منگھے دی گھوڑی

ݙاݙا منگھاہک چوٻکا ستر سالہ ٻڈھا حالی وی ہرڑ ودا ہا۔درمیانہ قد، بھریا بدن، منہ متھا چوڑا، رنگ کݨکی، اَکھ موٹی، نک پتلا، آواز بھاری، سِر تے چار گزیا پٹکا، ڳل چگھا، منجھ منجھلا تے پیریں کنالی جُتی پیندا ہا۔ سکول کݙاہیں نہ ڳیا ہا پَر سیاݨا ݙاڈھا ہا۔ برادری دا مہتر ہا۔ پنچائتی فیصلے ݙاڈھے سوہݨے کریندا ہا۔ پنچائیت وچ کہیں دی کھُرڑی وی نہ چُلݨ ݙیندا ہا۔ اُو اپݨے صرف پوترییں دا ݙاݙا نہ ہا ساری وستی اونکوں ݙاݙا سݙیندی ہئی۔ پنج ست ایکڑ زمین وی ہئی۔ رڑھ واہی اوندے ݙو ݙاڳے پُتر کریندے ہن۔ مال ڈھگی وی ہانے۔گزارا اُچھک ہا، مزمانیں دی قدر کر ڄاݨدے ہَن۔ تاݙے توں ٹُکر کھوائے بغیر کہیں کوں ونڄݨ نہ ݙیندے ہن۔ ݙاݙا ہک شوق دی گھوڑی وی پالی پیا ہا۔ اے گھوڑی ٻہوں پراݨی ہئی اوں کنیں۔جیڑھی چھی واری وِیّا چُکی ہئی۔مذاق اِچ ݙاݙا کݙاہیں کݙاہیں آہدا ہا ،وے چھورو ݙیکھو میݙی گھوڑی کوں ٹُردا، ایویں ٹُردی اے جینویں کوئی انگریز ن چھوہر چوݙویں پڑھݨ کالج پئی ویندی ہے۔

                        چھوہر آہدے ہن۔ ݙاݙا منگھا ہمیشاں آپݨے ٻالیں کوں سیاݨیاں ڳالھیں سکھیندا ہا۔ او آہدا ہا جݙاں تساں ٹُکر کھاندونال ٻیٹھے کاں کُتے کویلی دا حصہ وی کڈھیا کرو۔ سب توں پہلے گھِراںکتے کوں سٹیا کرو کیوں جو اوتہاݙے ہر گھِراں تے نظر رکھیندے۔ 

                       ݙاݙا منگھا بے شر آدمی ہا۔ کہیں نال کوئی جھیڑا نہ ہَس۔سرکاریں درباریں کݙاہیں نہ چڑھیا ہا۔ ݙاݙے کوں ݙر ہا جو ایہ گھوڑی ٻڈھی تھی ڳئی ہے ایندی نسل کوں اُو ودھانوݨ چاہندا ہا۔ سوچیندا رہ ویندا ہا جو اینکوں ساوا کِتھوں کراواں؟جیندے وی گھوڑے دا ناں گھِندے ہَن تاں اُو پسند نہ آندا ہا۔ آخر ہک ڄہاڑے ہک سڄݨ اونکوں صلاح ݙتی جو شہر وچ ہک مویشی ہسپتال ہے اُتھاں ہک نسلی گھوڑا موجود ہے۔ اوہ ٹھیک راہسی۔ ݙاݙا افسریں نال اَلاوݨ کوںمشکل سمجھدا ہا۔ وَل وی ہُوں ہمت کیتی تے ہک ݙینہہ او مویشی ہسپتال لنگھ آیا۔مویشی ہسپتال دے وݙے دروازے تے پُڄ ڳیا۔ ݙاݙے کوں تھوڑا جیاں افسریں دا خوف آڳیا۔ او گھوڑی توں لیہہ پیا ۔ آپ اڳوں گھوڑی پچھوں۔ایکڑ دی ہسپتال ہئی۔ ٹاہلیاں ، پپل تے وݙے وݙے ٻوہڑیں دے درخت ہسپتال اِچ چھاں کیتی کھڑے ہَن۔ ہسپتال دی درمیان اِچ چار پنج کوارٹر بݨیے کھڑے ہَن۔ کوارٹریں دے اڳوں ہک دفتری میز کرسی لڳی پئی ہئی۔میز تے پراݨی لکیر دار چادر وِچھی پئی ہئی جیڑھی جاہ جاہ توں پاڑی ہوئی ہئی۔ اُتے مَس دے دھٻے ہَن۔ ادھورا قلم دا ن لاتھا ہا۔ ہک کالے رنگ دی ٹرے ،تے ٹرے دے وچ پراݨیں رجسٹریں دا تھٻہ لاتھا ہا۔ دور ٻوہڑ تلے ہک منجھ سِنڳ ٻدھوائی کھڑی ہئی۔ نال ہک کتا تُرٹی مُرچی لڑکائی پیا ہا،ترئے چار بندے ودے ہَن شایت ایہو ہسپتال دا عملہ ہوسی۔ ݙاݙا منگھا ڈاکٹر دی میز نال ونڄ کھڑا۔ عملے وچوں ہک بندے ݙاݙے منگھے کنوں پُچھا ، جی بزرگو کیا آدھو۔ ݙاݙے منگھے آکھیا : گھوڑی ساوی کراوݨی ہے۔ گھوڑی ٻڈھی ہئی تے کمزور ہئی۔ ہسپتال دے منشی آکھیا : ݙاݙا کیا اے گھوڑی تیݙی ہے؟ ݙاݙے منگھے جواب ݙتا ، ہا اَبا اے گھوڑی میݙی ہے توں چوری دی سمجھی کھڑیں۔مُنشی آکھیا : نہ میݙا مقصد ایہ نئیں ، گھوڑی تیݙی کمزور ہے ایہ کاڈھ نہ کڈھیسی۔ ایں واسطے میں آدھا پیا ہَم جو ایہ گھوڑی تیݙی ہے۔ایں دوران پینٹ پتلون اِچ ڈاکٹر کوارٹر وچوں نِکھتا ، نکلݨ نال ہی اُوں اپݨے مُنشی کنوں پُچھا اے ٻڈھڑا کون ہے۔ بندے ڈاکٹر کوں ݙسیا جو بزرگ دا ناں منگھا ہے تے نال دی وستی کنوں آئے تے گھوڑی ساوی کراوݨ چاہندے۔ ڈاکٹر اجازت ݙتی تے نال ہی فیس جمع کراوݨ دا آکھیا۔تھوڑی دیر بعد سائس آڳیا ۔ساوی کراوݨ دے پیسے گِدھے تے ݙاݙے کوں آکھیا : گھوڑی دے ہَنے لہا رکھے اَتے گھوڑی کوں شکنجے والے پاسے گھِن ونڄے۔ ݙاݙے ایویں کیتا۔ گھوڑی کوں شکنجے وچ کَس ݙتا ڳیا۔ گھوڑی جکڑیج ڳئی تے کہیں پاسے وی ہِلݨ جُلݨ جوڳی نہ رہی۔ گھوڑی دی اے حالت ݙیکھ تے ݙاݙے دا اپݨا بدن ساہ چھوڑ ڳیا۔ ݙاݙے دا اپݨا سنگھ سُک ڳیااونکوں ایویں لڳیا جینویں او خود شکنجے وچ نرڑیا کھڑا ہووے۔ چارے لتاں موٹے رَسے نال ٻدھیاں پیاں ہَن تے ہُوندی ٻوتھی پوزبان نال چھِکی کھڑی ہئی۔ سائس اَٹ کڈھیا نہ وَٹ اصطبل وچوں گھوڑے دی بجائے گݙاں کوں کڈھ آیا۔ گݙا زور ہا ، ہاٹھی باڈی وچ گݙا گھوڑے دے برابر ہا۔ آوݨ سیت گݙاں جینویں گھوڑی تے سوار تھیا گھوڑی بیچاری اوندا وزن نہ سہار سڳی ۔ اُو شودی زمین تے داہ آن تھئی۔ گھوڑی دیاں اَکھیں اُبتریج ڳیاں ، او کھرڑیاں مارݨ پئے ڳئی۔ گݙا گھوڑی دے ڈھڈ تے اڳلیاں ݙو لتاں رکھ کھڑا ۔ سارا منظر ݙاݙا منگھا ݙیدھا ریہا۔ او اَلا نہ سڳیا۔ اوندے اَکھیں دے اڳوں نیل وٹیج ڳئے۔ اونکوں زمین اَسمان ہکو جیہاں نظر آوݨ پئے ڳیا۔ واپسی دا رستہ بھُل ڳیا۔ کوارٹر دے نال لڑیے ہَنے اونکوں پہاڑ لڳݨ لڳ پئے ۔کیکوں کیا جواب ݙیساں کجھ سمجھ نہ آیا۔ݙاݙا پاݨی وی نہ منگ سڳیا۔

٭٭٭

## حوالہ
کتاب: وتر ساخ (سرائیکی کہاݨیاں) ، مصنف : عبداللطیف بھٹی، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان