رضیہ سجاد ظہیر

## ابتدائی حیاتی
رضیہ دلشاد دی پیدائش اجمیر، راجستھان وچ 15 اکتوبر 1918ء کوں ہک علمی گھرانے وچ تھئی۔ انّھاں دے والد اجمیر اسلامیہ کالج دے پرنسپل ہَن۔ انّھاں نے اجمیر وچ انڈرگریجویٹ ڈگری حاصل کِیتی۔

انّھاں نے 20 سال دی عُمر وچ شاعر تے کمیونسٹ کارکن سجاد ظہیر نال شادی کِیتی۔ اوہ ترقی پسند تحریک (PWA) دے بانیاں وچوں ہک ہَن تے اوہ قانون وچ کیریئر بݨاوݨ وچ دلچسپی کائنی رکھدی ہَن، جیڑھا کِیتے انّھاں نے تربیت حاصل کِیتی ہئی۔ انّھاں دی شادی دے کجھ عرصے بعد، انّھاں کوں انّھاں دی انقلابی سرگرمیاں دی وجہ توں انگریزاں نے گرفتار کر گِھدا تے ݙو سال تک قید وچ رکھا۔

رضیہ نے الہ آباد یونیورسٹی توں پوسٹ گریجویٹ دی ڈگری حاصل کِیتی۔ 1940ء دی دہائی وچ، رضیہ تے انّھاں دے شوہر بمبئی وچ ہَن، جتھاں اوہ ثقافتی شعبے وچ سرگرم ہَن، ہفتہ وار PWA دعوتاں دا اہتمام کریندے ہَن۔ انّھاں نے اپݨی سیاست کوں بنیاد پرست بݨاوݨ وچ PWA دے اثر کوں تسلیم کِیتا، تے انّھاں سرگرم زنانیاں وچ شامل ہَن جیڑھیاں "گاندھی واد زنانیاں دی فطرت تے مقام دے نظریات تے سوال اٹھاوݨ لڳیاں ہَن۔"

1948ء تک، رضیہ دی چار دِھیاں ہَن تے انّھاں دے شوہر بھارتیہ کمیونسٹ پارٹی دے کہݨ تے پاکستان وچ ہَن، جیڑھی تقسیم ہند دی حمایت کریندی ہئی۔ اوہ اپݨیاں دِھیاں دے نال لکھنؤ چلی ڳئیں۔

## کیریئر
رضیہ اپݨے بچپن توں ہی ’’پھول‘‘، ’’تہذیب نسواں‘‘ تے ’’عصمت‘‘ جیہاں جریدیاں وچ مختصر کہانیاں لکھدی رہی ہَن۔ روزی کَمّݨ کِیتے لکھنؤ وچ رضیہ نے تدریس، تصنیف و تالیف تے ترجمہ نگاری دا کم شروع کِیتا۔ انّھاں نے تقریباً 40 کتاباں دا اردو وچ ترجمہ کِیتا۔ انّھاں دا برتولت بریخت دے ’’لائف آف گلیلیو‘‘ دا اردو ترجمہ زبردست سمجھا ویندا ہئی۔ انّھاں نے سیارام شرن گپتا دی ’’ناری‘‘ دا "عورت" دے ناں نال ترجمہ کِیتا (جیڑھا ساہتیہ اکادمی نے شائع کِیتا)، تے 1962ء وچ ملک راج آنند دی ’’سیوین یرس‘‘ دا ’’سات سال‘‘ دے ناں نال ترجمہ کِیتا۔

1953ء وچ انّھاں دا ناول ’’سر شام‘‘ شائع تھیا، ’’کانٹے‘‘ 1954ء وچ ریلیز تھیا، جݙاں جو ’’سمن‘‘ (ہک ٻیا ناول) 1964ء وچ منظر عام تے آیا۔ انّھاں نے جیل توں اپݨے شوہر دے خطوط ’’نقوش زندہ‘‘ (1954ء) کوں ترتیب ݙے کے شائع کِیتا۔

انّھاں نے شاعر مجاز لکھنوی تے مشتمل ہک ناول تے وی کم کِیتا، جو ادھورا ریہ ڳیا۔ اپݨیاں ادبی کوششاں دے نال نال، انّھاں نے اپݨے شوہر دی تحریراں کوں وی ترتیب ݙے کے شائع کِیتا۔

انّھاں دیاں مختصر کہانیاں کوں سماجی مقصد دے طور تے نمایاں کِیتا ڳیا ہئی۔ مثال دے طور تے، "نیچ" وچ انّھاں نے ہک مراعات یافتہ زنانی تے پھل ویچݨ والے دے درمیان طبقاتی فرق کوں تلاش کِیتا تے انّھاں تعصبات کوں وی، جیڑھے پہلے والے کوں بعد وچوں طاقت حاصل کرݨ کِیتے الڳ کرݨ پوندے ہَن۔ مزید برآں، ترقی پسند تحریک دے انقلابی نظریے کوں ݙیکھدیاں ہویاں، انّھاں دا کم - جیویں جو گروپ وچ انّھاں دے ساتھیاں دا - صنفی تعلقات تے مرداں تے ݙوجھیاں زنانیاں دے ذریعے زنانیاں تے ظلم، زنانیاں وچ جدیدیت پسندانہ شناخت دی نشوونما دے نال نال ٻیاں مضر اثرات جیویں پسماندہ زنانیاں تے غربت تے ظلم دا وی جائزہ گِھدّا۔

’’زرد گلاب‘‘ (1981ء) تے ’’اللہ دے بندہ لے‘‘ (1984ء) انّھاں دے ݙو مختصر کہانیاں دے مجموعے ہَن جو بعد از وفات شائع تھئے۔

## بعد دی حیاتی
رضیہ دے شوہر 1956ء تک پاکستان دی جیل وچ ہَن، جیڑھے دے بعد اوہ بھارت واپس آڳئے تے لکھنؤ وچ اپݨے خاندان دے نال شامل تھی ڳئے۔ 1964ء وچ اوہ دہلی چلے ڳئے۔ سجاد ظہیر دا انتقال 1973ء وچ سوویت یونین وچ تھیا۔

رضیہ سجاد ظہیر دا انتقال 18 دسمبر 1979ء کوں دہلی وچ تھیا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:بھارتی افسانہ نگار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے