کتھا سرائیکی لوک سانجھ دی

کُجھ پنے سرائیکی لوک سانجھ دی کتاب ءچوں

شہزاد عرفان

لوک سانجھ کوں غیر سیاسی رکھݨ دا مطالبہ سانجھ دے انھاں دوستاں دا ہا جہڑے سرکاری ملازم پیشہ ہن ۔ انھاں دی نوکری دا سوال انتہائی اہم ہا تہوں وسیب ءچ سیاسی عمل ءچ صرف سرائیکی شاگرد سانجھ متحرک ہائی۔ اے رولا لوک سانجھ دی ہر میٹنگ ءچ ایجنڈا دا حصہ ریہا۔۔۔۔ جہیڑھے دوست سرائیکی حوالے نال عملی سیاست کرݨ چاہندے ہن او پریشان ہن جو ساکوں کیوں روکی کھڑے وے ۔۔۔۔۔۔ انھاں سارے کٹھاں ءچ ایہہ معاملہ اتنا زور پکڑ گیا جو بلآخر لوک سانجھ دھڑے بندی دا شکار تھی گئی ۔ہݨ ہک پاسے نوکری آلے سرکاری ملازم دانشور حضرات ہن تے ڈوجھے پاسے انقلابی سیاسی کارکن دانشور ۔۔۔ اے ضیا الحق دی آمریت دی آدھل دا دور ہا ۔۔۔۔ کاݨا دیہہ عوام دا کُنا دال دا تے تھمنبھ روٹیاں دا کھا تے اپݨیں آچر بھنیندا ودا ہا ۔ فوجی اقتدار دے مزے ءچ غرق ہن ۔ تمام سیاسی کم لُکے چُھپے تے ادبی ثقافتی تحریک دا ویس وٹا تے تھیندے ہن۔ ،،،،،،،،،،،،، 

اعلاݨ بنگلہ کورائی دے پہلے کٹھ ءچ تمام سرائیکی اگواݨاں دے متفقہ فیصلے دی مطابق اے طئے کیتا گیا ہا جو"سرائیکی لوک سانجھ" وسیب ءچ سرائیکی حقوق دے حصول دی خاطر سیاسی ثقافتی شعوربیدار کریسی ۔ اے ہک آزاد تنظیم ہوسی جیہڑھی پاکستان دی کہیں وی چھوٹی وڈی سیاسی تنظیم دی بانہہ بیل یا ذیلی تنظیم نہ ہوسی نہ ء کہیں سیاسی پارٹی دے سیاسی اجنڈے کوں پروموٹ کریسی البتہ سرائیکی وسیب ءچ موجود سرائیکی حقوق دی بحالی وستے انھاں سیاسی گروپس تنظیماں یا پارٹیاں کوں مکمل سپورٹ تے تعاون ڈیسی جیہڑھے خالصتاََ سرائیکی قومی حقوق، سرائیکی صوبہ دے قیام کیتے سیاسی جدوجہد جاری کریندے پئے ہوسن "۔۔۔۔۔   

ول ہک جہاڑے تنگ آ تے استاد فدا حسین گاڈی بحثیت صدر روز روز دا اے جیہڑھا مُکا ڈتا ۔ ہک تنظیمی کٹھ ءچ انھاں اُٹھی تے تقریر کیتی جو" سرائیکی لوک سانجھ خود کوں عملی طور تے غیرسیاسی رکھیندے ہوئے وسیب ءچ سیاسی کلچر دے ودھارے دا کم کریسی تے خود آپ عملی طور تے سیاست نہ کریسی۔۔۔۔۔۔ اساں دوستاں دی سرکاری نوکریاں دأ تےنئیں لا سگدے ۔ اساں ثقافتی ادبی بنیاداں اُتے لوکاں نال جُڑسوں ۔۔۔۔ اپݨی ذیلی سانجھاں نال سرائیکی سُنجاݨ تے قومی حقوق دی بازیابی تے سرائیکی صوبہ دے سوال کوں وسیب ءچ لوکاں کوں باشعور کریسوں اساں خود اجاں کہیں قسم دی عملی سیاست دے متحمل نئیں تھی سگدے۔ جنہاں دوستاں کوں سرائیکی دی عملی سیاست کرݨ دا ڈھیر شوق تے جذبہ ء او سرائیکی صوبہ محاذ تے بئی سرائیکی متحرک تنظیماں ءچ اپݨا سیاسی کردارضرور ادا کرِن او لوک سانجھ دے بدھل کوئی نئیں، اساں وسیب ءچ تمام سیاسی متحرک سرائیکی تنظیماں دی بلامشروط حمایت کریسوں انھاں دے نال کھڑسوں کیوں جو سرائیکی صوبہ دا قیام ای اساڈی سبھݨاں دی مشترکہ جدوجہد تے منزل ء ۔۔۔۔ ۔۔۔۔۔ " 

استاد فدا حسین گاڈی دی اے گالھ اپݨے وقت ویہلے نال بلکل ٹھیک ہائی ۔۔۔۔ کیوں جو سنجیدہ علمی ادبی تے نظریاتی کیڈر جیڑھا جو سرکاری ملازم ہن انہاں دی نوکریاں کیویں دأ تے لا سگدے ہن۔ ہک پاسے ضیاء آمریت دا عروج ہا ڈوجھے پاسے گھٹ وسائل جومیٹنگ کرݨ دے مسیں پورے تھیندے ہن تے ول عملی سیاست او وی پنجاب دے ڈڈھپ ءچ کون بُھگتے ہا۔۔۔۔ بس اوں جہاڑے توں لوک سانجھ ءچ ایں بنیادی اختلاف نے واضح تریڑ پاڈتی تے نال انہاں داآپت ءچ نکھیڑا تھیا گیا ۔۔۔۔ ہک مارکا ادبی ثقافتی کٹھ تے اپݨی کئی بانہہ بیل ذیلی سانجھاں نال نچݨ گاوݨ میہنہ تے ساوݨ ءچ سیاسی شعور دے ودھارے کیتے صرف سُنجاݨ دی سیاست کرݨ چاہندے ہن تے ڈوجہے مارکا عملی سیاست ءچ آوݨ دا ایہو سب تو قیمتی ویہلا سمجھدے َہن جو فوجی آمریت پنجابیاں کوں اپݨے ہتھ ءچ کر،مڈی لُٹ کھا تے اقتدار دے نشے ءچ مست تھئی پئیء۔۔۔۔ لوک باہروں نکل تے تبدیلی چاہندن اے تبدیلی قومی تے طبقاتی جدوجہد دی مشترکہ کاوش توں بغیر ممکن ءی کوئی نئیں اساکوں سرائیکی صوبہ دی جدوجہد کُھل تے عملی سیاست ءچ آ تے کرݨی پوسی۔۔۔ سرائیکیاں کوں اپݨی سیاسی پارٹیاں ، پریشر گروپس بݨاونیں پوسن ۔۔۔ ہم خیال سیاسی پارٹیاں نال رابطے کرنے ہوسن تے سرائیکی صوبہ محاذ تو علاوہ پاکستان ءچ موجود قوم پرست سیاست ءچ بئی مظلوم محکوم قوماں نال رل تے اپݨے سیاسی حقوق دی جدوجہد تے سیاسی تنظیم سازی کرنی پوسی جیندے وسطے صرف سرائیکی لوک سانجھ ایں کم دی مستحق تے اہل ء۔ ۔۔ بس اُتھوں بہوں سارے سنگتیاں دے رستے ہک بئے توں جدا تھی گئے جیندے نتیجہ ءچ ایس کیوایم سمیت بئے کئی چھوٹے وڈے سرائیکی سیاسی تنظیماں نال سرائیکی صوبہ محاذ متحرک تھی گئے تے کُجھ عرصے بعد سرائیکی صوبہ محاذ پاکستان سرائیکی پارٹی دی نویں شکل اختیار کرتے ہک مکمل پارٹی دا وجود بݨ گیا جیہڑی جو خالصتاََ ہک وڈی سیاسی قومی تحریک ءچوں نکل تے سامݨے آئی۔ ایندے نال ایس کیو ایم ہک بھرپور سیاسی پریشرگروپ بݨ تے پنجاب ءچ سرائیکی حقوق دی بحالی تے سرائیکی صوبہ دے حصول کیتے میدان ءچ آگئے۔ 
۔۔ ایں ساری کہانی ءچ ہک نہایت باریک تے اہم قصہ ڈسݨ توں رہ گئے۔۔۔۔ او ہے استاد فدا حسین گاڈی دے آسوں پاسوں انھاں دے کُجھ ایسے قریبی دانشور دوستاں دا گروپ، جیندی ایں سب صورتحال تے گہری نگاہ ہائی۔ اے چار دانشور لوک سانجھ دا تنظیمی اجلاس شروع تھیوݨ کنیں پہلے تے اجلاس دے اختتام تے صدر سئیں استاد فداحسین گاڈی کوں ڈاہ پندرہ منٹاں کیتے اچانک گُم کر ڈیندے ہن جیندے تے اکثر دوستاں دبے لفظاں ءچ اظہار وی کیتا ------ محترمہ بے نظیر بھٹو دی پاکستان آوݨ دی شُنید ہر پاسے ہئی ۔ پیپلز پارٹی پاکستان ءچ متحرک تھیندی ودی ہائی ، ہر پاسے پارٹی قیادت ہر کہیں نال رابطے ءچ ہائی۔ تے وڈا مسئلہ پارٹی دا پنجاب کوں فتح کرݨا ہا ۔۔۔۔ اوہو پنجاب جئیں سندھی قوم دے ہیرو ذوالفقار علی بھٹو کوں چٹے ڈینہہ دا ناحق پھانسی لا تے ہک واری ول پنجابی سامراجی ڈڈھپ تے سندھ دی علیہدگی دی بنیاد رکھی ہائی۔ سندھی قوم پرست تحریکاں پنجاب تے پنجابیاں دا ناں ءی سندھ ءچ سُݨن نھن چاہندے پر بی بی کیتے پنجاب فتح کرݨ ضروری انتہائ صروری ہا ۔۔۔۔ فوجیاں بی بی دی جلاوطنی ءچ سندھ کوں اپݨے ٹینکاں تلے رُمب ڈتا ہا ، اسٹیبلشمنٹ کوں سندھ ہتھوں نکلدا نظر آندا پیا ہا ۔۔۔ ایندے توڑ کیتے ضیاء آمر نے سندھی بغاوت کوں مُکاوݨ دا ترلا مارڈتا پر کم ول وی نہ بݨا وت سندھی قومی آزادی دی تحرک تو ڈرتے کراچی تے حیدرآباد کو بچاوݨ سانگے ایم کیو ایم بݨوائی گئی اونکوں سندھی قومی تحریک دے خلاف باقاعدہ تیار کیتا گیا۔کم ہتھوں وِگڑ گیا۔۔۔۔ بی بی کوں بلآخر ہتھ بدھ تے سڈیا گیا جو سندھی قابو نئیں ڈیندے ، آؤ تے معاملات آپ سنبھالو ۔۔۔۔۔ یاد راہوے جو لوک سانجھ مہرے آلے دے کٹھاں میلیاں ءچ رسول بخش پلیجو تے بئی مختلف سندھی قوم پرست تنظیماں آوݨ ونجݨ شروع کرڈتا ہا تے نال ءی سرائیکی قوم پرستی دی تحریک نے سرائیکیاں کوں متاثر کیتا ۔۔۔۔۔۔ ہݨ اتھاں وسیب ءچ سرائیکی لوک سانجھ دی ایں سیاسی تے غیر سیاسی دی بحث ءچ لوک سانجھ کافی تنہائی دا شکار تھئی بھانویں جوسیاسی دوستاں نے وسیب ءچ اپݨی اپݨی سیاسی تنظیم سازی تے چھوٹے وڈے سیاسی پریشر گروپس تیار کرتے سرائیکی صوبہ دی سیاسی جدوجہد دا آغاز کرڈتا ہا پر ول وی لوک سانجھ کوں مدر تنظیم آکھدے ہن تے قدرو احترام دی نگاۃ نال ڈیکھدے ہَن۔ ۴۴۴۴۴۴
محترمہ بی بی دے پاکستان ءچ آوݨ دے نال ءی پی پی پی نے اپݨے سیاسی جلسیاں دا آغاز سکھر بہاولپور تے ڈی جی خان تو شروع کرڈتا ہا۔ پاکستانی سیاست ءچ ہک نویں زندگی دی لہر نظرن پئے گئی ۔ ضیاء آمریت دے یارہ سالاں ءچ مرکزی پنجاب امیر توں امیر تر تے جنوبی پنجاب یعنی سرائیکی علاقے دے عوام غریب توں غریب تر تھی گئے ہن۔ فوجی آمریت نے پورے پنجاب دے تمام وڈے جاگیرداراں، سرمایاداراں، پیراں، سرداراں دا سیاسی کلب بݨا ڈتا ہا جیڑھا بظاہر مختلف سیاسی افراد پارٹیاں تے گروہاں تے مشتمل ہا پر مکمل کمانڈ اینڈ آرڈر فوج دے ہتھ ءچ ہائی۔ خود پیپلز پارٹی دا اکثریت جاگیردار تے سرمایادار طبقہ فوجی اسٹیبلشمنٹ دا باقاعدہ حصہ بݨ چُکا ہا جیہڑے بعد ءچ پیپلز پارٹی ءچ کئی رنگ روپ وٹا تے شامل تھی گئے کیوں جو بی بی کنیں ایندے علاوہ بیا کوئی رستہ نہ ہا جو اے کوڑی گُھٹی بھرے۔ بی بی کوں علم ہا جو ایں جبر دے کالے دور ءچ سب توں زیادہ متاثر تھوݨ آلے عوام سرائیکی دھرتی دے ہن۔۔۔ تے جے بنجاب فتح کرݨے تے ول کہیں وی سطح تے انھاں دے حقوق دی گالھ تھیوے ---- ڈوجھے پاسوں سرائیکیاں کیتے بی بی دی آمد ہک نویں امید دی روشنی بݨ گئی۔ ایں موقع تے سرائیکی عوام، سرائیکی تحریک دی سیاسی پارٹیاں بشمول سرائیکی لوک سانجھ سبھݨاں کوں اے فیصلہ کرݨا ہا جو ایں تبدیلی ءچ او اپݨا کردار کیویں ادا کرن۔ سرائیکی عوام دا ذوالفقارعلی بھٹو نال ہک اینجھا روحانی رشتہ گنڈھا پیا ہا جو پورے سرائیکی وسیب نے بی بی دی آمد کوں اپݨا نجات دہندہ سمجھ تے پنجاب ءچ بھرپور استقبال کیتا۔ ۔۔۔۔۔۔۔ جیویں جو بہار دا موسم آندے اونویں بی بی دی وسیب کیتے آمدݨ ہائی جیندے کنیں سرائیکی تحریک دیاں سیاسی ادبی ثقافتی تنظیماں بی بی نال جُڑنا شروع کرڈتا ہا ۔۔۔۔۔۔۔
استاد فداحُسین گاڈی دے انھاں چار یارِ غار دیاں محنتاں رنگ گھن آئیاں جیہڑھے پہلے جہاڑے توں سرائیکی لوک سانجھ ءچ پی پی کوں اقتدر ءچ گھن آنݨ کیتے سرائیکی صوبے دے سوال کوں دیسی گاں سمجھ تے پیپلزپارٹی دے کلے تے بدھݨ چاہندے ہن جینکوں ڈو وقت تھولا جئہاں سُکا بھوں کھوا تے ِویہہ سیر کھیر ڈوہ گھنو۔۔۔۔۔۔ اِڈوں بظاہر گالھ وی دُرست ہائی جو کیا سرائیکی تحریک اپݨی تمام سیاسی پارٹیاں تے گروپس ملا تے وی ایں قابل نا ہن جو سرائیکی صوبے وستے پورے سرائیکی وسیب ءچوں ہک سیٹ کڈھݨ جوگے ہون ہا --->>>>>>>---- حال اجݨ باقی ءِ۔۔۔۔۔۔۔۔ 

شہزاد عرفان
## حوالے