open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
صابیہ ابت

صابیہ ابت ہک پاکستانی پیشہ ور سائیکلسٹ ہِن ۔ اوہ متعدد بین الاقوامی کھیلاں وچ پاکستان دی نمائندگی کر چُکی ہِن تے اوہ پاکستان دے ہزارہ ڈویژن دی پہلی زنانی سائیکلسٹ ہِن۔

## پس منظر
صابیہ خیبر پختونخوا دے شہر ہری پور وچ پیدا تھئیں تے انّھاں نے فزیکل ایجوکیشن وچ بیچلر ڈگری حاصل کِیتی ۔

## پیشہ ورانہ حیاتی
صابیہ سائیکلنگ کھیل دے زمرے وچ خیبر پختونخوا سائیکلنگ ایسوسی ایشن (کے پی سی اے) وچ اپݨاں ناں بݨاوݨ والی پہلی زنانی ہِن۔ سائیکلنگ فیڈریشن نے تربیت دے معاملے وچ انّھاں دی حمایت کیتی۔ صابیہ قومی تے صوبائی انجمناں دی رُکن ہِن ۔

### ابتدائی مشکلات
انّھاں دے آبائی شہر وچ، زنانیاں کھیلاں وچ حصہ نئیں گِھندی ہَن۔ پر صابیہ کوں گھٹ عمری توں ہی کھیلاں دا شوق ہئی۔ اوہ اپݨے کالج وچ ہک ایتھلیٹ ہَن تے ٻہوں سارے مقابلیاں وچ حصہ گِھندی ہَن۔ 2011ء وچ، صابیہ نے پانیا وچ زنانیاں دے سائیکلنگ دے مقابلے ݙٹھے ہَن جِتھاں زنانیاں مناسب طور تے سائیکل چَلاوݨ توں قاصر ہَن ۔ اِیں توں صابیہ کوں سائیکل چَلاوݨ سِکھݨ دی ترغیب ملی ۔ صابیہ اپݨے چاچا دی سائیکل تے مشقیں کرݨ شروع کِیتیاں۔ اوہ شروع وچ اِیں تے سواری کرݨ توں قاصر ہَن تے کئی واری ڳِریاں، آخر کار اِیں تے سواری کرݨ دے قابل تھی ڳئی۔ جِہڑیلے صابیہ نے قومی تے بین الاقوامی مقابلیاں وچ حصہ گِھدّݨ شروع کِیتا تاں انّھاں کوں اپݨے آبائی شہر وچ تجربے دی سہولیات کائنی ہَن تے اِیں وجہ توں صابیہ کوں اپݨے مقابلیاں دی تیاری کِیتے لاہور ویݨاں پِیا۔

### قومی کھیݙ دے مقابلے
صابیہ نے کھیل وچ اپݨے منصوبے دے ݙو سال دے اندر ہی پہلی چیمپئن شپ جِتی۔ صابیہ 2013 وچ قومی سائیکلنگ چیمپیئن شپ جِتݨ والی ہزارہ ڈویژن دی پہلی زنانی بݨ ڳئیں۔ سائیکلنگ چیمپیئن شپ دے نو ایونٹس ہِن، جیڑھے وچوں چھ ہک ویلوڈرووم تے منعقد تھئے تے ترئے سڑک تے۔ اوہ قومی مقابلیاں وچ پاک فوج دی نمائندگی کریندی ہِن۔

### بین الاقوامی کھیݙ دے مقابلے
اوہ ایشین گیمز وچ وی پاکستان دی نمائندگی کر چُکی ہِن۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دے حقوق
ونکی:پاکستانی کِھݙار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:پاکستانی سائیکل سوار زنانیاں
1641ء وچ سائنس دی ٹور

## 1641ء وچ سائنس دی ٹور
1641ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ طب دے حوالے نال ، نکولاس ٹلپ دی "آبزرویشنز میڈیکے" ایمسٹرڈم اچ شائع تھئی ۔ ایں سال طب دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال طبی مشاہدات سامݨے آئے ۔

ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، مہر بند تھرمامیٹر فرڈینینڈ دوم ، گرینڈ ڈیوک آف ٹسکنی ولوں تیار کیتا ڳیا ، جیندے اچ الکحل دی حامل گلاس ٹیوب استعمال کیتی ڳئی ، جیڑھی پاݨی دے نقطہ انجماد توں ٻہوں گھٹ جم ویندی ہے ۔ سیموئل ونسلو کوں میساچوسٹس جنرل کورٹ ولوں شمالی امریکہ اچ ہک نویں نمک بݨاوݨ دے عمل کیتے پہلا پیٹنٹ ݙتا ڳیا ۔ ایں سال ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال تھرمامیٹر دی ترقی تھئی تے پیٹنٹ سسٹم دی شروعات تھئی ۔

1641ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ مارچ اچ میننو وان کوہورن ، ڈچ فوجی انجینئر پیدا تھیا (1704ء اچ فوت تھیا) ۔ 30 جولائی کوں ریگنیر ڈی گراف ، ڈچ طبیب تے اناٹومسٹ پیدا تھیا جیں بیضہ دانی دے فولیکلز دریافت کیتے ، جینکوں بعد اچ گرافین فولیکلز دا ناں ݙتا ڳیا (1673ء اچ فوت تھیا) ۔ 2 اگست کوں جیکب بوبارٹ دی ینگر ، انگریز نباتات دان پیدا تھیا (1719ء اچ فوت تھیا) ۔ 26 ستمبر کوں نحمیاہ گریو ، انگریز نباتات دان تے طبیب پیدا تھیا جیں پودیاں دے ابتدائی مائکروسکوپیکل مشاہدات کیتے (1712ء اچ فوت تھیا) ۔ 28 اکتوبر کوں سر فلپ سکپون ، انگریز مسافر ، فطرت پسند تے رکن پارلیمنٹ پیدا تھیا (1691ء اچ فوت تھیا) ۔ 3 جنوری کوں جیرمیا ہوروکس ، انگریز ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1618ء اچ پیدا تھیا) ۔ 8 مارچ کوں زو زیاکے ، چینی کھوڄ کار تے جغرافیہ دان فوت تھیا (1587ء اچ پیدا تھیا) ۔ 5 جولائی کوں سائمن باسکرول ، انگریز طبیب فوت تھیا (1574ء اچ پیدا تھیا) ۔ 31 اگست کوں گائی ڈی لا بروس ، فرانسیسی طبیب تے نباتات دان فوت تھیا (تقریباً 1586ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال طب ، ٹیکنالوجی ، فوجی انجینئرنگ ، اناٹومی  ، نباتات ، ایسٹرونومی ، کھوڄ کاری ، جغرافیہ تے سیاست دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

نکولاس ٹلپ دی "آبزرویشنز میڈیکے" طب دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ اوں مختلف طبی حالات دے بارے اچ تفصیلی مشاہدات پیش کیتے ، جیندے نال طبی تحقیق کوں فروغ ملیا ۔

تھرمامیٹر دی ترقی درجہ حرارت دی درست پیمائش کیتے ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں سائنسی تجربات تے طبی تشخیص اچ مدد کیتی ۔

جیرمیا ہوروکس دی موت ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ ہوروکس ہک باصلاحیت ماہر ایسٹرونومی ہئی جیں زہرہ دے ٹرانزٹ دا مشاہدہ کیتا ۔ اوں دے کم سیاریاں دے ٹرانزٹ دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا ۔
1643ء وچ سائنس دی ٹور

## 1643ء وچ سائنس دی ٹور
1643ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ کھوڄ کاری دے حوالے نال ، 21 جنوری کوں ایبل تسمان ٹونگا جزائر دریافت کیتے ۔ 25 دسمبر کوں برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے کپتان ولیم مینورس کرسمس جزیرہ دریافت کیتا ۔ ایں سال کھوڄ کاری دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال نویں جزیرے دریافت تھئے ۔

موسمیات دے حوالے نال ، ایونجلیسٹا ٹوریلی مرکری بیرومیٹر ایجاد کیتا ۔ ایں سال موسمیات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال موسم دی پیش گوئی اچ مدد ملی ۔

1643ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 4 جنوری (این ایس) کوں آئزک نیوٹن ، انگریز فزکس دان پیدا تھیا (1727ء اچ فوت تھیا) ۔ جین ڈی فونٹانے ، فرانسیسی جیسوٹ ریاضی دان تے ماہر ایسٹرونومی پیدا تھیا (1710ء اچ فوت تھیا) ۔ پیئر ڈیونیس ، فرانسیسی سرجن تے اناٹومسٹ پیدا تھیا (1718ء اچ فوت تھیا) ۔ 9 اپریل کوں بینیڈیٹو کاسٹیلی ، اطالوی ریاضی دان فوت تھیا (1578ء اچ پیدا تھیا) ۔ 3 نومبر کوں جان بینبرج ، انگریز ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1582ء اچ پیدا تھیا) ۔ پال گلڈن ، سوئس ریاضی دان تے ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1577ء اچ پیدا تھیا) ۔ صوفیہ براہے ، ڈینش ماہر ایسٹرونومی فوت تھئی (1556ء اچ پیدا تھئی) ۔ گیسپارو برٹی ، اطالوی ریاضی دان ، ماہر ایسٹرونومی تے فزکس دان فوت تھیا (تقریباً 1600ء اچ پیدا تھیا) ۔ والٹر وارنر ، انگریز سائنس دان فوت تھیا (1563ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال کھوڄ کاری ، موسمیات ، فزکس ، ریاضی ، ایسٹرونومی ، سرجری ، اناٹومی  تے سائنس دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

ایبل تسمان دی کھوڄ کاری جغرافیائی علم اچ وادھا کیتا ۔ اوں ٹونگا جزائر تے کرسمس جزیرہ دریافت کیتے ، جیندے نال نقشیاں اچ نویں زمیناں شامل تھئیاں ۔

ایونجلیسٹا ٹوریلی دا مرکری بیرومیٹر ایجاد کرݨ موسمیات دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں ہوا دے دباؤ کوں ماپݨ دا ہک قابل اعتماد طریقہ فراہم کیتا ، جیندے نال موسم دی پیش گوئی اچ مدد ملی ۔

