open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تاج الدین سبکی

ابو نصر تاج الدین عبد الوہاب بن علی بن عبد الکافی سبکیؒ ہک وݙے شافعی فقیہ، عرب مؤرخ تے دمشق دے قاضی القضاۃ ہن۔ آپؒ 1327ء وچ ڄمیے ہن تے 1370ء وچ فوت تھی ڳئے ہن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
تاج الدین سبکیؒ نکے لا وچ اپݨے پیو تقی الدین سبکیؒ دے نال دمشق منتقل تھی ڳئے ہن۔ اتھائیں انہاں نے اپݨی زندگی گزاری تے دمشق دے مشہور قضاۃ وچوں ہک بݨ ڳئے۔

## علمی خدمات
تاج الدین سبکیؒ نے کئی کتاباں لکھیاں جنہاں وچوں کجھ ایہ ہن:

کتاب معید النعم ومبید النقم

السیف المشہور فی شرح عقیدہ ابی منصور

شرح مختصر ابن الحاجب

الابهاج فی شرح المنهاج

القواعد المشتملة على الأشباه والنظائر

طبقات الشافعية الكبرى والوسطى والصغرى

جمع الجوامع

أوضح المسالك إلى المناسك في الفقه

كتاب الأربعين في الحديث

قاعدة في الجرح والتعديل

معجم الشيوخ

## وفات
تاج الدین سبکیؒ دی وفات دمشق دے ٻاہر طاعون دی وجہ نال تھئی۔ آپؒ نے جمعہ کوں درس ݙتا ہئی تے ول ہفتہ دی رات کوں درس ݙتا ہئی۔ آپؒ دا وصال منگل دی رات 7 ذی الحجہ 771ھ مطابق 2 جولائی 1370ء کوں تھیا ہئی۔ آپؒ کوں 44 سال دی عمر وچ قصیون دے دامن وچ دفن کیتا ڳیا ہئی۔

تاج الدین سبکیؒ ہک عظیم عالم دین ہن تے انہاں دی وفات نال عالم اسلام ہک قیمتی اثاثے توں محروم تھی ڳیا۔

= حوالہ =
یحییٰ بن شرف نووی

امام نوویؒ ہک وݙے عالم دین ہن، انہاں دا پورا ناں ابو زکریا یحییٰ بن شرف النووی ہا۔ اوہ 1233ء وچ ڄمیے تے 1278ء وچ فوت تھئے۔

امام نوویؒ دی پیدائش دمشق دے علاقے حوران وچ ہک وستی نوا وچ تھئی ہائی۔ ایں واسطے انہاں کوں نووی آکھیا ویندا ہے۔ اوہ 19 سال دی عمر وچ دمشق آئے تے اتھاں مختلف استادیں کولوں علم حاصل کیتا۔ ول انہاں نے مختلف مدارس وچ پڑھایا تے تصنیف و تالیف دا کم شروع کیتا۔ انہاں دیاں مشہور کتاباں وچوں کجھ ایہ ہن: صحیح مسلم دی شرح، تہذیب الاسماء و اللغات، کتاب الاذکار تے ریاض الصالحین۔ انہاں کتاباں نال ہزاراں لوکیں نے فائدہ چاتا ہے۔

امام نوویؒ 28 سال دمشق وچ گزارݨ دے بعد واپس نوا ڳئے تے اتھائیں 676 ہجری وچ فوت تھی ڳئے۔ پر انہاں دیاں علمی خدمات دی وجہ توں اوہ ہمیشہ زندہ رہسن۔

انہاں دے بارے وچ علما کرام دیاں کئی تعریفاں موجود ہن۔ امام ذہبیؒ فرمیندے ہن کہ انہاں دا علم نال لڳاؤ ضرب المثل ہا، امام محی الدینؒ فرمیندے ہن کہ اوہ عالم باکمال، زاہد بے مثال ہن، تے علامہ رشید الدین حنفیؒ فرمیندے ہن کہ اوہ دنیوی آسائشاں توں دور تے سخت مجاہدات کرݨ آلے ہن۔

امام نوویؒ دیاں کئی کتاباں ہن جنہاں وچوں کجھ ایہ ہن: منہاج الطالبین، الدقائق، تصحیح التنبیہ، المنہاج فی شرح صحیح مسلم، التقریب والتيسير فی مصطلح الحديث، حلیۃ الأبرار، تے ریاض الصالحین۔

امام نوویؒ ہک عظیم عالم دین ہن تے انہاں دیاں کتاباں اج وی لوکاں کوں فائدہ ݙیندیاں پیاں ہن۔

= حوالہ =
ابن الصلاح

علامہ ابن الصلاح ہک ٻہوں وݙے عالم دین ہن، جنہاں دا پورا ناں ابو الفتوح نجم الدین احمد بن محمد ہا۔ اوہ 1181ء وچ ڄمیے ہن تے 1245ء وچ فوت تھئے۔

ابن ابی اصیبعہ انہاں دے بارے وچ لکھدن کہ اوہ عجمی ہن تے ہمذان وچ ڄمیے ہن۔ انہاں نے بغداد وچ تعلیم حاصل کیتی تے ول دمشق منتقل تھی ڳئے۔ اوتھاں 548 ہجری وچ انہاں دا انتقال تھیا۔ ابن ابی اصیبعہ ایہ وی آھدن کہ اوہ حکمی تے طبی علوم دے ماہر ہن تے انہاں دیاں لکھیاں ہوئیاں کتاباں وچوں "مقالہ فی الشکل الرابع من اشکال القیاس الحملی" تے "الفوز الاصغر فی الحکمہ" قابل ذکر ہن۔ لیڈن یونیورسٹی وچ ابن الصلاح دے پنڄ مخطوطے موجود ہن جنہاں وچ ہندسی امور تے بحث کیتی ڳئی ہے۔

ابن خلکان نے ابن الصلاح دے بارے وچ آکھیا ہے کہ اوہ اپݨے دور دے ہک عظیم فقیہ، مفسر، محدث، علم رجال دے ماہر تے لغت دے عالم ہن۔ انہاں دے فتاویٰ ہمیشہ درست تے رہنمائی ݙیوݨ آلے ہوندے ہن۔ اوہ مختلف علوم وچ مہارت رکھدے ہن تے میݙے استاداں وچوں ہن جنہاں کولوں میں فائدہ حاصل کیتا ہے۔

ابن الصلاح دی وفات دمشق وچ تھئی تے انہاں کوں صوفی قبرستان وچ دفن کیتا ڳیا۔ انہاں نے ٻہوں ساریاں کتاباں لکھیاں جنہاں وچوں کجھ ایہ ہن: علوم الحدیث، ادب المفتی والمستفتی، فوائد الرحلہ تے صیانة صحیح مسلم۔

= حوالہ =
فخر الدین رازی

علامہ فخر الدین ابو عبد اللہ محمد بن عمر بن الحسینی، جنہاں کوں امام رازی وی آکھیا ویندے۔ اوہ ایران دے شہر رے وچ ڄمیے ہن۔ انہاں دے پیو ضیاء الدین عمر ہک خطیب ہن، ایں واسطے انہاں کوں ابن الخطیب وی آکھیا ویندا ہا. اوہ شافعی تے اشعری عقیدہ رکھدے ہن۔

انہاں نے خوارزم وچ معتزلہ عقائد دے خلاف تبلیغ کیتی، پر اوتھوں انہاں کوں بخارا تے سمرقند ونجݨا پیا۔ 1190ء وچ انہاں نے غزنی تے پنجاب دا دورہ کیتا۔ ول اوہ ہرات وچ رہائش پذیر تھئے تے ہک مدرسے وچ شیخ الاسلام دی حیثیت نال تدریس شروع کیتی۔ سلطان علاء الدین محمد خوارزم شاہ انہاں دا سرپرست ہا۔ کجھ حاسد لوکاں نے انہیں کوں زہر ݙے ݙتا جیندے نال انہاں دی جان نہ بچ سکی۔

امام رازی نے علوم دین کوں فلسفیانہ انداز وچ پیش کیتا۔ اوہ ابن سینا تے فارابی کوں منیندے ہن تے امام غزالی دے خلاف ہن۔ علم الکلام وچ انہاں دی مشہور تصنیف اساس التقدیس ہے۔ انہاں دی ہک ٻئی کتاب مفاتیح الغیب ہے جیہڑی تفسیر کبیر دے ناں نال مشہور ہے۔ مفتی محمد خان قادری نے ایندا اردو ترجمہ "فضل قدیر" دے عنوان نال کیتا ہے۔

پنجاب یونیورسٹی لاہور وچ "الرازی ہال" انہاں دے ناں نال منسوب ہے۔ علامہ اقبال نے انہاں دے بارے وچ ہک شعر وی لکھیا ہے:

اسی کشمکش میں گزریں مری زندگی کی راتیں

کبھی سوز و ساز رومیؔ کبھی پیچ و تاب رازیؔ

= حوالہ =
ابن جوزی

امام ابن جوزیؒ ہک وݙے فقیہ، مؤرخ، محدث تے متکلم ہن۔ انہاں دا پورا ناں ابو الفرج عبد الرحمٰن بن ابو الحسن علی ہا تے اوہ ابو بکر صدیقؓ دی نسل وچوں ہن۔

انہاں دے ڄم دے بارے وچ اختلاف ہے، کجھ لوک 508ھ منیدے ہن تے کجھ 510ھ۔ انہاں دی ماء دا انتقال 514ھ وچ تھیا ہا تے انہاں دے بقول انہاں دی عمر تقریباً ترائے سال ہائی۔ ایں واسطے انہاں دی ڄم 511ھ یا 512ھ وچ منی ویندی ہے۔ اوہ بغداد وچ ڄمیے ہن۔

ابن جوزیؒ نے قرآن مجید حفظ کیتا تے تجوید وچ مہارت حاصل کیتی۔ انہاں نے حدیث دی تعلیم وی حاصل کیتی تے ایندے وچ وݙی شہرت حاصل کیتی۔ انہاں نے ٻہوں ساریاں کتاباں لکھیاں جنہاں وچوں کجھ ایہ ہن: "المنتظم فی تاریخ الملوک والامم"، "تلبیس ابلیس" تے "صیانة المسلم عن سؤال الکافر"۔

انہاں دی وفات 597ھ وچ تھئی تے انہاں کوں بغداد وچ دفن کیتا گیا۔ اوہ ہک وݙے عالم دین ہن تے انہاں دیاں کتاباں اج وی لوکاں کوں فائدہ ݙیندیاں پیاں ہن۔ انہاں دی علمی خدمات ہمیشہ یاد رکھی ویندیاں رہسن۔

= حوالہ =
ابن عساکر

ابن عساکرؒ ہک ٻہوں وݙے مؤرخ تے محدث ہن جیڑھے ٻارھویں صدی عیسوی وچ تھئے۔ انہاں دا پورا ناں ابو القاسم علی بن الحسن بن ہبۃ اللہ ہا تے اوہ دمشق وچ ڄمیے ہن۔ انہاں دی سب توں مشہور کتاب "تاریخ دمشق" ہے جیڑھی 80 جلداں تے مشتمل ہے۔

ابن عساکرؒ علم حاصل کرݨ وچ ہمیشاں مصروف رہندے ہن تے اینہی وجہ توں اللہ نے انہاں کوں ٻہوں ساریاں لکھتاں نال نوازیا۔ انہاں دی کتاب "تاریخ دمشق" شہریں دی تاریخ لکھݨ وچ ہک مثال بݨ ڳئی ہے۔ ایندے علاوہ وی انہاں نے ٻہوں ساریاں کتاباں لکھیاں جنہاں وچوں کجھ ایہ ہن: "تبیین کذب المفتری"، "کشف المغطی" تے "المعجم المشتمل"۔

ابن عساکرؒ دی وفات 24 جنوری 1176ء کوں دمشق وچ تھئی۔ انہاں دی نماز جنازہ شیخ قطب الدین نیشاپوری نے پڑھائی تے سلطان صلاح الدین ایوبی وی نماز جنازہ وچ شریک تھئے۔ انہاں کوں دمشق دے قبرستان باب صغیر وچ دفن کیتا ڳیا۔

انہاں دی زندگی علم نال بھری ہوئی ہائی تے انہاں دیاں لکھتاں اج وی لوکاں کوں فائدہ ݙیندیاں پیاں ہن۔

= حوالہ =
امام الحرمین جوینی

امام الحرمین الجوینی ہک وݙے عالم دین ہن، جیڑھے 1028ء وچ ڄمیے ہن تے 1085ء وچ فوت تھئے۔ انہاں دا پورا ناں عبد الملک ہا تے انہاں دی کنیت ابوالمعالی ہائی۔ انہاں کوں امام الحرمین دا خطاب ایں واسطے ملیا کیونکہ اوہ مکہ تے مدینہ وچ درس ݙیندے ہن۔

الجوینی دی زندگی دا زیادہ تر حصہ خراسان، نیشاپور تے حجاز وچ گزرا۔ انہاں دے زمانے وچ کئی سیاسی تبدیلیاں آئیاں۔ انہاں نے فقہ شافعی تے علم الکلام دی تعلیم حاصل کیتی۔ انہاں دی سب توں مشہور تصنیف "الورقات" ہے۔

انہاں دی ولادت 17 فروری 1028ء کوں تھئی ہائی۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم اپݨے پیو کولوں حاصل کیتی تے بعد وچ وڈے علماء کولوں علم حاصل کیتا۔ انہاں نے کئی سال مکہ تے مدینہ وچ درس ݙتا جس دی وجہ توں انہاں کوں امام الحرمین آکھیا ویندا ہے۔

الجوینی ہک عظیم استاد وی ہن تے انہاں دے شاگرداں وچ امام غزالی وی شامل ہن۔ انہاں دی وفات 20 اگست 1085ء کوں تھئی۔ انہاں نے کئی کتاباں لکھیاں جنہاں وچ "نھایۃ المطلب"، "البرھان" تے "الشامل" شامل ہن۔

= حوالہ =
ابن دقیق العید

شیخ الاسلام، امام المجدد ابن دقیق العیدؒ تیرہویں صدی عیسوی وچ مصر دے ہک وݙے عالم دین ہن۔ آپؒ دا ڄم 22 جولائی 1228ء کوں تھیا ہئی تے 5 اکتوبر 1302ء کوں فوت تھی ڳئے۔ آپؒ ہک عظیم فقیہ، محدث ہن تے آپؒ کوں شیخ الاسلام دا لقب وی ݙتا ڳیا ہئی۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ابن دقیق العیدؒ دی پیدائش مصر وچ تھئی ہئی۔ آپؒ نے ابتدائی تعلیم قاہرہ وچ حاصل کیتی تے بعد وچ دمشق تے اسکندریہ وچ وی تعلیم حاصل کیتی۔ آپؒ نے حدیث، فقہ، تفسیر تے ٻئے علوم دی تعلیم حاصل کیتی۔ آپؒ نے وݙے وݙے علماء توں تعلیم حاصل کیتی جنہاں وچ شیخ الاسلام عز بن عبدالسلامؒ وی شامل ہن۔

## علمی خدمات
ابن دقیق العیدؒ ہک وݙے عالم دین ہن۔ آپؒ نے فقہ، حدیث تے تفسیر تے ٻہوں کم کیتا۔ آپؒ نے کئی کتاباں وی لکھیاں جنہاں وچ "الامام فی شرح الاحکام" وی شامل ہے۔ آپؒ دی علمی خدمات کوں اڄ وی قدر دی نگاہ نال ݙٹھا ویندے۔

## وفات
ابن دقیق العیدؒ دی وفات 5 اکتوبر 1302ء کوں قاہرہ وچ تھئی۔ آپؒ کوں قاہرہ وچ دفن کیتا ڳیا۔ آپؒ دی وفات نال عالم اسلام ہک عظیم عالم دین توں محروم تھی ڳیا۔

= حوالہ =
ابو عثمان صابونی

ابو عثمان، اسماعیل بن عبد الرحمن بن احمد بن اسماعیل بن ابراہیم بن عامر، الصابونی الشافعیؒ (عربی: أبو عثمان الصابوني) ہک عظیم عالم دین ہن۔ آپ 373 ہجری اچ ڄمیے ہن تے 449 ہجری اچ فوت تھی ڳئے۔ آپ کوں ابو عثمان الصابونی دے ناں نال وی سݙیا ویندا ہئی۔

آپ خراسان دے ہک سنی حدیث دے ماہر، قرآن دے مفسر، فقیہ، عالم دین، مبلغ تے شافعی خطیب ہن۔ آپ اپݨے زمانے دے اہل سنت دے نزدیک "شیخ الاسلام" دے ناں نال مشہور ہن۔ آپ فارسی تے عربی زبان دے ماہر ہن تے علم اچ وی ٻہوں وسیع ہن۔

امام بیہقی نے آپ دے بارے اچ فرمایا کہ "اوہ مسلمانیں دے حقیقی امام تے اسلام کے حقیقی شیخ ہن۔"

= حوالہ =
ابو بکر اسماعیلی

ابوبکر احمد بن ابراہیم بن اسماعیل بن عباس جرجانی اسماعیلی ہک مشہور عالم دین ہن۔ اوہ 272 ہجری اچ ڄمیے ہن تے 370 ہجری اچ فوت تھی ڳئے۔ انہاں کوں ابو بکر اسماعیلی وی آکھیا ویندے۔ اوہ اپݨے ویلے دے امام، فقیہ، شافعی شیخ تے حدیث نبوی دے راوی ہن۔

## تعلیم:
انہاں نے اپݨی ابتدائی تعلیم اپݨے استاداں کولوں حاصل کیتی۔ ول انہاں نے خراسان، حجاز تے عراق دے وݙے عالماں کولوں علم حاصل کیتا۔

## استاد:
انہاں دے استاداں وچ ابراہیم بن زہیر الحلوانی، حمزہ بن محمد کاتب، یوسف بن یعقوب القاضی، احمد بن محمد بن مسروق، محمد بن یحییٰ مروزی، حسن بن علویہ القطان، جعفر بن محمد الفریابی، محمد بن عبد اللہ مطین، محمد بن عثمان بن ابی شیبہ، ابراہیم بن شریک، جعفر بن محمد بن لیث بصری، محمد بن حیان بن ازہر، محمد بن عثمان بن ابی سوید، عمران بن موسیٰ سختیانی، محمد بن اسماعیل بن سماعہ، فضل بن حباب جمحی، بہلول بن اسحاق، مبلغ عنبار، عبد اللہ بن ناجیہ، حسن بن سفیان، ابو یعلی موصلی، ابن خزیمہ، السراج، البغوی تے ٻئے شامل ہن۔

## شاگرد:
انہاں دے شاگرداں وچ الحاکم، ابو بکر برقانی، حمزہ سہمی، ابو حازم عبدوی، حسین بن محمد باشانی، ابو سعید نقاش، ابو حسن محمد بن علی طبری، حافظ ابوبکر محمد بن ادریس جرجرائی، عبد الصمد بن منیر عدل تے ابو عمرو عبد الرحمٰن بن محمد فارسی جاہیں وݙے عالم شامل ہن۔

## جرح تے تعدیل:
حمزہ بن یوسف آھدے ہن کہ میں دارقطنی کوں ایہ آھدے ہوئے سݨیا کہ میں ابوبکر اسماعیلی کول ونجݨ دا ہک توں ودھ واری ارادہ کیتا لیکن میں کامیاب نہ تھی سڳیا۔

ذہبی آھدے ہن کہ اوہ انہاں کول انہاں دے علم دی وجہ توں ویندے ہن، نہ کہ ابو حسن دی نسبت انہاں دی برتری دی وجہ توں۔

حمزہ بن یوسف ھدے ہن کہ میں نے بصرہ دے حافظ حسن بن علی کوں ایہ آھدے ہوئے سݨیا کہ شیخ ابوبکر دا ایہ فرض ہا کہ اوہ اپݨے کیتے ہک سنت مرتب کرݨ تے ایندا انتخاب کرݨ تے محنت کرݨ، کیوں جو اوہ ایہ کرݨ تے قادر ہن۔

حاکم نے آکھیا کہ اسماعیلی اپݨے زمانے وچ علماء تے فقہاء دے شیخ ہن تے امامت، شجاعت تے سخاوت وچ انہاں وچ سب توں ممتاز ہن۔

حمزہ بن یوسف نے آکھیا کہ مصر وچ وزیر ابو فضل جعفر بن فضل بن فرات نے میݙے کولوں اسمٰعیلی، انہاں دی سوانح تے انہاں دیاں تصانیف دے بارے وچ پُچھیا۔

الاسماعیلی نے اپݨی لغت وچ آکھیا ہے کہ میں سنہ ݙو سو تراسی ہجری وچ احادیث لکھݨیاں شروع کیتیاں ہن تے اوں ویلے میݙی عمر چھ سال ہئی۔

قاضی ابو طیب طبری نے آکھیا کہ میں جرجان وچ ایں ارادے نال داخل تھیا ہا کہ ابوبکر الاسماعیلی کوں زندہ ہی ݙیکھاں، لیکن اوہ میݙی ملاقات توں پہلے ہی فوت تھی ڳئے۔

## تصانیف:
اسماعیلی نے ٻہوں ساریاں کتاباں لکھیاں جیہڑیاں فقہ تے حدیث وچ انہاں دی امامت دی تصدیق کریندیاں ہن۔ انہاں وچوں کجھ ایہ ہن:

مسند عمر (ݙو جلداں وچ)

صحیح توں چار جلداں وچ ماخوذ، جیہڑا صحیح الاسماعیلی دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے۔

ائمہ اہل حدیث دا عقیدہ

ابو بکر الاسماعیلی دے شیخاں دے ناواں دی ہک لغت، جیہڑا اسماعیلی لغت دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے، ݙو جلداں وچ تقریباً ترائے سو شیخاں تے مشتمل ہے۔

## وفات:
انہاں دی وفات جمعہ یکم رجب 371 ہجری مطابق 30 دسمبر 981 عیسوی کوں تھئی۔

= حوالہ =
اوٹو والاخ

### اوٹو والاخ
اوٹو والاخ (27 مارچ 1847 – 26 فروری 1931) ہک جرمن کیمیا دان ہا تے اینکوں ایلیسائیکلک مرکبات تے کم واسطے 1910 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام ملیا ہا ۔ 

### جیوݨ جوڳ
والاخ کونیگزبرگ وچ پیدا تھیا ہا ، جیڑھا جو ہک پرشین سول سرونٹ دا پتر ہا ۔ ایندا پیو ، گیرہارڈ والاخ ، ہک یہودی خاندان نال تعلق رکھدا ہا جیڑھا جو لوتھرنزم وچ تبدیل تھی ڳیا ہا ۔ ایندی ماء ، اوٹیلی (تھوما) ، نسلی طور تے جرمن ہئی تے پروٹسٹنٹ مذہب نال تعلق رکھدی ہئی ۔ والاخ دے پیو کوں سٹین (Szczecin) تے بعد وچ پوٹسڈیم منتقل کر ݙتا ڳیا ۔ اوٹو والاخ پوٹسڈیم دے ہک جمنازیم وچ سکول ڳیا ، جتھاں انہاں ادب تے فن دی تاریخ دے بارے وچ پڑھیا ، جیڑھے ݙو مضامین ہن جنہاں وچ ایندی ساری زندگی دلچسپی رہی ۔ ایں وقت انہاں اپݨے گھر والیاں دے گھر وچ نجی کیمیائی تجربات وی شروع کر ݙتے ہن ۔ 

1867 وچ انہاں گوٹنگن یونیورسٹی وچ کیمسٹری پڑھݨ شروع کیتا ، جتھاں اوں وقت فریڈرک وولر آرگینک کیمسٹری دا سربراہ ہا ۔ برلن یونیورسٹی وچ اگست ولہیم وون ہوفمین دے نال ہک سیمسٹر دے بعد ، والاخ 1869 وچ گوٹنگن یونیورسٹی توں ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ، تے بون یونیورسٹی (1870–89) تے گوٹنگن یونیورسٹی (1889–1915) وچ بطور پروفیسر کم کیتا ۔ ایندے ݙو ڈاکٹریٹ دے شاگرد ایڈولف سیورٹس تے والٹر ہورتھ ہن ۔ والاخ گوٹنگن وچ فوت تھی ڳیا ۔ 1912 وچ ، اینکوں ڈیوی میڈل نال نوازا ڳیا ۔ 

او 26 فروری 1931 کوں فوت تھی ڳیا ، تے اینکوں گوٹنگن وچ دفن کیتا ڳیا ۔ 

### سنوپرے کم
بون وچ فریڈرک کیکولی دے نال کم دے دوران انہاں ضروری تیل وچ موجود ٹیرپینز دا منظم تجزیہ شروع کیتا ۔ اوں وقت تئیں صرف کجھ خالص شکل وچ انج تھئے ہن ، تے ساختی معلومات ٻہوں گھٹ ہئی ۔ پگھلݨ والے نقطے دا موازنہ تے مرکبات دی پیمائش انہاں مادہ دی تصدیق کرݨ دے طریقیاں وچوں ہک ہا ۔ ایں طریقے واسطے زیادہ تر مائع ٹیرپینز کوں کرسٹل مرکبات وچ تبدیل کرݨ پوندا ہا ۔ مرحلہ وار ڈیریویٹائزیشن دے نال ، خاص طور تے کجھ ٹیرپینز وچ موجود ڈبل بانڈ وچ اضافے دے نال ، انہاں کرسٹل مرکبات حاصل کرݨ دا ہدف حاصل کیتا ۔ سائیکلک غیر سیر شدہ ٹیرپینز دے ری ارینجمنٹ رد عمل دی تحقیقات ہک نامعلوم ٹیرپین دی ساخت حاصل کرݨ ممکن بݨایا جیڑھا جو ہک ٹیرپین دی ڄاتی ساخت وچ ری ارینجمنٹ دی پیروی کریندا ہا ۔ انہاں بنیادی طریقیاں دے نال انہاں ٹیرپینز تے منظم تحقیق دا راستہ کھولیا ۔ 

او ٹیرپین تے پائینین دا ناں رکھݨ تے پائینین دا پہلا منظم مطالعہ کرݨ دا ذمہ دار ہا ۔ 

انہاں ٹیرپینز دی کیمسٹری دے بارے وچ ہک کتاب لکھی ، "Terpene und Campher" (1909) ۔ 

اوٹو والاخ والاخ دے اصول ، والاخ ڈیگریڈیشن ، لیوکارت والاخ رد عمل (جیڑھا جو انہاں روڈولف لیوکارت دے نال مل تے تیار کیتا ہا) تے والاخ ری ارینجمنٹ واسطے ڄاتا ویندے ۔
ابن تیمیہ

شیخ الاسلام، امام ابن تیمیہؒ ہک وݙے عالم دین، فقیہ، محدث تے منصف ہن۔ آپؒ دا پورا ناں تقی الدین احمد بن عبد الحلیم ہئی تے آپؒ 22 جنوری 1263ء کوں حران وچ ڄمیے ہن۔ آپؒ کوں ابن تیمیہ دے ناں نال ڄاݨیا ویندے۔

## تعلیم تے تربیت
ابن تیمیہؒ نے ابتدائی تعلیم اپݨے پیو کولوں حاصل کیتی تے بعد وچ دمشق وچ تعلیم حاصل کیتی۔ آپؒ نے فقہ، حدیث، تفسیر تے ٻئے علوم دی تعلیم حاصل کیتی۔ آپؒ ہک ذہین تے قابل طالب علم ہن تے آپؒ نے تھوڑے عرصے وچ ہی علم وچ مہارت حاصل کر ڳھدی۔

## علمی خدمات
ابن تیمیہؒ ہک وݙے عالم دین ہن۔ آپؒ نے فقہ، حدیث تے تفسیر تے ٻہوں کم کیتا۔ آپؒ نے کئی کتاباں وی لکھیاں جنہاں وچ "منہاج السنہ النبویہ" وی شامل ہے۔ آپؒ دی علمی خدمات کوں اڄ وی قدر دی نگاہ نال ݙٹھا ویندے۔

## عقائد تے نظریات
ابن تیمیہؒ دے کجھ عقائد تے نظریات ایویں ہن جنہاں تے ٻہوں بحث تھئی ہے۔ کجھ لوک انہاں کوں گمراہ کن سمجھدے ہن تے کجھ انہاں کوں صحیح سمجھدے ہن۔ انہاں دے کجھ نظریات وچوں ہک ایہ وی ہئی کہ اللہ تعالیٰ دا جسم ہے۔ ایندے علاوہ وی انہاں دے کجھ ایںجھیں نظریات ہن جنہاں تے ٻہوں تنقید تھئی ہے۔

## وفات
ابن تیمیہؒ دی وفات 26 ستمبر 1328ء کوں دمشق وچ قید خانے وچ تھئی۔ آپؒ کوں دمشق وچ دفن کیتا ڳیا۔ آپؒ دی وفات نال عالم اسلام ہک عظیم عالم دین توں محروم تھی ڳیا۔

## ابن تیمیہؒ دے اثرات
ابن تیمیہؒ دے نظریات دا دورِ جدید تے ٻہوں اثر پیا ہے۔ کجھ اسلامی تحریکاں انہاں دے نظریات کوں اپنا ڳدہا ہے تے انہاں تے عمل کریندیاں ہن۔

نوٹ: ابن تیمیہؒ دے کجھ نظریات ایںجھیں ہن جنہاں تے ٻہوں بحث تھئی ہے تے انہاں تے تنقید وی کیتی ڳئی ہے۔ ایں واسطے انہاں دے نظریات تے عمل کرݨ توں پہلے انہاں دے بارے وچ مزید معلومات حاصل کرݨ ضروری ہے۔

= حوالہ =
معین اختر

معین اختر ہک پاکستانی ٹیلی ویژن، فلم اتے سٹیج اداکار ہن۔ انہاں کوں اردو مزاحیہ اداکاری دا بادشاہ سمجھا ویندا ہے۔ انہاں نے 24 دسمبر 1950ء کوں کراچی وچ جنم گھدا ہا اتے 22 اپریل 2011ء کوں کراچی وچ فوت تھئے۔ انہاں دی فنی زندگی 45 سال توں زیادہ عرصے تے پھیلی ہوئی ہے۔

معین اختر نے مختلف زباناں وچ مزاحیہ اداکاری کیتی جنہاں وچ انگریزی، سندھی، پنجابی، میمنی، پشتو، گجراتی اتے بنگالی شامل ہن۔ اردو وچ انہاں دا کم انہاں کوں ہر عمر دے لوکاں وچ یکساں مقبول بݨیندا ہے۔
انہاں دے کجھ مشہور ٹی وی پروگراماں وچ "روزی"، "ڈالر مین"، "مکان نمبر 47"، "ہاف پلیٹ"، "فیملی 93"، "عید ٹرین"، "بندر روڈ سے کیماڑی" "لوز ٹاک" اتے "سچ جھوٹ" شامل ہن۔ انہاں نے کجھ فلماں وچ وی کم کیتا۔ انہاں نے لوز ٹاک پروگرام اچ انور مقصود نال مل کے طنز و مزاح دی ہک تاریخ رقم کر ݙتی تے او پروگرام اڄ وی سوشل میڈیا دی دنیا وچ مقبول ہن۔
معین اختر کوں انہاں دی فنی خدمات دے اعتراف وچ کئی ایوارڈز نال نوازا گیا۔ انہاں کوں حکومت پاکستان دی جانب توں تمغہ امتیاز وی ݙتا گیا۔
تھیوڈور سویڈبرگ

### تھیوڈور سویڈبرگ
تھیوڈور سویڈبرگ (30 اگست 1884 – 25 فروری 1971؛ دی سویڈبرگ دے ناں نال وی ڄاتا ویندا ہا) ہک سویڈش کیمیا دان تے نوبل انعام یافتہ ہا جئیں الٹرا سینٹریفیوج استعمال کر تے کولائیڈز تے پروٹینز تے تحقیق کیتی ہئی ۔ سویڈبرگ 1900 دے ݙہاکے دے ادھ توں 1940 دے ݙہاکے دے آخر تئیں اپسالا یونیورسٹی وچ سرگرم ہا ۔ اپسالا وچ سویڈبرگ ڈاکینٹ دے طور تے شروعات کیتی تے 1912 وچ یونیورسٹی دا فزیکل کیمسٹری ہیڈ بݨݨ توں پہلے ۔ 1949 وچ اپسالا چھوڑݨ دے بعد ، سویڈبرگ 1967 تئیں گستاف ورنر انسٹی ٹیوٹ دا انچارج ہا ۔ اپݨے 1926 دے نوبل انعام توں علاوہ ، سویڈبرگ کوں 1944 وچ رائل سوسائٹی دا غیر ملکی رکن نامزد کیتا ڳیا تے 1945 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دا حصہ بݨ ڳیا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تعلیم
سویڈبرگ 30 اگست 1884 کوں سویڈن دے والبو وچ پیدا تھیا ہا ۔ او اگسٹا السٹرمارک تے ایلیاس سویڈبرگ دا پتر ہا ۔ وݙا تھیوݨ تے سویڈبرگ کوں نباتات تے سائنس دیاں ٻیاں شاخاں پسند ہن ۔ گرامر سکول وچ سویڈبرگ انفرادی لیبارٹریل تحقیق کیتی تے سائنسی مظاہرے پیش کیتے ۔ اپݨی پوسٹ سیکنڈری تعلیم واسطے سویڈبرگ 1900 دی موہر وچ اپسالا یونیورسٹی وچ کیمسٹری پروگرام وچ داخل تھیا ۔ انہاں 1905 وچ بیچلر آف آرٹس دی ڈگری ، 1907 وچ ماسٹر ڈگری تے 1908 وچ پی ایچ ڈی حاصل کیتی ۔ 

### گزر گزران
اپسالا وچ سویڈبرگ 1905 وچ یونیورسٹی دے نال بطور اسسٹنٹ کیمیا دان اپݨے سائنسی کیریئر دا آغاز کیتا ۔ 1907 وچ اپسالا واسطے کیمسٹری ڈاکینٹ بݨݨ دے بعد ، او 1912 وچ یونیورسٹی دا فزیکل کیمسٹری ہیڈ بݨ ڳیا ۔ اپݨے تعلیمی دور واسطے سویڈبرگ 1949 تئیں اپسالا نال ریہا ۔ 1920 دے ݙہاکے دی موہر وچ ، انہاں عارضی طور تے یونیورسٹی آف وسکونسن واسطے وی پڑھایا ۔ اپسالا چھوڑݨ دے بعد ، سویڈبرگ 1949 توں 1967 تئیں گستاف ورنر انسٹی ٹیوٹ دی قیادت کیتی ۔ 

### پرکھ پرچول
کولائیڈز نال سویڈبرگ دے کم براؤنین موشن دے نظریات دی حمایت کیتی جیڑھے البرٹ آئن سٹائن تے پولش جیو طبیعیات دان ماریان سمولوچوسکی پیش کیتے ہن ۔ ایں کم دے دوران انہاں اینالیٹیکل الٹرا سینٹریفیوگیشن دی تکنیک تیار کیتی تے خالص پروٹینز کوں ہک ݙوجھے توں وکھ کرݨ وچ ایندی افادیت دا مظاہرہ کیتا ۔ 

### آدر تے ایوارڈ
یونٹ سویڈبرگ (علامت S) ، جیڑھی جو 10−13 s یا 100 fs دے برابر وقت دی ہک یونٹ ہے ، ایندے ناں تے رکھی ڳئی ہے ، نال ای اپسالا وچ دی سویڈبرگ لیبارٹری وی رکھی ڳئی ہے ۔ 

رائل سوسائٹی واسطے سویڈبرگ دی امیدوار نامزدگی وچ ݙسایا ڳیا اے:

"فزیکل تے کولائیڈ کیمسٹری وچ ایندے کم تے الٹرا سینٹریفیوج دی تیاری واسطے مشہور"

سویڈبرگ کوں 1941 وچ امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی دا بین الاقوامی رکن منتخب کیتا ڳیا ۔ 1944 وچ رائل سوسائٹی دا غیر ملکی رکن بݨݨ دے بعد ، سویڈبرگ کوں 1945 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز وچ شامل کیتا ڳیا ۔ انہاں کوں 1948 وچ امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی وچ منتخب کیتا ڳیا ۔ 1910 دے ݙہاکے توں 1920 دے ݙہاکے تئیں ، سویڈبرگ کوں سویڈن وچ سائنس وچ ایندیاں شراکت واسطے اپسالا یونیورسٹی توں ترائے واری بیجورکینسکا پرائسٹ ملیا ۔ فرینکلن انسٹی ٹیوٹ توں سویڈبرگ کوں الٹرا سینٹریفیوج نال کم واسطے 1949 وچ فرینکلن میڈل ݙتا ڳیا ۔ 

### موت تے ذاتی زندگی
25 فروری 1971 کوں سویڈبرگ سویڈن دے کوپاربرگ وچ فوت تھی ڳیا ۔ انہاں چار واری شادی کیتی تے انہاں دے ٻارہاں ٻال ہن ۔ ایندی بیوہ 2019 وچ فوت تھی ڳئی ۔
ہینرک اوٹو ویلینڈ

### ہینرک اوٹو ویلینڈ
ہینرک اوٹو ویلینڈ (4 جون 1877 – 5 اگست 1957) ہک جرمن کیمیا دان ہا ۔ انہاں بائل ایسڈز وچ اپݨی تحقیق واسطے 1927 دا کیمسٹری دا نوبل انعام جتیا ۔ 

### گزر گزران
1901 وچ ویلینڈ جوہانس تھیلے دے ماتحت تعلیم حاصل کریندے ہوئے میونخ یونیورسٹی توں ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 1904 وچ انہاں اپݨی ہیبیلیٹیشن مکمل کیتی ، ول یونیورسٹی وچ پڑھاوݨا جاری رکھیا تے 1907 توں بوہرنگر انگیل ہائیم واسطے بطور مشیر کم کرݨ شروع کیتا ۔ 1914 وچ او آرگینک کیمسٹری وچ خصوصی موضوعات واسطے ایسوسی ایٹ پروفیسر تے میونخ وچ سٹیٹ لیبارٹری دے آرگینک ڈویژن دا ڈائریکٹر بݨ ڳیا ۔ 1917 توں 1918 تئیں ویلینڈ ڈاہلم وچ قیصر ولہیم انسٹی ٹیوٹ فار فزیکل کیمسٹری اینڈ الیکٹرو کیمسٹری (KWI) دی خدمت وچ کم کیتا جیندا اوں وقت فرٹز ہابر دی قیادت ہئی ، جیڑھی جو باقاعدہ فوجی سروس دا ہک متبادل ہا ۔ اتھاں او ہتھیاراں دی تحقیق وچ شامل ہا مثال دے طور تے مسٹرڈ گیس واسطے نویں مصنوعی رستے ڳولیندا ہا ۔ انہاں کوں ایڈامسائٹ دی پہلی تیاری دا سہرا وی ݙتا ویندا ہے ۔ 

1913 توں 1921 تئیں ، او میونخ دی تکنیکی یونیورسٹی وچ پروفیسر ہا ۔ ول او لوڈوگ گیٹرمین دے جانشین دے طور تے فرائیبرگ یونیورسٹی منتقل تھی ڳیا (انہاں گیٹرمین دی مشہور کک بک دی ذمہ داری وی سنبھالی) ۔ فرائیبرگ وچ انہاں ٹوڈ زہر تے بائل ایسڈز تے کم کرݨ شروع کیتا ۔ بوہرنگر انگیل ہائیم دے نال مل تے انہاں مصنوعی الکلائیڈز تے کم کیتا جیویں جو مورفین تے سٹریکنین ۔ 

1925 وچ ویلینڈ رچرڈ ولسٹٹر دے جانشین دے طور تے میونخ یونیورسٹی وچ کیمسٹری دے پروفیسر بݨ ڳیا ۔ 

1941 وچ ، ویلینڈ زہر الفا-امانیٹن کوں وکھ کیتا ، جیڑھا جو دنیا دے سب توں زیادہ زہریلے مشروم امانیٹا فیلائیڈز دا اہم فعال ایجنٹ ہے ۔ 

ویلینڈ کامیابی نال لوکاں ، خاص طور تے یہودی شاگرداں کوں بچاوݨ دی کوشش کیتی جیڑھے جو نورمبرگ قوانین دے بعد "نسلی طور تے بوجھل" ہن ۔ جیڑھے شاگرد "نسلی طور تے بوجھل" ہووݨ دی وجہ توں کڈھ ݙتے ڳئے ہن او ہینرک ویلینڈ دے گروپ وچ کیمیا دان یا "گیسٹے ڈیس گہیمرات" (پرائیوی کونسلر دے مہمان) دے طور تے رہ سڳدے ہن ۔ ہانس کونراڈ لیپیلٹ ، ویلینڈ دا ہک شاگرد ، کرٹ ہوبر دی بیوہ کلارا ہوبر واسطے پیسے جمع کرݨ دے بعد موت دی سزا سنائی ڳئی ہئی ۔ 

### ٹٻر
ہینرک دا پیو ، تھیوڈور ویلینڈ (1846–1928) کیمسٹری وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری نال ہک فارماسسٹ ہا ۔ ایندا پفورزہیم وچ سونے تے چاندی دی ریفائنری ہئی ۔ ہینرک ویلینڈ ، ہیلین بوہرنگر دا کزن ہا ، جیڑھی البرٹ بوہرنگر دی ذال ہئی ، جیڑھا جو بوہرنگر انگیل ہائیم فارماسیوٹیکل کمپنی دا بانی ہا ۔ انہاں 1915 توں 1920 تئیں کمپنی واسطے کم کیتا تے کمپنی دا سائنسی شعبہ قائم کیتا ۔ 

ایوا ویلینڈ ، ہینرک ویلینڈ دی دھی ، 14 مئی 1937 کوں فیوڈور لینن نال شادی شدہ ہئی ۔ 

### ہینرک ویلینڈ انعام
1964 توں ، ہینرک ویلینڈ انعام سالانہ ݙتا ویندا ہے ۔ پہلے لپیڈز تے متعلقہ مادیاں دی کیمسٹری ، بائیو کیمسٹری ، طبیعیات تے طبی دوائی تے تحقیق کوں ودھارا ݙیوݨ واسطے ، اڄ کل ایہ انعام کیمسٹری ، بائیو کیمسٹری تے طبیعیات دے شعبیاں وچ حیاتیاتی طور تے فعال مالیکیولز تے سسٹمز تے انہاں دی طبی اہمیت تے شاندار تحقیق واسطے ݙتا ویندا ہے ۔ ایہ انعام سب توں زیادہ قیمتی بین الاقوامی سائنس ایوارڈز وچوں ہک اے تے ایندی 50 سال توں زیادہ دی کامیاب تاریخ ہے ۔ ہینرک ویلینڈ انعام 2000 توں 2010 تئیں بوہرنگر انگیل ہائیم ولوں سپانسر کیتا ڳیا ہا ۔ 2011 توں ، ایہ بوہرنگر انگیل ہائیم فاؤنڈیشن ولوں ݙتا ویندا پیا ہے ۔ ایوارڈ حاصل کرݨ والیاں دا انتخاب ہمیشہ ہک آزاد بورڈ آف ٹرسٹیز ولوں کیتا ویندا ہے ۔ 2014 توں ، اینکوں 100,000 یورو نال نوازا ڳیا ہے ۔
کومل رضوی

کومل رضوی (اردو: کومل رضوی، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ، ماڈل، نغمہ نگار اَتے گائیکہ ہِن۔ کومل رضوی کوک سٹوڈیو وِچ آپݨے ڳاݨیاں دی وجہ کنوں مشہور تھئی۔ انّھاں نے مشہور پاکستانی ڈرامے "ہوائیں" وِچ اداکاری دے جوہر وی ݙِکھائے۔

## حیاتی دا احوال
کومل رضوی 22 دسمبر 1974ء کوں دبئی وِچ ڄَمّی ہَئی اَتے وَل اِین٘دی پرورش انگلستان اَتے نائجیریا وِچ تھئی۔ نو عمری وِچ کومل رضوی پاکستان آئی اَتے کراچی وِچ آپݨے کَم کار دا اَغاز کِیتُس جِتّھاں اُوہ  تعلیم گِھن٘دی پئی ہَئی۔

کومل رضوی نے 16 ورھیاں دی عمر وِچ آپݨے کَم کار دا اَغاز کِیتا جین٘دے وِچ انّھاں دے بِھرا دے ہِک ٻیلی نے مَدَت کِیتی۔ 

کومل رضوی نے 1999ء وِچ آپݨاں پہلا ڳاوݨاں:" باؤ جی باؤ جی بھنگڑا ساڈے نال پاؤ جی" جاری کِیتا جہڑا معروف بھنگڑا ڳاوݨاں بݨ ڳِیا۔ کومل رضوی راتیں رات مشہور تھی ڳئی۔ 

## ٹیلی ویژن شو میزبان
کومل رضوی نے آپݨے ٹی وی میزبانی کَم کار دا اَغاز کراچی نائٹس وِتھ کومل نال کِیتا۔ انّھاں نے ہم ٹی وی اُتے مارننگز وِتھ کومل اَتے نچلے دی میزبانی کِیتی اَتے اے آر وائی کِیتے مشہور رقص حقیقی شو دی وی میزبان رہی۔

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
کنزہ رزاق

کنزہ رزاق (اردو: کنزہ رزاق، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 27 نومبر 1992ء) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ اَتے ماڈل ہِن۔ اُوہ کئی ٹیلی ویژن سیریلز، ٹیلی فلماں اَتے اشتہاراں وِچ نظر آ چُکی ہِن۔ اُوہ "شائد (2018ء) وِچ تانیہ دے کردار اَتے "دلارا (2018ء) وِچ دِل آرا دے کردار کِیتے مشہور ہِن جین٘دے بعد وِچ انّھاں دی تنقیدی تعریف تھئی۔  

## ابتدائی حیاتی:
کنزہ رزاق27 نومبر 1992ء کوں پاکستان دے صوبہ پنجاب دے شہرلاہور وِچ ڄَمّی ہَئی۔  

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
کریم آغا خان

کریم آغا خان چہارم (Prince Karim Aga Khan IV) اسماعیلی نزاری فرقے دے روحانی پیشوا ہن تے آغا خان دے خطاب دے حامل ہن۔ اوہ 13 دسمبر 1936ء کوں جنیوا، سوئٹزرلینڈ وچ پیدا تھئے۔ انہاں دے والد پرنس علی خان ہن تے والدہ پرنسس تاج الدولہ ہن۔ کریم آغا خان دے دادا آغا خان سوم ہن، جنہاں دے بعد او 49ویں اسماعیلی امام دے طور تے مقرر تھئے۔

کریم آغا خان نے ہارورڈ یونیورسٹی توں اسلامی تریخ وچ ڈگری حاصل کیتی۔ او نہ صرف مذہبی رہنما ہن بلکہ سماجی کارکن، تعلیمی تے ترقیاتی پروگراماں دے سربراہ وی ہن۔ انہاں نے اپݨے دور وچ اسماعیلی برادری دی ترقی تے فلاح و بہبود کیتے وݙے پیمانے تے کم کیتے۔

آغا خان ڈویلپمنٹ نیٹ ورک (AKDN) انہاں دا سب توں وݙا منصوبہ ہے، جیہڑا دنیا بھر وچ غربت دے خاتمے، صحت، تعلیم تے ثقافتی ترقی کیتے کم کریندا ہے۔ اے نیٹ ورک ترقی یافتہ تے ترقی پذیر ممالک وچ وسیع پیمانے تے منصوبے چلویندا ہے۔

کریم آغا خان دی شخصیت تے کم دنیا بھر وچ سراہے ڳئے ہن تے انہاں کوں کئی اعزازات تے ایوارڈز نال نوازیا ڳیا ہے۔ او امن تے انسانی ترقی کیتے کوششاں دے باعث عالمی سطح تے پہچاݨے ویندے ہن۔

سرائیکی خطے وچ وی انہاں دے فلاحی کم نمایاں ہن، خاص طور تے صحت تے تعلیم دے شعبیاں وچ۔ انہاں دے ادارے غریب تے پسماندہ علاقیاں وچ وی خدمات فراہم کریندے ہن، جیہڑے مقامی لوگاں دی زندگیاں وچ مثبت تبدیلی گھن آندے ہن۔

کریم آغا خان دی قیادت وچ اسماعیلی برادری نے نہ صرف مذہبی بلکہ سماجی تے اقتصادی طور تے وی ترقی کیتی ہے۔ انہاں دے فلاحی کم تے رہنمائی نے دنیا بھر وچ لوگاں دی زندگیاں کوں بہتر بݨاوݨ وچ وݙا کردار ادا کیتا ہے۔

## حوالے
آرتھر ہارڈن

### آرتھر ہارڈن
سر آرتھر ہارڈن (12 اکتوبر 1865 – 17 جون 1940) ہک برطانوی بائیو کیمیا دان ہا ۔ انہاں 1929 وچ ہانس کارل اگست سائمن وون ایولرچیلپین دے نال شکر دی فرمنٹیشن تے فرمنٹٹیو اینزائمز وچ اپݨیاں تحقیقات واسطے کیمسٹری دا نوبل انعام سانجھا کیتا ۔ او بائیو کیمیکل سوسائٹی دا بانی رکن ہا تے 25 سال تئیں بائیو کیمیکل جرنل دا ایڈیٹر ریہا ۔ 

### جیوݨ جوڳ
ہارڈن سکاٹش پریس بیٹیریئن بزنس مین البرٹ ٹیاس ہارڈن تے ایلیزا میکالسٹر دے گھر پیدا تھیا ہا ۔ ایندی ابتدائی تعلیم وکٹوریہ پارک وچ ڈاکٹر ارنسٹ ایڈم دے زیر انتظام ہک نجی سکول وچ تھئی ہئی ۔ او 1877 وچ ٹیٹنہال کالج ، سٹافورڈشائر وچ تعلیم حاصل کرݨ ڳیا تے 1882 وچ اونز کالج وچ داخل تھیا ، جیڑا ہݨ یونیورسٹی آف مانچسٹر ہے ، تے 1885 وچ گریجویشن کیتی ۔ انہاں اونز کالج وچ پروفیسر روسکو دے ماتحت کیمسٹری دی تعلیم حاصل کیتی تے جے بی کوہن (دی اونز کالج کورس آف پریکٹیکل آرگینک کیمسٹری دے مصنف) توں متاثر تھیا ۔ 

### پرکھ پرچول
1886 وچ ہارڈن کوں کیمسٹری وچ ڈالٹن سکالرشپ نال نوازا ڳیا تے انہاں ہک سال ایرلانجن وچ اوٹو فشر دے نال کم کرݨ وچ گزارا جتھاں انہاں β-نائٹروسو-α-نیفتھیلامین دی تیاری تے کم کیتا تے ایندیاں خصوصیات دا مطالعہ کیتا ۔ پی ایچ ڈی حاصل کرݨ دے بعد او مانچسٹر بطور لیکچرر تے ڈیمونسٹریٹر واپس ڳیا تے سر فلپ ہارٹوگ دے نال پڑھایا ۔ انہاں انہاں سالاں دے دوران جان ڈالٹن دی زندگی تے کم تے تحقیق کیتی ۔ 1895 وچ انہاں ایف سی گاریٹ دے نال مل تے پریکٹیکل آرگینک کیمسٹری تے ہک ٹیکسٹ بک لکھی ۔ ہارڈن 1897 تئیں مانچسٹر وچ کم کرݨ جاری رکھیا جݙاں انہاں کوں نویں قائم شدہ برطانوی انسٹی ٹیوٹ آف پریوینٹیو میڈیسن وچ کیمیا دان مقرر کیتا ڳیا ، جیڑا بعد وچ لسٹر انسٹی ٹیوٹ بݨ ڳیا ۔ انہاں جون 1902 وچ وکٹوریہ یونیورسٹی (جیندے وچ اونز کالج وی شامل ہا) توں ڈاکٹر آف سائنس (ڈی ایس سی) دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پنج سال بعد ، 1907 وچ انہاں کوں بائیو کیمیکل ڈیپارٹمنٹ دا ہیڈ مقرر کیتا ڳیا ، جیڑا عہدہ انہاں 1930 وچ ریٹائرمنٹ تئیں سنبھالیا (حالانکہ انہاں ریٹائرمنٹ دے بعد وی انسٹی ٹیوٹ وچ اپݨا سائنسی کم جاری رکھا) ۔ 

مانچسٹر وچ ، ہارڈن کاربن ڈائی آکسائیڈ تے کلورین دے مرکبات تے روشنی دے عمل دا مطالعہ کیتا ہا ، تے جݙاں او انسٹی ٹیوٹ وچ داخل تھیا تاں انہاں اپݨے طریقے حیاتیاتی مظاہر دی تحقیقات تے لاڳو کیتے جیویں جو بیکٹیریا دا کیمیائی عمل تے الکحولی فرمنٹیشن ۔ انہاں گلوکوز دے بریک ڈاؤن مصنوعات تے یسٹ سیل دی کیمسٹری دا مطالعہ کیتا ، تے اینٹی سکوربیوٹک تے اینٹی نیوریٹک وٹامنز تے مضامین دی ہک سیریز تیار کیتی ۔ 

ہارڈن کوں 1926 وچ نائٹ کیا ڳیا ہا ، تے انہاں کئی اعزازی ڈاکٹریٹ حاصل کیتے ۔ رائل سوسائٹی دے فیلو ، انہاں 1935 وچ ڈیوی میڈل حاصل کیتا ۔ 

### "ہارڈن-ینگ ایسٹر"
ولیم جان ینگ دے نال یسٹ وچ گلائکولیسس تے ہارڈن دے کم دی وجہ توں ہک فاسفوریلیٹڈ ایسٹر دی دریافت تھئی جیڑا جو ہارڈن-ینگ ایسٹر دے ناں نال ڄاتا ویندا ہا جݙاں تئیں جو کیمیائی تجزیہ توں پتہ نئیں لڳا جو ایہ فروکٹوز 1,6-بس فاسفیٹ ہے ۔ ہݨ اینکوں فاسفوفروکٹوکائنیز دے عمل ولوں فروکٹوز 6-فاسفیٹ کوں فاسفوریلیٹ کرݨ دی مصنوع دے طور تے ڄاتا ویندا ہے ۔ ایہ الڈولیس دے عمل ولوں گلیسرالڈیہائڈ 3-فاسفیٹ تے ڈائی ہائیڈروکسیایسیٹون فاسفیٹ وچ تقسیم تھیندے ۔ 

### ذاتی زندگی
ہارڈن 1900 وچ جارجینا سڈنی برج (جنوری 1928 وچ فوت تھی ڳئی) نال شادی کیتی تے انہاں دا کوئی ٻال کائنا ہا ۔
کرن ملک

کرن ملک (اردو: کرن ملک، کنوں) ہِک پاکستانی ماڈل اَتے فلمی اداکارہ ہِن۔ انّھاں نے آپݨی اداکاری دا اَغاز فلم پنکی میم صاحب کنوں کِیتا ہَئی۔

## حیاتی دا احوال
کرن ملک کراچی، پاکستان وِچ ڄَمّی ہَئی اَتے کراچی وِچ ای انّھاں دی پرورش تھئی۔ اِین٘دے بعد اُوہ دبئی چلی ڳئی اَتے آپݨے کَم کار دا اَغاز بطورِ ایچ آر کنسلٹنٹ کِیتا اَتے بعد وِچ ماڈلنگ دا اَغاز کِیتا۔ ہِک ماڈل دی حیثیت نال اِیں نے انڈسٹری وِچ انجو انج معروف برانڈز کِیتے کَم کِیتا۔ 2018ء وِچ انّھاں فِلم "پنکی میم صاحب" نال اداکاری دے جوہر ݙِکھائے پَر اِیہ باکس آفس اُتے چَنڳی کارکردگی دا مظاہرہ نِھیں کر سڳی پَر انّھاں دے کردار کوں سراہیا ڳِیا۔

## فلمو گرافی

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:ہم ایوارڈز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
سورج مل

مہاراجہ سورج مل (Maharaja Suraj Mal) 18ویں صدی دے ہک وݙے ہندو جاٹ راجا ہن۔ اوہ بھرت پور ریاست (موجودہ راجستھان، بھارت) دے بانی ہن تے انہاں کوں "ڄاٹاں دا افلاطون" (Plato of the Jats) دے طور تے وی ڄاݨا ویندا ہئی۔ انہاں دی حکمرانی 1755ء توں 1763ء تک رہی۔ مہاراجہ سورج مل 1707ء وچ ریاست بھرت پور دے بانی ہن۔ انہاں کوں جاٹاں دے افلاطون دے ناں نال وی سڈیا ویندا اے۔ انہاں دی بہادری اتے دانشمندی دی وجہ توں انہاں دے دشمناں نے وی انپاں دی تعریف کیتی اے۔
مہاراجہ سورج مل نے اپݨی زندگی وچ کئی جنگاں لڑیاں اتے ہر جنگ وچ کامیابی حاصل کیتی۔ انہاں نے اپݨی ریاست کوں بہت وسعت ݙتی اتے اونکوں مضبوط  بݨایا۔
مہاراجہ سورج مل دی موت 1763ء وچ ہوئی۔ انہاں دے بعد انہاں دا پتر مہاراجہ جواہر سنگھ تخت اتے ٻیٹھا۔

## ابتدائی زندگی
مہاراجہ سورج مل 13 فروری 1707ء کوں پیدا تھئے۔ او راجا بدر سنگھ دے پتر ہن۔ انہاں دا خاندان ڄاٹ برادری نال تعلق رکھدا ہئی، جیہڑی شمالی بھارت وچ سیاسی تے فوجی طور تے طاقتور ہئی۔

## سیاسی تے فوجی کامیابیاں
1. بھرت پور ریاست دی بنیاد: مہاراجہ سورج مل نے ریاست بھرت پور دی بنیاد رکھی تے اینکوں ہک طاقتور ریاست بݨایا۔ انہاں نے اپݨی سلطنت کوں ودھاوݨ کیتے کئی جنگی مہمات چلائیاں۔

2. دہلی تے آگرہ تے قبضہ: انہاں نے دہلی تے آگرہ دے علاقیاں تے قبضہ کیتا تے مغلیہ سلطنت دے خلاف کئی جنگاں لڑیاں۔

3. مرہٹاں تے افغاناں دے خلاف جنگ: مہاراجہ سورج مل نے مرہٹاں تے افغاناں دے خلاف وی جنگاں لڑیاں تے اپݨی سلطنت کوں محفوظ رکھیا۔

## انتظامی اصلاحات
مہاراجہ سورج مل نے اپݨی ریاست وچ کئی انتظامی اصلاحات متعارف کرائیاں۔ انہاں نے کساناں کوں تحفظ ݙتا تے زراعت کوں فروغ ݙتا۔ انہاں دی حکومت وچ عوام دی فلاح تے بہبود تے خاص توجہ ݙتی ڳئی۔

## وفات
مہاراجہ سورج مل دی وفات 25 دسمبر 1763ء کوں تھئی۔ اوہ ہک بہادر جنگجو تے حکمران ہن جنہاں نے اپݨی ریاست کوں ہک طاقتور سلطنت بݨایا۔

## میراث
مہاراجہ سورج مل دی میراث اڄ وی بھرت پور تے آس پاس دے علاقیاں وچ محسوس کیتی ویندی ہئی۔ انہاں دے دور وچ تعمیر کردہ قلعے تے محلات اڄ وی تاریخی اہمیت رکھدن۔ انہاں دی حکمرانی جاٹ برادری کیتے ہک سنہری دور دے طور تے یاد کیتی ویندی ہئی۔
مہاراجہ سورج مل ہک قابل احترام حکمران ہن جنہاں نے اپݨی قوم تے علاقے کیتے کیتا ہویا کم بھارت دی تاریخ وچ ہک خاص مقام رکھدا ہے۔
## حوالے
نیلم منیر

نیلم منیر (اردو: نیلم منیر، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِے جہڑی 20 مارچ 1992ء وِچ ڄَمّی ہَئی اَتےپاکستانی ڈرامیاں اَتے فلماں وِچ نظر آن٘دی ہِن   ۔ انّھاں دی بہترین پرفارمنس ٹی وی سیریز "دِل موم کا دِیا (2018ء)" وِچ اُلفت دے کردار وِچ ݙیکھݨ وِچ آئی جین٘دے اُتے انّھاں کوں "لکس سٹائل ایوارڈ برائے بہترین اداکارہ وی مِلیا"  ۔ انّھاں نے فلم"چھپن چھپائی (2017ء)" وِچ کَم دا اَغاز کِیتا، جین٘دے بعد "رانگ نمبر 2" وِچ وی کَم کِیتا، ݙُون٘ہائیں فِلماں منافع بخش ریہاں۔  

## حیاتی دا احوال
نیلم صوابی خیبر پختونخوا، پاکستان وِچ ڄَمّی ہَئی پَر کراچی وِچ پَلّی وَدّھی۔ اُوہ ترے سال دی ہَئی جو پِیؤ فوت تھی ڳِیا۔ انّھاں دی امّاں نے نیلم مُنیر اَتے ترے بھیݨیں کوں کَلّھے پالیا۔ سکول دے زمانے وِچ ای نیلم نے ماڈلنگ شروع کر ݙِتّی اَتے تعلیم نجی طور تے مکمل کِیتی۔ شروع وِچ انّھاں کوں شمعون عباسی نے ٹی وی سیریز کِیتے اَمادہ کِیتا ۔ بعد وِچ ٹی وی انڈسٹری دے مشہور ہدایت کار کاظم پاشا دے ڈراما سیریل "تھوڑا ساآسمان" نال اُوہ ٹی وی انڈسٹری وِچ رَل ڳئی، ڈراما پی ٹی وی ہوم کنوں نشر تِھیا۔

## فلمو گرافی

### فلماں
2017 میں چھپن چھپائی 

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:خیبر پختونخوا دیاں شخصیتاں
فرٹز پریگل

### فرٹز پریگل
فرٹز پریگل (3 ستمبر 1869 – 13 دسمبر 1930) ، ہک سلووین-آسٹرین کیمیا دان تے معالج ہا جیندا تعلق مخلوط سلووین-جرمن ٻولی ٻولݨ والے پس منظر نال ہا ۔ انہاں مقداری نامیاتی مائیکرو اینالیسس وچ اہم ݙات واسطے 1923 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام جتیا ، جیندے وچوں ہک عنصری تجزیہ واسطے کمبشن ٹرین تکنیک دی بہتری ہئی ۔ 

### جیوݨ جوڳ
پریگل لیوبلیانا وچ آسٹریا ہنگری وچ ہک سلوین ٻولی ٻولݨ والے پیو تے جرمن ٻولی ٻولݨ والی ماء دے گھر پیدا تھیا ہا ۔ انہاں کوں فریڈرک مائیکل ریمنڈ پریگل دے ناں نال بپتسمہ ݙتا ڳیا ہا ۔ او 1930 وچ گراز ، آسٹریا وچ فوت تھی ڳیا ۔ 

پریگل گراز یونیورسٹی وچ طب دی تعلیم حاصل کرݨ دے بعد بطور کیمیا دان اپݨا گزر گزران شروع کیتا ۔ طبیعیات تے خاص طور تے کیمیائی طبیعات تے توجہ مرکوز کرݨ نال ، انہاں کوں مقداری نامیاتی مائیکرو اینالیسس دیاں حدود توں تکلیف تھئی ۔ بائل ایسڈ دی تحقیق دے دوران انہاں کوں جیڑھی مادیاں دی تھوڑی مقدار ملی ایندے واسطے ضروری ہا جو ضروری اجزاء کوں گھٹا تے عنصری تجزیہ دے عمل کوں بہتر بݨایا ون٘ڄے ۔ ایندی تحقیق دے آخر وچ ، انہاں تجزیہ دے عمل واسطے ضروری مادہ دی کم از کم مقدار کوں 50 دے عنصر نال گھٹا ݙتا ۔ انہاں کیمیا داناں کوں عنصری تجزیہ دا طریقہ سکھݨ دی دعوت ݙتی ، تاں جو ایہ طریقہ ستت وݙے پیمانے تے قبول کیتا ون٘ڄے ۔ 

### یادگیری
1950 وچ ، گراز یونیورسٹی دا شعبہ جتھاں فرٹز پریگل کم کیتا ہا ، انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل کیمسٹری اینڈ پریگل لیبارٹری دا ناں ݙتا ڳیا ۔ گراز ، انسبرک ، ویانا تے کلاگنفورٹ وچ ڳلیاں ایندے ناں تے رکھیاں ڳئیاں ہن ۔ سلووینیا وچ ، 2007 توں پریگل ایوارڈز ہر سال نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف کیمسٹری ولوں تحقیقی کم تے شاندار ڈاکٹریٹ واسطے ݙتے ویندے ہن ۔ سلووینیا دے شاگرداں کوں پریگل ریکگنیشن ایوارڈز ݙتے ویندے ہن ، جݙاں جو سیکنڈری سکول دے طلباء کوں کیمسٹری دے قومی مقابلیاں وچ بہترین نتائج واسطے پریگل سائٹیشنز ݙتے ویندے ہن ۔ لیوبلیانا وچ ہک چوک دا ناں پریگل دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔ فرٹز پریگل پرائز 1931 توں آسٹرین اکیڈمی آف سائنسز ولوں کیمسٹری وچ سالانہ ݙتا ویندا اے جیڑھا جو پریگل ولوں ایندے اختیار وچ چھوڑے ڳئے فنڈز توں ݙتا ویندا ہے ۔
پال کیرر

### پال کیرر
پال کیرر (21 اپریل 1889 – 18 جون 1971) ہک سوئس نامیاتی کیمیا دان ہا جیڑھا وٹامنز تے اپݨی تحقیق کیتے سب توں زیادہ ڄاتا ویندا ہے ۔ انہاں اتے برطانوی کیمیا دان والٹر نارمن ہاورتھ 1937 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام جیتا ۔ 

### جیوݨ جوڳ
کیرر ماسکو ، روس وچ پال کیرر اتے جولی لیرچ دے گھر پیدا تھیا ، ݙونہاں سوئس شہری ہن ۔ 1892 وچ کیرر دا خاندان سوئٹزرلینڈ واپس آ ڳیا جتھاں انہاں وائلڈیگ اتے اولڈ کینٹونل سکول آراؤ وچ تعلیم حاصل کیتی جتھاں انہاں 1908 وچ میٹرک کیتا ۔ انہاں الفریڈ ورنر دے ماتحت زیورخ یونیورسٹی وچ کیمسٹری دی تعلیم حاصل کیتی اتے 1911 وچ پی ایچ ڈی حاصل کرݨ دے بعد ، انہاں ہک سال کیمیکل انسٹیٹیوٹ وچ بطور معاون گزاریا ۔ ول انہاں فرینکفرٹ ایم مین وچ جارج سپیئر ہاؤس وچ پال ایرلچ نال بطور کیمیا دان عہدہ سنبھالیا ۔ 1919 وچ او کیمسٹری دے پروفیسر اتے کیمیکل انسٹیٹیوٹ دے ڈائریکٹر بݨ ڳیا ۔ 

### پرکھ پرچول
کیرر دی ابتدائی تحقیق پیچیدہ دھاتی مرکبات نال متعلق ہئی پر ایندا سب توں اہم کم پودے دے رنگاں ، خاص طور تے پیلے کیروٹینائڈز نال متعلق ہا ۔ انہاں انہاں دی کیمیائی ساخت واضح کیتی اتے ݙسایا جو کجھ مادے جسم وچ وٹامن اے وچ تبدیل تھیندے ہن ۔ ایندے کم دی وجہ توں بیٹا کیروٹین کیتے درست آئینی فارمولا قائم تھیا ، جیڑھا وٹامن اے دا سبھ توں وݙا پیش خیمہ ہے ۔ ایہ پہلی وار ہا جو کہیں وٹامن یا پروٹامن دی ساخت قائم کیتی ڳئی ہئی ۔ جارج والڈ ریٹنا وچ وٹامن اے دے کردار دا مطالعہ کریندے ہوئے کیرر دی لیبارٹری وچ کجھ ویلھے کیتے کم کیتا ۔ بعد وچ ، کیرر ایسکوربک ایسڈ (وٹامن سی) دی ساخت دی تصدیق کیتی اتے اپݨی تحقیق کوں وٹامن بی 2 اتے ای تک ودھایا ۔ فلیوینز دی کیمسٹری وچ ایندیاں اہم شراکتوں دی وجہ توں لیکٹوفلیوین دی شناخت تھئی جیڑھا اصل وچ وٹامن بی 2 سمجھا ویندا ہا ۔ 

کیرر ٻہوں سارے مقالے شائع کیتے اتے ٻہوں سارے اعزازات اتے انعامات حاصل کیتے ، جیندے وچ 1937 وچ نوبل انعام وی شامل ہے ۔ ایندی درسی کتاب Lehrbuch der Organischen Chemie (نامیاتی کیمسٹری دی درسی کتاب) 1927 وچ شائع تھئی ، تیرہاں ایڈیشنز توں گزری ، اتے ست زباناں وچ شائع تھئی ۔ 

### ذاتی زندگی
کیرر 1914 وچ ہیلینا فرویلچ نال شادی کیتی اتے انہاں دے ترائے پتر ہن ، جنہاں وچوں ہک بچپن وچ ای فوت تھی ڳیا ۔ انہاں دا انتقال 18 جون 1971 کوں 82 سال دی عمر وچ زیورخ وچ تھیا ۔ ایندی ذال 1972 وچ فوت تھی ڳئی ۔ 

### میراث
معزز پال کیرر گولڈ میڈل اتے لیکچر 1959 وچ ایندے اعزاز وچ معروف کمپنیاں دے ہک گروپ قائم کیتا ہا جیویں جو CIBA AG, J ۔ R ۔ Geigy, F ۔ Hoffmann-La Roche & Co ۔ AG, Sandoz AG, Société des Produits Nestlé AG اتے Dr ۔ A ۔ Wander AG ۔ ایہ سالانہ یا ٻے سالانہ ہک شاندار کیمیا دان کوں ݙتا ویندا ہے جیڑھا یونیورسٹی آف زیورخ وچ لیکچر ݙیندا ہے ۔
نیئر سلطانہ

نیئر سلطانہ (اردو: نیئر سلطانہ، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہَئی۔ اِنّھاں کوں "ملکۂ جذبات" وی آکھیا وین٘دا ہَئی۔ نیئر سلطانہ دی ڳِݨَتری 1950ء اَتے 1960ء دے ݙہاکیاں وِچ لالی ووڈ دی معروف اداکارائیں وِچ کِیتی وین٘دی ہَئی۔

## فلمو گرافی

* سہیلی
* گھونگھٹ
* امراؤ جان ادا
* چترا تے شیرا
* وڈا خان
* سات لاکھ
* بہشت

## ایوارڈز اَتے پِچھاݨ

* 1957ء وِچ نگار ایوارڈز، بہترین معاون اداکارہ، فلم سات لاکھ کِیتے
* 1960ء وِچ نگار ایوارڈز، بہترین اداکارہ، فلم سہیلی کِیتے
* 1962ء وِچنگار ایوارڈز، بہترین اداکارہ، فلم اولاد (1962ء فلم) کِیتے
* 1974ء وِچنگار ایوارڈز، بہترین معاون اداکارہ، فلم بہشت کِیتے

## حوالے

ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پشتو سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
جان ہاورڈ نارتھروپ

### جان ہاورڈ نارتھروپ
جان ہاورڈ نارتھروپ (5 جولائی ، 1891 – 27 مئی ، 1987) ہک امریکی بائیو کیمیا دان ہا جئیں جیمز بیچلر سمنر اتے وینڈل میریڈتھ سٹینلے دے نال 1946 وچ کیمسٹری وچ نوبل انعام جتیا ۔ ایہ انعام انھاں سائنسداناں دے اینزائمز ، پروٹینز اتے وائرسز کوں الڳ تھلڳ کرݨ ، کرسٹلائز کرݨ اتے انھاں دا مطالعہ کرݨ کیتے ݙتا ڳیا ہا ۔ نارتھروپ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ بیکٹیریالوجی اتے میڈیکل فزکس دے پروفیسر ایمریٹس ہن ۔ 

### جیوݨ جوڳ
نارتھروپ یونکرز ، نیو یارک وچ جان یسایاہ ، ہک ماہر حیوانات اتے کولمبیا یونیورسٹی وچ انسٹرکٹر جیڑھا ہیومیر فیملی دا رکن ہے ، اتے ایلس رچ نارتھروپ ، ہنٹر کالج وچ نباتات دی استاد دے گھر پیدا تھیا ہا ۔ انھاں دے پیو دی موت جان ایچ ۔ نارتھروپ دی پیدائش توں ݙو ہفتے پہلے ہک لیب دھماکے وچ تھی ڳئی ہئی ۔ پتر دی تعلیم یونکرز ہائی سکول اتے کولمبیا یونیورسٹی وچ تھئی ، جتھاں انھاں 1912 وچ بی اے اتے 1915 وچ کیمسٹری وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پہلی عالمی جنگ دے دوران ، انھاں یو ۔ ایس ۔ کیمیکل وارفیئر سروس کیتے فرمینٹیشن دے ذریعے ایسیٹون اتے ایتھانول دی تیاری تے تحقیق کیتی ۔ ایں کم دی وجہ توں انھاں اینزائمز دا مطالعہ شروع کیتا ۔ 

### پرکھ پرچول
1929 وچ ، نارتھروپ گیسٹرک اینزائم پیپسین کوں الڳ تھلڳ اتے کرسٹلائز کیتا اتے معلوم کیتا جو ایہ ہک پروٹین ہے ۔ ایں کامیابی کیتے ، انھاں کوں 1934 وچ یونائیٹڈ سٹیٹس نیشنل اکیڈمی آف سائنسز وچ منتخب کیتا ڳیا ۔ 1938 وچ انھاں پہلا بیکٹیریوفیج (ہک چھوٹا وائرس جیڑھا بیکٹیریا تے حملہ کریندا اے) الڳ تھلڳ اتے کرسٹلائز کیتا ، اتے معلوم کیتا جو ایہ ہک نیوکلیو پروٹین ہے ۔ انھاں کوں اسی سال امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی وچ منتخب کیتا ڳیا ۔ نارتھروپ پیپسینوجن (پیپسین دا پیش خیمہ) ، ٹرپسین ، کائیموٹریپسین اتے کاربوکسیپیپٹائیڈیز کوں وی الڳ تھلڳ اتے کرسٹلائز کیتا ۔ 

انھاں دی 1939 دی کتاب ، "کرسٹلائن اینزائمز: دی کیمسٹری آف پیپسین ، ٹرپسین ، اینڈ بیکٹیریوفیج" کیتے ، نارتھروپ کوں نیشنل اکیڈمی آف سائنسز توں ڈینیئل گیراؤڈ ایلیٹ میڈل نال نوازیا ڳیا ۔ انھاں کوں 1949 وچ امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دا فیلو منتخب کیتا ڳیا ۔ نارتھروپ 1916 توں اپݨی ریٹائرمنٹ 1961 تئیں نیو یارک سٹی وچ راک فیلر انسٹی ٹیوٹ فار میڈیکل ریسرچ وچ ملازم ہن ۔ 1949 وچ او یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ بیکٹیریالوجی دے پروفیسر دے طور تے شامل تھئے ، اتے بعد وچ ، انھاں کوں بائیو فزکس دا پروفیسر مقرر کیتا ڳیا ۔ 

### ذاتی زندگی
1917 وچ ، نارتھروپ لوئیس واکر (1891–1975) نال شادی کیتی ، جنھاں نال انھاں دے ݙو ٻال ہن: جان ، ہک سمندری ماہر ، اتے ایلس ، جنھاں نوبل انعام یافتہ فریڈرک سی ۔ رابنز نال شادی کیتی ۔ خاندان ماؤنٹ ورنن ، نیو یارک دے بالکل ٻاہر ہک چھوٹے جئے گھر وچ رہندا ہا ۔ جیویں جیویں انھاں دے ٻال وݙے تھیندے ڳئے اتے نارتھروپ ہک زیادہ مطلوبہ کم دی جاء دی تلاش کریندے پئے ہن ، خاندان کوٹیوٹ ، میساچوسٹس وچ ہک گھر خرید کیتا ۔ ایں اقدام نال نارتھروپ دا پرنسٹن ، نیو جرسی وچ لیبارٹری تئیں دا سفر گھٹ تھی ڳیا ، اتے انھاں کوں جنگل نال وی زیادہ رابطہ تھی ڳیا جیڑھا انھاں کوں ٻہوں پسند ہا ۔ نارتھروپ 1987 وچ ویکنبرگ ، ایریزونا وچ خودکشی کر گھدی ۔
وینڈل میریڈتھ سٹینلے

### وینڈل میریڈتھ سٹینلے
وینڈل میریڈتھ سٹینلے (16 اگست ، 1904 – 15 جون ، 1971) ہک امریکی بائیو کیمسٹ ، وائرولوجسٹ اتے نوبل انعام یافتہ ہا ۔ 

### جیوݨ جوڳ
سٹینلے رجویل ، انڈیانا وچ پیدا تھیا ہا اتے رچمنڈ ، انڈیانا وچ ارلہم کالج وچ کیمسٹری وچ بی ایس سی حاصل کیتی ۔ ول انھاں یونیورسٹی آف الینوائے وچ تعلیم حاصل کیتی ، 1927 وچ سائنس وچ ایم ایس اتے ݙو سال بعد کیمسٹری وچ پی ایچ ڈی حاصل کیتی ۔ انھاں دیاں بعد دیاں کامیابیاں وچ کتاب "کیمسٹری: اے بیوٹیفل تھنگ" لکھݨ اتے پلٹزر انعام کیتے نامزد تھیوݨ شامل ہن ۔ 

### پرکھ پرچول
نیشنل ریسرچ کونسل دا رکن ہووݨ دے باوجود ، او عارضی طور تے ہینرک ویلینڈ نال تعلیمی کم کیتے میونخ منتقل تھی ڳیا اتے 1931 وچ ریاستہائے متحدہ واپس آ ڳیا ۔ واپسی تے انھاں کوں راک فیلر انسٹی ٹیوٹ فار میڈیکل ریسرچ وچ اسسٹنٹ دے طور تے منظور کیتا ڳیا ۔ او 1948 تئیں انسٹی ٹیوٹ وچ ریہا ، 1937 وچ ایسوسی ایٹ ممبر اتے 1940 وچ ممبر بݨ ڳیا ۔ 1948 وچ ، او یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ بائیو کیمسٹری دا پروفیسر بݨ ڳیا اتے وائرس لیبارٹری اتے ہک آزاد محکمہ بائیو کیمسٹری دی عمارت بݨائی ، جیڑھا ہݨ سٹینلے ہال سݙیندا ہے ۔ 

سٹینلے دے کم لیپراسائیڈل مرکبات ، ڈائیفینائل سٹیریو کیمسٹری اتے سٹیرولز دی کیمسٹری وچ مدد کیتی ۔ تمباکو دے پودیاں وچ موزیک بیماری پیدا کرݨ والے وائرس تے انھاں دی تحقیق دی وجہ توں ہک نیوکلیو پروٹین الڳ تھلڳ تھیا جنھاں تمباکو موزیک وائرس دی سرگرمی ݙکھائی ۔ 

سٹینلے کوں 1940 وچ امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی اتے 1941 وچ یونائیٹڈ سٹیٹس نیشنل اکیڈمی آف سائنسز وچ منتخب کیتا ڳیا ۔ انھاں کوں 1946 کیتے کیمسٹری وچ نوبل انعام وچ ¼ حصہ ݙتا ڳیا ۔ 1949 وچ ، انھاں کوں امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز وچ منتخب کیتا ڳیا ۔ انھاں دے ٻئے قابل ذکر ایوارڈز وچ روزنبرگر میڈل ، ایلڈر پرائز ، سکاٹ ایوارڈ ، امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ اتے اے ایم اے سائنٹیفک اچیومنٹ ایوارڈ شامل ہن ۔ انھاں کوں ہارورڈ ، ییل ، پرنسٹن اتے یونیورسٹی آف پیرس سمیت ٻہوں ساری امریکی اتے غیر ملکی یونیورسٹیاں ولوں اعزازی ڈگریاں وی ݙتیاں ڳئیاں ۔ سٹینلے اپݨی نوبل انعام جیتݨ والی تحقیق وچ جتنے وی نتائج پیش کیتے ہن او ستت غلط ثابت تھی ڳئے (خاص طور تے ، جیڑھا موزیک وائرس دے کرسٹل جنھاں کوں انھاں الڳ تھلڳ کیتا ہا او خالص پروٹین ہن ، اتے آٹوکیٹالیسس ولوں تیار تھئے ہن) ۔ 

### ذاتی زندگی
سٹینلے 1929 وچ ماریان سٹیپلز (1905–1984) نال شادی کیتی اتے انھاں دیاں ترائے دھیاں (مارجوری ، ڈوروتھی اتے جینیٹ) اتے ہک پتر (وینڈل میریڈتھ جونیئر) ہا ۔ یو سی برکلے وچ سٹینلے ہال (ہݨ سٹینلے بائیو سائنسز اینڈ بائیو انجینئرنگ فیسیلٹی) اتے ارلہم کالج وچ سٹینلے ہال انھاں دے اعزاز وچ ناں رکھے ڳئے ہن ۔ انھاں دی دھی ، مارجوری ، رابرٹ البو نال شادی کیتی ، جیڑھا گولڈن سٹیٹ واریئرز باسکٹ بال ٹیم دے نال نال اوکلینڈ رائیڈرز فٹ بال ٹیم دا معالج ہا ۔ انھاں دی موت 15 جون ، 1971 کوں سالامانکا ، سپین وچ تھئی ۔
سر رابرٹ رابنسن

### سر رابرٹ رابنسن
سر رابرٹ رابنسن (13 ستمبر 1886 – 8 فروری 1975) ہک برطانوی آرگینک کیمیا دان ہا اتے نوبل انعام یافتہ ہا جنھاں کوں 1947 وچ پودیاں دے رنگ (انتھوسیانینز) اتے الکلائیڈز تے انھاں دی تحقیق دے آدر وچ ݙتا ڳیا ۔ 1947 وچ ، انھاں کوں سلور پام دے نال میڈل آف فریڈم وی ملیا ۔ 

### جیوݨ جوڳ
او رفرڈ ہاؤس فارم ، چیسٹرفیلڈ ، ڈربی شائر دے قریب پیدا تھیا ، جیمز بریڈبری رابنسن دا پتر ، جیڑھا سرجیکل ڈریسنگ بݨاوݨ والا ہا ، اتے انھاں دی ذال جین ڈیون پورٹ ۔ 

رابنسن چیسٹرفیلڈ گرامر سکول اتے نجی فلنک سکول ڳیا ۔ ول انھاں یونیورسٹی آف مانچسٹر وچ کیمسٹری دی تعلیم حاصل کیتی ، 1905 وچ بی ایس سی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 1907 وچ انھاں کوں رائل کمیشن فار دی ایگزیبیشن آف 1851 توں 1851 ریسرچ فیلوشپ نال نوازیا ڳیا تاں جو او یونیورسٹی آف مانچسٹر وچ اپݨی تحقیق جاری رکھ سڳن ۔ 

انھاں کوں 1912 وچ یونیورسٹی آف سڈنی وچ سکول آف کیمسٹری وچ خالص اتے اپلائیڈ آرگینک کیمسٹری دے پہلے پروفیسر دے طور تے مقرر کیتا ڳیا ۔ او کجھ عرصے کیتے سینٹ اینڈریوز یونیورسٹی (1920–22) وچ ہا اتے ول انھاں کوں مانچسٹر یونیورسٹی وچ آرگینک کیمسٹری دی چیئر دی پیشکش تھئی ۔ 1928 وچ او اتھوں یونیورسٹی کالج لندن وچ پروفیسر بݨݨ کیتے منتقل تھی ڳیا جتھاں او صرف ݙو سال ریہا ۔ او 1930 توں آکسفورڈ یونیورسٹی وچ وین فلیٹ پروفیسر آف کیمسٹری ہا اتے میگدالن کالج ، آکسفورڈ دا فیلو ہا ۔ 

رابنسن کوں 1934 وچ یونائیٹڈ سٹیٹس نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دا بین الاقوامی رکن ، 1944 وچ امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی دا بین الاقوامی رکن ، اتے 1948 وچ امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دا بین الاقوامی اعزازی رکن منتخب کیتا ڳیا ۔ 

آکسفورڈ دے سائنس ایریا وچ رابنسن کلوز انھاں دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ، اسی طرحاں یونیورسٹی آف لیورپول وچ رابرٹ رابنسن لیبارٹری ، یونیورسٹی آف مانچسٹر وچ سر رابرٹ رابنسن لیبارٹری آف آرگینک کیمسٹری اتے یونیورسٹی آف سڈنی وچ رابنسن اتے کارن فورتھ لیبارٹریز وی انھاں دے ناں تے ہن ۔ 

رابنسن ہک مضبوط شوقیہ شطرنج کھیݙکار ہا ۔ انھاں دسمبر 1944 وچ بلیچلے پارک دی ہک ٹیم نال دوستانہ میچ وچ آکسفورڈ یونیورسٹی دی نمائندگی کیتی ۔ جنھاں وچ او کمپیوٹر سائنسدان آئی ۔ جے ۔ گڈ توں ہار ڳیا ۔ او 1950 توں 1953 تئیں برطانوی شطرنج فیڈریشن دا صدر ہا ، اتے ریمنڈ ایڈورڈز دے نال انھاں کتاب "دی آرٹ اینڈ سائنس آف چیس" (بیٹسفورڈ ، 1972) مشترکہ طور تے لکھی ۔ 

### پرکھ پرچول
1917 وچ ٹروپینون (ایٹروپائن اتے بینزٹروپائن دا پیش خیمہ) دی انھاں دی ترکیب نہ صرف الکلائیڈ کیمسٹری وچ ہک وݙا قدم ہا بھل جو ایہ وی ݙیکھایا جو ہک برتن دی ترکیب وچ ٹینڈم رد عمل بائیسائیکلک مالیکیولز بݨاوݨ دے قابل ہن ۔ 

انھاں 1923 وچ سینٹ اینڈریوز یونیورسٹی وچ کم کریندے ہوئے بینزین کیتے نشان ایجاد کیتا جیندے وچ وچکار ہک دائرو ہا ۔ او الیکٹران دی حرکت کوں ظاہر کرݨ کیتے گھنگریال تیر دی ورتوں ایجاد کرݨ کیتے ڄاݨیا ویندا ہے ، اتے او مرفین اتے پینسلین دی سالماتی ساخت دریافت کرݨ کیتے وی ڄاݨیا ویندا ہے ۔ رابنسن اینولیشن سٹیریوڈز دی مکمل ترکیب وچ استعمال تھیندا ریہا ہے ۔ 

ایڈورڈ چارلس ڈوڈز دے نال ، رابنسن ڈائیٹھیلسٹلبویسٹرول دی اصل ترکیب وچ وی شامل ریہا ۔ 

1946 وچ انھاں سٹرائکنین دی ساخت دا تعین کیتا ۔ 

1957 وچ رابنسن پرگیمون پریس کیتے پنجاہ ٻئے ایڈیٹرز دے نال مل تے جریدہ ٹیٹراہیڈرون قائم کیتا ۔ 

### اشاعت
دی سٹرکچرل ریلیشن شپ آف نیچرل پروڈکٹس (1955)

### گھروڳی زندگی
انھاں ݙو وار شادی کیتی ۔ 1912 وچ انھاں گرٹروڈ موڈ والش نال شادی کیتی ۔ 1954 وچ انھاں دی موت دے بعد ، 1957 وچ انھاں ہک بیوہ ، مسز سٹرن سلویا ہلسٹروم (نی ہرشی) نال شادی کیتی ۔