مزاحمت

لکھت : سعدیہ شکیل

مزاحمت

ہر طرح دی ناانصافی؛  ذاتی تصور دے تحت حالات دے مخالف آواز چاوݨ یا الاوݨ کوں مزاحمت آہدن؛  یا وت اپݨے خیالات دے اظہار کوں ,ماحول دے برعکس  فروغ ݙیوݨ یا سیاسی تصور اتے حکومت وقت نال متصاد اقدامات چاوݨ  تے ایں سسلسلے وچ تحریر و تقریر دا سہارا گھنݨ کوں وی مزاحمت دی  علامت تصور کیتا  ویندے.

مزاحمت چھوٹے پیمانے تے ہک فرد یا کہں رشتہ دار  خاندان یا  سماج نال تصادم دی شکل وچ تھی سگدے

تے وݙے پیمانے تے  کہیں گروہ  ملک  یا حکومتیں دے خلاف وی تھی سگدے.

تاریخ دے ہر دور وچ  مزاحمتی تحریکاں ابھردیاں ریہن انہیں وچ کجھ کامیاب تھی ویندین اتے کجھ  ناکام تھی ویندین پر ایندے باوجود  لوکیں وچ مزاحمت دا جذبہ گھٹ نی تھیا  آخر لوک مزاحمت کیوں کریندین  اتے ناکامیاں  تے  شکست دے   بعد وی اے تحریکاں کیوں تے کیویں  وجود وچ آندیاں ریہن ۔ایندی ہک وجہ انسان دی فطرت اے کہ او ظلم و استحصال  کوں ہک حد تئیں

برداشت کریندے  جڈاں  ایندے صبر دا پیمانہ مک ویندے تاں ول او نظام  روایات نال بغاوت کریندے

کجھ مزاحمتی  تحریکاں ظلم و استحصال  دے خاتمے انصاف ومساوات اتے عام لوکیں دی خوشحالی اتے حقوق سانگے سمورے نظام کوں بدل تے ایندی جاہ تے  ہک نواں نظام  رائج کرݨ دی خواہشمند  ہوندی اے تاں جو ہک عام  آدمی  کوں اوندے حقوق مل سڳن.

کجھ مزاحمتی تحریکاں اشرافیہ  دے خلاف ہوندین  اتے  او  بورژوا  طبقے دی حکمرانی سانگے ٻاݨ مریندین   انیں دے منشور وچ  عام آدمی سانگے ڈھیر جاہ کینی ہوندی او ہک استحصالی  نظام کوں ختم کرتے آپݨی مرضی دا استحصالی  نظام گھن آوݨ  چاہندین  جیندی مثال تہاکوں پاکستانی سیاست  دی اڄوکی  صورتحال وچ نظردی پئی ہے

ہݨ  کجھ  مزاحمتی تحریکاں ایجھیاں وی ہن جیڑھیاں  اپݨے  ماضی  دے  عظیم دور  کوں یادکریندے  ہوئیں  اونکوں ول  حیاتی  ݙیوݨ چاہندین.  جیڑھیاں کہیں مہدی  یا  نجات دہندہ  دی آمد تے  تحریکاں شروع کریندیں ہوے آپݨیں جدوجہد دا  اغاز کریندیاں ہن  تاں جو ہک مثالی معاشرے دا قیام تھی سڳے.

لہذا  مزاحمتی تحریکاں وچ  ساکوں ڈھگ سارے مقصد نظردین پر ہک شئے جیڑھی  مشترک ہے او اے ہے جو سماج کوں تبدیل کیتا ونڄے   فرسودہ نظام دی جاہ تے ہک نواں  تے بہتر نظام  نافذ کیتا ونڄے .

مزاحمتی تحریکاں ݙو قسم دیاں ہوندین ہک او  جیڑھیاں مسلح جدوجہد اتے تشدد دے زریعے  آپݨیں مقصد کوں حاصل کرݨ چہندین  تے ݙوجھی او جیڑھی  جمہوری تے دستوری  طریقے نال آپݨے مطالبات منواوݨ دی کوشیت کریندین.

مسلح مزاحمت اوں ویلے تھیندی اے جݙݨ  گفت و شنید دے سارے در بند کرݙتے ونڄن اتے ریاست دا جبر ایں حد تئیں ودھ ونڄے جو مسلح جدوجہد دے علاوہ کوئی ٻیا راہ باقی نہ راہوے  اے صورتحال  بادشاہت تے آمرانہ دور حکومت وچ تھیندی اے کیوں جو  ایں وچ تمام اختیارات ہک فرد واحد  کوں مل ویندین  جیڑھا جو کہیں تنقید تے مخالفت کوں برداشت کرݨ کوں بلکل تیار نی ہوندا ایں واسطے  اپݨے مطالبات کوں تسلیم کرواوݨ  یا حکومت کوں تبدیل کرواوݨ کیتے مسلح جدوجہد  دے سوا  ٻئی کوئی راہ نی  نظردا

اساں مزاحمت دی گالھ کریندے پیوں  مزاحمت  تحرک کیویں بݨدی اے  وت انقلاب کیویں آندے  تساں تاریخ دے ورقے پھرولو

کارل مارکس اہدے دنیا وچ ݙو نظام  چلدے پئین  سرمایہ درانہ نظام تے غلامانہ نظام   تے انہیں ݙو نظامیں دے تحت  سماج وچ   ہمیش توں  حاکم تے محکوم   طبقات دی آپت وچ  کشمکش جاری راہندی اے

اے مارکسزم  اے وی ݙسیندے جو استحصالی  طبقہ  پروتالیا (مزدور  محکوم طبقہ اوں ویلھے تئیں ظالماں تے استحصال کرݨ والا طبقہ یعنی بورژوا طبقے توں آزاد ی حاصل نی کر سگدا جے تئیں او آپݨے نال  پورے معاشرے کوں ظلم تے استحصال تے طبقاتی جدوجہد توں نجات نہ ݙیواوے.

ایں واسطے کمیونسٹ مینی  فیسٹو وچ مارکس تے اینگلز دا نعرہ ہا  "دنیا بھر دے مزدور کٹھے تھیوو"

اتے ہیں  نطریہ تے   1905 بالشویک انقلاب  یا اکتوبر انقلاب  یا   سویت انقلاب  آکھوں  جیڑھا عالمی تاریخ دا پہلا  سوشلسٹ  انقلاب ہا   جیکوں کلاسیک مارکسسٹ   سطور تے اسطوار تھیا ہا   جیکوں روس وچ لیلن تے ٹرانسکی  دی قیادت وچ   بالشویک پارٹی نے  برپا کیتا ہا   25 اکتوبر کوں  زار شاہی  دے خلاف انقلابی سرکشی  دا  منڈھ ٻدھیجا جیندے نتیجے وچ  ہیݨے مزدوراں کوں حق حقوق  وی ملے تے  مظلوماں  دی  حکومت  بݨی

وت  فروری  دا انقلاب  جیڑھا مل مزور تے تریمتیں  دا  انقلاب وی آکھیا ویندے     سنٹ پیٹر برگ   وچ  انہاں دے نعرے روٹی تے امن دے نال بادشاہت دے خاتمے دا نعرہ    ہک طاقت ور الا بݨ ابھرا  جیندے نتیجے وچ   مزدور یونین  بݨیاں تے انھیں دے  قانون سازی دے نال  تریے سو سالاں توں قائم زار  دی حکومت دا خاتمہ  تھیا

مزاحمت  یا رد عمل  دی ہک صورت حال اساں کجھ ݙینہ پہلے  سری لنکا ءچ   عوام دے اژدھام وچ ݙٹھی ہے جیں فروری دے انقلاب دی یاد  ڈوائی ہے۔

سری لنکا ہک جزیرہ نما٭ملک اے 22ملین  آبادی دے ایں ملخ وچ کئی وریاں توں ہکو خاندان برسر اقتدار ہے    جتھاں مہاراجہ پکسے سنہالی کوں اتھوں دا   ہیرو منیا ویندے اوندا بھرا گوتا بایا  جھیڑا اتھوں  دا صدر ہے

سری لنکا وچ سگین مالی تے معاشی صورتحال دی وجہ توں کئی ݙیہاڑیاں توں مظاہرے تھیندے پئے ہن  فروری دے انقلاب دیاں ݙوں گالیں ہکو سنویاں ہن خوراک    ادویات بجلی الغرض معاشی بحران تے عوام  دا مہا راجہ پکسے تے اوندے خاندان دے خلاف  شدید مخالفت  جیندے  نتیجے وچ لکھاں  دی تعداد وچ  عوام نہ صرف سڑکاں تے نکلی اے بلکہ  انہاں صدارتی محل تے  دھو کیتا

ہݨ  سوال اے ہے   کݙاہییں اساں اپݨے گریبان وچ جھاتی پاتی ء

جݙاں بُکھ تریہہ توں مردی خلقت اپݨے ٻالاں کوں مارݨ تے مجبور تھی چُکی ہے،

اساں چُپ کیوں ہیئں؟

حکمراناں دی سیاسی کھیݙ کُنی روز ہک نویں انتشار کوں جنم ݙیندی پئی ہے. ول وی اساں سچ کوڑ دا نتارا نی پئے کر سڳدے.

اداریں دی بدنامی وسوں اُتے ہر جندلے، نبلے، ݙیوائے کوں 74سالیں دی کہانی بیان کر ݙتی ہے.

ظلم ݙینھو و ݙینھ وادھو پیا تھیندے پر اساݙی چُپ پوری دنیا کیتے سوال ہے.

دھرتی واسو ایندے وچ کوئی شک نی جو جیں ویلھے  ݙاݙھے دا ݙڈھپ حد توں ودھ ونڄے تاں  ہک نہ ہک ݙینہہ ہیݨا  الاوݨ سکھ پوندے   تے اوندے الاوݨ نال  نہ صرف  تحریکاں  بݨدین  بلکہ    انقلاب  جنم  گھندن  وت ݙو نظام آپت وچ  ٹکراندین  جیویں جو  کارل مارکس  تے لیلن دا  فلسفہ ء  اے جدلیات دا فلسفہ ء اے  او فلسفہ  سموری دنیا تے درگیا لاتھے   ݙاݙھے تے ہیݨے دی ان کھٹ بھڑاند دا فلسفہ اے ݙس پیا ݙیندے جو جے تائیں جتھاں وی ہیݨا ہیݨا اے بھڑاند  ٹردی راہسی  بھڑاند تھیندی رہسی   جے ڈاڈھے دا ݙڈھپ نہ مکسی  جے تائیں ݙاݙھے دی ڳچی وچ رسہ نا پوسی ۔ جے توڑیں ہیݨا سوبھ نہ کھٹیسی   تے جے تائیں ݙاݙھے دا تݙا نہ ولٹیسی او تیئں بھڑاند نہ مکسی

سرائیکی عوامی تریمت تحریک پاکستان

حوالے ۔( انقلاب روس ۔    کمیونسث پارٹی کا مینو فیسٹو اشتمالی منشور  ر حسان   ۔  سرائیکی ناول وساخ  نذیر لغاری  ۔۔ سری لنکا کے موجودہ حا لات ڈان نیوز