آئزک نیوٹن دی پیدائش سائنس دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ نیوٹن ہک باصلاحیت فزکس دان ، ریاضی دان تے ماہر ایسٹرونومی ہئی جیں فزکس دے قوانین کوں دریافت کیتا ۔ اوں دے قوانین حرکت تے کشش ثقل دے قوانین فزکس اچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔
1642ء وچ سائنس دی ٹور

## 1642ء وچ سائنس دی ٹور
1642ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، کوپن ہیگن یونیورسٹی کیتے رنڈیٹرن فلکیاتی رصد گاہ مکمل تھئی ، ایں طرح پنزانو رصد گاہ وی مکمل تھئی ۔ کمپیوٹنگ دے حوالے نال ، 19 سالہ بلیز پاسکل پاسکلائن تیار کرݨا شروع کیتا ، جیڑھا پہلا عملی میکانکی کیلکولیٹر ہئی ، شروع اچ ٹیکس ریکارڈ کرݨ اچ مدد کیتے ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے کمپیوٹنگ دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال نویاں رصد گاہواں بݨیاں تے پہلا میکانکی کیلکولیٹر ایجاد تھیا ۔

کھوج دے حوالے نال ، 24 نومبر کوں ایبل تسمان ، ڈچ کھوڄ کار ، تسمانیہ ݙیکھݨ والا پہلا یورپی ہئی ، جینکوں اوں اینتھونیج وین ڈیمنز لینڈٹ دا ناں ݙتا ۔ 13 دسمبر کوں تسمان نیوزی لینڈ ݙیکھݨ والا پہلا یورپی ہئی ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، فرانس اچ بریارے کینال دا پورا افتتاح تھیا ، یورپ اچ پاؤنڈ لاکس دا استعمال کریندے ہوئے بݨݨ والی پہلی سمٹ لیول کینال ۔ میزوٹینٹ دا پرنٹ میکنگ عمل لڈوگ وان سیگن ولوں تیار کیتا ڳیا ۔ ایں سال کھوڄ کاری تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال نویں زمیناں دریافت تھئیاں تے نویں ٹیکنالوجی سامݨے آیاں ۔

1642ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ مارچ (ممکنہ تاریخ) کوں سیکی تاکاکازو ، جاپانی ریاضی دان پیدا تھیا (1708ء اچ فوت تھیا) ۔ 25 دسمبر (او ایس) کوں آئزک نیوٹن ، انگریز پولی میتھ پیدا تھیا (1727ء اچ فوت تھیا) ۔ 8 جنوری کوں گلیلیو گلیلی ، اطالوی ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1564ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، کمپیوٹنگ ، کھوڄ کاری ، ٹیکنالوجی ، ریاضی تے پولی میتھ دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

گلیلیو گلیلی دی موت سائنس دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ گلیلیو ہک انقلابی ماہر ایسٹرونومی ہئی جیں کوپرنیکن نظریے دی حمایت کیتی تے ٹیلیسکوپ دے ذریعے اہم مشاہدات کیتے ۔ اوں دے کم ایسٹرونومی تے فزکس دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1644ء وچ سائنس دی ٹور

## 1644ء وچ سائنس دی ٹور
1644ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ ریاضی ، ٹیکنالوجی تے طب اچ کئی اہم واقعات پیش آئے ۔ ریاضی دے حوالے نال ، پیٹرو مینگولی ولوں باسل دا مسئلہ پیش کیتا ڳیا ، جیڑھا 1735ء اچ لیونارڈ ایولر ولوں حل تھیوݨ تک ریاضی داناں کوں پریشان کریندا ریہا ۔ ایں سال ریاضی دے میدان اچ ہک اہم مسئلہ پیش تھیا ، جیڑھا کئی سالاں تک ریاضی داناں کیتے چیلنج بݨیا ریہا ۔

ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، جیکب وین ایک بیلفاؤنڈنگ جوڑی پیٹر تے فرانسوا ہیمونی دے نال مل تے زٹفن اچ پہلا ٹیونڈ کیریلن بݨایا ۔ ایں سال ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال موسیقی دے آلے دی ترقی تھئی ۔

اشاعت دے حوالے نال ، جان بپٹسٹ وین ہیلمونٹ "ڈگیراڈ آفٹے نیووے اوپکومسٹ ڈیر گینیسکنسٹ" ("ڈے بریک ، یا طب دا نواں عروج") شائع کیتا ۔ ایں سال اشاعت دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال طبی معلومات سامݨے آیاں ۔

1644ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 25 ستمبر کوں اولے رومر ، ڈینش ماہر ایسٹرونومی پیدا تھیا جیں روشنی دی رفتار دی پہلی مقداری پیمائش کیتی (1710ء اچ فوت تھیا) ۔ 2 جولائی کوں ولیم گیسکوئن ، انگریز سائنس دان فوت تھیا (1610ء اچ پیدا تھیا) ۔ 30 دسمبر کوں جان بپٹسٹ وین ہیلمونٹ ، فلیمش کیمیا دان فوت تھیا (1580ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ریاضی ، ٹیکنالوجی ، اشاعت ، ایسٹرونومی ، سائنس تے کیمسٹری دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

باسل دا مسئلہ ریاضی دی تاریخ اچ ہک مشہور مسئلہ ہئی ۔ ایں ریاضی داناں کوں کئی سالاں تک پریشان کیتا تے آخر کار لیونارڈ ایولر ولوں حل تھیا ۔

اولے رومر دی پیدائش ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ رومر روشنی دی رفتار دی پہلی مقداری پیمائش کیتی ، جیندے نال ایسٹرونومی تے فزکس دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ۔

جان بپٹسٹ وین ہیلمونٹ دی موت کیمسٹری دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ وین ہیلمونٹ ہک باصلاحیت کیمیا دان ہئی جئیں گیساں تے انسانی جسم دے بارے اچ اہم کم کیتا ۔ اوں دے کم کیمسٹری دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1645ء وچ سائنس دی ٹور

## 1645ء وچ سائنس دی ٹور
1645ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کئی اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، شمسی چکر 70 سالہ ماؤنڈر منیمم اچ داخل تھیا ۔ مائیکل وین لینگرین ولوں تیار کردہ چندر دا پہلا شائع شدہ نقشہ سامݨے آیا ۔ اسماعیل بولیالڈس ولوں اپݨی "اسٹرونومیا فیلولائیکا" اچ کشش ثقل دے قانون دا ہک ورژن پیش کیتا ڳیا ۔ ایں سال ایسٹرونومی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال شمسی چکر دی معلومات ملیاں ، چندر دا نقشہ سامݨے آیا تے کشش ثقل دے قانون تے تحقیق تھئی ۔

طب دے حوالے نال ، 18 اکتوبر کوں انگریز طبیب ڈینیئل وسلر لیڈن یونیورسٹی اچ اپݨے ایم ڈی دے تھیسس دے طور تے رکٹس تے پہلا مطبوعہ اطفال دا متن پیش کیتا ، "ڈی موربو پیوریلی اینگلورم ، کوئرن پیٹریو اڈیوماٹے انڈیجنس ووکانٹ 'دی رکٹس'" ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، التھاناسیئس کرچر ولوں ہک جادوئی لالٹین ایجاد کیتی ڳئی؛ ہک سلائیڈ پروجیکٹر دی طرح ، ایہ وݙے ڈرائنگز کوں ہک دیوار تے پیش کر سڳدی ہئی ۔ ایں سال طب تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال اطفال دی طب تے تصویری ٹیکنالوجی سامݨے آئی ۔

اشاعت دے حوالے نال ، رابرٹ ڈڈلی دی "ڈیل آرکانو ڈیل مارے" دی اشاعت فلورنس اچ اطالوی زبان اچ شروع تھئی ۔ نیویگیشن ، جہاز سازی تے ایسٹرونومی تے ہک جامع کم ، جیندے اچ پوری دنیا دا ہک اصل سمندری اٹلس شامل ہے ، جیڑھا پرنٹ اچ پہلا ایں طرح دا اٹلس ہے ، جیڑھا ہک انگریز ولوں بݨایا ڳیا پہلا اٹلس ہے ، تے مرکیٹر پروجیکشن استعمال کرݨ والا پہلا اٹلس ہے ۔ ایں سال اشاعت دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال نیویگیشن تے سمندری معلومات سامݨے آیاں ۔

1645ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں ۔ 21 ستمبر کوں لوئس جولئیٹ ، فرانسیسی کینیڈین کھوڄ کار پیدا تھیا (1700ء اچ فوت تھیا) ۔ 17 نومبر کوں نکولس لیمری ، فرانسیسی کیمیا دان پیدا تھیا (1715ء اچ فوت تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، طب ، ٹیکنالوجی ، اشاعت ، کھوڄ کاری تے کیمسٹری دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تھئی ۔
1647ء وچ سائنس دی ٹور

## 1647ء وچ سائنس دی ٹور
1647ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، جوہانس ہیویلیئس اپݨی "سیلینوگرافیا" (ڈانزگ) اچ چندر دا پہلا نسبتاً تفصیلی نقشہ شائع کیتا ۔ ایں سال ایسٹرونومی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال چندر دا تفصیلی نقشہ سامݨے آیا ۔

