open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چارلس ہارڈنگ فرتھ

چارلس ہارڈنگ فرتھ (1857–1936) ستارہویں صدی دے انگلینڈ دا تاریخ دان

چارلس ہارڈنگ فرتھ ، ستارہویں صدی دے انگلینڈ دی تاریخ دا ہک وݙا ڄاݨ وند ہا ، جیڑھا 1857 وچ ڄمیا تے 1936 وچ فوت تھیا ۔ انہاں خاص طور تے ستارہویں صدی دے انگلینڈ دی سیاسی تے فوجی تاریخ تے کم کیتا ۔ انہاں دی لکھتاں ستارہویں صدی دے انگلینڈ دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کریندیاں ہن ۔ فرتھ خاص طور تے انگریزی خانہ جنگی تے اوں دور دے سیاسی واقعات تے زور ݙتا ۔ انہاں دی تحقیق اوں دور دے سیاسی تے فوجی حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں ستارہویں صدی دے انگلینڈ دی تاریخ کوں نویں انداز وچ پیش کیتا ، تے انہاں دا کم اڄ وی اوں دور دی تاریخ دے مطالعہ وچ اہم ہے ۔ انہاں ستارہویں صدی دے انگلینڈ دی تاریخ دے مطالعہ وچ ہک نویں سوچ دا اضافہ کیتا ، تے انہاں دی تحقیق اڄ وی محققین کیتے راہنمائی فراہم کریندی ہے ۔ انہاں دا کم ستارہویں صدی دے انگلینڈ دی تاریخ دا اہم حصہ ہے ۔ انہاں انگریزی خانہ جنگی دے بارے وچ اپݨے خیالات کھل تے پیش کیتے ، جیندے تے کافی بحث تھئی ۔ انہاں دی تحقیق ستارہویں صدی دے انگلینڈ دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں ستارہویں صدی دے انگلینڈ دی تاریخ دے مطالعہ وچ حقائق تے مبنی کم کیتا ۔ انہاں دی لکھت اوں دور دے سیاسی تے فوجی نظام کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں ستارہویں صدی دے انگلینڈ دے بارے وچ نویں سوالات سامݨے گھن آئے ، جیڑھے اڄ وی بحث دا موضوع ہن ۔ انہاں دی تحقیق ستارہویں صدی دے انگلینڈ دے سیاسی تے فوجی حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں دی لکھت ستارہویں صدی دے انگلینڈ دے سیاسی ارتقاء کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
ہربرٹ اے ایل فشر

ہربرٹ اے ایل فشر (1865–1940) یورپ دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ہربرٹ اے ایل فشر ، تاریخ دا ہک وݙا ڄاݨ وند ہا ، جیڑھا 1865 وچ ڄمیا تے 1940 وچ فوت تھیا ۔ انہاں خاص طور تے یورپ دی تاریخ تے کم کیتا ۔ انہاں دی کتاب "یورپ دی تاریخ" (A History of Europe) انہاں دی مشہور کتاب ہے ، جیندے وچ انہاں یورپ دی تاریخ کوں نویں انداز وچ پیش کیتا ۔ فشر دا خیال ہا کہ تاریخ صرف سیاسی واقعات دا مجموعہ نئیں ، بھل اوندے وچ سماجی ، اقتصادی تے ثقافتی عوامل وی شامل ہوندن ۔ انہاں یورپ دی تاریخ دے مختلف دوراں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ، تے انہاں دی تحقیق اوں دور دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ فشر یورپ دی تاریخ کوں نویں انداز وچ پیش کیتا ، تے انہاں دا کم اڄ وی یورپ دی تاریخ دے مطالعے وچ اہم ہے ۔ انہاں یورپ دی تاریخ دے مطالعے وچ ہک نویں سوچ دا اضافہ کیتا ، تے انہاں دی تحقیق اڄ وی محققین کیتے راہنمائی فراہم کریندی ہے ۔ انہاں دا کم یورپ دی تاریخ دا اہم حصہ ہے ۔ انہاں یورپ دی تاریخ دے بارے وچ اپݨے خیالات کھل تے پیش کیتے ، جیندے تے کافی بحث تھئی ۔ انہاں دی تحقیق یورپ دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں یورپ دی تاریخ دے مطالعے وچ حقائق تے مبنی کم کیتا ۔ انہاں دی لکھت یورپ دے سماجی تے سیاسی نظام کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں یورپ دی تاریخ دے بارے وچ نویں سوالات سامݨے گھن آئے ، جیڑھے اڄ وی بحث دا موضوع ہن ۔ انہاں دی تحقیق یورپ دی تاریخ دے سماجی تے سیاسی حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں دی لکھت یورپ دی تہذیب دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
شہرستان چابہار

شہرستان چابہار ایران دا ہک شہرستان ہے جیہڑا صوبہ سیستان و بلوچستان وچ ہے

## تفصیلات
ایندی مجموعی آبادی 199,766 افراد تے مشتمل ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* ایران
* فہرست ایران کے شہر

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ایگون فریڈیل

ایگون فریڈیل (1878–1938) سماجی تاریخ دا ڄاݨ وند

ایگون فریڈیل ، جدید دور دی ثقافتی تاریخ دا ہک وݙا ڄاݨ وند ہا ، جیڑھا 1878 وچ ڄمیا تے 1938 وچ فوت تھیا ۔ انہاں خاص طور تے جدید دور دی ثقافت تے سماجی تاریخ تے کم کیتا ۔ انہاں دی کتاب "جدید دور دی ثقافتی تاریخ" (Kulturgeschichte der Neuzeit) انہاں دی مشہور کتاب ہے ، جیندے وچ انہاں جدید دور دے مختلف پہلوواں کوں بیان کیتا ہے ۔ فریڈیل دا خیال ہا کہ جدید دور دی ثقافت ہک پیچیدہ تے متضاد دور ہے ، جیندے وچ سائنس ، فن ، فلسفہ تے سماجی تبدیلیاں اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں جدید دور دی ثقافت کوں نویں انداز وچ پیش کیتا ، تے انہاں دا کم اڄ وی جدید دور دی ثقافت دے مطالعے وچ اہم ہے ۔ انہاں جدید دور دی ثقافت دے مطالعے وچ ہک نویں سوچ دا اضافہ کیتا ، تے انہاں دی تحقیق اڄ وی محققین کیتے راہنمائی فراہم کریندی ہے ۔ انہاں دا کم جدید دور دی ثقافتی تاریخ دا اہم حصہ ہے ۔ انہاں جدید دور دی ثقافت دے بارے وچ اپݨے خیالات کھل تے پیش کیتے ، جیندے تے کافی بحث تھئی ۔ انہاں دی تحقیق جدید دور دی ثقافت کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں جدید دور دی ثقافت دے مطالعے وچ حقائق تے مبنی کم کیتا ۔ انہاں دی لکھت جدید دور دے سماجی تے ثقافتی نظام کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں جدید دور دی ثقافت دے بارے وچ نویں سوالات سامݨے گھن آئے ، جیڑھے اڄ وی بحث دا موضوع ہن ۔ انہاں دی تحقیق جدید دور دے سماجی تے ثقافتی حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں دی لکھت جدید دور دے ثقافتی ارتقاء کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
لوہڑی (قبیلہ)

بلوچستان دا ہک قبیلہ اے لوک پورے علاقے وچ پھیلے ہوئے ہن اتے انہاں وچوں کئی ہر قبیلہ اتے قبائلی گروہ نال منسلک ہن۔ اے سرمسٹاری وی سݙویندن، کیوں جو اے سرمست کوں اپݨا مورث ݙسیندن۔ جیہڑا انہاں دے مطابق احمد زئی براہویاں دے مورث دا بھرا ہئی۔ لیکن ٻئے قبائلی انہاں دے دعوے کوں بالکل لغو قرار ݙیندن۔ لوہڑی دستکار ہن، جیویں ترکھان، لوہار اتے سنار یا مسیقار اتے ڳائک ہن۔ جیہڑے سرکردہ قبائلی خانداناں وچ شادی و مرگ تے منظوم قصے ڳاندن اتے انہاں مہمان خانیاں وچ ضروری خدمات بجا ݙیندن۔ او اپݨے مربی قبیلے اتے طائفیاں دی خصوصی حفاظت وچ ہن اتے اپݨے مراعات و حقوق دے معاملے وچ ٻہوں حساس ہن۔

جیہڑے لوہڑی آباد کائنی بلکہ خانہ بدوش ہن، مذکورہ بالا پیشیاں دے علاوہ بازی گری وی کریندن اتے انہاں دیاں تریمتاں ہتھ ݙیکھݨ اتے قسمت دا حال ݙساوݨ وچ ماہر سمجھی ویندیاں ہن۔ لوہڑی غنڈے اتے آوارہ وی سمجھے ویندن اتے انہاں دیاں نکی نکی چوریاں ضرب المثل ہن۔

کہیں لوہڑی توں پچھیا ونڄے کہ او کون ہے؟ تاں او اپݨے آپ کوں لوہڑی نہ آکھسی، بلکہ ݙسیسی کہ او سرمستاری ہے۔ اے ہک ایہو جیہا جواب ہے جیہڑا سارے لوہڑیاں نے اپنا ڳھدا ہے یا ہک استاد۔ آخر الذکر ناں دستکاراں یا ٹھٹھیریاں دے پیشے کیتے استعمال تھیندے اتے سارے لوہڑی اپݨے وچ مگن رہندن۔

## حوالہ جات
جے ایف سی فلر

جے ایف سی فلر (1878–1966) جنگی طریقیاں دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جے ایف سی فلر ، فوجی تاریخ دا ہک وݙا ڄاݨ وند ہا ، جیڑھا 1878 وچ ڄمیا تے 1966 وچ فوت تھیا ۔ انہاں خاص طور تے فوجی حکمت عملی تے جدید جنگی طریقیاں تے کم کیتا ۔ انہاں دی لکھتاں جدید فوجی جنگ دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کریندیاں ہن ۔ فلر ٹینکاں دی اہمیت تے جدید جنگ وچ انہاں دے کردار تے زور ݙتا ۔ انہاں دا خیال ہا کہ جدید جنگ وچ تیز رفتاری تے ٹیکنالوجی دا اہم کردار ہے ۔ انہاں ݙوجھی عالمی جنگ دے دوران ٹینکاں دے استعمال تے اپݨے خیالات پیش کیتے ۔ انہاں دی تحقیق جدید جنگ دے بارے وچ نویں حقائق سامݨے گھن آئی ۔ فلر جدید جنگ دے بارے وچ اپݨے خیالات کھل تے پیش کیتے ، جیندے تے کافی بحث تھئی ۔ انہاں دی تحقیق جدید جنگ دے بارے وچ نویں سوالات سامݨے گھن آئی ۔ انہاں جدید جنگ دے مطالعے وچ ہک نویں سوچ دا اضافہ کیتا ، تے انہاں دی تحقیق اڄ وی محققین کیتے راہنمائی فراہم کریندی ہے ۔ انہاں دا کم جدید فوجی تاریخ دا اہم حصہ ہے ۔ انہاں جدید جنگ دے بارے وچ اپݨے خیالات کھل تے پیش کیتے ، جیندے تے کافی بحث تھئی ۔ انہاں دی تحقیق جدید جنگ کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں جدید جنگ دے مطالعے وچ حقائق تے مبنی کم کیتا ۔ انہاں دی لکھت جدید فوجی نظام کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق جدید جنگ دے حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں دی لکھت جدید فوجی حکمت عملی کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔
گیڈروزی

گیدروزی، اے ناں یونانیاں نے بلوچستان کوں ݙتا ہئی۔ یونانی مورخ ہیروڈوٹس نے گیدروزی کوں اچیمینیڈ سیٹراپ وچوں ہک دے طور تے درج کیتا ہے۔ ٻہوں سارے مورخین نے گیدروزیہ دی ستراپی کوں مکا دی ستراپی دے مترادف سمجھیا ہے اتے انہاں ݙوہیں وچ فرق نہیں کریندے اتے اے سمجھدے ہن کہ گیدروزیا یونانیاں دی طرف توں مکا دی ستراپی کوں ݙتا ڳیا ہک ناں ہئی۔ جرمن مورخ اتے ایرانی ماہر والٹر ہنٹز دے مطابق سائرس دی گریٹ نے گیدروسیا کوں فتح کرݨ کیتے ایں ملک تے حملہ کیتا، لیکن اپݨی پوری فوج کوں عبرتناک شکست توں دوچار کر ݙتا۔ رستے وچ سائرس اعظم دے ٻالاں نے وی ایں مقام تے حملہ کیتا لیکن او جنگ وچ ناکام رہے اتے گیدروزیا یا مکران کوں فتح کرݨ وچ کامیاب نہ تھی سڳے۔ آخر کار، ایں سرزمین کوں دارا عظیم نے فتح کر ڳھدا اتے گیڈروزیا اچیمینیڈ سٹرپس وچوں ہک بݨ ڳیا۔ مکران دی فتح توں پہلے، پورہ گیدروزیہ دا دار الحکومت ہئی، جیہڑا اوں ویلے بلوچستان دے تاریخی شہر بامپور دے ناں توں ڄاݨا ویندا ہے۔ لیکن یونانیاں وچ گیدروزیا دی مقبولیت دی وجہ اے ہئی کہ جݙاں سکندر اعظم اپݨی فوج اتے ہندوستان دے مال غنیمت دے نال ہندوستانی جنگ توں واپس آندا پیا ہئی تاں او وادی سندھ اتے ملک گیدروزیا پہنچ ڳیا۔ مکرانیاں اتے سکندر اعظم دے درمیان ہک عظیم جنگ تھئی جیندے دوران سکندر اپݨی نصف توں زیادہ فوج سمیت ہندوستان دے سارے مال غنیمت توں محروم تھی ڳیا اتے بمشکل مکران توں فرار تھیوݨ وچ کامیاب تھی سڳا۔ دریوش اتے ایرانی

سندھی بلوچ 2500 سال پہلے مکران وچ رہندے ہن۔ ایں وجہ توں بلوچ عرباں توں پہلے سائرس سلطنت دا حصہ ہن، ایں کیتے او عرب نہیں تھی سڳدے۔ جیہڑے بلوچ 2500 سال پہلے مکران وچ رہندے ہن او امیر حمزہ دی اولاد کیویں تھی سڳدن؟، صفحہ 100

## سوال

* بلوچستان
* Achaemenid satrapies

## حوالہ جات
ریحانہ ریلوے ٹیشݨ

ریحانہ ریلوے ٹیشݨ پاکستان وچ ہے۔

## ریلوے ٹیشݨ کوڈ
پاکستان ریلویز دی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق ریحانہ ریلوے ٹیشݨ دا کوڈ RCN ہے۔

## موجودہ حالت
ایں ویلے اے ٹیشݨ پاکستان ریلویز دے استعمال وچ ہے۔

## محل وقوع
ریحانہ ریلوے ٹیشݨ ریحانہ وچ واقع ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان ریلویز
* ریلوے اسٹیشن

## ٻاہرلے لنک

* پاکستان ریلوے کی ویب گاہ
لوئیس گیربنگ

لوئیس گیربنگ (1855–1927) تھورنگیا دی تاریخ دا جاݨ وند

لوئیس گیربنگ ، تھورنگیا دی تاریخ دی ہک وݙی ڄاݨ وند ہئی ، جیڑھی 1855 وچ ڄمی تے 1927 وچ فوت تھئی ۔ انہاں خاص طور تے تھورنگیا دی مقامی تاریخ تے ثقافت تے کم کیتا ۔ انہاں دی لکھتاں تھورنگیا دی تاریخ دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کریندیاں ہن ۔ گیربنگ تھورنگیا دی تاریخ کوں نویں انداز وچ پیش کیتا ، تے انہاں دا کم اڄ وی اوں خطے دی تاریخ دے مطالعہ وچ اہم ہے ۔ انہاں تھورنگیا دی تاریخ دے مطالعہ وچ ہک نویں سوچ دا اضافہ کیتا ، تے انہاں دی تحقیق اڄ وی محققین کیتے راہنمائی فراہم کریندی ہے ۔ انہاں دا کم تھورنگیا دی تاریخ دا اہم حصہ ہے ۔ انہاں تھورنگیا دی مقامی تاریخ تے ثقافت دے بارے وچ اپݨے خیالات کھل تے پیش کیتے ، جیندے تے کافی بحث تھئی ۔ انہاں دی تحقیق تھورنگیا دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں تھورنگیا دی تاریخ دے مطالعہ وچ حقائق تے مبنی کم کیتا ۔ انہاں دی لکھت اوں خطے دے سماجی تے ثقافتی نظام کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں تھورنگیا دی تاریخ دے بارے وچ نویں سوالات سامݨے گھن آئے ، جیڑھے اڄ وی بحث دا موضوع ہن ۔ انہاں دی تحقیق تھورنگیا دے سماجی تے ثقافتی حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں دی لکھت تھورنگیا دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں تھورنگیا دی تاریخ دے بارے وچ اہم دستاویزات جمع کیتے ۔ انہاں دا کم تھورنگیا دی مقامی تاریخ کوں محفوظ کرݨ وچ اہم ہے ۔
لارنس ہنری گپسن

لارنس ہنری گپسن (1882–1970) امریکی نوآبادیات دا تاریخ دان

لارنس ہنری گپسن ، 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دی تاریخ دا ہک وݙا ڄاݨ وند ہا ، جیڑھا 1882 وچ ڄمیا تے 1970 وچ فوت تھیا ۔ انہاں خاص طور تے 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دے امریکی نوآبادیات دے بارے وچ کم کیتا ۔ انہاں دی کتاب "برطانوی بادشاہی توں پہلے عالمی جنگ" (The British Empire Before the American Revolution) انہاں دی مشہور کتاب ہے ، جیندے وچ انہاں برطانوی بادشاہی دے امریکی نوآبادیات دے بارے وچ تفصیلی معلومات ݙتیاں ہے ۔ گپسن دا خیال ہا کہ امریکی انقلاب برطانوی بادشاہی دیاں پالیسیاں دا نتیجہ ہا ، تے انہاں برطانوی بادشاہی دیاں پالیسیاں کوں نویں انداز وچ پیش کیتا ۔ انہاں دی تحقیق 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دے بارے وچ نویں حقائق سامݨے گھن آئی ۔ گپسن 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دی تاریخ کوں نویں انداز وچ پیش کیتا ، تے انہاں دا کم اڄ وی اوں دور دی تاریخ دے مطالعہ وچ اہم ہے ۔ انہاں 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دی تاریخ دے مطالعہ وچ ہک نویں سوچ دا اضافہ کیتا ، تے انہاں دی تحقیق اڄ وی محققین کیتے راہنمائی فراہم کریندی ہے ۔ انہاں دا کم 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دی تاریخ دا اہم حصہ ہے ۔ انہاں 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دے بارے وچ اپݨے خیالات کھل تے پیش کیتے ، جیندے تے کافی بحث تھئی ۔ انہاں دی تحقیق 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دی تاریخ دے مطالعہ وچ حقائق تے مبنی کم کیتا ۔ انہاں دی لکھت اوں دور دے سماجی تے سیاسی نظام کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دے بارے وچ نویں سوالات سامݨے گھن آئے ، جیڑھے اڄ وی بحث دا موضوع ہن ۔ انہاں دی تحقیق 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دے سماجی تے سیاسی حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں دی لکھت 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں 1775 توں پہلے برطانوی بادشاہی دے بارے وچ اہم دستاویزات جمع کیتے ۔ انہاں دا کم امریکی انقلاب دی تاریخ وچ اہم ہے ۔
جارج پیباڈی گوچ

جارج پیباڈی گوچ (1873–1968) جدید یورپ دی سفارت کاری دا ڄاݨ وند

جارج پیباڈی گوچ ، جدید سفارت کاری دا ہک وݙا ڄاݨ وند ہا ، جیڑھا 1873 وچ ڄمیا تے 1968 وچ فوت تھیا ۔ انہاں خاص طور تے جدید یورپ دی سفارت کاری تے کم کیتا ۔ انہاں دی لکھتاں جدید یورپ دی سفارت کاری دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کریندیاں ہن ۔ گوچ خاص طور تے ݙوہاں جنگاں دے درمیان یورپ دی سفارت کاری تے زور ݙتا ۔ انہاں دی تحقیق اوں دور دی سفارتی صورتحال کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں جدید سفارت کاری کوں نویں انداز وچ پیش کیتا ، تے انہاں دا کم اڄ وی اوں دور دی سفارت کاری دے مطالعہ وچ اہم ہے ۔ انہاں جدید سفارت کاری دے مطالعہ وچ ہک نویں سوچ دا اضافہ کیتا ، تے انہاں دی تحقیق اڄ وی محققین کیتے راہنمائی فراہم کریندی ہے ۔ انہاں دا کم جدید سفارت کاری دا اہم حصہ ہے ۔ انہاں جدید سفارت کاری دے بارے وچ اپݨے خیالات کھل تے پیش کیتے ، جیندے تے کافی بحث تھئی ۔ انہاں دی تحقیق جدید سفارت کاری کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں جدید سفارت کاری دے مطالعہ وچ حقائق تے مبنی کم کیتا ۔ انہاں دی لکھت اوں دور دے سفارتی نظام کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں جدید سفارت کاری دے بارے وچ نویں سوالات سامݨے گھن آئے ، جیڑھے اڄ وی بحث دا موضوع ہن ۔ انہاں دی تحقیق جدید سفارتی حالات کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں دی لکھت جدید سفارت کاری دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ مدد ݙیندی ہے ۔ انہاں جدید سفارت کاری دے بارے وچ اہم دستاویزاں جمع کیتیاں ۔ انہاں دا کم جدید یورپ دی سفارت کاری دی تاریخ وچ اہم ہے ۔
جرگہ

جرگہ جس دے معنی پشتو وچ اسمبلی یا پنچایت دے ہن، ہک روایتی پنچایت ہوندی ہے جیہڑی خصوصاً پشتون اتے انہاں دے قریبی نسلی گروہ جیویں بلوچ وغیرہ وچ ہوندی ہے۔ ہک جرگے وچ قبائلی سردار (پشتو: د قبیلو مشران) کھٹے تھی تے کہیں مسلے تے بحث و مباحثہ کریندن۔ جرگے دا رواج زیادہ تر افغانستان وچ اتے پاکستان دے فاٹا اتے پختونخوا وچ ہوندا ہئی تاہم پختونخوا وچ اے رواج تھوڑاڳھٹ تھی ڳیا ہے پر فاٹا وچ ہݨ وی بکثرت ہوندا ہے۔ جرگے وچ جیہڑے سردار یا وݙے ہوندن انہاں کوں جرگہ مشران آہدن۔

## ٻیا ݙیکھو

* لویہ جرگہ
* ننواتی
* وڑہ جرگہ
* قومی اسمبلی
* صوبائی اسمبلی
* پشتونوالی
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
سعید بن احمد

سعید بن احمد عمان دے امام اتے سلطان ہن، اے السعید خاندان دے ݙوجھے سلطان ہن، انہاں نے 1783ء اتے 1786ء دے درمیان ملک تے حکومت کیتی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
بھریا روڈ

بھریا روڈ پاکستان دے صوبہ سندھ دا شہر ہے جیہڑا ضلع نوشہرو فیروز وچ واقع ہے۔ اے ضلع نوشہرو فیروز دا کاروباری مرکز ہے۔ پاکستان دی 2017 دی مردم شماری دے مطابق، بھریا روڈ دی آبادی 87,2352 ہئی، جیہڑا اینکوں مورو دے بعد ضلع دا ݙوجھا وݙا شہر بݨیندی ہے۔

## آمد و رفت
ریلوے ٹیشݨ : بھیریا روڈ دا اپݨا ریلوے ٹیشݨ ہے جیہڑا کراچی توں پشاور دے راستے روہڑی ونڄݨ آلی مرکزی ریلوے لائن تے (1922 وچ) بݨایا ڳیا ہئی۔ اے کراچی توں 220 میل (350 کلومیٹر) اتے روہڑی توں 68 میل (110 کلومیٹر) دے فاصلے تے واقع ہے۔ اے ریلوے ٹیشݨ ملحقہ قصبیاں (کرونڈی، پکا چانگ، رائد حاجی دریا خان جلبانی، بھیریا سٹی، کنڈیارو، تھروشاہ اتے نوشہرو فیروز اتے انہاں قصبیاں توں ملحقہ دیہی علاقیاں) دے لوکاں دی خدمت کریندا ہے۔
کلیرنس ایچ ہارنگ

کلیرنس ایچ ہارنگ (1885-1960) لاطینی امریکی تاریخ دان

کلیرنس ایچ ہارنگ (1885-1960) امریکہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان ہا ۔ اوں لاطینی امریکہ دی تاریخ تے وݙا کم کیتا ۔ او لاطینی امریکہ دی نوآبادیاتی تاریخ ، خاص طور تے ہسپانوی امریکہ دی تاریخ دا ماہر ہا ۔ ہارنگ دی لکھت لاطینی امریکہ دی سماجی ، سیاسی تے اقتصادی تاریخ تے مبنی ہئی ۔ انہاں دی کتاب "ہسپانوی امریکہ وچ سلطنت" (The Spanish Empire in America) لاطینی امریکہ دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہارنگ ہسپانوی نوآبادیاتی نظام دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں دی ٻئی اہم کتاب "لاطینی امریکہ دی تجارت تے نیویگیشن" (Trade and Navigation between Spain and the Indies) وی لاطینی امریکہ دی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہارنگ لاطینی امریکہ دی تاریخ تے کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او لاطینی امریکہ دی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم تاریخ دان ہن ۔
بی ایچ لڈل ہارٹ

بی ایچ لڈل ہارٹ (1895-1970) فوجی تاریخ دا ڄاݨ وند

بی ایچ لڈل ہارٹ (1895-1970) برطانیہ دا ہک وݙا فوجی تاریخ دان تے حکمت عملی دان ہا ۔ او فوج دے بارے وچ نویں سوچاں ݙیوݨ کیتے مشہور ہا ۔ لڈل ہارٹ پہلی عالمی جنگ وچ حصہ گھدا تے اوں جنگ دے تجربے توں او فوج دے بارے وچ نویں ڳالہیں سوچݨ تے مجبور تھیا ۔ اوں "بالواسطہ انداز" دی حکمت عملی ݙتی ، جیندے وچ دشمن کوں سدھا حملہ کرݨ دی بجائے ، اوندے کمزور پاسیاں تے حملہ کرݨ دی ڳالھ کیتی ڳئی ۔ انہاں دی کتاب "حکمت عملی"  فوج دے بارے وچ ہک اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ لڈل ہارٹ ٹینکاں دے استعمال تے وی زور ݙتا تے اوں آکھیا کہ ٹینک جنگ دے میدان وچ وݙی تبدیلی گھن آ سڳدن ۔ انہاں دی ڳالہیں ٻئی عالمی جنگ وچ کم آئیاں ، خاص طور تے جرمنی دی "بلیٹزکریگ" دی حکمت عملی وچ ۔ لڈل ہارٹ دا کم اڄ وی فوج دے بارے وچ سوچݨ والے لوکاں کیتے اہم ہے ۔ او فوجی حکمت عملی دے بارے وچ ہک وݙا ماہر ہا ۔
چارلس ایچ ہاسکنز

چارلس ایچ ہاسکنز (1870-1937) یورپ دی تاریخ دا ڄاݨ وند

چارلس ایچ ہاسکنز (1870-1937) امریکہ دا ہک وݙا وچلے دور دا مورخ ہا ۔ انہاں دی تحقیق وچلے دور دے یورپ دی تاریخ تے مبنی ہئی ۔ خاص طور تے انہاں وچلے دور دی ثقافتی تے علمی تاریخ تے کم کیتا ۔ ہاسکنز وچلے دور دے یورپ دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ انہاں دی کتاب "ٻارہویں صدی دا احیاء" (The Renaissance of the Twelfth Century) اڄ وی وچلے دور دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہاسکنز وچلے دور دی علمی ترقی دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں دی ٻئی اہم کتاب "وچلے دور دی ثقافتی تاریخ وچ مطالعے" (Studies in the History of Mediaeval Culture) وی وچلے دور دی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہاسکنز وچلے دور دے یورپ دے بارے وچ کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او وچلے دور دے یورپ دی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم مورخ ہن ۔
ہینری ہاؤزر

ہینری ہاؤزر (1866-1946) فرانس دی معاشی تاریخ دا ڄاݨ وند

ہینری ہاؤزر (1866-1946) فرانس دا ہک وݙا ڄاݨ وند ہا ۔ او تاریخ ، معاشیات تے جغرافیہ دے ماہر ہن ۔ ہاؤزر فرانس دی تاریخ تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق وچ فرانس دی اقتصادی تے سماجی تاریخ شامل ہئی ۔ انہاں فرانس دے شہراں دی تاریخ تے وی کم کیتا ۔ ہاؤزر دی کتاب "فرانس دی اقتصادی تاریخ" فرانس دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ انہاں معاشیات تے وی کئی کتاباں لکھیاں ۔ انہاں دا کم فرانس دی اقتصادی ترقی تے مبنی ہئی ۔ ہاؤزر جغرافیہ تے وی کم کیتا ۔ انہاں فرانس دے مختلف خطیاں دی جغرافیائی صورتحال تے تحقیق کیتی ۔ ہاؤزر دا کم اڄ وی مورخین ، معاشیات داناں تے جغرافیہ داناں کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او فرانس دے ہک اہم ڄاݨ وند ہن ۔
جولین ہیویٹ

جولین ہیویٹ (1853-1893) فرانس دا تاریخ دان

جولین ہیویٹ (1853-1893) فرانس دا ہک وݙا مورخ ہا ۔ انہاں دی تحقیق وچلے دور دی تاریخ تے مبنی ہئی ۔ خاص طور تے انہاں وچلے دور دے یورپ دی علمی تاریخ تے کم کیتا ۔ ہیویٹ وچلے دور دے یورپ دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ انہاں دا کم وچلے دور دے مخطوطات تے مبنی ہئی ۔ انہاں وچلے دور دے علمی متون دی تدوین کیتی تے انہاں دی تشریح کیتی ۔ ہیویٹ وچلے دور دے یورپ دے بارے وچ کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او وچلے دور دے یورپ دی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم مورخ ہن ۔ انہاں وچلے دور دے علمی ورثے دی حفاظت کیتی تے اوندے بارے وچ نویاں ڳالھیں سامݨے گھن آئی ۔
پال ہزارڈ

پال ہزارڈ (1878-1944) جدید فرانس دا تاریخ دان

پال ہزارڈ (1878-1944) فرانس دا ہک وݙا مورخ ہا ۔ انہاں دی تحقیق جدید فرانس دی تاریخ تے مبنی ہئی ۔ خاص طور تے انہاں اٹھارہویں صدی دے فرانس دی ثقافتی تے فکری تاریخ تے کم کیتا ۔ ہزارڈ جدید فرانس دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ انہاں دی کتاب "یورپی ضمیر دا بحران"  اڄ وی جدید فرانس دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہزارڈ اٹھارہویں صدی دے یورپ دی فکری تبدیلی دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں دی ٻئی اہم کتاب "فرانسیسی انقلاب دے بارے وچ یورپی سوچ" وی جدید فرانس دی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہزارڈ جدید فرانس دے بارے وچ کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او جدید فرانس دی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم مورخ ہن ۔ انہاں فرانس دی ثقافتی تے فکری تاریخ دی نویں تشریح کیتی ۔
یوسف بلوچ

یوسف بلوچ 2004 وچ کیچ، بلوچستان وچ پیدا تھئے ہن۔ او ماحولیات دے حوالے نال کم کرݨ آلے سماجی کارکن ہن۔ او فوسل فیول کمپنیاں اتے اسٹینڈرڈ چارٹر بنک دے خلاف مہم چلا رہے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ایلی ہیکشر

ایلی ہیکشر (1879-1954) سویڈن دا اقتصادی تاریخ دان

ایلی ہیکشر (1879-1954) سویڈن دا ہک وݙا اقتصادی مورخ ہا ۔ انہاں دی تحقیق سویڈن دی اقتصادی تاریخ تے مبنی ہئی ۔ خاص طور تے انہاں سویڈن دی تجارت تے اقتصادی ترقی تے کم کیتا ۔ ہیکشر سویڈن دی اقتصادی تاریخ دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ انہاں دی کتاب "سویڈن دی اقتصادی تاریخ" اڄ وی سویڈن دی اقتصادی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہیکشر سویڈن دی اقتصادی ترقی دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں دی ٻئی اہم کتاب "مرکنٹلزم" (Mercantilism) وی اقتصادی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہیکشر بین الاقوامی تجارت تے وی کم کیتا ۔ ہیکشر-اوہلن ماڈل (Heckscher-Ohlin model) انہاں دی ہک اہم تھیوری ہے ۔ ہیکشر سویڈن دی اقتصادی تاریخ دے بارے وچ کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی معاشیات داناں تے مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او سویڈن دی اقتصادی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم مورخ ہن ۔ انہاں سویڈن دی اقتصادی ترقی دی نویں تشریح کیتی ۔
لالا مصطفٰی پاشا مسجد

thumb|لالا مصطفی پاشا مسجددی چوکھٹ
لالا مصطفیٰ پاشا مسجد قبرص دے شہر فاماگوستا وچ واقع ہک مسجد ہے جیہڑی ہک گرجے دی جاء تے قائم کیتی ڳئی۔ اے عمارت سینٹ نکولس گرجا دے طور تے 1298ء توں 1400ء دے درمیان تعمیر تھئی۔ 1571ء وچ فاماگوستا دی عثمانیاں دے ہتھوں فتح دے بعد اینکوں مسجد وچ تبدیل کر ݙتا ڳیا۔

غالباً اے دنیا دی واحد مسجد ہوسی جیہڑی گوتھک طرز تعمیر دا شاہکار ہے۔

ایں مسجد دے ݙو برج زلزلیاں اتے 1571ء دے عثمانی محاصرے دی بمباری دا نشانہ بݨے اتے اڄ تک ولا تعمیر نہ کیتے ڳئے تاہم انہاں دی جاء تے خالص عثمانی طرز دا ہک مینار قائم کیتا ڳیا۔ عثمانیاں دی جانب توں قبرص دی فتح دے بعد ایں گرجے کوں سینٹ صوفیا مسجد دا ناں ݙے ݙتا ڳیا۔

اسلام وچ جانداراں دیاں تصویراں دی ممانعت دی وجہ توں گرجے وچ نصب سارے تصاویر لہہ ڳئے اتے اینکوں بتاں توں وی پاک کر ݙتا ڳیا۔

1954ء وچ ایں مسجد دا ناں بدل تے عثمانی کمانڈر لالا مصطفی پاشا تے رکھ ݙتا ڳیا۔

## حوالہ

ونکی:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:متناسقات ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
پارگلی ابراہیم پاشا

پارگلی ابراہیم پاشا سلطنت عثمانیہ دا پہلا وزیر اعظم ہئی جیہڑا سلیمان اول نے مقرر کیتا۔ اوہ 1495ء وچ پارگا، ایپروس وچ پیدا تھیا تے 15 مارچ 1536ء وچ استنبول وچ مر ڳیا۔ ابراہیم پارگا دا پیدائشی مسیحی ہئی جینکوں ٻلپݨ وچ ہی غلام بݨا ݙتا ڳیا ہئی۔ اوہ اتے سلیمان اول ٻلپݨ توں ہی ڳھاٹا یار بݨ ڳئے ہن۔ سلطان سلیمان نے 1523ء وچ وزیر اول پیری محمد پاشا کوں جینکوں ایندے پیؤ سلیم اول نے وزیر اول مقرر کیتا ہئی، تبدیل کر تے ابراہیم پاشا کوں وزیر اعظم مقرر کیتا۔ ابراہیم تیرہ سال تک ایں عہدے تے فائز رہا۔ لیکن 1536ء وچ سلطان نے ابراہیم پاشا کوں سزائے موت دا حکم ݙتا اتے ایندی جائداد بحق سرکار ضبط کر ڳھدی ڳئی۔

## تصاویر

فائل:Draft_of_the_1536_Treaty_negotiated_between_Jean_de_La_Forest_and_Ibrahim_Pacha_expanding_to_the_whole_Ottoman_Empire_the_privileges_received_in_Egypt_from_the_Mamluks_before_1518.jpg|alt=ابراہیم پاشا اور فرانس کے سفیر کے مابین معاہدہ کا متن
فائل:Turkish_and_Islamic_Arts_Museum_01.jpg|alt=پارگلی ابراہیم پاشا کا محل جو اب اسلامی عجائب گھر ہے


## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:عسکری عہدہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
لالا مصطفیٰ پاشا

لالا قرہ مصطفی پاشا جنہیں عمومی طور پر لالا مصطفی پاشا دے ناں نال ڄاݨا ویندا ہے سلطنت عثمانیہ دے بوسنیائی نژاد عثمانی جرنیل اتے وزیر اعظم ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* لالا مصطفٰی پاشا مسجد

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:عسکری عہدہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
چندارلی زادہ علی پاشا

چندارلی علی پاشا چھٹے وزیراعظم سلطنت عثمانیہ ہن۔ چندارلی دا تعلق چندارلی خاندان نال ہئی جیہڑا سلطنت عثمانیہ دے ابتدائی زمانہ وچ با اثر ترین ٹٻڑ ہئی۔ چندارلی علی پاشا 1387ء توں 1406ء تک طویل عرصہ یعنی 19 سال تک وزیر اعظم سلطنت عثمانیہ رہے۔ علی پاشا سلطان نے 2 سال سلطان مراد اول، 13 سال سلطان بایزید اول اتے 4 سال سلیمان چلبی دے ادوارِ حکومت وچ بحیثیت وزیر اعظم سلطنت عثمانیہ وزارت کیتی۔ علی پاشا نے 1402ء وچ عثمانی زمانہ تعطل دا زمانہ وی ݙٹھا، او عثمانی زمانہ تعطل (1402ء– 1413ء) دے پہلے وزیر اعظم ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
پیالہ پاشا

thumb|پیالہ پاشا
پیالہ پاشا 1553ء توں 1567ء تک ہک عثمانی قپودان پاشا اتے 1568ء دے بعد توں ہک وزیر ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* قپودان پاشا

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
پیالہ پاشا مسجد

پیالہ پاشا مسجد ترکی دے شہر استنبول وچ واقع ہے۔ اے مسجد 16ویں صدی وچ تعمیر کیتی ڳئی ہئی اتے اینکوں ایندے فن تعمیر اتے خوبصورتی کیتے ڄاݨا ویندا ہے۔ مسجد وچ چھی گنبد اتے رنگین شیشے دیاں کھڑکیاں ہن۔ اے مسجد ترکی دے مقبول سیاحتی مقامات وچوں ہک ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* ترکی
* ترکی کے شہروں کی فہرست

## حوالہ جات
صوقلو محمد پاشا

thumb
صوقلو محمد پاشا عثمانیاں دے دور دا ہک بالغ نظر اتے مدبرانہ ذہن رکھݨ آلا وزیر ہئی۔ جیہڑا اپݨے حکمراناں دے دلاں وچ اپݨے کیتے ٻہوں اعتماد رکھیندا ہئی۔ سلیمان اعظم دے بعد جݙاں سلیم ثانی تخت نشین تھیا تاں اپݨی نااہلی اتے عیش و عشرت دی وجہ توں عنان اقتدار سنبھال تے معاملات چلاوݨ ایندے وس دی ڳالھ نہ ہئی۔ چنانچہ ایندے دور وچ نظام حکومت دی حقیقی واڳ   سلیمان اعظم دے تربیت یافتہ صوق وللی دے ہتھ وچ ہئی۔ صوق وللی نے عثمانی سلطنت و حکومت کوں مستحکم کرݨ اتے سلطنت توں ٻاہر دے دشمناں نال نبڑݨ کیتے ٻہوں اہم تجویزاں پیش کیتیاں اتے انہاں تے حتی الوسع سعی کر تے عمل دی کوشش کیتی۔ این نے دولت عثمانیہ دی سرحداں کوں پھیلاوݨ وچ ٻہوں نمایاں کردار اتے خدمتاں انجام ݙتیاں۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:عسکری عہدہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
صوقلو محمد پاشا مسجد، بےاوغلو

صوقلو محمد پاشا مسجد، بے اوغلو ترکی دی ہک جمعہ مسجد ہے جیہڑی بے اوغلو وچ ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* ترکی
* ترکی کے شہروں کی فہرست

## حوالہ جات
فخری پاشا

فخری پاشا یا فخر الدین پاشا جنہاں کوں 1934ء دے بعد عمر فخر الدین پاشا دے طور تے ڄاݨا ویندا ہے، عثمانی جیش دے کمانڈر اتے 1916ء توں 1919ء تک مدینہ المنورہ دے گورنر ہن۔ انہاں کوں محاصرہ مدینہ دے دوران شہر دی حفاظت کیتے انگریز شیرِ صحرا دے ناں نال ڄانݨدے ہن۔ ترک جنگ آزادی دے بعد عمر فخر الدین پاشا کابل، افغانستان وچ سال 1922 توں 1926ء تک ترکی دا سفیر رہا۔

## ٻیا ݙیکھو

* عرب بغاوت
* محاصرہ مدینہ

## حوالہ جات
صوقلو محمد پاشا مسجد

صوقلو محمد پاشا مسجد استنبول، ترکی دے ضلع فاتح دے کدورگا محلے وچ واقع 16ویں صدی دی عثمانی مسجد ہے۔ ایندی تعمیر دا آغاز وزیر اعظم صوقلو محمد پاشا اتے انہاں دی اہلیہ سمیعان سلطان نے مشترکہ طور تے کیتا ہئی۔ اینکوں شاہی معمار میمار سنن نے ڈیزائن کیتا ہئی اتے اینکوں 1571/2 وچ مکمل کیتا ڳیا ہئی۔ ایں مسجد کوں داخلی دیواراں کوں سجاوݨ آلے ازنک ٹائلیں دے عمدہ معیار کیتے ڄاݨا ویندا ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* ترکی
* فہرست ترکی کے شہر

## حوالہ جات
ابراہیم پاشا مسجد

ابراہیم پاشا مسجد بلغاریہ دی ہک قدیم مسجد ہے۔

## تاریخ
مسجد دے آثار رازگراڈ، Ludogorie (ترکی : ڈیلیاورمان) علاقے وچ واقع ہن۔ فی الحال مسجد استعمال کیتے بند ہے اتے ایندی تعمیر نو عوامی جمہوریہ بلغاریہ دے دور توں ایندی مرمت و بحالی اڄ تئیں نہیں تھی سڳی۔
انور کمال پاشا

انور کمال پاشا پاکستان دے نامور فلم ساز، ہدایت کار اتے اردو دے نامور ادیب حکیم احمد شجاع دے پتر ہن۔ انہاں دی پیدائش 23 فروری 1925ء کوں تھئی اتے وفات 13 اکتوبر 1987ء کوں تھئی۔

## مشہور فلماں

* باپ کا گناہ
* دو آنسو
* غلام
* قاتل
* سرفروش
* چن ماہی
* انار کلی
* دلا بھٹی
* گھبرو
* دلبر
* رات کی بات
* انتقام
* گمراہ
* لیلیٰ مجنوں
* وطن
* محبوب
* سازش
* سفید خون
* خاناں دے خان پروہنے
* پروہنا
* ہڈحرام
* بارڈر بلٹ

## وفات
انور کمال پاشا 13 اکتوبر، 1987ء کوں لاہور، پاکستان وچ وفات پا ڳئے۔ انہاں کوں لاہور وچ میانی صاحب دے غستان وچ دفن کیتا ڳیا۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:لاہور دے فلم ہدایت کار
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:جامعہ پنجاب دے فضلا
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلم ہدایت کار
ونکی:پاکستانی فلم پروڈیوسر
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
جان ڈونلڈ ہکس

جان ڈونلڈ ہکس (1890-1972) امریکی سیاسی تاریخ دا ڄاݨ وند

جان ڈونلڈ ہکس (1890-1972) امریکہ دا ہک وݙا سیاست دان ہا ۔ انہاں دی تحقیق امریکی سیاست تے مبنی ہئی ۔ خاص طور تے انہاں انویہویں تے ویہویں صدی دی امریکی سیاست تے کم کیتا ۔ ہکس امریکی سیاست دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ انہاں دی کتاب "جدید جمہوریت" (The Populist Revolt) اڄ وی امریکی سیاست دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہکس امریکی سیاست وچ عوام دی تحریک دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں دی ٻئی اہم کتاب "ریپبلکن دور" (The Republican Ascendancy) وی امریکی سیاست تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہکس امریکی خانہ جنگی تے وی کم کیتا ۔ انہاں دا کم امریکی خانہ جنگی دے سیاسی پہلوواں تے مبنی ہئی ۔ ہکس امریکی سیاست دے بارے وچ کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی سیاست داناں تے مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او امریکی سیاست دے بارے وچ ہک اہم سیاست دان ہن ۔ انہاں امریکی سیاست دی نویں تشریح کیتی ۔
کمال پاشا

کمال پاشا ترکی دا ہک ضلع ہے جیہڑا صوبہ ازمیر وچ واقع ہے۔ 

## ڄاڑاشہر
شہر کمال پاشا دے ڄاڑا شہر کامزا، Kavadarci اتے ارض روم ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* ترکی
* فہرست ترکی کے شہر

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
آگسٹ ہملی

آگسٹ ہملی (1823-1906) فرانسیسی تاریخ تے جغرافیہ دان

آگسٹ ہملی (1823-1906) فرانس دا ہک وݙا تاریخ تے جغرافیہ دان ہا ۔ انہاں دی تحقیق فرانس دی تاریخ تے جغرافیہ تے مبنی ہئی ۔ خاص طور تے انہاں فرانس دے مختلف خطیاں دی تاریخ تے جغرافیائی صورتحال تے کم کیتا ۔ ہملی فرانس دی تاریخ تے جغرافیہ دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ انہاں دی کتاب "وچلے دور دا شمالی فرانس" اڄ وی فرانس دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہملی شمالی فرانس دی تاریخی تے جغرافیائی صورتحال دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں دی ٻئی اہم کتاب "جغرافیائی تاریخ" وی جغرافیائی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہملی فرانس دے مختلف خطیاں دے بارے وچ کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی مورخین تے جغرافیہ داناں کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او فرانس دی تاریخ تے جغرافیہ دے بارے وچ ہک اہم ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں فرانس دی تاریخ تے جغرافیائی صورتحال دی نویں تشریح کیتی ۔
اوٹو ہنٹز

اوٹو ہنٹز (1861-1940) جرمن تاریخ دان

اوٹو ہنٹز (1861-1940) جرمنی دا ہک وݙا مورخ ہا ۔ اوں جرمنی دی تاریخ تے وݙا کم کیتا ۔ خاص طور تے اوں جرمنی دے آئینی تے انتظامی تاریخ تے کم کیتا ۔ ہنٹز جرمنی دی تاریخ دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ اوندی کتاب "جرمنی وچ ریاستی آئین تے انتظامیہ"اڄ وی جرمنی دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہنٹز جرمنی دے آئینی تے انتظامی نظام دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ اوندی ٻئی اہم کتاب "جرمنی دی تاریخ وچ افسر شاہی" وی جرمنی دی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہنٹز جرمنی دے مختلف دوراں دی تاریخ تے کئی مضامین وی لکھئے ۔ اوندا کم اڄ وی مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او جرمنی دی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم مورخ ہا ۔ اوں جرمنی دی آئینی تے انتظامی تاریخ دی نویں تشریح کیتی ۔
سیرافیمہ ہوپنر

سیرافیمہ ہوپنر (1880-1966) سوویت تاریخ دان

سیرافیمہ ہوپنر (1880-1966) سوویت یونین دی ہک وݙی مورخ ہئی ۔ اوں سوویت یونین دی تاریخ تے وݙا کم کیتا ۔ خاص طور تے اوں روسی انقلاب تے سوویت یونین دی ابتدائی تاریخ تے کم کیتا ۔ ہوپنر سوویت یونین دی تاریخ دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ اوندی کتاب "روس وچ مزدور تحریک"اڄ وی سوویت یونین دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہوپنر روسی مزدور تحریک دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ اوندی ٻئی اہم کتاب "سوویت یونین دی تاریخ"وی سوویت یونین دی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہوپنر سوویت یونین دے مختلف دوراں دی تاریخ تے کئی مضامین وی لکھئے ۔ اوندا کم اڄ وی مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او سوویت یونین دی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم مورخ ہئی ۔ اوں سوویت یونین دی تاریخ دی نویں تشریح کیتی ۔
میکس ہورک ہائیمر

میکس ہورک ہائیمر (1895-1973) ثقافتی تے سیاسی تاریخ دان

میکس ہورک ہائیمر (1895-1973) جرمنی دا ہک وݙا سماجی ، ثقافتی تے سیاسی تاریخ دان ہا ۔ انہاں دی تحقیق سماجی ، ثقافتی تے سیاسی تاریخ تے مبنی ہئی ۔ خاص طور تے انہاں مغربی تہذیب دی تنقید تے کم کیتا ۔ ہورک ہائیمر مغربی تہذیب دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ انہاں دی کتاب "روشن خیالی دی جدلیات" اڄ وی سماجی ، ثقافتی تے سیاسی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہورک ہائیمر روشن خیالی دی تنقید کیتی ہے ۔ انہاں دی ٻئی اہم کتاب "تنقیدی نظریہ"وی سماجی ، ثقافتی تے سیاسی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہورک ہائیمر فرینکفرٹ سکول دی بنیاد رکھی ۔ اوں سکول سماجی ، ثقافتی تے سیاسی تاریخ تے وݙا اثر پایا ۔ ہورک ہائیمر سماجی ، ثقافتی تے سیاسی تاریخ دے بارے وچ کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی سماجی ، ثقافتی تے سیاسی تاریخ دے ماہرین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او سماجی ، ثقافتی تے سیاسی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم تاریخ دان ہن ۔ انہاں مغربی تہذیب دی نویں تشریح کیتی ۔
میہالی ہورواتھ

میہالی ہورواتھ (1809-1878) ہنگری دا تاریخ دان

میہالی ہورواتھ (1809-1878) ہنگری دا ہک وݙا مورخ ہا ۔ انہاں دی تحقیق ہنگری دی تاریخ تے مبنی ہئی ۔ خاص طور تے انہاں ہنگری دے قومی تحریکاں تے کم کیتا ۔ ہورواتھ ہنگری دی تاریخ دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ انہاں دی کتاب "ہنگری دی آزادی دی جنگ دی تاریخ"  اڄ وی ہنگری دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہورواتھ ہنگری دی آزادی دی جنگ دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں دی ٻئی اہم کتاب "ہنگری دا تاریخ" وی ہنگری دی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہورواتھ ہنگری دے مختلف دوراں دی تاریخ تے کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او ہنگری دی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم مورخ ہن ۔ انہاں ہنگری دی قومی تحریکاں دی نویں تشریح کیتی ۔
ہنری ہوئل ہوورتھ

ہنری ہوئل ہوورتھ (1842-1923) برطانوی تاریخ دان 

ہنری ہوئل ہوورتھ (1842-1923) برطانیہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان تے ارضیات دان ہا ۔ انہاں دی تحقیق ایشیا دی تاریخ تے ارضیات تے مبنی ہئی ۔ خاص طور تے انہاں منگولاں دی تاریخ تے سائبیریا دی ارضیات تے کم کیتا ۔ ہوورتھ ایشیا دی تاریخ تے ارضیات دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ انہاں دی کتاب "منگولاں دی تاریخ" (History of the Mongols) اڄ وی منگولاں دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ ہوورتھ منگولاں دی تاریخ دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ انہاں دی ٻئی اہم کتاب "سائبیریا تے روسی ترکستان دے میموتھ"  وی ارضیات تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ ہوورتھ ایشیا دے مختلف خطیاں دی تاریخ تے ارضیات تے کئی مضامین وی لکھئے ۔ انہاں دا کم اڄ وی مورخین تے ارضیات داناں کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او ایشیا دی تاریخ تے ارضیات دے بارے وچ ہک اہم ڄاݨ وند ہن ۔ انہاں ایشیا دی تاریخ تے ارضیات دی نویں تشریح کیتی ۔
امام زادہ خلیل پاشا

امام زادہ خلیل پاشا سلطنت عثمانیہ دے ہک ریاست کار ہن۔ او وزیر اعظم سلطنت عثمانیہ دے 1406 توں 1413ء تک وزیر اعظم رہے۔ انہاں دے پتر محمد نظام الدین پاشا وی وزیر اعظم بݨے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
علا الدین پاشا (صدراعظم)

علاء الدین پاشا سلطنت عثمانیہ دے پہلے عثمانی صدراعظم ہن۔ او 1320ء توں 1331ء تک وزیراعظم سلطنت عثمانیہ مقرر رہے۔

## وفات
1333ء توں پہلے ہی علاء الدین پاشا دا انتقال تھی ڳیا ہئی۔ ترک مؤرخین دا خیال ہے کہ او 1331ء وچ انتقال کر ڳئے ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست وزرائے اعظم سلطنت عثمانیہ
* شاندارلی خاندان
* سلطان عثمان اول
* سلطان اورخان اول
* سلطنت عثمانیہ
* ینی چری

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
شکریہ سلطان

شکریہ سلطان ایک عثمانی شہزادی ہئی، جیہڑی تخت دے وارث شہزادے یوسف عزالدین، سلطان عبدالعزیز دے پتر اتے لیمان خانم دی دھی ہئی۔ ایندی پیدائش 24 فروری 1906ء کوں تھئی اتے وفات 1 اپریل 1972ء کوں تھئی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
مریلا بیکر انگالس

مریلا بیکر انگالس (1828-1902) برما دی ‎تاریخ دی ڄاݨ وند

مریلا بیکر انگالس (1828-1902) برما (میانمار) وچ کم کرݨ والی ہک مشنری تے مورخ ہئی ۔ اوں برما دی تاریخ تے ثقافت تے وݙا کم کیتا ۔ انگالس برما دے لوکاں دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ اوں برمی زبان سکھی تے برمی لوکاں دے بارے وچ کئی کتاباں تے مضامین لکھئے ۔ اوندی کتاب "برما دی تاریخ" (History of Burma) برما دی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ انگالس برما دی تاریخ دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ اوں برما دے لوکاں دی ثقافت تے مذہب تے وی کم کیتا ۔ اوں برمی لوکاں دے بارے وچ کئی مضامین وی لکھئے ۔ اوندا کم اڄ وی مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او برما دی تاریخ تے ثقافت دے بارے وچ ہک اہم مورخ ہئی ۔ اوں برما دے لوکاں دی زندگی تے ثقافت دی نویں تشریح کیتی ۔
علویہ سلطان

علویہ سلطان ہک عثمانی شہزادی ہئی، جیہڑی سلطان محمد ششم اتے نازیکدا کدن دی دھی ہئی۔ ایندی پیدائش 11 ستمبر 1892ء کوں تھئی اتے وفات 25 جنوری 1967ء کوں تھئی۔

## موت
علویہ سلطان دا انتقال 25 جنوری 1967ء کوں 74 سال دی عمر وچ تھیا اتے انہاں کوں آشیان غستان، استنبول وچ دفن کیتا ڳیا۔ انہاں دے پئے انہاں توں ترائے سال پچھوں فوت تھئے اتے 1970 وچ انہاں دا انتقال تھی ڳیا۔

## حوالہ جات

## حوالہ جات

* 
* 
* 
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ہیرلڈ انس

ہیرلڈ انس (1894-1952) کینیڈا دی اقتصادی تاریخ دان

ہیرلڈ انس (1894-1952) کینیڈا دا ہک وݙا اقتصادی تاریخ دان ہا ۔ اوں کینیڈا دی اقتصادی تاریخ تے وݙا کم کیتا ۔ خاص طور تے اوں کینیڈا دی تجارت تے مواصلات دے نظام تے کم کیتا ۔ انس کینیڈا دی اقتصادی تاریخ دے بارے وچ نویاں ڳالہیں سامݨے گھن آئی ۔ اوندی کتاب "فر ٹریڈ انہاں کینیڈا" (The Fur Trade in Canada) اڄ وی کینیڈا دی اقتصادی تاریخ دی اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایں کتاب وچ انس کینیڈا دی تجارت دی تفصیل نال وضاحت کیتی ہے ۔ اوندی ٻئی اہم کتاب "ایمپائر اینڈ کمیونیکیشنز" وی مواصلات دی تاریخ تے ہک اہم ماخذ ہے ۔ انس کینیڈا دے مختلف دوراں دی اقتصادی تاریخ تے کئی مضامین وی لکھئے ۔ اوندا کم اڄ وی معاشیات داناں تے مورخین کیتے رہنمائی دا کم کریندے ۔ او کینیڈا دی اقتصادی تاریخ دے بارے وچ ہک اہم مورخ ہا ۔ اوں کینیڈا دی اقتصادی ترقی دی نویں تشریح کیتی ۔
ترک‌ سازی

thumb|289x289px
تُرک‌سازی ہک ثقافتی یا سیاسی عمل ہے جیندے وچ ہک شخص یا مضمون جیہڑا ترک فطرت دا کائنی اینکوں زبردستی یا ترکی دی شناخت ݙتی ویندی ہے۔ ایں اصطلاح دی تعریف اناطولیہ، بلقان، قفقاز یا مشرق وسطیٰ جاہیں علاقیاں وچ ٻیاں نسلاں دے لوکاں دے حوالے نال کیتی ونڄ سڳدی ہے۔ ترکیفیکیشن دے اہم نظریہ داناں وچوں ہک مسلمان یہودی ہئی جیندا ناں معز کوهن (مونس تکین‌آلپ) ہئی جیں نے 1928 وچ Türkleştirme دے عنوان نال ہک مضمون وچ جبری ترک کرݨ دے عمل کوں شائع کیتا۔ 
thumb|293x293px
thumb|220x220px

## ترک قبیلے

# باشقیر
# تاتار ( وولگا ، کریمیا ، ڈوبروونک )
# ناگایباک‌ها
# قزاق‌ها
# قره‌قالپاق‌ها
# نوقایی‌ها
# کاراییم‌ها
# کراچائے-بلکار
# کومیکہا
# کریم چاکھا
# الٹائے
# آذربائیجانی
# قاجارہا
# شاهسون‌ها
# قره‌داغی‌ها
# قره‌پاخ‌ها
# قشقایی‌ها
# افشار
# خلج‌ها
# گاگوزہا
# اورومچی‌ہا
# تووان‌ها
# توفاها
# نمکیات
# خاکاس‌ها
# چولیم تاتار
# ازبک
# ایغور
# سالارها
# پیلے ایغور
# چواش‌
# یاکوتہا
# ڈولگن وغیرہ۔

## متعلقہ مضامین

* ترک عوام
* پان ترکزم
* ایران میں پان ترکزم
* ترکی کا کردستان
* مغربی آرمینیا
* لازستان
* آرمینیائی نسل کشی
* آشوریوں کی نسل کشی
* یونانیوں کی نسل کشی
* سرکیسیوں کی نسل کشی
* ہم قتل عام میں مارے گئے۔
* ماراش کو مارنا
* ترکی کے آرمینیائی باشندے۔
* پوشیدہ آرمینیائی
* ساتھی لوگ
* نوجوان ترک
* ترکی میں جغرافیائی تبدیلیاں
* ترکوں اور منگولوں کی طرف سے ایران کے جغرافیائی ناموں کی تبدیلی
* پان ترک ازم کی تاریخ نگاری پر تنقید
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
محمد بن جعفر الکتانی

محمد بن جعفر الکتانی (1858-1927) مراکش دا تاریخ دان

محمد بن جعفر الکتانی (1858-1927) مراکش دے ہک ٻہوں وݙے  عالم دین ہن ۔ انہاں دی علمی شخصیت اتے تصانیف پورے عالم اسلام  وچ مشہور تھئیاں ۔ انہاں فقہ ، حدیث ، تصوف ، تاریخ اتے ٻئے ٻہوں سارے علوم وچ مہارت حاصل کیتی ۔ انہاں دیاں لکھیاں ہوئیاں کتاباں اڄ وی علمی حلقیاں وچ پڑھیاں ویندیاں ہن ۔ 

انہاں دی زندگی علم دے حصول اتے دین دی خدمت کیتے وقف ہئی ۔ انہاں مراکش دے علمی اتے ثقافتی ورثے وچ ٻہوں وݙا حصہ پاتے ۔ انہاں دے علم دی وجہ توں انہاں دی عزت پورے عالم اسلام وچ تھیندی ہئی ۔ انہاں اپݨی زندگی وچ ٻہوں سارے شاگرد تیار کیتے جنہاں بعد وچ علم دی روشنی کوں اڳاں ودھایا ۔ 

محمد بن جعفر الکتانی دی یاد اڄ وی مراکش دے لوکاں دے دلاں وچ تازہ ہے ۔ انہاں دیاں علمی خدمات کوں اڄ وی یاد کیتا ویندا ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اڄ وی علمی حلقیاں وچ پڑھیاں ویندیاں ہن اتے انہاں دے علم  توں لوک فیض حاصل کریندے پن ۔
محمد جابر

محمد جابر (1875-1945) شام دی تاریخ دا ڄاݨ وند

محمد جابر (1875-1945) مشرق وسطیٰ اتے شام دے علاقے دی تاریخ دے ہک وݙے محقق ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی ایں خطے دی تاریخی تحقیق اتے مطالعے کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی تحقیق اتے تصنیفات اڄ وی ایں خطے دی تاریخ دے مطالعے وچ ٻہوں اہمیت رکھیندیاں ہن ۔ 

انہاں اپݨے دور دے اہم تاریخی واقعات اتے تبدیلیاں کوں نجھا تے ݙٹھا اتے انہاں کوں تحریری شکل ݙتی ۔ انہاں دی تصنیفات وچ ایں خطے دی سیاسی ، سماجی اتے ثقافتی تاریخ دے مختلف پہلوواں تے ڳالھ کیتی ڳئی ہے ۔ انہاں ایں خطے دیاں مختلف تہذیباں اتے ثقافتاں دے اثرات کوں وی واضح کیتا ۔ 

محمد جابر دی تحقیق اتے تصنیفات ایں خطے دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئیاں ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی وچ ایں خطے دی تاریخ دے مختلف پہلوواں تے تحقیق کر تے ایں خطے دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں واقف کروایا ۔ انہاں دیاں علمی خدمات اڄ وی ایں خطے دے لوکاں کیتے رہنمائی دا ذریعہ ہن ۔
خیری بیگ

خیری بیگ (جینکوں کݙھیں کݙھیں خایر بیگ وی آکھیا ویندے، وفات 1522) نے سلطنت عثمانیہ دے ناں توں مصر تے 1515 توں ڳھن کے 1522 وچ اپݨی موت تک حکومت کیتی۔ سلطنتِ عثمانیہ دے سلطان سلیم اول نے انہاں کوں مصر دی فتح وچ مدد کرݨ تے گورنر دا عہدہ ݙتا ہئی۔  

ابخازی نسل نال تعلق رکھݨ دی وجہ توں، او حلب دا سابق مملوک گورنر ہئی جیں نے مرج دابق دی جنگ وچ عثمانی فتح کیتے اہم کردار ادا کیتا۔ مملوکاں تے عثمانیاں دی فتح اتے مملوک سلطنت دے خاتمے دے بعد، وزیر اعظم یونس پاشا کوں مصر دا گورنر بݨا ݙتا ڳیا۔ تاہم، جݙاں عثمانی سلطان سلیم کوں یونس پاشا دی حکومت وچ بدعنوانی، رشوت اتے بھتہ خوری دے بارے وچ پتہ لڳا تاں خیری بے کوں مصر دی گورنری سونپی ڳئی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
رشید محمد پاشا

رشید محمد پاشا، جینکوں کتاہہ دے ناں نال ڄاݨا ویندا ہے، 1829 توں 1833 تک ہک عثمانی جنرل اتے عظیم وزیر ہئی، ایں وقت سلطنت عثمانیہ دی کجھ اہم ترین لڑائیاں اتے فوجی کارروائیاں وچ سلطان محمود دوم دے دستیاں دی قیادت کریندے ہن۔  

## حواشی

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
تاریخ ایتھوپیا

ایتھوپیا دی تاریخ ٻہوں لمبی اتے متنوع ہے۔ اے افریقہ دے قدیم ترین ملکاں وچوں ہک ہے اتے ایندی ہک منفرد ثقافت اتے روایات ہن۔

## ابتدائی تاریخ
ایتھوپیا وچ انسانی آبادی دے ابتدائی ترین باقیات ملیاں ہن، جیہڑیاں 30 لکھ سال توں وی پراݨی ہن۔ قدیم زمانے وچ، ایتھوپیا ہک اہم تجارتی مرکز ہئی اتے ایندے مصر، یونان اتے روم دے نال قریبی تعلقات ہن۔ چوتھی صدی عیسوی وچ، اکسوم دی سلطنت نے عیسائیت کوں اپݨا سرکاری مذہب قرار ݙتا، جیندے نال اے دنیا دے ابتدائی عیسائی ملکاں وچوں ہک بݨ ڳیا۔

## قرون وسطی
قرون وسطی وچ، ایتھوپیا مختلف نکی ریاستاں وچ ونڈیا ڳیا۔ 13ویں صدی وچ، سلیمان خاندان نے اقتدار حاصل کیتا اتے ہک مضبوط عیسائی سلطنت قائم کیتی۔ 15ویں اتے 16ویں صدیاں وچ، ایتھوپیا کوں مسلمان سلطنتاں اتے پرتگالیاں دی طرف توں خطرات دا سامنا کرݨا پیا۔

## جدید تاریخ
19ویں صدی وچ، شہنشاہ تیودروس دوم نے ایتھوپیا کوں ولا متحد کرݨ دی کوشش کیتی، لیکن او برطانوی فوج دے ہتھوں شکست کھا ڳیا۔ شہنشاہ مینی لیک دوم نے ایتھوپیا دی آزادی کوں برقرار رکھا اتے اینکوں ہک جدید ریاست بݨاوݨ کیتے اصلاحات کیتیاں۔ 20ویں صدی وچ، ایتھوپیا تے اطالیہ نے ݙو واری قبضہ کرݨ دی کوشش کیتی، لیکن ݙونہاں واری اینکوں شکست تھئی۔ 1974 وچ، ہک فوجی انقلاب نے شہنشاہ ہیل سیلسی کوں معزول کر ݙتا اتے ہک سوشلسٹ حکومت قائم کیتی۔ سوشلسٹ حکومت دے خاتمے دے بعد، ایتھوپیا نے ہک وفاقی جمہوریہ نظام اپنایا۔

## اہم واقعات
اکسوم دی سلطنت دا عروج (چوتھی صدی عیسوی): عیسائیت دا سرکاری مذہب دے طور تے اختیار کرݨ۔ سلیمان خاندان دا قیام (13ویں صدی): ہک مضبوط عیسائی سلطنت دا قیام۔ عدوہ دی جنگ (1896): ایتھوپیا دی اطالیہ تے فیصلہ کن فتح۔ اطالیہ دا قبضہ (1936-1941): ایتھوپیا دی آزادی کیتے جدوجہد۔ فوجی انقلاب (1974): شہنشاہ ہیل سیلسی دا تختہ الٹنا۔ وفاقی جمہوریہ دا قیام (1995): ایتھوپیا وچ ہک نویں سیاسی نظام دا آغاز۔
ولیم جیمز

ولیم جیمز (1780-1827) رائل نیوی دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ولیم جیمز (1780-1827) نیپولین جنگاں دے دوران رائل نیوی دے ہک وݙے مورخ ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی رائل نیوی دی تاریخ کوں محفوظ کرݨ اتے انہاں جنگاں دے واقعات کوں تفصیل نال لکھݨ کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی تصنیف "دی نیول ہسٹری آف گریٹ برٹین" اڄ وی ایں دور دی بحری تاریخ دا ہک اہم ماخذ سمجھی ویندی ہے ۔ 

انہاں اپݨی کتاب وچ جنگاں دے دوران رائل نیوی دے جہازاں ، افسراں اتے سپاہیاں دی بہادری اتے قربانیاں کوں تفصیل نال بیان کیتا ۔ انہاں ہر جنگ دے واقعات کوں نجھا تے لکھیا اتے انہاں دی کتاب ایں دور دی بحری جنگاں دی ہک مستند تاریخ سمجھی ویندی ہے ۔ انہاں نہ صرف جنگاں دے واقعات لکھئے بھل جہازاں دی تعمیر ، بحری حکمت عملی اتے اوں دور دے بحری حالات کوں وی تفصیلی طور تے بیان کیتا ۔ 

ولیم جیمز دی کتاب ایں دور دی بحری تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں اپݨی محنت اتے تحقیق نال ایں دور دی بحری تاریخ کوں محفوظ کر ݙتا ۔ انہاں دی کتاب اڄ وی رائل نیوی دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ہک اہم ماخذ ہے ۔
گل بابا

left|thumb| گل بابا کا مجسمہ بڈاپسٹ میں اس کے مزار کے باہرمیتین یاردانور کا بنایا ہوا ۔
گل بابا (وفات 1541) ، جینکوں جعفر وی آکھیا ویندا ہے ، ہک عثمانی بیکتاشی درویش شاعر اتے سلطان سلیمان اعظم دا ساتھی ہئی ، جیں نے محمد فاتح دے دور توں یورپ وچ متعدد مہموں وچ حصہ ڳھدا۔

## مقبرہ
right|thumb| بوڈاپسٹ وچ گل بابا دی قبر

## گیلری

فائل:Gulbaba_turbejecivertanlegi.jpg| عمارت کا فضائی منظر
فائل:Gül_Baba_1.JPG| گل بابا کے تربت کا بیرونی منظر
فائل:Gulbaba2.jpg| چشمہ
فائل:Budapest,_the_coffin_of_Gül_Baba.jpg| گل بابا کے تربت کا اندرونی نظارہ
فائل:Gül_Baba_Grab_Budapest_(Ungarn)..jpg| گل بابا کا تابوت


## ٻیا ݙیکھو

* مقبرہ گل بابا
* باطنیہ
* تصوف

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ایوانی جاواخشویلی

ایوانی جاواخشویلی (1876–1940) جارجیا دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ایوانی جاواخشویلی (1876–1940) جارجیا دے ہک وݙے تاریخ دان ہن ۔ انہاں دی تاریخ وچ جارجیا دی پراݨی تہذیب دا ذکر ملدے ۔ انہاں جارجیا دے لوکاں دی ثقافت ، زبان ، تے سیاسی تاریخ تے وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی کتاب "جارجیائی قوم دی تاریخ" جارجیا دی تاریخ دی ہک اہم کتاب ہے ۔ 

ایوانی جاواخشویلی جارجیا دی قدیم لکھتیں ، دستاویزاں ، تے نوادرات دا مطالعہ کیتا ۔ انہاں جارجیا دے قدیم بادشاہاں ، جنگاں ، تے سماجی نظام بارے وݙی تحقیق کیتی ۔ انہاں جارجیا دی زبان تے ادب تے وی کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جارجیا دی تاریخ دے بارے وچ ٻہوں کجھ پتہ لڳیا ۔ 

انہاں جارجیا دی تاریخ دے مختلف دوراں تے وݙی توجہ ݙتی ۔ انہاں دیاں کتاباں وچ جارجیا دی قدیم بادشاہی ، قرون وسطیٰ دے جارجیا ، تے روسی بادشاہی دے دور وچ جارجیا دی حالت دا ذکر ملدے ۔ انہاں جارجیا دی معیشت ، تجارت ، تے فنون لطیفہ تے وی کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جارجیا دی تاریخ دے مختلف پہلو سامݨے آئے ۔ 

ایوانی جاواخشویلی جارجیا دی تاریخ دے بارے وچ ٻہوں کجھ لکھیا ۔ انہاں دیاں کتاباں جارجیا دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہن ۔ انہاں دی تحقیق نال جارجیا دی تاریخ دے بارے وچ ساݙی معلومات وچ وادھا تھیا ۔
خسرو خان

خسرو خان 1320 وچ تقریباً ݙو مہینے تک دہلی دا سلطان ریہا۔ ایندا تعلق گجرات دے علاقے نال ہئی، او 1305 وچ علاؤالدین خلجی دی مالوا دی فتح دے دوران دہلی دی فوج دے ہتھوں پکڑیا ڳیا ہئی۔ ہک غلام دے طور تے دہلی ڳھن ونڄݨ دے بعد، این نے اسلام قبول کر ڳھدا اتے علاؤ الدین دے پتر مبارک شاہ دا ہم جنس پرست ساتھی بݨ ڳیا۔ 1316 وچ تخت تے چڑھݨ دے بعد، مبارک شاہ نے انہاں کوں "خسرو خان" دا خطاب ݙتا۔ خسرو خان نے 1317 وچ دیواگیری تے دہلی دے کنٹرول کوں ولا قائم کرݨ کیتے ہک کامیاب مہم دی قیادت کیتی۔ اگلے سال، ایں  نے فوج دی قیادت کیتی جیں نے ورنگل دا محاصرہ کر ڳھدا اتے کاکتیہ حکمران پرتاپردرا کوں دہلی کوں خراج تحسین پیش کرݨ تے مجبور کیتا۔ 1320 وچ این نے باردوس دے ہک گروپ دی قیادت کیتی اتے مبارک شاہ کوں قتل کرݨ کیتے ناراض امیراں کوں مناوایا اتے ناصرالدین دے ناں نال تخت تے ٻیٹھا۔ تاہم، اینکوں جلد ہی باغیاں دے ہک گروپ نے معزول کر ݙتا جیندی قیادت عظیم ملک تغلق نے کیتی، جیہڑا ایندے بعد تخت تے براجمان تھیا۔

## حوالہ جات

ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
آرتھر جانسن

آرتھر جانسن (1845–1927) ، آکسفورڈ یونیورسٹی دی تاریخ دان

آرتھر جانسن برطانیہ دے ہک مشہور تاریخ دان ہن ، جیندا تعلق آکسفورڈ یونیورسٹی نال ہا ۔ انہاں تاریخ دے مختلف موضوعات تے کم کیتا ، خاص طور تے یورپی تاریخ تے انگریزی آئینی تاریخ تے ۔ انہاں دی تحقیق تے لکھتیں تاریخ دے علم وچ وݙا ودھارا کیتا ۔ 

آرتھر جانسن دی تعلیم آکسفورڈ یونیورسٹی وچ تھئی ، جتھاں انہاں تاریخ دی گہری سمجھ حاصل کیتی ۔ انہاں بعد وچ آکسفورڈ وچ ای تریخ پڑھاوݨ دا کم شروع کیتا ، تے انہاں دی پڑھاوݨ دی صلاحیت تے تحقیق دی وجہ توں انہاں دی وݙی عزت تھیندی ہئی ۔ انہاں دے شاگرد انہاں دی ذہانت تے علم توں ٻہوں متاثر ہن ۔ 

انہاں دی اہم کتاباں وچوں ہک "یورپ دی تاریخ 1598-1715" ہے ، جیندا یورپی تاریخ دے اوں دور تے وݙا اثر پیا ۔ انہاں انگریزی آئینی تاریخ تے وی ٻہوں کجھ لکھیا ، جیندی وجہ توں انہاں دی انگریزی تاریخ دے ماہر دے طور تے سنڄاݨ بݨی ۔ انہاں پارلیمنٹ دے ارتقا تے انگریزی قانون دے بارے وچ وی تحقیق کیتی ۔ 

آرتھر جانسن دی تحقیق تے لکھتیں تاریخ دے علم وچ وݙا حصہ پاتے ۔ انہاں تاریخ دے طلباء تے اسکالرز کیتے ٻہوں وݙی مدد کیتی ۔ انہاں دیاں کتاباں تے لیکچرز اڄ وی تاریخ دے طالب علماں کیتے اہم ہن ۔ انہاں دی تحقیق تے لکھتیں تاریخ دے علم وچ وݙا حصہ پاتے ۔