اسٹیفن ویلیم ہاکنگ دے کتابیں تے ہک نظر

ہاکنگ نے کل 15کتاباں لکھیاں جیندے وچوں اے 3 کتاباں ٻہوں زیادہ مشہور ان۔ 

## 1۔ اے بریف ہسٹری آف ٹائم [A BRIEF HISTORY OF TIME: FROM THE BIG BANG TO BLACK HOLE]
1988 اچ ہاکنگ نے اپݨی اے مشہورعالم کتاب لکھی۔ اے کتاب ٻہوں جلدی لکھاں لوکیں دے دل دی دھڑکن بݨ ڳئی تے ایں کتاب نے زمان و مکان، خدا دے وجود تے آوݨ والے وقت دے بارے اچ نظریات ݙتے۔ ایں کتاب کوں 40 کنوں زیادہ زبانیں اچ ترجمہ کیتا ڳیا۔ ایں کتاب نے 237 ہفتئیں تک سب کنوں زیادہ وکݨ والی کتاب دا اعزاز حاصل کیتا۔ سنڈے ٹائمز جیڑھا کہ برطانیہ دا ٻہوں وݙا تے اہم اخبار اے ہوں نے ایں کتاب دے بارے اچ اے رائے ݙتی: 

"اے او کتاب اے جیڑھی ہک ٻال دی حیرانی تے ہک ذہین ترین شخص دی ذہانت دا ملاپ کریندی اے۔ اساں ہاکنگ دے حیران کر ڈیوݨ والے دماغ دے رلے ہاکنگ دی کائنات اچ ہیں کتاب دے ذریعے سفر کریندوں"۔ 

## 2۔ دی یونیورس ان اے نٹ شیل [THE UNIVERSE IN A NUTSHELL]
2001 اچ ہاکنگ نے اپݨی اے کتاب مکمل کیتی جیندے وچ ہوں نے علم کائنات دے عظیم نظریات تے بحث کیتی۔ ایں کتاب اچ ہاکنگ نے جدید فزکس دے اصولیں تے تاریخ تے بحث کیتی اے۔ ہاکنگ او پہلا سائنسدان ہے جئیں آئن سٹائن دے عمومی نظریہ اضافیت تے کوانٹم فزکس کوں رلا تے ہکا کاسمالوجی دی تھیوری بنڑائی اے۔ ایں کتاب اچ ہاکنگ نے اپݨے کاسمالوجی دے نظریے تے بحث کیتی اے۔  

## 3۔ دی گرینڈ ڈیزائن  [THE GRAND DESIGN]
2010 اچ ہاکنگ نے اپݨی کتاب دی گرینڈ ڈیزائن اچ ایں نظریے دی مخالفت کیتی جو خدا نے اے کائنات بنڑائی اے۔ ایں کنوں پہلے ہاکنگ دا اے خیال ہا جو جدید سائنسی نظریات خدا دے خالق ہووݨ دی تائید کریندن۔ ایں کتاب اچ ہوں اے دلیل ݙتی اے جو بگ بینگ فزکس دے قوانین دا لازمی نتیجہ ہا تے ایندے علاوہ ٻئی کوئی ڳالھ کینا ہئی۔ بگ بینگ کہیں وی خالق دے بغیر لازمی طور تے تھیوڑاںہا۔ کیونکہ کشش ثقل ہک اینجھا قانون اے جیندے تحت اے کائنات عدم یا لا شئے کنوں وجود اچ آ سڳدی اے۔ 

اے کائنات کیوں وجود اچ آئی اے؟ اساں خود کیوں وجود اچ آئیوں؟ ہاکنگ نے دی گرینڈ ڈیزائن اچ ہنیں سوالیں تے بحث کیتی اے۔ ہاکنگ نے سر آئزک نیوٹن دی ایں ڳالھ کوں چیلنج کیتے جو اے کائنات خدا نے بنڑائی اے کیوں جو بے ترتیبی کنوں کوئی چیز آپوں آپ نئی بݨ سڳدی۔ ہاکنگ آکھیے جو ایں کائنات اچ خدا دی مداخلت ضروری کینی۔ ایں ساری بحث دے حوالے نال ہاکنگ دی اے کتاب ہک شاہکار کتاب ہے۔ 

ہاکنگ نے اے سوال اٹھایا جوکائنات بݨاوݨ توں پہلے خدا کیا کریندا پیا ہا؟ کیا او خاص وقت دا انتظار کریندا ٻیٹھا ہا یا او ایں قسم دے سوال کرݨ والے لوکیں کیتے دوزخ تیار کریندا پیا ہا؟

ایہے او سوال ہن جیڑھے مشہور جرمن فلسفی کانٹ کوں وی پریشان کیتی رہ ڳئے۔ کانٹ ولا ولا پْچھدا ہا جو اگر کائنات دا ہک آغاز تھیا ہا تاں خدا نے " کُن" آکھݨ توں پہلے اتنا انتظار کیوں کیتے اور اگر اے کائنات پہلے کنوں وجود رکھیندی ہئی تاں اینکوں موجودہ مقام تے آوݨ اچ اتنا وقت کیوں لڳے؟ انہیں ݙو خیالات دے بعد کانٹ نے آکھیا ہا جو صرف ہک شئے ہے جیڑھی مستقل اپݨا وجود رکھیندی اے تے کائنات کنوں ماورا ہے اور او وقت اے۔ کائنات رہوے یا نہ رہوے وقت دا وجود ہمیشہ رہسی۔ ابن عربی 13ویں صدی اچ انہیں سوالیں دا جواب اے ݙے چُکیا ہا جو خدا نے اے کائنات تے وقت کٹھے پیدا کیتے ہن۔ 

آئن سٹائن نے کانٹ دے سارے تصورات بدل ݙتے تے اے آکھیا جو وقت دا تعلق مادہ تے توانائی نال اے۔ مادہ تے توانائی کائنات دے آغاز نال وجود اچ آئن تے ایں توں پہلے وقت دا کوئی وجود نہ ہا۔ آئن سٹائن دی ایہ  ڳالھ ابن عربی دے خیالات دے مطابق ہئی۔ ہاکنگ نے آئن سٹائن دے تصورکائنات تے مزید تحقیق کیتی۔  

ہاکنگ نے ہیں کتاب اچ "ماڈل ڈیپینڈنٹ رئیلزم" [MODEL DEPEDENT REALISM] (اے خیال جو حقیقت دی کوئی ہک شکل نئیں ہوندی) دے نظریے تے نویں بحث کیتی تے حقیقت دے ملٹی ورس نظریے [MULTIVERSE THEORY]دے بارے اچ اے ݙسایا جو کائنات ہک نئیں بلکہ ڈھیر ساریاں کائناتاں موجود ہو سڳدئین۔

ہاکنگ نے اے ݙسایا جو کائنات دے آغاز دا ہک طریقہ نئیں بلکہ ہر ممکن طریقہ ہو سڳدے۔ مطلب کائنات دی تاریخ ہک نئیں بلکہ ہر ممکن تاریخ ہو سڳدی اے۔ ہاکنگ آہدے جو اینجھیاں کائناتاں وی ہو سڳدئین جتھاں سائنس دے قانون ساݙی کائنات دے سائنسی اصولیں کنوں مختلف ہوون۔  

## حوالہ
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان