شاکر شجاع آبادی دا شکوہ

سرائیکی زبان وچ ایجھے ادیب گھٹ ملسِن جنہاں شاعر مشرق علامہ اقبال دے فلسفے بارے یا انہاں توں متاثر تھی تے کوئی ڳالھ نہ کیتی ہووے ، ٻہوں شاعریں تے لکھاریں اپݨے کتابیں وچ علامہ اقبال کوں باقاعدہ موضوع بݨائے ، شاکر شجاع آباد سرائیکی زبان دا ٻہوں ناں والا شاعر اے ، شاکر شجاع آبادی سرائیکی زبان دا او خوش قسمت شاعر اے ، جیرھا سب توں زیادہ پڑھیا اَتے سب توں زیادہ سُݨیا ڳے ۔ انہاں اپݨے فن تے فکر دے ذریعے ہک زمانے کوں متاثر کیتے اوندے چاہݨ والیں دی تعداد صرف سرائیکی وسیب نی بلکہ سارے ملک دے نال پوری دنیا وچ کروڑیں دی تعداد وچ موجود اے۔

شاکر شجاع آبادی دے کئی شعری مجموعے شائع تھی چکن انہاں وچ کلام شاکر ، پتھر موم ، پیلے پتر ، شاکر دے ݙوہڑے، لہو دا عرق ، خدا جٖاݨے ، شاکر دیاں غزلاں ، ݙاکݨی ݙاک وغیرہ شامل ہِن ۔ اے ساریاں کتاباں جھوک پبلشرز ملتان اَتے دلنورسرائیکی پبلیکیشنز نور پور نورنگا دی طرفوں شائع کیتیاں ڳن ، شاکر شجاع آبادی دا کلام ریڈیو ٹیلی ویژن دے علاوہ ملک دے مختلف اخبارات تے رسائل وچ چھپدا رہ ڳے تے چھپداپے ، شاکر شجاع آبادی کوں اے اعزاز وی حاصل اے ، جو انہاندا کلام سرائیکی وسیب دے کثیر الاشاعت اخبار روزنامہ ’’خبریں‘‘ ملتان وچ کلر تصویر دے نال روزانہ چھپدا رہ ڳے ، اتنی لمبی چوڑی تمہید تے تعارف دا مطلب اے ہے جو جیویں اپݨے وقت وچ علامہ اقبال مشہور شاعر ہا ، ایویں اپݨے وقت وچ شاکر شجاع آبادی وی مشہور شاعر اے ، جیویں علامہ اقبال ݙو صدیں (1939۔1836ء) وچ اپݨی شہرت تے مشہوری دا سکہ جٖمائی رکھیا ایویں شاکر شجاع آبادی وی ݙو صدیں دے سارے شاعریں دا سرگھدی ٻیٹھے اَتے مشہوری وچ کہیں کوں اڳوں تے ودھݨ نی پیا ݙیندا۔

علامہ اقبال دی ساری شاعری مغرب دی مخالفت تے انہاندی تہذیب دی مذمت نال بھری پی اے ،ایویں شاکر شجاع آبادی دی مغرب دا کٹر مخالف اے ، شاکر شجاع آبادی مغرب خصوصاً امریکہ دی مخالفت کرݨ دے نال نال امریکہ دے ایجنٹاں دی ݙاڈھی مذمت کریندے ، میں علامہ اقبال یا شاکر دی شاعری دا موازنہ تاں نی پیا کریندا اَتے نہ اِی میݙا ایہو موضوع اے پر وَلوی اتنا ضرور آکھساں جوامریکہ تے انہاندے ایجنٹاں دی مذمت وچ شاکر شجاع آبادی جتنے خوبصورت پیرائے اَتے جیرھے اندازنال ڳالھ کیتی اے ، ایہو جہی خوبصورت ڳالھ کرݨ وݙے شاعریں کوں وی نصیب نی تھی سڳی ، شاکر آہدے:

اساݙا ملک موضع ہے تے نمبردار امریکہ

ضمیراں دی اَڳاڑی کر تے چوکیدار ݙے آندے

امریکہ مسلمان ملکاں وچ جئیں طرح بدمعاشی کریندا پئے ، افغانستان وچ پہلے مولویں کوں استعمال کیتا انہاں کوں پیسے ݙے تے جہاددے ناں تے فساد کرایا ، روس دے پُجٖݨ دے بعد جئیں طرح افغانستان توں اَکھیں پھیریاں ’’غیور غیرت مند‘‘ اَتے بہادر پٹھاݨاں کوں جئیں طرح آپت وچ لڑایا تے بودن بݨایا، پاکستان دے مدرسیںدے خطابیں (طالبان) کوں جئیں مساوی دے زناوریں والی کار کلہنوایا تے بم مار تے چیݨاں چیݨاں کیتا ، او تاریخ دا الڳ المیہ ہے ۔ افغانستان دے بعد عراق ، ایران پاکستان … ! اڳوں تے پتہ نی کیرھے مسلمانیں دی واری اے ، او مسلمان جنہاندی اُبھردے تے لہندے توݨیں شاہی ہئی اَڄ کاݨ دکاݨ تھی تے کٹیندے پن ، ایجھے موقع تے شاکر شجاع آبادی چپ نی رہ سڳیا ، علامہ اقبال کوں مخاطب کر تے آہدے:

ذرہ اقبال جھاتی پا پہاڑاں دیاں چٹاناں تے

تیݙے شاہین سر سٹ تے ممولیاں توں کٹیندے پِن

علامہ اقبال فلسفی شاعر ہووݨ دے نال انقلابی شاعر وی ہِن ۔ اُنہاں ٻئی شاعری دے علاوہ ’’شکوہ جواب شکوہ‘‘ وی لکھیا جینکوں پوری دنیا وچ ٻہوں زیادہ شہرت ملی ، ایں طرح سرائیکی زبان دے معروف شاعر شاکر شجاع آبادی ݙوں ݙوہڑے شکوہ جواب شکوہ دے طور تے لکھݨ ، علامہ اقبال تے شاکر شجاع آبادی وچ اے مماثلت تاں موجود اے جو ݙوہیں شاعر اِن ، اے ڳالھ دی سانجھی اے جو ݙوہیں ہک فکر تے سوچ رکھݨ والے شاعر اِن ، اے ڳالھ ٹھیک اے جو ݙوہاں کوں اپݨے اپݨے وقت وچ ݙاڈھی شہرت تے مشہوری حاصل تھئی ایویں ݙوہاں دیاں کجھ ٻیاں مماثلتاں وی ڳݨوایاں ونجٖ سڳدن پر ہک شئے دا فرق ہا ، او فرق اے ہے جو علامہ اقبال جسمانی طور تے معذور نہ ہن جݙاں جو شاکر شجاع آبادی اپݨے ٻلپݨ توں جسمانی طور تے معذور تے مفلوج ہن ، غریبی وی ٻچے کڈھی پی اے ، شاعری دے علاوہ ٻیا کوئی ذریعہ آمدن کینھی ، انہاں حالات وچ ہک آدمی شکوہ کریندے ، دھاڑ کڈھیندے ، کوکدے یا فریاد کریندے تاں اوندی ڳالھ ٻئی بݨ ویندی اے ، علامہ اقبال دے شکوے وچ جیرھا زور کھڑے میں اونکوں گھٹ نی پیا کریندا ، پر شاکر شجاع آبادی اپݨی جسمانی ساخت دے حوالے نال جیرھا شکوہ کریندے اوں تے غور کرݨ دی ضرورت اے ، شاکر دا شکوہ پڑھو:

شکوہ

میݙی سوچ تے پاݨی پھیر سجٖݨ ، ݙتو کھیݙ ونجٖا میݙا کیا رہ ڳے

میݙا امن سکون آرام خوشی ، کیتو لُوݨ سُوا میݙا کیا رہ ڳے

کر ختم جوانی شاکرؔ دی ، ݙتو کمر نِوا میݙا کیا رہ ڳے

میݙے شکوے تے اعتبار نہ ، چلو آپ ݙسا میݙا کیا رہ ڳے

شاکر دا شکوہ تُساں پڑھ گھدے ، شکوے دا جواب شکوے وچ شاکر جیرھی مہارت دا ثبوت ݙتے ، اتنی سمحجھداری عام بندے دا کم نی ، جواب شکوے وچ انہاں اللہ پاک دی قدرت اَتے اوندے مالک کُل ہووݨ دا جئیں طرح اظہار کیتے او اپݨی جاہ تے اہم ڳالھ اے پر ساری ڳالھیں وچ سرائیکی وسیب دی عاجزی تے انکساری توں کم گھندے ہوئے اپݨے آپ کوں گھٹا تے علامہ اقبال دی جئیں طرح شان اُچی کیتی اے اوندی مثال مِلݨ مشکل اے ، ادب دی دنیا وچ ایجھے لوک اَتے ایجھے شاہکار روزروز نی بلکہ صدیاں بعد تخلیق تھیندن، شاکر دا جواب شکوہ تُساں پڑھو تے سرائیکی شاعر تے اوندے کمال دا آپ اندازہ لائو:

جواب شکوہ

تیݙا رووݨ کُوڑ دا رووݨ ہے ، اَجٖاں رووݨے جوڳا حال نِوہی

تیݙے زور ، جتی تیکوں بار ݙتم، ݙٹھا درداں دا ڳڑدھال نِوہی

جینکوں جو ݙیواں ذمے دار تاں نی ، میݙی قدرت دا بھائیوال نِوہی

میݙا شکوہ ہوش سنبھال تے کر توں شاکرؔ ہیں اقبال نِوہی

٭٭٭

## حوالہ
کتاب: علامہ اقبال تے سرائیکی وسیب ،مصنف : ظہور دھریجہ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان