ گرین (پیدائش 1955) امریکی صدارتی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے ویہویں صدی دے امریکی صدراں دی زندگی ، انہاں دے سیاسی کردار اتے انہاں دے صدارتی دور تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ امریکی صدراں دے سیاسی فیصلے ، انہاں دے صدارتی دور دے اہم واقعات اتے انہاں دے سیاسی اثرات دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں رچرڈ نکسن ، جیرالڈ فورڈ اتے جارج ایچ ڈبلیو بش جئیں صدراں دی سوانح عمری لکھی ہے ۔ 

انہاں دیاں کتاباں امریکی صدارتی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں ویہویں صدی دے امریکی صدراں دی سیاسی زندگی دے مختلف پہلوواں ، انہاں دے صدارتی دور دے اہم واقعات دے اسباب اتے انہاں دے سیاسی اثرات دے سماجی اتے سیاسی پہلوواں بارے وی لکھیا ۔ انہاں رچرڈ نکسن دی سیاسی زندگی دے تنازعات ، جیرالڈ فورڈ دے صدارتی دور دے اہم فیصلے اتے جارج ایچ ڈبلیو بش دی خارجہ پالیسی دے اثرات تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق امریکی صدارتی تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں امریکی صدراں دی تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں صدراں دی ذاتی زندگی ، انہاں دے سیاسی کردار اتے انہاں دے صدارتی دور دے سماجی اتے سیاسی اثرات دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق امریکی صدراں دی سیاسی زندگی دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ ، انہاں دے صدارتی دور دے اہم واقعات دے اسباب کوں سمجھݨ اتے انہاں دے سیاسی اثرات دے سماجی اتے سیاسی پہلوواں کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی امریکی صدارتی تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں امریکی صدارتی تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق امریکی صدارتی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
راجر ڈی گریفن

راجر ڈی گریفن (پیدائش 1948) فاشزم دی تاریخ دا ڄاݨ وند

راجر ڈی گریفن (پیدائش 1948) فاشزم ، سیاسی اتے مذہبی جنونیت دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے فاشزم دے نظریاتی بنیاداں ، سیاسی جنونیت دے سماجی اتے نفسیاتی پہلوواں اتے مذہبی جنونیت دے تاریخی ارتقاء تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ فاشزم دے مختلف روپ ، سیاسی جنونیت دے سماجی اتے سیاسی اثرات اتے مذہبی جنونیت دے مختلف تاریخی مظاہر دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں فاشزم دے نظریاتی ماخذ ، سیاسی جنونیت دے نفسیاتی محرکات اتے مذہبی جنونیت دے سماجی اتے ثقافتی اثرات بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں فاشزم ، سیاسی اتے مذہبی جنونیت دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں فاشزم دے مختلف روپاں دے سیاسی اتے سماجی اثرات ، سیاسی جنونیت دے نفسیاتی محرکات دے مختلف پہلوواں اتے مذہبی جنونیت دے مختلف تاریخی مظاہر دے سماجی اتے سیاسی اثرات بارے وی لکھیا ۔ انہاں فاشزم دے نظریاتی ماخذ دے سماجی اتے سیاسی اثرات ، سیاسی جنونیت دے نفسیاتی محرکات دے سماجی اتے سیاسی اثرات اتے مذہبی جنونیت دے سماجی اتے ثقافتی اثرات دے مختلف پہلوواں تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق فاشزم ، سیاسی اتے مذہبی جنونیت دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں انہاں مضامین کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں نظریاتی ، نفسیاتی ، سماجی اتے ثقافتی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق فاشزم دے نظریاتی بنیاداں کوں سمجھݨ ، سیاسی جنونیت دے سماجی اتے نفسیاتی پہلوواں کوں سمجھݨ اتے مذہبی جنونیت دے تاریخی ارتقاء کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی انہاں مضامین دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں انہاں مضامین دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق انہاں مضامین دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
جیک گریناٹسٹین