1647ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 17 جنوری کوں الزبتھ ہیویلیئس ، ڈانزگ ماہر ایسٹرونومی پیدا تھئی (1693ء اچ فوت تھئی) ۔ 20 مارچ کوں جین ڈی ہوٹیفیویل ، فرانسیسی موجد پیدا تھیا (1724ء اچ فوت تھیا) ۔ 2 اپریل کوں ماریہ سیبیلا میریان ، جرمن لیپیڈوپٹرسٹ پیدا تھئی (1717ء اچ فوت تھئی) ۔ 22 اگست کوں ڈینس پاپن ، فرانسیسی طبیعیات دان پیدا تھیا (تقریباً 1712ء اچ فوت تھیا) ۔ 7 دسمبر کوں جیووانی سیوا ، اطالوی ریاضی دان پیدا تھیا (1734ء اچ فوت تھیا) ۔ 29 مارچ کوں چارلس بٹلر ، انگریز شہد دی مکھیاں پالݨ والا فوت تھیا (1560ء اچ پیدا تھیا) ۔ 8 اکتوبر کوں کرسٹین سورینسن لونگومونٹانس ، ڈینش ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1562ء اچ پیدا تھیا) ۔ 25 اکتوبر کوں ایونجلیسٹا ٹوریلی ، اطالوی طبیعیات دان تے ریاضی دان فوت تھیا (1608ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، ایجاداں ، لیپیڈوپٹرولوجی ، فزکس ، ریاضی ، ماکھی دی مکھیاں پالݨ ، تے سائنس دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جوہانس ہیویلیئس دا چندر دا نقشہ ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں چندر دی سطح دی تفصیلی تصویر پیش کیتی ، جیندے نال چندر دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا ۔

ایونجلیسٹا ٹوریلی دی موت فزکس تے ریاضی دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ ٹوریلی ہک باصلاحیت سائنس دان ہئی جئیں بیرومیٹر ایجاد کیتا تے سیال میکانکس اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں دے کم فزکس تے موسمیات دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔

ماریہ سیبیلا میریان دی پیدائش حیاتیات دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ میریان ہک باصلاحیت لیپیڈوپٹرسٹ ہئی جئیں حشرات دے بارے اچ اہم کم کیتا ۔ اوں دے مشاہدات تے ڈرائنگز حشرات دی زندگی دے چکر کوں سمجھݨ اچ مدد کیتی تے حیاتیات دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1648ء وچ سائنس دی ٹور

## 1648ء وچ سائنس دی ٹور
1648ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، جوہانس ہیویلیئس چندر دی لونگیٹیوڈنل لبریشن دریافت کیتی ۔ کھوڄ کاری دے حوالے نال ، جون توں ستمبر تک سیمون ڈیژنیوف بیرنگ آبنائے توں پہلی ریکارڈ شدہ سفر کیتا ۔ قدرتی تاریخ دے حوالے نال ، ولیم پیسو تے جارج مارکگراو دی "ہسٹوریا نیچرلس برازیلیے" نیدرلینڈز اچ شائع تھئی ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، کھوڄ کاری تے قدرتی تاریخ دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال چندر دی حرکت دا پتہ لڳا ، بیرنگ آبنائے دی دریافت تھئی تے برازیل دی قدرتی تاریخ سامݨے آئی ۔

فزکس دے حوالے نال ، 19 ستمبر کوں بلیز پاسکل دے برادر نسبتی فلورین پیریئر پیو-ڈی-ڈوم دے چڑھائی اچ ݙکھایا کہ فضا دا دٻاؤ اونچائی دے نال بدلدا ہے ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، سنکیانگ دے ٹورگٹ منگولاں ولوں استعمال تھیوݨ والی صاف سکرپٹ ، زایا پنڈتا ولوں تیار کیتی ڳئی ۔ اشاعت دے حوالے نال ، جان بپٹسٹ وین ہیلمونٹ دے مجموعی کماں ، "اورٹس میڈیسینے ، ویل اوپیرا ایٹ اوپسکیولا اومنیا" امسٹرڈم اچ لوڈوج ایلزویئر ولوں بعد از مرگ شائع کیتے ڳئے ، اوندے پتر فرانسس مرکیوریس وین ہیلمونٹ ولوں تدوین تے لاطینیائی ڳئے ۔ کیمسٹری تے کیمسٹری دے درمیان عبوری ، انہاں اچ متعدد تجربات دے نتائج شامل ہن تے ماس دے تحفظ دے قانون دا ابتدائی ورژن قائم کریندن ۔ ایں سال فزکس ، ٹیکنالوجی تے اشاعت دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال فضائی دٻاؤ دی تبدیلی دا پتہ لڳا ، نویں سکرپٹ تیار تھئی تے کیمسٹری تے کیمسٹری دے درمیان تعلق سامݨے آیا ۔

1648ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 15 دسمبر کوں گریگوری کنگ ، انگریز شماریات دان پیدا تھیا (1712ء اچ فوت تھیا) ۔ 1 ستمبر کوں مارین مرسین ، فرانسیسی ریاضی دان فوت تھیا (1588ء اچ پیدا تھیا) ۔ 3 نومبر کوں جان بینبرج ، انگریز ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1582ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، کھوڄ کاری ، قدرتی تاریخ ، فزکس ، ٹیکنالوجی ، اشاعت ، شماریات ، ریاضی تے ایسٹرونومی دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

سیمون ڈیژنیوف دا بیرنگ آبنائے توں سفر جغرافیائی کھوڄ کاری دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ اوں ایشیا تے شمالی امریکہ دے درمیان آبنائے دی موجودگی ثابت کیتی ۔

جان بپٹسٹ وین ہیلمونٹ دے کماں دی اشاعت کیمسٹری دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ اوں دے تجربات کیمسٹری دے نویں اصولاں کوں قائم کیتا تے ماس دے تحفظ دے قانون دی بنیاد رکھی ۔

مارین مرسین دی موت ریاضی دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ مرسین ہک باصلاحیت ریاضی دان ہئی جئیں نمبر تھیوری تے موسیقی دی تھیوری اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں دے کم ریاضی تے فزکس دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1649ء وچ سائنس دی ٹور

## 1649ء وچ سائنس دی ٹور
1649ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، جان جونسٹن دی "ہسٹوریا نیچرلس" دی اشاعت فرینکفرٹ اچ "ڈی پیسکیبس ایٹ سیٹس" نال شروع تھئی ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، جوہان شروڈر عنصری آرسینک دی تیاری دے ݙو طریقے شائع کیتے ۔ ایں سال حیاتیات تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال مچھلیاں تے وہیل مچھلیاں دے بارے اچ معلومات سامݨے آیاں تے آرسینک دی تیاری دے طریقے دریافت تھئے ۔

ریاضی دے حوالے نال ، فرانس وین شوٹن رینے ڈیکارٹس دی "لا جیومیٹری" دا پہلا لاطینی ورژن شائع کیتا ۔ اوندے تبصرے کم کوں وسیع تر ریاضیاتی کمیونٹی کیتے قابل فہم بݨایا ۔ لاطینی ورژن اچ فلوریمنڈ ڈی بیون دے "نوٹس برییوز" وی شامل ہن ، جیڑھا ڈیکارٹس دی کارٹیشین جیومیٹری دا پہلا اہم تعارف ہئی ۔ ایں سال ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال کارٹیشین جیومیٹری وسیع پیمانے تے سمجھ اچ آئی ۔

واقعات دے حوالے نال ، قدرتی فلسفیاں دا نیم رسمی آکسفورڈ فلسفیانہ کلب ملݨا شروع تھیا؛ اے لندن دی رائل سوسائٹی دا پیش خیمہ ہئی ۔ ایں سال سائنسی معاشریاں دی شروعات تھئی ، جیندے نال سائنسی تحقیق کوں فروغ ملیا ۔

1649ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 3 مارچ کوں جان فلوئر ، انگریز طبیب پیدا تھیا (1734ء اچ فوت تھیا) ۔ 6 ستمبر کوں رابرٹ ڈڈلی ، انگریز پیدائشی نیویگیٹر فوت تھیا (1574ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال حیاتیات ، ٹیکنالوجی ، ریاضی ، فلسفہ تے طب دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جان جونسٹن دی "ہسٹوریا نیچرلس" حیاتیات دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں مچھلیاں تے وہیل مچھلیاں سمیت مختلف جانوراں دے بارے اچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔

فرانس وین شوٹن دا "لا جیومیٹری" دا لاطینی ورژن ریاضی دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں ڈیکارٹس دے کم کوں وسیع تر سامعین تک پہنچایا تے کارٹیشین جیومیٹری دی ترقی دی دڳ سدھا کیتا ۔

آکسفورڈ فلسفیانہ کلب دی شروعات رائل سوسائٹی دی بنیاد کیتے ہک اہم قدم ہئی ۔ ایں سائنسداناں کوں اپݨے خیالات تے تجربات تے بحث کرݨ دا موقع ݙتا ، جیندے نال سائنسی تحقیق کوں فروغ ملیا ۔
1650ء وچ سائنس دی ٹور

## 1650ء وچ سائنس دی ٹور
1650ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، ارسا میجر اچ ، دستے دے وچلے ستارے ، میزیر کوں جیامبٹسٹا ریکیولی ولوں بائنری ہووݨ دا نوٹس ݙتا ڳیا ۔ نباتات دے حوالے نال ، ولیم ہاؤ اپݨا فلورا فائٹولوجیا برٹانیکا شائع کیتا ۔ یورڈن اچ جوہان باہن دی ہسٹوریا پلانٹرم یونیورسالس دی بعد از مرگ اشاعت شروع تھئی ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے نباتات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال ستاریاں دے بارے اچ معلومات ملیاں تے پودیاں دی معلومات سامݨے آئی ۔

جیالوجی دے حوالے نال ، ایجیئن سمندر اچ کولمبو زیر آب آتش فشاں دریافت تھیا جݙاں اے سمندر توں پھٹیا تے پھٹیا ، جیندے نال نیڑے دے جزیرے تے 70 لوک مارے ڳئے ۔ طب دے حوالے نال ، انگریز طبیب فرانسس گلیسن رائل کالج آف فزیشنز دے ممبراں ولوں مشترکہ تحقیق دے نتیجے اچ رکٹس تے پہلا جامع اطفال دا متن شائع کیتا ، "ڈی ریکٹیڈ سیو موربو پیوریلی ، کوی ولگو دی رکٹس ڈیسیٹر" ۔ ایں سال جیالوجی تے طب دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال آتش فشاں دی دریافت تھئی تے اطفال دی طب سامݨے آئی ۔

ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، پولش-لتھوانیائی رئیس کازیمیرز سییمینووکز دی وݙے پیمانے تے ترجمہ شدہ دستی کتاب "آرٹیس میگنے آرٹیلیریا ، پارس پریما" ("آرٹلری دی عظیم آرٹ ، پہلا حصہ") ایمسٹرڈم اچ شائع تھئی ۔ ایں سال ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال آرٹلری دے بارے اچ معلومات سامݨے آئی ۔

1650ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 28 نومبر کوں جان پالفین ، فلیمش سرجن تے ماہر امراض نسواں پیدا تھیا (1730ء اچ فوت تھیا) ۔ 1 مئی (بپتسمہ) کوں جان ریڈکلف ، انگریز طبیب پیدا تھیا (1714ء اچ فوت تھیا) ۔ تھامس سیوری ، انگریز انجینئر ، سٹیم پمپ دا موجد پیدا تھیا (1715ء اچ فوت تھیا) ۔ 11 فروری کوں رینے ڈیکارٹس ، فرانسیسی ریاضی دان فوت تھیا (1596ء اچ پیدا تھیا) ۔ 30 جون کوں نکولو کیبیو ، اطالوی پولی میتھ فوت تھیا (1586ء اچ پیدا تھیا) ۔ 18 جولائی کوں کرسٹوف شینر ، جرمن ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1573ء اچ پیدا تھیا) ۔ اگست اچ جان پارکنسن ، انگریز گھاہ ٻوٹ دے ماہر تے نباتات دان فوت تھیا (1567ء اچ پیدا تھیا) ۔ جیوانی بپٹسٹا زوپی ، اطالوی ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (تقریباً 1590ء اچ پیدا تھیا) ۔ فلپ ڈی ایکوئن ، فرانسیسی طبیب ، عبرانی ماہر ، ماہر لسانیات تے مستشرق فوت تھیا (1578ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، نباتات ، جیالوجی ، طب ، ٹیکنالوجی ، سرجری ، امراض نسواں ، طب ، انجینئرنگ ، ریاضی ، پولی میتھ ، ایسٹرونومی ، گھاہ ٻوٹ دے ماہر ، لسانیات تے مستشرقیات دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔
1652ء وچ سائنس دی ٹور

## 1652ء وچ سائنس دی ٹور
1652ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ اشاعت دے حوالے نال ، ایلیاس اشمول انگریزی کیمیاوی ادب دا اپݨا مجموعہ ، "تھیٹرم کیمیکم برٹانیکم" شائع کیتا ۔ جیرارڈ بوٹ دی "نیچرل ہسٹری آف آئرلینڈ" بعد از مرگ شائع تھئی ۔ نکولس کلپیپر اپݨی گھاہ ٻوٹ دی کتاب ، "دی انگلش فزیشن ، یا ، ایں قوم دی عام گھاہ ٻوٹ تے ہک علم نجوم-طبیعیاتی گفتگو" شائع کیتی ۔ پادری ، سیاست دان ، ماہر اقتصادیات تے شاعر رابرٹ آرنولڈ ڈی اینڈیلی پیرس اچ "لا مانیئر ڈی کلٹیور لیس آربریز فروٹیئرز" شائع کیتا ، جیندے اچ ایسپالیئرز تے پھلاں دے درختاں دی تربیت دی وکالت کیتی ڳئی ۔ ایں سال اشاعت دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال کیمسٹری ، قدرتی تاریخ ، گھاہ ٻوٹ تے زراعت دے بارے اچ معلومات سامݨے آیاں ۔

1652ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 21 اپریل کوں مائیکل رول ، فرانسیسی ریاضی دان پیدا تھیا ، جیڑھا رول دے تھیورم کیتے مشہور ہے (1719ء اچ فوت تھیا) ۔ 8 اکتوبر کوں جان گریوز ، انگریز ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1602ء اچ پیدا تھیا) ۔ 4 نومبر کوں جین چارلس ڈی لا فیل ، فلیمش ریاضی دان فوت تھیا (1597ء اچ پیدا تھیا) ۔ 21 نومبر کوں جان بروزیک ، پولش ریاضی دان ، طبیب تے ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1585ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال اشاعت ، ریاضی ، ایسٹرونومی تے طب دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

ایلیاس اشمول دی "تھیٹرم کیمیکم برٹانیکم" انگریزی کیمیاوی ادب دا ہک اہم مجموعہ ہئی ۔ ایں کیمسٹری دے مختلف کماں کوں محفوظ کیتا تے کیمسٹری دی تاریخ دے بارے اچ معلومات فراہم کیتیاں ۔

نکولس کلپیپر دی "دی انگلش فزیشن" گھاہ ٻوٹ دی تاریخ اچ ہک مشہور کم ہئی ۔ ایں مختلف گھاہ ٻوٹ دے طبی استعمال دے بارے اچ معلومات فراہم کیتیاں تے عام لوکاں کیتے طب کوں قابل رسائی بݨایا ۔

مائیکل رول دی پیدائش ریاضی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ رول رول دا تھیورم پیش کیتا ، جیڑھا کیلکولس اچ ہک بنیادی نتیجہ ہے ۔ اوں دے کم ریاضی دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1651ء وچ سائنس دی ٹور

## 1651ء وچ سائنس دی ٹور
1651ء  سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ اناٹومی  دے حوالے نال ، جین پیکویٹ "ایکسپریمنٹا نووا اناٹومی کا" شائع کیتا جیندے اچ لمفیٹک سسٹم تے اوندے نتائج شامل ہن ۔ ولیم ہاروے "ڈی جنریشن" اچ ترقی پزیر ایمبریو اچ اعضاء دی تشکیل بیان کیتی ۔ ایں سال اناٹومی  دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال لمفیٹک سسٹم تے ایمبریو دی ترقی دے بارے اچ معلومات سامݨے آیاں ۔

فلکیات دے حوالے نال ، ولیم گلبرٹ دی "ڈی منڈو نوسٹرو سبلوناری فلاسفیا نووا" ("ساݙی سبلونر دنیا دا نواں فلسفہ") بعد از مرگ شائع تھئی ۔ ایں نظریہ پیش کیتا کہ مقررہ ستارے زمین توں ہکو جیہے فاصلے تے کائنی ، تے مقناطیسیت دی قوت سیاریاں کوں سجھ دے گرد مدار اچ رکھدی ہے ۔ اطالوی ماہر ایسٹرونومی جیووانی بپٹسٹا ریکیولی دے "الماجسٹم نووم" اچ چندر دا ہک نقشہ شامل ہے جیڑھا کئی خصوصیات کوں حتمی ناں ݙیندا ہے ۔ نباتات دے حوالے نال ، بیگونیا یورپ اچ معروف تھیا (حالانکہ 1577ء توں پہلے فادر فرانسسکو ہرنینڈز میکسیکو اچ دریافت کیتا ہئی) ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے نباتات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال ستاریاں دے بارے اچ معلومات ملیاں ، چندر دا نقشہ سامݨے آیا تے بیگونیا یورپ اچ معروف تھیا ۔

کیمسٹری دے حوالے نال ، جرمن سائنس دان جوہان گلاوبر "اوپیرا اومنیا کیمیکا" (کیمسٹری دے مکمل کم) ، کیمسٹری اچ مختلف تکنیکاں دی تفصیل شائع کیتی ۔ انگریز طبیب جان فرانس "دی آرٹ آف ڈسٹلیشن" شائع کیتا ، جیڑھا ڈسٹلیشن تے انگریزی اچ پہلا تفصیلی ہینڈ بک ہے ۔ طب دے حوالے نال ، نوح بگس "میٹایوٹیکنیا میڈیسینے پراکسیوس ، دی وینٹی آف دی کرافٹ آف فزیک ، یا ، ایہ نیو ڈسپنسٹری" شائع کیتا ۔ نکولس کلپیپر اپݨا طبی علم نجوم دا مقالہ ، "سیمیوتیکا یورینیکا ، یا ، بیماراں دی ڈیکمبیچر توں بیماریاں دا ہک علم نجوم دا فیصلہ" شائع کیتا ۔ جین پیکویٹ پیرس اچ "ایکسپریمنٹا نووا اناٹومی کا" شائع کیتا ، جیندے اچ اوں دی سسٹرنا کائلی دی دریافت شامل ہے ۔ ایں سال کیمسٹری تے طب دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال کیمسٹری دیاں نویاں تکنیکاں سامݨے آیاں ، ڈسٹلیشن دی معلومات ملیاں تے طبی علم نجوم سامݨے آیا ۔

1651ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 20 جنوری کوں ایڈورڈ ٹائسن ، انگریز تقابلی اناٹومسٹ پیدا تھیا (1708ء اچ فوت تھیا) ۔ 10 اپریل کوں ایہرن فریڈ والٹر وان تشیرن ہاؤس ، جرمن ریاضی دان پیدا تھیا (1708ء اچ فوت تھیا) ۔ 28 اگست (بپتسمہ) کوں ایڈمنڈ ڈمر ، انگریز بحری انجینئر پیدا تھیا (1713ء اچ فوت تھیا) ۔ 5 ستمبر (بپتسمہ) کوں ولیم ڈیمپیر ، انگریز کھوڄ کار تے ہائیڈروگرافک سرویئر ، ترائے واری دنیا دا چکر لایا (1715ء اچ فوت تھیا) ۔ ستمبر اچ آرتھر ڈی ، انگریز طبیب تے کیمیا دان فوت تھیا (1579ء اچ پیدا تھیا) ۔ 24 ستمبر کوں ایٹین پاسکل ، فرانسیسی ریاضی دان فوت تھیا (1588ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال اناٹومی  ، ایسٹرونومی ، نباتات ، کیمسٹری ، طب ، تقابلی اناٹومی  ، ریاضی ، بحری انجینئرنگ ، کھوڄ کاری ، ہائیڈروگرافی ، طب تے کیمسٹری دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔
ثمر خان

