یو۔ پی دی گفٹ شاپ

آگرہ کنوں ولیوسے تاں آگرہ شہر وچ ٹیکسی ڈرائیور ساکوں یو۔ پی حکومت دی طرفوں بݨی ہک گفٹ شاپ تے گھن آیا ۔ اِتھاں پتھر دے بݨے تاج محل دے ماڈل ‘ جُتّیاں ‘ کپڑے تے بسترے دیاں چادراں مِلدن۔ بسترے دیاں چادراں اہجیاں ہَن جنہاں کنوں مچھر پرے بھجدن۔ بانس دے ریشے نال بݨیئل اِنہاں چادراں دے ریشے کوں ہک خاص کیمیکل لا کے وُݨیا ویندے۔ اِتھوں میں پتھر دا تاج محل دا ماڈل‘ ڳاہݨے رکھݨ دیاں پتھر دیاں ݙبیاں (دبلیاں) مُل گھدیاں ۔ ٻنہاں سنگتیاں وی اَپݨے اَپݨے مطلب دیاں شئیں گھدّیاں تے شہر دو ٹُر پیوسے۔ میں ٹیکسی آلے کنوں پُچھیا جو آگرہ دی خاص شے کہڑی ہے ۔ اونیں آکھیا جو اِتھاں ’’پیٹھے‘‘ دی مٹھائی شاندار بݨدی ہے ۔ اَساں پیٹھے دی مٹھائی آلی مخصوص دکان تُوں پیٹھے دی اَدھ کلو مٹھائی 100/-روپے (پاکستان178/-روپے) وچ مُل گھدی۔ باقی سنگتیاں ایکوں پسند نہ کیتا تہوں نہ گھدونیں ۔ آگرہ دی ایں سُوکھڑی کوں گھر وچ پسند کیتاڳیا ۔ ایں توں بعد اساں اُوں ہوٹل تے آ ڳیوسے جتھوں اساں ݙوپہراں ویلے کھاݨاں کھادا ہا ۔ اساں ݙوپہراں کنوں اَدھا کھاݨاں منگوایا تے ݙینہ کنوں اَدھی رقم (400/-روپے) ادا کیتی ۔ مسلماناں دا ایہ ہوٹل اچھا ہا ۔ کھاݨاں ذائقے اِچ چنڳاں ہا۔ گوشت چنڳااں پکایا ڳیا ہا ۔ ہُݨ رات دے نئوں وڄ ڳئے ہَن ۔

اجمیر کیتے بس دے اݙے تے:

آگرہ دی سیل کرا کے ٹیکسی ڈرائیور ساکوں اُوں پرائیویٹ اݙے تے گھن آیا جتھوں اساں ݙہ وڄے بس دے ذریعے اجمیر دو پندھ کرݨاں ہا ۔رات9:10تے اَساں اݙے تے پُڄ ڳیوسے ۔ ڈرائیور ساݙی اݙے منیجر نال سُنڄاݨ کرائی۔ ایہ اوندے فرض اِچ شامل ہا ۔ جہڑیلے اساݙی تسلی تھی ڳئی تاں اوہ اپݨاں کرایہ گھندے ویندے واٹ تھئے۔ ہُݨ اَساں بس اݙے آلے دے رحم کرم تے ہاسے۔

اساکوں ہک ݙو منزلہ بس اُتے چڑھݨ دا آکھیا ڳیا ۔ بس وچ تلّے ٻہݨ دیاں سیٹاں ہَن اُتے سمّݨ دیاں برتھاں ہَن ۔ ایہ ݙو منزلہ بس میں پہلی واری ݙٹھی ہَم ۔ برتھاں اُتّے ݙہ ٻارھاں بندیاں دے سمّݨ دی جاء ہئی۔ بعض برتھاں سنگل ہَن بعضیاں ڈبل‘ اساں بس آلیاں کوں برتھاں اُتّے سمّݨ دی موکل منگی تاں اُنہاں ساکوں آکھیا جو تہاݙیاں صرف سیٹاں بُک ہِن اَتے اُنہاں برتھاں ݙیوݨ کنوں انکار کر ݙتا۔ ایہ ساݙی ٹکٹ مطابق معاہدے دی خلاف ورزی ہئی۔ وَل اݙے منیجر دے سامھݨے بُکنگ آلیاں کوں فون کیتا ڳیا ۔ اݙے آلیاں کوں ظہور دھریجہ تے راشد مصطفیٰ دھمکایا تاں اوہ لائن تے آ ڳئے اَتے ساکوں اُتلیاں اَٹھ برتھاں ݙے ݙتونیں۔

اساں سفر اِچ ݙٹھے جو آگرہ تے اجمیر دے لوک ٻہوں کورے‘ زبان دے کُوڑے‘ ڳالھ ؍زبان دے کچّے ‘لین دین اِچ غلط تے یاتریاں دے کھیسیاں دے وَیری ہِن۔ بکنگ آلیاں ساݙے کنوں ٹکٹ برتھاں دی گھدی ہئی اِتھّاں ساکوں سیٹاں ݙیندے ہَن ۔ اَساں لڑجھڳڑ کے برتھاں اُتّے سم پیوسے ۔ ٹھیک ݙہ وڄے بس اجمیر دو روانہ تھی ڳئی ۔ پتہ نھیں کِتھّاں کِتھّاں راہ وچ کھلوتی ۔ کتھّوں کتھّوں ٹُری ۔ کِتیّ سواریاں چڑھیاں کِتیّ لتھیاں ۔ ٻس ایہو پتہ ہے جواساں نندر وچ ہاسے تے سواریاں چڑھدیاں لہندیاں سُݨیندیاں ہَن ۔ ٹھیک چار وڄے بس جے پور پُڄ ڳئی ۔ اِتھّاں ہک گھنٹہ بس اَرام فرمایا ۔ کجھ سواریاں لتھّیاں ‘ کجھ سوار تھیاں تے پنج وڄے بس ولا ٹُر پئی ۔ راند موجب سویلے چھی وڄے میݙی اَکھ کُھلی تاں بس ہک ٹول پلازا کراس کریندی پئی ہئی ۔ ایہ کہڑا شہر ہا پتہ نہ لگا۔ اساں اَٹھ وڄے اجمیر پُڄ ڳیوسے۔بس پہلے شہر دے ٻاہروں ریلوے کراسنگ تے رُکی رہی وَل ساکوں ٹیشن دے کول اَݙے تے لہا کھڑایُس۔ اِتھّوں اساں شہر کیتے ݙو رکشے بُک کیتے ۔ رِکشے آلیاں چالھی روپے گھدّے تے اساکوں شہراِچ پُچا ݙتا۔

اجمیر شریف راجستھان دا ہک شہر ہے ۔ ایندی مشہوری خواجہ معین الدین اجمیری جیہیں بزرگ دی وجہ کنوں ہے ۔ایہ مزار مالوہ دے بادشاہواں 1455ء دے بعد بݨوایا ہا ۔ بعد وچ اِتھاںاکبر اعظم تے شاہ جہاں اپݨے اپݨے زمانے وچ مسیتاں بݨوایاں ۔ مزار ہندی تے اسلامی طرز تعمیر دا نمونہ ہے ۔ اجمیر مالوہ تے گجرات دے رستے اُتّے ہے۔

رکشے آلیاں ساکوں خواجہ اجمیری دی خنگاہ آلے بزار دے رستے اُتّے آن لہایا ہا ۔ اساں صلاح کیتی جو کئیں ہوٹل اِچ ہک کمرہ اڑا گھنّوں ‘ واش روم استعمال کروں تے دھاں دُھوں گھنّوں۔ وَل نرھان کروں تے خواجہ سئیں دے حضور حاضری ݙئیوں۔ بازار دے موہر وچ ہک ہندو بنیادکان دے پَھٹّے تے ٻیٹھا ہا ۔ اُونیں ساکوں ݙو کمرے ݙیوݨ دی آفر کیتی ۔ اساں اپݨی لوڑ ݙسائی ۔ او من ڳیا ‘اَٹھ بندیاں دے 100روپے منگے ۔ اساں 50آکھے ۔ سودا تھی ڳیا ۔ اوندا ناں مانک چند ہا ۔ اوہ ڳلھیاں ولیندا اپݨے گھر گھن ڳیا ۔ اُتلی منزل تے ونڄ ٻلھایُس ۔ میکوں ݙر لڳے جو اساکوں اِتھاں کُئی نقصان نہ پُچاوے۔ خواجہ سئیں چنڳائی کیتی۔ اساں دھاں پاں تے تیار تھیوسے۔ ہک گھنٹہ لگ ڳیا ۔ ٻاہر نکلیوسے تاں مانک چند نال دا بݨدا مکان ݙکھا کے آکھیا جو ایہ مکان میں اَسی لکھ روپے اِچ گھدّے ۔ ݙو کروڑ اُتّے لائی کھڑاں۔ میں آپ میڈیکل ہال چلینداں ‘ کتھّاں اوہ کروڑ پتی کتھّاں اساݙے پنجاہ روپے ۔ بنیا جو ہا۔

بزار وچ ایوسے تاں ہک بھونڈݨ کوں چردا چُڳدا ݙٹھا۔ عابد دا کیمرہ حرکت اِچ آ ڳیا ۔ بھونڈݨ سوہݨی ہئی بھورے رنگ دی ۔ میں آکھیا جو اساں سُوہراں تے بھونڈݨیں کنوں ݙر کے خواجہ دے دَر آئے ہیں۔ اِتھاں سُوہر بھونڈݨیں وَلا مِل ڳئین ۔ آسے پاسے سوہروی ضرور ہوسن۔ شہر اِچ اِونہاںدے کِنڈ وی پھردے وَدّے ہَن۔ اجمیر وچ سُور ݙیکھ کے اساکوں خُشی تھئی تے اپݨے ملک دے بندے نما سُوہر بُھل ڳئے ۔ مانک چند ݙسیا جو ایہ سُوہر ہریجن ہندوآں نے پالے ہوئن اَتے شہر وچ چڑ چُڳ کے شام کوں ولا اپݨے مالکاں کول پُڄ ویندن ۔ سُوہر نال ہندو تے مسلمان ݙونہیں نفرت کریندن۔

عابد سیال کوں ملتان کنوں کئیں عقیدت مند سیݨ نے پنج سو روپے ݙے چھوڑے ہَن جو ہک چادر میݙی طرفوں خواجہ اجمیر دی قبر تے چڑھائی آویں۔ بزار وچوں ہک چادر خرید کیتی تے اساں اَٹھ یاتری مزار کن ٹُر پیوسے۔ مزار دے ٻاہروں پُڄ کے جُتّیاں لہائیاں ۔ جُتی محافظ دے حوالے کیتیاں تے اندر وڑݨ لڳیوسے تاں بیگ تے کیمرے اندر گھن ونڄݨ دی مناہی تھی ڳئی ۔ مجاہد بھٹی تے ظہور دھریجہ کوں اساں بیگ ݙے کے ٻاہر چا ٻلھایا اَتے باقی چھی یاتری حفاظتی دروازے وچوں لنگھ کے اندر ٹُر ڳیوسے۔ دروازے دے اندر پُھلّاں آلیاں ساکوں سݙ مارے ‘کئی داء لائے پر اساں پکے تھئے ودے ہاسے۔ اندر صحن وچ کھٻے تے سڄیّ پاسے ݙو وݙیاں وݙیاں دیڳاں اُتّے رام پوری ٹوپی پاتی کجھ بُکھ ݙٹّے ٻیٹھے ہَن۔ سڄیّ پاسے دی دیگ لکھ روپے نال تے کھٻے پاسے آلی پنجاہ ہزار روپے نال لہندی ہئی ۔ دیگ دے اندر پیسے نوٹ ‘ کپڑے ‘ اَٹّا ‘ سُکاّ میوہ وغیرہ یاتری سَٹ ڳئے ہَن ۔ اینویں نظردا ہا جو کئی سالاں کنوں دیگاں نھیں چڑھیاں ۔ بھلا دیگاں کیویں چڑھن ‘ روز دے پیسے روز مجاور چا ونڄن تاں دیگ کیوں چڑھسی۔ ہا جیکر کُئی دِل آلا سِر سڑا بندہ ہک لکھ یا پنجاہ ہزار ݙے کے ٻہہ ونڄے تے آکھے دیگ چڑھائو میں ݙیہداں‘ تاں وَل اوہ ݙاڈھا ہے ۔ حالی مجاور ݙاڈھے ہَن ۔ 

مجاوراں ساکوں ویڑھ گھدّا۔ میں کئیں کن کن اِی نہ ݙتا بے پرواہی نال ٹُردا ڳیئم ۔ مزار تے پُڄ کے خواجہ سئیں دے حضور کجھ پڑھیا ‘ دُعا منگی تے ٹُردا تھیئم ۔ عابد سیال کول چادر ݙیکھ ہک وݙیّ مجاورے دے چھوٹے پُتر ساکوں سنبھال گھدّا۔ ساکوں ساریاں کوں سر اُتّے چادر چا کے پلّوں پکڑ کے اندر آوݨ دی ہدایت ݙتُس۔ اساںاُونویں اِی کیتا ۔ اندر پُڄ کے اوہ مزار دے کٹہرے تے چڑھ ڳیا ۔ ساݙے کیتے دُعاواں زور زور نال کیتیاں تے اپݨے کیتے دِل اِی دِل وچ ۔ ساکوں دُعا منگایئس تے اپݨے ہتھڑیکے خواجہ دے حضور چادر پیش کیتُس ۔ پچھلیاں چادراں ݙیکھ کے اوندا دِل وِسکدا پیا ہا ۔ اُونیں پچھلیاں چڑھیاں پنج ست چادراں قبر دے اُتّوں ایں لئوں لہا چھوڑیاں جو خواجہ اُتّے بار نہ رہوے ۔ اونیں خواجہ دے نال اپݨے دِل دا بار وی ہولا کیتا ۔ ہک سِکھّا سِکھایا بندہ چادراں چا کے بزار چلا ڳیا ۔ اوہ ویچ کے کہڑے ویلے آیا ساکوں پتہ اِی نہ لڳا ۔ مجاور دُعا دے بعد رقم دا تقاضا کریندا ریہا ۔ پر میں اپݨاں ہتھ گُھٹ کے اپݨے کھیسے اُتّے رکھ چھوڑیا جو ایندے اشارے تے کئی ڳنڈھ کپ میݙا کھیسا اِی نہ کپ چھوڑے ۔ مزار دے اندر آسوں پاسوں کئی تِکھّے کئی کُھنڈے مجاور پیسے طلبی اِچ لڳے ہوئے ہَن ۔ میں تنگ تھی کے مزار دے سراندی آلے پاسوں دروازے کنوں ٻاہر نکل ڳیئم جو کھڑ کے سکون نال کجھ پڑھ کے خواجہ سئیں دے حضور پیش کراں۔ ٻاہر نکلیم تاں ہک ٻئی پارٹی میکوں جھپِݨ کیتے ہتھ تے زبان کِلائی ٻیٹھی ہئی۔ انہاں جھٹ رجسٹر کھولیا جو آئو آپݨاں ناں پتہ لکھوائو ۔ میں ڄاتا جو اوہ آکھسن اساں تہاݙے گھروں پیسے چا گھنسوں پتہ لکھوائی ونڄو۔ میں مونہ وچ پڑھݨ شروع کر ݙتا تے جھٹ اونہی دروازے کنوں اندر وڑ آئیم ۔ وَلا آوݨ آلے رستے کنوں ٻاہر نکلدا‘ مونہ اِی مونہ وچ کجھ پڑھدا میں ٻاہر آوݨ آلے رستے تے آ ڳیئم ‘ فاتحہ پڑھیا تے جان دی خلاصی پاتی۔

آوݨ ویلے قدم قدم تے بندے آہدے ہَن جو کھیسیاں دی حفاظت کرائے کیوں جو خواجہ لوکاں دیاں کھیسیاں دی حفاظت کرݨ دا ٹھیکانھیں چاتا ہویا ۔ اخیر تے مانک چند وی ساکوں ایہا ہدایت کر چھوڑی ہئی۔

خنگاہ دے صحن وچ پُڄ کے میں کھیسے دی خیر منائی۔ خیر نال ٻدھو گھر کوں آئے ۔ آکھ کے دِل کوں ترسلاّ ݙتّا۔

اجمیر شریف ہک نیم پہاڑی علاقہ ہے ۔ مزار دے آسوں پاسوں پہاڑ ہِن جنہاں اُتّے اجمیر دا شہرآباد ہے ۔ خنگاہ پہاڑ دے دامن وچ ہے ۔ شہر سوہݨاں ہے ۔ اِتھاں آرٹ ٻہوں سوہݨاں ہے ۔ سونے اُتّے رنگ بھرائی ‘ جڑائی کٹائی دا کم ٻہوں چنڳاں ہے ۔ پتھر دا کم وی تھیندے ۔ لاکھ دا کم وی تھیندے ۔سونے چاندی دے نفیس گاہݨے آرٹ دا نمونہ لڳدن ۔ اجمیر توں آئے کئی کاریگر میں ملتان وچ ݙٹھم ۔ ملتان وچ ماربل ویچݨ آلے بعض لوکاں دا تعلق اجمیر نال ہے۔ ساݙے کول ایڈاٹائم نہ ہا جو اجمیر دیاں دستکاریاں ‘دُکاناں ‘ آرٹ دے نمونے ݙیکھوں ہا ۔ آساں اینویں سمجھو جو محض بھاہ چاوݨ ‘ اِتھاں آئے ہاسے ۔ مزار دے ٻاہروں خنگاہ دے احاطے وچ نِکیاں نِکیاں دکاناں ہن۔ اُتھاں اجمیر دا آرٹ موجود ہا ۔ میں اتھوں عتیق دے بݨے ہوئے پنج چھلّے سَو روپیاں وچ مُل گھدّے جو ٻالاں کوں سوکھڑی ونڄ ݙیسوں۔ ٻئی کئیں شے تے دِل نہ ٻدھیجا۔ بادلی کٹورے جنہاں اُتّے آیتاں ‘ آیۃ الکرسی تے سورتاں لکھیئل ہَن‘ اِتھاں پئے ہَن پر اُنہاں وچ ہُݨ اوہ آرٹ نہ ہا جہڑا میں پچھوال دے حوالے نال ݙٹھا ہویا ہئی۔ ہُݨ آلا کم مشینی نظردا ہا ۔

عابد سیال ‘ میں تے جمشید دھریجہ ٻاہر آ ڳیوسے تاں ظہور دھریجہ تے مجاہد بھٹی اندر ڳئے ۔ اَساں جمشید دھریجہ کوں بیگ ݙے کے ٻلھایا تے آپ بزار دی سیل کرݨ لڳ پیوسے۔نال اِی مٹھائی ‘ لاچی داݨیاں ‘ مکھاݨیاں وغیرہ دیاں دُکاناں ہَن ۔ میں ہک دُکان تے شئیں دا مُل پُچھیا پر کُئی شئے نہ گھدی۔ دکاندار متھّے تے وَٹ پا گھدّا۔ ݙوجھی دُکان تے ڳیئُم تاں اوہ کوڑیجݨ پئے ڳیا ۔ میکوں اُنہاں دے رویّے دا اندازہ تھیا تاں میں مزید تصیدق کرݨ کیتے ہک اہجیں دُکان تے ڳیئم جتھاں ہک ݙاڑھی آلا مالک ٻیٹھا ہا ۔ اوہ مسلمان نظردا ہا ۔ اونیں ہک ݙو شئیں دا مُل تاں ݙس ݙتا پر تریجھی شئے دا مُل ݙسݨ کنوں انکار کر ݙتا۔ ایں طرحاں اُنہاں لوکاں دے رویّے کنفرم تھی ڳے ۔ پتہ لڳا جو سودا نہ گھنوّ تاں لوک کوڑیج ویندن ۔ اصل وچ ایہ لوک راجستھان دے سادہ ‘ اَݨ پڑھ تے بھولے لوکاں نال ورتݨ دے عادی ہن۔ اُنہاں نال بدتمیزیاں کرکر کے ہِل ڳئین ۔ مطلب ہووے تاں ݙاڈھے مِٹھّے ‘ ورنہ کھورے ‘ بدمزاج  تے بدتمیز ۔آگرہ وچ وی ایہو جیہیں لوک ہَن تے اجمیر وچ وی ۔خواجہ اجمیر دی نگری ہُݨ مسلماناں دی نگری نہیں رہی ۔ ہُݨ اِتھاں ہندوآں دی آبادی زیادہ ݙسدی ہے ۔ درگاہ دے سامݨے مین بزار کنوں اِی سو ݙڈھ سو لُچّا لفنگا ‘ لالچی ‘ لُمب ‘ پھݙے باز تے کتریلابندہ نظر آندے ۔جیندا مقصدیاتریاں ‘ زیارتیاں ‘ پاندھیاں تے آوݨ آلیاں کوں لُٹّݨ ‘ اُنہاں دیاں اَکھیں وچ مرچاں گھتݨ ‘ ڳنڈھ کپݨ ‘تے اُنہاں دے کپڑے لہاوݨ ہے ۔ جے ایہو حال ریہا تاں کجھ عرصے بعد یاتریاں تے زیارتیاں دی امداد کیتے ایلیٹ فورس یا یاتری گارڈ رکھݨے پوسن ۔ جے انڈیا گورنمنٹ ساݙے وانگ محکمہ اوقاف بݨا کے اِنہاں سارے مجاوراں کوں ٻاہر کڈھ ݙیوے تاں یاتریاں کوں سُکھیت تھیسی۔

عابد سیال تے میں بزار دی سیل کرݨ کیتے ٹُر پیوسے ۔ راہ وچ اساں کیلے مُل گھدّے ۔ ہک فقیر مِل ڳیا اساں ٻہوں منع کیتا پر اوہ ساکوں چمبھڑ ڳیا۔ اخیر ہک کیلا گھن کے جان چھوڑیُس۔ اساں اوہ راہ چھوڑ کے ݙوجھا راہ گھدّا تاں ساکوں راجستھانی کپڑیاں دی دکان نظر آئی ۔ کپڑیاں اُتّے راجستھان دا زرد وزی ‘ شیشہ کاری دا کم تھیا ہویا ہا ۔ اساں کپڑے خرید کیتے 110آلے دے 70/-‘650/- آلے دے 350/-‘ 550/-آلے دے 300/-ݙے کے سودا کر گھدّا ۔ ایہ ثقافتی ویس ہَن جہڑے پاکستان اِچ ٻہوں پسند کیتے ڳئے ۔ اِتّی دیر اِچ باقی سنگتی وی پیر دا سلام بھر کے ٻاہر آ ڳئے ۔ اَساں واپس ٹُر پیوسے ۔ نال دے ہوٹل توں روٹی کھادی۔ راہ اِچ ول اہجیں فقیر مل ڳئے جہڑے ہک ہک کلو میٹر تئیں ساکوں چمبھڑے ریہے ۔ میں سنگتیاں کوں منع کر ݙتا جو اِنہاں کوں ہک ٹکاّ نہ ݙیوائے۔ اخیر اُنہاں فقیراں کوں چھنڈک کے پرے بھڄا وݨاں پیا۔ نظر آندا ہا جو لوک غریب اِی نہیں ‘ لالچی تے مفت خورے وی ہِن۔ میکوں تاں لوک زبان دے کُوڑے وی نظر آئن جنہاں اُتے اِتبار نہ کیتا ونڄ سڳدا ہا ۔ شئیں دے مُل ݙوہڑے منگے ویندے ہَن ۔ اَساں جیندے کنوں راجستھانی ویس خریدے ہَن اوہ ہک سندھی ہا ۔ اوندا پتا جی سندھ توں ہندوستان آیاہا ۔ ہُݨ اوندا اجمیر وچ ذاتی مکان ہا ۔ دکان وی ذاتی ہئی ۔ اوندا رنگ چِٹّا تے ساݙے ملک دے لوکاں وانگ ہا ۔ اصل اجمیری کالے رنگ دے ہِن ۔ راجستھان دا رنگ لوکاں اُتّے صاف نظردا ہا۔

اَساں لوکاں کنوں ݙیکھݨ دے قابل جائیں پُچھیاں تاں اُنہاں ہک پارک ول اشارہ کیتا ۔ اساں پارک ݙیکھݨ چلے ڳیوسے۔ اجمیر دے شہر موجب تاں ٹھیک ہا پر ساکوں اوہ پارک نہ جچیّا ۔ اندر’’ بھݨ بھݨ مکھّی‘‘ ہئی ۔ پارک اِچ ٻہہ کے ٹھڈّا پاݨی پیتا ۔ رکشہ پکڑیا تے ٹیشن کن ٹُر پیوسے ۔ راہ وچ سُوہر چردے پھردے ݙٹھے۔ اجمیر وچ ہک ٻہوں سوہݨاں قدیم مندر وی نظر آیا ۔ ساݙے کول فرصت نہ ہئی تہوں اساں نہ ݙیکھ سڳیوسے ۔ مندر ٻہوں سوہݨاں ہا ۔ اساں ٻاہروں کھلوکے فوٹو بݨائے تے ٹیشن دو مونہ کیتا۔

## حوالہ
کتاب: دِلّی ڈھائی کوہ۔ مصنف شوکت مغل، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ‘ ملتان