open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ورلکشمی سرتھکمار

ورلکشمی سرتھکمارہک بھارتی فلم اداکارہ ہن، جیہڑی  تمل، ملیالم تے کنڑ ٻولیاں دی فلماں وچ نظر آندین۔ انہاں نے اپݨے فنی سفر دا آغاز تمل فلم پوڈا پوڈی (2012ء) نال کیتا۔

### ابتدائی زندگی
ورلکشمی 5 مارچ 1985ء کوں اداکار آر سرتھکمار تے چھایا دے گھر پیدا تھئی۔ رادھیکا سرتھکمار انہاں دی  مترائی ماء ہن۔ورلکشمی نے ہندوستان آرٹس تے سائنس کالج، چینائی توں مائیکرو بائیولوجی وچ گریجویشن کیتی تے ساتھ وچ جامعہ ایڈنبرگ توں بزنس مینیجمنٹ دی ڈگری حاصل کیتی۔ اداکارہ بݨݨ توں پہلے انہاں نے انوپم کھیر اداکاری اسکول، ممبئی وچ اداکاری دی تیاری کیتی۔

ورلکشمی سرتھکمار ہندوستانی سنیما دی ہک معروف تے ہنر مند اداکارہ ہن، جنہاں نے اپݨے کم تے سماجی سرگرمیاں نال صنعت وچ ہک خاص مقام حاصل کیتا ہے۔

## فلمیں
| | | | 

## اعزازات

## حوالہ
زویا خان

زویا خان  ہک بھارتی فلم اداکارہ، میزبان تے اینکر ہن۔ انہاں نے اینکر تے پرنٹ ماڈل دے طور تے اپݨے فنی کیرئیر دا آغاز کیتا۔ ریمپ تے جلوہ گری دے علاوہ انہاں نے کئی اشتہارات وچ وی کم کیتا، جنہاں وچ زیادہ تر پرنٹ میڈیا کیتے بݨائے ڳئے ہن۔ زویا خان اینہہ ویلے  مرکز نگاہ بݨین جݙݨ انہاں نے دلی وچ منعقد ہک مقابلہ حسن وچ مس خوبصورت مسکراہٹ تے ملائم جلد دے اعزازات جیتے۔ زویا نے اداکاری توں پہلے اکاؤنٹ ماہر تے ماڈل دے طور تے وی کم کیتا۔

## فلمی کیرئیر
ماڈلنگ کرݨ دے کجھ عرصے بعد زویا نے مختصر دورانیے دی فلم مچھر دانی نال اداکاری دی دنیا وچ پیر رکھیا۔ ایں فلم وچ بہترین اداکاری دی بنا تے انہاں نے کولکتہ انٹرنیشنل فلم فیسٹیول 2013 وچ شامل 46 ممالک دی 216 فلماں دی ہیروئن وچوں پہلا ایوارڈ اپݨے ناں کیتا۔ زویا دی پہلی وݙی فلم سی ایس ریڈی دی ہدایتکاری وچ بݨݨ آلی تیلگو فلم اے شیام گوپال ورما ہئی، جیہڑی 2015ء وچ ریلیز تھئی تے ایندے وچ زویا نے مرکزی کردار ادا کیتا۔ ایندے بعد انہاں نے ہدایتکار رمیش سپی دی فلم شملہ مرچی وچ وی اداکاری کیتی۔

## ابتدائی زندگی
زویا خان نے نویں دلی دے ہک پٹھان خاندان دے مسلمان گھرانے وچ ڄمی ہئی ۔ انہاں نے دلی یونیورسٹی توں اکاؤنٹس وچ گریجویشن کیتی۔ اوہ غیر نصابی کمیں وچ ٻہوں فعال ہن۔ اپݨے سکول تے کالج دے زمانے وچ اوہ باسکٹ بال تے بیڈ منٹن دی کھݙاڑی ہن، تے انہاں دا مشغلہ ذاتی مصوری ہئی۔ انہاں دا ہک بھرا بھارتی سپریم کورٹ دا وکیل ہے۔ زویا دلی کانگریس دے موجودہ صدر تے سابق کیبنٹ منسٹر ہارون یوسف دی بھڑینجی ہے۔

## ماڈلنگ تے میزبانی
زویا اپݨے سکول دے زمانے توں ہی پروگراماں دی ترتیب تے میزبانی وچ فعال ہن۔ ہک ایم سی دے طور تے انہاں نے سٹیج پروگرام، مزاحیہ خاکے، ایشین اوپن کک باکسنگ چیمپئین شپ، موسیقی دے پروگرام، ایوارڈ شو، شادی دی تقریبات، فیشن شو، سفرنامہ پروگرام، دستاویزی پروگرام، نویں سال دی تقریبات تے بے شمار لائیو شو ہندوستان بھر وچ منعقد کیتے۔

= اداکاری =
زویا نے اداکاری دا سفر نکے پردے یعنی ٹیلی ویژن تے زمانہ طالب علمی وچ ہی بالا جی ٹیلی فلمز دے زیر اہتمام بݨݨ آلے ہدایتکارہ ایکتا کپور دے ڈراما سیریل بیری پیا وچ ہک منفی کردار نال کیتا، جیہڑا کلرز ٹی وی تے نشر تھیا۔

زویا خان ہندوستانی سنیما دی ہک معروف تے ہنر مند اداکارہ ہن، جنہاں نے اپݨے کم تے سماجی سرگرمیاں نال صنعت وچ ہک خاص مقام حاصل کیتا ہے۔

## حوالہ
یوگیتا بالی

یوگیتا بالی  ہک سابقہ بھارتی فلمی اداکارہ ہن۔ اوہ 1970ء تے 1980ء دے ݙہاکے  دے دوران فلمی دنیا وچ سرگرم رہی۔

## سوانح
یوگیتا بالی 13 اگست 1952ء کوں پیدا تھئی۔انہاں نے 1976ء وچ کشور کمار نال شادی کیتی ہئی تے 1978ء وچ انہاں توں طلاق ڳھن ڳھدی۔ ایندے بعد انہاں نے 1979ء وچ متھن چکرورتی نال شادی کیتی۔ ایں شادی توں انہاں دے ترائے پتر مہاکاشے، اوشمی، نماشی تے ہک دھی دشانی ہن۔مہاکاشے ہک اداکار ہن، جبکہ نماشی فلم بیڈ بوائے نال فلمی دنیا وچ قدم رکھݨ آلے ہن۔

یوگیتا بالی ہندوستانی سنیما دی ہک معروف تے ہنر مند اداکارہ ہن، جنہاں نے اپݨے کم تے سماجی سرگرمیاں نال صنعت وچ ہک خاص مقام حاصل کیتا ہے۔

## فلمو گرافی

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:کولکاتا دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
وانی شری

وانی شری ہک بھارتی فلمی اداکارہ ہن، جو خاص طور تے تیلگو، تامل تے کنڑ فلماں وچ کم کریندیں ہن۔ وانی شری نے اپݨے چالیہہ سالہ فلمی کیرئیر وچ ترائے  فلم فیئر ایوارڈز ساؤتھ، نندی ایوارڈز تے تمل ناڈو اسٹیٹ فلم ایوارڈز جتیے ہن۔

## ذاتی زندگی
وانی شری نے 1978ء وچ ڈاکٹر کرنکرن نال شادی کیتی تے فلمی صنعت کوں خیرباد آکھ ݙتا۔ ایں شادی توں انہاں دیاں ݙو اولاد، ہک پتر تے ہک دھی ہن۔ شری 1989ء توں ماء  دے کرداراں وچ اداکاری کیتے فلم وچ واپس آئین،  فلم اتھاکو یامودو امائیکی موگڈو (1989ء) وچ انہاں نے ریکھا دی ماء  دا کردار ادا کیتا۔ وانی شری شیو ہندو ہن تے اوہ ٻہوں مذہبی ہن۔ 1999ء وچ انہاں نے ہندی فلم تیرے پیار میں پاگل وچ وی اداکاری کیتی، جیہڑی تیلگو ہدایت کار کے راگھویندر راؤ نے ڈاریکٹ کیتی ہئی۔

23 مئی 2020ء کوں وانی شری دے پتر ابھینایا ونکتاشا دی وفات دل دے دورے نال تھئی۔

وانی شری ہندوستانی سنیما دی ہک معروف تے ہنر مند اداکارہ ہن، جنہاں نے اپݨے کم تے سماجی کمیں نال صنعت وچ ہک خاص مقام حاصل کیتا ہے۔

## ایوارڈ تے اعزاز

## حوالہ
زبیدہ (اداکارہ)

زبیدہ (1911ء – 1988ء) ہک بھارتی فلمی اداکارہ ہن۔ اوہ ہندوستانی اداکارہ، ہدایت کارہ تے منظر نویس فاطمہ بیگم دی دھی ہن۔

زبیدہ 1911ء کوں مغربی ہندوستان دے گجرات دے شہر سورت وچ پیدا تھئی۔ اوہ ریاست سچن دے نواب شیدی ابراہیم محمد یاقوت خان سوم تے فاطمہ بیگم دی دھی ہن۔ انہاں دیاں ݙو بھیݨیں ، سلطانہ تے شہزادی وی اداکارہ ہن۔ زبیدہ انہاں چند چھیریں وچ شامل ہن جنہاں نے نوعمری دی عمر وچ ہی فلموں وچ پیر رکھیا، جݙݨ ایہ معزز گھراݨیاں دی چھیریں کیتے مناسب پیشہ نہ سمجھیا ویندا ہئی۔

ہک مسلمان خاندان وچ پیدا تھیوݨ آلی زبیدہ نے حیدرآباد، دکن دے مہاراج نرسنگیر دھنراجگیر گیان بہادر نال شادی کرݨ کیتے ہندو مت اختیار کیتا۔اوہ ہمایوں دھنراجگیر تے درشہوار دھنراجگیر دی ماء  ہن، جنہاں وچوں درشہوار ماڈل ریا پلئی دی ماء ہن۔

زبیدہ ہندوستانی سنیما دی ہک معروف تے ہنر مند اداکارہ ہن، جنہاں نے اپݨے کم تے سماجی سرگرمیاں نال صنعت وچ ہک خاص مقام حاصل کیتا ہے۔

## حوالہ
زینت امان

زینت امانہک بھارتی فلمی اداکارہ تے ماڈل ہن، جنہاں دا فلمی کیرئیر 50 سال توں زیادہ دا ہے۔ انہاں کوں ݙو فلم فیئر ایوارڈز تے ہک بی ایف جے اے ایوارڈ ملیا ہے۔ 19 سال دی عمر وچ انہاں کوں ماڈلنگ توں پہچاݨ  ملی تے انہاں نے مقابلہ حسن وچ شرکت کیتی تے 1970ء وچ مس انڈیا فیمینا تے مس پیسفک ایشیا دے مقابلے جیتے۔

1970ء وچ انہاں نے اداکاری دا آغاز فلم دا ایول ودھن نال کیتا تے 1971ء وچ فلم ہلچل وچ کم کیتا۔ فلم ہرے راما ہرے کرشنا وچ انہاں کوں بہترین معاون اداکارہ دا فلم فیئر ایوارڈ ملیا۔ 2004ء وچ انہاں نے تھیٹر وچ کم کرݨ دا آغاز کیتا تے ممبئی وچ گریجویٹ اسٹیج ڈرامے وچ کم کیتا۔

### ذاتی زندگی
زینت امان 19 نومبر 1951ء کوں ممبئی وچ پیدا تھئی، انہاں دا پیدائشی ناں زینت خان ہئی۔ زینت دے پیو   مسلمان تے ماء ہندو ہن۔ زینت اداکار رضا مراد تے مراد دی بھتریجی ہن۔ زینت دے پیو امان اللہ خان فلم مغل اعظم تے پاکیزہ جیہاں فلماں دے لکھاری ہن، انہاں دا قلمی ناں امان ہئی، جیہڑا زینت نے فلمیں وچ کم کرݨ کیتے آخری ناں دے طور تے استعمال کیتا۔ پنج سال دی عمر وچ زینت دے ماء پیو وچ طلاق تھی ڳئی ہئی۔ 13 سال دی عمر وچ زینت دے پیو دا انتقال تھی ڳیا۔ زینت نے پنگ گنی وچ سکول دی تعلیم حاصل کیتی تے لاس اینجلس وچ یونیورسٹی آف سدرن کیلیفورنیا وچ پڑھائی کیتی، پر تعلیم مکمل نہ کر سڳی۔

1978ء وچ زینت امان نے اداکار سنجے خان نال شادی کیتی، جیہڑے پہلے توں شادی شدہ تے چار ٻالیں دے پیوہن۔ ایہ شادی 1979ء وچ منسوخ تھی ڳئی، جݙݨ سنجے خان نے انہاں کوں ماریاتے جسمانی تشدد کیتا۔ ایہ واقعہ عبد اللہ دی شوٹنگ دے بعد تھیا، جݙݨ زینت بی آر چوپڑہ دی فلم انصاف کا ترازو دی شوٹنگ کر یندی ہن۔ سنجے خان نے انہاں کوں فون کرکے عبد اللہ دے ہک خاص سین دی شوٹنگ کیتے سݙایا ، پر زینت نے انصاف کا ترازو دی شوٹنگ دے سبب انکار کر ݙتا۔ ایہ سݨ  کیں  سنجے خان غصے وچ آ ڳئے تے انہاں کوں ہوٹل وچ سݙوا کے ماریاجیندے نتیجے وچ زینت دی سڄی اکھ تے زخم آ ڳئے۔ ایں واقعے نے زینت کوں سخت صدمہ پہنچایا تے بعد وچ انہاں نے ایں واقعے کوں نظرانداز کرݨ دی کوشش کیتی۔

1985ء وچ زینت امان نے اداکار مظہر خان نال شادی کیتی تے 1998ء وچ انہاں دی موت تک شادی شدہ رہی۔ مظہر دے نال انہاں دے ݙو پتر ہن: اذان خان،ہک فلم ڈائریکٹر جنہاں نے فلم بینکسٹر دی ہدایت کاری کیتی،تے موسیقار زاہان خان۔ ایہ خاندان ممبئی وچ رہندا ہے۔

زینت امان ہندوستانی سنیما دی ہک معروف تے ہنر مند اداکارہ ہن، جنہاں نے اپݨے کم تے سماجی سرگرمیاں نال صنعت وچ ہک خاص مقام حاصل کیتا ہے۔

## حوالہ
پاکستانی اداکاراواں دی تندیر

پاکستان دی مشہور اداکاراواں دی تندیر ایہہ ہے۔

thumb|230x230px|شبنم (1970ء دا ݙہاکہ)
[thumb|263x263px|[ماہرہ خان (2000ء دا ݙہاکہ)]]
[thumb|175x175px|[مہوش حیات (2010ء دا ݙہاکہ)]]

## آ

* آسیہ بیگم 
* آشا پوسلے 

## ا

* آمنہ حق 
* ارجمند رحیم
* اقراء عزیز
* انجلینا ملک 
* انجمن(اداکارہ) 
* انوشہ اسد 
* انوشے عباسی 
* انوشےاشرف 
* ایان (ماڈل)
* ایمان علی 
* ایمن خان

## ب

* بابرہ شریف 
* بدر خلیل 
* بشری فارخ 
* بشریٰ انصاری 
* بیگم خورشید مرزا 
* بینش چوہان 

## ت

* تمنا (اداکارہ) 

## ث

* ثروت گیلانی 
* ثمینہ احمد 
* ثمینہ پیرزادہ 
* ثناء جاوید 
* ثناء عسکری 
* ثناء نواز 

## ج

* جاناں ملک 
* جگن کاظم 
* جویریہ سعود 
* جویریہ عباسی 
* جیا علی 

## ح

* حسنہ 
* حمائمہ ملک 
* حنا دلپذیر 
* حنا سلطان 
* حنا شاہین 

## خ

* خالدہ ریاست 
* خوشبو (پاکستانی اداکارہ) 

## د

* دیبا 
* دیدار(اداکارہ) 

## ر

* رابعہ بٹ 
* رانی (اداکارہ) 
* راہیل گل 
* روبیا چوہدری 
* روبینہ اشرف 
* ریشم (اداکارہ) 
* ریما خان 
* راگنی 

## ز

* زارا شیخ 
* زلے سرحدی 
* زیبا بختیار 
* زیبا علی 
* زیبا، اداکارہ 
* زینب قیوم 

## س

* سائرہ خان 
* سائرہ یوسف 
* سارہ لورین
* سارہ خان
* سجل علی 
* سعدیہ امام 
* سعدیہ حیات 
* سعدیہ خان 
* سعیدہ امتیاز 
* سلمی ممتاز 
* سلونی (اداکارہ) 
* سمبل اقبال 
* سمیا ممتاز 
* سنگیتا (پروین رضوی) 
* سنیتا مارشل 
* سورن لتا 
* سومی علی 
* سونیا جہاں 
* سویائی علی ابڑو 
* سویرا ندیم 

## ش

* شبنم (اداکارہ) 
* شگفتہ اعجاز 
* شمیم آرا 
* شمیم بانو 
* شہناز شیخ ، اداکارہ 

* صائمہ خان 
* صائمہ 
* صاحبہ افضل 
* صبا حمید 
* صبا قمر 
* صبور علی 
* صبیحہ خانم 
* صنم بلوچ 
* صنم جنگ 
* صنم سعید 

## ط

* طاہرہ واسطی 
* طوبی صدیقی 
* طلعت اقبال 

## ع

* عائزہ خان 
* عائشہ ثناء 
* عائشہ خان، اداکارہ 
* عائشہ عمر 
* عتیقہ اوڈھو 
* عذرا بٹ 
* عروہ ہوکین 
* عریشہ رازی 
* عزرہ شیروانی 
* عفت رحیم 
* علیشبہ یوسف 
* علینہ(اداکارہ) 
* عبیدہ انصاری

## غ

* غزالہ رفیع 

## ف

* فاطمہ افندی 
* فریال گوہر 
* فریحہ پرویز 
* فضا علی 
* فضیلہ قاضی 
* فوزیہ وہاب 
* فاروق ضمیر 

## ک

* کرن خان 
* کومل رضوی 
* کویتا 

## ل

* لیلی خان 

## م

* مارینہ خان 
* ماریہ واسطی 
* مایا علی 
* ماہرہ خان 
* مدیحہ افتخار 
* مدیحہ شاہ 
* مدیحہ گوہر 
* ماورہ حسین 
* مسرت نذیر 
* منشا پاشا 
* مومل شیخ 
* میرا (اداکارہ) 
* میشا شفیع 
* مہ نور بلوچ 
* مہر حسن 
* مہرین راحیل 
* مہرین سید 
* مہوش حیات 

## ن

* نادیہ افغان 
* نادیہ حسین 
* نادیہ خان 
* ناہید شبیر 
* ندا یاسر 
* نرگس (پاکستانی اداکارہ) 
* نرما (اداکارہ) 
* نمرہ بچہ 
* نور بخاری 
* نور جہاں (ڳائیکہ) 
* نوین وقار 
* نیئر سلطانہ
* نجمہ
* نجمہ محبوب 
* نیلم منیر 
* نیلو 
* نیلی 
* نگہت بٹ

## و

* ونیزہ احمد
* وینا ملک

## ی

* یومنہ زیدی 

ونکی:پاکستانی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی اداکار
کلثوم نواز شریف

بیگم کلثوم نواز شریف (29 مارچ 1948ء – 11 ستمبر 2018ء) ہک پاکستانی سیاست دان، رکن قومی اسمبلی تے سابق وزیر اعظم میاں محمد نواز شریف دی ذال  ہَن۔ کلثوم نواز پی ایچ ڈی (ڈاکٹر آف فیلوسفی) ہَن۔ اوہ 1999ء توں 2002ء تک پاکستان مسلم لیگ دی صدر تے ترئے واری 1990ء توں 1993ء، 1997ء توں 1999ء تے 2013ء توں 2017ء تک خاتون اول پاکستان وی رہی ہَن۔

## ابتدائی حیاتی
کلثوم نواز 29 مارچ 1948ء کوں لاہور وِچ ہک کشمیری خاندان وِچ پیدا تھئی ہَن۔ انّھاں نے 1970ء وِچ اسلامیہ کالج لاہور توں بی اے دی ڈگری حاصل کِیتی۔ پھر انّھاں نے 1972ء وِچ فارمین کرسچین کالج توں اردو ادب وِچ بی اے دی ڈگری حاصل کِیتی۔ اِیں دے علاوہ اردو شاعری وِچ جامعہ پنجاب توں ایم اے کِیتا۔  کلثوم نواز دے ݙو بھیݨ بھرا ہَن۔ 2 اپریل 1968ء کوں کلثوم نواز دی شادی میاں محمد نواز شریف نال تھئی، جنّھاں نال انّھاں دے پنج ٻال ہِن۔

## سیاست
کلثوم نواز 12 اکتوبر 1999ء توں 10 اکتوبر 2002ء تک معروف سیاسی جماعت پاکستان مسلم لیگ دی صدر وی رہیاں ہَن، اِیں توں پہلے انّھاں دے شوہر نواز شریف ترئے واری وزیر اعظم پاکستان تے ہک واری وزیر اعلیٰ رہ چُکے ہَن۔

## کتاباں

* رجب علی بیگ دا تہذیبی شعور
* جبر تے جمہوریت

## فوتڳی
بیگم کلثوم نواز کوں گلے دے سرطان دی تشخیص تھیوݨ دے بعد علاج دی غرض نال لندن دے ہک نجی اسپتال ہارلے اسٹریٹ کلینک وِچ 22 اگست 2017ء کوں منتقل کر ݙتا ڳیا ہئی۔ یکم ستمبر 2017ء کوں اُنّھاں دے گلے دی کامیاب سرجری مکمل تھئی۔ ترئے سرجری 20 ستمبر 2017ء کوں تھئی۔ اِیں دے بعد اُنّھاں دی طبیعت وِچ بہتری آندی ڳئی پر جون 2018ء وِچ دورہ قلب دی وجہ نال اُنّھاں دی طبیعت انتہائی ناساز تھی ڳئی تے انّھاں کوں وینٹی لیٹر تے منتقل کِیتا ڳیا۔ ترئے مہینے انتہائی نگہداشت دے باوجود اوہ گلے دے کینسر دے باعث 11 ستمبر 2018ء کوں صبح 11 بج کر 15 منٹ (مطابق برطانوی گرمائی وقت) لندن دے ہک نجی اسپتال ہارلے کلینک وِچ انتقال کر ڳئیں۔

اُنّھاں دی میت پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز دی پرواز PK 758 نال جمعہ 14 ستمبر 2018ء دی صبح 6 بج کر 45 منٹ تے لاہور گھِن آئی ڳئی جِتھاں حمزہ شہباز شریف نے اُنّھاں دی میت کوں وصول کِیتا۔ میت ایمبولینس دے ذریعے جاتی عمرہ پُڄائی ڳئی۔ 14 ستمبر 2018ء کوں نماز عصر دے بعد نمازِ جنازہ ادا کِیتی ڳئی تے شریف خاندان دے آبائی قبرستان وِچ تدفین کِیتی ڳئی۔ نمازِ جنازہ مشہور عالم دین مولانا طارق جمیل نے پڑھائی۔

## حوالے

ونکی:لاہور دے سیاست دان
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:جامعہ پنجاب دے فضلا
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
بیگم محمودہ سلیم خان

بیگم محمودہ سلیم خان مئی 1913ء کوں پیدا تھئی ہن تے انّھاں دی فوتڳی جون 2007ء کوں تھئی۔ اوہ صدر ایوب خان دے دور حکومت وچ ہک پاکستانی سماجی کارکن، ابتدائی سیاسی شخصیت تے مغربی پاکستان وچ تعلیم کِیتے کابینہ دی وزیر تھئی ہن۔

## پس منظر
بیگم محمودہ سلیم خان 1913ء وچ اُس وقت دے برطانوی ہند پنجاب دے امرتسر وچ پیدا تھئی ہن۔ اوہ یونینسٹ پارٹی دے ماہر سیاست دان، سر سکندر حیات خان دی سب توں وݙی دھی تھئی ہن تے انّھاں دی والدہ دا نام زبیدہ خانم ہئی۔ 1919ء وچ اپݨی والدہ دی وفات دے بعد خالہ نے انّھاں دی پرورش کیتی تے انّھاں نے علی گڑھ اسکول برائے مسلم ویمن تے کوئین مریم کالج، لاہور وچ تعلیم حاصل کیتی۔ 1934ء وچ، انّھاں دی شادی تلوعکر ہری پور نال تعلق رکھݨ والے ہک سول سرونٹ عبدس سلیم خان نال تھئی۔ انّھاں دے شوہر نے برطانوی ہند دی حکومت کِیتے خدمات انجام ݙتیاں تے بعد وچ 1947ء دے بعد اوہ نویں تشکیل تھیوݨ والی ریاست پاکستان کِیتے سفارتی خدمات سر انجام ݙیندے رہے۔ اپݨی شادی شدہ زندگی دے ابتدائی سالاں وچ انّھاں نے بنیادی طور تے گھر دی دیکھ بھال تے کہیں پاکستانی گھریلو زنانی دی طرح اپݨے بچیاں دی پرورش تے توجہ ݙتی۔ البتہ اوہ آہستہ آہستہ فلاحی سرگرمیاں دے ذریعے لوکاں دی مدد کرݨ وچ خود کوں شامل کر گئی ہن تے معاشرتی طور تے ٻہوں سرگرم تھی ڳئی ہن۔ ایں سلسلے وچ انّھاں دی کوششاں کثیر الجہتی ہن تے پاکستانی معاشرے دے مفاد وچ ایندے وچ ٻہوں زیادہ اضافہ تھیا۔

## حیاتی
1957ء وچ اپݨے شوہر دی وفات تے، بیگم محمودہ سلیم خان پاکستان دے شہر ایبٹ آباد چلی ڳئی ہن، جتھاں اوہ گذشتہ سالاں وچ مختلف سماجی تے رفاعی کماں وچ حصہ گھندی رہی ہن۔ ٻیا مشہور زنانیاں سماجی کارکناں دے نال قریبی اشتراک نال جنہاں وچ لیڈی وقار انسا نون، بیگم زری سرفراز، بیگم کلثوم سیف اللہ خان، ڈاکٹر عطیہ عنایت اللہ تے بیگم شائستہ سہروردی اکرام اللہ شامل ہن، اوہ فیملی پلاننگ ایسوسی ایشن آف پاکستان کِیتے وی کم کریندی رہی ہن۔ پاکستان ریڈ کریسنٹ سوسائٹی، لوک ورسا میوزیم، نیشنل کرافٹس کونسل آف پاکستان، اینٹی ٹی بی ایسوسی ایشن آف پاکستان، ایس او ایس چلڈرن ویلجس، جیسی تنظیماں دے چیف ایگزیکٹو دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں۔ تے اوہ پاکستان دی قومی یوتھ کونسل دی سرپرست صدر وی رہی ہن تے انّھاں کوں 1980ء وچ پاکستانی نوجواناں وچ ثقافتی سرگرمیاں کوں فروغ ݙیوݨ وچ اپݨے کم کِیتے اٹلی دے ایڈیلیڈ ریسوری ایوارڈ نال وی نوازا ڳیا۔ سماجی بہبود دی سرگرمیاں کِیتے انّھاں کوں متعدد ٻیا قومی تے بین الاقوامی ایوارڈز وی ملے۔

## کَم کار آلی حیاتی
1960ء دی دہائی وچ، انّھاں نے جنرل ایوب خان دی حکومت دے دوران، مغربی پاکستان دی کابینہ وچ پہلی واری زنانی صوبائی وزیر دی حیثیت نال حلف چاتا ہئی۔ البتہ انّھاں دا سیاست وچ قیام مختصر ہئی تے انّھاں نے اپݨیاں فلاحی سرگرمیاں دوبارہ شروع کیتیاں جیڑھیاں انّھاں دے انتقال تک جاری رہیاں۔ انّھاں کوں باغبانی دا شوق ہئی تے پُھل ٻہوں پسند ہن۔ اوہ 94 سال دی عمر وچ 2007ء وچ، پاکستان دے شہر ایبٹ آباد وچ واقع اپݨے گھر وچ انتقال کر ڳئی ہن۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:سماجی کارکن
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی سماجی کارکن
ونکی:پاکستانی سیاسی تِریمتاں
ونکی:پاکستانی سیاستدان
ونکی:پاکستانی سیاست دان
ونکی:پاکستانی سیاست دان زنانیاں
سمیعہ عثمان فتح

سمیعہ عثمان فتح (جنم: 28 جولائی 1940ء) ہک پاکستانی سابقہ سیاست دان ہن۔ 1973ء وچ، اوہ ملک دے ایوان بالا سینیٹ کِیتے منتخب تھیوݨ آلی پہلی زنانی بݨی ہن۔

## پس منظر
سمیعہ عثمان فتح گجرات (پاکستان) دے ہک متوسط گھرانے وچ پیدا تھئی ہن۔ انّھاں نے اپݨی تعلیم ٻہوں لگن نال مکمل کیتی۔ انّھاں دی شادی شیخ عثمان فتح نال تھئی۔

## کَم کار آلی حیاتی
سمیعہ عثمان فتح تے انّھاں دے پئے ݙون٘ہاں پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) دے بانی رکن ہن۔ البتہ، انّھاں دے شوہر نے 1972ء وچ پارٹی چھوڑ ݙتی۔ 1968ء وچ اوہ ضلع گجرات کِیتے پاکستان پیپلز پارٹی دی خواتین ونگ دی صدر مقرر تھئی ہن۔

### سینیٹ آف پاکستان
پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دے طور تے سمیعہ عثمان فتح 1973ء وچ ہک عام نشست تے سینیٹ دی رکن منتخب تھئی ہن۔ ایں طرح اوہ ملک دی پہلی زنانی سینیٹر بݨ ڳئی ہن۔ اپݨے دور وچ اوہ واحد زنانی سینیٹر تھئی ہن۔ 6 اگست 1973ء کوں حلف چاوݨ دے بعد اوہ اگست 1973ء توں اگست 1975ء تک سینیٹ دی رکن رہی ہن۔ اپݨے دور وچ انّھاں نے اقتصادی امور تے شماریات ڈویژن دی فنانس، منصوبہ بندی تے ترقی نال متعلق کمیٹی وچ خدمات انجام ݙتیاں۔

### پاکستان دی قومی اسمبلی
1977ء وچ سمیعہ عثمان فتح ہک واری پھر پاکستان پیپلز پارٹی دے ٹکٹ تے زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان دی قومی اسمبلی کِیتے منتخب تھئی ہن۔

### غیر ملکی دورے
فروری 1975ء وچ سمیعہ عثمان فتح امریکا دے سرکاری دورے تے وزیر اعظم ذوالفقار علی بھٹو دے وفد دا حصہ ہن۔

### سیاسی سرگرمی
انّھاں نے 1977ء وچ ضیاء الحق دی فوجی آمریت دے خلاف مظاہریاں دا انتظام کیتا تے انہاں وچ شرکت کیتی۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:مجلس ایوان بالا پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:ضلع گجرات دیاں شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
سیدہ عابدہ حسین

سیدہ عابدہ حسین (انگریزی: Abida Hussain) (ولادت: 1948ء) ہک قدامت پسند پاکستانی سیاست دان تے سفارت کار ہِن جنّھاں دا تعلق مسلم لیگ (ن) نال ہِے۔

پاکستان وِچ ہک جاگیردار گھرانے وِچ پیدا تھیوݨ والی سیدہ عابدہ حسین نے 1991ء توں 1993ء تک امریکہ وِچ پاکستان دی سفیر تے 1997ء وِچ وزیر اعظم نواز شریف دی ݙوجھی کابینہ وِچ وزیر برائے خوراک تے زراعت دی حیثیت نال 1999ء وِچ ہٹائے ون٘ڄݨ تک خدمات انجام ݙِتّیاں۔

## ابتدائی حیاتی اَتے خاندانی پس منظر
عابدہ حسین دی پیدائش 1948ء وِچ پاکستان دے جھنگ وِچ، ہک امیر گھرانے وِچ تھئی ہئی۔ انّھاں دے والد، زمیندار سید عابد حسین شاہ، برطانوی ہند فوج وِچ اعزازی کرنل تے ہک سیاست دان ہَن۔ 1945ء توں 1947ء تک برطانوی ہند دی مجلس دستور ساز دے رکن ہَن جیڑھے آل انڈیا مسلم لیگ دی نشست توں منتخب تھئے ہَن۔

## ذاتی حیاتی
عابدہ حسین دی شادی فخر امام نال تھئی ہِے۔ فخر امام وی مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان ہِن۔

انّھاں دی دِیہہ صغرا امام وی مسلم لیگ (ن) دی سیاست دان ہِن تے اِیں ویلے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رکن ہِن۔

## خود نوشت

* **اور بجلی کٹ ڳئی** (طبع 2016ء)

## ٻِیا ݙیکھو

* فوجی آمریت
* حکومت وِچ زنانیاں
* پاکستان مسلم لیگ (ن)

## حوالے

ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:ضلع جھنگ دیاں شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:پاکستانی سیاسی تِریمتاں
ونکی:پاکستانی سیاستدان
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاست دان
ونکی:پاکستانی سیاست دان زنانیاں
فریدہ صدیقی

ڈاکٹر فریدہ احمد صدیقی (1937ء، میرٹھ – اگست 2013ء، کراچی) ہک پاکستانی مذہبی اسکالر تے پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن ہن۔

## پس منظر
اوہ ہندوستان دے شہر میرٹھ وچ پیدا تھئی ہن۔ انّھاں نے 1958ء وچ جامعہ کراچی توں پوسٹ گریجویٹ ڈگری حاصل کیتی۔ اوہ مولانا شاہ احمد نورانی دی نِکّی بھیݨ ہن۔

## کَم کار آلی حیاتی
اوہ خواتین اسلامی مشن دی بانی صدر ہن تے انجمن تبلیغ اسلام تے اسلامی مشن ویلفیئر دی رکن وی ہن۔ ڈاکٹر فریدہ احمد صدیقی کئی دینی کتاباں دی مصنف وی ہن۔ اوہ پاکستان دی قومی اسمبلی دی سابقہ رکن وی ہن تے اوہ اپݨی وفات توں پہلے اسلامی نظریاتی کونسل دی واحد خدمت گزار زنانی ہن۔

## فوتڳی
اگست 2013ء وچ 76 سال دی عمر وچ طویل علالت دے بعد اوہ کراچی دے ہک نجی اسپتال وچ انتقال کر ڳئی ہن۔ انّھاں نے اپݨے پیچھے ݙو پُتر تے ہک دھی چھوڑی ہئی۔

## حوالے

ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پاکستانی اکیڈمک زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:فضلا جامعہ کراچی
ونکی:پاکستانی مذہبی مصنفین
فرزانہ راجا

فرزانہ راجا ہک پاکستانی سیاست دان زنانی ہِن جنّھاں نے بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام دی صدر دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتّیاں ہِن تے اوہ صوبائی تے قومی اسمبلی پاکستان دی رکن رہی ہَن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
فرزانہ راجا 2 جنوری 1970ء کوں ضلع راولپنڈی دی تحصیل گوجر خان وِچ پیدا تھئی ہَن۔ انّھاں نے ابتدائی تعلیم راولپنڈی وِچ چکلالہ دے گورنمنٹ ہائی اسکول توں حاصل کِیتی تے 1989ء وِچ جامعہ پنجاب توں بیچلر دی ڈگری حاصل کرݨ توں پہلے راولپنڈی دے وقار النسا کالج توں اپݨی کالج دی تعلیم مکمل کِیتی۔

اوہ پیر الٰہی بخش دی پوتری ہِن۔

## سیاسی حیاتی
اوہ 2002ء دے پاکستانی عام انتخابات وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رکن منتخب تھئی ہَن۔

اوہ پاکستان پیپلز پارٹی دی سابق سربراہ بینظیر بھٹو دے ٻہوں نیڑے ہَن۔

فرزانہ راجا پارٹی دی متحرک تے فعال رکن ہِن۔ 1994ء توں اوہ پارٹی دے مختلف عہدیاں تے کم کریندی رہی ہِن۔ اِیں دوران وِچ انّھاں نے خاص طور تے فلاحی منصوبیاں، زنانیاں کوں بااختیار کرݨ، خارجہ تے میڈیا تعلقات دے حوالے نال وی پارٹی پالیسی تے طریقہ کار وضع کرݨ وِچ کردار ادا کِیتا ہِے۔

اوہ 2008ء دے پاکستانی عام انتخابات وِچ پنجاب توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دے طور تے پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن منتخب تھئی ہَن۔

اوہ 2008ء وِچ بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام دی صدر بݨ ڳئی ہَن۔

2012ء وِچ، انّھاں کوں وزیر اعظم یوسف رضا گیلانی دی وفاقی کابینہ وِچ شامل کِیتا ڳیا، بغیر کہیں پورٹ فولیو دے تے انّھاں کوں وفاقی وزیر دا درجہ ݙتا ڳیا ہئی۔ انّھاں کوں آنݨ والے وزیر اعظم راجہ پرویز اشرف دی وفاقی کابینہ وِچ برقرار رکھا ڳیا ہئی۔

## بینظیر انکم سپورٹ پروگرام
2008ء وِچ جݙاں پاکستان پیپلز پارٹی نے فلاحی منصوبہ "بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام" شروع کِیتا تاں اوہ اِیندے دی سربراہ مقرر کِیتیاں ڳئیں۔ اِیں منصوبے دے تحت ملک دے انتہائی غریب، ݙو ملین توں زائد باشندیاں کوں ماہانہ ہک ہزار روپے دی مالی امداد فراہم کِیتی ویندی ہِے۔

فرزانہ راجا تے بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام وِچ ٻئے کئی افراد دے نال مل کے سرکاری خزانے وِچوں 54 کروڑ روپے خرد برد کرݨ دا الزام ہِے، جیندے تے نیب دے ذریعے تحقیقات تے عدالت وِچ مقدمہ زیر سماعت ہِے۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:جامعہ پنجاب دے فضلا
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:گوجر خان دے سیاست دان
ونکی:گوجر خان دیاں شخصیتاں
بیگم ڈولی آزاد

قمر جہاں سکندرا بیگم، بیگم ڈولی آزاد دے ناں نال مشہور (بنگالی: বেগম ডলি আজাদ)، مشرقی پاکستان دی سیاست دان ہَن۔

## ابتدائی حیاتی اَتے ٹٻّر
بیگم ڈولی آزاد دی پیدائش بوگرا ضلع، بنگال پریذیڈنسی، برطانوی راج وِچ ہک مسلم گھرانے وِچ تھئی۔ اوہ ڈھاکہ دے نواب خاندان دے خواجہ محمد آزاد نال شادی کرݨ دے بعد 19 نیو ایسکاٹن روڈ، رمنا تھانہ، ڈھاکہ وِچ رہائش پزیر تھئیں، جِتھاں انّھاں کوں کافی اراضی وراثت وِچ مِلی۔ انّھاں دے شوہر محمد آزاد مشرقی پاکستان آرمی دے لیفٹیننٹ وِچوں ہک افسر ہَن۔

فرحت بانو بیگم ڈولی آزاد دی چاچا زاد بھیݨ ہَن، جیڑھی برطانوی ہندوستان وِچ بنگال قانون ساز اسمبلی دی رکن ہَن۔ اُنّھاں دے چاچا سر خواجہ سلیم اللہ ڈھاکہ دے نواب ہَن۔ فرحت بانو دے والد انڈین نیشنل کانگریس دے رکن ہَن تے فرحت بانو دے شوہر خواجہ شہاب الدین پاکستان دے سابقہ صوبہ سرحد دے گورنر ہَن۔

## سیاست
1949ء وِچ، بیگم ڈولی آزاد آل پاکستان ویمنز ایسوسی ایشن (جو بعد وِچ بنگلہ دیش مہیلا سمیتی بݨ ڳئی) دی بانی رکن بݨ ڳئیں۔

انّھاں نے ڈھاکہ وِچ ایسوسی ایشن دی پنجویں سہ ماہی کانفرنس دے دوران وِچ ہک فعال کردار ادا کِیتا، جیڑھی فروری 1968ء وِچ منعقد تھئی ہئی۔

اوہ 1965ء وِچ مشرقی پاکستان دی نمائندہ دے طور تے پاکستان دی چوتھی قومی اسمبلی دی رکن بݨیں۔

اِیں وقت ایوب خان صدر پاکستان ہَن۔ 1966ء وِچ، انّھاں نے حکومت پاکستان توں قومی اسمبلی وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشستاں دی تعداد وِدھاوݨ دی درخواست کِیتی۔

اوہ ݙو ہفتے دے دورۂ چین وِچ پاکستانی وفد دی رکن ہَن، جِتھاں انّھاں نے ہک چینی حب الوطنی دا گانا ڳایا جیندا ناں "اتفاق وِچ برکت ہِے" ہئی۔

### بنگلہ دیش دی علاحدگی دی جنگ تے ہجرت
بنگلہ دیش دی علاحدگی دی جنگ تے اِیندے نتیجے وِچ بنگلہ دیش دی آزادی دے بعد بیگم ڈولی آزاد نے اپݨی رہائش گاہ ترک کر ݙِتی تے مغربی پاکستان ہجرت کر ڳئیں۔ انّھاں دا گھر بعد وِچ سراج الدین حسین تے ابوالکلام آزاد دے خانداناں کوں تحفے وِچ ݙِتا ڳیا، جنّھاں دے بارے وِچ آکھا ویندا ہِے کہ اوہ جنگ دے دوران وِچ البدر فورسز دے ہتھوں مارے ڳئے ہَن۔ اوہ بعد وِچ جائداد گِھنݨ واپس آ ڳئیں تے اُتھاں رہوݨ والے خانداناں دے خلاف ہک عدالتی مقدمہ چلایا۔

## حوالے

ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ثمینہ خالد گرکی

ثمینہ خالد گرکی (انگریزی: Samina Khalid Ghurki) (جنم: 13 اگست 1956ء) ہک پاکستانی سیاست دان ہن جنہاں دا تعلق پاکستان پیپلز پارٹی نال ہئی۔

## ابتدائی حیاتی
ثمینہ خالد گرکی 13 اگست 1956ء کوں پاکستان دے پنجاب دے شہر لاہور دے آرائیں خاندان وچ پیدا تھئی ہن۔ انّھاں نے 1976ء وچ لاہور کالج برائے خواتین یونیورسٹی توں ڈگری مکمل کیتی۔

## سیاسی حیاتی
ثمینہ خالد گرکی پہلی واری 2002ء وچ قومی اسمبلی دی رکن حلقہ این اے-130 توں منتخب تھئی ہن، جیڑھا لاہور دا سب توں وݙا حلقہ ہئی۔ اوہ ایں حلقے توں 2008ء وچ دوبارہ منتخب تھئی ہن۔ ثمینہ خالد گرکی وزیر اعظم یوسف رضا گیلانی دی کابینہ وچ وفاقی وزیر ماحولیات تے وفاقی وزیر برائے خصوصی تعلیم مقرر تھئی ہن۔ ثمینہ خالد گرکی کوں بعد وچ وزیر اعظم راجہ پرویز اشرف دی کابینہ وچ وفاقی وزیر قومی ثقافتی ورثہ بݨایا ڳیا۔

## ذاتی حیاتی
ثمینہ خالد گرکی دی شادی خالد جاوید گرکی نال تھئی ہئی، ثمینہ خالد گرکی دے ݙو پُتر تے ݙو دھیاں ہن۔ انّھاں دے مرحوم شوہر سابق ممبر پارلیمنٹ ہن۔

## حوالے

ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
صائمہ سلیم

صائمہ سلیم پاکستان دی پہلی نابینا سفارتکار ہِن۔ اوہ پاکستان دی اُن پہلی نابینا افراد وِچ شامل ہِن جنّھاں کوں سفارتی خدمات انجام ݙیوݨ دا موقع میسر آ ڳیا ہِے۔ اوہ جنیوا وِچ اقوام متحدہ وِچ پاکستان دے مستقل مشن کِیتے انسانی حقوق دی ݙوجھی سیکرٹری ہِن۔

## مختصر تعارف
صائمہ سلیم 1987ء وِچ پیدا تھئیں۔ انگریزی ادب وِچ ایم اے، ایم فل دی ڈگری گِھنݨ دے بعد اوہ پاکستان دی پہلی سی ایس ایس نابینا لڑکی قرار پائیں۔ انّھاں نے سی ایس ایس دے امتحان وِچ چھٹی پوزیشن حاصل کِیتی ہئی۔ 2008ء وِچ انّھاں کوں وزیر اعلیٰ پنجاب میاں شہباز شریف نے معذور افراد دے عالمی ݙینہہ دے موقع تے منعقدہ ہک تقریب وِچ اپݨا معاون خصوصی مقرر کرݨ دا حکم جاری کر ݙِتّا۔ تے پھر جلدی ہی 2009ء وِچ اوہ 32 سال دی عمر وِچ وزارت خارجہ وِچ خدمات سر انجام ݙیوݨ لڳیں۔ صائمہ سلیم ملک دی پہلی نابینا سفارتکار ہِن جیڑھیاں 2013ء توں جنیوا وِچ اقوام متحدہ وِچ پاکستان دے مستقل مشن وِچ کم کریندی پئیں ہِن۔ اوہ انسانی حقوق نال تعلق رکھݨ والی ݙوجھی سیکرٹری دے عہدے تے فائز ہِن۔ تے معذوری انّھاں دے سرکاری فرائض دی ادائیگی وِچ کݙاہیں حائل کائے نہ تھئی۔

## تعلیم
صائمہ سلیم نے اپݨی ابتدائی تعلیم، نابینا افراد دے اسکول عزیز جہاں بیگم ٹرسٹ توں حاصل کِیتی۔ انّھاں نے کنیئرڈ کالج برائے خواتین یونیورسٹی توں انگریزی ادب وِچ بی اے تے ایم فل دی ڈگری مکمل کِیتی، جِتھاں انّھاں نے فرسٹ ڈویژن دے نال اپݨی ݙوہیں ڈگریاں مکمل کِیتیاں تے اپݨی عمدہ کارکردگی دی وجہ نال طلائی تمغہ جِتیا۔

اوہ 300 نابینا طلبہ وِچ سرفہرست 10 طلبہ وِچ شامل ہَن۔

2007ء وِچ، انّھاں نے اپݨا سینٹرل سپیریئر سروس (سی ایس ایس) دا امتحان پاس کِیتا جِتھاں اوہ مجموعی طور تے چھٹی پوزیشن تے زنانیاں وِچ پہلی پوزیشن حاصل کرݨ وِچ کامیاب رہیاں۔

انّھاں نے جارج ٹاؤن یونیورسٹی، غیر ملکی خدمات دے اسکول وِچ تعلیم حاصل کرݨ کِیتے فل برائٹ اسکالرشپ حاصل کِیتی۔

## ذاتی حیاتی
بچپن وِچ، صائمہ سلیم کوں آر پی ریٹینائٹس پگمنٹوسا دی تشخیص تھئی۔ ایہ ہک آنکھ دی بیماری ہِے جیڑھی کہیں شخص دی بصارت کوں متاثر کریندی ہِے۔ ایہ بیماری لاعلاج ہئی تے آہستہ آہستہ، صائمہ سلیم نے اپݨی نظر کھوݨا شروع کر ݙِتی۔ جݙاں اوہ ترئے سال دی ہَن، صائمہ سلیم نے اپݨی نظر پوری طرح کھو ݙِتی۔ صائمہ سلیم دے چار بھیݨ بھرا ہِن، انّھاں وِچوں ݙو نابینا ہِن۔ اِیں توں پہلے، انّھاں دے ہک بھائی، یوسف سلیم پاکستان دے پہلے نابینا جج دا اعزاز رکھیندے ہِن۔ صائمہ سلیم دی ہک بھیݨ، جو نابینا ہِن، لاہور یونیورسٹی وِچ لیکچرار ہِن۔

## کَم کار آلی حیاتی
صائمہ سلیم نے اپݨے کیریئر دا آغاز اپݨی ہوم یونیورسٹی، کنیئرڈ کالج فار ویمن وِچ بطور لیکچرر کِیتا ہئی۔ جِتھاں اوہ 2007ء توں 2008ء تئیں پڑھاندی رہی ہَن۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی وکیل زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:کنیئرڈ کالج دے فضلا
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
رعنا لیاقت علی خان

بیگم رعنا لیاقت علی (ولادت: 13 فروری 1905ء، وفات: 13 جون 1990ء) 1947ء توں 1951ء تئیں پاکستان دی خاتون اول، پاکستان دے پہلے وزیراعظم لیاقت علی خان دی بیگم، تحریک پاکستان دی رکن تے سندھ دی پہلی خاتون گورنر تھئی ہَئی۔ اوہ اپݨے شوہر دے ہمراہ تحریک پاکستان دی صف اول دیاں زنانیاں وچ شامل  ہَئی۔ بیگم رعنا انّھاں خواتین سیاست داناں تے ملک گیر معزز خواتین شخصیات وچ شامل تھئی ہَئی جنّھاں نے 1940ء وچ اپݨے کیریئر دا آغاز کِیتے تے پاکستان وچ اہم واقعات دا مشاہدہ کِیتے۔ اوہ تحریک پاکستان دی ہک اہم تے سرکردہ خاتون شخصیت وچوں ہک تھئی ہَئی تے انّھاں نے محمد علی جناح دے تحت کم کِیتے تے پاکستان موومنٹ کمیٹی دی ذِمّہ دار رکن دی حیثیت نال خدمات انجام ݙتیاں۔ انّھاں نے جناح دی پاکستان موومنٹ کمیٹی وچ معاشی مشیر دی حیثیت نال وی خدمات انجام ݙتیاں تے بعد وچ جݙݨ انّھاں دے شوہر لیاقت علی خان پاکستان دے پہلے وزیراعظم بݨے تاں پاکستان دی خاتون اول وی بݨیں۔ خاتون اول پاکستان دی حیثیت نال، انّھاں نے نویں قائم ملک (پاکستان) وچ خواتین دی ترقی کِیتے پروگرام شروع کِیتے۔

## حیاتی دا احوال
بیگم رعنا لیاقت علی لکھنؤ، برطانوی ہندوستان وچ 1905ء کوں کمونی عیسائی خاندان وچ پیدا تھئی ہَئی۔ آپ دا پیدایشی ناں شیلا آئرین پنت تھئی ہَئی۔ آپ کوں الموڑا دی بیٹی دے ناں نال وی ڄاݨا ویندا ہَئی۔ انّھاں دے والد، ڈینیل پنت، متحدہ صوبے دے سیکرٹریٹ وچ خدمات انجام ݙیندے ہَن۔ کمونی برہمن (ہندوؤں دی ہک اعلی ذات)، پنت خاندان نے تقریباً 1871ء وچ عیسائیت مذہب قبول کِیتا ہَئی۔ بیگم رعنا نے ابتدائی تعلیم نینی تال دے ہک زنانہ ہائی اسکول وچ حاصل کِیتی۔ لکھنؤ یونیورسٹی توں ایم اے معاشیات تے عمرانیات کِیتے۔ کجھ عرصہ ٹیچر رہیں۔ 1933ء وچ خان لیاقت علی خان نال شادی تھئی ہَئی۔ پاکستان بݨݨ توں پہلے آپ نے عورتاں دی ہک تنظیم "آل پاکستان ویمنز ایسوسی ایشن (اپوا)" قائم کِیتی۔ قیام پاکستان دے بعد ایمپلائمنٹ ایکسچینج تے اغوا تھیوݨ والیاں لڑکیوں دی ڳول تے شادی بیاہ دے محکمے انّھاں دے حوالے کِیتے ڳئے۔ اقوام متحدہ دے اجلاس منعقدہ 1952ء وچ پاکستان دے مندوب دی حیثیت نال شریک تھئی ہَئی۔ 1954ء وچ ہالینڈ تے بعد ازاں اٹلی وچ سفیر تے سندھ دی گورنر وی رہیں۔

### فوتڳی
بیگم رعنا لیاقت علی 13 جون 1990ء کوں حرکتِ قلب بند تھیوݨ دے سبب کراچی وچ انتقال کر ڳئیں تے مزارِ قائد دے احاطے لیاقت علی خان دے پہلو وچ مدفون ہَن۔

### ایوارڈ اتے اعزاز
بیگم رعنا لیاقت علی کوں انّھاں دی خدمات کِیتے پاکستان دے سب توں وݙے شہری اعزاز نشانِ امتیاز نال نوازا ڳیا۔ انّھاں کوں مادرِ پاکستان دا خطاب وی مِلا۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی علما
ونکی:زنانیت پسند پاکستانی
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
حمیرا حسن

حمیرا حسن فارن سروس نال وابستہ پاکستان دی ہک کیریئر ڈپلومیٹ ہَن۔ جنّھاں نے وزارت خارجہ وچ بہت سارے اہم عہدیاں تے تعینات رہ تے انّھاں کُجھ زنانیاں وچ جگہ بݨائی جیڑھیاں ہک عزت تے مرتبہ حاصل کِیتے۔ اوہ سپین تے اندورا وچ موجودہ سفیر ہَن۔

حمیرا حسن دی ہک دِھی ہِے۔

جنوری 2003ء تے جنوری 2005ء دے درمیان اوہ رومانیہ وچ سفیر دے نال نال مالڈووا تے بلغاریہ وچ وی اپݨے فرائض ادا کریندی رہی ہَن۔

اوہ مارچ 1977ء وچ پاکستان دی فارن سروس وچ شمولیت اختیار کِیتی ہَئی تے جنوری 1978ء توں ستمبر 1987ء تک وزارت خارجہ، اسلام آباد وچ بطور ڈیسک آفیسر تے پروٹوکول، جنوبی ایشیا، یورپ تے یو این ڈویژنز وچ ڈائریکٹر خدمات انجام ݙتیاں۔ اکتوبر 1987ء توں جنوری 1991ء تک انّھاں کوں قونصل، قونصلیٹ جنرل آف پاکستان، ٹورنٹو، کینیڈا وچ اپݨے فرائض ادا کرݨ دی ذمہ داری سونپی ڳئی۔ فروری 1991ء توں اکتوبر 1994ء تک اوہ فرسٹ سیکرٹری/ کونسلر، سفارت خانہ پاکستان، میڈرڈ رہیں جبکہ جنوری 1995ء توں دسمبر 1996ء وزیر اعظم سیکرٹریٹ اسلام آباد وچ بطور ڈپٹی سیکرٹری وزیر اعظم دے سماجی شعبے دے مشیر رہیں۔ تے جنوری 1997ء توں جولائی 1998ء ڈائریکٹر جنرل برائے پالیسی پلاننگ، وزارت خارجہ، اسلام آباد دے طور تے مصروف کار رہیں۔ نیز اگست 1998ء توں دسمبر 2002ء وزیر/ ڈپٹی ہیڈ آف مشن، سفارت خانہ پاکستان، برلن، جرمنی۔ تے جنوری 2003ء توں جنوری 2005ء پاکستان، بخارسٹ، رومانیہ دے سفیر بلغاریہ تے جمہوریہ مالڈووا دے نال ایکریڈیٹیشن دے نال تعینات رہیں۔ فروری 2005ء توں اکتوبر 2007ء انّھاں کوں ڈائریکٹر جنرل تے ایڈیشنل خارجہ سیکرٹری برائے مشرق وسطیٰ تے افریقہ بݨایا ڳیا۔ اس دے علاوہ دسمبر 2007ء توں اوہ سپین وچ پاکستان دی سفیر رہݨ دے نال نال انڈورا دی پرنسپلٹی تے اقوام متحدہ دی عالمی سیاحتی تنظیم، میڈرڈ وچ وی اپݨی بہترین کارکردگی دے نال اپݨے فرائض دی بجا آوری وچ مگن رہیں۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستانی سفرا برائے ہسپانیہ
ونکی:پاکستانی سفرا برائے رومانیہ
ونکی:پاکستانی سفرا برائے بلغاریہ
ونکی:پاکستانی سفرا برائے انڈورا
ونکی:پاکستانی سفیر زنانیاں
تسنیم اسلم

تسنیم اسلم پاکستان دی وزارت خارجہ نال وابستہ ہک خاتون کیریئر ڈپلومیٹ ہَن جنّھاں نے ݙو واری مختلف وقتاں وِچ وزارت خارجہ دے ترجمان دے طور تے خدمات انجام ݙِتّیاں ہَن۔ 

## حیاتی دا احوال
1984ء وِچ پاکستان دی فارن سروس وِچ شمولیت دے بعد، انّھاں نے 2007-2010ء دے درمیان اٹلی تے 2012ء وِچ مراکش دی بادشاہت وِچ بطور سفیر خدمات انجام ݙِتّیاں۔ اِیں توں پہلے نئی دہلی، دی ہیگ تے پیرس دے سفارتی مشناں وِچ وی اوہ اپݨے فرائض ادا کر چُکیاں ہَن۔ انّھاں نے اگست 2013ء توں دسمبر 2013ء تک یورپی امور کِیتے ایڈیشنل سیکرٹری خارجہ دے طور تے خدمات انجام ݙِتّیاں۔

تسنیم اسلم دے الما میٹرز وِچ پنجاب یونیورسٹی شامل ہِن جِتھاں انّھاں نے بزنس ایڈمنسٹریشن وِچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کِیتی تے ٹفٹس یونیورسٹی دے فلیچر اسکول آف لا اینڈ ڈپلومیسی وِچ اَڳّوں تعلیم حاصل کِیتی جِتھاں انّھاں کوں بین الاقوامی تعلقات وِچ ماسٹر دی ڈگری نال نوازا ڳیا۔

ممتاز انگریزی اخبار پاکستان ٹوڈے نے خاتون سفارت کاراں دی ترقی دا جائزہ گِھندے ہوئے ہک مضمون وِچ آکھیا کہ تسنیم اسلم آزاد کشمیر دی واحد خاتون ہِن جنّھاں کوں 2005ء وِچ وزارت نے بطور ترجمان مقرر کِیتا ہئی۔ انّھاں نے سیکرٹری خارجہ دے دفتر وِچ بطور ڈائریکٹر خدمات انجام ݙِتّیاں۔ اوہ اقوام متحدہ دے ڈویژن تے اسلامی تعاون تنظیم دے ڈائریکٹر جنرل وی رہیاں ہَن۔

جنھاں ݙینہاں ڈنمارک وِچ کجھ بیمار ذہن والیاں نے ہک مبارک ہستی دے مذموم کارٹون دی گستاخی کِیتی، تاں اِیں وقت تسنیم اسلم وزارت خارجہ دی ترجمان ہَن۔ ہک بریفنگ وِچ تسنیم اسلم نے آکھیا، "پاکستان دے عوام دے جذبات دا احساس کریندے ہوئے صدر تے وزیر اعظم نے اِیں اشاعت دی شدید مذمت کِیتی ہِے، جیڑھی پوری دُنیا وِچ مسلماناں دے جذبات تے مذہبی احساسات کوں ٹھیس پُڄائی ہِے۔" انّھاں نے آکھیا کہ قومی اسمبلی تے سینیٹ دی خارجہ تعلقات کمیٹی نے تمام مسلماناں دے بنیادی عقیدے کوں ٹھیس پُڄاوݨ والے کارٹونز دی مذمت وِچ قرارداداں منظور کِیتیاں ہِن۔ "اساں سمجھدے ہئیں کہ اظہار رائے دی آزادی کوں عوامی جذبات یا مذہبی عقائد تے حملہ کرݨ یا مجروح کرݨ کِیتے غلط استعمال کائے نہ کرݨا چاہیدا۔" انّھاں نے واضح کِیتا کہ اِیہ لوکاں تے تہذیباں وِچ تقسیم پیدا کرݨ دی کوشش ہِے۔ تسنیم اسلم نے اپݨے ملکاں وِچ دقیانوسی تصورات کوں تقویت ݙیوݨ تے لوکاں کوں الگ کرݨ دی بجائے لوکاں تے برادریاں دے درمیان ہم آہنگی کوں فروغ ݙیوݨ دی ضرورت تے زور ݙِتّا۔

اوہ 2017ء وِچ فارن سروس توں ریٹائر تھی ڳئیں۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:جامعہ پنجاب دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی سفیر زنانیاں
ونکی:نوکری ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:پاکستانی سفیر برائے المغرب
ونکی:پاکستانی سفیر برائے اطالیہ
معصومہ حسن

معصومہ حسن ہک زنانی پاکستانی سفارت کار ہَن جہڑی پالیسی سازی دے حوالے نال شہرت دے حامل تھنک ٹینک پاکستان انسٹی ٹیوٹ آف انٹرنیشنل افیئرز دی چیئرپرسن ہَن۔  جنّھاں نے حکومت پاکستان وچ فیڈرل سیکرٹری کیبنٹ ڈویژن دے طور تے اہم ذمہ داری انجام ݙتی۔ تے بعد وچ بین الاقوامی ایٹمی توانائی ایجنسی وچ پاکستان دی سفیر رہیں۔ 2014ء وچ بالٹک سمندری ریاستاں دی کونسل دے عالمی این جی او ڈے دے اقدامات وچ انّھاں دے تعاون کِیتے انّھاں کوں "خیر سگالی ایلچی" نامزد کِیتا ڳیا۔

## حیاتی دا احوال
معصومہ حسن جو پاکستان وچ پیدا تھئیں، انّھاں نے سفیر مقرر تھیوݨ توں پہلے اپݨے کیریئر دا آغاز بطور فیکلٹی ممبر تے بعد ازاں نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف مینجمنٹ وچ ڈائریکٹر دے طور تے کِیتے۔ اپݨے کیریئر دے دوران انّھاں نے آسٹریا، سلووینیا تے سلوواکیہ وچ پاکستان دی سفیر تے اس توں پہلے خواتین دے حقوق دی تنظیم عورت پبلیکیشن اینڈ انفارمیشن سروس فاؤنڈیشن دی جنرل کونسل دی رکن وی رہیں۔ عورت فاؤنڈیشن دے پاس ہک جمہوری، شفاف تے شراکت دار طرز حکمرانی دا ڈھانچہ ہَئی، جو ہک آزاد تنظیم کوں بہترین طریقے نال یقینی بݨیندا ہَئی جو سائنسی خطوط تے موثر تے مؤثر طریقے نال منظم ہَئی۔ میمورنڈم آف ایسوسی ایشن ترئے سطحی گورننس ڈھانچے دی سفارش کریندا ہَئی۔ اوہ بعد وچ یا اس توں پہلے سسٹین ایبل ڈویلپمنٹ پالیسی انسٹی ٹیوٹ وچ پاکستان دی نمائندہ دے طور تے تعینات تھئیں۔ پاکستان دی مستقل نمائندہ دے طور تے انّھاں نے ویانا وچ قائم اقوام متحدہ دے دفتر وچ خدمات انجام ݙتیاں جتھاں انّھاں نے بعد وچ گروپ آف 77 دی چیئرپرسن خدمات انجام ݙتیاں۔ ویانا وچ اقوام متحدہ وچ خدمات انجام ݙیوݨ توں پہلے یا بعد وچ انّھاں کوں اقوام متحدہ دی صنعتی ترقی دی تنظیم وچ بطور نمائندہ مقرر کِیتا ڳیا ہَئی۔ 

## حوالے

ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی سفیر زنانیاں
ونکی:پاکستانی سفیر برائے آسٹریا
ونکی:پاکستانی سرکاری ملازم زنانیاں
ونکی:فضلا جامعہ کراچی
فوزیہ عباس

فوزیہ عباس (جنم: 20 جون 1951ء، نئی دہلی، بھارت) ہک سابق پاکستانی سفارت کار ہِن۔

## حیاتی دا احوال
انّھاں نے نومبر 2006ء توں دسمبر 2013ء تک ڈنمارک تے لیتھوانیا وِچ بطور سفیر ملک دی خدمات انجام ݙِتّیاں۔ اِیں توں پہلے اوہ سویٹزرلینڈ وِچ لیختینستائن تے مقدس کرسی (مارچ 2003ء توں نومبر 2006ء) کِیتے سفیر رہ چُکیاں ہَن۔ دسمبر 2013ء وِچ اوہ ریٹائر تھی ڳئیں تے ہُݨ اسلام آباد، پاکستان وِچ رہندیں پئیں ہِن۔

فوزیہ عباس نے کئی سفارتی بحران پیدا کِیتے، انّھاں نے ڈنمارک دے اخبار جلینڈسپوسٹن تے پاکستان وِچ ڈنمارک دے سفارت خانے تے حملے دے سلسلے وِچ تھیوݨ والیاں 8 ہلاکتاں دے ذمہ دار ہووݨ دا الزام لایا۔ اِیں دے نال نال ڈینش عدالتی نظام دے عدم احترام ݙکھایا تے مقامی ملازم دے حق وِچ فیصلے تے عمل کرݨ توں انکار کِیتا، اِیں حقیقت دے باوجود کہ سفارت خانے کوں اِیں معاملے وِچ سفارتی استثنیٰ حاصل کائے نہ ہئی۔

فوزیہ عباس نے جامعہ پنجاب توں گریجویشن کِیتی، جݙاں جو آسٹریلین نیشنل یونیورسٹی وِچ وی زیر تعلیم رہی ہَن۔

انّھاں دے والد مفتی محمد عباس ڈپلومیٹ ہَن، 1993ء وِچ نگران وزیر اعلیٰ خیبر پختونخوا وی تعینات رہے ہَن۔ انّھاں دے شوہر شہباز وی ڈپلومیٹ ہِن جیڑھے ناروے تے آسٹریا وِچ بطور سفیر تعینات رہے ہَن۔ انّھاں دی اولاد وِچ ݙو دِھیاں ہِن۔

## حوالے


## ٻاہرلے جوڑ

* http://jyllands-posten.dk/uknews/ECE3952593/Pakistan+amb Ambassador٪3A+'Are+you+satisfied٪3F'/
* http://jyllands-posten.dk/indland/ECE5985662/Ambassade+ignorerer+b٪C3٪B8de+for+ulovlig+fyring/
ونکی:جامعہ پنجاب دے فضلا
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:پاکستانی سفیر زنانیاں
ونکی:پاکستانی سفیر برائے لتھوانیا
ونکی:پاکستانی سفیر برائے ڈنمارک
ونکی:پاکستانی سفارت کار زنانیاں
حمیدہ کھوڑو

حمیدہ کھوڑو (13 اگست، 1936 - 12 فروری، 2017) ہک پاکستانی سیاست دان تے مورخ تھئی ہَئی جنّھاں نے ݙو واری سندھ دی وزیر تعلیم دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ انّھاں نے سندھ یونیورسٹی وچ تاریخ دی پروفیسر دے طور تے وی خدمات سر انجام ݙتیاں۔

## ٹبّر اَتے تعلیم
حمیدہ کھوڑو سندھ دے سابق وزیر اعلیٰ محمد ایوب کھوڑو دی دِھی ہَن۔ انّھاں دے والد ایوب کھوڑو سندھ دے متنازع سیاست دان رہیں ہَن۔ جݙݨ پاکستان وچ ون یونٹ دا قیام عمل وچ آیا، سندھ، بلوچستان تے خیبر پختونخوا کوں پنجاب دے نال ملا تے ہک انتظامی یونٹ بݨایا ڳیا تاں اس وقت اوہ سندھ دے وزیر اعلیٰ ہَن۔ انّھاں نے لندن یونیورسٹی توں جنوب ایشیائی تاریخ وچ پی ایچ ڈی دی تعلیم حاصل کِیتی۔ انّھاں نے کراچی، کیمبرج تے آکسفورڈ دی یونیورسٹیاں وچ وی تعلیم حاصل کِیتی۔

## کَم کار آلی حیاتی

#### اکیڈمی
ہک تعلیمی مورخ دے طور تے حمیدہ کھوڑو نے سندھ یونیورسٹی وچ پروفیسر بݨݨ توں پہلے کراچی تے آکسفورڈ یونیورسٹی وچ وی پڑھایا۔

#### سیاسی
1971ء وچ جݙݨ مشرقی پاکستان وچ فوجی کارروائی شروع تھئی تاں اوہ آکسفورڈ یونیورسٹی دی طالبہ ہَن۔ اوہ انّھاں چند پاکستانیاں وچوں ہک ہَن جنّھاں نے کھل تے اس دی مذمت کریندے ہوئے آکھا: "مینوں پاکستانی تھیوݨ تے شرم آندی ہَئی۔" مغربی پاکستان وچ پریس نے فوجی کارروائی دی مذمت کرݨ تے انّھاں دی مذمت کِیتی۔ اوہ 1987ء وچ سندھ نیشنل الائنس وچ شامل تھئیں تے 1993ء وچ پاکستان مسلم لیگ دی رکن بݨیں۔ اوہ 1990ء وچ سندھ دی وزیر تعلیم بݨیں۔ انّھاں نے تعلیم تے خواندگی دے وزیر دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں۔ 2004ء وچ انّھاں کوں دوبارہ وزیر تعلیم مقرر کِیتا ڳیا۔

اَدبی پورھئیا

انّھاں دی مشہور تصانیف وچ 'سندھ تھرو سینچریز'، 'دی میکنگ آف ماڈرن سندھ'، 'کراچی میگا سٹی آف اوور ٹائمز' شامل ہَن۔ انّھاں نے اپݨے والد دی یادداشتیں تے مشتمل کتاب 'محمد ایوب کھوڑو لائف آف کریج ان پالیٹکس' وی تحریر کِیتی۔ انّھاں نے آکسفورڈ دی طرفوں بچّیاں کِیتے چاراں صوبیاں دی مختصر تاریخ لِکّھی۔

### فوتڳی
حمیدہ کھوڑو 80 سال دی عمر وچ 12 فروری 2017ء کوں مختصر علالت دے بعد کراچی وچ انتقال کر ڳئیں۔ انّھاں دے خاندان دا آکھݨ ہَئی جو کھاݨے دے بعد انّھاں دی طبیعت بگڑ ڳئی تے اوہ انتقال کر ڳئیں۔

### کتاباں

* سندھ صدیوں میں کراچی
* جدید سندھ کی تشکیل: برٹش پالیسی اور سماجی تبدیلی انیسویں صدی میں
* حمیدہ کھوڑو، محمد ایوب کھوڑو: سیاست میں جرات مندانہ زندگی
* کراچی ہمارے وقت کا بڑا شہر

## حوالے

ونکی:پاکستانی مورخ زنانیاں
ونکی:پاکستانی مورخین
ونکی:سندھ دے صوبائی وزیر
ونکی:مورخین زنانیاں
فاطمہ مجیب بلقیس

فاطمہ مجیب بلقیس ہک پاکستانی سائنس دان ہَن، جو طفیلیات، خاص طور تے ہیلمینتھولوجی وچ مہارت رکھدی ہَن۔

## ابتدائی حیاتی
بلقیس 10 فروری 1936ء کوں پیدا تھئیں۔ انّھاں نے 1966ء وچ جامعہ ٹورانٹو توں پیراسیٹولوجی وچ پی ایچ ڈی کِیتی۔ انّھاں نے 1979ء وچ اسٹیٹس توں ڈاکٹریٹ (Sc.D) تے جامعہ کراچی توں ڈی۔ایس سی کِیتے۔ اوہ عالمی ثقافت کونسل، جرمنی دی ڈگری یافتہ وی ہَن۔

## عملی حیاتی
بلقیس نے بطور سائنس دان اپݨی عملی زندگی دا آغاز اردو زبان وچ سائنسی مضامین شائع کر تے کِیتے، انّھاں نے ایں زبان وچ 75 توں زائد سائنسی مضامین شائع کِیتے ہَن۔ انّھاں نے انگریزی زبان وچ 500 توں زیادہ تحقیقی مقالے دے نال نال متعدد کتاباں وی شائع کِیتے۔

انّھاں نے 1985ء وچ پاکستان جرنل آف پیراسٹولوجی دا آغاز کِیتے، جو ایں شعبے وچ بین الاقوامی تحقیقی کم شائع کریندا ہَئی۔ ایہ جریدہ سال وچ ݙو واری شائع تھیندا ہَئی جیندے وچ پرجیوی گروہاں دے تمام پہلوؤں تے تحقیقی مقالات، جائزے دے مضامین تے کتابیات دا احاطہ کِیتا ویندا ہَئی۔

