انقلاب دشمن

اے یکم جنوری 1718ء دا ݙینہ ہے ، قرآن شاہ عنایت دی جان ہے اُنہاں دا علم تے عرفان ہے سارا نُور قرآن تے انقلابی دا عشق وی قرآن ، عشق دی عظمت ، معراج تے سربلندی ہے ، قرآن اِی تاں انقلابی اَکھ ہے ، اَکھ دا نور ہے ، ایمان ہے راہبر ہے ۔ قرآن اِی تاں ایں انقلابی کوں ہتھیار چاوݨ دا حُکم ݙتے ۔اَڄ ایہو رہنما ایکوںاپݨاں مضبوط تے محفوظ مورچہ چھوڑݨ دی درخواست کرݨ ٹُر آئے ۔ شاہ عنایت ہک پالتو دُنبے وانگ آپݨے آقا دے پِچھوں ٹُر پئے ۔ جنگ ، مورچہ ، سپاہ ، فتح ،شکست ، کیمون سب کجھ قرآن تے قربان۔

اے قرآن چاتی وحشی لوک ، انقلابی کوں وݙے عزت و احترام نال دشمن اعظم خان دے خیمے گھن آندن ۔ خیمے اِچ داخل تھیوݨ سیتی انقلابی کوں گرفتار کر گھندن ۔ قرآن رہنما دی بجائے ہتھیار بݨا ݙتا ویندے ۔ ہُݨ قرآن ہتھ اِچ نہ ہا ہُݨ تاں اُنہاں دے ہتھاں دی غلاظت نظردی پئی ہئی ۔ہُݨ اُنہاں ہتھاں وچ انقلابی کمانڈر کیتے ہتھکڑیاں ہَن ، قرآن کوں ہتھکڑی بݨا ݙتا ڳیا ۔ انقلابی گرفتار تھی چُکیا ہا ۔ تے تریخ دی لکھاریاں کیتے ایندے سوا کیا بچا ہا جو قرآن ہِیں کنوں وی وݙی جنگ دا فیصلہ کر چُکیئے۔

قرآن دی قسم تاں خدا ترس لوکیں کیتے ہوندی ہے ۔ قرآن دی قسم تاں سچے تے کھرے انساناں دا وطیرہ ہوندے ، بے پِتے ، بے تھتھے ، دغا باز تے شیطانی دل و دماغ آلیاں کیتے کیہاں قول ، کیہاں وعدہ ، کیہاں قرآن …… سب بے کار

اوتلے لوکی؍روہری؍بالائی طبہق تاں بے قرآن ہوندے ۔ اُنہاں دا تاں نہ خدا ہوندے نہ قرآن ۔ انہاں کوں صرف مال نال غرض ہوندی ہے ۔ جائیداد اُنہاں دا خدا تے قرآن ہوندے ۔ تریخ دے اندر ہزاراں کسان تے لکھاں انسان قرآن دی قسم تے اعتبار کر تے خیر واسطے مل ٻیٹھے تے وَل مار ݙتے ڳئے ۔ مثالاں کیا ݙیواں ، جگر چریندے تے ہاں پھٹدے۔

مغربی یا وت او لکھاری جیڑھے عوام دے دِل وچ قرآن دی حیثیت تے پاکی کوں نہیں ڄاݨدے او اے آکھ سڳدن جو شاہ عنایت ایں دھوکے وچ آیا کیوں جتھاں ہک تاریخی تے انقلابی تحریک ہوندے ہک فیصلے نال ہر ڳئی۔

اے چوٹ ، اے تنقید ساݙی وی بݨ سڳدی ہے۔ وَت میں اے ڳال منݨ کیتے تیار کائنی جو شاہ عنایت کیوںدھوکا کھاندے ۔ اِتلا وݙا عالم تے دانا لیڈر کوں کون دھوکا ݙے سڳدے جیکوں اے ڳالھ دا اصلوں پتہ ہا جو شروع کنوں لا تے اَڄ تئیں قرآن کوں دھوکے دے ہتھیار کیتے وی استعمال کیتا ڳئے ۔ سچ دے کنڈے؍کنارے پُڄݨ والے ہزاراں مسافریں کوں ایں قرآن پاک دے ناں تے دھوکہ ݙتا ڳئے ۔ تاریخ ایہو جئیں دھرو نال بھری پئی ہے ۔ اے کیویں تھی سڳدا ہا جو شاہ دھوکہ کھاوے ہا۔

کالی داس دی لکھت کوں سمجھو (جہڑا عاشق آپݨے محبوب ؍یار دے دِل دی دھڑکݨ دا اندازہ آپݨے دِل دی دھڑکن؍رفتار نال کریندے او ہمیش دھوکا چیندے (کھمدے) 

ہِیں واسطے ایں واقعے کوں سادہ نہ سمجھاہے۔ شاہ دا اے فیصلہ دھوکہ کھاوݨ دی وجہ نہ ہا بلکہ لڳدے اے اوندی باقاعدہ پلاننگ تے حکمت دا حصہ ہا۔

میں اُنہاں دے ایں فیصلے دا کوئی جواز یا دلیل ݙے سڳاں یا نہ ، پر ہک ڳال یقین نال آکھ سڳداں اے مزدک دا منتا مزدک نال تھیوݨ آلے دھوکے کنوں واقف ہا ۔ اے عیسیٰ دا مرید، حضرت مسیح نال تھیوݨ آلے دَغا؍دھوکہ؍دھرو کوں وی ڄاݨدا ہا ۔ میݙا دِل اوندے ایں فیصلے کوں ہک حکمت عملی دے خانے وچ شامل کریندے تے سمجھدے۔ اے عمل صحیح ہا یا غلط ۔ ایندے اُتے ڳالھ کیتی ونڄ سڳدی ہے۔

اے ٹِک؍ڳالھ چھوڑ ݙیوو جو شاہ عنایت دی کسان تحریک دے سرخرو؍کامیاب تھیوݨ دے کتلا چانس ، موقعے ہن اگر ہن تے کتلا حد تائیں تے ایندی کیا شکل ہووے ہا ۔ تساں بس ہک دلچسپ حقیقت؍چیز ݙیکھو…… ایں واقعے دے بعد پچھلے ترائے صدیاں ؍ورھیاں وچ سندھ دی سیاست دے اندر کلہوڑے ، تالپور تے مُغل ولا نئیں نظردے۔ کݙاہیں تُساں ٹھٹھے دے قاضی تے مفتیں دا ناں ولا نہ سُݨیا ہوسی ۔ جنہاں آپݨے فتوئیں نال حکمرانیں دا ساتھ ݙتا ہا ۔ کݙاہیں ایں کسان دشمن تحریک دے پیریں دا ناں تُساں نہ سُݨیا ہوسی ، وَت شاہ عنایت دی روح تے فکر دی خشبو تاں روس کنوں لا تے چلی تئیں ، تے مشرقی جرمنی کنوں گھن کراہیں مغربی بنگال تئیں سُݨیندی تے نظردی پئی ہے ۔ ہک بندے دی کامیابی یا ناکامی دا سوال اِی گھٹیا ہوندے ۔ بس انسانی قافلہ ٹُردا راہوے ۔ ایکوں ہرݨاں نئیں چاہیدا ۔ جھوک تحریک دے فلسفے دا شملہ؍طُرہ اُچا رہوے۔

شاہ لطیف آہدے ’’پہاڑیں تے چڑھݨ دا ارادہ ہک ڄہاڑے پیارے پُنوں کوں ضرور مِلسے سسی‘‘۔

’’بلندی ݙو ونڄݨ دے انسانی عزم و ارادے ہک ڄہاڑے انسانی عظمت کوں اعلیٰ منزل ، مقام ، جاہ تے یعنی مجبوب پُنوں کوں مِلسِن۔‘‘

قرآن عوامی حساسیت دامرکز ہے قرآن تاں عوام دے دِل دی دھڑکن ہے ۔ عوام دے ایں وقار قرآن کوں بے عزت کرݨ آلیاں کوں قبر نصیب نئیں تھیندی اُنہاں دا ناں مِٹ ویندے۔

اے ابلیس کُوڑا ہے جو جنگ تے محبت اِچ سب کار ہے ، نئیں صرف جائز ، جائز ہوندے ۔ سب کجھ جائز نئیں ہوندا۔ جنگ ہووے یا خیر ۔ ہر جاہ تے صاف تے شیشے وانگ ہووݨ دی لوڑھ ہوندی ہے ۔ حالات اصلوں جیویں ہوون تے وَت اے ڳالھ وی پَلے ٻدھ گھنو جے کر جھوک دا قافلہ ٹُردا پئے تاں دشمن وی جت ، تالپر ، تے پلیجو نئیں وی اپݨی ٹِک نئیں چھوڑی۔

ہر ویلھے دی آپݨی چالاکی تے مکاری ہوندی ہے تے اے دغا؍ دھرو تے مکاری جھوک دے مسافراں نال ورتی ویسے تے ساݙے نال اے عیاری تے مکاری کیتی ویندی پئے ہے جو جھوک جنگ دی روح کوںساݙے کنوں لُکایا ویندا پئے۔ کݙاہیں طاقتور ؍طبقاتی دشمن کوں چھوٹا ، ایماندار ، بہادر تے جنگلی اصولیں دا پابند نہ سمجھاوے، اوہری طبقہ کنوں بااصول ، تمیز دار ، قول پالݨ والا یا کہیں سچ یا اصول تے ہووݨ دی توقع رکھݨ ٻہوں وݙی غلطی ہوندی ہے۔ ظالم کہیں ’’جنیوا کنونشن‘‘ کہیں بنیادی انسانی حقوق یا وَت کُئی بین الاقوامی چارٹر کوں نئیں منیندا ۔ اے سبھے اوندے گھڑئیے ہوئے آسرے تے چڄ ہِن تے سبھے اوندے کرتوت لُکاوݨ دے حربے ہِن۔ 

ہُݨ شاہ عنایت ہک قیدی ہا …… سب توں وݙا انسان ، سب توں چھوٹے بندیاں دی قید اِچ ہا ۔

اُنہاں دی قید اِچ… جیڑھے کہیں انسانی تے تے اخلاقی اصول کوں  نہ منیندے ہن، بے قرآن ، بے رواج ، بے قانون لوک۔

## حوالہ
کتاب: شاہ عنایت شہید، مصنف : ڈاکٹر شاہ محمد مری ، جھوک پرنٹرز ملتان