سپرامالیکیولر کیمسٹری

## سپرامالیکیولر کیمسٹری
Supramolecular chemistry –study of the chemistry of assembled molecular sub-units

سپرامالیکیولر کیمسٹری ، کیمسٹری دی ہک لڑی ہے جیڑھی مالیکیولر ذیلی اکائیاں (molecular sub-units) دی اکٹھی کیمسٹری (chemistry of assembled) دا مطالعہ کریندی ہے ۔ ایں علم وچ مالیکیولز دے درمیان غیر کوویلنٹ تعاملات (non-covalent interactions) دا مطالعہ کیتا ویندا ہے ، جیڑھے مالیکیولز کوں ہک ݙوجھے نال جوڑ تے وݙے ڈھانچے بݨاوندے ہن ۔ سپر امالیکیولر کیمسٹری دا مقصد مالیکیولز دے درمیان خود اسمبلی (self-assembly) دے عمل کوں سمجھݨ ، نويں مواد (new materials) بݨاوݨا ، اتے حیاتیاتی نظاماں (biological systems) دی نقل (mimic) کرݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق نامیاتی کیمسٹری (organic chemistry) ، غیر نامیاتی کیمسٹری (inorganic chemistry) ، اتے نینو سائنس (nanoscience) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سپرامالیکیولر کیمسٹری وچ غیر کوویلنٹ تعاملات دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ غیر کوویلنٹ تعاملات کوویلنٹ بانڈز (covalent bonds) توں کمزور ہوندے ہن ، پر او مالیکیولز دے درمیان تعاملات وچ اہم کردار ادا کریندے ہن ۔ انہاں تعاملات وچ ہائیڈروجن بانڈنگ (hydrogen bonding) ، وینڈر والز تعاملات (van der Waals interactions) ، آئنک تعاملات (ionic interactions) ، اتے پائے-پائے اسٹیکنگ (pi-pi stacking) شامل ہوندے ہن ۔ سپر امالیکیولر کیمسٹری دے ماہرین (supramolecular chemists) مختلف تکنیکاں (techniques) دا استعمال کر تے انہاں تعاملات دا مطالعہ کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ تعاملات مالیکیولز دے درمیان خود اسمبلی دے عمل کوں متاثر کریندے ہن ۔ او نويں مالیکیولز ڈیزائن کریندے ہن جیڑھے مخصوص غیر کوویلنٹ تعاملات دے ذریعے ہک ݙوجھے نال تعامل کر سڳن ۔ 

مالیکیولز دے درمیان خود اسمبلی دا مطالعہ وی سپر امالیکیولر کیمسٹری دا ہک اہم حصہ ہے ۔ خود اسمبلی او عمل ہے جیندے وچ مالیکیولز خودبخود منظم تھی تے وݙے ڈھانچے بݨاوندے ہن ۔ سپر امالیکیولر کیمسٹری دے ماہرین ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف عوامل ، جیویں کہ مالیکیولز دی ساخت ، تعاملات دی قوت (strength of interactions) ، اتے ماحول ، خود اسمبلی دے عمل کوں متاثر کریندے ہن ۔ او مالیکیولز ڈیزائن کریندے ہن جیڑھے مخصوص ڈھانچے بݨاوݨ کیتے خود اسمبل تھی سڳن ۔ نويں مواد بݨاوݨا سپر امالیکیولر کیمسٹری دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ سپر امالیکیولر کیمسٹری دے ماہرین نويں مواد بݨاوݨ کیتے خود اسمبلی دے عمل کوں استعمال کریندے ہن جیڑھے مخصوص خصوصیات رکھدے ہن ، جیویں کہ نینو ٹیوبز (nanotubes) ، نینو وائرز (nanowires) ، اتے نینو شیٹس (nanosheets) ۔ ایہ مواد الیکٹرانکس (electronics) ، دوائیاں (pharmaceuticals) ، اتے توانائی دے شعبیاں وچ استعمال تھی سڳدن ۔ حیاتیاتی نظاماں دی نقل کرݨا وی سپر امالیکیولر کیمسٹری دا ہک اہم مقصد ہے ۔ سپر امالیکیولر کیمسٹری دے ماہرین حیاتیاتی نظاماں وچ تھیوݨ والے عمل دی نقل کرݨ کیتے خود اسمبلی دے عمل کوں استعمال کریندے ہن ، جیویں کہ ڈی این اے (DNA) دی نقل (replication) ، پروٹین (proteins) دی تہہ (folding) ، اتے سیل (cell) دی خود اسمبلی ۔ 

سپرامالیکیولر کیمسٹری دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ نینو سائنس وچ ، سپر امالیکیولر کیمسٹری دا استعمال نويں نینو مواد بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ دوائیاں وچ ، سپر امالیکیولر کیمسٹری دا استعمال نويں دوائیاں بݨاوݨ اتے دوائیاں دی ترسیل (drug delivery) دے نظام بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ مواد سائنس (materials science) وچ ، سپر امالیکیولر کیمسٹری دا استعمال نويں مواد بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے جیڑھے مخصوص خصوصیات رکھدے ہن ۔ سپر امالیکیولر کیمسٹری دا مطالعہ مالیکیولز دے درمیان خود اسمبلی دے عمل کوں سمجھݨ اتے نويں مواد بݨاوݨ وچ مدد کریندے ۔ سپر امالیکیولر کیمسٹری دے ماہرین مالیکیولز دے بارے وچ معلومات جمع کر تے نینو سائنس ، دوائیاں ، اتے مواد سائنس کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سپر امالیکیولر کیمسٹری دا مطالعہ جدید نامیاتی کیمسٹری ، غیر نامیاتی کیمسٹری ، اتے نینو سائنس کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