اوہ مختلف تعلیمی معاشریاں جیویں ہیلمینتھولوجیکل سوسائٹی واشنگٹن تے ترقی پزیر دنیا کِیتے سائنس وچ خواتین دی تنظیم دی رکن وی ہَن۔ انّھاں نے پاکستان دی زولوجیکل سوسائٹی وچ 'نائب صدر (جنوبی)' دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں۔

## ذاتی حیاتی
بلقیس دی ݙو بیٹیاں ہَن۔

انّھاں دا انتقال 7 فروری 2016ء کوں 79 سال دی عمر وچ تھیا۔

## میراث
انّھاں نے تقریباً 1000 کیڑے دریافت کِیتے ہَن تے 40 نویں نسلیں انّھاں دے ناں تے رکھیاں ڳئیاں ہَن۔ اوہ کئی یونیورسٹیاں وچ ڈاکٹریٹ دی فیکلٹی دی دیوار تے وی جگہ رکھدی ہَن کیوں جو انّھاں نے جامعہ بلوچستان، جناح یونیورسٹی برائے خواتین، وفاقی اردو یونیورسٹی تے جامعہ سندھ سمیت کئی وچ ڈاکٹریٹ دے تحقیقی پروگراماں دی نگرانی کِیتی۔

## اعزازات
بلقیس نے اپݨے علمی کم کِیتے درج ذیل وݙے اعزازات حاصل کِیتے:

* زولوجیکل سوسائٹی پاکستان دی جانب توں پیراسیٹولوجی دے شعبے وچ انّھاں دی زندگی بھر دی تحقیقی خدمات دے اعتراف وچ لائف ٹائم اچیومنٹ اعزاز
* جامعہ کراچی دی جانب توں پلانٹ نیمیٹولوجی وچ سائنسی شراکت کِیتے شیلڈ
* کراچی یونیورسٹی دی طرفوں نشانِ عظمتِ علم
* حیوانیات وچ انّھاں دی تحقیقی خدمات دے اعتراف وچ پاکستان اکادمی برائے سائنس توں گولڈ میڈل
* صدر پاکستان دی جانب توں خواتین سائنس دان دا اعزاز

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستانی سائنسدان زنانیاں
ونکی:پاکستانی سائنسدان
ونکی:سائنسدان زنانیاں
مریم سلطانہ

مریم سلطانہ ہک پاکستانی ماہر فلکیات ہِن۔

مریم سلطانہ نے 2012ء وِچ نوردینوف صلاح الدین دی نگرانی وِچ جامعہ کراچی وِچ فلکی طبیعیات وِچ ڈاکٹریٹ دی تعلیم مکمل کِیتی۔ اوہ پاکستان وِچ فلکیاتی طبیعیات وِچ پی ایچ ڈی کرݨ والی پہلی زنانی ہِن۔ مریم سلطانہ فیڈرل اردو یونیورسٹی آف آرٹس، سائنس اینڈ ٹیکنالوجی وِچ اسسٹنٹ پروفیسر دی حیثیت نال پڑھیندی پئی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
مریم سلطانہ دا تعلق پاکستان دے سبھ توں وݙے شہر کراچی نال ہِے۔ انّھاں نے 2004ء وِچ جامعہ کراچی توں اپلائیڈ ریاضی وِچ ماسٹر آف سائنس کِیتا ہِے۔ انّھاں نے 2006ء وِچ صلاح الدین نوردینوف دی نگرانی وِچ پی ایچ ڈی دا کورس شروع کِیتا۔ انّھاں نے ایسٹرو فزکس دے شعبے وِچ مہارت حاصل کِیتی تے 2012ء وِچ پی ایچ ڈی دی ڈگری مکمل کِیتی۔ اوہ ماورائے علم فلکیات وِچ کم کریندیں پئیں ہِن تے انّھاں دی تحقیق رنگت کہکشاں دے استحکام تے تشکیل کوں سمجھݨ تے مرکوز ہِے۔ انّھاں دے ڈاکٹریٹ تھیسس دی جانچ پڑتال جیمز بنی تے این کترین شینک نے کِیتی۔

## ایوارڈ اَتے اعزاز
مریم سلطانہ نے 2015ء وِچ کوکا کولا بیوریجز پاکستان لمیٹڈ (سی سی بی پی ایل) سیوی تے کامیاب ایوارڈ جِتیا ہِے۔ اوہ مختلف بین الاقوامی جریدیاں وِچ 34 تحقیقی مقالے شائع کر چُکیاں ہِن تے انّھاں دے کم دا حوالہ 64 واری ݙِتا ڳیا ہِے۔ اوہ پاکستان دی پہلی خاتون فلکیاتی ماہر ہِن۔

## رفاقت تے ممبرشپ

* فیڈرل اردو یونیورسٹی آف آرٹس، سائنس اینڈ ٹیکنالوجی (فوسٹ) وِچ اسسٹنٹ پروفیسر،
* ریسرچ ایسوسی ایٹ کراچی یونیورسٹی (کے یو) انسٹی ٹیوٹ آف پلانٹری آسٹرو فزکس، کراچی، پاکستان۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
سارہ قریشی

سارہ قریشی ہک پاکستانی ایرو اسپیس انجینئر تے ایرو انجن کرافٹ دی سی ای او ہِن، جیڑھی پاکستان وِچ پہلی نجی ہوا بازی کمپنی ہِے جیڑھی ماحول دوست طیارے دے انجناں تے توجہ ݙیندی ہِے۔  سارہ قریشی نے دُنیا دا پہلا ماحول دوست انجن ڈیزائن کِیتا ہِے جیڑھا زیر تکمیل ہِے۔ 

## پس منظر
سارہ قریشی اسلام آباد وِچ پیدا تھئیں ہِن۔ انّھاں دے والد ممتاز سائنس دان ہِن تے انّھاں دی والدہ کوانٹم کیمسٹری وِچ پی ایچ ڈی ہِن۔ چھوٹی عمر وِچوں ہی سارہ قریشی ہوا بازی وِچ دلچسپی گِھندیاں ہَن۔ انّھاں دے والد ہوا بازی دی صنعت وِچ کم کریندے ہَن تے سارہ قریشی اپݨے والد دے نال انجناں تے مشیناں تے کم کریندیاں ہَن۔ مشینری وِچ انّھاں دی ابتدائی نمائش نال سارہ قریشی وِچ دلچسپی پیدا تھئی۔ آٹوموٹو انڈسٹری وِچ انّھاں دا انٹرنشپ دا تجربہ وی سارہ قریشی کِیتے ہک محرک عنصر ہئی۔ 

سارہ قریشی نے نیشنل یونیورسٹی آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی (NUST)، پاکستان توں مکینیکل انجینئرنگ وِچ بیچلر ڈگری حاصل کِیتی۔ انّھاں نے ماسٹر ڈگری ایرو اسپیس ڈائنامکس وِچ تے پی ایچ ڈی ایروسپیس پروپلشن وِچ کرین فیلڈ یونیورسٹی، برطانیہ توں حاصل کِیتی۔  NUST توں فارغ التحصیل تھیوݨ دے بعد، سارہ قریشی نے پرواز سکھݨا شروع کِیتا تے جلدی ہی انّھاں نے اپݨا نجی پائلٹ لائسنس حاصل کر گِھدّا۔ کرین فیلڈ وِچ اپݨے وقت دے دوران، سارہ قریشی نے ایکروبیٹک اڑان وی سکھݨا شروع کِیتی۔  انّھاں کوں 70 گھنٹے دی اڑان بھرݨ دا تجربہ ہِے۔

## کَم کار آلی حیاتی
اپݨی بیچلر ڈگری حاصل کرݨ دے بعد، سارہ قریشی نے پاکستان دی آٹوموٹو انڈسٹری وِچ کم شروع کِیتا۔ انّھاں دی تحقیق وِچ استحکام وِدھاوݨ دی اونچائی تے کنٹرول سسٹم تے بغیر پائلٹ فضائی گاڑیاں (UAV) دے بیرونی لوپ آٹو پائلٹ تے مشتمل کنٹرولر دے بعد چلݨ والے ہک ڈیزائن دا ڈیزائن شامل ہئی۔ پی ایچ ڈی دے دوران، سارہ قریشی ایم ایس سی طلبہ کوں جیٹ انجن ٹیکنالوجی نال تعلق رکھݨ والے انّھاں دے تحقیقی منصوبیاں دی نگرانی کریندیں ہَن۔ 

سارہ قریشی نے اپݨے پِیؤ مسعود لطیف قریشی، ہک مشہور طبیعیات دان تے سائنس دان، دے نال مل کے ہوائی جہازاں کِیتے ماحول دوست انجن تیار کرݨ کِیتے ایرو انجن کرافٹ کمپنی قائم کِیتی۔ سارہ قریشی نے گلوبل وارمنگ دا مقابلہ کرݨ کِیتے، کاربن فٹ پرنٹ کوں گھٹاوݨ دی خصوصیات دے نال ہک کونٹراٹیل ایرو انجن تیار کِیتا۔ 

سارہ قریشی نے انکشاف کِیتا کہ انّھاں دے پروجیکٹ نے ݙو بین الاقوامی پیٹنٹ حاصل کِیتے ہِن تے اِیہ تجارتی لحاظ نال دستیاب تھیوݨ وِچ کم از کم چھ سال لڳسن۔  انّھاں نے ݙسیا کہ ملک دے نجی شعبے نے پہلی واری ماحول دوست پہل کِیتی ہِے، جیڑھی عالمی سطح تے گلوبل وارمنگ دے خلاف جنگ وِچ پاکستان دے کردار کوں اجاگر کریسی۔  انّھاں کوں یقین ہِے کہ اِیہ ایجاد ہوا بازی دی صنعت وِچ طوفان برپا کر ݙیسی۔ 

## ایوارڈ
پاکستان وِچ اسٹڈی یوکے ایلومنی ایوارڈز وِچ سارہ قریشی کوں بارہ فائنلسٹ وِچوں ہک قرار ݙتا ڳیا ہئی۔ کاروباری ایوارڈ کِیتے سارہ قریشی دا اعلان کِیتا ڳیا ہئی۔ ایوارڈز برطانیہ دی اعلیٰ تعلیم تے برطانیہ دے سابق طلبہ دی کامیابیاں کوں پوری دُنیا وِچ منیندن۔ فائنلسٹ دا انتخاب انّھاں دے میدان وِچ نمایاں کامیابیاں دے اعتراف دے طور تے کِیتا ڳیا ہِے تے برطانیہ تے پاکستان دے درمیان باہمی تعاون کوں مضبوط بݨاوݨ کِیتے اہم کردار ادا کِیتا۔ 

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی سائنسدان زنانیاں
ونکی:پاکستانی سائنسدان
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے