بلاول بھٹو زرداری

بلاول بھٹو زرداری پاکستان پیپلز پارٹی دے پارلیمنٹرین لیڈر ہن۔ انہیں دا ڄم 21 ستمبر 1988ء کوں کراچی دے لیڈی ڈفرن اسپتال اچ تھیا۔ بلاول بھٹو زرداری سابق وزیراعظم پاکستان محترمہ بے نظیر بھٹو تے سابق صدر پاکستان آصف علی زرداری دے وݙے پتر ہن۔ او پاکستان پیپلز پارٹی دے بانی شہید ذوالفقار علی بھٹو دے ݙوہترے ہن۔ انہاں دا ڄم دے ٹھیک ترائے مہینے بعد انہیں دی ماء بے نظیر بھٹو مسلم دنیا دی پہلی تریمت وزیراعظم بݨ ڳئی۔

## ابتدائی حیاتی
بلاول بھٹو زرداری نے بچپݨ توں ہی اپݨے والدین دے ݙکھاں دا اندازہ لڳا ڳھدا ہئی۔ انہیں دے ݙکھاں تے مصیبتاں دے سفر نے انہاں دے عزم دی پختگی کوں ظاہر کیتا کیوں جو بچپݨ دی عمر اچ ہک ٻال کوں سکول توں ڳھن کے عام زندگی اچ جیڑھے ݙکھ تے مشکلات پیش آندین، او بلاول بھٹو زرداری توں بہتر کوئی نئیں سمجھ سڳدا۔ بلاول بھٹو زرداری نے زندگی دے ہر موڑ تے ٻہوں کڄھ سکھیا تے سمجھیا۔ بلاول دی علمی تے سیاسی تربیت انہاں دی ماء نے کیتی، جیہڑی دنیا دی بہترین یونیورسٹیاں اچ لیکچر ݙیندی ہائی۔ بلاول بھٹو نے بچپن اچ ہی سیاست اچ بھٹو دے اصولی افکار تے عوامی جذبات نال سرشار نظریے کوں سمجھ ڳھدا ہئی، جیندے کیتے وݙی عمر دی لوڑ ہوندی ہے۔

## تعلیمی سفر
اپݨی ماء بے نظیر بھٹو شہید دے ݙوجھے دور حکومت اچ انہاں نے ابتدائی تعلیم کراچی گرامر سکول توں حاصل کیتی۔ ایندے بعد انہاں نے فروبلس انٹرنیشنل سکول، اسلام آباد توں تعلیم حاصل کیتی۔ دبئی منتقل تھیوݨ دے بعد انہاں نے اپݨی تعلیم راشد پبلک سکول دبئی اچ جاری رکھی، جتھاں او سٹوڈنٹ کونسل دے نائب چیئرمین وی رہے۔ راشد پبلک سکول دا شمار دبئی دے بہترین سکولیں اچ تھیندا ہے۔

1999ء اچ اپݨی ماء محترمہ بے نظیر بھٹو دی خود ساختہ جلاوطنی دے ویلے او انہاں دے نال بیرون ملک چلیے ڳئے۔ 2007ء اچ بلاول بھٹو نے برطانیہ دی آکسفورڈ یونیورسٹی دے سب توں اہم کالج کرائسٹ چرچ اچ داخلہ ڳھدا۔ برطانیہ دی آکسفورڈ یونیورسٹی توں "بی اے آنرز" دی سند جدید تاریخ تے سیاست دے شعبے اچ حاصل کیتی۔ پاکستان دے پہلے وزیراعظم نوابزادہ لیاقت علی خان، اسرائیل دے سابق وزیراعظم بنجمن نیتن یاہو، پاکستان پیپلز پارٹی دے بانی شہید ذوالفقار علی بھٹو تے مسلم دنیا دی پہلی تریمت وزیراعظم تے بلاول بھٹو دی ماء محترمہ بے نظیر بھٹو نے وی آکسفورڈ یونیورسٹی توں اعلیٰ تعلیم حاصل کیتی۔ بلاول بھٹو زرداری اتھاں وی طلبہ یونین اچ سرگرم رہے۔ 2010ء اچ انہاں نے اپݨی تعلیم مکمل کر ڳھدی۔

## والدہ محترمہ بے نظیر بھٹو دی شہادت
محترمہ بے نظیر بھٹو پاکستان پیپلز پارٹی دی بانی شہید ذوالفقار علی بھٹو دی وݙی دھی ہن۔ 21 جون 1953ء اچ سندھ دے مشہور سیاسی بھٹو خاندان اچ ڄمی ہن۔ ابتدائی تعلیم کراچی اچ حاصل کیتی، 15 سال دی عمر اچ اولیول دا امتحان پاس کیتا۔ انہاں نے آکسفورڈ یونیورسٹی توں فلسفہ، معاشیات تے سیاسیات اچ ایم اے کیتا۔ 1977ء اچ تعلیم حاصل کر کے وطن واپس آئی ہن۔ ایں دوران اچ ملک اچ مارشل لا دا نفاذ تھیا۔ انہاں دے پیو شہید ذوالفقار علی بھٹو کوں جیل بھیج ݙتا ڳیا جیندے بعد 1979ء اچ سپریم کورٹ آف پاکستان نے انہاں کوں پھاسی دی سزا سݨا ݙتی۔ 1984ء اچ بے نظیر کوں جیل توں رہائی ملی، جیندے بعد انہاں نے ݙو سال تک برطانیہ اچ جلاوطنی دی زندگی گزاری۔ ایں دوران اچ پیپلز پارٹی دے رہنماویں نے انہاں کوں پارٹی دا سربراہ بݨا ݙتا۔ 1986ء اچ او وطن واپس آئین۔ 1987ء اچ آصف علی زرداری نال رشتہ ازدواج اچ منسلک تھی ڳئین۔ 2 دسمبر 1988ء اچ 35 سال دی عمر اچ ملک تے اسلامی دنیا دی پہلی تریمت وزیراعظم دے طور تے حلف چاتا۔ اگست 1990ء اچ انہاں کوں برطرف کر ݙتا ڳیا۔ اکتوبر 1993ء دے عام انتخابات اچ کامیابی حاصل کر کے ݙوجھی واری وزیراعظم منتخب تھئین۔ 1996ء اچ ہک واری ولا انہاں دی حکومت کوں برطرف کر ݙتا ڳیا، جیندے بعد انہاں نے جلاوطنی اختیار کر ڳھدی۔ 18 اکتوبر 2007ء کوں محترمہ بے نظیر بھٹو اپݨی 8 سالہ خود ساختہ جلاوطنی ختم کر کے وطن واپس آئین۔ کراچی دے ہوائی اݙے توں لکھاں افراد دے جلوس اچ انہاں دا قافلہ جݙاں شارع فیصل کارساز دے مقام تے پہنچا تاں اتھاں تھیوݨ آلے ݙو بم دھماکیں نال ایہ سفر اتھائیں رک ڳیا۔ ایں واقعے اچ پاکستان پیپلز پارٹی دے ݙیݙھ سو توں زائد کارکن جاں بحق تے سینکڑاں زخمی تھئے، محترمہ بے نظیر بھٹو ایں بم حملے اچ محفوظ رہئین۔ لیکن 27 دسمبر 2007ء کوں راولپنڈی اچ ہک انتخابی جلسے توں خطاب دے بعد اسلام آباد ویندے ہوئیں بم حملے اچ او شہید تھی ڳئین۔ ایں واقعے کوں بلاول بھٹو زرداری نے چیلنج سمجھ کے قبول کیتا تے اپݨی ماء دے ایں نامکمل سیاسی سفر کوں مکمل کرݨ دا عہد کر ڳھدا۔

## دور سیاست
تعلیم مکمل کرݨ دے بعد بلاول بھٹو زرداری 2011ء اچ وطن واپس آئے تے سیاسی معاملات اچ ودھ چڑھ کر حصہ ڳھدا۔

## آغاز سیاست
انہاں نے 2012ء اچ باقاعدہ طور تے کراچی دے ہک وݙے جلسے توں اپݨے سیاسی سفر دا آغاز کیتا۔ او ابتدا اچ ملک دی سیاسی صورت حال تے ٻئے معاملات تے اپݨے تُند و تیز بیانات تے ٹوئٹر تے پیغامات دی وجہ توں ذرائع ابلاغ اچ موضوع بحث رہے۔ کراچی دے ایں جلسے کوں ملک اچ پیپلز پارٹی دی طاقت دے مظاہرے دے طور تے وی ݙٹھا ڳیا، کیوں جو 2008ء توں 2013ء تک برسر اقتدار رہݨ دے بعد ایہ جماعت صرف صوبہ سندھ اچ ہی حکومت بݨا سڳی ہئی جس تے سیاسی حلقیاں اچ انہاں دی ساکھ توں متعلق چہ مگوئیاں تھیندیاں رہیاں ہن۔

2015ء اچ آصف علی زرداری نے پیپلز پارٹی دے اہم اختیارات انہاں دے حوالے کر ݙتے، لیکن پارلیمان دا رکن بݨݨ کیتے ڳھٹ توں ڳھٹ عمر 25 سال ہے۔ ایں قانون کوں مدنظر رکھدے ہوئے بلاول بھٹو زرداری نے 2013ء دے انتخابات اچ حصہ نہ ڳھدا تے ہݨ او لاڑکانہ توں قومی اسمبلی دی نشست کیتے انتخاب اچ حصہ ڳھنݨ دا اعلان کر چکیے ہن۔ واضح رہے جو بلاول بھٹو زرداری دے نانا شہید ذوالفقار علی بھٹو وی کم عمری اچ اسمبلی دے رکن بݨیے ہن۔ ݙو واری ملک دی وزیراعظم رہݨ آلی محترمہ بے نظیر بھٹو شہید نے اپݨی وصیت اچ اپݨے پئے آصف علی زرداری کوں اپݨا سیاسی جانشین مقرر کیتا، لیکن انہاں نے بلاول بھٹو زرداری کوں پارٹی دا چیئرمین نامزد کر ݙتا تے ایں طرح او پاکستان پیپلز پارٹی دے چیئرمین دے عہدے تے فائز تھی ڳئے۔

## سیاسی نظریہ

* جمہوریت دی بقا تے استحکام
* انتخابی نعرہ "روٹی، کپڑا تے مکان"
* مزدوراں دی آواز
* طبقاتی نظام دے خلاف
* عوام دی خدمت
* اسلام ساݙا مذہب، جمہوریت ساݙی سیاست، سوشلزم ساݙی معیشت تے عوام ساݙی طاقت۔
* چیئرمین پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) بلاول بھٹو زرداری
* سماجی حقوق دے حامی
* تریمتیں دے حقوق
* اقلیتاں دے حقوق

## سیاسی پارٹی دی سربراہی
بلاول بھٹو زرداری اپݨی ماء شہید بے نظیر بھٹو دی وفات دے بعد 30 دسمبر 2007ء کوں پاکستان پیپلز پارٹی دے سربراہ نامزد تھئے۔ انہاں دا ناں بلاول علی زرداری توں تبدیل کر کے بلاول بھٹو زرداری کر ݙتا ڳیا۔ بلاول بھٹو نے سیاست دے میدان اچ اپݨے نانا ذوالفقار علی بھٹو دا اثر قبول کیتا۔ انہاں دی طلسماتی شخصیت تے انداز بیان کوں اپݨایا تے اپݨے ناں دے نال بھٹو دا ناں جوڑ کے پاکستان پیپلز پارٹی دی فکر تے سوچ کوں عوام تک منتقل کرݨ دا ٻیڑا چاتا۔ بلاول بھٹو دی پیپلز پارٹی دے چیئرمین دے عہدے تے تعیناتی کوں ملک دے جمہوری حلقیاں نے چنڳی نگاہ نال نہ ݙٹھا کیوں جو ملک دی سب توں وݙی جمہوری قوت ہووݨ دے ناطے پیپلز پارٹی کوں اپݨے سربراہ دا انتخاب جمہوری طریقے نال کرݨا چاہیدا ہئی۔ ݙوجھی جانب پیپلز پارٹی دے اعلیٰ حلقیاں دا آکھݨ ہئی جو بے نظیر بھٹو نے اپݨی وصیت اچ انتقال دے بعد آصف علی زرداری کوں جماعت دی قیادت ݙیوݨ دا مطالبہ کیتا ہئی لیکن انہاں نے قیادت دا بوڄھ بلاول دے کندھیاں تے سٹ ݙتا۔

## جلسیاں اچ شرکت

### کراچی جلسہ
2014ء اچ کراچی دے باغ قائد اچ تاریخی جلسہ کیتا تے ایں جلسے توں بلاول بھٹو زرداری نے اپݨے سیاسی سفر دا باقاعدہ آغاز کیتا۔ انہاں نے اوں ٹرک توں اپݨے سفر دا آغاز کیتا جیندے اچ محترمہ بے نظیر بھٹو نے 18 اکتوبر 2007ء کوں استقبالی جلوس دی قیادت کیتی ہئی جیندے اچ انہاں نے پاکستان پیپلز پارٹی دی تاریخ دے حوالے نال نظم پڑھی ہئی۔

### کوٹلی جلسہ
30 اپریل 2016ء کوں کوٹلی اسٹیڈیم اچ جلسہ کیتا، جیندے اچ پہلی واری بلاول بھٹو زرداری نے آزاد کشمیر دے عوام نال خطاب کیتا، جلسے اچ ہزاریں دی تعداد اچ جیالیں نے شرکت کیتی۔

### میرپور جلسہ
30 مئی 2016ء کوں بلاول بھٹو زرداری نے میرپور کرکٹ اسٹیڈیم اچ تاریخی جلسہ کیتا، جیڑھا پاکستان تے آزاد کشمیر دی تاریخ دا سب توں وݙا جلسہ ثابت تھیا، جیندے اچ بلاول بھٹو زرداری نے کجھ اہم اعلانات وی کیتے۔ جلسے کیتے اسٹیڈیم اچ 80 فٹ لمبا تے 24 فٹ چوڑا اسٹیج تیار کیتا ڳیا۔ شہر بھر کوں پارٹی پرچمیں نال سجایا ڳیا تے جگہ جگہ بلاول بھٹو کیتے خوش آمدید دے ہورڈنگ بورڈز وی لائے ڳئے۔ ایں کرکٹ اسٹیڈیم اچ 1973ء اچ بلاول بھٹو دے نانا ذوالفقار علی بھٹو شہید تے 1992ء اچ انہاں دی ماء شہید بے نظیر بھٹو نے جلسہ عام توں خطاب کیتا ہئی۔

### چترال جلسہ
5 اگست 2017ء کوں چترال دے پولو گرائونڈ اچ جلسہ کیتا، جیندے اچ 60 ہزار توں زائد افراد نے شرکت کر کے پاکستان پیپلز پارٹی نال محبت دا اظہار کیتا۔ بلاول بھٹو زرداری دا ایہ جلسہ پاکستان پیپلز پارٹی کیتے انتخابی عمل دے حوالے نال اہمیت دا حامل ہئی۔

### چنیوٹ جلسہ
بلاول بھٹو زرداری نے 12 اگست 2017 کو چنیوٹ دے عوام نال خطاب کیتا، جتھاں انہاں نے ماضی وچ چنیوٹ وچ پاکستان پیپلز پارٹی دی خدمات دا ذکر کیتا۔ محترمہ بینظیر بھٹو شہید دے دور وچ چنیوٹ وچ سوئی گیس دے وݙے منصوبے، نوجواناں کیتے اسٹیڈیم دا قیام تے پاکستان پیپلز پارٹی دے بانی شہید ذوالفقار علی بھٹو دے سیلاب توں بچاؤ کیتے بݨائے ڳئے بند دا وی ذکر کیتا۔ جلسے وچ وݙی تعداد وچ چنیوٹ دے عوام تے جیالیں نے شرکت کیتی۔ [10] (سما نیوز، 12 اگست 2017)

= افتتاح =

### نوری آباد پاور پلانٹ
مئی 2017 وچ بلاول بھٹو زرداری نے نوری آباد وچ گیس نال چلݨ آلے 100 میگاواٹ پاور پلانٹ دا افتتاح کیتا۔ نوری آباد منصوبے وچ 50، 50 میگاواٹ دے 2 پاور پلانٹ لائے ڳئے ہن، جیہڑے سندھ حکومت نے نجی اشتراک نال لائے ہن۔ نوری آباد پاور پلانٹ توں کراچی وچ بجلی دا شارٹ فال ڳھٹ ہوسی۔ (جیو نیوز، 31 مئی 2017)

### منزل پمپ فلائی اوور
جون 2017 وچ بلاول بھٹو زرداری نے قائد آباد منزل پمپ فلائی اوور دا افتتاح کیتا۔ ترائے مہینے دی ریکارڈ مدت وچ مکمل تھیوݨ آلا فلائی اوور 50 کروڑ 14 لکھ روپے دی لاڳت نال تعمیر کیتا ڳیا۔ پل دی لمبائی 560 میٹر تے چوڑائی 10 میٹر توں زیادہ ہے، جیہڑا ترائے رویہ ہے۔ منصوبے دے افتتاح دے موقع تے جیالاں دا جشن وی قابل دید رہیا۔ پارٹی کارکناں نے آتش بازی کیتی تے بلاول سمیت پارٹی دے حق وچ نعرے بازی وی کیتی۔(اب تک نیوز، 19 جون 2017)

### منور سہروردی انڈر پاس
جولائی 2017 وچ شارع فیصل تے ڈرگ روڈ دے مقام تے منور سہروردی انڈر پاس دا افتتاح کیتا ڳیا۔ شاہراہ فیصل تے ڈرگ روڈ دے مقام تے بݨݨ آلا انڈر پاس 4 مہینے وچ مکمل کیتا ڳیا، جیندی لمبائی 412 میٹر ہے تے ٹنل 52 میٹر لمبی ہے۔ انڈر پاس وچ روشنی کیتے 68 پولز نصب کیتے ڳئے ہن۔ انڈر پاس 3 ٹریکس تے مشتمل ہے تے تعمیر تے 44 کروڑ روپے لاگت آئی ہے۔ انڈر پاس دی اندرونی دیواریں تے خوبصورت پینٹنگز وی بݨائیاں گئیاں ہن۔ (اے آر وائی نیوز، 12 جولائی 2017)

### کارڈیو ویسکیولر ڈیزیز سینٹر
جولائی 2017 وچ چیئرمین پیپلز پارٹی بلاول بھٹو زرداری نے اندرون سندھ دے پہلے نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف کارڈیو ویسکیولر ڈیزیز دا افتتاح کیتا۔ 35 کروڑ روپے دی لاڳت نال بݨݨ آلے اینہہ سینٹر وچ ابتدائی طور تے 12 کمرے تعمیر کیتے ڳئے ہن۔ اتھاں اندرون ملک سمیت سندھ تے بلوچستان دے مریضیں دا مفت علاج کیتا ویسی۔ (روزنامہ جنگ، 30 جولائی 2017)

### جھرک پل
اگست 2017 وچ چیئرمین پیپلز پارٹی بلاول بھٹو زرداری نے جھرک ملا دا تیار پل دا افتتاح کیتا۔ ساݙھے چار بلین روپے دی لاڳت نال تعمیر تھیوݨ آلے پل دی لمبائی 1.7 کلومیٹر ہے۔ پل دے نال طویل لنک روڈ وی تعمیر کیتی ڳئی ہے، جیہڑا ٹنڈو محمد خان کوں ٹھٹھہ نال ملیندا ہے۔  (دن نیوز، 27 فروری 2017)

### پیپلز ایمبولینس سروس
اگست 2017 وچ بلاول بھٹو زرداری نے پرائیویٹ سیکٹر دے نال مل کے ٹھٹھہ تے سجاول کیتے 25 پیپلز ایمبولینس سروس دا آغاز کیتا، جیندے وچ ہر ویلے ڈاکٹر، پیرا میڈیکل سٹاف، جدید سہولتاں، آلات تے ادویات موجود ہن۔ ایمبولینس سروس کوں سارے صوبے وچ پھیلاوݨ دا ارادہ ہے۔ (سچ ٹی وی، 18 مارچ 2017)

= ذاتی حیاتی =
بلاول بھٹو زرداری شادی توں زیادہ عوام دی خدمت کوں اہمیت ݙیندے ہن۔ شادی دی بے شمار آفرز ہن پر انہاں دا فی الحال شادی کرݨ دا کوئی ارادہ کائنی۔ اوہ سمجھدے ہن جو چھوہیر انہاں دی زندگی وچ آویسی اوندے کیتے ذمہ داریاں نبھاوݨ آسان کائنا ہوسن۔ بلاول بھٹو اپݨیاں بھینڑیں بختاور تے آصفہ نال ٻہوں محبت کریندے ہن تے اپݨے کیتے اوہا چھوہیر قبول کریسن جیہڑی انہیں دی بھینڑیں کوں پسند ہوسی۔

شادی دے حوالے نال بلاول بھٹو دے بارے وچ ایہ خبر وی عام تھئی جو اوہ میر مرتضیٰ بھٹو دی صاحبزادی فاطمہ بھٹو نال شادی کریندے پئے ہن تے ݙونہاں خاندانیں دے درمیان حائل خلیج وی ختم تھی ڳئی ہے، پر ایہ ڳالھیں صرف اخبارات دی زینت بݨ کے رہ ڳئیاں۔ حقیقت نال انہاں دا کوئی تعلق سامݨے کائنی آیا۔

بلاول بھٹو زرداری پاکستان دی تمام ٻولیاں سکھݨ چاہندے ہن، اردو زبان تے انہاں کوں کافی حد تک عبور آ ڳیا ہے تے ہݨ انہاں دی زیادہ توجہ سندھی زبان سکھݨ تے مرکوز ہے۔ 

بلاول بھٹو شوخ طبیعت دے مالک وی ہن، رنگاں نال کھیݙݨ انہاں کوں پسند ہے، ایہا وجہ ہے جو 2016 وچ سندھ وچ منائی ویندی ٻولی دی تقریبات وچ انہاں نے بطور خاص شرکت کیتی۔ ٻولی کھیلی، مبارکباد ݙتی تے اقلیتاں دے حقوق دی ڳالھ وی کیتی۔ 

ہولی توں ہولی بسنت میلے وچ وی انہاں دی دلچسپی بھرپور ہوندی ہے، ایہا وجہ ہے جو انہاں نے 2018 وچ کراچی وچ بسنت مناوݨ دا اعلان وی کیتا ہے۔ 

سندھ دی ثقافت کوں اجاگر کرݨ تے سندھ دے قدیم تے تاریخی مقامات کوں انہاں دا ڳالیا ہویا مقام واپس ݙیوݨ کیتے بلاول بھٹو زرداری دی نگرانی وچ سندھ فیسٹیول دی 15 روزہ تقریبات دا آغاز تھیا۔ افتتاحی تقریب لاڑکانہ دے نزدیک تاریخی ورثے موئن جو دڑو دے مقام تے تھئی۔ تقریب وچ بلاول بھٹو زرداری، انہاں دی بھینڑیں بختاور بھٹو زرداری تے آصفہ بھٹو زرداری نے شرکت کیتی۔ شرکاء دے بہوݨ کیتے موئن جو دڑو دے تاریخی ورثے دے سامݨے  دا 80 فٹ چوڑا تے 50 فٹ لمبا سٹیج تیار کیتا ڳیا ہئی جبکہ موئن جو دڑو دے مختلف حصیاں وچ رنگ برنگی لائٹس وی لائیاں ڳئیاں ہن۔ 

حال ہی وچ بلاول بھٹو نے عمران خان دی حکومت دے بارے وچ متضاد بیان ݙتے تے ایں ڳالھ تے پیپلز پارٹی نے خدشہ ظاہر کیتا جو انہاں دی جان کوں خطرہ لاحق ہے۔ ایہ ڳالھ میڈیا تے چلی جیہڑی ہک اردو نیوز ویب سائٹ نے وی نشر کیتی تے ایندے اچ آکھیا ڳیا جو اگر بلاول کوں کڄھ تھیندا ہے تاں ایندا ذمہ دار عمران خان ہوسی۔

## حوالہ