جیک گریناٹسٹین (پیدائش 1939) کینیڈا دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جیک گریناٹسٹین (پیدائش 1939) کینیڈا دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے کینیڈا دی فوجی تاریخ ، کینیڈا دی سیاسی تاریخ اتے کینیڈا دی خارجہ پالیسی تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ کینیڈا دی فوجی مداخلت ، کینیڈا دی سیاسی ترقی اتے کینیڈا دی بین الاقوامی تعلقات دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں کینیڈا دیاں جنگاں ، کینیڈا دی سیاسی جماعتیں اتے کینیڈا دی خارجہ پالیسی دے مختلف پہلوواں بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں کینیڈا دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں کینیڈا دی فوجی مداخلت دے مختلف دوراں دے سماجی اتے سیاسی اثرات ، کینیڈا دی سیاسی ترقی دے مختلف مراحل اتے کینیڈا دی بین الاقوامی تعلقات دے مختلف پہلوواں بارے وی لکھیا ۔ انہاں کینیڈا دیاں جنگاں دے فوجی اتے سیاسی اثرات ، کینیڈا دی سیاسی جماعتیں دے نظریات اتے کینیڈا دی خارجہ پالیسی دے سماجی اتے اقتصادی اثرات تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق کینیڈا دی تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں کینیڈا دی تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں فوجی تاریخ ، سیاسی ترقی اتے بین الاقوامی تعلقات دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق کینیڈا دی فوجی مداخلت کوں سمجھݨ ، کینیڈا دی سیاسی ترقی دے مختلف مراحل کوں سمجھݨ اتے کینیڈا دی بین الاقوامی تعلقات دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی کینیڈا دی تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں کینیڈا دی تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق کینیڈا دی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
رام چندر گہا

رام چندر گہا (پیدائش 1958) ہندوستان دی تاریخ دا ڄاݨ وند

رام چندر گہا (پیدائش 1958) ہندوستان دی تاریخ اتے ماحولیات دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے جدید ہندوستان دی تاریخ ، ہندوستان دی ماحولیاتی تاریخ اتے ہندوستان دے سماجی اتے سیاسی مسائل تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ ہندوستان دی آزادی دی جدوجہد ، ہندوستان دی ماحولیاتی تحریکاں اتے ہندوستان دے سماجی اتے اقتصادی مسائل دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں ہندوستان دی سیاسی تاریخ ، ہندوستان دی ماحولیاتی پالیسیاں اتے ہندوستان دے سماجی اتے ثقافتی پہلوواں بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں ہندوستان دی تاریخ اتے ماحولیات دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں ہندوستان دی آزادی دی جدوجہد دے مختلف دوراں دے سماجی اتے سیاسی واقعات ، ہندوستان دی ماحولیاتی تحریکاں دے مختلف مراحل اتے ہندوستان دے سماجی اتے اقتصادی مسائل دے مختلف پہلوواں بارے وی لکھیا ۔ انہاں ہندوستان دی سیاسی تاریخ دے ارتقاء ، ہندوستان دی ماحولیاتی پالیسیاں دے سماجی اتے اقتصادی اثرات اتے ہندوستان دے سماجی اتے ثقافتی پہلوواں دے تاریخی پس منظر تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق ہندوستان دی تاریخ اتے ماحولیات دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں ہندوستان دی تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں ماحولیاتی مسائل ، سماجی اتے اقتصادی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق ہندوستان دی آزادی دی جدوجہد کوں سمجھݨ ، ہندوستان دی ماحولیاتی تحریکاں کوں سمجھݨ اتے ہندوستان دے سماجی اتے اقتصادی مسائل کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی ہندوستان دی تاریخ اتے ماحولیات دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں ہندوستان دی تاریخ اتے ماحولیات دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق ہندوستان دی تاریخ اتے ماحولیات دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
بورس گروشین

بورس گروشین (1929-2007) سیاسی تاریخ دا ڄاݨ وند

بورس گروشین (1929-2007) سیاسی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے سوویت یونین دی سیاسی تاریخ ، سوویت سماجیات اتے سوویت سیاسی نظام دے ارتقاء تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ سوویت یونین دی سیاسی تبدیلی ، سوویت سماجی ڈھانچے دے ارتقاء اتے سوویت سیاسی نظام دے سماجی اتے سیاسی اثرات دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں سوویت سیاسی فکر ، سوویت سماجی تبدیلی اتے سوویت سیاسی نظام دے مختلف پہلوواں بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں سوویت سیاسی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں سوویت یونین دی سیاسی تبدیلی دے مختلف دوراں دے سماجی اتے سیاسی واقعات ، سوویت سماجی ڈھانچے دے ارتقاء دے مختلف مراحل اتے سوویت سیاسی نظام دے سماجی اتے سیاسی اثرات دے مختلف پہلوواں بارے وی لکھیا ۔ انہاں سوویت سیاسی فکر دے ارتقاء ، سوویت سماجی تبدیلی دے سماجی اتے اقتصادی اثرات اتے سوویت سیاسی نظام دے مختلف پہلوواں دے سماجی اتے سیاسی اثرات تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق سوویت سیاسی تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں سوویت سیاسی تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں سماجی ، اقتصادی اتے نظریاتی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق سوویت یونین دی سیاسی تبدیلی کوں سمجھݨ ، سوویت سماجی ڈھانچے دے ارتقاء کوں سمجھݨ اتے سوویت سیاسی نظام دے سماجی اتے سیاسی اثرات کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی سوویت سیاسی تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں سوویت سیاسی تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق سوویت سیاسی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
لیو گومیلیوف

لیو گومیلیوف (1912-1992) سوویت تاریخ دا ڄاݨ وند

لیو گومیلیوف (1912-1992) سوویت تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے وسطی ایشیا دی تاریخ ، خانہ بدوش تہذیباں اتے نسلیات تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ خانہ بدوش تہذیباں دا ارتقاء ، وسطی ایشیا دے نسلی گروہاں دی تاریخ اتے نسلیات دے سماجی اتے ثقافتی اثرات دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں خانہ بدوش تہذیباں دے سماجی اتے اقتصادی نظام ، وسطی ایشیا دے نسلی گروہاں دے ثقافتی ورثے اتے نسلیات دے تاریخی اتے جغرافیائی پہلوواں بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں وسطی ایشیا دی تاریخ اتے نسلیات دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں خانہ بدوش تہذیباں دے ارتقاء دے مختلف دوراں دے سماجی اتے اقتصادی واقعات ، وسطی ایشیا دے نسلی گروہاں دے ثقافتی ورثے دے مختلف پہلوواں اتے نسلیات دے تاریخی اتے جغرافیائی پہلوواں دے سماجی اتے ثقافتی اثرات بارے وی لکھیا ۔ انہاں خانہ بدوش تہذیباں دے سماجی اتے اقتصادی نظام دے ارتقاء ، وسطی ایشیا دے نسلی گروہاں دے ثقافتی ورثے دے تاریخی پس منظر اتے نسلیات دے تاریخی اتے جغرافیائی پہلوواں دے سماجی اتے ثقافتی اثرات تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق وسطی ایشیا دی تاریخ اتے نسلیات دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں انہاں مضامین کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں خانہ بدوش تہذیباں ، نسلی گروہاں اتے جغرافیائی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق خانہ بدوش تہذیباں دے ارتقاء کوں سمجھݨ ، وسطی ایشیا دے نسلی گروہاں دے ثقافتی ورثے کوں سمجھݨ اتے نسلیات دے تاریخی اتے جغرافیائی پہلوواں کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی وسطی ایشیا دی تاریخ اتے نسلیات دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں انہاں مضامین دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق انہاں مضامین دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
پاکستان وچ 2006ء

2006 وچ پاکستان دے صدر پرویز مشرف اتے وزرائے اعظم ظفر اللہ خان جمالی، چوہدری شجاعت حسین اتے شوکت عزیز برسر منصب رہے۔ ایں سال جنرل پرویز مشرف نے انتخابی کالج توں اعتماد دا ووٹ حاصل کیتا۔ قومی اسمبلی نے قومی سلامتی کونسل بل منظور کیتا۔ نویں سارک کھیݙاں دی افتتاحی تقریب منعقد تھئی۔ اردو دے مشہور ادیب اشفاق احمد اتے اتفاق گروپ دے بانی میاں محمد شریف فوت تھی ڳئے۔ متحدہ پاکستان مسلم لیگ اتے قومی اتحاد دا انضمام تھیا۔ پیر سید محمد بنیا مین رضوی جیہڑے کہ رکن صوبائی اسمبلی پنجاب ہن، او وی فوت تھی ڳئے۔

## ٻیاݙ یکھو

* 2003ء میں پاکستان
* دیگر واقعات کی 2004
* 2005ء میں پاکستان
* پاکستانی تاریخ کی ٹائم لائن

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
تیمور خان جھگڑا

تیمور سلیم خان جھگڑا 9 نومبر 1977 کوں پشاور وچ پیدا تھئے اتے انہاں دا تعلق ہک سیاسی اتے بیوروکریٹک پس منظر والے خاندان نال ہے۔ انہاں نے غلام اسحاق خان انسٹی ٹیوٹ توں مکینیکل انجینئرنگ وچ بی ایس سی اتے لندن بزنس اسکول توں ایم بی اے دی ڈگری حاصل کیتی ہے۔ میک کینسی اینڈ کمپنی وچ شراکت دار دی نوکری چھوڑ تے انہاں نے جنوری 2018 وچ پاکستان تحریک انصاف وچ شمولیت اختیار کیتی اتے انہاں کوں حلقہ PK-73 (پشاور-VIII) توں 2018 دے عام انتخابات وچ حصہ ڳھنݨ کیتے پی ٹی آئی دا ٹکٹ ݙتا ڳیا، جیندے تے پارٹی دے مقامی کارکنوں دی جانب توں کجھ مخالفت وی سامݨے آئی۔ او 2018 دے عام انتخابات وچ خیبرپختونخوا دی صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے اتے 29 اگست 2018 توں خیبرپختونخوا دے صوبائی وزیر برائے خزانہ دے طور تے خدمات انجام ݙیندے پئے ہن۔
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
دبئی ان لاک

دبئی لیکس ہک عالمی تفتیشی صحافتی منصوبہ ہے جیں نے 2020ء اتے 2022ء دے درمیان دبئی وچ موجود لکھاں جائیداداں دے اعداد و شمار دا تجزیہ کر تے عالمی اشرافیہ دی ملکیت کوں بے نقاب کیتا ہے۔ اے اعداد و شمار سینٹر فار ایڈوانسڈ ڈیفنس اسٹڈیز (C4ADS) نے حاصل کیتے اتے منظم جرائم اتے بدعنوانی دی رپورٹنگ پروجیکٹ (OCCRP) دے نال شیئر کیتے ڳئے، جیندے تحت 58 ممالک دے 74 میڈیا اداریاں نے چھ مہینے تک تحقیقات کیتیاں۔ ایں لیکس دے مطابق دبئی وچ جائیداداں دے مالک غیر ملکی شہریاں وچ پاکستانی ݙوجھے نمبر تے ہن جنہاں دی ملکیت جائیداداں دی مالیت تقریباً 11 ارب ڈالر ہے۔ انہاں نمایاں پاکستانی مالکان وچ صدر آصف علی زرداری دے ٻال، حسین نواز شریف، وزیر داخلہ محسن نقوی دی ذال ، شرجیل میمن، فیصل واؤڈا، متعدد ارکان قومی و صوبائی اسمبلی، سابق صدر پرویز مشرف، سابق وزیر اعظم شوکت عزیز اتے ہک درجن توں زائد ریٹائرڈ فوجی جرنیل شامل ہن۔ ایں انکشاف تے پیپلز پارٹی اتے وزیر داخلہ دی جانب توں وضاحتیں وی سامݨے آئیاں ہن۔ عالمی سطح تے دبئی لیکس نے مجرماں، ٹیکس چوراں اتے روسی اولیگرچس سمیت کئی مشکوک افراد دی دبئی وچ جائیداداں دی ملکیت کوں ظاہر کیتا ہے اتے منی لانڈرنگ دے حوالے نال خدشات کوں جنم ݙتا ہے، جیندے تے تنازع اتے بحث وی جاری ہے۔. 

## حوالہ جات
تیسری شریف کابینہ

تیسری شریف کابینہ 5 جون 2013 کوں نواز شریف نے اوں ویلے تشکیل ݙتی جݙݨ او تریجھی واری پاکستان دے وزیراعظم منتخب تھئے۔ 2013 دے عام انتخابات وچ مسلم لیگ (ن) نے پیپلز پارٹی اتے پاکستان تحریک انصاف دے مقابلے وچ سادہ اکثریت حاصل کیتی۔ تاہم، 28 جولائی 2017 کوں سپریم کورٹ دی جانب توں نااہل قرار ݙتے ونڄݨ اتے وزیراعظم دے عہدے توں ہٹائے ونڄݨ دے بعد اے کابینہ خود بخود تحلیل تھی ڳئی۔ 2013 دے انتخابات وچ مسلم لیگ (ن) قومی اسمبلی وچ سادہ اکثریت حاصل کرݨ وچ کامیاب رہی اتے حکومت بݨاوݨ کیتے مسلم لیگ (ف) اتے نیشنل پیپلز پارٹی دے نال اتحاد قائم کیتا۔

## کابینہ

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
تحریک استقلال

تحریک استقلال پاکستان دی ہک سابقہ اہم سیاسی جماعت ہئی جینکوں ایئر مارشل ریٹائرڈ اصغر خان نے تشکیل ݙتا ہئی۔ 1970ء وچ جسٹس پارٹی توں اپݨا سفر شروع کرݨ آلی ایں جماعت نے 1970ء دے انتخابات وچ کوئی خاص کامیابی حاصل نہ کیتی لیکن پاکستان دی سالمیت کیتے ایں نے ہمیشہ آواز بلند کیتی۔ اصغر خان نے اپݨے ملٹری پس منظر دے باوجود فوج دے سیاست وچ عمل دخل دی سخت مخالفت کیتی۔ ذوالفقار علی بھٹو دی حکومت دے خلاف اپوزیشن وچ ایں جماعت نے اہم کردار ادا کیتا اتے 1977ء دی احتجاجی تحریک وچ وی پیش پیش رہی۔ تحریک استقلال نے مشرقی پاکستان دے بحران دے دوران وی اتھوں دے عوام کوں پاکستان دے نال رہݨ دی تلقین کیتی اتے بھٹو حکومت دے خلاف پی این اے بݨاوݨ وچ وی ایں دا اہم کردار ہئی۔ اصغر خان نے جنرل ضیاء الحق دی حکومت وچ شمولیت دی پیشکش کوں ٹھکرا تے انہاں دی مخالفت کیتی جیندے نتیجے وچ انہاں کوں کئی سال نظر بند وی رہݨا پیا۔ طویل عرصے تک جدوجہد دے بعد جنوری 2012ء وچ تحریک استقلال نے پاکستان تحریک انصاف وچ ضم تھیوݨ دا اعلان کر ݙتا ہئی، تاہم 23 ستمبر 2020ء کوں ایں کوں ولا بحال کر ݙتا ڳیا اتے بیرسٹر سید نصرت علی شاہ ایں دے صدر بݨے۔

## ٻیا ݙیکھو

* سیاست پاکستان
* تاریخ پاکستان

## حوالہ جات
اعظم خان (سرکاری ملازم)

محمد اعظم خان (1933-2023) ہک تجربہ کار پاکستانی سرکاری ملازم ہن جنہاں نے 21 جنوری 2023 توں 11 نومبر 2023 کوں اپݨی وفات تک خیبر پختونخوا دے نگران وزیر اعلیٰ دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ انہاں نے جامعہ پشاور توں قانون دی ڈگری اتے لنکنز ان لندن توں بار ایٹ لا دی سند حاصل کیتی۔ انہاں نے سول سروس دا امتحان پاس کرݨ دے بعد ڈسٹرکٹ مینجمنٹ گروپ وچ شمولیت اختیار کیتی اتے چیف سیکرٹری خیبرپختونخوا دے اعلیٰ عہدے توں ریٹائر تھئے۔ اپݨے طویل کیریئر وچ انہاں نے مختلف اہم عہدیاں تے کم کیتا جنہاں وچ خیبرپختونخوا دے وزیر خزانہ (2007-2008)، چیف سیکرٹری خیبرپختونخوا (1990-1993)، وفاقی سیکرٹری وزارت پیٹرولیم و مذہبی امور اتے چیئرمین پاکستان ٹوبیکو بورڈ شامل ہن۔ 2018 وچ انہاں نے نگران وزیر اعظم ناصر الملک دی کابینہ وچ وزیر داخلہ، کیپٹل ایڈمنسٹریشن اتے وزیر منصوبہ بندی دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں۔ انہاں دا خاندانی پس منظر سیاسی اتے سماجی حلقیاں وچ ڄاݨا پڄاݨا ہئی اتے او کئی اہم سیاسی شخصیات دے کزن اتے ٻھݨویا ہن۔ نگران وزیر اعلیٰ دے طور تے انہاں دا تقرر اپوزیشن اتے سابق وزیر اعلیٰ محمود خان دے اتفاق رائے نال عمل وچ آیا۔ طبیعت ناساز ہووݨ تے انہاں کوں پشاور دے رحمان میڈیکل کالج دے شعبۂ انتہائی نگہداشت وچ داخل کرایا ڳیا جتھاں 89 سال دی عمر وچ انہاں دا انتقال تھی ڳیا۔

## ٻیا ݙیکھو

* ارشد حسین شاہ

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
پاکستان وچ 2020ء

* صدر پاکستان: **عارف علوی**
* وزیر اعظم پاکستان: **[[عمران احمد خان نیازی|عمران خان]]**
* صدر ایوان بالا پاکستان: **صادق سنجرانی**
* اسپیکر قومی اسمبلی پاکستان: **[[اسد قیصر]]**
* منصف اعظم پاکستان: **گلزار احمد**
* سربراہ پاک فوج: **قمر جاوید باجوہ**
* سربراہ عسکریہ پاکستان: **ندیم رضا**

## واقعات

* مزید پڑھیں: **پاکستان میں کورونا وائرس کی وبا، 2020ء**

thumb|250x250px
thumb|300x300px|ڈائریکٹر جنرل شعبہ بین الخدماتی تعلقاتِ عامہ میجر جنرل بابر افتخار
2020 وچ پاکستان دے صدر عارف علوی اتے وزیر اعظم عمران خان ہن۔ صادق سنجرانی صدر ایوان بالا اتے اسد قیصر اسپیکر قومی اسمبلی ہن۔ منصف اعظم گلزار احمد اتے سربراہ پاک فوج قمر جاوید باجوہ ہن۔ سال دے اہم واقعات وچ جنوری وچ چندر گرہن اتے کوئٹہ وچ مسجد وچ بم دھماکہ شامل ہن۔ میجر جنرل بابر افتخار کوں ڈی جی آئی ایس پی آر مقرر کیتا ڳیا۔ فروری وچ ٹڈی دل دے حملے دے باعث ریاستی ایمرجنسی نافذ کیتی ڳئی۔ حافظ محمد سعید کوں قید دی سزا سݨائی ڳئی۔ کوئٹہ وچ ہک ٻیا بم دھماکہ تھیا اتے پاکستان وچ کورونا وائرس دے پہلے کیس رپورٹ تھئے۔ مئی وچ پی آئی اے دی پرواز 8303 کراچی دے قریب حادثے دا شکار تھئی۔ جون وچ خیبر پختونخوا اتے پنجاب اسمبلی دے ارکان سمیت کئی اہم شخصیات کورونا وائرس توں فوت تھی ڳئے۔ پاکستان سٹاک ایکسچینج تے دہشت گرد حملہ تھیا۔ عالمی بینک نے پاکستان کیتے امداد دا اعلان کیتا اتے یورپی ممالک نے پی آئی اے دی پروازاں تے پابندی عائد کر ݙتی۔ نگار جوہر پاک فوج وچ پہلی زنانی لیفٹیننٹ جنرل مقرر تھئی۔ ستمبر وچ پاکستان ڈیموکریٹک موومنٹ دا قیام عمل وچ آیا۔ نومبر وچ پشاور ہائی کورٹ دے چیف جسٹس وقار احمد سیٹھ فوت تھی ڳئے۔ دسمبر وچ سابق وزیراعظم میر ظفر اللہ خان جمالی وفات پا ڳئے۔ ایں سال فخرالدین جی ابراہیم، علی مردان شاہ، محمد مناف، وقار حسن اتے نعیم الحق سمیت کئی اہم شخصیات وی فوت تھی ڳئے۔

## ٻیا ݙیکھو

* پی آئی اے پرواز 8303

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
رنجیت گہا

رنجیت گہا (1923-2023) ہندوستان دی تاریخ دا ڄاݨ وند

رنجیت گہا (1923-2023) ہندوستان دی تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے ہندوستان دی نوآبادیاتی تاریخ اتے اتھاں دے زیر دست طبقیاں دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ برطانوی راج دے دوران ہندوستان دے عام لوکاں دی زندگی ، اتھاں دی بغاوتاں اتے اتھاں دے سماجی اتے سیاسی جدوجہد دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں "زیر دست طبقیاں دی تاریخ" دے تصور کوں پیش کیتا اتے ہندوستان دے عام لوکاں دی تاریخ کوں نویں انداز نال ݙیکھݨ دی کوشش کیتی ۔ 

انہاں دیاں کتاباں ہندوستان دی نوآبادیاتی تاریخ اتے عام لوکاں دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں برطانوی راج دے دوران ہندوستان دے عام لوکاں دی زندگی دے مختلف پہلوواں ، اتھاں دی بغاوتاں دے اسباب اتے اتھاں دے سماجی اتے سیاسی جدوجہد دے مختلف مراحل بارے وی لکھیا ۔ انہاں عام لوکاں دی تاریخ دے تصور دے سماجی اتے سیاسی اثرات ، اتھاں دی بغاوتاں دے تاریخی پس منظر اتے اتھاں دے سماجی اتے سیاسی جدوجہد دے مختلف پہلوواں تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق ہندوستان دی نوآبادیاتی تاریخ اتے عام لوکاں دی تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں ہندوستان دی تاریخ کوں صرف وݙے سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں عام لوکاں دی زندگی ، اتھاں دی بغاوتاں اتے اتھاں دے سماجی اتے سیاسی جدوجہد دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق برطانوی راج دے دوران ہندوستان دے عام لوکاں دی زندگی کوں سمجھݨ ، اتھاں دی بغاوتاں دے اسباب کوں سمجھݨ اتے اتھاں دے سماجی اتے سیاسی جدوجہد دے مختلف مراحل کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی ہندوستان دی نوآبادیاتی تاریخ اتے عام لوکاں دی تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں انہاں مضامین دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق انہاں مضامین دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
الٰہی بخش سومرو

الٰہی بخش سومرو (1926-2024) شکارپور، سندھ توں تعلق رکھݨ آلے ہک بااثر پاکستانی سیاست دان اتے قانون ساز ہن جنہاں نے پاکستان دی قومی اسمبلی دے 16ویں سپیکر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ پیشے دے اعتبار نال انجینئر، سومرو نے کئی وفاقی وزارتاں تے فائز رہے اتے ذوالفقار علی بھٹو، ضیاء الحق، غلام مصطفی جتوئی، بے نظیر بھٹو، نواز شریف اتے غلام اسحاق خان جیسے اہم سیاسی رہنماواں دے قریبی ساتھی رہے۔ او 1980ء دی دہائی وچ کئی واری وزارت عظمیٰ دے مضبوط امیدوار وی رہے۔ جنرل ضیاء الحق دے دور وچ پہلی واری وفاقی وزیر بݨے اتے 1985ء وچ بلا مقابلہ قومی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔ انہاں نے 1990ء اتے 1997ء دے انتخابات وچ مسلم لیگ دے ٹکٹ تے کامیابی حاصل کیتی اتے پرویز مشرف دے دور وچ مسلم لیگ ق وچ شمولیت اختیار کر تے قومی اسمبلی دے سپیکر بݨے۔ سومرو نے کراچی ڈیولپمنٹ اتھارٹی دے ڈائریکٹر جنرل، سائٹ دے منیجنگ ڈائریکٹر اتے غلام اسحاق خان انسٹی ٹیوٹ سمیت کئی اہم تعلیمی اداریاں دے ریکٹر دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں۔ 2002ء دے انتخابات توں پہلے انہاں کوں وزارت عظمیٰ کیتے وی نامزد کیتا ڳیا ہئی لیکن او الیکشن ہار ڳئے۔ 97 سال دی عمر وچ 25 جنوری 2024ء کوں دل دا دورہ پوݨ نال انہاں دا انتقال تھی ڳیا۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان کی قومی اسمبلی
* پاکستان کی سیاست

## حوالہ جات

ونکی:سندھی سیاست دان
ونکی:ضلع جیکب آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
اولیور گرنی

اولیور گرنی (1911-2001) اشوریہ دی تاریخ دا ڄاݨ وند

اولیور گرنی (1911-2001) اشوریہ اتے ہٹائٹ دی قدیم تاریخ دا ہک مہاندرا ڄاݨ وند ہا ۔ انہاں خاص طور تے ہٹائٹ بادشاہی دی تاریخ ، اتھاں دی ثقافت اتے اتھاں دے مذہبی رسماں تے ٻہوں کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق وچ ہٹائٹ بادشاہی دا عروج اتے زوال ، اتھاں دے سماجی اتے سیاسی نظام اتے اتھاں دے مذہبی عقائد دا تفصیلی ذکر ملدے ۔ انہاں ہٹائٹ بادشاہاں ، ہٹائٹ قوانین اتے ہٹائٹ ادبیات بارے ٻہوں لکھیا ۔ 

انہاں دیاں کتاباں اشوریہ اتے ہٹائٹ دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ماخذ ہن ۔ انہاں ہٹائٹ بادشاہی دے مختلف دوراں دے سیاسی واقعات ، اتھاں دے سماجی اتے اقتصادی نظام دے ارتقاء اتے اتھاں دے مذہبی عقائد دے سماجی اتے ثقافتی اثرات بارے وی لکھیا ۔ انہاں ہٹائٹ بادشاہاں دی زندگی ، ہٹائٹ قوانین دے سماجی اتے سیاسی اثرات اتے ہٹائٹ ادبیات دے ثقافتی اتے مذہبی پہلوواں تے روشنی پاتی ۔ 

انہاں دی تحقیق اشوریہ اتے ہٹائٹ دی قدیم تاریخ دے مطالعہ دا ہک نواں نقطہ نظر پیش کیتا ۔ انہاں انہاں قدیم تہذیباں دی تاریخ کوں صرف سیاسی واقعات دے طور تے نئیں ݙٹھا ، بھل انہاں اینکوں سماجی ، اقتصادی ، ثقافتی اتے مذہبی عوامل دے تناظر وچ ݙٹھا ۔ انہاں دی تحقیق ہٹائٹ بادشاہی دے عروج اتے زوال کوں سمجھݨ ، اتھاں دے سماجی اتے سیاسی نظام دے ارتقاء کوں سمجھݨ اتے اتھاں دے مذہبی عقائد دے سماجی اتے ثقافتی اثرات کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی اشوریہ اتے ہٹائٹ دی تاریخ دی پرکھ پرچول کرݨ والے لوکاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں انہاں قدیم تہذیباں دی تاریخ دے مطالعہ کیتے ٻہوں ضروری ہن ۔ انہاں دی تحقیق انہاں قدیم تہذیباں دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
بھیرولال بالانی

بھیرولال بالانی تھرپارکر، سندھ، پاکستان توں تعلق رکھݨ آلے ہک سیاست دان ہن۔ او 1997 دے انتخابات وچ سندھ دی صوبائی اسمبلی وچ ایم پی اے منتخب تھئے اتے انہاں کوں بجلی اتے آبپاشی دے محکمے دا پارلیمانی سیکرٹری مقرر کیتا ڳیا۔ انہاں نے ضلع تھرپارکر دی خدمت کمیٹی دے چیئرمین دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں اتے پاکستان دی شیڈول کاسٹ فیڈریشن وچ اہم کردار ادا کیتا۔ 1997 وچ مسلم لیگ ن وچ شمولیت اختیار کرݨ دے بعد، انہاں نے 20 فروری 2017 کوں پاکستان پیپلز پارٹی وچ شمولیت اختیار کر ڳھدی۔

## حوالہ جات

ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے