open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فانیؔ امر تسری

فانیؔ امر تسری دا اصل ناں غلام حسین ہا، اوہ ݙاہ فروری 1924ء کوں میاں فضل الدین ڄٹ  بسرا دے گھر امر تسر وچ پیدا تھئے۔تقسیم دے بعد اوہ ملتان آڳئے، تعلیمی معیار ایم اے اسلامیات تے فاضلِ طب و جراحت ہن ۔ مگر پیشہ درس و تدریس اختیار کیتا ہویا ہا ۔شاعری دا آغاز اوہ امر تسر توں کر چکے ہن ، اِتھ آکے اوہ ضیاء ؔصدیقی تے ارشد ؔملتانی توں اصلاح گھندے ہن۔فانیؔ صاحب اردو ، پنجابی تے سرائیکی دے سہ زبان شاعر ہن۔آپ دا ہک شعری مجموعہ وی ’’طریفلِ سخن‘‘ دے ناں نال چھپ ڳیا ہا ، جیندے وچ سرائیکی کلام وی شامل ہا تے ایویں ’’ سرائیکی مجلس ‘‘ ملتان دے ماہانہ طرحی مشاعریاں وچ پڑھیاں ونڄݨ آلیاں مختلف شعراء دیاں غزلاں تے مشتمل کتاب ’’ مینگھ ملہار‘‘ جیڑھی جو 1979ء وچ شائع تھئی ہئی، اوندے وچ وی آپدیاں 8طرحی غزلاں شامل ہِن۔جنہاں اچوں ݙو عدد غزلاں پیشِ خدمت ہن۔

### (1)غزل
ہک چوکھے ہن زردار سڄݨ

ٻئے غربت وچ ہن تار سڄݨ

ہک حُسن دا ماݨ کریندے ہن

ٻئے جان توں ہن بیزار سڄݨ

جیڑھے دعوے ڈھیر کریندے ہِن

نہیں کہیں دے او غمخوار سڄݨ

میں ودّا رہساں نال تیݙے

جیویں پھُل دے نال ہے خار سڄݨ

اُف تیر اے تیݙے نیݨاں دے

لنگھ ویندے دل دے پار سڄݨ

توں بخشش واسطے منگ دعاء 

ہیء فانیؔ اوڳݨ ہار سڄݨ
اودئے بھانو ہنس

1926ء تا  2019ء

اودئے بھانو ہنس ؔ پروفیسر یو بی ہنسؔ دے ناں نال مشہور ہَن، آپ 2اگست1926ء کوں پنڈت وشوا ناتھ شرما دے گھر دائرہ دین پناہ ضلع مظفر گٖڑھ وچ پیدا تھئے۔آپ سرائیکی توں علاوہ اردو دے بٖہوں وڈٖے شاعر و ادیب ہن۔1966ء وچ انہاں کوں ہریانہ سرکار دی طرفوں راج کوّی ( ملک الشعراء) دا خطاب ڈٖتا گٖیا، انہاندے کلام دی مقبولیت دا اندازہ اِتھوں لایا ونجٖ سگٖدے جو آپ دے دیوان’’ رچنا ولی ‘‘ دے 5ایڈیشن چھپ چکے ہن 2010ء وچ آپ اپنْی جنم بھومی ڈٖیکھنْ واسطے وڈٖی سک نال دائرہ دین پناہ وی آئے ہن ۔انڈیا وچ درجناں طالب علم ہنسؔ جی تے پی ایچ ڈی کر چکے ہِن۔لاجپت نگر(حصار) دے ہک پُل دا ناں وی ہنس جی دی وفات دے بعد انہاں دے ناں نال رکھیا گٖئے۔ہنسؔ جی 26فروری  2019ء کوں حصار( انڈیا ) وچ وفات پا گٖئے۔ نمونہ کلام ملاحظہ تھیوے۔

### (1)غزل
او بٖہوں خوش نصیب ہوندے ہن

یار جیندے قریب ہوندے ہن

دل وڈٖا ہے جیندا امیر ہے او

تنگ دل تاں غریب ہوندے ہن

بٖول امرت بھرے تے دل وچ زہر

لوک وی کجھ عجیب ہوندے ہن

زندہ رہندن جیڑھے قیامت تئیں

او تاں شاعر ادیب ہوندے ہن

دل جو ترٹا تاں شاعری نسری

حادثے وی عجیب ہوندے ہن

من دی ہر ہک مراد پوری تھئی

کیندے ایجھیں نصیب ہوندے ہن

زندگی دی سمجھ تڈٖاں آندی

موت دے جد قریب ہوندے ہن
اوم پر کاش

او پی آزادؔ بہاولپوری دا اصل ناں اوم پر کاش ہا ، اوہ 11نومبر 1926ء کوں بہاولپور وچ پیدا تھئے۔تقسیم دے بعد ہندوستان چلے ڳئے ،انہاندے ہک شعری مجموعے دا حوالہ وی ملدے جیندا ناں ہے ’’متوازی سائے‘‘ایں مجموعے دا سرِ ورق معروف مصور عبدالرحمٰن چغتائی نے بنْایا ہا۔

او پی آزاد دا سنِ وفات تاں معلوم نہیں تھی سڳیا لیکن اتنا پتہ لڳے جو آپ دا انتقال غازی پور انڈیا وچ تھیا ۔نمونہ کلام پیشِ خدمت ہے۔

### (1)غزل
شاہاں دی رفتار نرالی ،میں نئیں آہدا لوکی آہدن

لوکاں دا ہے اللہ والی،میں نئیں آہدا لوکی آہدن

عالم فاضل گیانی قابل کھاندے پِن در در دے دھکے

جاہل کیتے وڄدی تالی،میں نئیں آہدا لوکی آہدن

لُٹئے پُٹئے ٻاجھ سہارے لوکاں دا اے حال ہے جیویں

بیوہ نکے ٻالاں والی،میں نئیں آہدا لوکی آہدن

باغاں دی بربادی کیتے قسمت کوں الزام نہ ڈٖیویں

ٻوٹے پیا پٹیندے مالی،میں نئیں آہدا لوکی آہدن

خوش حالی دے ناں تے ڈٖیکھو ہک ڈٖیوا او روز ٻلیندن

ہر ڈٖیوے دی لاٹ ہے کالی،میں نئیں آہدا لوکی آہدن

ویلا لنگھیا مدتاں تھی ڳن ، ڈٖسدی نئیں پر کوئی تبدیلی

اوہے ہل تے اوہے ہالی،میں نئیں آہدا لوکی آہدن

٭٭٭
سید نصیر شاہ

1932ء تا 2012ء

سید نصیر شاہ اردو تے سرائیکی دے مہاندرے شاعر تے کہنہ مشق نثر نگار ہن۔مگر آپ دیاں شعری تے نثری تصنیفات اردو اچ زیادہ ہن ۔اردو نثر اچ مختلف موضوعات تے آپ نے کئی کتاباں لکھیاں ۔جݙاں جو سرائیکی نثر اچ وی آپ دا ہک افسانوی مجموعہ ’’ککر دے پھُل‘‘ چھپ چکے۔تے ایویں اردو شعری کتاباں توں علاوہ سرائیکی شعری مجموعہ ’’بھُل گٖیا اپنْاں گھر‘‘وی چھپ چکے۔شعری اصناف اچوں غزل آپ دی پسندیدہ صنف ہئی۔تے غزل آپ وݙی مہارت نال لکھدے ہن۔کتاب ’’بھُل گٖیا اپنْاں گھر‘‘اچوں آپ دیاں ݙو عدد غزلاں پیشِ خدمت ہن۔

### (1)غزل
کم نہ آسی اے سوالی !روشنی

مانگویں سورج دی کالی روشنی

تَیں پہاڑاں توں یدِ بیضا لبھا

آبشاراں توں میں ڈھالی روشنی

اُس محل توں پہلے میݙے گھر ڳئی

سدھی سادی ،بھولی بھالی روشنی

توں سمیٹیں ظلمتاں تیݙے نصیب

میݙی قسمت میں سنبھالی روشنی

چیر کے لکھاں گھٹاواں دے پَرَت

ݙیندی رہندی ہے ݙکھالی روشنی

نور ونڈ کے بے بصر لوکاں دیوچ 

عمر ساری میں ہے ڳالی روشنی

دیر تائیں رہ ویسی سید نصیرؔ

میݙے لفظاں دی مثالی روشنی
رشید خان قیصرانْی

1930ء تا 2010ء

رشید خان قیصراݨی 13دسمبر1930ء کوں سردار شیر بہادر خان دے گھر قصبہ کوٹ قیصراݨی تونسہ شریف اچ پیدا تھئے۔اپݨی تعلیم مکمل کر کے1953ء کوں پاک ٖ فضائیہ وچ بطور ونگ کمانڈر تعینات تھئے۔تے ول 33سال اپنے فرائضِ منصبی سرانجام ݙیوݨ دے بعد 1986ء وچ ملازمت توں ریٹائر تھی ڳئے۔

رشید خان دا تعلق تمن قیصراݨی دی سردار فیملی نال ہا۔ جتھوں تک آپ دی شاعری دا تعلق ہے تاں آپ اردو، فارسی تے سرائیکی دے سہ زبان شاعر ہَن ۔اردو شاعری دے حوالے نال آپ دا شمار پاکستان دے بلند پایہ شعراء وچ تھیندے،سرائیکی آپ دی مادری زبان ہئی ، سرائیکی اچ وی خوب صورت شاعری کریندے ہَن ۔بلکہ اپݨی اردو شاعری وچ سرائیکی دے الفاظ وݙی سلیقہ مندی نال فِٹ کر ݙیندے ہَن۔جݙاں جو آپ دی اردو شاعری وچ وی سرائیکی کلچر دی خوشبو آندی ہے۔رشید خان کئی شعری کتاباں دے صنف ہَن۔آخر 21جون2010ء کوں آپ 80سال دی عمر وچ وفات پا ڳئے۔نمونہ کلام حاضر ہے۔

### غزل
کھمدے گجدے بدلاں دیوچ تیݙے رُخ دے لشکارے

اساں تتی ریت دے واسی ساݙے نال نہ ہاسہ کر

کے تئیں ٹُرسی سجھ دی سنگت کے تئیں رہسی دُھپ دا سیک 

اپݨے ݙینہ ݙوپہر تے ڈھولا نہ اتنا بھرواسہ کر

ساݙیاں ساریاں سکاں ، سدھراں ،آس اُمیداں تیݙے ناں

دل دا سارا سونا چا گھن یار نہ تولہ ماسہ کر

اُݙدے وقت دا پکھی آخر لہہ ڳئے لہندے سجھ دے نال

توں وی اپݨی ساہ دی ڳنڈھڑی چا کے یار دا پاسہ کر

یار رشیدؔ اوں در دا ککھ وی لکھ توں چنڳاں لکھاں وار

ایہو ککھ ہئی چم کے چا گھن نہ اتنا ہِٻلاسہ کر
ظہور حسین مجبور

1932ء تا ۔۔۔۔۔

منشی ظہور حسین مجبور دا تعلق اوچ شریف نال ہا ،آپ مڈل پاس ہن، اوں زمانے مڈل پاس دی اہمیت ہئی ،آپ کوں میونسپل کمیٹی اوچ شریف اچ چونگی محر مقرر کیتا ڳیا۔تہوں آپ دے ناں نال منشی دا لقب نتھی تھیا ہوئے۔جتھوں تک آپ دی شاعری دا تعلق ہے تاں آپ زبر دست شعری قوت دے مالک ہن۔سدھے سادے لفظاں وچ دلچسپ تے رواں شاعری کریندے ہن۔کوشش دے باوجود ہک حوالہ جاتی کتاب اچوں میکوں انہاں دی صرف ہک غزل ملی ہے۔جو پیشِ خدمت ہے۔

### (1)غزل
کیا پچھدیں ݙکھ تھوڑے تھی ڳن؟

پہلے توں وی ݙوڑے تھی ڳن!

دردیں کوں میں کجھ نہ ڄاتا

پھپھڑیاں دیوچ پھوڑے تھی ڳن

تریہہ برہوں دی مار مکایم

ہاں دے خانے سوڑے تھی ڳن

تئیں جو جیویں منہ چا پھیریئے

دشمن کل وٹکوڑے تھی ڳن

عشق تیݙے وچ سو پُنڄ ہاریم

لیر کتیراں جوڑے تھی ڳن

بزم خوشی وچ تئیں بن سانول

زلف کنڈل وچ اِتھ مجبوراؔ

سارے ساز تنبوڑے تھی ڳن

عاشق کئی کاں کوڑے تھی ڳن
جاوید ملک

1932ء تا2021ء

؎چیڑی چوڳ چُڳیندیں آکھئے ہُݨ تاں ٻچے اُڈّٖو!

پیٹ دا دوزخ بھرݨ کیتے کالے روہ تئیں پُڄو!

ایں شعر دے خالق ملک الہٰی بخش المعروف جاوید ملک دا تعلق کوٹ قیصراݨی (تونسہ شریف) نال ہا۔آپ نے عملی زندگی دا آغاز 20 مئی1950ء کنوں سکول ٹیچر دی حیثیت نال کیتاتے 9اگست1992ء کوں ریٹائرڈ منٹ حاصل کیتی۔آپ اپݨے زمانے دی معروف علمی ادبی شخصیت ہن۔اردو سرائیکی شاعر و ادیب ، کالم نگار ، افسانہ نگار تے ڈرامہ نویس ہن۔جتھوں تک آپ دی شاعری دا تعلق ہے تاں آپ اردو سرائیکی ݙوہائیں زباناں وچ خوبصورت شاعری کریندے ہن۔آپ دیاں ݙو عدد سرائیکی غزلاں پیشِ خدمت ہن۔

### (1)غزل
اے اندھارا بھڄاوݨاں پوسی

بُٖݙدے سجھ کوں ولاوݨاں پوسی

اپݨی تصویر بھیڄ ݙے میݙو

روندے دل کوں رہاوݨاں پوسی

میݙے ہتھ دیاں لکیراں آہدیاں ہن

تیکوں ہک ݙینہ بھلاوݨاں پوسی

لوکیں ہتھیں دیوچ پتھر چاتن

دل دا شیشہ بچاوݨاں پوسی

جیڑھا آندے او ٹِک کے ٻہہ ویندے

دل دا ٻوہا ولاوݨاں پوسی

راتیں ݙائݨیں تے ݙینہ بلا بݨ ڳئین

شہر والو! الاوݨاں پوسی
ڈاکٹر بے تاب علی پوری

1932ء تا 2012ء

بے تاب علی پوری دا اصل ناں ڈاکٹر راما نند ہا ، جو 17مارچ1932ء کوں علی پور مظفر ڳڑھ وچ پیدا تھئے،شہید علی پوری دے شاگرد ہن۔’’رامش ورنگ‘‘ تے ’’بچوں کا گلدستہ‘‘انہاں دیاں مطبوعہ کتب ہن۔ڈاکٹر بے تاب علی پوری 12اپریل2012ء کوں دلّی اچ وفات پا ڳئے۔نمونہ کلام۔

### غزل
آؤ وے یارو لوک لوکائی

ڄلوں سارے دِڳا چائی

ہاں وچ ساریاں ہاں ملوائی

سچّی ڳالھ نہ کہیں سمجھائی

دل کوں وݙا کرݨا پوندے

مل ٻَہوَݨ وچ خوب وݙائی

ڳالھیں دے ہن سارے مکھی

رہندن ڳالھیں وچ ٹرخائی

اَٹّا مل پر لُݙدی کیوں ہیں

من ناپاک تے حجتاں کائی

کالے دھاڳے کجھ نہ کیتا

آخر اساں مرچ وتائی

گھر بھر ݙیؤ بھانویں بیتابؔ

خوش نی تھیندے پر ڄنوائی

٭٭٭
سرور خان سرور

1932ء تا 1997ء

سرور خان سرور ؔ مرحوم دا تعلق ضلع ڈیرہ اسماعیل خان دے سکھاݨی قبیلے نال ہا، آپ تحصیل پروآ دے رہوݨ والے ہن ، زمیندارہ کریندے ہن۔جتھوں تک آپ دی شاعری دا تعلق ہے تاں ݙوجھیاں صنفاں دے نال نال غزل وی خوبصورت لکھدے ہن۔ نمونہ کلام حاضر ہے

### غزل
امیداں دے ݙیوے بٖیٹھاں راہ تے بٖالی

ہجر دی پئی سر تے ݙسے رات کالی

زمانے تے سوہݨیاں دی کئی تھوڑ کائنی

میݙے دلربا دی ہے صورت نرالی

ہے مسکار دلبر دی من ٹھار ݙیندی

مسرّت ݙکھیندی ہے شفقت دی لالی

نظر دا اثر ہے یا کئی جادو گر ہے

پتہ نئیں جو کیویں بݨیندے موالی

اے ہک ول تاں نئیں ہن ہزاراں ولاکے

کھڑی دل پھسیندی ہے زلفاں دی ڄالی

سنجیدہ سخن ہے تے شیریں کلام اے

ایندی ہر ادا ہے ادا بے مثالی

میں مجنوں دے وانگے اُتھاں ونڄ کے بٖہنداں

جتھاں یار سرورؔ کوں ݙیندے ݙکھالی
ڈاکٹر شباب للّت

1933ء تا 2014ء

ڈاکٹر شباب للّت 3اگست1933ء کوں رام کرشن للّت دے گھر خان ڳڑھ ضلع مظفر ڳڑھ وچ پیدا تھئے۔آپ دا اصل ناں بھڳوان داس للّت ہا ۔ادبی حوالے نال آپ نے شاعری تے تحقیق و تنقید دیاں درجناں کتاباں تصنیف کیتیاں۔آخری عمر وچ اوہ معدے دے کینسر وچ مبتلا تھی ڳئے ہن ،تے ول 7فروری2014ء کوں شملہ(بھارت) اچ وفات پا ڳئے۔نمونہ کلام حاضر ہے۔

### (1)غزل
آپے جو مہر بان ہو زہرہ جمال ہے

اے وی ضرور کوئی زمانے دی چال ہے

کولوں وی لنگھے ݙکھ کوئی اوندی مجال ہے

میں ہاں ،ہجر دی رات ہے،تیݙا خیال ہے

اوئیں کرو نہ غور تاں اے ڳالھ ہے ٻئی

معلوم ہے تہاکوں جو میݙے دل دا حال ہے

سارا سݨپ سوہنْے او پیسے دے نال ہے

اجٖکل اوہو سیاݨاں جیندے کول مال ہے

ݙینہ رات میݙی راکھی کریندی ہے مفلسی

شودی کوں میں نماݨے دا کیݙا خیال ہے

ہے ایندے وچ گُٖندھی ہوئی رت غریب دی

ڳلہاں تے ساہو کار دے جیڑھا غلال ہے

٭٭٭
خادم رزمی

1932ء تا 2006ء

خادم رزمیؔ مرحوم ضلع خانیوال دے مہاندرے شاعر ہن۔آپ دی ہک کتاب ’’اساں آپے اُݙݨ ہارے‘‘2006ء وچ چھپ چکی ہے۔جیندا ناں انہاں حضرت سلطان باہو دے ہک مصرعے’’تاڑی مار اُݙا نہ باہو اساں آپے اُݙݨ ہارے ہو‘‘اچوں مستعار گھدے ۔شاید آپ دیاں بٖیاں کتاباں وی ہوسن لیکن میݙے علم اچ کائنی۔خادم رزمی دی شاعری بنیادی طور تے معاشرے دی اصلاح تے بھلائی واسطے ہے۔اوہ دیہاتی تے شہری لوکاں دی زندگی سنوارݨ چاہندن تے اَہدن۔

؎کھوہاں تے وی جھوٹے فیشن

شہراں دی وچکار دے آڳئے

ٻہوں گھاٹا ہے انڄ چپ رہݨاں

ویلے ہُݨ نروار دے آڳئے

### غزل
چھپّر اُݙ ڳئے کھولے ڈھہہ ڳئے

وسوں دی تھاں ٹِبٖے رہ ڳئے

ٹوئے ریتا رہ ڳیا اوتھے

پہلاں جتھے دریا وہیہ ڳئے

کاہدے اوہ مسافر جیڑھے

چھاں جتھ ملّی اوتھے بٖہہ ڳئے

’’دل دا محرم کوئی نئیں ملدا ‘‘

پیر فریدݨ سچّی کہہ ڳئے

کی دسئے انھی مجبوری

نہ سہندی وی آخر سہہ گئے
کوثر جتوئی

اصل ناں       عطاء محمد

قلمی ناں       کوثرؔ جتوئی

ڄمݨ           1938ء

تعلیم           مڈل

جاہ پتہ         جھڳی والا تحصیل جتوئی ضلع مظفر ڳڑھ

کوثر جتوئی 1938ء کوں نواب خان دے گھر ،جھڳی والا تحصیل جتوئی وچ پیدا تھئے،مڈل تک تعلیم حاصل کیتی ، شعر و شاعری دا شوق بچپن توں ہا پیا۔یتیمؔ جتوئی توں اصلاح گھدی ،شاعری دیاں تقریبََا ساریاں صنفاں تے طبع آزمائی کیتی ۔ڈپٹی کمشنر مظفر ڳڑھ مسعودکھدر پوش نے اپݨے زمانے وچ اعزازی سند پیش کیتی۔ایجو کیشن آفیسر مظفر ڳڑھ کنوں 1970ء وچ ٹرافی حاصل کیتی۔غزل دے حوالے نال آپ دی ہک لمبی بحر دی غزل ملاحظہ تھیوے!

### غزل
کئی ایجھاں قسمت دا فیصلہ تھئے نہ دل توں مونجھیں دا بار ویندے

جے نندر آوے تاں خواب دیوچ او رات میں کن گزار ویندے

ہوا مخالف تے گھاݨ وچ ہے ، ملاح وی میکوں جواب ݙے ڳئے

عجیب منظر نظردے میکوں ، نہ ٻُݙدے ٻیڑا نہ پار ویندے

میں نا امیدی دیاں پَٹ کے کندھاں جو سال دیوچ ڈھہا چھُڑینداں

چمن امیدیں دا وت ولا او جھمکدی اکھ وچ اُسار ویندے

نواں شکاری ہاں احتیاطََا خموش ٻیٹھا سٹینداں چوڳاں

چلاک پکھی دے پیش پئے ڳیاں جے کرّاں پھاکا شکار ویندے

عجیب ٻنّے سواندری ہے میں اَہدا کجھ ہاں کریندا کجھ ہے

میں اپݨے ݙکھیں دے حال ݙینداں ، او اپݨی جُتّی جھلار ویندے
ڈاکٹر محمد خان بابر

اصل ناں       محمد خان

تخلص          بابرؔ

ڄمݨ           1938ء

پیشہ            اسسٹنٹ پروفیسر

جاہ پتہ         بہاولپور

بحوالہ’’وہندے نیر‘‘

### (1)غزل
اِتھ ٻݙداں ، اُتھ اُبھرداں

نت جینداں نت میں مرداں

بِن ٻیڑی پار اُتراں

کُر تے کݙاہیں ترداں

نہ ہوواں یاد آنداں

ہوواں تاں میں وسرداں

جیجھاں ہاں کوجھا موجھا

ٻانھاں میں تیݙے درداں

رُستم سݙے کئی بابرؔ

کہیں کوں میں ککھ نظرداں
بشیر کھوکھر تونسوی

1940ء تا 2014ء

’’مسعود جھنڈیر لائبریری‘‘اچ بشیر کھوکھر تونسوی دا ہک شعری مجموعہ’’ مٹھڑے بٖول‘‘میݙی نظر توں گزریا جیندے وچوں میں ݙو عدد غزلاں فوٹو کاپی کر گھدیاں ۔ جݙاں جو شاعر دے کوائف تونسہ وچ مقیم اپݨے عزیز ماسٹر عبدالطیف خان دے ذمے لائے ۔بٖس ول ماسٹر صاحب بشیر تونسوی دے ہک فرزند کوں ونجٖ ملئے ، اوں ݙسایا جو انہاں دے والد بزرگوار ہک اچھے شاعر دے علاوہ ریٹائر سکول ٹیچر ہن۔تے آپ 9جنوری2014ء کوں ایں دنیا فانی توں کوچ کر ڳئے ہن۔بہر حال بشیر تونسوی مرحوم اپݨے زمانے دے قادرالکلا م شاعر ہن۔نمونہ کلام پیشِ خدمت ہے۔

### (1)غزل
سزا ݙیندیں تاں بے شک ݙے میں ہاں تاں بے خطا سوہݨاں

جو دل آکھے کرو سائیں ہے سب کجھ تاں روا سوہݨاں

قدم کھسکے  پچھوں تے جے وفا تے دوش آ ویسی

اے تن من ہے میݙا حاضر کرو جٖلدی جفا سوہݨاں

ٹھمک چال ہم تیݙی بھاندی ،جݙاں ٹردا ہیں توں ماہی

ذرا مڑ کے ولا ݙیکھو ، پھسا ڳئی ہے ادا سوہݨاں

ذرا چن جھئیں ایں مکھڑے توں اے زلف عنبر ہٹاوو چن

توں کیوں شرما کے چپ تھی ڳئیں ذرا مکھڑا ݙکھا سوہݨاں

پکڑ بٖانہہ جے منیندا ہاں تاں ول ول کے توں رس ویندیں

جے سچ آکھاں تاں رُس پوندیں توں ہیں جو بے وفا سوہݨاں

ݙکی رستہ کھڑا ہاں میںونجٖݨ ڈیساں نہ چن اصلوں

بشیر اپݨے کوں ڳل چا لا ،بہانے نہ بݨا سوہݨاں
نور الحسن چشتی

اصل ناں       نورالحسن

تخلص          چشتیؔ

ڄمݨ           1940ء

پیشہ            دوکانداری

جاہ پتہ         محراب والا تحصیل احمد پور شرقیہ(بہاولپور)

### غزل
خوشیاں نہ کیوں مناواں خوشیاں دا وار آڳئے

دل والے غنچے کھل پئے ، سوہݨاں نکھار آڳئے

من مست تھی ڳیا ہے ، ساقی دی خیر ہووے

الفت دی مئے پلئی ہِس، میکوں خمار آڳئے

گل پھُل امید والے سرسبز اڄ نظردن

اُڄڑے چمن وچالے بݨ تے بہار آڳئے

ہک وار کھل تے ٻولئے آکھیس وفا کریساں

بھُل ڳین پچھلیاں ڳالھیں ول اعتبار آڳئے

مدتاں دے بعد اڄ سئیں نازیں بھریئے جو ڈٖٹھے

قسمے خدا دی چشتیؔ دل کوں قرار آڳئے 

٭٭٭
قمرالاسلام قمر

اصل ناں       قمرالاسلام

تخلص          قمرؔ

ڄمݨ           1941ء

پیشہ            ملازمت

جاہ پتہ         پیدائش اِلٰہ آباد، موجودہ رہائش کراچی

بحوالہ ’’وہندے نیر‘‘

### غزل
اَے یار انہاں ویرانیاں کوں گلزار وی آکھݨاں پوندا ہے

کئی اُچیاں جھِکیاں راہواں کوں ہموار وی آکھݨاں پوندا ہے

ایں عشق دے اُڄڑے رستے وچ کئی راہی ٹُر تے مر بھُر گٖئے

ایں راہ دے چھوٹے پتھراں کوں دیوار وی آکھݨاں پوندا ہے

کجھ حسن دے الھڑے نخرے ہن، کجھ عشق دی اُلٹی ریت وی ہے

ہر تیر چلاوݨ والے کوں دلدار وی آکھݨاں پوندا ہے

اڄ ظالم غربت دے ہتھّوں انسان دا ہُݨ اے عالم ہے

ہر خون دے پیوݨ والے کوں غمخوار وی آکھݨاں پوندا ہے

ایں درد دی حالت ݙیکھ قمرؔ دل رت دے ہنجوں روندا ہے

اڄ چور اُچکے ݙاکو کوں سردار وی آکھݨاں پوندا ہے

٭٭٭
حامد علی شاکرؔ

اصل ناں       حامد علی

تخلص          شاکرؔ

جٖمݨ           1940ء 

تعلیم           میٹرک

پیشہ           ریٹائر ٹیچر

فون نمبر         0334 7637528

جاہ پتہ         کوٹلہ دیوان تحصیل جام پور ضلع راجن پور

حامد علی شاکر زبر دست شعری قوت دے حامل فطری شاعر ہن ۔ کوشش دے باوجود میݙی انہاں نال فون تے ڳالھ بات نہ تھی سڳی ۔ کیوں جو اوں ویلے آپ بیمار ہن تے انہاں نال الاوݨ ٻولݨ دی ممانعت ہئی۔ بہرحال میں آپ دی ہک غزل کہیں حوالہ جاتی کتاب اچوں پہلے گھدی ہوئی ہئی ۔ تے کوائف ہک دوست دے ذریعے گھن کے میں حامد شاکر صاحب کوں کتاب اچ درج کر ݙتے ۔بقول جمشید احمد کمتر رسولپوری حامد شاکر یکم دسمبر1940کوں مہر جند وݙا سیال دے گھر پیدا تھئے ، میٹرک تک تعلیم حاصل کیتی ۔جݙاں جو عملی زندگی دا آغاز 1964ء کنوں بطور سکول ٹیچر کیتا ۔تے ول 2000ء وچ ریٹائر تھی ڳئے۔

شاعری دا آغاز آپ نے 1972ء کنوں کیتا ۔ تے آپ دیاں کئی شعری کتاباں وی چھپ چکیا ہن پر میں انہاں دی تفصیل نہیں جٖاݨدا ۔ جݙاں جو میݙے سامݨے آپ دی صرف ہک غزل ہے جیکوں پڑھ کے اندازہ تھیندے جو حامد شاکر صاحب ہک پختہ کار مشاق شاعر ہن، تے سرائیکی شاعری اچ آپ دا مقام تے مرتبہ ٻہوں بلند ہے۔ تے آؤ ہُݨ حامد شاکر صاحب دی غزل ملاحظہ فرماؤ!

### (1)غزل
اے کیجھیے حسین اِن جو کولھوں ٻلہیندن

پوا ویس شیشے دا پتھّر مریندن

اے پاݨی دیوچ ریت دا گھر بݨا کے

محبت دی سب کیتی کرتی ٻوڑیندن

میں یاریں کوں وی خوب پرکھیا ہے جڳ تے

دفن دے بہانے کفن پئے لہیندن

بدن وچ تاں قطرہ لہو دا نی رہ ڳیا

ولا او پئے کیوں ویلݨے وچ ولیندن

ازل توں ہے دستور اہلِ جفا دا

چڑھا تے چا پوڑی دے ݙاکے کپیندن

چھڑا اپݨیں ہتھیں کوں رنگݨ دی خاطر

میݙی آرزو کوں پئے چِٹ تے کوہیندن

نواں ظلم شاکرؔ ݙٹھم میکدے وچ

ادا نال پیاسے دا ساغر بھنیندن

٭٭٭
فرشی عیسٰی خیلوی

1940ء تا2014ء

فرشی عیسٰی خیلوی اپݨے زمانے دے معروف سرائیکی شاعر ہَن۔آپ دا ہک شعری مجموعہ وی ’’مہکار‘‘ دے ناں نال چھپ چکے ۔ علاوہ ازیں اوں زمانے مختلف اخبارات تے رسائل وچ وی آپ دا کلام چھپدا رہ ڳئے۔فرشی عیسٰی خیلوی شاعر ہووݨ دے نال نال ہک اچھے مقرر وی ہَن ۔شخصیت دے حوالے نال آپ ہک اچھے انسان ، انسانیت دے ہمدرد ، صاف گو ، حق پرست تے بے باک انسان ہَن ۔ جتھوں تک آپ دی شاعری دا تعلق ہے تاں ݙوجھیاں صنفاں دے نال نال غزل وی ٻہوں سوہݨی لکھدے ہَن۔ نمونہ کلام حاضر ہے۔

(1)غزل

جبر دی قید وچ رہوݨ میݙی تقدیر بݨ ڳئی اے

کسے دی زلف دا کنڈل میݙی زنجیر بݨ ڳئی اے

میݙے چہرے دے جھُریاں توں تیکوں معلوم تھی ویسی

میݙی زندگی دے ہر لمحے دی ہک تحریر بݨ ڳئی اے

ودا ٹُرداں نگر تیݙے ݙکھاں دا آسرا گھن کے

غماں دا شہنشاہ ہاں ، بے بسی جاگیر بݨ ڳئی اے

جیڑھے پاسے قدم چینداں سِتم ملدن زمانے دے

میݙی ہر آرزو میݙے کیتے شمشیر بݨ ڳئی اے

جوانی وچ جیڑھا فرشیؔ ہا تکیا خواب شہرت دا

ݙکھاں دے روپ وچ او اجٖ میݙی تعبیر بݨ ڳئی اے
غلام حُر خان کنداݨی

1942ء تا 2010ء

غلام حُر خان کنداݨی ضلع بھکر دے نمائندہ شاعر ہَن ۔ اوہ خوش اخلاق ، خوش مزاج ، خوش لباس تے انتہا درجے دے نفاست پسند ہَن ۔ تے انہاں دی شاعری وچ وی اوہا نفاست تے لطافت نظر آندی ہے ،آپ دی غزل دے حوالے نال معروف دانشور عاشق بزدار لکھدن جو ’’غلام حُر خان سرائیکی پینگھ تے نویں سروں چڑھدی غزل نال ایجھی پینگھ رسائی جو انہاں دی لکھی ہوئی غزل اسمان نال بر مچیندی نظر آندی ہے‘‘

بہر حال غلام حُر خان دی غزل دا نمونہ حاضر ہے۔

(1)غزل

کیا غزل دا معجزہ ہا کیا اثر تیݙا وی ہا

بٖس وچھوڑے ویݨ وچ دامن تاں تر تیݙا وی ہا

او وی ݙینہ ہن بخت دے ݙوپہر ہن میݙے اُتے

میݙے چہرے تے جبیں ہئی سنگِ در تیݙا وی ہا

زہر دا گھُٹ بھر چھوڑیئے سمجھے محبت دا حکم!

جتھ میݙی تقدیر ہئی اُتھ نامہ برتیݙا وی ہا

رو نہیں گھر دو جٖلوں رُل ڳئیں اَے دل جنگلاں دیوچ

ماء، بھرا ، ست بھاڳ ہِن ، ہک وسدا گھر تیݙا وی ہا

کل جیڑھا ماریا ڳیا بے وارثا بازار وچ 

لوک آہدن حُرؔ فقیراں وچ قدر تیݙا وی ہا
غلام قاسم بسمل

اصل ناں       غلام قاسم

قلمی ناں        غلام قاسم بسملؔ

ڄمݨ           1942ء

تعلیم          بی اے ،  فاضل فارسی

پیشہ            طِب

جاہ پتہ         وستی اکڑا ،تحصیل کلور کوٹ، ضلع بھکر

### غزل
اُشاواں دے طوافاں وچ ہوا کوں رات پئے ڳئی اے

قدم محبوب دے چمدیں حنا کوں رات پئے ڳئی اے

میڈٖے ہمراز شامل ہن رقیباں دے ہراول وچ

میں زخمی اپݨے لڳداں دا وفا کوں رات پئے ڳئی اے

ملاقاتاں قریب ہن ہُݨ صبر دا امتحان آیا

میڈٖے خیماں دیوچ کرب و بلا کوں رات پئے ڳئی اے

خبر نی جو اے کتنے تئیں زمانہ ٹھوکراں کھاسی

سیاہ راتاں دیوچ چن دی ضیاء کوں رات پئے ڳئی اے

جو ہے لسکِݨ تے کڑکݨ وچ رکھیسی لاڄ لڄ پرور

میڈٖی کشتی ہے لہراں وچ دعا کوں رات پئے ڳئی اے

محبت نال ڳل لایا میکوں تقدیر نے بسملؔ

میڈٖے باغاں چوں پھُل چُݨدیں قضاء کوں رات پئے ڳئی اے

٭٭٭
انور انصاری

1943ء تا 2009ء

انورؔ انصاری مرحوم دا تعلق شاعراں دے شہر احمد پور شرقیہ نال ہا اوہ ساری حیاتی شعبہ درس و تدریس نال وابستہ رہ ڳئے۔ تے آخر تے بطور ایس ایس ٹی ٹیچر ریٹائر تھئے۔مرحوم انور انصاری اردو تے سرائیکی ݙوہائیں زباناں وچ شاعری کریندے ہن ۔ ڄمݨاں17-3-1943۔ م:5جنوری 2009ء

انور انصاری صاحب محلہ شکاری اِچ پیدا تھئے ۔ اُنہاں دے اَبّا سئیں دا ناں محمود خان ہا ۔ایس ایس ٹی ٹیچر دے طور تے مختلف سکولاں اِچ پڑھایا تے گورنمنٹ ہائی سکول محراب والا اِچوں ریٹائر تھئے۔ انصاری صاحب ساد مرادے بندے ہَن ۔ مشاعرے کائنا پڑھدے ہَن ۔ مجلسی بندے وی کائنا ہَن ۔اُنہاں اُردو دے علاوہ سرائیکی اِچ وی شاعری کیتی ۔ او 5 جنوری 2009ء اِچ اللہ کوں پیارے تھئے۔ نمونہ کلام پیش خدمت ہے۔

### غزل
جئیں ݙینہ دا عشق ساݙے دل دا امام تھی ڳئے

ہوں ݙینہ دا جڳ تے ساݙ ا اُچّا مقام تھی ڳئے

جیکر اوں سوہݨے دلبر میں نال کھل الائے چا

دشمن تھی سڑ سوا ڳن، گھر گھر متام تھی ڳئے

اصلوں نی سہہ پئے سڳدے سڑدے پڄلدے رہندن

توبہ دی جاہ ہے کھل تے بٖولݨ خنام تھی ڳئے

اَہدن توں تھیندا کون ہیں، اوقات تیݙی کیا ہے؟

ہک ہک دے ہن اُلانبھے ،جیوݨ حرام تھی ڳئے

لوکاں تاں سونے، چاندی ، پیسے کوں رب بݨائے چا

انور ؔ تاں سچّے رب دے در دا غلام تھی ڳئے

؎ہک شخص میکوں لُٹ گھدا ، ہُݨ کیا کراں وو دھاڑ وو

ناں عشق دا گھن ٹھڳ ڳیا ، کنتے ونڄاں وو دھاڑ وو

### غزل
ہک شخص میکوں لُٹ گھدا ، ہُݨ کیا کراں ، وو دھاڑ وو

ناں عشق دا گھن ٹھڳ ڳیا ، کِن تے ونڄاں ، وو دھاڑ وو

سُݨدا تاں ہَم جو عشق دی دولت جہیں دولت نہیں

واہ شاہ بݨݨ دا شوق تھیا ، روندا وَتاں وو دھاڑ وو

آہدن جو سئیں اے عشق ہے ساوݨ دی چھاں ساوݨ دا مینہ

میکوں تاں چھرے بݨ لڳن ایندیاں کݨیاں وو دھاڑ وو

ہک چن دا ٹوٹا ݙس پیم ݙیکھ میں اوکوں مُس پیُم

اصلوں نہ کہیں کم دا ریہُم ، ہُݨ چکیداں وو دھاڑ وو

اُوں زُلف دے وَل وَل دے وِچ اَٹکیا جو ہاں پھتکیا نمی

او ویڑھ چاڑھے زُلف ہِن لٹکیا کھڑاں وو دھاڑ وو

سوچُم نہ سمجھم نہ ݙٹھم دِیداں اڑایُم شوق وچ

سب کجھ لُٹایُم ڄاݨ تے ، کیا ناں گھناں وو دھاڑ وو

ہک لحظے دے مُسکݨ اُتوں تن من دی بازی لا ݙتم

او چاٹ ماری عشق ہے رڑدا وتاں وو دھاڑ وو

پہلے تاں ہتھ پا گھن ڳیا ، وچ راہ کر کلھڑا ڳیا

منزل تاں کیا میں گھر دا رستہ بُھل ڳیاں وو دھاڑ وو

اَنورؔ تاں ہُݨ لِیکے کڈھِن بس ٹھر ٻیٹھے دِل بھر ٻیٹھے

اے حال ہے دُھپ بھاندی نی ڈنگ مارے چھاں وو دھاڑ وو

### غزل
دِل دا نقصان تھی ڳے ، غم دا سامان تھی ڳے

جیں ݙینہ دا ماہی رُس ڳے چیتا گردان تھی ڳے

پُچھو نہ تات آ کے پاتو نہ جھات آ کے

گوتیاں دے وات آ کے دِل پریشان تھی ڳے

آپ مجبور کیتو ، وَل کیوں رنجور کیتو

اِیں دِل توں دُور کیتو ہر کوئی حیران تھی ڳے

خود کوں برباد کیتم ، تیکوں تاں شاد کیتم

گُلشن آباد کیتم ، گلشن ویران تھی ڳے

تیکوں خیال کائنی ، اَنورؔ دا حال کائنی

ہِک دِل دی گاٖل کائنی ، سب کجھ قربان تھی ڳے

## غزل
جیں ݙینہ دا عشق ساݙے دِل دا اِمام تھی ڳے

ہوں ݙینہ دا جڳ تے ساݙا اُچا مقام تھی ڳے

جے کر اوں سوہݨے دِلبر مَیں نال کِھل اَلائے چا

دشمن تھی سڑ سُوا ڳن ، گھر گھر متام تھی ڳے

اصلوں نی سہہ پہ سڳدے ، سڑے پڄلدے رہندن

توبھاں دی جا ہے کِھل تے ٻولݨ خُنام تھی ڳے

آہدن توں تھیندا کون اِیں ، تیݙی اوقات کیا ہے

ہک ہک دے ہِن اُلانبھے ، جیوݨ حرام تھی ڳے

سٹ ہئی تاں ݙاڈھی کاری ، مَیں ہم جو سہہ ڳیا ہاں

بس دانگ باقی رہ ڳے ، اُونویں اَرام تھی ڳے

لوکاں تاں سونے چاندی پیسے کوں رب بݨائے چا

اَنورؔ تاں سچے رب دے دَر دا غلام تھی ڳے

## حوالہ
کتاب احمد پور شرقیہ اِچ سرائیکی غزل دی ٹور، مصنف : عبدالباسط بھٹی ، ناشر : جھوک پبلشرز ، ملتان
خاک اُچوی

اصل ناں       عبدالعلی

قلمی           خاکؔ اُچوی

ڄمݨ           1943ء

تعلیم           مڈل

پیشہ            محنت مزدوری

جاہ پتہ         اوچ شریف ،تحصیل احمد پور شرقیہ ضلع بہاولپور

### غزل
ہک میں نئیں مٹھڑی ڈھولݨ دی

اِتھ جاہ نئیں کہیں دے ٻولݨ دی

اِتھ اُݙدیاں پریاں پھاس کھڑین

ایکوں عادت نئیں پر کھولݨ دی

اسمانوں تارے ترٹ پمدن

ٻس دیر ہے انڳلیں چولݨ دی

نئیں یار پرے توں جھات تاں پا

کر من اپݨے وچ ڳولݨ دی

توں کیڑھے باغ دی مولی ہیں

منصور توں پُچھ ڳل ٻولݨ دی

سڑ کولا خاکؔ سوا تھی ونڄ

نئیں ریت پریت پھرولݨ دی

### غزل
جو اوکھے جھٹ ہن بھوڳیندے ودّوں

تے دول ڳل پئے وڄیندے ودّوں

کݙاہیں مندر ، کݙاہیں مسجد

تے رام رب رب کریندے ودّوں

سڄݨ دی رُس رنج کدورتیں کوں

مسیندے ودّوں ، مٹیندے ودّوں

جے ایویں چاہندیں تاں اپݨے پچھوں

خود آپ حشریاں لویندے ودّوں

نہ سیڑھ ݙٹھی ، نہ گھاݨ ݙٹھا

خضر کنوں داد پیندے ودّوں

اساکوں لبھ پیا ہے من دا ماہی

تے بد نظر توں لکیندے ودّوں

او خاکؔ دل دی مسیت وچ ہے

قدم قدم تے پوجیندے ودّوں
نسیم علی پوری

1945ء تا ۔۔۔۔۔

نسیم علی پوری اردو تے سرائیکی دے مہاندرے شاعر تھی گزرین ۔جیڑھے جو تحصیل علی پور دے ہک چھوٹے جھئیں قصبے حسݨ والا وچ 1945ء کوں پیدا تھئے ، مڈل تک تعلیم حاصل کیتی۔نسیم دا تعلق علی پور دے ہک مذہبی خاندان گبول فیملی نال ہا ۔ آپ دے ݙا ݙا مولا نا غلام محمد خان وی سرائیکی دے شاعر ہن۔جیڑھے جو حضرت خواجہ غلام فریدؒ دے ہمعصر تے انہاں کنوں بٖہوں متاثر وی ہن۔مولانا غلام محمد خان دا ہک قلمی نسخہ وی ’’نظارے‘‘ دے نا ںنال موجود ہا پیا، جیندے وچ زیادہ تر صوفیانہ رنگ دی شاعری ہئی۔نسیم علی پوری تے زکریا یونیورسٹی دی طرفوں 2006ء وچ ہک خصوصی تحقیقی مقالہ بعنوان ’’نسیم علی پوری کے اردو کلیات کی تدوین مع مقدمہ‘‘ وی مرتب تھی چکے۔کوشش دے با وجود نسیم علی پوری دی صرف ہک سرائیکی غزل ملی ہے جو پیشِ خدمت ہے۔

### (1)غزل
کہیں پئی ہے دلِ رنجور دیاں قسماں ودا کھاواں

میں خود مختار کیوں مجبور دیاں قسماں ودا کھاواں

میکوں خود حسن مرضی نال اپݨاں راز داں جوڑیئے

میں کیوں جنّت خریداں ، حور دیاں قسماں ودا کھاواں

میݙا خود قلب کعبہ ہے ، جتھاں جلوے ہی جلوے ہن

میں کیوں گٖولاں بہانے ، طور دیاں قسماں ودا کھاواں

نظر منظور کیتے میں چُݨئے دل کوں پسند آگٖئے

میں کیوں کہیں دے نظر منظور دیاں قسماں ودا کھاواں

انا الحق آکھ گٖن جو آکھ گٖن، میں زندگی چہنداں

ودا پھاسیاں چڑھاں منصور دیاں قسماں ودا کھاواں

نسیمؔ آخر کݙاہیں تاں کھیݙ دنیا دی ختم تھیسی

ہُݨیں لا راز کھولاں ، دور دیاں قسماں ودا کھاواں

٭٭٭
استاد نذیر فیض مڳی

1945ء تا۔۔۔۔۔

استاد نذیر فیض دا تعلق مگٖی قبیلے نال ہا اوہ 1945ء کو ں کوٹلہ شیر محمد وچ ملک خدا بخش دے گھر پیدا تھئے۔پرائمری کوٹلہ وچ ، تے میٹرک دا امتحان فاضل پور توں پاس کیتا۔ایندے بعد عشق و محبت دا فطری جذبہ پیدا تھیا تاں شعر و شاعری شروع کر ڈٖتی ۔ تے تعلیم مکمل طور تے چھُٹ گٖئی۔شاعری دے حوالے نال آپ ہک ترقی پسند تے مزحمتی شاعر ہن ۔استاد نذیر فیض دی ساری حیاتی ڈٖکھی انسانیت دے ڈٖکھ درد ونڈاونْ تے مونجھے ماندے لوکاں دیاں مونجھاں مٹاونْ اچ گزری۔اوہ ہک فراغ دل سخی انسان ہن۔ انہاں دی وساخ تے سارا ڈٖینہ دوست احباب دے آنونْ ونجٖنْ آلیاں دی دھمڑ چوک لگٖی رہ ویندی ہئی۔لنگر ہر ویلے چلدا رہ ویندا ہا۔

### (1)غزل
تیڈٖا نام نشابر جگٖ تے تیڈٖی ذات سنجٖاپوں

رب نہ بخشے جیکر جانی گٖالھ کراں کئی آپوں

کہں ویلے کیا سُدھ ہے ساکوں سیت رنجیپا ڈٖیوے

ہاں تے لیکوں مورت تیڈٖی دل اپنْے تے چھاپوں

زاری، جیکر تیڈٖی قامت کہیں دے سانویں جٖانْوں

کلہیں بٖہہ تے تولوں تیکوں ، کلہیں بٖہہ تے ناپوں

پوہ دا پورھیا ، ہاڑھ دی محنت غیر نہ لیکھے لاوے

رل مل جانی ایکا کر تے اپنْی رادھی لاپوں

دوروں بٖہہ تے کیہیں جھیڑے، آہُنْ وسوں نیڑے

پرے رہ تے ہک ڈٖوجھے تے مفتے کوڑ نہ تھاپوں

فیضؔ قیامت تانْیں تیڈٖے خواب سلامت رہسن

تیڈٖا نام نشابر جگٖ تے تیڈٖی ذات سنجٖاپوں
احمد سعید گُل

اصل ناں       سعید احمد خان

تخلص          گُل

ڄمݨ           1945ء

تعلیم           میٹرک

پیشہ            محنت مزدوری

فون نمبر        03006861856

جاہ پتہ         بلوچ نگر وارڈ نمبر4 شہر مظفر ڳڑھ

شعری مجموعہ’’ول آ پاروں‘‘دے خالق احمد سعید گُل دے حوالے نال شاکر شجاع آبادی لکھدن جو’’سعید گُل کجھ روایتی تے کجھ تخیل دی شاعری کریندن ،میں تخیل دا قائل ہاں اللہ کرے جو گُل سئیں وی روایتی شاعری توں ہٹ کے صرف تخیل تے قائم رہن‘‘۔بہر حال گُل صاحب ترائے مصرعیاں تے مشتمل ہک نویں صنف ’’سنڄاپو‘‘ متعارف کراوݨ دی کوشش کیتی ہے۔ݙیکھاں کتھوں تائیں کامیاب تھئین؟خدا بہتر ڄاݨدے۔غزل دا نمونہ حاضر ہے۔

### (1)غزل
مہݨے یار ݙیواویں نہ ہا

دوکھے باز سݙاویں نہ ہا

اے تاں سچ ہے میݙا رہسیں

پھٹکی کہیں دی چاویں نہ ہا 

شالا ماݨے ڈھول جوانی 

مہݨے ہاب کراویں نہ ہا

اوکھی سوکھی نبھ ونڄے ہا

کوڑے لارے لاویں نہ ہا

ہاں اچ گُلؔ توں آپ جو ہانویں

ہاں تے ہل وہاویں نہ ہا
راشد جلیل

اصل ناں       راشد جلیل

تخلص          جلیلؔ

جٖمنْ           1945ء

تعلیم           مڈل

پیشہ            دکان داری

فون نمبر        03005325011

جاہ پتہ         ملتان ، شہر

شعری مجموعہ’’پھُل وسیندا جٖل ‘‘ دے خالق راشد جلیل ؔ دا شمار ملتان دے نمائندہ شعراء وچ تھیندے ۔’’سرائیکی مجلس ‘‘ ملتان دے زیرِ اہتمام 1979ء کوں چھپّنْ آلی کتاب ’’مینگھ ملھار‘‘اچ آپدیاں بٖہوں ساریاں غزلاں شامل ہِن ۔یاد رہوے جو ایہ کتاب 1972ء کنوں 1973ء تائیں ’’سرائیکی مجلس‘‘ دے ماہانہ طرحی مشاعریاں وچ پڑھیاں ونجٖنْ آلیاں غزلاں تے مشتمل ہے۔بہر حال راشد جلیلؔ خوبصورت لبٖ و لہجے دے شاعر ہن۔آپ دا غزلیہ کلام پیشِ خدمت ہے۔

### (1)غزل

ہر ویلے ہے متھے تریڑی گٖالھ کرینے خار دے  نال

کیڈٖا سوہنْاں جھُگٖا وسّے جے توں بٖولیں پیار دے  نال

جان بچاونْ فرض سہی پر آن بچاونْ افضل ہے

بُٖڈٖسوں بھانویں ترسوں شرطاں لگٖیاں ہن منجدھار دے  نال

چوبٖارے دے ویلک وچوں ایویں جھاتی پاتی کر

جیویں فجریں پَو پھُٹدی ہے نت نویں چمکار دے  نال

پہلی واری خنجر چاتس شالا نازک بٖانہہ دی خیر

دل سو وار دعائیں ڈٖیندے قاتل کوں ہر وار دے  نال

غم دیاں فوجاں ڈٖکھ دے لشکر شب خوں مارنْ آ گٖئے ہن

کر گٖن قبضہ دل دی نگری تے ہکی یلغار دے  نال

کُتّا وی ست جھگّٖے اپنْے چھوڑ کے کہیں گھر وڑدے؟

تَیں اچھا نئیں کیتا دھوکا کر کے اپنْے یار دے نال
استاد فیض فقیر

1943ء تا2010ء

استاد فیض فقیر سہ زبان شاعر ہن، سرائیکی اردو تے بلوچی زبان اچ شاعری کریندے ہن۔آپ دی مادری زبان بلوچی ہئی لیکن انہاندی ساری حیاتی سرائیکی ایریا سرائیکی ماحول اچ گزری،تہوں سرائیکی انہاں دی روز مرّہ دی بٖول چال بنْ گٖئی۔ایہا ای وجہ ہے جو سرائیکی اچ انہاں زیادہ شاعری کیتی ہے۔’’سک دا سوجھلا‘‘ انہاں دا سرائیکی شعری مجموعہ ہے۔ضلع راجن پور خصوصََا روجھانْ مزاری وچ انہاں سرائیکی ادب کوں فروغ ڈِٖتا۔وڈٖے وڈٖے سرائیکی مشاعرے کروائے، بے شمار شاگرد پیدا کیتے، جنہاں اچوں عبدالجبار نیازی، مختیار احمد قیصرؔ وغیرہ دے ناں قابلِ ذکر ہن۔استاد فیض فقیر ہک درویش صفت  انسان ہن ،تہوں انہاں لفظ’’ فقیر ‘‘ اپنْے ناں نال نتھّی کیتا ہویا ہا۔مثلََا آپ دا ہک شعر ہے۔

؎سکاں لہسن سوجھلا تھیسی     تانگھاں فیضؔ فقیر رکھی پیوں

### (1)غزل
یار جے بنْدا نویہی تاں خار بنْ کے کول وس

ہے خار تو جے خار تیکوں یار بنْ کے کول وس

میں کنوں تکرار کر ، ہر وار کر بیزار کر

ڈٖے سزا مجرم بنْا سرکار بنْ کے کول وس

میں کڈٖاں آکھئے توں کر اپنْی جفا کوں گھٹ سجٖنْ

ظلم کر لکھ وار کر مسکار بنْ کے کول وس

چڑھدے سجھ دے وانگ توں اپنْا ڈٖکھائی جوش رہ

بزمِ یاراں وچ سجٖنْ سنگھار بنْ کے کول وس

دل دا دریا فیضؔ ہے توں چھیڑ خوانی کیتی رہ

پیار الفت نہ نبھا آزار بنْ کے کول وس

### (2)غزل
لکھ ڈِٖتے دریا دلی توں دل تے نانواں یار دا

دل دے ہر کونے دیوچ ڈٖسدے پچھانواں یاردا

اَے رقیبو! بے وفائی دا ذکر اوندا نہ کرو

روز تھیندے کول میڈٖے ظلم ٹھانواں یار دا

او جیویں سوچے اوندیاں سوچاں تاں اوندے نال ہن

پر میں کیوں غیریں دیوچ شوشا اُڈٖانواں یار دا

دھاڑ میڈٖی دے اُتے کنسو سُنْے تاں کیوں سُنْے

ایں طرح ول گٖئے میڈٖے گٖل وچ گٖلانواں یار دا

میں اوکوں بھانواں نہ بھانواں من کوں بھاندے او فقیرؔ

پیار کیویں دل کنوں جیندیں بھلانواں یار دا

؎ڈٖہدیں ڈٖہدیں دیداں گٖل گٖن

سک سانول وچ شاماں ڈھل گٖن

٭٭٭
الیاس قیصر

الیاس قیصر (1943ء تا 2019ء)

الیاس قیصرؔ مرحوم کئی کتاباں دے خالق تے مؤلف ہن ، کتاب ’’پھُلّاں دی جھولی‘‘انہاں دا ہک ٻہوں وݙا کارنامہ ہے، جیندے وچ انہاں سرائیکی وسیب دے مختلف شعراء دا کلام ، کوائف تے انہاں دے حالات بمائے تصاویر پیش کیتے۔الیاس قیصر خود وی ہک خوبصورت لٻ و لہجے دے شاعر ہن ’’چچلاندے پھٹ‘‘دے ناں نال انہاں دا ہک شعری مجموعہ وی اڄ کنوں کئی سال پہلے چھپ چکے۔نمونہ کلام حاضر ہے۔

### غزل
کئی ݙٹھے گھائل اساں اوں حسن دی تصویر دے

واہ عجوبے کارنامے کاتبِ تقدیر دے

جذبے بے اختیار ہن تے شوق ہردم ون پوّن

سئے ݙٹھے قیدی تھیندے ایں زلف دی زنجیر دے

عشق دے میدان وچ جیڑھا وی بھُل کے آ گٖیا

کئی ݙٹھے سولی اُتے کُئی ہیٹھ ہا شمشیر دے

رو تے آکھے نامہ بر میں کیا ݙساواں حال ہُنْ

کر ڈِٖتے ظالم نے پُرزے عشق دی تحریر دے

کئی ݙٹھے ہن وانگ قیصرؔ بے نوا رُلدے اِتھاں

کئی ݙٹھے ہن رنگ اساں ایں فلک بے پیر دے

؎پتھر دی پیدا وار ہن لعل تے گُہر

پر ساݙا یار ِ ہیرا سونے دی کان دا
نور محمد پندھیڑو

اصل ناں       حاجی نور محمد

تخلص          پندھیڑوؔ

ڄمݨ           1945ء

تعلیم           مڈل

پیشہ            دکان داری

فون نمبر        03426447868

جاہ پتہ         موضع احمد موہانہ ،ڈاکخانہ شاہجمال ضلع مظفر ڳڑھ

### غزل
تیݙی جھوک تے اَوں ساݙا دل اَہدے

سبھے حال سنْاؤں ساݙا دل اَہدے

تیݙی ذات صفات دا ذکر کروں

تیݙے سہرے ڳاؤں ساݙا دل اَہدے

تیݙے در تے ہن دربان کھڑے

تیݙا در کھڑکاؤں ساݙا دل اَہدے

تیݙی جھوک دے لوک اَنْ واقف ہن

کہیں نال الاؤں ساݙا دل اَہدے

تیݙی نندر دا ویلا نہ ہووے

اساں ناد وڄاؤ ساݙا دل اَہدے

ارمان پندھیڑوؔ مُک ویسن

سر ویل ہُکاؤں ساݙا دل اَہدے
پرویز جھمٹ

اصل ناں       غلام محمد

تخلص          پرویزؔ

ڄمݨ           1947ء

تعلیم           میٹرک

پیشہ            ریٹائر فوجی(حوالدار)

فون نمبر        03455837061

جاہ پتہ         جھمٹان٘والہ ہرنولی ضلع میانوالی

پرویز جھمٹ صاحب دا شمار ضلع میانوالی دے نمائندہ شاعراں وچ تھیندے ۔آپ زمانہ طالب علمی توں شاعری دا آغاز کیتا تے کئی شعری کتاباں تخلیق کر کے شائع کرا چکے ہن۔مثلًا300ݙوہڑیاں تے مشتمل آپ دا منظوم قصہ ’’ہیر رانجھا ‘‘،’’زخمی دل دی فریاد‘‘،’’رموزِ شاعری‘‘،’’پرویز دے ݙوہڑے‘‘،’’جھریٹاں‘‘وغیرہ۔آپدیاں مشہور کتاباں ہن۔ عطاء اللہ خان عیسٰی خیلوی سمیت کئی گلو کار آپ دا کلام’’ ڳا ‘‘چکے ہن۔پرویز صاحب دا غزلیہ کلام پیشِ خدمت ہے۔

### غزل
کیا میکدہ ادب ہے سعادت نویں نویں ہے

میں تاں شرابی کوئی نہ عادت نویں نویں ہے

موسم بہار ڄاپے ہر پاسے پھُل کھڑے ہن

گلشن نواں نواں ہے لطافت نویں نویں ہے

شاہکار حسن والا ویکھݨ پیا ہاں ویندا

دل وی پیا دھڑکدائے زیارت نویں نویں ہے

حاتم حسن دا جیویں وقفہ حجاب رکھیں 

ہستی نویں نویں ہے سخاوت نویں نویں ہے

سوہݨے دے نال پرویزؔ دلڑی وٹا تاں ٻیٹھاں

رب سوہݨاں سدھ کریسی ارادت نویں نویں ہے

### غزل
میݙے گھر دے نیڑے جو گھر اوندا ہووے

توڑے میں تے جتناں قہر اوندا ہووے

دِنے راتیں ݙہدا ہی ݙہدا میں رہواں

میݙے وانگوں شالا جگر اوندا ہووے

جو جیکر میں روواں تے گُسکاں او رووے

میݙی ہاواں دیوچ اثر اوندا ہووے

جو قاصد کوں کوں بھیڄاں او  ول ول کے ݙسدائے

تیݙے ناں تے ظلم و جبر اوندا ہووے

میں راہواں تے لُک چھُپ کے پرویزؔ ٻیٹھاں

متاں اِتھوں کہیں ݙینہ گزر اوندا ہووے

٭٭٭

## وفات
١٣ مارچ ٢٠٢٥ء
محمد حسین سحر

اصل ناں       محمد حسین

تخلص          سحرؔ

جٖمݨ           1949ء

تعلیم           میٹرک

پیشہ            ریٹائرٹیوب ویل آپریٹر

فون نمبر        03066951492

جاہ پتہ         چاہ ٹاہلی والا ڈاکخانہ بھُٹہ پور (مظفر ڳڑھ)

محمد حسین سحر ؔبھٹہ پور مظفر ڳڑھ دے بزرگ شاعر ہن ،سرائیکی شاعری دیاں تقریبًا ساریاں صنفاں لکھدن ۔ ابتدائی دور وچ انہاں دے ݙوہڑے ٻہوں مشہور تھئے۔ شروع اچ مظلوم تخلص کریندے ہن تے بعد اچ مظلوم دے بجائے سحر تخلص کرݨ لڳ پئے۔ آپ دی پراݨے زمانے دی ہک غزل ݙیکھو جیندا مقطع مظلوم نال ہے۔

### غزل
کجھ نئیں سجھدا جندڑی تنگ اے 

سوچاں دیوچ عقل دنگ اے

ہر کئی ہے اجٖ آپ تڑاپی

جتناں کئی نزدیکی سنگ اے

ڈاکو ،راہزن ، چور ، لٹیرے

سادیاں دی کھس گھندے منگ اے

کون کہیں کوں کیا سمجھاوے 

سچ جے آکھو پوندی جنگ اے 

ٻس مظلومؔ ہُݨ میں کوں مارو!

میں جے مر ڳئی ݙیکھیں رنگ اے

٭٭٭
شہزادہ سیفل قیصراݨی

1950ء تا2017ء

شہزادہ سیفل قیصراݨی 8جولائی1950ء کوں ظفراللہ خان قیصراݨی (ذیلدار)) دے گھر پیدا تھئے ، میٹرک تک تعلیم حاصل کیتی ۔عملی زندگی دا آغاز بحیثیت سکول ٹیچر (سندھ کنوں) کیتا شاعری دے حوالے نال سرائیکی شاعری دیاں تمام صنفاں یعنی ݙوہڑہ،نظم ،کافی، غزل ، قطعہ وغیرہ خوب لکھدے ہَن۔انہاں دی مشہور نظم ’’غربت‘‘ دا ایہ شعر اڄ وی زبان زدِ عام ہے کہ۔

؎میں ایں ڳالھوں پیندی ہاں ݙَولیں کوں چک اے

اڄاں تیکوں میݙی محبت تے شک اے

شہزادہ سیفل دا شمار اپݨے زمانے دے سینئر شعرا وچ تھیندا ہا ،ہر وݙے مشاعرے وچ انہاں کوں مدعو کیتا ویندا ہا۔ سرائیکی وسیب تاں کیا اوہ کراچی تک مشاعرے پڑھدے ہن۔ جانبازؔ جتوئی تے سرورؔ کربلائی جھئیں اُساتذہ آپ دے شعری فن دے معترف ہَن۔ نمونہ کلام

### (1)غزل
اے ہنجھوں دے موتی درِ اقدس توں عطاء تھئے

ہا شیشہ ئِ دل میلا مسائیں آن صفا تھئے

میں اپݨی اَنا والے نمہی خول توں نکھتا

توں چڑھدے ہوئے سجھ دا پجاری ہیں تاں کیا تھئے

ہا باغ دے اندر وی تاں مقتل دا نظارا

او پھَل تاں سرِ دار بٖہوں تلخ نوا تھئے

نہ چھیڑو میݙے یارو اے نغمات دے قصے

میں قید وچالے ہاں کئی اُݙراک بٖیا تھئے

میں فکر دی سولی تے رکھین ہوش سلامت

کیوں سیجھ سُتّا ڈھول تیݙے ہوش ہوا تھئے

سیفلؔ چا تھݙیندی ہے اوکوں آ کے اندھاری

بٖس سرو دے وانگوں وی جہڑا درخت وݙا تھئے

### (2)غزل
اساݙیاں دیہاتاں نگر ڈھوٹھی ویندن

اے روزی دے چنتے چکر ڈھوٹھی ویندن

ساݙی کار شاید اے ہن بکھ دے بٖیلے

مکوڑے وی داݨے کوں گھر ڈھوٹھی ویندن

میکوں رستہ ابلیس دا صاف ݙسدے

برائیاں تاں جن و بشر ڈھوٹھی ویندن

جڳارے ، کھپارے ، ونڈارے اساݙے 

ساݙے ذہن فاقے فقر ڈھوٹھی ویندن

اساں آپ اپݨے جو قاتل ہیں سیفلؔ

اے سوچاں دے خونی بھنور ڈھوٹھی ویندن

٭٭٭
ممنون بخاری

اصل ناں       سید فیاض حسین

قلمی ناں        ممنون ؔبخاری

جٖمنْ           1950ء

تعلیم           بی اے

جاہ پتہ         ڈیرہ نواب ، احمد پور شرقیہ ضلع بہاول پور

ممنونؔ بخاری دا تعلق نواباں دے شہر ڈیرہ نواب ( احمد پور شرقیہ)نال ہے آپ اردو تے سرائیکی ڈٖوہائیں زباناں وچ شاعری کریندن مگر بٖہوں تھوڑا لکھدن ۔نمونہ کلام حاضر ہے۔

(1)غزل

ڈٖے تے دردیں وات کئی ایجھاں پسیلا تھی گٖیا

آس دے گلشن دا ساوا رنگ، پیلا تھی گٖیا

بے سبب رُس جو گٖیا میں توں میڈٖے سکھ دا سبب 

میڈٖے گھر آباد دردیں دا قبیلہ تھی گٖیا

واجھلوڑیں بنْ گٖئے طوفان ایجھاں کیا ڈٖساں

آلھڑاں ککھاں دا میڈٖا تیلا تیلا تھی گٖیا

عید دے ڈٖینہ شیت میکوں بھُل تے بھاکل پا کھڑا

میں جو اکھ چا تے ڈٖٹھم او کالا نیلا تھی گٖیا

میڈٖی بیہوشی کوں لوکیں موت جٖاتا شکر ہے

اوندے ٹُر آونْ دا ممنوناںؔ وسیلہ تھی گٖیا

؎ پرلی منْ تے چھُڑتل ڈھانڈے راکھی کھادھی ویندن

اے منہ زور زناوریں دا سبھ لشکر مار ڈٖیوجے
اختر ؔکھوسہ

اصل ناں       اللہ وسایا

قلمی ناں       اخترؔ کھوسہ

جٖمنْ           1950ء

تعلیم           میٹرک

پیشہ            ریٹائر مدرس

جاہ پتہ         چوک چورٹّہ ڈیرہ غازی خان

(1)غزل

نبھدا نہ پل ساجن بناں

اَئے سال ول ساجن بناں

روحیں دے رشتے ریشمی

گٖئے ریت رل ساجن بناں

پھِس پھِس کے چھالے رِس پئے

تھئے پیر شل ساجن بناں

کہیں سمت دی کئی سُدھ نہیں

گٖئے چیتا رل ساجن بناں

گٖلیاں دے ککھ رلدے ہوئے

پئے گٖئین گٖل ساجن بناں

اخترؔ ہے دل بے کل بٖہوں

لہے کون کل ساجن بناں

٭٭٭
ناظم پپلانوی

اصل ناں       محمد اسلم

قلمی ناں        ناظمؔ پپلانوی

ڄمݨ           1951ء

تعلیم           میٹرک

پیشہ            ریٹائرٹیچر

فون نمبر        0346 4854446

جاہ پتہ         شہر پپلاں ضلع میانوالی

ناظمؔ پپلانوی اردو تے سرائیکی دے مہاندرے شاعر ہن، آپ نے شاعری دا آغاز اردو اچ کیتا ، لیکن بعد اچ سونا خاں بے وسؔ تے اقبال سوکڑی کنوں متاثر تھی کے سرائیکی شاعری شروع کیتی، کجھ عرصہ بھکر دے صحرائی علاقے وچ سکول ٹیچر دے فرائض سر انجام ڈِٖتے ، جتھاں سرائیکی شعراء دیاں محفلاں تے ادبی ماحول میسر آیا ،مختلف شعرا نال تعلقات قائم تھئے۔تے دور دور تئیں مشاعرے پڑھنْ دا موقع ملیا ۔ اردو شاعری اچ آپ دے مضامین محبت ، ہجرفراق تے انسانیت دے ڈٖکھ درد ہِن۔تے سرائیکی شاعری اچ غربت ،صحراء دے پندھ تے کیچ دی ملکہ سسی آپ دے پسندیدہ موضوعات ہن۔ناظم بنیادی طور تے غزل گو شاعر ہے تے غزل دے لوازمات توں باخوبی واقف ہے۔نمونہ کلام حاضر ہے۔

### (1)غزل
ڈٖکھڑے ڈھیر سزا دے وانگوں

دل کوں ساڑن بھا دے وانگوں

ہجر دے پینڈے اوکھے مُکِسن

تھل دے اوکھے راہ دے وانگوں

سکھ دی مَݨ کوں ڈھا لڳ ڳئی ہے

سندھ دریا دی ڈھا دے وانگوں

میݙے من وچ توں وسدا ہیں

سسّی دے شہزادے وانگوں

توں ساوݨ دی بدلی ونگوں

میں تپدے صحراء دے وانگوں

پیار دا کاسہ چا کے ناظمؔ 

پنساں روز گدا دے وانگوں
غلام حسین کملا

1950ء تا 2017ء

غلام حسین کملاؔ مرحوم دا تعلق میلسی ضلع وہاڑی نال ہا، آپ درویش صفت انسان ہَن۔1970ء کنوں شاعری دا آغاز کیتا تے اوں زمانے دے معروف شعراء سید تبرک حسین رضوی تے نذیر اَذ فر کنوں اصلاح گھدی ۔ نمونہ کلام حاضر ہے۔

### (1)غزل
کیوں تھیندا ہیں پریشان میاں

میں جھٹ دا ہاں مہمان میاں

تیکوں رب سئیں تاج محل بخشے

میکوں ݙکھ چا کیتس دان میاں

شالا خوشیاں وچ آباد رہیں

رب ہور ودھاوی شان میاں

تیݙا ہے جو بخت عروج اُتے

تیݙے تابع ہر انسان میاں

ݙینہ تھیسی تاں میں کملےؔ دا

نہ لبھسی نام نشان میاں

؎بندہ اڄکل آری تھی ڳئے

آری وی ݙو دھاری تھی ڳئے

حق دی ڳال کریندا کئی نئیں

کوڑ دا پلہ بھاری تھی گٖئے

میݙا یار وی ݙیکھو لوکو!

کملےؔ کانْ چنگاری تھی گٖئے

٭٭٭
محمد افضل میتلا

اصل ناں       محمد افضل

قلمی ناں       محمد افضلؔ میتلا

جٖمݨ           1950ء

جاہ پتہ         کوٹلہ سکھاݨی غربی تحصیل و ضلع ڈیرہ غازی خان

### غزل
سوہݨاں نہیں نظردا کوئی جناب وانگوں

کیجھاں حسیں بدن ہے کھلدے گلاب وانگوں

ݙسدن ثریا وانگوں مستک تیݙی دے جلوے

لاٹاں پیا مریندے رُخ مہتاب وانگوں

مکھڑا تیݙا ہے سوہݨاں چن چوݙویں دا جیویں

بوچھݨ کھڑا اُݙردے چِٹے صحاب وانگوں

جوبن دا ݙیکھ منظر عاشق بے ہوش تھیندن

اکھیں دی ݙیکھ مستی جامِ شراب وانگوں

تیکوں تاں یاد ہوسی ساوݨ دی رُت سہیلی

میکوں تاں گزریا ویلا لگٖدا ہے خواب وانگوں

جئیں ݙینہ دا ڈھول جانی افضلؔ کوں چھوڑ ݙتو

پھردا ودا ہے در در خانہ خراب وانگوں

٭٭٭
ہمراز شاہجمالی

اصل ناں       ریاض حسین

قلمی ناں        ہمرازؔ شاہجمالی

جمن            1953ء 

تعلیم            پرائمری

پیشہ            مکینک  

فون نمبر         0345 0327169

جاہ پتہ          ڈاکخانہ شاہجمال موضع احمد موہانْہ تحصیل و ضلع مظفر ڳڑھ 

### غزل
ایں دل دی بقا کیتے دلدار ضروری ہے

دنیا دی ضرورت نئیں پر یار ضروری ہے

کوہ طور دے جلویں دی کئی خاص ضرورت نئیں

پر یار دے چہرے دا چمکار ضروری ہے

غم ہووے محبت دا یا کوئی بٖیا ہووے

غم دور کرنْ کیتے غمخوار ضروری ہے

شادی دا جشن ہووے یا موت دا ماتم سئیں

ہر حال محبت دا اظہار ضروری ہے

در آئے فقیراں کوں خالی نہ ولا چھوڑیں 

مفلس تے کرم کرنْاں سرکار ضروری ہے

محفل دے اندر پردہ فطرت دا تقاضا ہے

ہمرازؔ تنہائی وچ دیدار ضروری ہے
باقر مستانہ

اصل ناں       باقر حسین

قلمی ناں       باقرؔ مستانہ

جمن            1954ء 

تعلیم            ایم اے (اسلامیات)

پیشہ            ریٹائر معلم

فون نمبر         0303 6312136

جاہ پتہ          محلہ قاضیاں سیت پور تحصیل علی پور ضلع مظفر ڳڑھ 

باقرؔ مستانہ دا تعلق ضلع مظفر ڳڑھ  دے تاریخی قصبہ سیت پور نال ہے۔آپ15اپریل1954ء کوں فدا حسین خان گوپانگ دے گھر پیدا تھئے ، تعلیمی قابلیت ایم اے (اسلامیات ہن۔شعر و شاعری دا شوق بچپن توں ہا پیا ، ول چونکہ انہاں کوں محکمہ تعلیم اچ پڑھئے لکھئے ادبی لوکاں دا ماحول میسر آیا، جیندے نال انہاں دی شعر و شاعری اچ وسعت تے نکھار پیدا تھیا۔باقر مستانہ سرائیکی شاعری دیاں تمام مروّجہ اصناف اچ طبع آزمائی کیتی ہے ، آپدیاں نظماں ’’ نویں تہذیب‘‘ تے ’’ ڈسکو‘‘ بٖہوں مشہور تھیاں ۔جتھوں تک آپ دی غزل دا تعلق ہے تاں خوبصورت غزل لکھدن۔ نمونہ کلام حاضر ہے۔

### غزل
دل میڈٖا دلربا دی زد وچ ہے

گھر ہے ککھیں دا بھا دی  زد وچ ہے

روز کُسدا ہاں سرخرو تھینداں

زندگی کربلا دی زد وچ ہے

جئیں اُساریئے محل وفاواں دا

او بچارا جفا دی زد وچ ہے

گھگھ اندھارے کوں روشنی ملسے

حالی ڈٖیوا ہوا دی زد وچ ہے

موت محشر دے ڈٖینہ قتل تھیسے

خود قضا وی فنا دی زد وچ ہے

خواہشاں دا انبار ہے باقرؔ

آس شودی دعاء دی زد وچ ہے
استاد کریم بخش واجب

اصل ناں       کریم بخش

تخلص           واجبؔ

جمن            1954ء 

تعلیم            میٹرک

پیشہ            ریٹائر ملازم (واپڈا)  

فون نمبر         0345 7123659

جاہ پتہ          شیخو شوگر مل روڈ سنانواں تحصیل کوٹ ادو ضلع مظفر گٖڑھ 

کریم بخش واجبؔ دا شمار ضلع مظفر گٖڑھ دے استاد شعراء وچ تھیندے ،آپ ہک مشاق شاعر ہن۔ میکوں یاد ہے 5اگست 2017ء کوں  کوٹ ادو وچ ہک طرحی مشاعرہ تھیندا پیا ہا ، جیندے طرح مصرعہ تے شعراء دے درمیان سخت مقابلہ ہا ۔اللہ دی مہر بانی نال ایں مقابلے وچ واجب صاحب پہلی پوزیشن حاصل کیتی ہئی، تے آپ کوں ایوارڈ پیش کیتا گٖیا۔واجب صاحب جتھاں ہک اچھے شاعر ہن اُتھاں ہک بٖہوں اچھے انسان وی ہن۔ آپ نے جئیں ویلے اپنْاں کلام تے کوائف میڈٖو بھیجٖے تاں نال ہک خوبصورت پیغام وی بھیجٖا ،جیڑھا جو نذرِ قارئین ہے۔’’وڈٖے دا احترام ،چھوٹے تے شفقت تے ہر انسان نال محبت کرو!‘‘ایہ پیغام آپ دے اندر دا ترجمان ہے ۔تے ہُنْ واجب صاحب دی غزل دا نمونہ پیشِ خدمت ہے۔

### (1)غزل
خدا جٖانْے میڈٖے بارے میڈٖی جند جان کیا آکھئے

میں بچداں یا نمہی بچدا میڈٖے لقمان کیا آکھئے

اوندا تکرار تے جھیڑا میڈٖے ساہ نال رہ ویندے

خبر نئیں ڈٖو جٖہاڑیں دے میڈٖے مہمان کیا آکھئے

اے کون اَہدے جو نئیں سُنْدا نہ بھوئیں تے بٖہہ کے شکوے کر

دعائیں محفوظ ہن تیڈٖیاں بٖیا اسمان کیا آکھئے

سُنْیا تاں ہے مگر سُنْ کے کہیں محسوس نئیں کیتا

میڈٖی تحریر کیا آکھئے ، میڈٖے عنوان کیا آکھئے

زمانہ اجٖتلک واجبؔ جیکوں گونگا سمجھدا ہا

کھڑے اسمان سر تے چئی ایکوں میں خان کیا آکھئے

### (2)غزل
کون ئِ جیڑھا در کھڑکیندے کیا اَہدے

تیکوں نندروں آن جگٖیندے کیا اَہدے

کیوں او اپنْی نندر ونجٖا کے ساری رات

تیکوں نال جگٖارے ڈٖیندے کیا اَہدے

چارے پاسے تُر تُر ڈٖہدے ڈٖیکھ کے تیکوں 

بٖولنْ کیتے تھوڈٖ جُڑیندے کیا اَہدے

توڑے یکدم توں تاں اوندے نال ودیں

ول وی تیڈٖا خفت مریندے کیا اَہدے

کون ئِ واجبؔ آخر اوندا مسئلہ کیا ہے

تیکوں تاں ہر گٖال ڈٖسیندے کیا اَہدے

؎میڈٖے صبر دا تے اپنْے شر دا ڈٖسا ہاں کیڑھا جواب ڈٖیسیں؟

اکھیں دے ساحل تے آ کے واجب ؔ جڈٖاں کریسن سوال ہنجوں

٭٭٭
مشتاق ثمر

1954ء تا 2019ء

مشتاق ثمرؔ دا تعلق ضلع لیہ دے قصبے پہاڑ پور نال ہا، آپ اپݨے زمانے دے قادرالکلام شاعر ہَن۔کوشش دے باوجود انہاندی صرف ہک غزل میݙے ہتھ اَئی ہے انہاندی حیاتی بارے دوست جسارت خیالی توں پچھیا تاں انہاں مرحوم دے ورثاء توں پچھ کے ݙسایا جو شناختی کارڈ دے بمطابق آپ 17نومبر1954ء کوں پیدا تھئے ، تے 14مارچ 2019ء کوں وفات پا ڳئے۔اللہ تعالٰی بخشش فرماوے۔ آمین۔ نمونہ کلام۔

### غزل
میں جیندیں کفن اپݨاں سیتی ودا ہاں

مرݨ توں مرݨ پہلے نیتی ودا ہاں

میں تیراں دے نوکاں تے سینے کوں رکھ تے

محبت دی معراج کیتی ودا ہاں

میکوں کئی ستیسی تاں کے تئیں ستیسی

میں دردیں توں میدان جیتی ودا ہاں

تساں موت جیکوں سݙیندے ہَو لوکو!

محبت دی مئے ہے میں پیتی ودا ہاں

میکوں لوڑ کافور دی نئیں ذرا بھر

میں بے جان بُت بݨ تے بیتی ودا ہاں

میں مشتاقؔ ݙکھیں دی ابدی قبر وچ

دفن آپ کوں آپ کیتی ودا ہاں
زوار حسین زاری

اصل ناں       زوار حسین

تخلص           زاریؔ

جمن            1954ء 

تعلیم            میٹرک

پیشہ            راج گیری

فون نمبر         0302 7382812

          جاہ پتہ          کہکشاں سٹی نزد کھاد فیکٹری پیراں غائب روڈ ملتان 

240صفحیاں تے مشتمل شعری مجموعہ’’ شوق دے پندھ‘‘دے خالق زوار حسین زاری ملتان دا تل وطنی شاعر ہے ،جیکوں اپنْی ماء دھرتی ، ماء بٖولی نال انتہائی محبت ہے ، اوہ اپنْی شاعری وچ ٹھیٹھ سرائیکی زبان استعمال کریندے۔تے سرائیکی شاعری دیاں تقریبًا تمام صنفاں لکھدے ۔ زاری ؔصاحب کوں حضرت جانباز ؔجتوئی دے شاگرد ہوونْ دا شرف حاصل ہے ، آپ دی شاعری وچ کجھ کجھ جانباز دیاں جھلکیاں نظر آندین۔جتھوں تک زاری صاحب دی شخصیت دا تعلق ہے تاں آپ ہک خوش مزاج ملنسار تے پیت پال یاریں دے یار بٖیلی ہن۔ غزل دا نمونہ حاضر ہے۔

### (1)غزل
اِتھاں ہر کئی میکوں سوہنْاں پیا مہمان لگٖدا ہے

جے کئی نکھڑے تاں ول دل کوں وڈٖاارمان لگٖدا ہے

توڑے مقسوم ہر گٖئے تاں نہیں کوئی وی اُف کیتی

میڈٖے صبراں اُتے یارو صبر حیران لگٖدا ہے

تیڈٖی دنیا اُتے خالق ڈٖٹھی تقسیم کیجھی ہم 

کوئی روٹی کوں سکدا ہے ، کوئی سلطان لگٖداہے

حیاتی دا سفر اصلوں نی آندا راس بٖس جیویں 

بِناں تیڈٖے اے جگٖ سارا میکوں ویران لگٖدا ہے

تساں آونْ دی سوچو ہا وڈٖا بے حال زاری ہے

تہاکوں کیوں میڈٖا سانول پرّے ملتان لگٖدا ہے

### (2)غزل
ایویں دوستو میں نبھیندا ودا ہاں 

انا اپنْی کوں میں بچیندا ودا ہاں 

بھُلانواں میں کیویں او گزری وہانْی

او وعدیں دے پتھر ڈھہیندا ودا ہاں

میں ہرگز نی چہندابَنْاں بٖوجھ کہیں دا

میں ہردم ایہو سئیں سوچیندا ودا ہاں

اے کالیں توں آ گٖئین سر وال چِٹے

اجٖنْ تونْیں بھوگٖ اِن بھگٖیندا ودا ہاں

جیڑھے چار ڈٖینہ ہن اے زاریؔ دے یارو 

ہمیشہ میں کھل تے کٹیندا ودا ہاں
نذر حسین ساجد

اصل ناں       نذر حسین

تخلص           ساجد

جٖمنْ            1954ء 

تعلیم            میٹرک،پی ٹی سی

پیشہ            ریٹائر معلم

جاہ پتہ          وستی کمال پور خان گٖڑھ تحصیل و ضلع مظفر گٖڑھ 

نذر حسین ساجد دا تعلق جوئیہ برادری نال ہے ۔ آپ نے اپنْی عملی زندگی دا آغاز 1973ء کنوں پی ٹی سی استاد دی حیثیت نال کیتا۔شاعری دا شوق تھیا تاں اردو دے معروف شاعر غلام مہدی شوق دی راہنمائی وچ اردو شاعری شروع کیتی،تے ول بعد اچ سرائیکی شاعری آلے پاسے آگٖئے۔ساجدؔ صاحب غزل بٖہوں سوہنْی لکھدن۔ نمونہ کلام ملاحظہ تھیوے۔

### غزلیہ اشعار
؎اوں سڈٖائے قاصد دے ہتھیں اللہ جٖانْے کیڑھی جاء؟

گٖالھ میں سمجھی نہیں ایویں روانہ تھی گٖیاں

ظلم کر کے سارے ظالم آپ اپنْی موت موئے

درد کٹھے کر کے ساجدؔ میں خزانہ تھی گٖیاں
عبدالرزاق بھٹی

اصل ناں       حاجی عبدالرزاق

قلمی ناں       عبدالرزاق بھٹی

جٖمنْ           1952ء

تعلیم           میٹرک

پیشہ            ڈاکٹر(اَتائی)

فون نمبر        0300 8898038

جاہ پتہ         خیر پور ٹامیوالی ضلع بہاولپور

خیر پور ٹامیوالی کوں سرائیکی ادب دا گٖڑھ سمجھا ویندے۔ہک زمانہ ہا اتھاں حضرت ریاض رحمانی سرائیکی ادب دے فروغ واسطے’’بزمِ ریاج رحمانی‘‘دی بنیاد رکھ کے ماہانہ طرحی مشاعریاں دا اہتمام کیتا ہا تے ول ایں سلسلے کوں انہاں دے صاجزادے رشید عثمانی وڈٖے احسن طریقے نال اگٖوں تے ٹوریا۔’’بزمِ ریاض رحمانی‘‘دے ادبی ماحول توں خیر پور ٹامیوالی دے بٖہوں سارے نوجوان متاثر تھئے ،شعری تربیت حاصل کیتی تے شعر و ادب دے میدان وچ اپنْے آپ کوں منوایا۔جنہاں اچوں ہک قابلِ ذکر معروف ناں حاجی عبدالرزاق بھٹی دا وی ہے ۔بھٹی صاحب اردو تے سرائیکی دے خوبصورت لبٖ و لہجے دے شاعر تے کئی شعری کتاباں دے خالق ہن۔’’سوچاں دا پندھ‘‘ آپ دا مشہور سرائیکی شعری مجموعہ ہے۔ نمونہ کلام ۔

(1)غزل

کنْاویں دھپ دے ڈٖیوے جو شجر چنگٖاں نہیں ہوندا

جو گھر غیرت توں خالی ہے او گھرچنگٖاں نہیں ہوندا

خدا طاقت جے ڈٖیوے تاں غریباں کوں نہ تڑپھاؤ 

خدا دا ڈٖر رکھو دل وچ فخرچنگٖاں نہیں ہوندا

میڈٖی وستی دے سردارو بنْو وستی دے رکھوالے

ڈٖرو جو بد دعاواں دا اثرچنگٖاں نہیں ہوندا

برائی توں بچنْ انسان دا ہے فرض دنیا تے

جیڑھا بچدا نہیں اوندا حشرچنگٖاں نہیں ہوندا

تکبر بھیڑی شئے ہے ایں کنوں دامن بچا کے رکھ

اے ایجھاں ونْ ہے جو ایندا ثمرچنگٖاں نہیں ہوندا

سمجھداں میں جو دنیا یار ہے رزاقؔ پیسے دی

زیادہ پیار پیسے دا مگرچنگٖاں نہیں ہوندا
ارشاد نظامی

اصل ناں       محمد ارشاد

قلمی ناں        ارشاد نظامیؔ

جٖمنْ           1953ء

تعلیم           مڈل

پیشہ            مستری (خرادی)

فون نمبر        0306 7126423

جاہ پتہ         مسعود آباد کالونی وارڈ نمبر 22لودھراں

ارشاد نظامی دا جنم بھومی قصبہ جلہ ارائیں ہے، مگر ساری حیاتی لودھراں شہر وچ خرادی مستری دا کم کریندیں گزری، تے نال دے نال 1972ء کنوں شاعری وی کریندے پئین۔سرائیکی شاعری دیاں تقریبًا ساریاں صنفاں لکھدن ۔آپ دے کئی شعری مجموعے وی چھپ چکے ہن ۔مثلًا ۔پیار دا پندھ، ڈٖکھ سجٖنْ دے ، ڈٖکھ جندڑی دے ، وکھرے ڈٖکھ۔وغیرہ۔جتھوں تک آپ دی غزل دا تعلق ہے تاں بٖہوں سوہنْی غزل لکھدن۔نمونہ کلام حاضر ہے۔

### غزل
تیڈٖے پیار دا پانْی بھر بھر تے

ودا جیندا ہاں چن مر مر تے

ہک یار تیڈٖے دیدار پچھوں

ودے دھکڑے کھاندوں در در تے

میں تئیں توں جندڑی وار ڈِٖتی

توں ملدا ہیں چن ڈٖر ڈٖر تے

سُنْ مہنْے طعنے لوکاں دے

مُک خون گٖیا ہے جھر جھر تے

میں پیار تیڈٖے دا ترسا ہاں

ڈٖے جام وصال دا بھر بھر تے

ارشاد حیاتی مُک گٖئی ہے 

تئیں چن دیاں منتاں کر کر تے
صادق تھہیم

1954ء تا 2015ء

شعری کتاب ’’بھالے ‘‘دے شاعر صادق تھہیم مرحوم 1954ء کوں محمد بخش تھہیم دے گھر ڈیرہ غازیخان پیدا تھئے میٹرک تک تعلیم حاصل کیتی۔شاعری دے حوالے نال اپݨے زمانے دے معروف شاعر سعید راشد دی راہنمائی وچ شاعری شروع کیتی، خوبصورت لبٖ ولہجے دے شاعر ہَن ۔نمونہ کلام ملاحظہ تھیوے۔

### (1)غزل
نئیں ہور سڄݨ میݙا کئی تیݙے سوا جانی

کر معاف خطا میݙی نہ ڈھیر ستا جانی

دل میݙا وندل ویسی تئیں نال میݙا دلبر

ایہو تاں میکوں ݙسدائے فرقت دا دوا جانی

جند جان توں پیارا ہیں ازماکے سڄݨ ݙیکھیں

اتبار وݙی شئے ہے قسماں نہ چوا جانی

زندہ ہاں تیݙے ساہ تے دعویٰ ہے غلامی دا

رکھ بھیم بھرم میݙا مہݨے نہ ݙیوا جانی

ہک دید دا طالب ہاں بن دید نئیں کجھ سجھدا

ݙے دید میکوں دلبر اُڄڑے کوں وسا جانی

زندگی دا سہارا میں سمجھا ہے تیکوں صادقؔ

کر بھال توں شفقت دی روندے کوں رہا جانی

؎صادق خموش رہ ونڄ الفت دی بار گاہ وچ

عظمت تے پُڄدے جیڑھا گردن جھکا کے بٖولے
جعفر حسین شاہ جعفر

جعفر حسین شاہ جعفر

اصل ناں       جعفر حسین شاہ

تخلص           جعفرؔ

جمن            1954ء 

تعلیم            میٹرک

پیشہ            زمیندارہ ، حکمت

جاہ پتہ          چک نمبر2کوٹ میلہ رام تحصیل و ضلع ملتان

### (1)غزل
دعاء ڈٖیوے جو دشمن کوں ادا ہووے تاں انجٖ ہووے

چڑھن بے جرم سولی تے سزاہووے تاں انجٖ ہووے

پتھر جھل کے وی سینے تے نہ چھوڑے شہر لیلٰی دا

جے ایں فانی زمانے تے وفاہووے تاں انجٖ ہووے

اندر شکوے ہزاراں ہن مگر اے لب نہیں ہلدے

اکھیں ڈٖیکھن تاں شرماون حیاہووے تاں انجٖ ہووے

بھانویں کھوہ وچ ریہا ڈھہندا ، بھانویں اَٹّی دے مُل ہویا

نہ آکھے کجھ بھرانواں کوں بھراہووے تاں انجٖ ہووے

میں تن دے ماس تے جعفرؔ جیکوں پالیا ہے کل تونْیں

او اجٖ پانْی وی نئیں پچھدا جفاہووے تاں انجٖ ہووے

٭٭٭
الطاف پروازؔ

الطاف پروازؔ

1955ء تا 2008ء

الطاف پرواز دا تعلق عباسی خاندان نال ہا ، اوہ صوفی عبدالستار عباسی دے گھر ڈیرہ نواب صاحب اچ پیدا تھئے۔ تے 15مئی2008ء کوں ڈیرہ نواب احمد پور شرقیہ وچ وفات پاگٖئے ۔

## نمونہ کلام

### (1)غزل
میں تاں مر مر تے مُک مُک تے ڈٖیہدا ریہاں

تیکوں تئیں کولوں لُک لُک تے ڈٖہدا ریہاں

تیڈٖا پندھ ہا جو جوں جوں اگٖونہاں ریہا

میں تاں تھل اچ وی مُک مُک تے ڈٖہدا ریہاں

پانْی پیونْ دا میکوں کتھاں ہوش ہا

تیکوں ہر ساہ تے بُٖک بُٖک تے ڈٖہدا ریہاں

کتھاں لُکیا ریہا ہیں توں چوڈٖی دا چن

میں تاں انگٖلیں کوں ٹُک ٹُک تے ڈٖہدا ریہاں

وچ تیڈٖے پیار دے اپنْی پروازؔ کوں

دل دے تیشے دی ٹھُک ٹھُک تے ڈٖہدا ریہاں

؎روپ مجنوں دا وٹا تے وی سدا خوش رہنداں

بنْ تے لیلٰی اے رجھاونْ وی ہنر میڈٖا ہے