مارٹن رائل

### مارٹن رائل
سر مارٹن رائل (27 ستمبر 1918 – 14 اکتوبر 1984) ہک انگریز ریڈیو ماہر فلکیات ہا جئیں انقلابی ریڈیو ٹیلی سکوپ سسٹم تیار کیتا تے انہاں کوں کمزور ریڈیو ذرائع دی درست جاہ تے امیجنگ کیتے استعمال کیتا ۔ 1946 وچ رائل تے ڈیرک وونبرگ او پہلے لوک ہن جنہاں ریڈیو ویولینتھس تے انٹرفیرومیٹرک فلکیاتی پیمائش شائع کیتی ۔ رائل اوں وقت کائنات وچ سب توں دور دیاں ڄاݨیاں ونڄݨ والیاں کہکشاواں دا مشاہدہ کیتا ۔ او یونیورسٹی آف کیمبرج وچ ریڈیو فلکیات دا پہلا پروفیسر ہا تے ملارڈ ریڈیو فلکیات رصدگاہ دا بانی ڈائریکٹر ہا ۔ او 1972 توں 1982 تئیں ٻارھواں فلکیات دان شاہی ہا ۔ رائل تے اینٹونی ہیوش 1974 وچ فزکس دا نوبل انعام مشترکہ طور تے حاصل کیتا ، جیڑھا جو فلکیاتی تحقیق کوں سراہݨ کیتے ݙتا ڳیا پہلا نوبل انعام ہا ۔ 1970 دے ݙہاکے وچ ، رائل اپݨی توجہ دا وݙا حصہ فلکیات توں سماجی تے سیاسی مسائل تے مرکوز کر ݙتا جیڑھے اینکوں زیادہ فوری محسوس تھیندے ہن ۔ 

### تعلیم تے ابتدائی زندگی
مارٹن رائل برائٹن ، انگلینڈ وچ پیدا تھیا ، پروفیسر جان الفریڈ رائل تے مریم (پیدائشی ناں سکلی) رائل دا پتر ہا ۔ او آکسفورڈ یونیورسٹی دے فلسفہ دے پروفیسر گلبرٹ رائل دا بھتیجا ہا ۔ بریڈ فیلڈ کالج وچ تعلیم حاصل کرݨ دے بعد ، رائل کرائسٹ چرچ ، آکسفورڈ وچ فزکس دی تعلیم حاصل کیتی ۔ 1939 وچ ، رائل دوسری عالمی جنگ دے دوران ہوائی ریڈار ساز و سامان کیتے اینٹینا ڈیزائن تے ٹیلی کمیونیکیشنز ریسرچ اسٹیبلشمنٹ (TRE) نال کم کیتا ۔ جنگ دے بعد ، اینکوں کیونڈش لیبارٹری وچ فیلوشپ ملی ۔ 

### کیریئر تے تحقیق
کیمبرج وچ رائل دے ابتدائی کم دا مرکز سجھ توں ریڈیو ویوز تے ہا ۔ تاہم ، ایندی دلچسپی جلدی نال ٻئے شعبیاں وچ تبدیل تھی ڳئی ، تے انہاں شروع توں ای فیصلہ کیتا جو کیمبرج گروپ کوں نویں مشاہداتی تکنیکاں تیار کرݨیاں چاہیدیاں ہن ۔ نتیجے دے طور تے ، رائل فلکیاتی انٹرفیرومیٹری تے اپرچر سنتھیسس دی تخلیق تے بہتری وچ محرک قوت ہا ، جئیں ریڈیو فلکیاتی ڈیٹا دی کوالٹی وچ وݙی بہتری دی راہ ہموار کیتی ۔ 1946 وچ رائل پہلا ملٹی ایلیمنٹ فلکیاتی ریڈیو انٹرفیرومیٹر بݨایا ۔

رائل کیمبرج ریڈیو فلکیات گروپ دی کئی اہم ریڈیو سورس کیٹلاگ تیار کرݨ وچ رہنمائی کیتی ۔ ہک اینجھی کیٹلاگ ، 1959 وچ تھرڈ کیمبرج کیٹلاگ آف ریڈیو سورسز (3C) پہلے کواسی سٹیلر آبجیکٹ (کوازار) دی دریافت وچ مدد کیتی ۔

1948 توں 1959 تئیں کیمبرج وچ فزکس دے یونیورسٹی لیکچرر دے طور تے خدمات انجام ݙیندے ہوئے ، رائل 1957 وچ ملارڈ ریڈیو فلکیات رصدگاہ دا ڈائریکٹر تے 1959 وچ ریڈیو فلکیات دا پروفیسر بݨیا ۔ انہاں کوں 1952 وچ رائل سوسائٹی (ایف آر ایس) دا فیلو منتخب کیتا ڳیا ، 1966 وچ نائٹ ہڈ ݙتا ڳیا تے 1972 توں 1982 تئیں سر رچرڈ وولے دی جاہ فلکیات دان شاہی دے طور تے سنبھالی ۔ رائل تے اینٹونی ہیوش 1974 وچ فزکس دا نوبل انعام مشترکہ طور تے حاصل کیتا ، جیڑھا جو فلکیاتی تحقیق کوں سراہݨ کیتے ݙتا ڳیا پہلا نوبل انعام ہا ۔ 1968 وچ رائل لندن دے گریشم کالج وچ فلکیات دے پروفیسر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ 

### شخصیت
ٻہوں ساریاں رپورٹاں دے مطابق رائل تیز سوچ والا ہا ، جیڑھے لوک ایندے توں سست ہن انہاں نال بے صبری کریندا ہا تے کرشماتی ہا ۔ او مثالی وی ہا ، جیڑھا جو ایندی ہک خصوصیت ہئی جیڑھی ایندے پیو نال مشترک ہئی ۔ 1982 وچ ہک انٹرویو وچ انہاں آکھیا "کݙاہیں کݙاہیں اینجھا محسوس تھیندا اے جو تقریباً ہک کار سٹیکر ہوݨا چاہیدا اے جیدے تے لکھیا ہویا ہووے 'سائنس ہݨ روکو' کیوں جو اسیں زیادہ توں زیادہ چالاک تھیندے ویندے ہیں ، پر اسیں ایندے نال ڄاݨݨ دی سمجھداری کوں نئیں ودھیندے ۔"

اوہ شدید تے غیر مستحکم وی ہا ، مؤخر الذکر خصوصیت ایندی ماں نال جڑی ہوئی ہئی ۔ مؤرخ اوون چاڈوک اینکوں "ہک نادر شخصیت ، غیر معمولی حساس ذہن ، خوف تے اضطراب ، پرواہ تے رحم ، مزاح تے غصے والا" قرار ݙتا ۔

رائل کݙاہیں کݙاہیں کم کرݨ وچ مشکل سمجھیا ویندا ہا ۔ او اکثر ملارڈ ریڈیو فلکیات رصدگاہ وچ ہک دفتر وچ کم کریندا ہا تاں جو کیونڈش لیبارٹری دے ٻئے ارکان دی مداخلت توں بچا ونڄے تے گرم بحث وچ پووݨ توں وی بچا ونڄے ، کیوں جو رائل دا مزاج گرم ہا ۔ رائل کوں چنتا ہئی جو کیمبرج ریڈیو فلکیات برادری وچ اپݨا مقام ونڄا ݙیسی کیوں جو ٻئے ریڈیو فلکیات گروپس کول ٻہوں بہتر فنڈنگ ہئی ، ایں واسطے انہاں اپݨے اپرچر سنتھیسس طریقیاں دے بارے وچ کجھ حد تئیں رازداری دی حوصلہ افزائی کیتی تاں جو کیمبرج گروپ کیتے فائدہ برقرار ریہے ۔ رائل دی انسٹیٹیوٹ آف فلکیات دے فریڈ ہوائل نال ہوائل دی سٹیڈی سٹیٹ کائنات دے بارے وچ گرم بحث تھئی ، جئیں 1960 دے ݙہاکے دے دوران کیونڈش ریڈیو فلکیات گروپ تے انسٹیٹیوٹ آف فلکیات دے درمیان تعاون کوں محدود کر ݙتا ۔ 

### جنگ ، امن تے توانائی
رائل ہک نواں فزکس گریجویٹ تے 1939 وچ ہک تجربہ کار ریڈیو ہم ہا ، جݙاں ݙوجھی عالمی جنگ شروع تھئی ۔ انہاں اتحادی جنگی کوششاں وچ اہم کردار ادا کیتا ، بنیادی طور تے ریڈار دی روک تھام وچ کم کریندے ہوئے ۔ جنگ دے بعد ، "اوہ جنگ دے داغ توں پاک خالص سائنس کیتے خود کوں وقف کرݨ دے عزم نال کیمبرج واپس آ ڳیا ۔"

1970 دے ݙہاکے وچ ، رائل اپݨی توجہ دا وݙا حصہ فلکیات توں سماجی تے سیاسی مسائل تے مرکوز کر ݙتا جیڑھے اینکوں زیادہ فوری محسوس تھیندے ہن ۔ 1976 توں شائع تھیوݨ والیاں اشاعتاں دے نال ، بیماری دے باوجود 1984 وچ ایندی موت تئیں ، انہاں سائنس تے ٹیکنالوجی دے سماجی طور تے ذمہ دارانہ استعمال تے ہک پرجوش تے شدید پروگرام جاری رکھیا ۔ ایندے اہم موضوعات ہن

دنیا کوں ایٹمی ہتھیاراں دے خوفناک خطرات توں خبردار کرݨا ، خاص طور تے ایندے پمفلٹ ٹورڈز دی نیوکلیئر ہولوکاسٹ وچ ۔

ایٹمی طاقت تے تنقید ، جیویں جو از دیئر کیس فار نیوکلیئر پاور وچ؟

متبادل توانائی تے توانائی دی کارکردگی تے تحقیق تے ودھارا ݙیݨا ، جیویں جو شارٹ ٹرم سٹوریج اینڈ ونڈ پاور اویلیبلٹی وچ ۔

سائنس تے ٹیکنالوجی دے ذمہ دارانہ استعمال کیتے آکھݨا ۔ "...اساکوں اے ݙیکھݨ کیتے کوشش کرݨی چاہیدی اے جو ہݨ تباہیِ زندگی کیتے بھیجے ڳئے وسیع وسائل کینجھاں دنیا دے امیر – پر خاص طور تے غریب – ممالک کوں درپیش مسائل دے حل کیتے موڑ ݙتے ونڄݨ ۔"

1983 وچ رائل پونٹیفیکل اکیڈمی آف سائنسز دے صدر دی ہک درخواست دا جواب ݙتا جیندے وچ سائنس تے امن تے ہک میٹنگ وچ زیر بحث آوݨ والے موضوعات دی تجاویز منگیاں ڳیاں ہن ۔ رائل دا جواب مارٹن رائل دے خط وچ بعد از مرگ شائع تھیا ۔ ہک مختصر ورژن نیو سائنٹسٹ وچ مارٹن رائلز لاسٹ ٹیسٹامنٹ دے عنوان نال ظاہر تھیا ۔ خط ایں ڳالھ تے ختم تھیندا اے جو "ساڈی چالاکی ٻہوں ودھ ڳئی اے – پر ساڈی سمجھداری نئیں ۔" 

### اعزازات تے انعامات
رائل کوں ٻہوں سارے انعامات تے اعزازات نال نوازا ڳیا ، جِنہاں وچ شامل ہن

1952 وچ رائل سوسائٹی (ایف آر ایس) دا فیلو منتخب تھیا

ہیوز میڈل (1954)

رائل فلکیاتی سوسائٹی دا گولڈ میڈل (1964)

فرنڈ ہول ویک میڈل تے انعام (1965)

نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دا ہینری ڈریپر میڈل (1965)

فرینکلن انسٹیٹیوٹ دا البرٹ اے مائیکلسن میڈل (1971)

رائل میڈل (1973)

بروس میڈل (1974)

فزکس وچ نوبل انعام (1974)

ملارڈ ریڈیو فلکیات رصدگاہ وچ رائل ٹیلی سکوپ

1965 وچ رائل کائنات دی تلاش تے رائل انسٹیٹیوشن کرسمس لیکچر مشترکہ طور تے ݙتا ۔ 

### ذاتی زندگی
اپݨے ابتدائی سالاں وچ رائل تے ایندے وݙے بھرا گھر وچ درکھاݨی کم دا ہنر حاصل کیتا ہا تے دستی صلاحیتاں ایندی پوری زندگی ایندے کیتے اہم ریہاں ۔ اے آرام کیتے ہا – او اپݨے ڈیزائن تے کشتیاں بݨیندا ہا – تے پیشہ ورانہ طور تے وی ۔ جنگ دے وقت ایندے ریڈار دے کم وچ ، جنگ دے بعد ریڈیو ٹیلی سکوپ دی تعمیر وچ تے ونڈ انرجی وچ ایندی بعد دی تحقیق وچ او ہک سائنسدان ہووݨ دے نال نال ہک عملی انجینئر وی ہا ۔

رائل کوں ساری زندگی سیلنگ وچ وی دلچسپی ہئی تے اے ایندی پسند نال میل کھاندا ہا جݙاں 1970 دے ݙہاکے وچ انہاں اپݨا تحقیقی موضوع فلکیات توں ونڈ انرجی وچ تبدیل کر ݙتا ۔

رائل دی جوانی وچ حاصل کیتی ڳئی ہک ٻئی عملی مہارت جیڑھی بعد وچ ایندے پیشہ ورانہ کیریئر وچ ایندے ٻہوں کم آئی او ہک ریڈیو 'ہیم' دے طور تے ہئی ۔ جݙاں او ہݨ وی سکول (بریڈ فیلڈ کالج) وچ ہا تاں انہاں اپݨا ٹرانسمیٹر بݨایا تے اینکوں چلاوݨ کیتے پوسٹ آفس دا لائسنس حاصل کیتا ، جی بی۔کال سائن جی تھری سی وائی دے نال ۔

1936 وچ خاندان کیمبرج وچ ہک گھر وچ منتقل تھی ڳیا جیڑھا جنگ دے بعد رائل دا گھر بݨ ڳیا ۔ 1947 وچ انہاں روینا پالمر نال شادی کیتی ، تے او ایندی باقی دی زندگی ایں گھر وچ ریہے ۔ انہاں دے ترائے ٻال ہن ، جیڑھے 1949 ، 1951 تے 1952 وچ پیدا تھئے ۔ رائل 14 اکتوبر 1984 کوں کیمبرج وچ فوت تھی ڳیا ۔ اینکوں 2009 وچ جاری ہک فرسٹ کلاس سٹیمپ تے ایمیننٹ برٹنز سیٹ دے حصے دے طور تے منایا ڳیا ۔ لیڈی روینا رائل 2013 وچ فوت تھی ڳئی ۔