open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گنگا دیوی

گنگا دیوی، جیڑھی گنگامبیکا دے نام نال وی ڄاتی ویندی ہے، 14ویں صدی دی راجکماری تے موجودہ ہندوستان دی وجیا نگر سلطنت دی سنسکرت زبان دی شاعرہ ہئی۔

## زندگی تے کم
گنگا دیوی ویرکمپارایا دی بیوی ہئی، جیڑھا وجئے نگر دے بادشاہ بوکا رایا اول (c. 1360s-1370s) دے پتر ہن۔ گنگا دیوی نے مدورائی وچ ترک-فارسی مسلماناں تے اپݨے شوہر دی فتح دی کہانی ہک نظم دی شکل وچ بیان کیتی۔ نو باب دی نظم دا عنوان مدھورا وجیم ہئی، جیڑھا ویرکمپارایا چرترم دے نام نال وی ڄاتا ویندا ہے۔    دستاویزات دی دریافت دے بعد سری رنگم دے سری کرشنماچاریہ نے ہک تامل ورژن شائع کیتا ہئی۔ انامالائی یونیورسٹی نے 1950ء وچ انگریزی ترجمہ شائع کیتا۔ لکھݨ دے علاوہ انہاں نے اپݨے شوہر دے نال جنگ وی لڑی تے ٻیاں زنانیاں کوں وی متاثر کیتا۔

## اثر و رسوخ
سلمان رشدی دے ناول وکٹری سٹی دے مرکزی کردار، پمپا کمپنا کِیتے گنگا دیوی ہک اہم تحریک ہے۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:سنسکرت شاعر
ونکی:بھارتی شعرا
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:ہندوستانی شہزادیاں
ہمبرٹو ماتورانا

ہمبرٹو ماتورانا (1928-2021) ، چلی دے فلسفی تے ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ، جنہاں کوں خاص طور تے "خود پیداواریت" (autopoiesis) دے نظریے دی وجہ توں ڄاݨیا ویندے ۔ انہاں دا جنم 1928 وچ چلی دے شہر سینٹیاگو وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم چلی تے امریکہ دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں حیاتیات تے فلسفے وچ مہارت حاصل کیتی ۔

ماتورانا اپݨے سنگتی فرانسسکو واریلا دے نال مل تے "خود پیداواریت" دا نظریہ پیش کیتا ۔ ایں نظریے دے مطابق ، جاندار او نظام ہوندن جیڑھے اپݨی بݨتر تے تنظیم خود برقرار رکھیندن ۔ او اپݨے آپ کوں اپݨے ماحول نال مسلسل تعامل دے ذریعے پیدا کریندن تے برقرار رکھیندن ۔ ایں نظریے نال حیاتیات تے علمیات (epistemology) دے میدان وچ ہک نویں راہ کھلی ۔

انہاں ݙسایا کہ جانداراں دی زندگی ہک مسلسل خود پیداواری عمل ہے ۔ او اپݨے آپ کوں اپݨے ماحول نال مسلسل تعامل دے ذریعے تبدیل کریندن تے اپݨے آپ کوں برقرار رکھیندن ۔ ایں نظریے نال جانداراں دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں "علمیات حیاتیات" (biology of cognition) دے میدان وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ علم ہک جاندار دا اپݨے ماحول نال تعامل دا نتیجہ ہے ۔ علم ہک جاندار دی اپݨی دنیا دی تعمیر ہے ۔ ایں نظریے نال علم دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں "محبت دی حیاتیات" (biology of love) دے بارے وچ وی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں ݙسایا کہ محبت ہک حیاتیاتی عمل ہے ، جیڑھا جانداراں دے درمیان تعاون تے ہم آہنگی کوں ودھاوݨ وچ مدد کریندے ۔

انہاں چلی دی یونیورسٹی وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں اتھائیں حیاتیات تے فلسفے دی تعلیم ݙتی تے نوجوان سائنسداناں کوں تربیت ݙتی ۔

انہاں خود پیداواریت تے علمیات حیاتیات دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی حیاتیات ، فلسفے ، تے علمیات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال حیاتیات تے فلسفے دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔

انہاں دی زندگی حیاتیات تے فلسفے دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال جانداراں تے علم دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ ماتورانا 2021 وچ چلی وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی وفات دے بعد وی انہاں دا کم حیاتیات تے فلسفے دی دنیا وچ انہاں دی یاد تازہ رکھدا ہے ۔
پولی میٹزنگر

پولی میٹزنگر (1947- موجود) ، امریکی مدافعتی نظام دی ماہر ہن ، جنہاں دا نظریہ ہے کہ اینٹیجن پیش کرݨ والے خلیے "خطرے دے اشاریاں" تے رد عمل ݙیندن ۔ انہاں دا جنم 1947 وچ امریکہ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم امریکہ دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں مدافعتی نظام (immunology) وچ مہارت حاصل کیتی ۔ 

میٹزنگر مدافعتی نظام دے بارے وچ ہک انقلابی نظریہ پیش کیتا ، جینکوں "خطرہ ماڈل" (danger model) آکھیا ویندے ۔ انہاں دا خیال ہے کہ مدافعتی نظام صرف "غیر" (non-self) کوں نئیں ڳولدا ، بھل "خطرہ" کوں ڳولدا ہے ۔ انہاں دا نظریہ ہے کہ اینٹیجن پیش کرݨ والے خلیے (جیہڑے مدافعتی نظام دے خلییاں کوں اینٹیجن پیش کریندن) صرف اوں وقت رد عمل ݙیندن ، جݙاں انہاں کوں "خطرہ اشارے" ملدن ۔ ایہ خطرے اشارے او مالیکیول ہوندن جیڑھے خلیے دے نقصان یا موت دی صورت وچ جاری تھیندن ۔ 

انہاں ݙسایا کہ مدافعتی نظام دا مقصد صرف بیرونی حملہ آوراں کوں مارݨا نئیں ، بھل جسم کوں نقصان توں بچاوݨا ہے ۔ انہاں دے مطابق ، مدافعتی نظام او وقت رد عمل ݙیندا ہے جݙاں جسم کوں سچ مچ خطرہ ہووے ۔ ایں نظریے نال مدافعتی نظام دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں ݙسایا کہ مدافعتی نظام کینسر دے خلییاں کوں وی اوں وقت مار ݙیندا ہے جݙاں او خطرے دے اشارے جاری کریندن ۔ ایں نظریے نال کینسر دے علاج واسطے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد ملدی ہے ۔ 

انہاں نیشنل انسٹیٹیوٹس آف ہیلتھ (National Institutes of Health) وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں اتھائیں مدافعتی نظام تے پرکھ پرچول کیتی تے مدافعتی نظام دے بارے وچ نویں نظریات پیش کیتے ۔ 

انہاں مدافعتی نظام دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی مدافعتی نظام دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال مدافعتی نظام دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔
کارل میکسمووچ

کارل میکسمووچ (1827-1891) ، روسی ماہر نباتات ہن ، جنہاں مشرق بعید دے نباتات دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں دا جنم 1827 وچ روسی سلطنت دے شہر تلا وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم سینٹ پیٹرز برگ یونیورسٹی وچ تھئی ، جتھوں انہاں نباتات (botany) وچ مہارت حاصل کیتی ۔ 

میکسمووچ مشرق بعید دے نباتات تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں روس دے مشرق بعید ، جاپان ، چین ، تے کوریا دے مختلف علاقیاں دا سفر کیتا تے اتھوں دے پودیاں دے ہزاراں نمونے کٹھے کیتے ۔ انہاں پودیاں دی درجہ بندی کیتی تے انہاں دیاں خصوصیات بارے تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال مشرق بعید دے نباتات دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں خاص طور تے جاپان دے نباتات تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں جاپان دے مختلف جزائر دا سفر کیتا تے اتھوں دے پودیاں دے ہزاراں نمونے کٹھے کیتے ۔ انہاں جاپان دے پودیاں دی کئی نویں نسلاں تے جینسز دریافت کیتیاں ۔ انہاں دی تحقیق نال جاپان دے نباتات دے بارے وچ وݙی معلومات ملی ۔ 

انہاں امپیریل باٹینک گارڈن ، سینٹ پیٹرز برگ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں اتھائیں مشرق بعید دے پودیاں دے مجموعے کوں ودھاوݨ تے انہاں دی درجہ بندی کرݨ تے کم کیتا ۔ انہاں دی محنت نال امپیریل باٹینک گارڈن وچ مشرق بعید دے پودیاں دا ہک وݙا مجموعہ تیار تھیا ۔ 

انہاں مشرق بعید دے نباتات دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی نباتات دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال مشرق بعید دے نباتات دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں روسی جیوگرافیکل سوسائٹی دے رکن دی حیثیت نال وی کم کیتا ۔ انہاں ایں سوسائٹی وچ مشرق بعید دے بارے وچ کئی لیکچر ݙتے ، جیڑھے اوں وقت دے سائنسداناں واسطے اہم ہن ۔ 

انہاں دی زندگی مشرق بعید دے نباتات دی تحقیق تے مطالعہ وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال مشرق بعید دے نباتات دے بارے وچ اہم معلومات ملی ۔ میکسمووچ 1891 وچ سینٹ پیٹرز برگ وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی وفات دے بعد وی انہاں دا کم نباتات دی دنیا وچ انہاں دی یاد تازہ رکھدا ہے ۔
ہیرلڈ میکسویل لیفروئے

ہیرلڈ میکسویل لیفروئے (1877-1925) ، انگریز کیڑے مکوڑے دے ماہر ہن ، جنہاں کیڑیاں کوں قابو کرݨ واسطے کیمیکلز دے استعمال دی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں دا جنم 1877 وچ انگلینڈ وچ تھیا ۔ انہاں دی تعلیم انگلینڈ دی مختلف یونیورسٹیاں وچ تھئی ، جتھوں انہاں کیڑے مکوڑے دے مطالعہ (entomology) وچ مہارت حاصل کیتی ۔ 

میکسویل-لیفروئے کیڑیاں کوں قابو کرݨ واسطے کیمیکلز دے استعمال تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں زراعت تے باغبانی وچ کیڑیاں دی وجہ توں تھیوݨ والے نقصانات دا مطالعہ کیتا تے انہاں نقصانات کوں گھٹ کرݨ واسطے کیمیکلز دے استعمال دی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں دی تحقیق نال کیڑیاں کوں قابو کرݨ دے نویں طریقے دریافت تھئے ۔ 

انہاں خاص طور تے ہندوستان وچ کپاہ دے کیڑیاں تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں ہندوستان دے مختلف علاقیاں دا سفر کیتا تے اتھوں دے کپاہ دے کیڑیاں دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں کپاہ دے کیڑیاں کوں قابو کرݨ واسطے کیمیکلز دے استعمال دے طریقے تیار کیتے ۔ انہاں دی تحقیق نال ہندوستان وچ کپاہ دی پیداوار وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں امپیریل کالج آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی ، لندن وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں اتھائیں کیڑے مکوڑے دے مطالعہ تے کیمیکلز دے استعمال دی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں نوجوان سائنسداناں کوں کیڑے مکوڑے دے مطالعہ دی تربیت ݙتی ۔ 

انہاں کیڑیاں کوں قابو کرݨ واسطے کیمیکلز دے استعمال دے بارے وچ کئی اہم مقالے لکھئے ۔ انہاں دی لکھتاں اڄ وی کیڑے مکوڑے دے طالب علماں تے محققین واسطے اہم ہن ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال کیڑیاں کوں قابو کرݨ دے مطالعہ وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

انہاں کیڑے مکوڑے دے بارے وچ کئی کتاباں وی لکھیاں ، جیڑھیاں عام لوکاں واسطے وی مفید ہن ۔ انہاں کیڑیاں دی زندگی دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں تے انہاں کوں قابو کرݨ دے طریقے ݙسائے ۔ 

انہاں دی زندگی کیڑیاں دے مطالعہ تے کیمیکلز دے استعمال دی تحقیق وچ گزری ۔ انہاں دی محنت تے لگن نال زراعت تے باغبانی وچ کیڑیاں دے نقصانات کوں گھٹ کرݨ وچ مدد ملی ۔ میکسویل-لیفروئے 1925 وچ انگلینڈ وچ فوت تھئے ۔ انہاں دی وفات دے بعد وی انہاں دا کم کیڑے مکوڑے دی دنیا وچ انہاں دی یاد تازہ رکھدا ہے ۔
سمتی کھیترامادے

سوماتی کھیترامادے ( انگریزی: Sumati Kshetramade، دیوناگری : सुमती दिसले)(7 مارچ 1913 – 1997) ہک بھارتی مراٹھی لکھاری ہئی جیڑھی مہاراشٹر نال تعلق رکھدی ہئی۔ 

انہاں دے ناولاں دا ہک وݙا موضوع زنانیاں دا استحصال ہے۔

کھیترامادے پیشے دے لحاظ نال ہک طبیبہ ہن۔

## چوݨواں کَم

### ناول

* شراون دھارا (1983)
* پراتیپدا (1982)
* مکھمالی بٹاوا (1979)
* آشاڑھ میگھ (1976)
* شرواری شرواری
* یوگن دھرا
* آبھاس
* مہاشویتا
* انوہار
* ورندا
* یادنیاسینی
* سامبراچی شنگے
* جیون-سوپنا

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
راجم کرشنن

راجم کرشنن (1924ء یا 1925ء – 20 اکتوبر 2014ء)، تامل ناڈو، بھارت نال تعلق رکھݨ والی ہک نسائی تامل مصنفہ ہَن۔

## تعارف
راجم کرشنن دی پیدائش مسیری، تروچیراپلی ضلع وچ تھئی۔ انہاں دی رسمی تعلیم ٻہوں گھٹ ہئی تے ایویں لڳدا ہے جو اوہ وݙی حد تک خود بخود ہئی۔ انہاں نے 1920 دی دہائی وچ اشاعت شروع کیتی۔ اوہ لوگاں دی زندگیاں تے چنگی طرح تحقیق شدہ سماجی ناول لکھݨ کِیتے ڄاݨیاں ویندیاں ہِن جنہاں کوں عام طور تے جدید تامل ادب وچ نہیں ݙکھایا ویندا - غریب کسان، نمک پاشی دے کارکن، چھوٹے وقت دے مجرم، جنگل دے ڈاکو، زیر سماعت قیدی تے زنانی مزدور۔ اوہ 80 توں زیادہ کتاباں لکھ چکیاں ہِن۔ انہاں دے کم وچ چالیس ناول، ویہہ ڈرامے، ݙو سوانح حیات تے کئی مختصر کہانیاں شامل ہِن۔ اپݨی تحریر دے علاوہ، اوہ ملیالم توں تامل تک ادب دی مترجم ہَن۔ 19ویں تے 20ویں صدی وچ ہندوستان وچ زنانیاں دی تحریر دے اپݨے انتھولوجی وچ سوسی جے تھارو تے کے للیتا کرشنن کوں "تامل ادب وچ ہک نواں رجحان قائم کرݨ" دا سہرا ݙیندیاں ہِن، اِس وسیع تحقیق دا حوالہ ݙیندیاں ہوئیاں جو کرشنن نے سماجی حالات دے پس منظر دے طور تے جائزہ گھِنݨ وچ کیتی ہئی۔ 1973ء وچ انہاں کوں انہاں دے ناول ویرکو نیر کِیتے تامل کِیتے ساہتیہ اکادمی ایوارڈ نال نوازا ڳیا۔ 2009ء وچ انہاں دے کم کوں حکومت تمل ناڈو نے روپے 300,000 دے معاوضے کِیتے قومی کر ݙتا ہئی۔ ایہ ہک غیر معمولی واقعہ ہئی کیوں جو تامل ناڈو وچ عام طور تے صرف مردہ مصنفین دے کم کوں قومیا ویندا ہے۔

## انتقال
راجم کوں اپݨے بعد دے سالاں وچ غریب تے بے سہارا چھوڑ ݙتا ڳیا تے انہاں کوں ہک اولڈ ایج ہوم وچ داخل کرݨا پیا۔ اوہ 20 اکتوبر 2014ء کوں انتقال کر ڳئیاں۔

## کتاباں

* *اترا کاندم - (உத்தர காண்டம்)*
* *Kurinji پھر - (குறிஞ்சித்தேன்)* کنڑ اور ملیالم ترجمے شائع ہوتے ہیں
* *والاکرم - (வளைக்கரம்)*
* *Verukku Neer - (வேருக்கு நீர்)* کنڑ ترجمہ دستیاب ہے
* *Malargal - (மலர்கள்)*
* *Mullum Malarndhadhu - (முள்ளும் மலர்ந்து)*
* *پادائیل پڈینڈا اڈیگال - (பாதையில் பதிந்த அடிகள்)*
* *Alaivaai Karayile - (அலைவாய் கரையிலே)*
* *کریپو مانیگل - (கரிப்பு மணிகள்)*
* *منکاتو پنتولیکال - (மண்ணகத்துப் பூந்துளிகள்)*
* *ساتھیہ ویلوی - (சத்திய வேள்வி)*
* *سوجھل میٹھاکم دیپنگل* (بھنور میں چراغ) (1987)

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
رابرٹ مے

## رابرٹ مے
رابرٹ مے ، آسٹرلیا دا او  گݨتری  دا ماہر ہا جیکوں دنیا اڄ وی یاد کریندی ہے ، او 1936 وچ ڄمیا ہا تے 2020 وچ فوت تھی ڳیا ۔ انہاں آبادی دے جیوݨ بارے  گݨتری  دے طریقیاں نال نویاں ڳالھیں ݙسیاں ۔ انہاں ݙسایا جو کیویں جانوراں تے ٻوٹیاں دی آبادی ودھدی گھٹدی ہے ، تے کیویں او ہک ٻئے نال جڑی ہوئی ہے ۔ 

انہاں اپݨی  گݨتری  نال ݙسایا جو کتھائیں کتھائیں آبادی وچ اتار چڑھاؤ اتلا ودھ ویندے جو اندازہ لاوݨا مشکل تھی ویندے ۔ انہاں ایہ وی ݙسایا جو کیویں ہک چھوٹی جیہی تبدیلی وی پوری آبادی تے وݙا اثر کر سڳدی ہے ۔ ایہ ڳالھ خاص طور تے انہاں جانوراں تے ٻوٹیاں دے وݙے جنگلاں وچ ݙٹھی ، جتھاں ہک قسم دے جانوراں دی تعداد ٻئی قسم دے جانوراں دی تعداد تے اثر پیندی ہے ۔ 

رابرٹ مے ایہ وی ݙسایا جو کیویں بیماری وی آبادی تے اثر پیندی ہے ۔ انہاں  گݨتری  نال ݙسایا جو کیویں ہک بیماری پھیلدی ہے تے کیویں ایندے نال لوکاں دی تعداد گھٹدی ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙسایا جو کیویں ٹیکے لڳاوݨ نال بیماری کوں روکیا ونڄ سڳدے ۔ 

انہاں اپݨی زندگی وچ ٻہوں سارے انعام حاصل کیتے ۔ انہاں دنیا کوں ݙسایا جو  گݨتری  کتنی ضروری ہے تے ایندے نال اساں اپݨے آسے پاسے دی دنیا کوں کتنا سمجھ سڳدے ہیں ۔ انہاں آبادی دے جیوݨ بارے نویاں ڳالھیں ݙسیاں ، جیندے نال اساں جانوراں تے ٻوٹیاں دی حفاظت کر سڳدے ہیں ۔ انہاں ݙسایا جو اساں اپݨے ماحول کوں کیویں بچا سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨی  گݨتری  نال ݙسایا جو اساں اپݨی زمین کوں کیویں محفوظ رکھ سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨی زندگی لوکاں کوں سمجھاوݨ وچ لائی جو اساں اپݨے ماحول کوں کیویں بہتر بݨا سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨے کم نال دنیا کوں ٻہوں کجھ ݙتا ہے ۔ اڄ وی اوندے کم کوں یاد کیتا ویندے ۔
ارنسٹ مائر

## ارنسٹ مائر
ارنسٹ مائر ، ہک وݙا پکھی ماہر ، ونڈ کار ، تے حیاتیات دا فلسفی ہا ، او 1904 وچ ڄمیا تے 2005 وچ فوت تھی ڳیا ۔ انہاں "نسل" دی نویں تعریف ݙتی ، جیندا مطلب ایہ ہا جو ہک نسل او جاندار ہوندن جیڑھے ہک ٻئے نال ٻچے پیدا کر سڳدن تے انہاں دے ٻچے وی ٻچے پیدا کر سڳدن ۔ انہاں ایہ ڳالھ ٻہوں اہمیت نال سمجھائی جو جانوراں تے ٻوٹیاں دی نسل کتنی ضروری ہے ۔ 

انہاں پکھیات تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دنیا دے پکھیاں دی ونڈ کیتی تے انہاں بارے ٻہوں کجھ لکھیا ۔ انہاں ݙسایا جو پکھی کیویں بدلیندن تے کیویں نویاں نسلاں بݨدین ۔ انہاں ایہ وی ݙسایا جو پکھی کیویں ہک ٻئے نال جڑے ہوئے ہوندن تے کیویں انہاں دا ماحول انہاں تے اثر پیندا ہے ۔ 

انہاں حیاتیات دے فلسفے تے وی ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں ݙسایا جو حیاتیات کتنی ڳنجھل ہے تے ایندے وچ ٻہوں سارے سوال ہن جنہاں دے جواب ڳولݨ دی لوڑ ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙسایا جو حیاتیات کوں سمجھݨ واسطے ساکوں ٻہوں سارے طریقیاں نال کم کرݨا پوسی ۔ 

انہاں اپݨی زندگی وچ ٻہوں سارے انعام حاصل کیتے ۔ انہاں دنیا کوں ݙسایا جو حیاتیات کتنی ضروری ہے تے ایندے نال اساں اپݨے آسے پاسے دی دنیا کوں کتنا سمجھ سڳدے ہیں ۔ انہاں نسل دی نویں تعریف ݙتی ، جیندے نال اساں جانوراں تے ٻوٹیاں دی حفاظت کر سڳدے ہیں ۔ انہاں ݙسایا جو اساں اپݨے ماحول کوں کیویں بچا سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨی زندگی لوکاں کوں سمجھاوݨ وچ لائی جو اساں اپݨے ماحول کوں کیویں بہتر بݨا سڳدے ہیں ۔ انہاں اپݨے کم نال دنیا کوں ٻہوں کجھ ݙتا ہے ۔ اڄ وی اوندے کم کوں یاد کیتا ویندے ۔ انہاں ݙسایا جو پکھیات ، ٻوٹیاں تے جانوراں دی نسل کتنی اہم ہے تے اساں ایندی حفاظت کیویں کر سڳدے ہیں ۔
سمانا کٹور

ڈی سمن کٹور ہک بھارتی زنانی صحافی، فلم ڈائریکٹر تے گیت نگار ہن جو کنڑ سنیما وچ کم کریندی پئی ہن۔ انہاں نے ہک آزاد ہدایت کار دے طور تے سلم بالا (2008ء) توں آغاز کیتا، اس توں پہلے جو کلارا سانتھے (2009ء)، ایڈیگاریکے (2012ء) تے کیراگورینا گیالیگالو (2016ء) جیہاں فلماں وچ کم کیتا۔ انہاں دی زیادہ تر فلماں سماج دشمن عناصر نال نمٹدیاں ہن۔ اوہ ریاستی ایوارڈ جیتݨ والیاں چند زنانی ڈائریکٹراں وچوں ہک ہن۔

## تعارف
سمن دی پیدائش کرناٹک دے میسور ضلع وچ پیریا پٹنا دے نیڑے ہک گاؤں کٹور وچ تھئی ہئی۔ انہاں دے والد ایں گاؤں وچ ہک چھوٹے جہیں تھیٹر دے مالک ہن۔ سینما نال محبت تے جذبے دے نال انہاں نے تھیٹر چلایا حالانکہ انہاں کوں ٻہوں زیادہ نقصانات دا سامنا کرݨا پیا۔ چھوٹے شہراں وچ تفریح پُڄاوݨ دا انہاں دا ویژن ایہو ہئی جو انہاں نے فلماں گھدیاں۔ انہاں دا الہام شروع وچ انہاں دے والد توں آیا۔ انہاں دی گریجویشن دے بعد، اوہ بنگلور چلی ڳئی، جݙاں گاؤں والیاں نے انہاں کوں شادی کرݨ تے مجبور کیتا۔ انہاں وچ موجود ٹیلنٹ کوں ݙیکھ تے انہاں دے والد انہاں کوں صحافی بݨے فلم ڈائریکٹر اگنی شریدھر دے کول گھن ڳئے۔ بعد وچ انہاں دے والد دا انتقال تھی ڳیا تے انہاں نے انہاں دی معاونت کریندے ہوئے اپݨے فلمی کیریئر دا آغاز کیتا۔ انہاں نے اپݨی زندگی دا آغاز اگنی جرنلز دے مصنف دے طور تے کیتا۔ اپݨی تحریری مہارت دے نال انہاں نے بعد وچ فلماں دے گانے تے اسکرپٹ لکھݨا شروع کر ݙتے۔ انہاں دی صلاحیتاں کوں ݙیکھدے ہوئے انہاں دے گرو نے فلماں وچ کم کرݨ دا پہلا موقع ݙتا۔ انہاں نے فلم آ دینا گالو توں شروعات کیتی۔ اگرچہ انہاں نے فلم دا پورا کم گھدا، پر انہاں نے ڈائریکٹر کوں کریڈٹ ݙتا تے بعد وچ انہاں دی صلاحیتاں کوں محسوس کریندے ہوئے انہاں کوں پہلی ڈائریکٹر بݨݨ دی وݙی ذمہ داری سونپی ڳئی۔

## فلموگرافی

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:بھارتی فلم ہدایت کار زنانیاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
گریجا بائی کیلکر

گریجابائی مادھو کیلکر (1886ء–1980ء) بھارت نال تعلق رکھݨ والی حقوق نسواں دی ہک سرگرم کارکن تے زنانی مصنفہ ہَن۔ اوندے ڈرامے دی کارکردگی نے زنانیاں دے حقوق تے صنفی کردار دے تصور دے بارے وِچ بہت ساریاں بحثاں شروع کِیتیاں۔ اوہ 1928ء وِچ پونے وِچ منعقدہ اکھل بھارتیہ مراٹھی ناٹیہ پریشد دے 23ویں اکھل بھارتیہ مراٹھی ناٹیہ سمیلن (آل انڈیا مراٹھی تھیٹر میٹ) دی صدر ہَن۔ اوہ نرسمہا چنتامن کیلکر دی بھابھی ہَن۔ اوندی شادی مراٹھی دی نامور ادبی شخصیات دے خاندان وِچ تھئی۔ انّھاں کوں اوندے شوہر نے مراٹھی ادب کوں بطور پیشہ اپݨاوݨ دی ترغیب ݙِتّی تے ایں طرح اپݨیاں خواہشات کوں پورا کِیتا۔ اوہ مراٹھی زبان تے ادب کوں فروغ ݙیوݨ والی ہک قابل مصنفہ ہَن۔ اونے جلگاؤں وِچ زنانیاں دی تنظیم بھگنی منڈل شروع کِیتی۔ اوہ 1935ء وِچ آل انڈیا ہندو مہیلا پریشد دی صدر ہَن۔

اوندے کمّاں وِچ پروشانچے بینڈ [مرداں دی بغاوت] تے اسٹریانچے سوارگا [زنانیاں دی جنت] شامل ہِن۔ پدما اناگول زنانیاں دے جبر دے بارے وِچ اپݨے خیالات کوں پیچیدہ قرار ݙیندی ہِن جیڑھے انّھاں دے کمّاں وِچ ظاہر تھیندے ہِن۔ انّھاں دے مطابق، پروشانچے بندا ڈراما کیلکر دے ڈرامے سٹریانچا بینڈ [زنانیاں دی بغاوت] دے ذریعے "ہندوستانی زنانیاں دی توہین دے اثرات دا مقابلہ کرݨ" کِیتے لکھیا ڳیا ہَئی۔ انسائیکلوپیڈیا آف انڈین لٹریچر انّھاں دے کم کوں آپٹے توں متاثر قرار ݙیندا ہِے۔ اوندے کم "خاندانی زندگی دے فریم ورک وِچ زنانیاں دیاں تکلیفاں، سماجی ناانصافی دے خلاف اعتدال نال احتجاج" کوں بیان کریندا ہِے۔ اونے اپݨے آپ کوں نسائیت دے روایتی ہندو تصورات دے نال مضبوطی نال پچھاݨیا، بیوی تے ماں دے طور تے ہک پراسرار کردار دے نال، معمولی رعایتیں منگّیاں۔

## انتقال
گریجا بائی کیلکر دا انتقال 1980ء وِچ تھیا۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:نسائیت پسند ہندو
ونکی:بھارتی ہندو
ونکی:ہندوستانی شخصیتاں
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
سواتی کوشل

سواتی کوشل ہک بھارتی زنانی مصنفہ ہِن تے 5 سبھ توں زیادہ فروخت تھیوݨ والے ناولاں دی مصنفہ ہِن، پیس آف کیک (2004ء)، اے گرل لائک می (2008ء)، ڈراپ ڈیڈ (2012ء)، لیتھل اسپائس (2014ء) تے اے فیو گڈ فرینڈز (2017ء)۔ 2013ء وچ کوشل کوں لٹریچر دے زمرے وچ لوریل ویمن آف ورتھ ایوارڈ کِیتے نامزد کیتا ڳیا ہئی۔

## تعارف
کوشل نویں دہلی وچ پیدا تھئیاں تے پرورش پاتیں تے انہاں دی کہانیاں انہاں دے ذاتی تجربات تے مبنی ہِن۔ آئی آئی ایم کلکتہ توں ایم بی اے کیتا۔ انہاں نے نیسلے انڈیا لمیٹڈ تے نوکیا موبائل فونز، انڈیا دے نال کم کیتا ہے۔ کوشل اپݨے شوہر تے ٻالاں دے نال کنیکٹی کٹ وچ رہندیاں ہِن۔ کیک دا ٹکڑا بھارت دی پہلی زنانیاں دی افسانوی کتاباں وچوں ہک ہے تے اِس دے اجرا دے بعد فوری طور تے ہٹ تھئی۔ نیو یارک ٹائمز سمیت متعدد اشاعتیں وچ چھپی، اِس ناول دا مرکزی کردار مینل شرما ہے۔ ہک 29 سالہ تے آن والا مارکیٹنگ ایسوسی ایٹ، جیندے دی شادی، رومانس تے پروڈکٹ دے نال مزاحیہ برش جرمنی وچ ترجمہ تے اشاعت دے نال تمام ثقافتاں دے سامعین نال جڑے ہوئے ہِن۔ اے گرل لائک می وچ انیشا رائے ناں دی ہندوستانی ڄائیں دی زندگی تے ہندوستان وچ ثقافتاں، لوگاں تے اِس دے اسکول دے نال اِس دی موافقت دی تصویر کشی کیتی ڳئی ہے۔ میری جیسی ڄائیں نے تمام عمر دے سامعین دے نال گونج لئی ہے تے اِس دے حساس پر چمکدے انداز دی تعریف کیتی ڳئی ہے۔  2012ء وچ انہاں نے ڈراپ ڈیڈ کوں ہک پولیس طریقہ کار شائع کیتا جیندے وچ ہک زنانی مرکزی کردار - ہماچل پولیس دی سینئر جاسوس نکی ماروا شامل ہن تے 2014ء وچ اِس دی پیروی ہک سیکوئل، لیتھل اسپائس دے نال کیتی۔ ڈراپ ڈیڈ ہندوستانی زنانیاں دے جرائم دے افسانے دی صنف وچ ابتدائی طور تے داخل تھیوݨ والیاں وچوں ہک ہئی تے اِسنوں اپݨی مضبوط خواہش، جرات مندانہ پر نسائی قیادت کِیتے ڄاݨا ویندا ہئی۔ لیتھل اسپائس وچ کوشل ہک ٹیلی ویژن شیف مقابلے دی منفرد ترتیب وچ نکی ماروا کوں واپس گھن آندیاں ہِن۔ 2017ء وچ سواتی کوشل نے اپݨی پنجویں کتاب، A Few Good Friends دا آغاز کیتا، ایہ ہک ناول ہے جو دوستی کیویں بدلدی ہے تے برداشت کریندی ہے۔

## کتابیات

* *کیک کا ایک ٹکڑا* ، 2005ء  تفصیلات
* *میری طرح کی لڑکی* ، 2008ء تفصیلات
* *ڈراپ ڈیڈ* ، 2012ء  تفصیلات
* *لیتھل اسپائس* ، 2014ء
* *چند اچھے دوست* ، 2017ء

## حوالے

ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:بھارتی ناول نگار زنانیاں
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:ہندوستانی شخصیتاں
جیمز وی میک کونیل

## جیمز وی میک کونیل (1925-1990)
جیمز وی میک کونیل ہک امریکی حیاتیاتی نفسیات دان ہئی جیڑھا پلینیرین وچ سیکھݨ اتے یادداشت دی منتقلی دا مطالعہ کریندا ہئی ۔ او 1925 وچ پیدا تھیا اتے 1990 وچ وفات پا ڳیا ۔ میک کونیل دا کم اپݨی متنازعہ نوعیت دی وجہ توں مشہور تھیا ، خاص طور تے اوں ویلھے جݙاں اوں دعویٰ کیتا ہا جو او پلینیرین کرویاں وچ یادداشت کوں ہک کرویں توں ݙوجھے کرویں وچ منتقل کر سڳدے ۔ 

اوں اپݨے تجربات وچ ، میک کونیل پلینیرین کرویاں کوں ہک خاص محرک (جیویں جو روشنی) نال جوڑݨ دی تربیت ݙتی ، جیندے بعد او کرویاں کوں کٹ ݙیندا ہئی اتے انہاں دے کٹے ہوئے حصیاں کوں دوبارہ پیدا تھیوݨ ݙیندا ہئی ۔ اوں کھوڄ کڈھیا جو دوبارہ پیدا تھیوݨ والے کرویں وی اوہی سیکھݨ دا رویہ ظاہر کیتا جیڑھا تربیت یافتہ کرویں وچ ہئی ۔ 

میک کونیل تجویز ݙتی جو یادداشت ہک کیمیائی مادہ (آر این اے) وچ محفوظ ہوندی ہے ، اتے ایں مادے کوں ہک کرمی توں ݙوجھے کرمی وچ منتقل کیتا ونڄ سڳدے ۔ اوں اپݨے تجربات وچ ، اوں تربیت یافتہ کرویاں کوں کٹ ݙتا اتے انہاں دے کٹے ہوئے حصیاں کوں ݙوجھے کرویاں کوں کھوا ݙتا ۔ اوں دعویٰ کیتا جو جنہاں کرویاں تربیت یافتہ کرویاں کوں کھادا ، انہاں وی اوہی سیکھݨ دا رویہ ظاہر کیتا ۔ 

میک کونیل دے کم کوں سائنسی برادری وچ شدید تنقید دا نشانہ بݨایا ڳیا ۔ ٻہوں سارے سائنسداناں اوندے تجربات دی تکرار کرݨ وچ ناکامی دا اظہار کیتا ، اتے اوندے نتائج دی تشریح تے سوال چاتا ۔ میک کونیل دے کم دے باوجود ، یادداشت دی منتقلی دا تصور اڄ وی متنازعہ ہے ۔ 

میک کونیل اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے متنازعہ اتے غیر روایتی نظریات پیش کیتے ۔ اوں ایہ وی دعویٰ کیتا جو او انساناں وچ یادداشت کوں منتقل کر سڳدے ۔ اوں اپݨے نظریات کوں مقبول بݨاوݨ کیتے ٻہوں سارے مضامین اتے کتاباں لکھیاں ۔ میک کونیل دا کم اڄ وی حیاتیاتی نفسیات دے شعبے وچ دلچسپی دا باعث ہے ۔ اوندے کم یادداشت اتے سیکھݨ دے مطالعہ وچ ٻہوں سارے سوالات پیدا کیتے ہن ۔
منجو کپور

منجو کپور (پیدائش: امرتسر، بھارت) ہک بھارتی ناول نگار ہے۔ انہاں دا پہلا ناول 'پہلا ناول، مشکل بیٹیاں'، نے 1999ء دولت مشترکہ مصنفین ایوارڈ، برائے بہترین کتاب برائے یورپ تے جنوبی ایشیا جتیا ہئی۔

## ذاتی زندگی
انہاں دی شادی گن ندھی ڈالمیا نال تھئی ہے۔ انہاں دے ترئے بچے تے چار پوتے ہن تے نئی دہلی وچ رہندے ہن۔

## ایوارڈ تے اعزاز

* 2011: ڈی ایس سی انعام برائے جنوب ایشیائی ادب ، مختصر فہرست ، *دی امیگرینٹ*
* 1999: دولت مشترکہ مصنفین کا ایوارڈ ، بہترین پہلی کتاب ، یورپ اور جنوبی ایشیا ، *مشکل بیٹیاں*

## تخلیقات

* *مشکل بیٹیاں* ، پینگوئن انڈیا ، 1998؛ فیبر اینڈ فیبر ، 1998 ،
* *ایک شادی شدہ عورت* ، انڈیا انک ، 2003؛ فیبر اینڈ فیبر ، 2003 ،
* *ہوم* ، رینڈم ہاؤس انڈیا ، 2006 ، ؛ فیبر اینڈ فیبر ، 2006 ،
* *تارکین وطن* ، رینڈم ہاؤس ، ہندوستان ، 2008 ، ؛ فیبر اینڈ فیبر ، 2009 ،
* *حراست* ، فیبر اور فیبر ، 2011 ،
* "دنیا کی تشکیل: خواتین خود مصنفین خود" ، ایڈیٹ۔ منجو کپور ، گھاس ہاؤس انڈیا ، 2014۔
* 'برادران' ، پینگوئن ، برطانیہ ، 2016۔

## ٹیلی ویژن موافقت
منجو کپور دا ناول "کسٹڈی" مختلف زباناں وچ متعدد بھارتی ٹیلی وژن چینلز تے روزانہ سوپ اوپیرا دی بنیاد تے چلیا:

انہاں دے علاوہ پردیس میں ہے میرا دل جو ایکتا کپور دے پروڈکشن ہاؤس بالاجی ٹیلی فلم دے تحت اسٹار پلس تے ٹیلی کاسٹ کیتا ڳیا ہئی، منجو کپور دے ناول "دی امیگرنٹ" تے مبنی ہے۔

## حوالے

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:دہلی دیاں مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
بھانو کپل

بھانو کپل (پیدائش 1968ء) ہک برطانوی نژاد زنانی شاعرہ تے بھارتی نژاد مصنفہ ہِن۔ اوہ اپݨیاں کتاباں The Vertical Interrogation of Strangers (2001ء)،  (2006ء) تے Ban en Banlieue (2015ء) کِیتے مشہور ہِن۔ 2020ء وِچ کپل نے 8ونڈھم-کیمبل لٹریچر انعامات وِچوں ہک جِتیا۔

## ذاتی زندگی تے تعلیم
کپل 1968ء وِچ لندن توں ٻاہر بھارتی والدین دے گھر پیدا تھئیاں۔ تے 1990ء وِچ اوہ امریکا چلی ڳئیاں پھر 2019ء وِچ انگلینڈ واپس آئیاں۔ اوہ اِیں وقت برطانیہ تے امریکا ݙوہاں وِچ اپݨا وقت گُزار رہیاں ہِن۔ کپل نے لافبرو یونیورسٹی توں بیچلر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کِیتی تے اسٹیٹ یونیورسٹی آف نیویارک بروکپورٹ توں انگریزی ادب وِچ ماسٹر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کِیتی۔

## کیرئیر
کپل دی پہلی کتاب، The Vertical Interrogation of Strangers، 1990ء دی دہائی دے آخر وِچ لکھی ڳئی ہَئی۔ انّھاں نے سلمان رشدی دے 1980ء دے بکر پرائز دی جیت کوں انّھاں کِیتے ہک ابتدائی تجربہ قرار ݙیندے ہوئے آکھیا جو "شاید تب، پہلی واری، میں سمجھیا جو کوئی میری وانگوں: کر سڳدا ہِے۔ میری وانگوں نظر آ سڳدا ہِے تے لکھ سڳدا ہِے۔" 2015ء دے اوائل وِچ، دی بیلیور نے ترئے ݙینہاں دے دوران اپݨے کم دے بارے وِچ ہک گول میز بحث کِیتی۔ 2009ء دا ہیومینمل: ایک پروجیکٹ فار فیوچر چلڈرن املا تے کملا دے نان فکشن اکاؤنٹ توں متاثر تھیا، ݙو ڄائیاں "نوآبادیاتی بنگال وِچ بھیڑیں دے نال رہندیاں ہِن۔" ڈگلس اے مارٹن نے انکیوبیشن: اے اسپیس فار مونسٹرس کوں "ہک فیمنسٹ، پوسٹ کالونیل آن دی روڈ" دے طور تے بیان کِیتا ہِے۔ کپل نے امینہ کین دے مختصر کہانی دے مجموعے آئی گو ٹو سم ہولو دے تعارف وِچ وی تعاون کِیتا۔ اوندی عوامی پڑھݨ وِچ کارکردگی دے فن دے عناصر ہِن۔ اوندی شاعری برائن ڈرائٹکور دے زیر تدوین ہک مجموعہ وِچ شائع تھئی جیڑھا نیو میوزیم دے 2015ء دے سہ سالہ حصے دے طور تے تیار کِیتا ڳیا ہَئی۔

## اعزازات
انکیوبیشن: A Space for Monsters ہک سمال پریس ڈسٹری بیوشن بیسٹ سیلر ہَئی۔ Ban en Banlieue کوں ٹائم آؤٹ نیویارک دی ابتدائی 2015ء دی سبھ توں زیادہ متوقع کتاباں وِچوں ہک قرار ݙِتّا ڳیا ہَئی۔ 2019ء وِچ کپل نے یونیورسٹی آف کیمبرج توں جوڈتھ ای ولسن پوئٹری فیلوشپ حاصل کِیتی۔ مارچ 2020ء وِچ کپل کوں 8ونڈھم-کیمبل لٹریچر انعامات وِچوں ہک نال نوازیا ڳیا۔ جنوری 2021ء وِچ، انّھاں کوں 2020ء دا ٹی ایس ایلیٹ پرائز اِیں کِیتے ݙِتّا ڳیا جو اوہ کیسے دل کو دھوئے۔ انّھاں کوں سوسائٹی آف مصنفین توں چولمونڈیلی ایوارڈ وی مِلیا ہِے۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:لندن دیاں ڄمان٘درو شخصیتاں
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:ہندوستانی شعراء
ونکی:ہندوستانی شخصیتاں
ونکی:بھارتی شاعر زنانیاں
ونکی:بھارتی شعرا
زبیر خان وزیر

زبیر خان وزیر، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے پاکستان دی قومی اسمبلی دے منتخب رکن ہن۔

## سیاسی کیریئر

## سیاسی کیریئر
سیاسی کیریئر زبیر خان نے 2024 دے پاکستانی عام انتخابات وچ این اے-42 (بالائی جنوبی وزیرستان مع زیریں جنوبی وزیرستان) توں آزاد امیدوار دی حیثیت نال کامیابی حاصل کیتی۔ انہاں 20,022 ووٹ حاصل کیتے جݙاں جو ݙوجھے آزاد امیدوار محمد علی کوں 16,194 ووٹ ملے۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
لکشمی کنن

لکشمی کنن جیڑھی اپݨے تامل قلمی ناں کاویری دے ناں نال وی ڄاݨی ویندی ہے، (پیدائش 1947ء) ہک بھارتی شاعرہ، ناول نگار تے مختصر کہانی دی مصنفہ ہِن۔ تامل وچ لکھدیاں ہوئیاں، اوہ اپݨے کم دا انگریزی وچ ترجمہ کریندیاں ہِن ۔ انہاں دی شاعری کوں بھارتی پریس وچ مثبت پزیرائی ملی ہے۔

## تعارف
13 اگست 1947ء کوں جنوب مغربی ہندوستان دے میسور وچ پیدا تھئیں کنن نے 1977ء وچ کلکتہ دی جاداو پور یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی کرݨ توں پہلے دہلی یونیورسٹی توں انگریزی زبان تے ادب وچ گریجویشن کیتا۔ اپݨی تحریر دے علاوہ، کنن نے گھٹ توں گھٹ 15 سال انگریزی پڑھاوݨ وچ گزارے ہِن۔ 1993ء وچ، اوہ کینٹربری، انگلینڈ وچ یونیورسٹی آف کینٹ وچ رہائش پزیر مصنف ہَن۔ اِس دے بعد کیریئر اسائنمنٹس وچ شملہ، ہندوستان وچ انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ایڈوانسڈ اسٹڈی دے فیلو، کے کے برلا فاؤنڈیشن، دہلی وچ تامل بھاشا سمیتی دے کنوینر، حیدرآباد وچ امریکن اسٹڈیز ریسرچ سینٹر وچ رہائش گاہ وچ اسکالر، گروپ چیف، بھارت سوکا گکائی شامل ہِن۔ پوئٹری سوسائٹی آف انڈیا دی گورننگ باڈی دے رکن تے کامن ویلتھ رائٹرز پرائز، یوریشیا کِیتے جیوری دے رکن۔ اوہ یونیورسٹی آف آئیووا وچ تحریری طور تے اعزازی فیلو تے کیمبرج یونیورسٹی وچ برٹش کونسل وزیٹر وی رہیاں ہِن۔

## اشاعتاں
کنن نے 1974ء تے 1985ء دے درمیان انگریزی وچ شاعری دی ترائے جلداں، 1986ء تے 1993ء دے درمیان مختصر کہانیاں دی ترائے جلداں تے 1998ء وچ ہک ناول شائع کیتا۔ اوہ خاص طور تے عورت دی شناخت دی تلاش، انسانی تجربے وچ فطرت دا مقام یا ثقافتی شناخت نال تعلق رکھݨ والی اپݨی تیز، مختصر آیات کِیتے مشہور ہِن۔ اوہ اکثر اِس ڳالھ دا جائزہ گھندیاں ہِن جو زنانیاں کوں ہندوستانی معاشرے وچ کیویں ݙٹھا ویندا ہے، ہک وݙھدا ہویا نسوانی لہجہ اپݨاندیاں ہوئیاں انہاں دی مختصر کہانیاں انہاں دے تامل اصل دے اپݨے تراجم ہِن۔ اوہ ہندوستان تے بیرون ملک متوسط طبقے دی زنانیاں دے تجربات تے توجہ مرکوز کریندیاں ہِن۔ تاہم مونیاکا وچ ہک استثناء ہے جو نچلے طبقے نال تعلق رکھیندی ہے۔ اپݨے ناول گوئنگ ہوم وچ، جیڑھا اصل تامل توں ترجمہ کیتا ڳیا ہے، کنن نے دہلی دی ہک گھریلو زنانی دی پراݨی کہانی بیان کیتی ہے جو اپݨے خوش حال ماضی کِیتے ترسدی ہے۔ ایہ کہانی متمدن تم برہم برادریاں دی منافقت کوں مسلسل ابھاردی ہے۔

## نظماں

* 1974ء: *نقوش: نظمیں* رائٹرز ورکشاپ، کلکتہ
* 1976ء: *دی گلو اینڈ دی گرے: نظمیں* رائٹرز ورکشاپ، کلکتہ
* 1985ء: *جلاوطن خدا: نظمیں* آرنلڈ ہین مین، دہلی

## مختصر کہاݨیاں

* 1986ء: ردھم: مختصر افسانہ۔ مصنف دے ذریعہ اصل تامل توں ترجمہ کیتا ڳیا ہے۔ وکاس، دہلی، ISBN 978-0-70693-053-5
* 1992ء: پاریجتا اینڈ ادر کہانیاں: مختصر افسانہ۔ اصل تامل توں ترجمہ مصنف، نیشنل پبلشنگ ہاؤس، دہلی، ISBN 978-81-214-0459-4
* 1993ء: انڈیا گیٹ اینڈ ادر کہانیاں: مختصر کہانیاں۔ اصل تامل توں مصنف دے ذریعہ ترجمہ کیتا ڳیا، اورینٹ بلیک سوان پرائیویٹ لمیٹڈ، دہلی، ISBN 978-0-86311-345-1

## ناول

* 1998ء: گھر جانا: ناول۔ مصنف دے ذریعہ اصل تامل توں ترجمہ کیتا ڳیا ہے۔ اورینٹ بلیک سوان پرائیویٹ لمیٹڈ، دہلی، ISBN 978-81-250-1611-3

## ذاتی معلومات
کنن دی شادی ایل وی کنن نال تھئی ہئی جو ہݨ فوت تھی چکے ہِن۔ اوہ نویں دہلی، بھارت وچ رہندیاں ہِن۔

## حوالے

ونکی:بھارتی افسانہ نگار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:ویہویں صدی دے بھارتی شعرا
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
داور خان کنڈی

داور خان کنڈی پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ قومی اسمبلی دے رکن وی رہ چکے ہن۔

## پاکستان عام انتخابات، 2013ء
انہاں پاکستان عام انتخابات، 2013ء وچ خیبر پختونخوا دے حلقہ این اے۔25 (NA-25 (D.I.Khan-Tank)) وچ پاکستان تحریک انصاف توں انتخاب وچ حصہ ڳھدا اتے کامیابی حاصل کیتی۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے قومی اسمبلی دے ارکان
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:خیبر پختونخوا دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
ونکی:پاکستانی سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ایلین میک لافلین

ایلین میک لافلین (1993 دا مقالہ) ، نیوزی لینڈ دی ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) جیڑھی معاون تولید دا مطالعہ کریندی ہے ۔

ایلین میک لافلین ، نیوزی لینڈ دی ہک ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہے ، جئیں 1993 وچ اپݨا تحقیقی مقالہ پیش کیتا ۔ اوندے کم دا مرکز معاون تولید دے مختلف پہلو ہن ۔ اوندے تحقیقی مقالے وچ ، اوں تولیدی حیاتیات دے ڳنجھل موضوعات تے روشنی پاتی ، خاص طور تے او طریقے جنہاں نال ٹیکنالوجی انساناں اتے ٻئے جانوراں وچ تولیدی عمل کوں بہتر بݨا سڳدی ہے ۔

اوں دے کم دا ہک اہم پہلو جانوراں دی تولید وچ معاون تولیدی تکنیکاں دا استعمال ہئی ۔ اوں مختلف جانوراں دی نسلاں وچ ودھ ویا دے مسائل دا مطالعہ کیتا اتے انہاں مسائل دے حل کیتے مختلف طریقے پیش کیتے ۔ اوندے تحقیقی مقالے وچ ، اوں ان وٹرو فرٹیلائزیشن (IVF) ، مصنوعی حمل اتے ٻئے جدید تولیدی طریقےآں دے استعمال تے تفصیلی بحث کیتی ۔

ایلین میک لافلین دے کم تولیدی حیاتیات دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندے تحقیقی مقالے نہ صرف نیوزی لینڈ وچ بھل بین الاقوامی سطح تے وی سائنسداناں اتے محققین کوں متاثر کیتا ۔ اوندے کم دی بدولت ، جانوراں دی تولید وچ معاون تولیدی تکنیکاں دے استعمال وچ نمایاں بہتری آئی ہے ۔

اوں دے کم دا ہک ٻیا اہم پہلو تولیدی صحت دے اخلاقی پہلوواں تے بحث ہئی ۔ اوں معاون تولیدی تکنیکاں دے استعمال نال پیدا تھیوݨ والے اخلاقی سوالات تے روشنی پاتی ۔ اوں خاص طور تے جانوراں دی فلاح اتے انسانی مداخلت دے اثرات تے بحث کیتی ۔ اوندا خیال ہا جو سائنسداناں کوں اپݨے کم دے اخلاقی اثرات تے غور کرݨا چاہیدا ہے اتے جانوراں دی فلاح کوں ترجیح ݙیوݨی چاہیدی ہے ۔

ایلین میک لافلین دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی تولیدی صحت دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ اوندے تحقیقی مقالے معاون تولیدی تکنیکاں دے استعمال دے بارے وچ عوامی بحث کوں فروغ ݙتا ۔ اوندے کم دی بدولت ، لوکاں کوں تولیدی صحت دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او انہاں تکنیکاں دے استعمال دے بارے وچ بہتر فیصلے کرݨ دے قابل تھئے ۔
کوٹا نیلیما

ڈاکٹر کوٹا نیلیما ہک زنانی مصنفہ، محقق، سیاسی مبصر، فنکارہ تے سیاست دان ہن۔ انہاں دی تحریر، فن تے علمی کم وچ دیہی پریشانی، جنس، کساناں دی خودکشی تے جمہوری معاشراں دے دائرہ کار دے موضوعات تے توجہ مرکوز کرݨ شامل ہے۔ اوہ حیدرآباد، تلنگانہ وچ رہندی ہن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
نیلیما متحدہ آندھرا پردیش وچ صحافی تے مصنف مرحوم شری کے وی ایس راما سرما تے اوما سرما دے ہاں پیدا تھئیں۔ انہاں نے دہلی یونیورسٹی توں سیاسیات وچ پی ایچ ڈی تے جواہر لال نہرو یونیورسٹی، دہلی توں بین الاقوامی تعلقات وچ ماسٹر آف آرٹس حاصل کیتا۔ نیلیما پال ایچ نِٹز سکول آف ایڈوانسڈ انٹرنیشنل سٹڈیز، جانز ہاپکنز یونیورسٹی، واشنگٹن ڈی سی وچ ساؤتھ ایشیا اسٹڈیز دی سینئر ریسرچ فیلو وی رہ چکی ہن۔ انہاں نے ارپنا کور دی زیر قیادت اکیڈمی آف فائن آرٹس اینڈ لٹریچر وچ وی تعلیم حاصل کیتی۔

## تحقیق تے تحریر
نیلیما نے فکشن تے نان فکشن ݙوہاں اصناف وچ بھارت وچ غریباں تے زنانیاں تے کتاباں لکھیاں ہن۔ انہاں دے ناول ریور اسٹونز تے منی لینڈر ہندوستان دے دیہی کساناں تے مبنی ہن تے انہاں دے ناول شوز آف دی ڈیڈ وچ کساناں دی خودکشی تے توجہ مرکوز کیتی ڳئی ہے۔ 2016ء وچ فلم ساز وتریمارن نے شوز آف دی ڈیڈ کوں فلم وچ ڈھالݨ دا انتخاب کیتا۔ انہاں دا ناول The Honest Season ہک سیاسی تھرلر ہے جیندے وچ ہک زنانی صحافی مرکزی کردار دے طور تے ہے۔

## پینٹنگ تے فوٹوگرافی
نیلیما ہک پینٹر وی ہن جنہاں دے کم وچ اکثر پینٹ توں پہلے چارکول اسکیچنگ شامل تھیندی ہے۔ 2017ء وچ اپݨی نمائش ریمینز آف ایودھیا، عبادت دے مقامات، وچ انہاں نے ایودھیا تے آزادی تے ہم آہنگی دے متعلقہ موضوعات تے روشنی پاتی۔ 2018ء وچ سواتی رائے نے دی ٹریبیون کِیتے لکھیا، "ہک فنکار دے طور تے انہاں دی پینٹنگز وچ ٻہوں کمیت پائی ویندی ہے جو انہاں دے فن وچ ہک واضح تے مستقل عنصر ہے۔" انہاں دی 2018ء دی نمائش میٹافورز آف دی مون انہاں دی کتاب وڈووز آف ودربھ: میکنگ آف شیڈوز تے انہاں دے کم توں متاثر تھئی، جیندے وچ کسان شوہراں دی خودکشی دے بعد بیواواں دی زندگیاں کوں دستاویزی شکل ݙتی ڳئی ہئی۔ نمائش دے جائزے وچ شلپا آر لکھدیاں ہن، "اساݙے اندر تے اردگرد دی غیر موجودگی کوں ڳالھ مُہاڑ تے دستاویزی شکل ݙیوݨ دا تصور مصنف پینٹر دے طرز عمل وچ ہک بار بار چلݨ والا محرک ریہا ہے۔ تخلیقی ذریعے دی طرف توجہ مبذول کراوݨ کِیتے جو انہاں نے محسوس کیتا اوہ تحریری لفظ وچ بیان نہیں کیتا ڳیا ہئی۔"

## سیاسی کیریئر
نیلیما نے تلنگانہ پردیش کانگریس کمیٹی دی جنرل سیکرٹری دی حیثیت نال خدمات انجام ݙتیاں۔ 2023ء وچ، اوہ تلنگانہ اسمبلی کِیتے سناتھ نگر توں کانگریس پارٹی دی امیدوار بݨیاں۔ نیلیما کانگریس پارٹی دے ترجمان پون کھیرا دی بیوی ہن۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
مارک میک مینمین

## مارک میک مینمین (پیدائش 1958)
مارک میک مینمین ہک امریکی جیواشم ماہر تے ماؤنٹ ہولیوک کالج وچ جیالوجی دے پروفیسر ہن ۔ انہاں کیمبرین دھماکے تے ایڈیاکارن حیاتیات دے مطالعے وچ اہم کم کیتا ہے ۔ 

مک مینمین 1958 وچ پیدا تھئے ۔ انہاں 1979 وچ اسٹینفورڈ یونیورسٹی توں بی ایس تے 1984 وچ کیلیفورنیا یونیورسٹی ، سانٹا باربرا توں پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 1984 وچ ، او ماؤنٹ ہولیوک کالج وچ فیکلٹی وچ شامل تھئے ۔ 

مک مینمین کیمبرین دھماکے دی پیلیو ایکولوجی اتے اپݨے کم وچ متنازعہ طور تے دلیل ݙتی جو اجناسٹا نال تعلق رکھݨ والے چھوٹے پلانکٹونک ٹرائلوبائٹس دا شکاری طرز زندگی ہوسڳدا ہئی ۔ انہاں دا ایڈیاکارا دے باغ دے نظریے گرگ بیر دے ناول وٹلز کوں متاثر کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

مک مینمین 1995 وچ میکسیکو دے سونورا وچ ہک فیلڈ مہم دی قیادت کیتی ، جیندے دوران انہاں کوں جیواشم (550-560 ملین سال پرانے) دریافت تھئے ، جنہاں دے بارے وچ میک مینمین دلیل ݙتی جو او ابتدائی جانوراں تے ایڈیاکارن حیاتیات دے متنوع کمیونٹی نال تعلق رکھدن ہن ۔ 

مک مینمین 2011 وچ قدیم ترین معلوم بالغ جانور دے جیواشم ، میکسیکو دے شمال مغربی حصے وچ واقع کلیمینٹ فارمیشن توں پروٹروزوئک چٹون دی دریافت دی اطلاع ݙتی ۔ انہاں دی ابتدائی رپورٹ دے دوران ، ٻئے محققین انہاں دی حیاتیاتی جیواشم دے طور تے وابستگی بارے سوال اٹھائے ، جیڑھے کم از کم 50 ملین سالاں توں ایڈیاکارن حیاتیات دے اکثریت توں پہلے دے ہن ۔ 

مک مینمین اپݨے کم دے دوران ٻہوں سارے متنازعہ تے غیر روایتی نظریات پیش کیتے ۔ او اپݨے نظریات کوں مقبول بݨاوݨ کیتے ٻہوں سارے مضامین اتے کتاباں لکھیاں ۔ میک مینمین دا کم اڄ وی جیواشم حیاتیات دے شعبے وچ دلچسپی دا باعث ہے ۔ اوندے کم جیواشم حیاتیات اتے سیکھݨ دے مطالعہ وچ ٻہوں سارے سوالات پیدا کیتے ہن ۔
جوہان ولہیم میگن

## جوہان ولہیم میگن (1764-1845)
جوہان ولہیم میگن ہک جرمن کیڑے شناس ہن ۔ او 1764 وچ پیدا تھئے اتے 1845 وچ وفات پا ڳئے ۔ میگن دا کم ڈپٹیرا (مکھی اتے مچھر) دے مطالعہ وچ ہئی ۔ انہاں ڈپٹیرا دے مطالعہ وچ اہم کم کیتا اتے انہاں کوں ڈپٹیرا دے بانی سمجھا ویندے ۔ 

میگن اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ ڈپٹیرا دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں ہزاراں مکھی اتے مچھر دے نمونیاں دا مطالعہ کیتا اتے انہاں دی درجہ بندی کیتی ۔ انہاں ڈپٹیرا دے مختلف خانداناں اتے نسلاں دی شناخت کیتی اتے انہاں دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں ڈپٹیرا دے مطالعہ کیتے ہک منظم طریقہ کار تیار کیتا ، جیندے نال ڈپٹیرا دے مطالعہ وچ بہتری آئی ۔ 

میگن دے کم دی بدولت ، ڈپٹیرا دے مطالعہ وچ انقلاب آیا ۔ انہاں ڈپٹیرا دے مطالعہ کیتے ہک مضبوط بنیاد رکھی ، جیندے تے ٻئے کیڑے شناس اپݨا کم کر سڳن ۔ انہاں ڈپٹیرا دے مطالعہ کوں ہک سائنسی شعبے دے طور تے قائم کیتا ۔ 

میگن اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے مضامین اتے کتاباں لکھیاں ۔ انہاں دی سب توں مشہور کتاب "ڈپٹیرا" ہے ، جیڑھی 1818 اتے 1830 دے درمیان شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ ، میگن ڈپٹیرا دے ہزاراں نسلاں دی تفصیل ݙتی اتے انہاں دی درجہ بندی کیتی ۔ ایہ کتاب ڈپٹیرا دے مطالعہ کیتے ہک اہم ذریعہ ہے ۔ 

میگن دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی کیڑیاں دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں کیڑیاں دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او انہاں دی قدرتی تاریخ کوں سمجھݨ دے قابل تھئے ۔
گریگور مینڈل

گریگور مینڈل (1822-1884)

گریگور مینڈل ہک آسٹرین راہب ہن ، جنہاں کوں مٹر دے ٻوٹیاں وچ خصوصیات دی وراثت دے مطالعہ دی وجہ توں اکثر "جینیات دا پیو" سݙیا ویندے ۔ او 1822 وچ پیدا تھئے اتے 1884 وچ وفات پا ڳئے ۔ مینڈل دا کم جینیات دے مطالعہ وچ انقلاب گھن آیا اتے انہاں وراثت دے بنیادی اصولاں کوں دریافت کیتا ۔ 

مینڈل اپݨے تجربات وچ مٹر دے ٻوٹیاں دی مختلف خصوصیات دا مطالعہ کیتا ، جیویں جو ٻج دا رنگ ، پھلاں دا رنگ ، اتے ٻوٹے دی اونچائی ۔ انہاں مٹر دے ٻوٹیاں دی نسلاں دی باقاعدگی نال افزائش کیتی اتے انہاں دے نسلاں وچ خصوصیات دی وراثت دے نمونیاں دا مشاہدہ کیتا ۔ انہاں ݙیکھیا جو کجھ خصوصیات نسل در نسل منتقل تھیندیاں ہن ، جݙاں جو ٻیاں خصوصیات غائب تھی ویندیاں ہن اتے ول ول ظاہر تھیندیاں ہن ۔ 

مینڈل اپݨے مشاہدات دی بنیاد تے وراثت دے اصول پیش کیتے ۔ انہاں ݙکھایا جو خصوصیات جوڑے وچ جینز دی وجہ توں منتقل تھیندیاں ہن ، اتے ہر جوڑے وچوں ہک جین والدین توں حاصل تھیندی ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا جو کجھ جینز غالب ہوندن اتے ٻئے جینز مغلوب ہوندن ۔ غالب جینز مغلوب جینز دی موجودگی وچ وی ظاہر تھیندن ، جݙاں جو مغلوب جینز صرف اوں ویلھے ظاہر تھیندن جݙاں انہاں دے جوڑے وچ ٻئے مغلوب جینز موجود ہوندن ۔ 

مینڈل دے کم کوں اوں ویلھے زیادہ توجہ نہ ملی ، پر 20 ویں صدی دے اوائل وچ انہاں دے کم کوں ول ول دریافت کیتا ڳیا اتے انہاں دے اصولاں کوں جینیات دے مطالعہ وچ بنیادی اہمیت ݙتی ڳئی ۔ مینڈل دے کم جینیات دے شعبے وچ انقلاب گھن آیا اتے انہاں جینیات دے مطالعہ کیتے ہک مضبوط بنیاد رکھی ۔ 

مینڈل اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے مضامین لکھئے ۔ انہاں دا سب توں مشہور مضمون "ٻوٹیاں وچ ہائبرڈائزیشن تے تجربات" ہے ، جیڑھا 1866 وچ شائع تھیا ۔ ایں مضمون وچ ، مینڈل اپݨے تجربات اتے وراثت دے اصولاں دی تفصیل ݙتی ۔ 

مینڈل دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی جینیات دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں وراثت دے بنیادی اصولاں دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او جینیات دے مطالعہ کوں سمجھݨ دے قابل تھئے ۔
بروس میک ایون

## بروس میک ایون (1938-2020)
بروس میک ایون ہک امریکی عصبی اینڈوکرائنولوجسٹ ہئی اتے سٹریس ہارمونز دا ماہر ہئی ۔ او 1938 وچ پیدا تھیا اتے 2020 وچ وفات پا ڳیا ۔ میک ایون دا کم سٹریس دے اثرات تے دماغ تے جسم تے اوندے اثرات دے بارے وچ ہئی ۔ اوں سٹریس دے حیاتیاتی میکانزم کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

میک ایون اپݨی تحقیق وچ سٹریس ہارمونز ، خاص طور تے گلوکوکورٹیکائیڈز دے کردار تے توجہ ݙتی ۔ اوں دریافت کیتا جو سٹریس ہارمونز دماغ دے مختلف حصیاں ، خاص طور تے ہپپوکیمپس تے امگدالا کوں متاثر کریندن ۔ اوں ایہ وی ݙکھایا جو سٹریس دا مسلسل تجربہ دماغ دے انہاں حصیاں وچ تبدیلیاں دا باعث بݨ سڳدا ہے ، جیندے نتیجے وچ یادداشت ، سیکھݨ اتے جذباتی ضابطے وچ مسائل پیدا تھی سڳدن ۔ 

میک ایون "ایلوسٹاسس" دا تصور پیش کیتا ، جیڑھا جسم دی صلاحیت ہے جو او سٹریس دے جواب وچ اپݨے اندرونی ماحول کوں برقرار رکھ سڳے ۔ اوں ایہ وی ݙکھایا جو سٹریس دا مسلسل تجربہ ایلوسٹاسس کوں متاثر کر سڳدا ہے ، جیندے نتیجے وچ صحت دے مسائل پیدا تھی سڳدن ۔ اوں سٹریس دے اثرات کوں سمجھݨ کیتے "ایلو سٹیٹک لوڈ" دا تصور وی پیش کیتا ۔ 

میک ایون دے کم سٹریس دے اثرات کوں سمجھݨ وچ انقلاب برپا کیتا ۔ اوں ݙکھایا جو سٹریس صرف ہک نفسیاتی تجربہ نی بھل اوندے جسم تے دماغ تے گہرے حیاتیاتی اثرات ہوندن ۔ اوندے کم سٹریس دے اثرات کوں کم کرݨ کیتے مداخلتاں دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

میک ایون اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے اعزازات حاصل کیتے ۔ اوں 1999 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز وچ شمولیت اختیار کیتی اتے 2010 وچ اینڈوکرائن سوسائٹی دا لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ حاصل کیتا ۔ اوندے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی سٹریس دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ اوندے کم دی بدولت ، لوکاں کوں سٹریس دے اثرات دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او سٹریس کوں کم کرݨ کیتے بہتر فیصلے کرݨ دے قابل تھئے ۔
ایڈمنڈ میڈ والڈو

## ایڈمنڈ میڈ-والڈو (1855-1934)
ایڈمنڈ میڈ-والڈو ہک انگریز پرندیاں دے ماہر ہن ۔ او 1855 وچ پیدا تھئے اتے 1934 وچ وفات پا ڳئے ۔ میڈ-والڈو دا کم پرندیاں دے رویے اتے انہاں دی قدرتی تاریخ دے بارے وچ ہئی ۔ انہاں خاص طور تے ریت دے تیتر (سینڈ گراؤز) دے چوزیاں دی پرورش دے رویے دی دریافت کیتی ۔ 

میڈ-والڈو ریت دے تیتر دے رویے دا بغور مشاہدہ کیتا اتے انہاں دریافت کیتا جو نر ریت دے تیتر اپݨے پریاں وچ پاݨی جذب کریندن اتے اپݨے چوزیاں کوں پیاس ٻجھاوݨ کیتے پاݨی ݙیندن ۔ ایہ رویہ پرندیاں وچ منفرد ہے اتے میڈ-والڈو دی اہم دریافت ہئی ۔ 

انہاں ݙکھایا جو نر ریت دے تیتر اپݨے پیٹ دے پریاں وچ پاݨی جذب کرݨ دی صلاحیت رکھدن ۔ انہاں دے پریاں دی بݨتر خاص طور تے پاݨی جذب کرݨ کیتے بنائی ڳئی ہے ، اتے او اپݨے پریاں وچ کافی مقدار وچ پاݨی ذخیرہ کر سڳدن ۔ او اپݨے چوزیاں کوں پاݨی ݙیوݨ کیتے کافی دور تک پرواز کر سڳدن ۔ 

میڈ-والڈو دے کم ریت دے تیتر دے رویے کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی دریافت ݙکھایا جو ریت دے تیتر اپݨے چوزیاں دی پرورش کیتے کتنے وقف ہوندن ۔ انہاں دے کم پرندیاں دے رویے دے مطالعہ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے مضامین اتے کتاباں لکھیاں ۔ انہاں دے کم پرندیاں دے رویے اتے قدرتی تاریخ دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں پرندیاں دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او انہاں دی قدرتی تاریخ کوں سمجھݨ دے قابل تھئے ۔
ماڈ لیونورا مینٹن

## ماڈ لیونورا مینٹن (1879-1960)
ماڈ لیونورا مینٹن ہک کینیڈین حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان اتے بافت شناس ہن ۔ انہاں کوں انزائم دے عمل دی حرکیات (کائینیٹکس) تے کم کرݨ دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔ او 1879 وچ پیدا تھیاں اتے 1960 وچ وفات پا ڳئیاں ۔ مینٹن دا کم حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ اہم ہئی اتے انہاں انزائم دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

مینٹن اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ انزائم دے عمل دی حرکیات دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں لیونور مائیکلیس دے نال مل تے مائیکلیس-مینٹن مساوات تیار کیتی ، جیڑھی انزائم دے عمل دی حرکیات کوں بیان کریندی ہے ۔ ایہ مساوات حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ ہک بنیادی مساوات ہے اتے انزائم دے عمل کوں سمجھݨ کیتے استعمال تھیندی ہے ۔

مینٹن انزائم دے عمل دے مطالعہ وچ ٻہوں سارے تجربات کیتے ۔ انہاں مختلف انزائمز دا استعمال کیتا اتے انہاں دے عمل دی رفتار کوں مختلف حالات وچ ماپیا ۔ انہاں ݙکھایا جو انزائم دے عمل دی رفتار سبسٹریٹ دی مقدار ، انزائم دی مقدار ، اتے درجہ حرارت تے منحصر ہوندی ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا جو انزائمز خاص سبسٹریٹس تے عمل کریندن اتے انہاں دے عمل کوں مختلف کیمیکلز نال روکیا ونڄ سڳدے ۔

مینٹن دے کم دی بدولت ، انزائم دے عمل کوں سمجھݨ وچ بہتری آئی ۔ انہاں انزائم دے عمل دی حرکیات کوں سمجھݨ کیتے ہک مضبوط بنیاد رکھی ، جیندے تے ٻئے سائنسدان اپݨا کم کر سڳن ۔ انہاں انزائم دے عمل دے مطالعہ کوں ہک سائنسی شعبے دے طور تے قائم کیتا ۔

مینٹن اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے مضامین لکھئے ۔ انہاں دا سب توں مشہور مضمون "انورٹیز دے عمل دی حرکیات" ہے ، جیڑھا 1913 وچ شائع تھیا ۔ ایں مضمون وچ ، انہاں مائیکلیس دے نال مل تے مائیکلیس-مینٹن مساوات پیش کیتی ۔

مینٹن دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی انزائم دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں انزائم دے بنیادی اصولاں دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعہ کوں سمجھݨ دے قابل تھئے ۔
کلنٹن ہارٹ میریم

## کلنٹن ہارٹ میریم (1855-1942)
کلنٹن ہارٹ میریم ہک امریکی ماہر حیوانیات اتے پرندیاں دے ماہر ہن ۔ او 1855 وچ پیدا تھئے اتے 1942 وچ وفات پا ڳئے ۔ میریم "ایڈیراونڈیکس دے ممالیہ" (Mammals of the Adirondacks) دے مصنف ہن اتے انہاں شمالی امریکہ دے جانوراں دے مطالعہ وچ اہم کم کیتا ۔

میریم اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ جانوراں دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں شمالی امریکہ دے مختلف حصیاں دا سفر کیتا اتے مختلف قسماں دے جانوراں دے نمونے جمع کیتے ۔ انہاں خاص طور تے ممالیہ اتے پرندیاں دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں جانوراں دی درجہ بندی اتے انہاں دی جغرافیائی تقسیم دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ۔

میریم 1884 وچ "ایڈیراونڈیکس دے ممالیہ" شائع کیتی ۔ ایں کتاب وچ ، انہاں ایڈیراونڈیکس دے علاقے وچ پائے ونڄݨ والے ممالیہ دی تفصیلی تفصیل ݙتی ۔ ایں کتاب شمالی امریکہ دے ممالیہ دے مطالعہ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

میریم اپݨے کم وچ "زندگی زونز" دا تصور پیش کیتا ۔ ایں تصور دے مطابق ، جانوراں اتے ٻوٹیاں دی تقسیم درجہ حرارت اتے نمی دے مطابق تبدیل تھیندی ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو مختلف اونچائیاں تے مختلف قسم دے جانور اتے بوٹے پائے ویندن ۔ انہاں دے ایں تصور حیاتیاتی جغرافیہ دے مطالعہ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

میریم اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے مضامین اتے کتاباں لکھیاں ۔ انہاں دے کم شمالی امریکہ دے جانوراں دے مطالعہ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں جانوراں دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او انہاں دی قدرتی تاریخ کوں سمجھݨ دے قابل تھئے ۔
جان سی میریم

## جان سی میریم (1869-1945)
جان سی ۔ میریم ہک امریکی جیواشم ماہر ہن ۔ او 1869 وچ پیدا تھئے اتے 1945 وچ وفات پا ڳئے ۔ میریم لا بریا ٹار پٹس وچ ریڑھ دی ہݙی والے جیواشم دی درجہ بندی کیتے مشہور ہن ۔ انہاں شمالی امریکہ دے جیواشمات دے مطالعہ وچ اہم کم کیتا ۔ 

میریئم اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ جیواشمات دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں خاص طور تے ریڑھ دی ہݙی والے جیواشمات دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں لا بریا ٹار پٹس توں ملݨ والے جیواشمات دی تفصیلی درجہ بندی کیتی اتے انہاں دی قدرتی تاریخ دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

لا بریا ٹار پٹس لاس اینجلس ، کیلیفورنیا وچ واقع ہک جیواشماتی مقام ہے ۔ اتھوں ہزاراں سال پہلے دے جانوراں دے جیواشمات ملے ہن ۔ میریم اتھوں ملݨ والے جیواشمات دا بغور مطالعہ کیتا اتے انہاں دی درجہ بندی کیتی ۔ انہاں ݙکھایا جو اتھوں ملݨ والے جانوراں وچ سمائلوڈون (سیبر ٹوتھ کیٹ) ، ڈائر وولف اتے کولمبیا دے میموتھ شامل ہن ۔ 

میریئم دے کم دی بدولت ، لا بریا ٹار پٹس دے جیواشمات کوں سمجھݨ وچ بہتری آئی ۔ انہاں ݙکھایا جو اتھوں ملݨ والے جانور شمالی امریکہ دے قدیم جانوراں دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے اہم ہن ۔ انہاں جیواشمات دے مطالعہ کیتے ہک منظم طریقہ کار تیار کیتا ، جیندے نال جیواشمات دے مطالعہ وچ بہتری آئی ۔ 

میریئم اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے مضامین اتے کتاباں لکھیاں ۔ انہاں دے کم شمالی امریکہ دے جیواشمات دے مطالعہ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں جیواشمات دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او انہاں دی قدرتی تاریخ کوں سمجھݨ دے قابل تھئے ۔
روڈولف میئر ڈی شاؤینسی

## روڈولف میئر ڈی شاؤینسی (1901-1984)
روڈولف میئر ڈی شاؤینسی ہک سوئس-امریکی پرندیاں دے ماہر ہن ۔ او 1901 وچ پیدا تھئے اتے 1984 وچ وفات پا ڳئے ۔ او جنوبی امریکہ دے پرندیاں دے مطالعہ کیتے مشہور ہن ۔ انہاں جنوبی امریکہ دے پرندیاں دے مطالعہ وچ اہم کم کیتا ۔ 

شاؤینسی اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ جنوبی امریکہ دے پرندیاں دے مطالعہ وچ صرف کیتا ۔ انہاں جنوبی امریکہ دے مختلف حصیاں دا سفر کیتا اتے مختلف قسماں دے پرندیاں دے نمونے جمع کیتے ۔ انہاں جنوبی امریکہ دے پرندیاں دی درجہ بندی اتے انہاں دی جغرافیائی تقسیم دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

شاؤینسی "جنوبی امریکہ دے پرندیاں دی انواع دا رہنما" (A Guide to the Species of Birds of South America) سمیت جنوبی امریکہ دے پرندیاں تے کئی کتاباں لکھیاں ۔ ایں کتاب جنوبی امریکہ دے پرندیاں دے مطالعہ وچ اہم کردار ادا کیتا اتے ایں خطے دے پرندیاں دے مطالعہ کیتے ہک بنیادی متن بݨ ڳئی ۔ 

شاؤینسی جنوبی امریکہ دے پرندیاں دی درجہ بندی کیتے ہک منظم طریقہ کار تیار کیتا ۔ انہاں پرندیاں دے نمونیاں دا بغور مطالعہ کیتا اتے انہاں دی جسمانی خصوصیات اتے رویے دی بنیاد تے انہاں دی درجہ بندی کیتی ۔ انہاں ݙکھایا جو جنوبی امریکہ دے پرندیاں دی انواع وچ ٻہوں زیادہ گھݨ ونک ہے اتے انہاں وچوں کئی انواع صرف ایں خطے وچ پائیاں ویندن ۔ 

شاؤینسی دے کم دی بدولت ، جنوبی امریکہ دے پرندیاں دے مطالعہ وچ بہتری آئی ۔ انہاں جنوبی امریکہ دے پرندیاں دے مطالعہ کیتے ہک مضبوط بنیاد رکھی ، جیندے تے ٻئے سائنسدان اپݨا کم کر سڳن ۔ انہاں جنوبی امریکہ دے پرندیاں دے مطالعہ کوں ہک سائنسی شعبے دے طور تے قائم کیتا ۔ 

شاؤینسی اپݨی زندگی دے دوران ٻہوں سارے اعزازات حاصل کیتے ۔ انہاں دے کم نہ صرف سائنسی برادری کوں متاثر کیتا بھل عام لوکاں وچ وی جنوبی امریکہ دے پرندیاں دے بارے وچ شعور بیدار کیتا ۔ انہاں دے کم دی بدولت ، لوکاں کوں جنوبی امریکہ دے پرندیاں دے بارے وچ مزید معلومات حاصل تھیاں اتے او انہاں دی قدرتی تاریخ کوں سمجھݨ دے قابل تھئے ۔