سمر خان ہک پاکستانی ایڈونچر ایتھلیٹ ہن۔ اوہ دنیا دی پہلی زنانی ہن جنہاں نے بیافو گلیشیر تے گوڈون آسٹن گلیشیر، کراکرم پہاڑ، گلگت بلتستان تے سائیکل چلائی۔ اوہ 2017 وِچ افریقہ دی چھت، کلیمنجارو تے سائیکل چلاوݨ والی پہلی پاکستانی وی ہن۔ جݙاں انّھاں دے کھیݙاں کوں اپݨے ملک وِچ سمجھیا نہ ڳیا، ای ایس پی این ڈبلیو گلوبل اسپورٹس مینٹرنگ پروگرام نے انّھاں کوں ریاستہائے متحدہ دے ٹاپ اسپورٹس ایگزیکٹوز دے نال مینٹر شپ کِیتے چُݨیا تے برٹن سنوبورڈز، ورمونٹ دے نال مینٹر شپ حاصل کرݨ دے بعد، اوہ نہ صرف ہک سنوبورڈر دے طور تے نمایاں تھئیاں بلکہ انّھاں نے اپݨی پہل 'سمر کیمپ' وی قائم کِیتی، جیندے وِچ اوہ پاکستان دیاں لڑکیاں تے زنانیاں کِیتے ماؤنٹین بائیکنگ، بیک پیکنگ تے سنوبورڈنگ ورگے کھیݙاں دے کیمپ پیش کریندیاں ہن۔

سمر خان نے 2022 وِچ صادقہ خان چیمپئن شپ وِچ چاندی دا تمغہ جِتیا تے 2021 وِچ ریڈ بل ہوم رن سنوبورڈنگ کیٹیگری دی فاتح بݨیاں۔ اوہ شیمشال، گلگت بلتستان دے ہک ویران چوٹی دی چڑھائی کرݨ والی تے سنوبورڈنگ دے نال اُتّرݨ والی پہلی زنانی وی ہن، جیندے بعد ایہ پہاڑ انّھاں دے ناں نال 'غارِ سمر' (پشتو) رکھیا ڳیا۔

اوہ ٹی ای ڈی ایکس سپیکر، 'پرائیڈ آف پاکستان' 2021 تے ڈبلیو ڈبلیو ایف پاکستان دی سابق گڈول ایل سفیر وی ہن۔ انّھاں کوں پاکستان سپر لیگ (پی ایس ایل)، ویمن اسپورٹس الائنس تے کانکلیو پاکستان ورگے قومی تے بین الاقوامی پلیٹ فارمز توں ایڈونچر اسپورٹس وِچ انّھاں دے کم کِیتے ایوارڈز نال نوازیا ڳیا ہے۔

سمر کوں 2022 وِچ ای ایس پی این ڈبلیو گلوبل اسپورٹس مینٹرنگ پروگرام دے ذریعے ریاستہائے متحدہ وِچ ٹائٹل IX دی 50ویں سالگرہ مناوݨ کِیتے مدعو کِیتا ڳیا ہئی۔ انّھاں کوں ریاستہائے متحدہ دی پہلی خاتون، ڈاکٹر جِل بائیڈن تے بلّی جین کنگ نال مِلݨ دا موقع مِلیا۔ انّھاں کوں بیبسن کالج، بوسٹن دے ذریعے ہک اسپورٹس انٹرپرینیورشپ سرٹیفیکیشن کورس وی ݙتا ڳیا۔

## ابتدائی حیاتی تے تعلیم
سمر خان دا تعلق خاص دیر، خیبر پختونخوا نال ہے۔ انّھاں نے فیڈرل اردو یونیورسٹی توں ایپلائیڈ فزکس وِچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کِیتی۔ انّھاں نے اپݨی کھیݙاں نال محبت آرمی اسکول آف فزیکل ٹریننگ، کاکول وِچ دریافت کِیتی، جتھوں انّھاں نے پیرا گلائیڈنگ سِکھیا۔

## کارنامے
جولائی 2016 وِچ، سمر خان دنیا دی پہلی زنانی بݨ ڳئیاں جنہاں نے گلگت بلتستان دے کراکرم پہاڑ وِچ 4500 میٹر بلند بیافو گلیشیر تے سائیکل چلائی۔ انّھاں نے 2015 وِچ خنجراب، سبھ توں بلند بین الاقوامی سرحد تک سائیکل سفر دے بعد ایکشن اسپورٹس کِیتے اپݨی محبت دریافت کِیتی۔ بیافو گلیشیر دنیا دا قطبی علاقیاں دے ٻاہر تریجھا سبھ توں وݙّا گلیشیر ہے۔

* آرمی اسکول آف فزیکل ٹریننگ، کاکول توں سرٹیفائیڈ پیرا گلائیڈر۔
* ٹی ای ڈی ایکس تے متعدد واری سپیکر۔
* ڈبلیو ڈبلیو ایف پاکستان دی سابق گڈول ایل سفیر۔
* ای ایس پی این ڈبلیو گلوبل اسپورٹس مینٹرنگ پروگرام دی سابق طالبہ۔
* برٹن سنوبورڈز دی مینٹی۔
* برکس تے ایس سی او اسٹوڈنٹ اسپرنگ فیسٹیول اینڈ کانفرنس، سٹاوروپول، روس وِچ پاکستان دی نمائندگی کِیتی۔
* انّھاں کوں ای ایس پی این ڈبلیو، بی بی سی اردو، وائس آف امریکہ (وی او اے)، الغد ٹی وی، ایران انٹرنیشنل، خلیج میگزین، انڈیپنڈنٹ اردو تے ریڈ بل ورگے متعدد بین الاقوامی خبری پلیٹ فارمز وِچ کوریج ݙتی ڳئی ہے۔
* 2019 وِچ وزیراعلیٰ پنجاب دے ذریعے 'اسپورٹس ویمن آف دی ایئر' دا ایوارڈ ݙتا ڳیا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
1654ء وچ سائنس دی ٹور

## 1654ء وچ سائنس دی ٹور
1654ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، سسلی دے ماہر ایسٹرونومی جیووانی بپٹسٹا ہوڈیئرنا "ڈی سسٹمے اوربس کومٹیسی ، ڈیک ایڈمیرینڈیس کوئلی کریکٹرائبس" شائع کیتا جیندے اچ دمدار تاریاں تے نیبولا دا کیٹلاگ شامل ہئی ۔ ریاضی دے حوالے نال ، شیولیئر ڈی میری دی ترغیب تے ، بلیز پاسکل جوا دے مسئلیاں تے پیئر ڈی فرماٹ نال خط و کتابت کیتی ، جیندے توں احتمال دا نظریہ پیدا تھیا ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال دمدار تاریاں تے نیبولا دے بارے اچ معلومات ملیاں تے احتمال دا نظریہ سامݨے آیا ۔

فزکس دے حوالے نال ، 8 مئی کوں اوٹو وان گوریچے ریگنزبرگ اچ فرڈینینڈ سوم ،رومن شہنشاہ دے سامݨے میگڈبرگ نیم کراں دا استعمال کریندے ہوئے اپݨے ویکیوم پمپ دی تاثیر تے فضائی دٻاؤ دی طاقت دا مظاہرہ کیتا ۔ ایں سال فزکس دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال ویکیوم پمپ دی تاثیر تے فضائی دٻاؤ دی طاقت دا مظاہرہ تھیا ۔

1654ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 27 دسمبر کوں جیکب برنولی ، سوئس ریاضی دان پیدا تھیا (1705ء اچ فوت تھیا) ۔ جان بینسٹر ، انگریز مشنری تے نباتات دان پیدا تھیا (1692ء اچ فوت تھیا) ۔ایلینور گلانویل ، انگریز انٹومولوجسٹ پیدا تھئی (1709ء اچ فوت تھئی) ۔ 31 اگست کوں اولے ورم ، ڈینش طبیب ، قدرتی مورخ تے نوادرات دا ماہر فوت تھیا (1588ء اچ پیدا تھیا) ۔ 18 اکتوبر کوں نکولس کلپیپر ، انگریز گھاہ ٻوٹ دا ماہر فوت تھیا (1616ء اچ پیدا تھیا) ۔ جیووانی ڈی گالیانو پیئرونی ، اطالوی فوجی انجینئر تے ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1586ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، ریاضی ، فزکس ، ریاضی ، نباتات ، انٹومولوجی ، طب ، قدرتی تاریخ ، نوادرات ، گھاہ ٻوٹ تے فوجی انجینئرنگ دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جیووانی بپٹسٹا ہوڈیئرنا دا دمدار تاریاں تے نیبولا دا کیٹلاگ ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں دمدار تاریاں تے نیبولا دے بارے اچ معلومات فراہم کیتیاں تے ایسٹرونومی دی ترقی اچ مدد کیتی ۔

بلیز پاسکل تے پیئر ڈی فرماٹ دی خط و کتابت احتمال دے نظریہ دی بنیاد بݨی ۔ احتمال دا نظریہ ریاضی دے مختلف شعبیاں اچ استعمال تھیندے ۔

اوٹو وان گوریچے دا میگڈبرگ نیم کراں دا مظاہرہ فزکس دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ اوں فضائی دٻاؤ دی طاقت دا مظاہرہ کیتا ، جیندے نال فزکس دی ترقی اچ مدد ملی ۔
لیانا سوان

لیانا کیتھرین سوان کی (جنم: 25 مارچ 1997ء، عوالی، بحرین) ہک برطانوی پاکستانی تیراک ہِن جیڑھیاں ست پاکستانی قومی ریکارڈ رکھدی ہِن ۔ اوہ بریسٹ اسٹروک وچ مہارت رکھدی ہِن ۔ جولائی-اگست 2014ء وچ، انّھاں نے برطانیہ دے شہر گلاسگو وچ تھیوݨ والے 2014 دولت مشترکہ کھیلاں وچ پاکستان دی نمائندگی کیتی۔ لیانا نے بھارت دے گوہاٹی وچ منعقدہ 2016ء دے جنوبی ایشیائی کھیلاں وچ وی پاکستان دی نمائندگی کیتی ہئی۔ لیانا نے زنانیاں دی 50 میٹر فری اسٹائل وچ ریو اولمپکس 2016ء وچ پاکستان دی نمائندگی کیتی۔

## پس منظر
لیانا سوان عوالی، بحرین وچ ہک پاکستانی اَمّاں، نادیہ  تے ہک برطانوی پِیؤ  دے ہاں 25 مارچ 1997ء وچ پیدا تھئیں۔ اوہ برطانیہ تے پاکستان ݙوہاں دی دوہری شہری ہِن۔ 6 سال پہلے جِہڑیلے اوہ دبئی، متحدہ عرب امارات منتقل تھئیں تاں انّھاں نے تیراکی شروع کیتی۔ انّھاں نے جمیراح کالج دبئی وچ اے لیول مکمل کِیتا۔ سوان نے پاکستان دا انتخاب کرݨ دے اپݨے فیصلے دی وضاحت کریندیاں ہوئیاں آکھیا: "مینوں پاکستانی ٹیم دا حصہ بݨݨ توں ٻہوں کجھ ملسی کیوں جو برطانوی ٹیم کِیتے ٻہوں زیادہ لوک کوشش کریندے پئے ہِن۔ برطانوی ٹیم واقعتاً قابلِ وقار ہے، پر تیراکی کرݨ وچ کامیاب تھیوݨ آپݨے اپݨے ملک کِیتے، کہیں وی ملک کِیتے ہک کامیابی ہے۔ میݙے خیال وچ جِہڑیلے میں نے سبھ توں پہلے پاکستان کِیتے تیراکی شروع کیتی ہئی، تاں اِیہ میݙے کِیتے ہک اہم موڑ ہئی۔"

## قومی
جون 2014ء وچ منعقدہ قومی چیمپیئن شپ دے دوران سوان نے 9 سونے تے 3 چاندی دے تمغے جِتے ہَن۔

## بین الاقوامی
سوان نے 2010ء دے ایشین گیمز وچ حصہ گِھدّا ہئی۔ فروری 2016ء وچ، لیانا نے 2016ء دے جنوبی ایشیائی کھیلاں وچ زنانیاں دی 200 میٹر بریسٹ اسٹروک وچ طلائی تمغہ جِتیا ہئی ۔

## فری اسٹائل
100 میٹر: 01:03:32 - گلاسگو دولت مشترکہ کھیل - 2014ء

## بریسٹ اسٹروک
50 میٹر: 00:35:72 - دولت مشترکہ کھیل، گلاسگو، برطانیہ - 2014ء

100 میٹر: 01:19:61 - 15ویں FINA ورلڈ چیمپئن شپ، بارسلونا، اسپین - 13 جولائی

200 میٹر: 02:48:86 - 12ویں جنوبی ایشیائی کھیل - 6 فروری 2016ء

## انفرادی میڈل
200 میٹر: 02:32:61 - 15ویں FINA ورلڈ چیمپئن شپ، بارسلونا، اسپین - 13 جولائی

## حوالے

ونکی:پاکستانی نژاد برطانوی لوک
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:برطانوی نژاد پاکستانی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستانی تیراک زنانیاں
ونکی:پاکستان دے اولمپک تیراک
ونکی:برطانوی تیراک زنانیاں
1655ء وچ سائنس دی ٹور

## 1655ء وچ سائنس دی ٹور
1655ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، 25 مارچ کوں کرسٹیان ہیوجنز زحل دے سب توں وݙے چندر ، ٹائٹن کوں دریافت کیتا ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، اپسالا یونیورسٹی اچ نباتاتی باغ قائم کیتا ڳیا ۔ تھامس مفٹ دی "ہیلتھس امپروومنٹ ، یا ، ایں قوم اچ استعمال تھیوݨ والے ہر قسم دے کھانے دی تیاری دی نوعیت ، طریقہ تے انداز کوں شامل کرݨ والے اصول" انگلینڈ اچ بعد از مرگ شائع تھئی ، جیندے اچ ، ٻیاں ڳالھیں دے نال ، ملک اچ پائے ونڄݨ والے جنگلی پرندیاں دی وسیع رینج دی تفصیل شامل ہئی ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے حیاتیات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال زحل دے چندر دی دریافت تھئی تے نباتاتی باغ قائم تھیا ۔

ریاضی دے حوالے نال ، جان والس انفینٹی دی نمائندگی کرݨ کیتے علامت ∞ متعارف کرائی ۔ ایں سال ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال انفینٹی دی نمائندگی کیتے علامت سامݨے آئی ۔

1655ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 6 جنوری (27 دسمبر 1654ء او ایس) کوں جیکب برنولی ، سوئس ریاضی دان پیدا تھیا (1705ء اچ فوت تھیا) ۔ 10 ستمبر کوں کیسپر بارتھولن دی ینگر ، ڈینش اناٹومسٹ پیدا تھیا (1738ء اچ فوت تھیا) ۔ 1 فروری کوں جیووانی بپٹسٹا فیراری ، اطالوی جیسوٹ نباتات دان تے ماہر لسانیات فوت تھیا (1584ء اچ پیدا تھیا) ۔ 16 اکتوبر کوں ربی جوزف سولومن ڈیلمیڈیگو ، کریٹن پیدائشی پیریپیٹیٹک طبیب تے سائنس دان فوت تھیا (1591ء اچ پیدا تھیا) ۔ 24 اکتوبر کوں پیئر گاسینڈی ، فرانسیسی طبیعیات دانفوت تھیا جئیں ایٹم ازم دے احیاء اچ اہم کردار ادا کیتا (1592ء اچ پیدا تھیا) ۔ فرانسسکو پونا ، ویرونیز طبیب تے شاعر فوت تھیا (1595ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، حیاتیات ، ریاضی ، ریاضی ، اناٹومی ، نباتات ، لسانیات ، طب ، سائنس تے فزکس دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

کرسٹیان ہیوجنز دی ٹائٹن دی دریافت ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں زحل دے نظام دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا ۔

جان والس دی انفینٹی دی علامت ریاضی دی تاریخ اچ ہک اہم ایجاد ہئی ۔ ایں ریاضی داناں کوں انفینٹی دے بارے اچ آسانی نال کم کرݨ دی اجازت ݙتی ۔

پیئر گاسینڈی دی موت فزکس دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ گاسینڈی ہک باصلاحیت طبیعیات دان ہئی جئیں ایٹم ازم دے احیاء اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں دے کم فزکس تے فلسفے دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1656ء وچ سائنس دی ٹور

## 1656ء وچ سائنس دی ٹور
1656ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، کرسٹیان ہیوجنز دریافت کیتا کہ زحل دے سیاروی حلقے پتھراں تے مشتمل ہن ۔ نباتات دے حوالے نال ، ویانا اچ مائیکل بوئم دی "فلورا سینینسس" دی اشاعت تھئی ، جیڑھی پہلی کتاب ہے جیڑھی ایں معنی اچ "فلورا" ناں استعمال کریندی ہے ، ہک کتاب جیڑھی ہک علاقے (ایں صورت اچ ، چین) دی پودیاں دی دنیا کوں کور کریندی ہے ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے نباتات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال زحل دے حلقیاں دی بݨتر دا پتہ لڳا تے چین دی نباتاتی معلومات سامݨے آئی ۔

طب دے حوالے نال ، لوئس XIV پیرس اچ ہاسپیس ڈی لا سالپیٹریئر ہسپتال بݨاوݨ کیتے آرکیٹیکٹ لبرل بروانٹ کوں کمیشن ݙتا ۔ لوئر سیکسنی اچ دھات دی کان کنی دے شہر گوسلار دے طبیب سیموئل اسٹاک ہاؤسن اپݨی "لیبیلس ڈی لیتھارجیری فومو نوکسیو موربیفیکو ، ایجسکی دھاتی فریکوینٹیوری موربو ولگو ڈیکٹو ڈائی ہیٹن کیٹز اوڈر ہیٹن راؤچ" ("لیتھارج دے نقصان دہ دھوئیں ، انہاں توں ہووݨ والیاں بیماریاں تے کان کناں دے دمہ تے مقالہ") شائع کیتا ، جیڑھا پیشہ ورانہ بیماری دا ہک اہم مطالعہ ہے ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، 25 دسمبر کوں کرسٹیان ہیوجنز پہلی کم کرݨ والی پینڈولم گھڑی ڈیزائن کیتی ، جیڑھی منٹ دا ہتھ تے سیکنڈ دا ہتھ ݙوہاں نال لاوݨ کیتے کافی درست ہے ۔ ایں سال طب تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال ہسپتال دی تعمیر تھئی ، پیشہ ورانہ بیماریاں دا مطالعہ تھیا تے پینڈولم گھڑی دی ایجاد تھئی ۔

اشاعت دے حوالے نال ، تھامس ولس "ڈی فرمنٹیشن" شائع کیتا ۔ 1656ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 5 جون کوں جوزف پٹن ڈی ٹورنیفورٹ ، فرانسیسی نباتات دان پیدا تھیا (1708ء اچ فوت تھیا) ۔ 29 اکتوبر (جولین کیلنڈر) کوں ایڈمنڈ ہیلی ، انگریز ماہر ایسٹرونومی پیدا تھیا (1742ء اچ فوت تھیا) ۔ 24 اپریل کوں تھامس فنکے ، ڈینش ریاضی دان فوت تھیا (1561ء اچ پیدا تھیا) ۔ 6 نومبر کوں جین بپٹسٹ مورین ، فرانسیسی ریاضی دان ، ماہر ایسٹرونومی تے نجومی فوت تھیا (1583ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، نباتات ، طب ، ٹیکنالوجی ، اشاعت ، نباتات ، ایسٹرونومی ، ریاضی تے نجوم دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

کرسٹیان ہیوجنز دی زحل دے حلقیاں دی دریافت ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں زحل دے نظام دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا ۔

سیموئل اسٹاک ہاؤسن دا پیشہ ورانہ بیماریاں تے مطالعہ طب دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں کان کناں دیاں بیماریاں دے بارے اچ معلومات فراہم کیتیاں تے پیشہ ورانہ صحت دی ترقی اچ مدد کیتی ۔

کرسٹیان ہیوجنز دی پینڈولم گھڑی دی ایجاد وقت کوں ماپݨ دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں گھڑیاں کوں زیادہ درست بݨایا تے سائنسی تجربات دی درستگی کوں بہتر بݨایا ۔
بسمہ خان

بسمہ خان (جنم:21 اپریل 2002) ہک پاکستانی تیراک ہن۔

انّھاں نے 2018 ایشیائی کھیݙاں وِچ جکارتہ، انڈونیشیا وِچ پاکستان دی نمائندگی کیتی تے چھے ایونٹس وِچ حصہ گھِدا۔

2019 وِچ، انّھاں نے ورلڈ ایکویٹکس چیمپئن شپ وِچ گوانگجو، جنوبی کوریا وِچ پاکستان دی نمائندگی کیتی تے ݙو ایونٹس وِچ حصہ گھِدا۔ ایہی سال، انّھاں نے 2019 جنوبی ایشیائی کھیݙاں وِچ نیپال وِچ زنانیاں دے 200 میٹر انفرادی میڈلے ایونٹ وِچ چاندی دا تمغہ جِتیا۔

2021 وِچ، انّھاں نے 2020 گرمائی اولمپکس وِچ ٹوکیو، جاپان وِچ زنانیاں دے 50 میٹر فری سٹائل ایونٹ وِچ حصہ گھِدا۔ 2022 وِچ، انّھاں نے ورلڈ ایکویٹکس چیمپئن شپ وِچ بوداپست، ہنگری وِچ پاکستان دی نمائندگی کیتی۔ انّھاں نے زنانیاں دے 50 میٹر فری سٹائل تے زنانیاں دے 100 میٹر فری سٹائل ایونٹس وِچ حصہ گھِدا۔

انّھاں نے 2022 دولت مشترکہ کھیݙاں وِچ برمنگھم، انگلینڈ وِچ پاکستان دی نمائندگی کیتی۔

2023 نیشنل گیمز آف پاکستان وِچ، بسمہ خان نے انفرادی کیٹیگریز وِچ پنج سونے دے تمغے جِتے تے ریلے ایونٹس وِچ مزید ترے سونے دے تمغے جِتے۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:اِکویہویں صدی دیاں پاکستانی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی تیراک زنانیاں
ونکی:لاہور دے تیراک
ونکی:پاکستان دے اولمپک تیراک
1657ء وچ سائنس دی ٹور

## 1657ء وچ سائنس دی ٹور
1657ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ جغرافیہ دے حوالے نال ، پیٹر ہیلین اپݨی "کاسمگرافی" شائع کیتی ، جیڑھی انگریزی اچ پوری دنیا کوں بیان کرݨ دی ابتدائی کوششاں اچوں ہک ہئی تے آسٹریلیا دا پہلا معلوم بیان ہئی ۔ ریاضی دے حوالے نال ، کرسٹیان ہیوجنز احتمال دے نظریہ تے شائع تھیوݨ والی پہلی کتاب لکھی ، "ڈی ریشیوسینیس ان لوڈو ایلیئے" ("موقع دے کھیلاں اچ استدلال تے") ۔ ایں سال جغرافیہ تے ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال دنیا دی معلومات سامݨے آئی تے احتمال دا نظریہ پیش تھیا ۔

طب دے حوالے نال ، والٹر رمسی پرووانگ ایجاد کیتا ، ہک بیلین آلہ جینکوں اوں اپݨے "آرگنون سالیوٹس: معدہ صاف کرݨ دا ہک آلہ" اچ بیان کیتا ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، کرسٹیان ہیوجنز اپݨے 1656ء دے پینڈولم گھڑی دے ڈیزائن دا پیٹنٹ کرایا تے پہلا نمونہ سالومن کوسٹر دی ہیگ اچ اوندے کیتے بݨایا ۔ گھڑیاں کیتے اینکر ایسکیپمنٹ شئیت رابرٹ ہک ایجاد کیتا ہئی ۔ اداریاں دے حوالے نال ، فلورنس اچ اکیڈیمیا ڈیل سیمینٹو قائم تھیا ۔ ایں سال طب ، ٹیکنالوجی تے سائنسی اداریاں دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال طبی آلے دی ایجاد تھئی ، پینڈولم گھڑی دی تیاری تھئی ، اینکر ایسکیپمنٹ دی ممکنہ ایجاد تھئی تے سائنسی ادارہ قائم تھیا ۔

1657ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 11 فروری کوں برنارڈ لی بوویئر ڈی فونٹینیل ، فرانسیسی سائنسی مقبولیت پسند پیدا تھیا (1757ء اچ فوت تھیا) ۔ پیئر چارلس لی سویور ، فرانسیسی فر تاجر تے کھوڄ کار پیدا تھیا (1704ء اچ فوت تھیا) ۔ 3 جون کوں ولیم ہاروے ، انگریز طبیب فوت تھیا جئیں خون دی گردش دریافت کیتی (1578ء اچ پیدا تھیا) ۔ 16 جون کوں فورٹونیو لیسیٹی ، اطالوی ارسطو سائنس دان پولی میتھ فوت تھیا (1577ء اچ پیدا تھیا) ۔ 23 ستمبر کوں جوآخم جنگیئس ، جرمن ریاضی دان ، منطق دان تے سائنس دے فلسفی فوت تھیا (1587ء اچ پیدا تھیا) ۔ 22 اکتوبر کوں کاسیانو ڈیل پوزو ، اطالوی اسکالر تے سرپرست فوت تھیا (1588ء اچ پیدا تھیا) ۔ نومبر اچ جان فرانس ، انگریز طبیب تے کیمیا دان فوت تھیا (تقریباً 1616ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال جغرافیہ ، ریاضی ، طب ، ٹیکنالوجی ، سائنسی اداریاں ، سائنس ، کھوڄ کاری ، طب ، فلسفہ تے کیمسٹری دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔
1646ء وچ سائنس دی ٹور

## 1646ء وچ سائنس دی ٹور
1646ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، پاسکل دا قانون ، ہائیڈروسٹیٹکس دا ہک قانون تیار کیتا ڳیا ، جیندے اچ ݙسایا ڳیا کہ ، ہک کامل سیال اچ ، کہیں وی جاء تے اوندے تے لڳایا ڳیا دباؤ یکساں طور تے منتقل تھیندے ۔ ایں سال ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال سیالاں دے دٻاؤ دے بارے اچ معلومات سامݨے آیاں ۔

اشاعت دے حوالے نال ، ڈاکٹر تھامس براؤن دی "سیوڈوڈوکسیا ایپیڈیمیکا" لندن اچ شائع تھئی ، جیندے اچ انگریزی زبان اچ بجلی ، طبی ، پیتھالوجی ، فریب نظر تے کمپیوٹر دے الفاظ متعارف کرائے ڳئے تے خود بخود نسل دے نظریہ تے شک ظاہر کیتا ڳیا ۔ ایں سال اشاعت دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال نویں سائنسی الفاظ سامݨے آئے تے سائنسی نظریات تے بحث تھئی ۔

1646ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 20 اپریل کوں چارلس پلومیر ، فرانسیسی نباتات دان پیدا تھیا (1704ء اچ فوت تھیا) ۔ 1 جولائی کوں گوٹ فرائیڈ لیبنز ، جرمن سائنس دان تے ریاضی دان پیدا تھیا (1716ء اچ فوت تھیا) ۔ 29 نومبر کوں لارینٹیئس پالینس گوتھس ، سویڈش تھیولوجین تے ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1565ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ٹیکنالوجی ، اشاعت ، نباتات ، ریاضی ، سائنس ، تھیولوجی تے ایسٹرونومی دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

پاسکل دا قانون ہائیڈرولکس تے سیال میکانکس دی بنیاد رکھدا ہے ۔ ایں قانون ہائیڈرولک پریس ، ہائیڈرولک بریک تے ہور آلات دی ترقی دی دڳ سدھا کیتا ۔

تھامس براؤن دی "سیوڈوڈوکسیا ایپیڈیمیکا" سائنسی ادب اچ ہک اہم کم ہئی ۔ اوں مختلف قسم دے عام عقائد تے توہمات تے تنقید کیتی تے تجرباتی مشاہدے تے زور ݙتا ۔ اوں دے کم سائنسی فکر دی ترقی اچ اہم کردار ادا کیتا ۔

گوٹ فرائیڈ لیبنز دی پیدائش سائنس تے ریاضی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ لیبنز ہک باصلاحیت ریاضی دان ، فلسفی تے سائنس دان ہئی جئیں کیلکولس ایجاد کیتا تے فلسفے تے منطق اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں دے کم ریاضی ، فزکس تے فلسفے دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1653ء وچ سائنس دی ٹور

## 1653ء وچ سائنس دی ٹور
1653ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، جان وین کیسل کیڑیاں تے پھلاں دی تصویراں دی ہک سیریز بݨائی ۔ ایں سال حیاتیات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال حشرات تے پھلاں دی تصویری معلومات سامݨے آیاں ۔

ریاضی دے حوالے نال ، بلیز پاسکل اپݨا "ٹریٹ ڈو ٹرائینگل اریتھمیٹک" شائع کیتا جیندے اچ اوں ݙو طرفہ کوفیشینٹس کیتے ہک آسان ٹیبلر پیشکش بیان کیتی ، جینکوں ہݨ پاسکل دا ٹرائینگل سݙیا ویندے ۔ فزکس دے حوالے نال ، بلیز پاسکل اپݨا "ٹریٹیز آن دی ایکویلیبریم آف لیکوئڈز" شائع کیتا جیندے اچ اوں اپݨے دٻاؤ دے قانون دی وضاحت کیتی ۔ ایں سال ریاضی تے فزکس دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال پاسکل دا ٹرائینگل سامݨے آیا تے دٻاؤ دے قانون دی وضاحت تھئی ۔

1653ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 16 جنوری کوں جوہان کونراڈ برنر ، سوئس اناٹومسٹ پیدا تھیا (1727ء اچ فوت تھیا) ۔ 24 مارچ کوں جوزف ساویور ، فرانسیسی ریاضی دان تے اکوسٹیشین پیدا تھیا (1716ء اچ فوت تھیا) ۔ جان سٹامپین ، ڈچ ریاضی دان فوت تھیا (1610ء اچ پیدا تھیا) (بارود دے دھماکے نال) ۔ ایں سال حیاتیات ، ریاضی ، فزکس ، اناٹومی  تے اکوسٹکس دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جان وین کیسل دیاں کیڑیاں تے پھلاں دیاں تصویراں حیاتیات دی تاریخ اچ ہک اہم مجموعہ ہن ۔ انہاں حشرات تے پھلاں دی تفصیلی تصویر پیش کیتی ، جیندے نال حیاتیات دی ترقی اچ مدد ملی ۔

بلیز پاسکل دا "ٹریٹ ڈو ٹرائینگل اریتھمیٹک" ریاضی دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ اوں پاسکل دا ٹرائینگل پیش کیتا ، جیڑھا ریاضی دے مختلف شعبیاں اچ استعمال تھیندے ۔

بلیز پاسکل دا "ٹریٹیز آن دی ایکویلیبریم آف لیکوئڈز" فزکس دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ اوں دٻاؤ دے قانون دی وضاحت کیتی ، جیڑھا سیال میکانکس دی بنیاد رکھدا ہے ۔ اوں دے کم فزکس دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1660ء وچ سائنس دی ٹور

## 1660ء وچ سائنس دی ٹور
1660ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ واقعات دے حوالے نال ، 28 نومبر کوں لندن اچ گریشم کالج اچ ، کرسٹوفر ورین ، رابرٹ بوائل ، جان ولکنز تے رابرٹ مورے سمیت ٻارہاں بندے ورین دے ہک لیکچر دے بعد ملے تے "فزیکو-میتھیمیٹیکل تجرباتی تعلیم کوں فروغ ݙیوݨ کیتے ہک کالج" قائم کرݨ دا فیصلہ کیتا ، جیڑھا رائل سوسائٹی بݨسی ۔ نباتات دے حوالے نال ، جان رے کیمبرج اچ "کیٹلاگس پلانٹرم سرکا کینٹابریجیام ناسینٹیئم" شائع کیتا ، جیڑھا ہک انگریزی کاؤنٹی دا پہلا فلورا ہئی ۔ ایں سال سائنسی اداریاں تے نباتات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال رائل سوسائٹی دی بنیاد رکھی ڳئی تے انگریزی کاؤنٹی دا پہلا فلورا سامݨے آیا ۔

ریاضی دے حوالے نال ، یوکلڈ دے عناصر دا آئزک بیرو ولوں مقبول انگریزی زبان دا ایڈیشن لندن اچ شائع تھیا ۔ فزکس دے حوالے نال ، رابرٹ بوائل "نیو ایکسپیریمنٹس فزیکو-میکانیکل ، ٹچنگ دی سپرنگ آف دی ایئر اینڈ اٹس ایفیکٹس" شائع کیتا (1662ء اچ ݙوجھے ایڈیشن اچ بوائل دا قانون شامل ہوسی) ۔ رابرٹ ہک ہک دا قانون تصور کیتا (لیکن 1678ء تک اونکوں مکمل طور تے شائع نہ کیتا) ۔ حیوانیات دے حوالے نال ، جان گوڈارٹ مڈلبرگ ، زیلینڈ اچ "میٹامورفوسس نیچرلس" دی اشاعت شروع کیتی ، جیندے اچ حشرات دے میٹامورفوسس دی تفصیلی تصویری وضاحت شامل ہئی ۔ ایں سال ریاضی ، فزکس تے حیوانیات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال یوکلڈ دے عناصر دا ایڈیشن سامݨے آیا ، بوائل دا قانون پیش تھیا ، ہک دا قانون تصور تھیا تے حشرات دے میٹامورفوسس دی معلومات سامݨے آئی ۔

1660ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 19 فروری کوں فریڈرک ہوفمین ، جرمن طبیب تے کیمیا دان پیدا تھیا (1742ء اچ فوت تھیا) ۔ 16 اپریل کوں ہینس سلوان ، السٹر سکاٹس پیدائشی کلیکٹر تے طبیب پیدا تھیا (1753ء اچ فوت تھیا) ۔ 15 مارچ کوں اولوف روڈبیک دی ینگر ، سویڈش ماہر فطرت پیدا تھیا (1740ء اچ فوت تھیا) ۔ 27 مئی (بپتسمہ) کوں فرانسس ہاکسبی ، انگریز سائنسی آلہ ساز تے تجربہ کار پیدا تھیا (1713ء اچ فوت تھیا) ۔ ایڈورڈ لہوئڈ ، ویلش ماہر فطرت پیدا تھیا (1709ء اچ فوت تھیا) ۔ نامعلوم تاریخ ، جین ڈومی ، فرانسیسی ماہر ایسٹرونومی پیدا تھئی (1660ء اچ پیدا تھئی) ۔ 29 مئی کوں فرانس وان شوٹن ، ڈچ کارٹیشین ریاضی دان فوت تھیا (1615ء اچ پیدا تھیا) ۔ 30 جون کوں ولیم اوٹریڈ ، انگریز ریاضی دان فوت تھیا جئیں سلائیڈ رول ایجاد کیتا (1574ء اچ پیدا تھیا) ۔ جین جیکس شیفلیٹ ، فرانسیسی طبیب تے نوادرات دا ماہر فوت تھیا (1588ء اچ پیدا تھیا) ۔ والٹر رمسی ، ویلش جج تے شوقیہ سائنس دان فوت تھیا (1584ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال سائنسی اداریاں ، نباتات ، ریاضی ، فزکس ، حیوانیات ، طب ، کیمسٹری ، فطرت ، ایسٹرونومی ، ریاضی ، نوادرات تے سائنس دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔
پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں دی تندیر

ایہ **پاکستانی [[بیڈمنٹن]] کِھݙار زنانیاں دی تندیر**  ہِک نامکمل تن٘دیر ہے۔ جہڑی وقت دے نال نال اڳّوں تے ودھدی ویسی۔ 

## تن٘دیر

## ٻِیا ݙیکھو

* بیڈ منٹن

## حوالے

ونکی:بیڈمنٹن کھݙاراں دیاں تن٘دیراں
ونکی:پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں
ونکی:پاکستانی کھیݙاں دیاں تن٘دیراں
ونکی:پاکستانی زنانیاں دیاں تندیراں بلحاظ کھیݙ
ونکی:پاکستانی زنانیاں دیاں تن٘دِیراں
ونکی:پاکستانی تریمت کھݙار
ونکی:پاکستانی کِھݙار
ونکی:پاکستانی کِھݙار زنانیاں
1661ء وچ سائنس دی ٹور

## 1661ء وچ سائنس دی ٹور
1661ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، مارسیلو مالپیگی او پہلے سائنسدان ہن جنہاں مینڈک دے پھیپھڑے اچ کیپلیریز دریافت کر تے انہاں دا مشاہدہ کیتا تے انہاں دی درست وضاحت کیتی ۔ کیمسٹری دے حوالے نال ، رابرٹ بوائل دی "دی سکیپٹیکل کیمسٹ" لندن اچ شائع تھئی ۔ ماحول دے حوالے نال ، جان ایولین دا پمفلٹ "فومیفیوجیم" فضائی آلودگی دی ابتدائی وضاحت اچوں ہک ہے ۔ ایں سال حیاتیات ، کیمسٹری تے ماحول دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال کیپلیریز دی دریافت تھئی ، کیمسٹری اچ نویں نظریات پیش تھئے تے فضائی آلودگی دے بارے اچ آگاہی سامݨے آئی ۔

اشاعت دے حوالے نال ، ابراہم کاؤلی دا پمفلٹ "دی ایڈوانسمنٹ آف ایکسپیریمنٹل فلاسفی" شائع تھیا ۔ جوہان سپرلنگ دی ہینڈ بک "زولوجیا فزیکا" (بعد از مرگ) شائع تھئی ۔ 1661ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 3 مئی کوں انٹونیو ویلیسنیری ، اطالوی طبیب تے قدرتی سائنسدان پیدا تھیا (1730ء اچ فوت تھیا) ۔ 18 دسمبر کوں کرسٹوفر پولہیم ، سویڈش سائنسدان تے موجد پیدا تھیا (1751ء اچ فوت تھیا) ۔ گیلوم فرانکوئس اینٹونی ، مارکوئس ڈی ل'ہاسپٹل ، فرانسیسی ریاضی دان پیدا تھیا (1704ء اچ فوت تھیا) ۔ الیڈا وتھوس ، ڈچ نباتاتی فنکار پیدا تھئی (1730ء اچ فوت تھئی) ۔ ایں سال اشاعت ، طب ، سائنس ، ایجاد ، ریاضی تے فن دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں تے فنکاراں دی پیدائش تھئی ۔

واقعات دے حوالے نال ، آئزک نیوٹن کوں جون اچ ٹرینیٹی کالج ، کیمبرج اچ سیزر دے طور تے داخلہ ملا ۔ اکتوبر اچ جیرارڈ ڈیسارگس ، فرانسیسی جیومیٹر فوت تھیا (1591ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال تعلیمی تے ریاضی دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے ۔

مارسیلو مالپیگی دی کیپلیریز دی دریافت حیاتیات دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں خون دی گردش دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا تے مائیکروسکوپ دے استعمال نال حیاتیات دی تحقیق دے نویں رستے کھولئے ۔ رابرٹ بوائل دی "دی سکیپٹیکل کیمسٹ" کیمسٹری دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں کیمیاوی نظریات کوں چیلنج کیتا تے سائنسی طریقہ کار دی ترقی اچ مدد کیتی ۔ جان ایولین دا "فومیفیوجیم" فضائی آلودگی دے بارے اچ لکھی ڳئی ابتدائی لکھتاں اچوں ہک ہئی ۔ ایں فضائی آلودگی دے خطرات دے بارے اچ آگاہی پیدا کیتی تے ماحولیاتی تحفظ دی تحریک دی بنیاد رکھی ۔