ایگاس مونیز

### ایگاس مونیز
انتونیو کائیتانو ڈی ابرو فریئر ایگاس مونیز (29 نومبر 1874 – 13 دسمبر 1955) ، ایگاس مونیز دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہا، ہک پرتگالی نیورولوجسٹ ہا تے سیریبرل اینجیوگرافی دا موجد ہا ۔ اینکوں جدید سائیکوسرجری دے بانیاں وچوں ہک سمجھیا ویندا ہے ، جئیں لیوکوٹومی ۔۔ جو اڄ کل لوبوٹومی دے ناں نال مشہور اے ۔۔ دا سرجیکل طریقہ کار تیار کیتا ہا ، جیندے کیتے اینکوں 1949 وچ (والٹر روڈولف ہیس نال رل تے) نوبل انعام گھنݨ والا پہلا پرتگالی شہری بݨݨ دا اعزاز حاصل تھیا ۔ 

انہاں علمی عہدے وی سنبھالے ، ٻہوں سارے طبی مضامین لکھئے تے پرتگال دی حکومت وچ کئی قانون ساز تے سفارتی عہدیاں تے وی کم کیتا ۔ 1911 وچ او لزبݨ وچ نیورولوجی دا پروفیسر بݨ ڳیا تے 1944 وچ اپݨی ریٹائرمنٹ تئیں عہدے تے فائز ریہا ۔ 

### ابتدائی زندگی تے تربیت
مونیز پرتگال دے اوانکا ، ایسٹاریجا وچ انتونیو کائیتانو ڈی ابرو فریئر ڈی ریزینڈے دے دے گھر پیدا تھیا ہا ۔ انہاں ایسکولا ڈو پادری جوز راموس تے جیسوئیٹ دے زیر انتظام کالج آف سینٹ فیڈلس وچ تعلیم حاصل کیتی تے یونیورسٹی آف کوئیمبرا وچ طب دی تعلیم حاصل کیتی تے 1899 وچ گریجویشن کیتی ۔ اڳلے 12 سال تک ، انہاں کوئیمبرا وچ بݨیادی طبی کورسز دے لیکچرر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ 1911 وچ او لزبݨ یونیورسٹی وچ نیورولوجی دا پروفیسر بݨ ڳیا ، جتھاں انہاں 1944 وچ اپݨی ریٹائرمنٹ تئیں کم کیتا ۔ 

ایندے چاچا تے گاڈ فادر ، فادر کائیتانو ڈی پینا ریزینڈے ابریو ای سا فریئر ، ایندے خاندان کوں ایندا خاندانی ناں ایگاس مونیز کرݨ تے قائل کیتا کیوں جو اینکوں یقین ہا کہ ریزینڈے خاندان قرون وسطیٰ دے نواب ایگاس مونیز او آئیو دی اولاد ہے ۔ 

### سیاست
سیاست مونیز دا ابتدائی شوق ہئی ۔ انہاں جمہوری حکومت دی حمایت کیتی ، جو ایندے خاندان دی بادشاہت دی حمایت توں مختلف ہئی ۔ بطور طالب علم کارکن ، او مظاہریاں وچ شرکت کرݨ تے ݙو واری جیل وی ڳیا ۔ لزبݨ یونیورسٹی وچ میڈیکل سکول دے ڈین دے طور تے خدمات سرانجام ݙیندے ہوئے ، اینکوں تریجھی واری گرفتار کیتا ڳیا کیوں جو انہاں پولیس کوں طلبا دے زیر اہتمام احتجاج کوں ختم کرݨ توں روکیا ہا ۔ 

مونیز دا رسمی سیاسی کیریئر اوں وقت شروع تھیا جݙاں او 1900 وچ پارلیمنٹ دا رکن منتخب تھیا ۔ پہلی عالمی جنگ دے دوران ، اینکوں سپین دا سفیر مقرر کیتا ڳیا ، تے بعد وچ او 1917 وچ وزیر خارجہ بݨ ڳیا ، تے 1918 وچ پیرس امن کانفرنس وچ پرتگال دی نمائندگی کیتی ۔ سیاسی جھڳڑے دے نتیجے وچ 1919 وچ ݙوئل دے بعد او سیاست توں ریٹائر تھی ڳیا ۔ 

## تحقیق

### سیریبرل اینجیوگرافی
1926 وچ 51 سال دی عمر وچ مونیز مکمل طور تے طب وچ واپس آ ڳیا ۔ انہاں ایہ خیال پیش کیتا کہ ریڈیوگرافک ذرائع نال دماغ وچ خون دیاں نالیاں کوں ݙیکھݨ نال دماغ دے ٹیومر دی زیادہ درست جاہ دا پتہ لاتا ونڄ سڳدا ہے ۔ اپݨے تجربات دے دوران ، مونیز دماغ دی آرٹریز وچ ریڈیوپیک رنگ داخل کیتے تے غیر معمولیت کوں ݙیکھݨ کیتے ایکسرے کیتے ۔ اپݨے ابتدائی ٹیسٹاں وچ مونیز ترائے مریضاں وچ سٹرونٹیئم تے لیتھیئم برومائیڈ استعمال کیتا جنہاں وچ ٹیومر ، مرگی تے پارکنسنزم دا شبہ ہا ، پر تجربہ ناکام تھی ڳیا تے ہک مریض فوت تھی ڳیا ۔ سیہڑاں ، کتیاں تے لاشاں دے سراں وچ آزمائشاں دے ہک سیٹ دے بعد ، انہاں ترائے مریضاں تے 25 فیصد سوڈیئم آئوڈائڈ محلول استعمال کر تے سوبھ حاصل کیتی ، تے پہلا سیریبرل اینجیوگرام تیار کیتا ۔ 

مونیز اپݨے نتائج پیرس وچ نیورولوجیکل سوسائٹی تے 1927 وچ فرانسیسی اکیڈمی آف میڈیسن وچ پیش کیتے ۔ او پہلا شخص ہا جئیں ریڈیوپیک مادیاں استعمال کر تے دماغ کوں کامیابی نال ݙٹھا ، کیوں جو پچھلے سائنسداناں صرف محیطی ساختاں کوں ݙٹھا ہا ۔ انہاں طریقہ کار وچ استعمال کیتے ونڄݨ والے تھوروٹراسٹ دی تیاری وچ وی حصہ پاتا تے ایں موضوع تے ٻہوں سارے لیکچر تے مقالے پیش کیتے ۔ ایندے کم دی وجہ توں اندرونی کیروٹڈ اوکلوژن دا پتہ لاوݨ کیتے اینجیوگرافی دا استعمال تھیا ، تے ایں شعبے وچ ݙو نوبل انعام دیاں نامزدگیاں وی تھیاں ۔ 

### پریفرنٹل لیوکوٹومی
مونیز سوچیندا ہا کہ دماغی بیماری فرنٹل لوب وچ غیر معمولی اعصابی رابطیاں توں پیدا تھیندی ہے ۔ انہاں "synapses دی فکسیشن" بیان کیتی ، جیڑھا دماغی بیماری وچ "غالب ، جنونی خیالات" دے طور تے ظاہر تھیندا ہا ۔ مونیز ییل دے فزیالوجسٹ جان فارقہر فلٹن تے ہئی ایف جیکبسن دے تجربات دا وی حوالہ ݙتا ، جنہاں ݙٹھا کہ چمپینزی دے فرنٹل لوب کوں ہٹاوݨ نال زیادہ تعاون کرݨ والا بݨ ڳیا ۔ مزید برآں ، مونیز انہاں فوجیاں وچ "کردار تے شخصیت وچ تبدیلیاں" ݙٹھیاں جنہاں دے فرنٹل لوب وچ زخم ہن ۔ 

مونیز ایہ خیال پیش کیتا کہ فرنٹل لوب توں سفید مادے دے ریشے کوں جراحی نال ہٹاوݨ نال مریض دی دماغی بیماری وچ بہتری آوسے ۔ انہاں اپݨے دیرینہ عملے دے رکن تے نیوروسرجن پیڈرو المیڈا لیما کوں 20 مریضاں دے ہک گروپ تے ایں طریقہ کار دی جانچ کرݨ کیتے بھرتی کیتا ، جنہاں وچ زیادہ تر شیزوفرینیا ، اضطراب تے ڈپریشن ہا ۔ سرجریاں جنرل اینستھیزیا دے تحت تھیاں ۔ پہلی سائیکوسرجری 1935 وچ 63 سالہ خاتون تے کیتی ڳئی جینکوں ڈپریشن ، اضطراب ، پیرانویا ، ہیلوسینیشن تے نندر نہ آوݨ دی تکلیف ہئی ۔ مریض تیزی نال جسمانی صحت یابی حاصل کیتی ، تے ݙو مہینے بعد ، ہک ماہر نفسیات نوٹ کیتا کہ او زیادہ ، کم پیرانوئڈ توں چنڳی طرحاں واقف ہئی ۔ سرجریاں دے پہلے سیٹ وچ مونیز کل ست علاج ، ست بہتریاں تے چھی غیر تبدیل شدہ کیس رپورٹ کیتے ۔ 

مونیز کݙاہیں خود سرجری نہیں کیتی ، جزوی طور تے ایندی نیوروسرجیکل تربیت دی کمی دی وجہ توں بھل جو ایں وجہ توں وی کہ ایندے ہتھ گاؤٹ دی پیچیدگی دی وجہ توں گھٹ استعمال دے قابل ہن۔ مونیز دی ہدایت تے ، لیما پہلے ویہہ سرجریاں وچوں ݙاہ مطلق الکحل انجیکٹ کر تے فرنٹل لوب کوں تباہ کر ݙتا ۔ بعد وچ مونیز تے لیما لیوکوٹوم استعمال کر تے ہک نویں تکنیک تیار کیتی ، جیڑھا ہک سوئی نما آلہ ہا جیندے وچ ہک واپس گھنݨ والا والا تار دا لوپ ہا ۔ تار لوپ کوں گھما تے ، او جراحی نال سفید مادے دے ریشے کوں الڳ کرݨ دے قابل ہن ۔ 

مونیز پہلے 40 یا ایں توں زیادہ مریضاں وچ نتائج کوں قابل قبول سمجھیا جنہاں دا انہاں علاج کیتا ، دعویٰ کریندے ہوئے ، "پریفرنٹل لیوکوٹومی ہک سادہ آپریشن ہے ، ہمیشاں محفوظ ، جیڑھا دماغی خرابی دے کجھ کیساں وچ ہک موثر جراحی علاج ثابت تھی سڳدا ہے ۔ " انہاں ایہ وی دعویٰ کیتا کہ کوئی وی رویے تے شخصیت دی خرابی جیڑھی تھی سڳدی اے او بیماری دے کمزور اثرات وچ کمی نال زیادہ اہم ہے ۔ انہاں تسلیم کیتا کہ جیڑھے مریض دماغی بیماری توں پہلے ای خراب تھی چکے ہن انہاں کوں زیادہ فائدہ نہیں تھیا ۔ ایں طریقہ کار کوں تھوڑی جہی مقبولیت ملی ، تے 1949 وچ اینکوں "کجھ نفسیات وچ لیوکوٹومی دی علاج معالجے دی قدر دی دریافت" تے نوبل انعام ملیا ۔ 

ناقدین مونیز تے پیچیدگیاں کوں کم کرݨ ، ناکافی دستاویزات فراہم کرݨ تے مریضاں دا پیچھا نہ کرݨ دا الزام لایا ۔ ایندے ابتدائی طریقہ کار دے بعد ، ٻئے معالجاں ، جیویں کہ والٹر جیکسن فری مین II تے جیمز ڈبلیو واٹس ، ریاست ہائے متحدہ امریکہ وچ ہک تبدیل شدہ تکنیک اختیار کیتی تے اینکوں "لوبوٹومی" دا ناں ݙتا ۔ 

### تحریر
مونیز ہک ٻہوں زیادہ لکھݨ والا ہا ، جئیں پرتگالی ادب ، سیکسولوجی تے ݙو سوانح عمراں وچ کم شائع کیتا ۔ میڈیکل سکول توں گریجویشن کرݨ تے ، انہاں متنازعہ کتاباں دی ہک سیریز شائع کر تے شہرت حاصل کیتی ، جینکوں "A Vida Sexual" (جنسی زندگی) آکھیا ویندا ہا ۔ ایندے ٻئے تحریراں وچ پرتگالی معالج پیڈرو ہسپانو پورٹوکالینس تے جوز کسٹوڈیو ڈی فاریا دیاں جیوݨ جوڳاں شامل ہن ، جیڑھا ہک راہب تے ہپناٹسٹ ہا ۔ طب دے شعبے وچ مونیز صرف اینجیوگرافی تے 112 مضامین تے 2 کتاباں شائع کیتیاں ۔ انہاں نیورولوجیکل جنگی زخمیاں ، پارکنسنز دی بیماری تے کلینیکل نیورولوجی تے وی لکھیا ۔ 

### بعد دی زندگی تے موت
1939 وچ مونیز کوں شیزوفرینیا دے ہک مریض کئی گولیاں ماریاں ۔ او 1955 تئیں نجی پریکٹس کریندا ریہا ۔ مونیز 13 دسمبر 1955 کوں اندرونی خون ریزی نال فوت تھی ڳیا ۔ 

### میراث
مونیز دی موت دے بعد ، اینٹی سائیکوٹک ادویات تیار تھیاں تے استعمال وچ آئیاں تے لیوکوٹومیز دا رواج گھٹ تھی ڳیا ۔ ویہویں صدی دے آخر وچ مونیز دی میراث کوں نقصان پہنچا ، کیوں جو لیوکوٹومیز کوں اوں ویلھے ٻہوں زیادہ منفی طور تے تصور کیتا ویندا ہا ، جینکوں ہک پراݨا تجرباتی طریقہ کار سمجھیا ویندا ہا ۔ معروف ماہرین ، جنہاں وچ ماہر نفسیات ایلیئٹ ویلنسٹائن تے نیورولوجسٹ اولیور سیکس شامل ہن ، خاص طور تے مونیز دے طریقیاں تے اینکوں نوبل انعام ملݨ تے تنقید کریندے ہن ۔ 

مونیز دا نوبل انعام واپس گھنݨ دے مطالبے تھئے ہن ، خاص طور تے انہاں مریضاں دے خاندان دے افراد دی طرفوں جنہاں دی لیوکوٹومی تھئی ہئی ۔ تاہم ، ٻیاں مونیز دی سائنسی سانجھ کیتے ایندا دفاع کیتا ، ایندی میراث کوں سیاق و سباق وچ ݙیکھݨ دی ضرورت تے زور ݙتا ۔ 

ایندے آبائی ملک پرتگال وچ مونیز کوں ٻہوں عزت ݙتی ویندی ہے ، جینکوں یادگاری بینک نوٹاں تے ڈاک ٹکٹاں تے نشابر کیتا ڳیا ہے ۔ ایندا ہک مجسمہ لزبݨ یونیورسٹی دی فیکلٹی آف میڈیسن دے ٻاہر کھڑا ہے ، تے اوانکا وچ ایندا ملکی گھر ہݨ ہک عجائب گھر ہے ۔ 

2020 وچ آر ٹی پی 2 "O Ego de Egas" ("ایگاس دا ایگو") دے ناں نال ہک سوانحی خاکہ ٹیلی ویژن فلم تیار کیتی ، جیڑھی مونیز دے کم تے مقاصد کوں پدھرا کریندی ہے ۔