پندھ سُکھاں دا

لکھت: عارفہ ممتاز (ایم فل سرائیکی)

کہیں کہیں ویلے اساݙی سوچ یا مذاق اچ کیتے ہوئے ڳالھیں اللہ سئیں سچ کریندے تاں حیرانی تے تشکر دے رلیے ملیے جذبات اساکوں حیران کرݨ کیتے کافی ہوندن۔سفر تے نکلݨ کنوں ݙوں ݙینہ پہلے ماموں دے ٻال ٹیوشن پڑھݨ کیتے گھر آئے۔ پڑھ لکھ تے واندے تھیوسے تاں ٻال ایو یں مذاق مذاق اچ مری دی سیر دا پروگرام بݨاوݨ شروع تھی ڳے۔ میں ٻالیں کوں سمجھایا جو اڄاں ہݨ تاں سکول کھلن ہالی پڑھائی تے توجہ ݙیو کوئی چانس کائینی سَیر شَیر دا۔ ولا کݙاہیں پروگرام بݨیسوں تساں پڑھائی تے توجہ ݙیو۔ بس ول جیویں  ݙو ݙینہ گزرڳے ہر کوئی اپݨے کمیں کاریں اچ رُدھ ڳے۔ ٻال پڑھائی لکھائی تے سکول کھلݨ دی خوشی اچ بُھل ڳے جو کیا ڳال بات کیتی ہاسے۔

اچانک میݙے وݙے بھرا میاں اویس دا فون آیا جو میں ایں ہفتے کراچی توں گھر (بہاول پور)آندا پیاں ول کݙاہیں ٹرݨ پھرݨ دا پروگرام بݨیندوں۔ انہیں کوں میں ہا تاں کر ݙتی پر گھر تھوڑی پریشانی وی ہئی، میں سوچیم چلو آندن تاں ول ݙہدوں۔ ٻے ݙینہ او گھر پُڄ ڳے، خیر امان نال۔ میں گھر دے کم کار مُکا تے ابے ہوریں دے گھر ملݨ کیتے ٹُر پئی۔ گھر خیر نال مہمان ائے ہوئے ہن۔ نانی اماں، ماموں، ماسیاں تے وستی (میاں والا کہروڑ پکا) دے وی کجھ مہمان ہن۔ انہیں نال ٹکر پاݨی کھمدیں، حال احوال ونڈیندیں، ٻالیں دا چیک چہوڑا گھر اچ جیویں رونق لڳی پئی ہئی۔ پَر میݙے دماغ وچ اویس بھائی دی اوہا ڳال گھمدی کھڑی ہئی جیڑھی بہاول پور آنوݨ کنوں پہلے کیتی ہانیں۔ میݙے دماغ اچ گھر دے معاملات تے سیر سپاٹے دا پروگرام ݙوہیں گردش کریندے کھڑے ہن ایں واسطے جو میں انہیں نال ونڄݨ ناں چانہدی ہم۔ کیوں جو خان صاحب مصروف ہن ول گھر دے معاملات ایں ہن جو او نال ونڄ ناں سڳدے ہن تے میں انہیں کوں کلہا چھوڑݨ نہ چانہدی ہم۔ خیر او ݙینہ مہمانیں دی مصروفیت اچ لنگھ ڳیا۔

شام تھئی تاں میں گھر ول آیم۔ میݙا ایم فل سرائیکی دا مقالہ جمع کراوݨ دی تاریخ وی سر تے ہئی۔ یونیورسٹی آخری ڈیٹ داوی اعلان کر ݙتا ہئی، مقالہ جمع ناں تھیا تاں ول سمسٹر دی فیس جرمانے طور جمع کراوݨی پووے ہا۔مہنگائی دے ایں دور اچ جتھاں گھر دا نظام چلاوݨ اوکھا تھی ویندے اتھاں مفتی ہک سمسٹر دی فیس سݨ تے میں انویں پریشان ہم۔ مقالے دا کم تاں گھٹ ودھ پورا ہا۔ کجھ کمپوزنگ، پروف ریڈنگ تے درستگی دا کم ودا ہا جیڑھا نال نال مکیندی ودی ہم۔ میں مقالے بارے اپݨے میا ںجی نال ڳالھ کیتی تاں انہاں آکھیا آپاں ان شاء اللہ ٹائم تے جمع کرا ݙیسوں۔چاچوحفیظ گھوٹیہ صاحب مقالے دی درستگی تے پروف ریڈنگ کیتے رہنمائی کیتی ۔ایں توں کم سدھا تھی ڳیا۔

اساں ݙوہیں ذال پئے مقالے دا کم مکاوݨ اچ جُپ ڳیو سے۔ اویس بھائی اپݨے کم کار اچ رُدھے ودے ہن۔ ݙینہ رات اپݨی روٹین تے ٹُردی پئی ہئی۔ میں گھر دے کم کار کنوں واندی تھی تے ٻیٹھی ہم جیڑھے میݙی بھڄائی  ڈاکٹر عظمیٰ دا فون آ ڳیا حال احوال پچھ تے آکھدن جو کِتھائیں ٹرݨ پھرݨ دا پروگرام بݨیندوں۔ میں سوچیم جو میاں جی کنوں پچھݨ مناسب کائینی انہیں دی پہلے اِتی مصروفیت اے۔ میں سوچیا جو انہیں کوں منع کرݙیندی آں جو میں نی ونڄ سگدی۔ بھڄائی کوں میں آکھیا جو چلو ݙہدے ہیں، پَر او اڑیے ٻیٹھے ہن۔ میں سوچیے چلو بھڄائی نال معاملات صلاح کریندی آں او سمجھ ویسن۔ میاںجی دی مصروفیت دا ݙسیم، اپݨے ایم فل دے مقالے دا ݙسیم، جوتھیسیز جمع کراوݨ دا ویلھہ نیڑے اے میں نال کینا ونڄ سڳساں۔

انہیں رحیم یار خان شیخ زید ہسپتال توں شاہدہ اسلام میڈیکل کالج Transfer کرایا ہا۔او آہدے ہن شاہدہ اسلام حاضرتھیوݨ کنوں پہلے یکے تھی آؤں۔حاضری تھی ڳئی تاں مصروفیت ودھ ویسے ویلھہ کینا ںنکل سڳسے ٹرݨ پھرݨ دا، ول انہیں دے میاں صاحب وی چھٹی تے ہن ایں سانگے او ڈھیر تݨ مریندے پے ہن۔ گھر اچوں ساریاں منع کر ݙتا۔ چھوٹی بھیݨ مصباح دا اپݨا بیوٹی پارلر ( Mishis Signature Saloon) ہا۔ او اُݙے مصروف ہئی۔ اپݨا بیوٹی پارلر بند نہ کرݨ چانہدی ہئی۔ اوں وی منع کر ݙتا۔

میں آکھیم اویس بھائی، بھڄائی تے محمد براق(براق میݙا پنج مہینے دا بھتریجا ہے) نال صہیب تے عمیر (چھوٹے بھرا) ونڄن پے ٹُر پھر آون۔ پَر اویس بھائی ساریں کوں نال گھن تے ونڄݨ چانہدے ہن خاص کر بھیݨیں کوں۔ پَر اساں ݙوہیں بھیݨیں انکاری ہاسے۔ ہوں ویلے تاں ڳالھ نہ مک سڳی۔ٻے ݙینہ میݙے میاں سئیںنال اویس بھائی دی ملاقات تھئی انہیں ایں ڳالھ دا ذکر کیتا تاں خان صاحب تاں مصروفیت دی وجہ کنوں معذرت کر ڳھدی تے آکھیو نیں جو عافی(میکوں پیار نال گھر آلے عافی سݙیندن) کوں نال گھدی ونڄو۔ میں تاں خود انہیں دے بغیر ونڄݨ نہ چانہدی ہم پتہ نی کیوں ایو یں اݨ ڄاݨ جھئیں کیفیت ہئی۔ اویس بھائی چُپ کر ڳے۔ میاں جی گھر آ تے سمجھایو نیں جو یکے اِتی سیک نال اکھدے پِن لڳے ونڄو پَر میں انکار کر ݙتا جو تہاݙے بغیر نی ویندی۔ شام کوں میاں جی اپݨے کم کار مُکیندے ٻیٹھے ہن۔ میں سُتی پئی ہم ذہن اچ سارے ڳالھیں رلدیاں ملدیاں کھڑیاں ہن۔ یارہاں وڄے دے نیڑے میݙے  موبائل فون دی گھنٹی وڄی ݙیکھاں تاں مشی(مصباح میݙی چھوٹی بھیݨ)  دا فون ہا۔ میں دل اچ آکھیم اللہ خیر کرے۔ کال چاتم تاں اݙوں آہدی اے تیاری کرو اساں گھنݨ امدے پے ہیں۔ میں آکھے خیر ہے؟ مشی آکھے مری ڄلدے پے سے۔

میں اٹھی ٻیٹھم تے آ کھیم اے کیڑھا طریقہ اے؟ میݙے تاں کپڑے وی اتھاں کائینی، تے ایجھے و یلھے تاں تیاری کرݨ سوکھا اے، سردیں آلے کپڑے سوٹ کیس اچ پن، اتے سوٹ کیس وی پڑ چھتی تے لاتھن۔ایں تھوڑی ہوندے یار میں نی ویندی تساں تھی آؤ۔ میں کال کٹ کر تے موبائل سراندی رکھیم کاوڑ کنوں پاسہ ولا تے سم پیُم۔میاں جی نال لائپ ٹاپ تے کم کریندے ٻیٹھے ہن۔ انہیں آکھیا ٻال جیکر ضد کیتی کھڑن جو آپی کوں نال گھن تے ویندوں تاں ونڄو پے۔ میں ہݨ چُپ کر تے ہا یا نہ دی جنگ اچ رُدھی پئی ہم۔ میݙے کیتے ہُݨ فیصلہ کرݨ اوکھا ہا۔ ایہے ڳالھیں سوچیندی پئی ہم جو مشی دی ول کال آ ڳئی، آہدی اے اویس بھائی آہدے پن بھائی جان کنوں پچھو جیکر اجازت ݙیندن تاں اساں آندے پیسے باقی وی سارا کجھ تھی ویسے۔

رات دے یارہاں وڄدے پے ہن میݙے میاں جی آ کھیا تیاری کرو میں تہاکوں چھوڑ آنواں۔میں ہݨ بے دلی نال اٹھی تے کپڑے سوٹ کیس اچ پاتُم، جُتی تے کجھ ضرورت دا سمل ٻدھُم تاں میاں جی ساڈھے یارہاں وڄے دے نیڑے تیڑے امی دے گھر چھوڑ آئے۔ اتھاں تاں ہر پاسے اُتھل پُتھل، بھحٖ درُک لڳی پئی ہئی، ہر کُئی اپݨی اپݨی تیاری اچ لڳیا پیا ہا۔ عمیر تے صہیب اپݨے اپݨے بیگ تیارکیتی پے ہن، بھڄائی تے مشی اپݨیاں شہیں کٹھے کریندے ودے ہن۔ رضیہ باجی (میݙی وݙی سوتر) محمد براق دی تیاری کرویندے پے ہن، اوندا سمان کٹھا کریندے پے ہن۔ ٹی وی لاؤنج کپڑیں، جُتیں تے ٻے سمان نال بھریا لاتھا ہا۔اُتے تلے سمان ہی سمان شور شرابہ کہیں دی جراب نی لبھدی پئی کہیں دی جُتی۔خوشی تے اُٻہل ہر کہیں دے شکلیں تے نشابر ہئی۔ میاں جی میکوں چھوڑ تے آکھیو نے جو جیڑھے روانہ تھیوو میکوں ݙساہے تے اپݨا خاص خیال رکھاہے۔ میاں جی گھر روانہ تھی ڳے انہیں کوں گیٹ تئیں چھوڑ تے اندر آیُم، صوفے اُتے چُپ کر تے ٻہہ ڳیُم۔ کجھ دیر بعد میں وی بھیݨ بھراویں نال تیاری اچ جُپ ڳیُم۔

تھوڑی دیر تئیں اویس بھائی دے فون تے ماموں جہانگیر دی کال آئی جو اساں وی ڄلدے پے ہیں، تہاکوں دیر ہووے تاں ول میں ٻالیں نال نکلدا پیاں رستے اچ ملسوں ول۔ اے اوہے ماموں ہن جنہیں دے ٻال میݙے کول ٹیوشن پڑھݨ امدن تے ݙوں ݙینہ پہلے مذاق مذاق اچ سیر دا پروگرام پے بݨیدے ہن۔ میں دل اچ کھل پیُم تے سوچیُم واہ اللہ سئیں آں بے شک توں دلیں دے رازیں سمیت سارا کجھ ڄاݨدیں۔ 

تیاریاں کریندیں ٻارہاں وڄے، تے ہالی وی تیاریاں تھیندیاں پیاں ہن۔ گھر اچ کم کرݨ آلے ٻال وی نال ہن انہیں کوں وی گھر چھوڑنا ہا۔ وستی بہاول پور کنوں گھٹ و گھٹ سٹھ کلومیٹر پرے ہئی۔ میں ایہو سوچ تے پریشان تھیم جو سُدھ نی کیڑھے ویلے روانہ تھیندوں۔ میکوں پندھ کنوں پتہ نی کیوں ݙر لڳدے ول اے تاں پندھ وی رات دا ہا، ہیں سانگے پریشان ہم۔سمل سبھلیندیں اے پروگرام وی بݨدا ریہا جو کیکوں کیویں چھوڑنے۔ ہیں ڳالھ مہاڑ اچ اے شور وی رل ویندا ہا جو میݙی جرسی کینی تے میݙے جوگر کینی کالے آلے، کہیں دے گرم کپڑے نی پے ملدے تے کہیں دا کیا۔ ایں دوران وی کہیں دا پروگرام بݨدا ہا تے کہیں دا کینسل تھیندا ہا۔ کریندیں کریندیں رات دا ہک وڄ ڳیا۔ اللہ اللہ کر تے سمان پورا تھیا، تیاریاں ٻنیں لڳیاں۔ ہݨ اے ڳالھ طئے تھیوݨی باقی رہ ڳئی ۔ جو کون کیندی گاݙی اچ ٻہسی۔

ہک ٻے دے مشورے دے بعد طے تھیا جو اویس بھائی دی کار تے بھڄائی نال اساں ݙوہیں بھیݨیں تے خدیجہ(ملیر دی دھی اساݙی بھتریجی) ٻہسوں۔ براق میاں ظاہری ڳالھ اے ساݙے نال ہن۔ ڳاݙی تاں ہئی بس حق ناں اللہ دا گھندیں روانہ تھیوسے۔ ݙوجھی کار اچ ڈرائیور نال ماموں نذر، صہیب، عمیر تے باجی رضیہ سمل سودھے ٻہہ ڳے۔ صدقے دے پیسے کڈھیوسے تے خیر نال ہک وڄ تے پینتالی منٹ تے بہاول پور توں میاں والا(کہروڑ پکا) روانہ تھی ڳیو سے۔ ساݙے خیر دے پندھ اپݨا مُنڈھ ٻدھا۔ مشی ݙاڈھی خوش ہئی، پہلی واری اساں وݙے بھرا نال کہیں لمبے پندھ تے نکلیے ہاسے۔ خوشی دے نال نال ہک اݨ جا ݨ جھیاں ݙر وی دل اچ پتا نی کیوں ہا۔ اویس بھائی کوں پہلے کݙاہیں اِتی لمبی ڈرائیو کریندیں کینا ݙٹھا ہاسے۔ کراچی وی امدے ویندے ہن تاں ڈرائیور نال ہوندا ہا۔میݙی اے کوشش ہئی جو اساݙی کار توں کوئی بندہ کہیں طرحانویں صوبی(صہیب) ہوریں دی کار اچ ونڄے پیا تے اے کار ڈرائیور چلا گھنے یا ول ماموں تاں جو اویس بھائی کوں ڈھیر ڈرائئیونگ نہ کرݨی پووے۔ میں جِتی دفعہ آکھیم اویس بھائی منع کر ݙتو نے۔ میں وی ول چُپ کر تے ٻہہ ڳیُم دل اچ دعا وی منگدی ٻیٹھی ہم جو پندھ خیر دا نبڑ ونڄے۔

اساݙی وستی دا ناں میاں والا ہے۔ اے وستی ضلع لودھراں دی تحصیل کہروڑ پکا وچ ہے۔ کہروڑ پکا بائی پاس توں پنج کلومیٹر دے پندھ تے چوک اللہ ورائے والا آندے جیندے کنوں اساݙی وستی ݙو رستہ ویندے۔ اے وستی میݙے ݙاݙا سئیں میاں مصطفیٰ جھنڈیر اپݨے وݙ وݙیریں دے زمینیں تے اباد کیتی۔ آخری و  یلے ݙاݙا سئیں میݙے ابے ہوراں میاں ممتاز احمد جھنڈیر کوں حویلی تے زمینیں دی ذمہ داری ݙتی۔ ایں حویلی دی ذمہ داری ابے سئیں دے بعد میاں اویس جھنڈیر دے سر تے ہے، جنہیں ایندی سنبھال پوری ذمہ داری نال کیتی اے۔ ایں حویلی اچ اساݙے بچپن دے یاداں ہن، لڑکپن دے خواب ہن، ماء پیو نال گزریا سوہݨا ویلھا ہر ویلے یاد آندے۔انہیں دے ونڄݨ دے بعد ایہے یاداں تاں رہ ویندن۔ اللہ سئیں انہیں تے خصوصی رحمت کرے، تے انہیں دے گھر روشن رکھے۔ انہیں سوچیں دی روانی پولیس آلیں آن تروڑی۔

ہک تاں رات کوں نکلیے دیر نال ہاسے ول وستی کنوں ݙاہ پندھراں کلومیٹر پہلے پولیس دی ڳاݙی گشت تے ہئی۔ او سامݨے آندی پئی ہئی اساں اونکوں کراس کیتا ساریں دے شکلاں رات دی وجہ کنوں نندروڑیاں ہن۔ کار وی اساݙی کجھ تیز رفتاری اچ ہئی پولیس آلیں سمجھیا کجھ مشکوک اے۔ انہیں ڳاݙی ولدی موڑی تے اساݙی کار دے سامݨے آن لَتو نے، گاݙی توں لہہ تے اساݙی کار ݙو بھڄدے ائے۔ اساں ݙر ڳیو سے جو اللہ خیر کرے کیا معاملہ ہے۔ ڈرائیونگ سیٹ آلا گیٹ کھول تے پچھدن جو کون ہیوے تے کیݙے ویندے پیوے۔ اڳلی سیٹ تے اویس بھائی نال بھڄائی تے انہیں دی جھولی اچ براق میاں ٻیٹھا ہا۔ اویس بھائی پولیس آلے کوں اپݨا ناں ݙسیا تے اکھیو نے جو میݙی فیملی ہے گھر ویندے پیسے۔ پولیس آلیں آپݨی تسلی کیتی تے ویندا کتونے۔

ہُݨ میݙے دماغ اچ اے اُتھل پُتھل شروع جو سفر دی شروعات ای ݙرا ݙتے اللہ سئیں اپݨا کرم کرے۔میں بُرے وسوسیں کنوں اللہ دی پناہ منگی چنگائی دے دعائیں کریندیں ترائے وڄے دے نیڑے وستی ونڄ پُنو سے۔ اختر بھائی اساݙی وݙی بوا دے پُتر ہن تے خدیجہ انہیں دی وݙی دھی اساں انہیں کوں پہلے ݙسا ݙتا ہاسے جو خدیجہ ساݙے نال ویسے۔ خدیجہ تیار ہئی اوکوں نال گھن تے حویلی ڳیو سے، پاݨی شاݨی پیتا، مونہاں کوں پاݨی دے چھنڈے مریوسے تے انت چار وڄے دے نیڑے اللہ دا ناں گھدوسے تے دنیا پور دے رستے خانیوال آلے پاسے ٹُر پیوسے۔ اتھوں اساں موٹر وے آلا دڳ گھنݨاں ہا۔

میݙے نال مشی تے خدیجہ ٻیٹھے ہن میݙی دید پئی تاں او ݙوہیں سُتے پے ہن، بھڄائی کوں ݙٹھم براق تے او وی سُتے پے ہن۔ باقی بچیو سے ڈرائیونگ سیٹ تے اویس بھائی تے پچھلی سیٹ تے میں اساں ݙوہیں جاڳدے ٻیٹھے ہاسے۔ ڈرائیو کرݨ آلے تاں انویں جاڳݨا ہوندے تے میݙی مجبوری اے ہے جو سفر کنوں ݙر لڳدے ہیں واسطے سُتا وی نی ونڄینداں پیا۔ انہاںدی اکھ نہ لڳ  ونڄے تاں ول کھُل ویندی اے۔ میں ہُݨ مسلسل بھائی جان کوں تاڑی ٻیٹھی ہم جو کتھائیں انہیں دی اکھ ناں لڳ ونڄے۔ کیوں جو ترائے توں پنج وڄے تئیں ا یجھا ویلھا ہوندے جو نیندر آپݨے پورے زور تے ہوندی اے، بُت سکون منگدے تے پتہ نی لڳدا جو کیڑھے ویلھے گھل آٖ ونڄے۔ ول اے وی جو کݙاہیں اِتی لمبی ڈرائیو کائیناں کیتی ہانے، میں شیشے ݙو ݙیکھ تے آیت الکُرسی پڑھݨ شروع کر ݙتی، نال دعائیں وی جو اللہ اساں ساریں کوں اپݨی حفظ و امان اچ رکھے۔ اویس بھائی دے اکھیں رتیاں لال ہن میں سوچم تھکے نہ ٻیٹھے ہوون ݙوں گھنٹے بعد ہک پیٹرول پمپ تے میں رکوایا جو فریش تھیوݨیں۔ اویس بھائی وی فریش تھئے، براق دے کپڑے وی بدولو یوسے کروائے، دودھ بݨا تے ݙتا۔ وی(۲۰) منٹ بعد خانیوال توں روانہ تھیو سے۔ کجھ دیر بعد خانیوال انٹر چینج توں موٹر وے پکڑی تے ول اسلام آباد ݙو چل سو چل۔پندھ ہمیشہ تھکیڑے چڑھا ݙیندے جیکراہیں اے پندھ بے مقصد ہووے توں اونکوں رُلݨ اہدن۔ جے کراہیں بامقصد ہووے تاں ایکوں پندھ وہاݨی دا ناں ݙتا ویندے ۔ پندھ وہاݨی دی چس ہمیشہ اوں ویلے آندی اے جیلے ہم سفر ہم عمر خوش مزاج ٻٹیل خچیل تے جُگت بازی ہوون۔ 

سنگتی سنگتاݨیاں او ہوون جنہاں دی زبان کار دے پھیتیاں آلی کار مسلسل چُلدے رہن۔ میں اپݨے اسوں پاسوں نگاہ پھیری تاں معلوم تھیا جو سبھے گھوڑے ویچ تے نی سُتے پے بھل جو کہیں گھوٹ کوں پرناں تے سُتے پے ہوون۔ کئی وپرے آون تے کئی ونڄن۔ میں ول آپ مرادا اویس بھائی دے کن کھاوݨ شروع کر ݙتے جو متاں اُنہاںکوں کئی گھل شل آوے ۔ میݙی نظر سڑک تے آہرو باہروں بھوندے نطاریاں تے گھٹ تے اویس بھائی تے زیادہ ہئی۔ بھائی اویس وی میݙی پریشانی کوں ذری ذری سمجھ ڳئے تے لہذے لہذے بعد ہوں ہا دی صورت اچ ولدی ݙیندے رہ ڳے ۔ آسوں پاسوں ݙراکلا اندھارا تے سُنڄ بر دا پندھ کئی تکھی جیپ کار لنگھے تاں میݙا اُدھرکا نکل ونڄے ۔ ہاں ٻٹا ں ٻٹاں لایا تے پھپھڑی کمبݨ شروع تھی ڳئی۔ ہیں وپرے اچ ویلہ گزرݨ دا پتہ نہ لڳا۔ پرہ اکھ پُٹھݨ پائی تاں ہوش وی جا تے آندے محسوس تھے۔                       

                                                                                                                       (پہلا پلو)

……}{……

## حوالہ: کتاب لڑی چھی ماہی "حوا" بہاول پور توں چوݨ