open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جوان گینووارٹ

## جوان گینووارٹ (1947-2025)
جوان گینووارٹ ، انسٹیٹیوٹ فار ریسرچ ان بائیو میڈیسن (آئی آر بی بارسلونا) دے ہک سنڄاپو ہسپانوی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جیڑھے گلائکوجن دے مطالعے دی وجہ توں سنجانݨے ویندن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز گلائکوجن دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ گلائکوجن خلیاں دے اندر کیویں کم کریندا ہے اتے او توانائی دے ذخیرے اتے میٹابولزم وچ کیویں کردار ادا کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں گلائکوجن دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں گلائکوجن دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ گلائکوجن خلیاں دے اندر گلوکوز دے ذخیرے دی اہم شکل ہے اتے او خلیات دی توانائی دی ضروریات کوں پورا کرݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ انہاں دے کم گلائکوجن دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں گلائکوجن دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائم کائینیٹکس اتے مالیکیولر کلوننگ گلائکوجن دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں گلائکوجن دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے طب دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں گلائکوجن دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے طب دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں گلائکوجن دے علاوہ ذیابیطس اتے لیور دیاں بیماریاں دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ گلائکوجن میٹابولزم وچ خرابی ذیابیطس اتے لیور دیاں بیماریاں دا باعث بݨ سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ذیابیطس اتے لیور دیاں بیماریاں دے علاج کیتے نویں رستے فراہم کیتے ۔
ارون گنسالس

## ارون گنسالس (1912-2008)
ارون گنسالس ، الینوائے یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جنہاں لیپوئیک ایسڈ دریافت کیتا ۔ انہاں راجر وائی سٹینیر دے نال مل تے "دی بیکٹیریا: اے ٹریٹیز آن اسٹرکچر اینڈ فنکشن" ناں دی پنج جلداں تے مشتمل ہک ٻہوں اثر انگیز کتاب لکھی ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے رکن وی ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز لیپوئیک ایسڈ اتے بیکٹیریل میٹابولزم دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ لیپوئیک ایسڈ کیویں کم کریندا ہے اتے بیکٹیریا دے اندر حیاتیاتی کیمیائی عمل کیویں تھیندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں لیپوئیک ایسڈ اتے بیکٹیریل میٹابولزم دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف صنعتی اتے طبی استعمالات کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں لیپوئیک ایسڈ دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ لیپوئیک ایسڈ خلیاں دے اندر ریڈوکس ری ایکشنز وچ اہم کردار ادا کریندا ہے اتے او توانائی دی پیداوار وچ مدد کریندا ہے ۔ انہاں دے کم لیپوئیک ایسڈ دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں بیکٹیریل میٹابولزم دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ بیکٹیریا مختلف میٹابولک پاتھ ویز دے ذریعے توانائی پیدا کریندن اتے او مختلف ماحولیاتی حالات دے مطابق ڈھل سڳدن ۔ انہاں دے کم بیکٹیریل میٹابولزم دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں لیپوئیک ایسڈ اتے بیکٹیریل میٹابولزم دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائم کائینیٹکس اتے ریڈیو آئسوٹوپس لیپوئیک ایسڈ اتے بیکٹیریل میٹابولزم دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں لیپوئیک ایسڈ اتے بیکٹیریل میٹابولزم دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے مائیکروبائیولوجی دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں لیپوئیک ایسڈ اتے بیکٹیریل میٹابولزم دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف صنعتی اتے طبی استعمالات کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے مائیکروبائیولوجی دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
ہربرٹ گٹفریونڈ

## ہربرٹ گٹفریونڈ (1921-2021)
ہربرٹ گٹفریونڈ ، برسٹل دے ہک سنڄاپو آسٹرین-برطانوی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جیڑھے انزائم کائینیٹکس اتے تیز رد عمل دے مطالعے کیتے طریقے تیار کرݨ دی وجہ توں سنجانݨے ویندن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز انزائم کائینیٹکس اتے تیز رد عمل دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ انزائمز کیویں کم کریندن اتے او کیمیائی رد عمل کوں کیویں تکھا کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں انزائم کائینیٹکس دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائمز رد عمل کوں ٹرانزیشن سٹیٹ کوں مستحکم کر تے تکھا کریندن اتے انہاں دے عمل کوں مختلف عوامل دے ذریعے کنٹرول کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں تیز رد عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ فلو-ٹوب اتے ٹمپریچر جمپ تکنیک تیز رد عمل دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں تیز رد عمل دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں انزائم کائینیٹکس اتے تیز رد عمل دے علاوہ پروٹین ڈائنامکس اتے بائیو انرجیٹکس دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین ڈائنامکس انزائمز دے عمل وچ اہم کردار ادا کریندن اتے بائیو انرجیٹکس خلیاں دے اندر توانائی دی منتقلی دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین ڈائنامکس اتے بائیو انرجیٹکس دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
جیمز ہیبر

## جیمز ہیبر (پیدائش 1943)
جیمز ہیبر ، برینڈیس یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی مالیکیولر حیاتیات دان ہن ، جیڑھے ڈی این اے ریپیئر دے شعبے وچ اپݨیاں دریافتاں دی وجہ توں سنجانݨے ویندن ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے رکن وی ہن ۔ 

انہاں دی تحقیق دا مرکز ڈی این اے ریپیئر دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ خلیات ڈی این اے دے نقصان کوں کیویں ٹھیک کریندن اتے ڈی این اے ریپیئر دے عمل وچ کون سے مالیکیولز شامل ہوندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ڈی این اے ریپیئر دے عمل کوں سمجھݨ اتے کینسر اتے ٻئے جینیاتی بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

انہاں ڈی این اے ریپیئر دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ہومولوگس ری کمبینیشن ڈی این اے دے ڈبل اسٹینڈ بریکز کوں ٹھیک کرݨ وچ اہم کردار ادا کریندی ہے اتے او خلیاں دے اندر جینیاتی معلومات دی سالمیت کوں برقرار رکھݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ انہاں دے کم ہومولوگس ری کمبینیشن دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں ڈی این اے ریپیئر دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جینیاتی تجزیہ اتے مالیکیولر کلوننگ ڈی این اے ریپیئر دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ڈی این اے ریپیئر دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔ 

انہاں مالیکیولر حیاتیات دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ڈی این اے ریپیئر دے عمل کوں سمجھݨ اتے کینسر اتے ٻئے جینیاتی بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق مالیکیولر حیاتیات دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔ 

انہاں ڈی این اے ریپیئر دے علاوہ جینومک عدم استحکام اتے کینسر دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ڈی این اے ریپیئر وچ خرابی جینومک عدم استحکام دا باعث بݨ سڳدی ہے اتے او کینسر دی نشوونما وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں کینسر دے علاج کیتے نویں رستے فراہم کیتے ۔
خواتین زمین

**خواتین زمین** ہِک ایہو جیہی جماعت ہے جو ہم جنس پرست علیحدگی پسنداں دے ذریعے منظم کیتی ویندی ہے تاکہ مرداں دے بغیر ثقافت مخالف صرف زنانیاں کیتے جگہ قائم کیتی ون٘ڄ سڳے۔ 

ایہ زمیناں تے جاہاں ایہو جیہے ناں دی سماجی تحریک دا نتیجہ ہِن جو 1970ء دی دہائی وِچ امریکا، آسٹریلیا، نیوزی لینڈ تے مغربی یورپ وِچ مقبول تِھئین۔ جنّھاں وِچوں ٻہت ساریاں اڄاں وی موجود ہِن۔ زنانیاں دی زمین تے مبنی کمیونٹیز تے رہوݨ والے سوشل میڈیا دے ذریعے نیٹ ورک کرئی پئین۔ پرنٹ اشاعتاں جیویں نیوز لیٹر، ہم جنس پرست رسالے، لیسبین نیچرل ریسورسز، ہِک غیر منافع بخش تنظیم ہے جو گرانٹ تے وسائل پیش کریندی ہے تے علاقائی تے مقامی اجتماعات وغیرہ کیتے مدد وی فراہم کریندی ہے۔ زنانیاں دیاں زمیناں ہم جنس پرست علیحدگی دی مختلف قسماں تے عمل پیرا ہِن، ہِک ایہو جیہا خیال جو 1960ء دی دہائی دے آخر وِچ بنیاد پرست حقوق نسواں دی تحریک دے نتیجے وِچ سامݨے آیا۔ ہم جنس پرست علیحدگی پسندی اِیں نظریے تے مبنی ہے کہ حقوق نسواں دے مقاصد دے حصول کیتے زنانیاں دا سماجی تے سیاسی طور تے مرداں توں الگ تِھیوݨ ضروری ہے۔ ایہ علیحدگی پسند کمیونٹیز زنانیاں کوں مرکزی دھارے دے پدرسری معاشرے توں الگ کر تے زنانیاں دی آزادی حاصل کرݨ دے راہ تے گامزن کریندین۔ مرداں کوں اِنّھاں کمیونٹیز وِچ رہوݨ دی اجازت کائنی، پر کُجھ زمیناں مرداں کوں ون٘ڄݨ دی اجازت ݙیندین۔ کُجھ کمیونٹیاں مرد شیر خوار تے/یا مرد رشتہ داراں تے پابندی عائد کریندین۔ زنانیاں دیاں زمیناں تے ٻہت زیادہ تنقید کیتی ویندی ہے، جنّھاں وِچوں ٻہت ساریاں ہم جنس پرست زنانیاں دے ٻہت سارے رہوݨ والیاں دی طرف توں قبولیت دے فقدان دا مرکز ہِن۔ خواجہ سرا زنانیاں دا اخراج مقامی کمیونٹیز دے نال نظریاتی تنازعات جنّھاں وِچ تشدد تے تشدد دیاں دھمکیاں شامل ہِن جو زنانیاں دیاں زمیناں دے رہوݨ والیاں کوں نشانہ بݨیندین۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:نسوانی ہم جنس پرست نسوانیت
ونکی:ازادی دیاں تحریکاں
ونکی:نسوانی ہم جنسیت
ونکی:زنانیاں کِیتے مخصوص جائیں
ونکی:انتہا پسندانہ زنانیت
جان برڈن سینڈرسن ہالڈین

## جان برڈن سینڈرسن ہالڈین ، 1892-1964
جے بی ایس ہالڈین ، لندن یونیورسٹی کالج اتے اپݨی زندگی دے آخر وچ انڈین سٹیٹسٹیکل انسٹیٹیوٹ دے ہک سنڄاپو برطانوی (اتے بعد وچ بھارتی) جینیات دان ، حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان (انزائمز دا مطالعہ) اتے شماریات دان ہن ۔ سائنس وچ اپݨے تعاون دے علاوہ ، او سیاسی سرگرمیاں دی وجہ توں وی سنجانݨے ویندے ہن اتے انہاں "ڈیلی ورکر" کیتے کئی مضامین لکھئے ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز جینیات ، حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) (انزائمز دا مطالعہ) اتے شماریات دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ جینز کیویں کم کریندن ، انزائمز کیویں رد عمل کوں تکھا کریندن اتے اعداد و شمار دی مدد نال حیاتیاتی عمل کوں کیویں سمجھا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں جینیات ، حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے شماریات دے عمل کوں سمجھݨ اتے انہاں شعبیاں وچ نویں رستے کھولݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں جینیات دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جینز موروثی خصوصیات کوں کنٹرول کریندن اتے او قدرتی انتخاب دے ذریعے ارتقاء وچ اہم کردار ادا کریندن ۔ انہاں دے کم جینیات دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائمز کیمیائی رد عمل کوں تکھا کریندن اتے انہاں دے عمل کوں مختلف عوامل دے ذریعے کنٹرول کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں شماریات دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ شماریاتی طریقے حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن اتے او جینیاتی ڈیٹا دے تجزیے وچ مدد کریندن ۔ انہاں دے کم شماریات دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں جینیات ، حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے شماریات دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ تجرباتی جینیات ، انزائم کائینیٹکس اتے آبادی جینیات جینیات ، حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے شماریات دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں جینیات ، حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے شماریات دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں جینیات ، حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے شماریات دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں جینیات ، حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے شماریات دے عمل کوں سمجھݨ اتے انہاں شعبیاں وچ نویں رستے کھولݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیات اتے شماریات دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔
فلپ ہینڈلر

## فلپ ہینڈلر (1917-1981)
فلپ ہینڈلر ، ڈیوک یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی غذائیت دان اتے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جنہاں کوں نیکوٹینک ایسڈ دی کمی دے سمجھݨ اتے ٹرپٹوفن-نیکوٹینک ایسڈ دے تعلق دی دریافت دی وجہ توں سنڄاتا ویندے ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے صدر بݨݨ تائیں ڈیوک یونیورسٹی وچ ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز نیکوٹینک ایسڈ دی کمی اتے ٹرپٹوفن-نیکوٹینک ایسڈ دے تعلق دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ نیکوٹینک ایسڈ دی کمی کیویں تھیندی ہے اتے ٹرپٹوفن نیکوٹینک ایسڈ وچ کیویں تبدیل تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں نیکوٹینک ایسڈ دی کمی اتے ٹرپٹوفن-نیکوٹینک ایسڈ دے تعلق کوں سمجھݨ اتے پیلاگرا بیماری دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں نیکوٹینک ایسڈ دی کمی دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ نیکوٹینک ایسڈ دی کمی پیلاگرا بیماری دا باعث بݨدی ہے اتے او جلد ، اعصابی نظام اتے معدے دے نظام کوں متاثر کریندی ہے ۔ انہاں دے کم نیکوٹینک ایسڈ دی کمی دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں ٹرپٹوفن-نیکوٹینک ایسڈ دے تعلق دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ٹرپٹوفن انسانی جسم وچ نیکوٹینک ایسڈ وچ تبدیل تھیندا ہے اتے او نیکوٹینک ایسڈ دی کمی کوں پورا کرݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ انہاں دے کم ٹرپٹوفن-نیکوٹینک ایسڈ دے تعلق کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں نیکوٹینک ایسڈ دی کمی اتے ٹرپٹوفن-نیکوٹینک ایسڈ دے تعلق دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جانوراں دے ماڈلز اتے کلینیکل ٹرائلز نیکوٹینک ایسڈ دی کمی اتے ٹرپٹوفن-نیکوٹینک ایسڈ دے تعلق دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں نیکوٹینک ایسڈ دی کمی اتے ٹرپٹوفن-نیکوٹینک ایسڈ دے تعلق دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں غذائیت اتے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں نیکوٹینک ایسڈ دی کمی اتے ٹرپٹوفن-نیکوٹینک ایسڈ دے تعلق کوں سمجھݨ اتے پیلاگرا بیماری دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق غذائیت اتے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے صدر دے طور تے وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں سائنسی تحقیق کوں فروغ ݙیوݨ اتے سائنسی پالیسی کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کم کیتا ۔
جین ہینسن

## جین ہینسن (1919-1973)
جین ہینسن ، میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی دی ہک سنڄاپو برطانوی بائیو طبیعیات دان اتے حیوانیات دان ہن ، جیڑھی پٹھے (مسلز) دی تحقیق وچ اپݨے تعاون دی وجہ توں سنڄاتی ویندی ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق دا مرکز پٹھے (مسلز) دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ پٹھے کیویں کم کریندن اتے او کیویں سنگڑدے اتے پھیلیندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پٹھیاں دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف پٹھیاں دیاں بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

انہاں پٹھیاں دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پٹھیاں دے سنگڑݨ دا عمل ایکٹن اتے مائیوسین فلامینٹس دے درمیان سلائیڈنگ تے مبنی ہے اتے او کیلشیم آئنز دے ذریعے کنٹرول تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم پٹھیاں دے سنگڑݨ دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں پٹھیاں دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ الیکٹران مائیکروسکوپی اتے ایکس رے ڈفریکشن پٹھیاں دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پٹھیاں دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔ 

انہاں بائیو فزکس اتے حیوانیات دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پٹھیاں دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف پٹھیاں دیاں بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق بائیو فزکس اتے حیوانیات دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔ 

انہاں پٹھیاں دے علاوہ سیلولر موٹیلیٹی اتے پروٹین دی بݨتر دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ سیلولر موٹیلیٹی ایکٹن اتے مائیوسین فلامینٹس دے ذریعے تھیندی ہے اتے پروٹین دی بݨتر انہاں دے عمل کوں متاثر کریندی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں سیلولر موٹیلیٹی اتے پروٹین دی بݨتر دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
گراہم ہارڈی

## گراہم ہارڈی (پیدائش 1950)
گراہم ہارڈی ، ڈنڈی یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو برطانوی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جیڑھے اے ایم پی ایکٹیویٹڈ پروٹین کائنیز تے کم کرݨ دی وجہ توں سنڄاتے ویندن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز اے ایم پی ایکٹیویٹڈ پروٹین کائنیز (اے ایم پی کے) دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ اے ایم پی تے کیویں کم کریندا ہے اتے او خلیاں دے اندر توانائی دے میٹابولزم کوں کیویں کنٹرول کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں اے ایم پی تے دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں اے ایم پی تے دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ اے ایم پی تے خلیاں دے اندر توانائی دی سطح کوں محسوس کریندا ہے اتے او توانائی دی کمی دی صورت وچ میٹابولک پاتھ ویز کوں متحرک کریندا ہے ۔ انہاں دے کم اے ایم پی تے دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں اے ایم پی تے دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین فاسفوریلیشن تجزیہ اتے جینیاتی تجزیہ اے ایم پی تے دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں اے ایم پی تے دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے طب دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں اے ایم پی تے دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے طب دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں اے ایم پی تے دے علاوہ ذیابیطس اتے موٹاپے دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ اے ایم پی تے ذیابیطس اتے موٹاپے دے علاج وچ اہم کردار ادا کریندا ہے اتے او انسولین دی حساسیت کوں بہتر بݨاوݨ اتے وزن کوں گھٹاوݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ذیابیطس اتے موٹاپے دے علاج کیتے نویں رستے فراہم کیتے ۔
ہیری ہیرس

## ہیری ہیرس (1919-1994)
ہیری ہیرس ، برطانوی نژاد ہک سنڄاپو حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جنہاں ایہ ثابت کیتا کہ انسانی جینیاتی تبدیلی کوئی نایاب شے نہ ہئی ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز انسانی جینیاتی تبدیلی دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ انسانی آبادی وچ جینیاتی تبدیلی کیویں تھیندی ہے اتے او انسانی صحت اتے بیماریاں کوں کیویں متاثر کریندی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انسانی جینیاتی تبدیلی دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف جینیاتی بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں انسانی جینیاتی تبدیلی دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انسانی آبادی وچ جینیاتی تبدیلی عام ہے اتے او انزائمز اتے ٻئے پروٹینز وچ تبدیلیاں دا باعث بݨدی ہے ۔ انہاں دے کم انسانی جینیاتی تبدیلی دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں انسانی جینیاتی تبدیلی دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائم الیکٹروفورسس اتے پروٹین تجزیہ انسانی جینیاتی تبدیلی دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انسانی جینیاتی تبدیلی دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے جینیات دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انسانی جینیاتی تبدیلی دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف جینیاتی بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے جینیات دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں انسانی جینیاتی تبدیلی دے علاوہ انسانی آبادی جینیات اتے جینیاتی بیماریاں دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جینیاتی تبدیلی انسانی آبادی وچ مختلف جینیاتی بیماریاں دے پھیلاؤ کوں متاثر کریندی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انسانی آبادی جینیات اتے جینیاتی بیماریاں دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
رائنہارٹ ہینرک

## رائنہارٹ ہینرک (1946-2006)
رائنہارٹ ہینرک ، برلن دی ہمبولڈٹ یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو جرمن بائیو طبیعیات دان ہن ، جیڑھے میٹابولک کنٹرول تجزیہ دی ابتدا اتے ترقی دی وجہ توں سنڄاتے ویندن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز میٹابولک کنٹرول تجزیہ دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ میٹابولک پاتھ ویز خلیاں دے اندر کیویں کنٹرول تھیندن اتے او خلیات دی کارکردگی کوں کیویں متاثر کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں میٹابولک پاتھ ویز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں میٹابولک کنٹرول تجزیہ دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ میٹابولک پاتھ ویز کوں انزائمز دے ذریعے کنٹرول کیتا ونڄ سڳدے اتے او خلیات دی کارکردگی کوں مختلف عوامل دے ذریعے متاثر کریندن ۔ انہاں دے کم میٹابولک پاتھ ویز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں میٹابولک کنٹرول تجزیہ دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ریاضیاتی ماڈلز اتے کمپیوٹیشنل سمیولیشنز میٹابولک کنٹرول تجزیہ دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں میٹابولک کنٹرول تجزیہ دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں بائیو فزکس اتے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں میٹابولک پاتھ ویز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق بائیو فزکس اتے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں میٹابولک کنٹرول تجزیہ دے علاوہ سیلولر میٹابولزم اتے بائیو انرجیٹکس دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ سیلولر میٹابولزم خلیاں دے اندر توانائی دی پیداوار اتے استعمال وچ اہم کردار ادا کریندا ہے اتے بائیو انرجیٹکس خلیاں دے اندر توانائی دی منتقلی دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں سیلولر میٹابولزم اتے بائیو انرجیٹکس دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
میکس ہینیئس

## میکس ہینیئس (1859-1935)
میکس ہینیئس ، خمیر دے عمل وچ مہارت رکھݨ والے ہک سنڄاپو ڈینش-امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں شکاگو وچ امریکن بریونگ اکیڈمی دی بنیاد رکھی ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز خمیر دے عمل دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ خمیر کیویں کم کریندا ہے اتے او مختلف صنعتی عمل وچ کیویں استعمال تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں اتے صنعت کاراں کوں خمیر دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف مصنوعات تیار کرݨ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں خمیر دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ خمیر مختلف قسم دی شکر کوں الکوحل اتے کاربن ڈائی آکسائیڈ وچ تبدیل کر سڳدا ہے اتے او مختلف صنعتی عمل وچ استعمال تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم خمیر دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں خمیر دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ خمیر دے خلیاں کوں مائیکروسکوپ دی مدد نال مطالعہ کیتا ونڄ سڳدے اتے او خمیر دے عمل کوں کنٹرول کرݨ کیتے مختلف کیمیائی مرکبات استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں اتے صنعت کاراں کوں خمیر دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے صنعتی مائیکروبائیولوجی دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں اتے صنعت کاراں کوں خمیر دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف مصنوعات تیار کرݨ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے صنعتی مائیکروبائیولوجی دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں شکاگو وچ امریکن بریونگ اکیڈمی دی بنیاد رکھی ۔ ایہ اکیڈمی بریونگ انڈسٹری کیتے تربیت اتے تحقیق دا ہک اہم مرکز ہئی اتے انہاں بریونگ انڈسٹری دے ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
وکٹر ہینری

## وکٹر ہینری (1872-1940)
وکٹر ہینری ، لیج یونیورسٹی دے روسی والدین دے فرانسیسی طبیعی کیمیا دان ہن ۔ او پہلے سائنسدان ہن جنہاں انزائمز دی خصوصیات تے طبیعی کیمیا دے خیالات دا اطلاق کیتا ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز انزائمز دی خصوصیات دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ انزائمز کیویں کم کریندن اتے او کیمیائی رد عمل کوں کیویں تکھا کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں انزائمز دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائمز سبسٹریٹ نال مل تے انزائم-سبسٹریٹ کمپلیکس بݨیندن اتے او رد عمل کوں ٹرانزیشن سٹیٹ کوں مستحکم کر تے تکھا کریندن ۔ انہاں دے کم انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں انزائمز دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائم کائینیٹکس انزائمز دے عمل دے مطالعے کیتے استعمال کیتا ونڄ سڳدے اتے او انزائمز دے رد عمل دی رفتار اتے انہاں دے عمل دے میکانزم دے بارے وچ معلومات فراہم کریندا ہے ۔ انہاں دے کم انزائم کائینیٹکس دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں طبیعی کیمیا اتے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق طبیعی کیمیا اتے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں انزائمز دے علاوہ رد عمل دی رفتار اتے حل دی خصوصیات دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ رد عمل دی رفتار درجہ حرارت اتے دباؤ دے ذریعے متاثر تھیندی ہے اتے حل دی خصوصیات مالیکیولز دے درمیان تعامل دے ذریعے کنٹرول تھیندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں رد عمل دی رفتار اتے حل دی خصوصیات دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
برائن ہارٹلی

## برائن ہارٹلی (1926-2021)
برائن ایس ہارٹلی ، امپیریل کالج لندن دے ہک سنڄاپو برطانوی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جیڑھے کائیموٹریپسن اتے ٻئے پروٹیولائٹک انزائمز دے مطالعے دی وجہ توں سنڄاتے ویندن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز کائیموٹریپسن اتے ٻئے پروٹیولائٹک انزائمز دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ ایہ انزائمز کیویں کم کریندن اتے او پروٹینز کوں کیویں تروڑ ݙیندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹیولائٹک انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں کائیموٹریپسن دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ کائیموٹریپسن پروٹینز کوں مخصوص امینو ایسڈ ریزیڈیوز تے تروڑ ݙیندا ہے اتے او خلیاں دے اندر مختلف عمل وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔ انہاں دے کم کائیموٹریپسن دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں ٻئے پروٹیولائٹک انزائمز دے بارے وچ وی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ٻئے پروٹیولائٹک انزائمز مختلف پروٹینز کوں مختلف امینو ایسڈ ریزیڈیوز تے تروڑ ݙیندن اتے او خلیاں دے اندر مختلف عمل وچ شامل ہوندن ۔ انہاں دے کم ٻئے پروٹیولائٹک انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں پروٹیولائٹک انزائمز دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین سیکوینسنگ اتے انزائم کائینیٹکس پروٹیولائٹک انزائمز دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹیولائٹک انزائمز دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹیولائٹک انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں پروٹیولائٹک انزائمز دے علاوہ پروٹین دی بݨتر اتے فنکشن دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین دی بݨتر انہاں دے عمل کوں متاثر کریندی ہے اتے پروٹینز دے فنکشن کوں انہاں دی بݨتر دے ذریعے سمجھا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دی بݨتر اتے فنکشن دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
روبن ہل

## روبن ہل (1899-1991)
روبن ہل ، کیمبرج یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو برطانوی پودیاں دے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جنہاں فوٹوسنتھیسس دے ہل ری ایکشن دا مظاہرہ کیتا ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز فوٹوسنتھیسس دے ہل ری ایکشن دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ پودے روشنی دی موجودگی وچ کیویں آکسیجن پیدا کریندن اتے ہل ری ایکشن فوٹوسنتھیسس دے عمل وچ کیویں کردار ادا کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں فوٹوسنتھیسس دے عمل کوں سمجھݨ اتے پودیاں دی حیاتیات دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں ہل ری ایکشن دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پودیاں دے کلوروپلاسٹس روشنی دی موجودگی وچ پاݨی توں آکسیجن پیدا کر سڳدن اتے ایہ عمل ہل ری ایکشن دے ناں توں سنڄاتا ویندا ہے ۔ انہاں دے کم فوٹوسنتھیسس دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں ہل ری ایکشن دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ سپیکٹروسکوپی اتے آئسولیٹڈ کلوروپلاسٹس ہل ری ایکشن دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ہل ری ایکشن دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں پودیاں دی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں فوٹوسنتھیسس دے عمل کوں سمجھݨ اتے پودیاں دی حیاتیات دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق پودیاں دی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں ہل ری ایکشن دے علاوہ فوٹوسنتھیسس دے ٻئے پہلوواں دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ کلوروپلاسٹس روشنی دی توانائی کوں کیمیائی توانائی وچ تبدیل کریندن اتے او شوگر دی ترکیب وچ اہم کردار ادا کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں فوٹوسنتھیسس دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
ہیملٹن ہارٹریج

## ہیملٹن ہارٹریج (1886-1976)
ہیملٹن ہارٹریج ، برطانوی اکھیں دے جسمانیات دان ہن ، جیڑھے حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) وچ تیز رد عمل دی پیروی کرݨ دے مسلسل بہاؤ دے طریقے دی وجہ توں سنڄاتے ویندن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز تیز رد عمل دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ حیاتیاتی کیمیائی رد عمل کیویں تھیندن اتے او کیویں تیز رفتاری نال تھیندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں تیز رد عمل دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں تیز رد عمل دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ مسلسل بہاؤ دا طریقہ تیز رد عمل دے مطالعے کیتے استعمال کیتا ونڄ سڳدے اتے او رد عمل دے انٹرمیڈیٹس اتے شرح مستقل دے بارے وچ معلومات فراہم کریندا ہے ۔ انہاں دے کم تیز رد عمل دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں تیز رد عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ مسلسل واہک دا طریقہ تیز رد عمل دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقہ ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں تیز رد عمل دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں تیز رد عمل دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں تیز رد عمل دے علاوہ اکھیں دی جسمانیات دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ اکھیں دی جسمانیات روشنی دے رد عمل وچ اہم کردار ادا کریندی ہے اتے او اکھیں دیاں مختلف بیماریاں دے مطالعے کیتے استعمال کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں اکھیں دی جسمانیات دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
فرینک ہرڈ

## فرینک ہرڈ (1920-2014)
فرینک ہرڈ ، میلبورن یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو آسٹریلوی زرعی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز زرعی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ پودیاں اتے جانوراں دے اندر حیاتیاتی کیمیائی عمل کیویں تھیندن اتے او زراعت وچ کیویں کردار ادا کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں اتے کساناں کوں زراعت دے عمل کوں سمجھݨ اتے فصل دی پیداوار اتے جانوراں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں زرعی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پودے مٹی توں غذائی اجزاء کیویں جذب کریندن اتے جانور انہاں غذائی اجزاء کوں کیویں استعمال کریندن ۔ انہاں دے کم پودیاں اتے جانوراں دے اندر حیاتیاتی کیمیائی عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں زرعی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ مٹی دے تجزیے اتے پودیاں اتے جانوراں دے ٹشوز دے تجزیے زرعی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں اتے کساناں کوں زرعی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں زرعی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں اتے کساناں کوں زراعت دے عمل کوں سمجھݨ اتے فصل دی پیداوار اتے جانوراں دی صحت کوں بہتر بݨاوݨ کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق زرعی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں زرعی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے علاوہ پودیاں دی غذائیت اتے جانوراں دی غذائیت دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پودیاں اتے جانوراں دی غذائیت انہاں دی صحت اتے پیداوار وچ اہم کردار ادا کریندی ہے اتے او مٹی دے غذائی اجزاء اتے جانوراں دے خوراک دے ذریعے کنٹرول کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں اتے کساناں کوں پودیاں اتے جانوراں دی غذائیت دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
کینتھ چارلس ہومز

## کینتھ چارلس ہومز (1934-2021)
کینتھ چارلس ہومز ، ہک سنڄاپو برطانوی مالیکیولر حیاتیات دان ہن ، جیڑھے سنکروٹرون ایکس رے تابکاری دے استعمال وچ بانی ہن ۔ 

انہاں دی تحقیق دا مرکز سنکروٹرون ایکس رے تابکاری دے استعمال نال مالیکیولر حیاتیات دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ پروٹینز اتے ٻئے حیاتیاتی مالیکیولز دی بݨتر اتے عمل کوں سنکروٹرون ایکس رے تابکاری نال کیویں سمجھا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں حیاتیاتی مالیکیولز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

انہاں سنکروٹرون ایکس رے تابکاری دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ سنکروٹرون ایکس رے تابکاری پروٹینز اتے ٻئے حیاتیاتی مالیکیولز دی بݨتر کوں دریافت کرݨ کیتے استعمال کیتی ونڄ سڳدی ہے اتے او انہاں دے عمل دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ انہاں دے کم حیاتیاتی مالیکیولز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں سنکروٹرون ایکس رے تابکاری دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ کرسٹالوگرافی اتے سمال اینگل ایکس رے سکیٹرنگ سنکروٹرون ایکس رے تابکاری دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں سنکروٹرون ایکس رے تابکاری دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔ 

انہاں مالیکیولر حیاتیات اتے بائیو فزکس دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں حیاتیاتی مالیکیولز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق مالیکیولر حیاتیات اتے بائیو فزکس دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔ 

انہاں سنکروٹرون ایکس رے تابکاری دے علاوہ پٹھیاں دی بݨتر اتے فنکشن دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پٹھیاں دی بݨتر انہاں دے عمل کوں متاثر کریندی ہے اتے سنکروٹرون ایکس رے تابکاری پٹھیاں دے عمل کوں سمجھݨ کیتے استعمال کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پٹھیاں دی بݨتر اتے فنکشن دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
نک ہوگنراڈ

## نک ہوگنراڈ
نک ہوگنراڈ ، لا ٹروب یونیورسٹی (1993-2014) وچ حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے پروفیسر اتے مائٹوکونڈریل ان فولڈڈ پروٹین رسپانس دے میکانزم دے دریافت کنندہ ، ہک سنڄاپو آسٹریلوی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز مائٹوکونڈریل ان فولڈڈ پروٹین رسپانس (یو پی آر ایم ٹی) دے میکانزم دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ مائٹوکونڈریا خلیاں دے اندر پروٹین فولڈنگ دے تناؤ دا جواب کیویں ݙیندن اتے یو پی آر ایم ٹی خلیات دی بقا اتے صحت وچ کیویں کردار ادا کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں مائٹوکونڈریا دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف مائٹوکونڈریل بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں یو پی آر ایم ٹی دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ مائٹوکونڈریا خلیاں دے اندر پروٹین فولڈنگ دے تناؤ دا جواب ݙیوݨ کیتے مختلف مالیکیولز استعمال کریندن اتے یو پی آر ایم ٹی مائٹوکونڈریا دی کارکردگی کوں برقرار رکھݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ انہاں دے کم مائٹوکونڈریا دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں یو پی آر ایم ٹی دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ جینیاتی تجزیہ اتے پروٹین تجزیہ یو پی آر ایم ٹی دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں یو پی آر ایم ٹی دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے مالیکیولر حیاتیات دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں مائٹوکونڈریا دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف مائٹوکونڈریل بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے مالیکیولر حیاتیات دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں یو پی آر ایم ٹی دے علاوہ مائٹوکونڈریل بیماری اتے سیلولر تناؤ دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ یو پی آر ایم ٹی وچ خرابی مائٹوکونڈریل بیماری دا باعث بݨ سڳدی ہے اتے او سیلولر تناؤ دے جواب وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں مائٹوکونڈریل بیماری اتے سیلولر تناؤ دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
برنارڈ ہوریکر

## برنارڈ ہوریکر (1914-2010)
برنارڈ ہوریکر ، کارنیل یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جیڑھے پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دی وضاحت دی وجہ توں سنڄاتے ویندن ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے رکن وی ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ خلیاں دے اندر پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے کیویں کم کریندا ہے اتے او خلیاں دے اندر مختلف حیاتیاتی کیمیائی عمل وچ کیویں کردار ادا کریندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے خلیاں دے اندر پینٹوز شکر اتے این اے ڈی پی ایچ دی پیداوار وچ اہم کردار ادا کریندا ہے اتے او خلیاں دے اندر مختلف حیاتیاتی کیمیائی عمل وچ شامل ہے ۔ انہاں دے کم پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ انزائم کائینیٹکس اتے ریڈیو آئسوٹوپس پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے شعبے وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں پینٹوز فاسفیٹ پاتھ وے دے علاوہ خلیاتی میٹابولزم اتے انزائمز دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ خلیاتی میٹابولزم خلیاں دے اندر توانائی دی پیداوار اتے استعمال وچ اہم کردار ادا کریندا ہے اتے انزائمز خلیاتی رد عمل کوں تکھا کریندن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں خلیاتی میٹابولزم اتے انزائمز دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
نظریہ زنانیت

نظریہ زنانیت / نسائیت نسائیت کوں نظریاتی، افسانوی یا فلسفیانہ گفتگو وِچ پھیلاوݨ ہے۔ ایندا مقصد صنفی عدم مساوات دی نوعیت کوں سمجھݨا ہے۔ ایہ زنانیاں تے مرداں دے سماجی کرداراں، تجربات، دلچسپیاں، کم کاج تے نسائیت دی سیاست دا مختلف شعبیاں وِچ جائزہ گِھندے، جیویں بشریات تے سماجیات، مواصلات، ذرائع ابلاغ دا مطالعہ، نفسیاتی تجزیہ، سیاسی نظریہ، گھریلو اقتصادیات، ادب، تعلیم تے فلسفہ۔

نظریہ نسائیت اڄاں وی صنفی عدم مساوات دے تجزیے تے توجہ مرکوز کریندے۔ نسائیت دے نظریے وِچ اڄاں وی جن موضوعات دی کھوج کیتی ویندی ہے اِنّھاں وِچ امتیازی سلوک، اعتراض (خاص طور تے جنسی اعتراض)، جبر، پدر شاہی، دقیانوسی تصورات، فن دی تاریخ تے معاصر فن، تے جمالیات شامل ہِن۔

## تاریخ
نسائیت دے نظریات سبھ توں پہلے 1794ء دے اوائل وِچ اشاعتاں وِچ سامݨے آئے جیویں مریم وولسٹون کرافٹ دی طرف توں عورت دے حقوق دی توثیق، "بدلدی ہوئی عورت"، "میں عورت کائنی آں"، "غیر قانونی گرفتاری دے بعد دی تقریر۔ ووٹنگ"، وغیرہ۔ "تبدیلی عورت" ہِک ناواجو افسانہ ہے جیڑھے ہِک ایہو جیہی عورت کوں کریڈٹ ݙِتے جیڑھے آخر وِچ دنیا کوں آباد کِیتا۔ 1851ء وِچ، مسافر سچائی نے اپݨی اشاعت "کیا میں عورت کائنی آں" دے ذریعے زنانیاں دے حقوق دے مسائل تے توجہ ݙِتی۔ مسافر سچائی نے زنانیاں دے بارے وِچ مرداں دے غلط تاثر دی وجہ توں زنانیاں کوں محدود حقوق حاصل کرݨ دے مسئلے تے توجہ ݙِتی۔ سچائی نے استدلال کِیتا کہ اگر غیر گوری عورت ایہو جیہے کم انجام ݙے سڳدی ہے جیڑھے قیاس دے مطابق مرداں تئیں محدود ہَن، تاں کہیں وی رنگ دی عورت اوہو کم انجام ݙے سڳدی ہے۔ غیر قانونی طور تے ووٹنگ دے الزام وِچ گرفتاری دے بعد، سوسن بی انتھونی نے عدالت دے اندر ہِک تقریر کِیتی جیندے وِچ اُونّھاں نے آئین دے اندر زبان دے مسائل تے ڳالھ کِیتی جیڑھے 1872ء وِچ اوندی اشاعت، "غیر قانونی ووٹنگ کیتے گرفتاری دے بعد دی تقریر" وِچ درج ہے۔ انتھونی نے آئین دے مستند اصولاں تے اوندی مردانہ جنس والی زبان تے سوال اٹّھایا۔ اُونّھاں نے سوال اٹّھایا کہ زنانیاں قانون دے تحت سزا پاوݨ کیتے جواب دہ کیوں ہِن پر اوہ قانون کوں اپݨے تحفظ کیتے استعمال کائنی کر سڳدین (زنانیاں ووٹ کائنی ݙے سڳدین، جائداد کائنی رکھ سڳدین تے نہ شادی وِچ خود کوں سنبھال سڳدین)۔ اُنّھاں نے آئین دی مردانہ جنس تے مبنی زبان تے وی تنقید کِیتی تے سوال کِیتا کہ زنانیاں کوں ایہو جیہے قوانین دی پابندی کیوں کرݨی چاہیدی ہے جیڑھے زنانیاں دی وضاحت کائنی کریندے۔

### ادبی نظریہ
نسائیت دی ادبی تنقید ہِک ادبی تنقید ہے جیڑھے نسائیت دے نظریات یا سیاست دے ذریعے آگاہ کِیتا ویندے۔ اوندی تاریخ مختلف ہے، جارج ایلیٹ، ورجینیا وولف تے مارگریٹ فلر جیہاں زنانیاں مصنفاں دے کلاسک کماں توں لے کے تریجھی لہر دے مصنفاں دے زنانیاں دے مطالعے تے صنفی مطالعات وِچ حالیہ نظریاتی کم تئیں۔

عام الفاظ وِچ، 1970ء دی دہائی توں پہلے نسائیت دی ادبی تنقید دا تعلق زنانیاں دی تصنیف دی سیاست تے ادب دے اندر زنانیاں دی حالت دی نمائندگی نال ہئی۔ صنف تے موضوعیت دے زیادہ پیچیدہ تصورات دی آمد دے بعد توں، نسائیت دی ادبی تنقید نے مختلف قسم دے نویں راہاں اختیار کِیتین۔ اِیں نے فرائیڈین تے لاکانیائی نفسیاتی تجزیہ دی شرائط وِچ صنف کوں موجودہ طاقت دے تعلقات دی تعمیر دے ہِک حصے دے طور تے سمجھا ہے۔

## حوالے

ونکی:نسائی اصطلاحواں
ونکی:نسائی نظریات
ونکی:نسائی فلسفہ
ونکی:نسائیت تے فنون
ونکی:نسائیت اَتے تعلیم
نسوانیت پسند علاج

link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:A_guide_to_the_clinical_care_of_women_with_HIV_(IA_guidetoclinicalc00ande).pdf|thumb|ایچ آئی وی توں متاثرہ زنانیاں دے علاج معالجے تے رہنما کتاب۔ اِیہ کتاب اُنّھاں زنانیاں تے ہِے جیڑھیاں ایچ آئی وی/ایڈز توں متاثر تِھیاں ہِن۔ کتاب ٻِیاں موضوعات دے علاوہ خواتین وچ خود اعتمادی، احساسِ خود توقیری تے حالات دے نسوانی نفسیات دے پیشِ نظر طبی تے نفسیاتی علاج قائم کرݨ تے زور ݙیندی ہِے۔
نسوانیت پسند علاج (انگریزی: Feminist therapy) اُن علاجاں دا مجموعہ ہے جیڑھے اُن محرکات توں نکلدے ہیں جیڑھے بہت ساریاں نابرابریاں دا نقطہ آغاز تے زنانیاں دے اپݨے کیفیاتی مسائل تے مبنی ہن۔ ایہ زنانیاں دے سماجی، ثقافتی، سیاسی وجوہات تے مشتمل ہے تے ایں توں ابھرݨ والے حل مشاورتی مرحلے توں گزردے ہن۔ ایہ اپݨے گاہکاں کوں دنیا وچ مزید سماجی تے سیاسی طریقے شامل تھیوݨ تے زور دیندا ہے۔ نسوانیت پسند علاج ایہ دعویٰ کریندا ہے جو زنانیاں دنیا وچ غیر فائدہ بخش موقف رکھدیاں ہن۔ ایں دی وجہ انّھاں دا صنف، جنسیت، نسل، سماجی گروہ، مذہب، عمر تے ٻئے زمرے شامل ہن۔ 

## نسوانیت پسندی دی مقابلتًا فکر
نسوانیت پسندی مسائل کوں تسلیم کرݨ تے انّھاں دے حل تے کوشاں ہے۔ تاہم جݙاں نسوانیت پسندی ہی دی معنویت تے سوال کھڑے تھیندے ہن تاں حسب ضرورت ایں میدان نال جڑے فعالیت پسند ایہ سوال اپݨے معترضین توں پچھݨ تے زور دیندے ہن:

* انّھاں توں پچھو جو اوہ مرداں دے نال ہک جیہے کم کرݨ تے انّھاں دا کیا رد عمل کریسن۔
* اپݨے اعمال دی وضاحت کرو۔
* وضاحت کرو جو ایہ حرکتیں حقیقت پسندی نال نسوانی کیوں تھئی ہَئی۔
* واضح کرو جو تساں صرف اپݨے کِیتے ٻول رہے او۔
* تساں جو وی ماندے او، اوندے بارے وچ ڳالھ کرو۔
* حقوق نسواں دی اپݨی تعریف پیش کرو۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:نفسیاتی علاج
ونکی:نسائیت اَتے تعلیم
ونکی:نسائی نظریات
ونکی:نسائیت
نسائی بشریات

نسائی بشریات بشریات وِچ ہِک چار ڈومین نقطہ نظر (آثار قدیمہ، حیاتیاتی، ثقافتی تے لسانیات بشریات) ہِے جو نسائی نظریہ تُوں اخذ کردہ بصیرت دا استعمال کریندے ہوئے، تحقیقی نتائج، بشریات دے استعمال دے طریقے تے علم دی پیداوار ݙوہاں کوں تبدیل کرݨ چاہین٘دا ہِے۔ اِیندے نال ہی، نسائی بشریات نے یورپ تے امریکا وِچ تیار تِھیوݨ والے ضروری نسائیت دے نظریات کوں چیلنج کِیتا ہِے۔ جݙاں جو ماہرین نسائیت اپݨے آغاز تُوں ای ثقافتی بشریات تے عمل پیرا ہَن (ݙیکھو مارگریٹ میڈ تے ہارٹینس پاؤڈر میکر)، پر اِیہ 1970ء دے ݙہاکے تئیں نسائی بشریات کوں بشریات دا باضابطہ ہِک ذیلی نظم و نسق تسلیم کائنی کِیتا ڳیا ہئی۔ تب، اِیں نے امریکی بشریاتی ایسوسی ایشن یعنی انجمن برائے نسائی بشریات - تے اِیندی اپݨی اشاعت، نسائی بشریات نے اِیکوں ہِک ذیلی شعبہ قرار ݙِتّا۔ اِنّھاں دا سابق جریدہ وائسز تب کالعدم تِھی ڳیا۔

## تاریخ
1970ء دے ݙہاکے وِچ شروع تِھیوݨ والے ترئے تاریخی مراحل وِچ نسائی بشریات دا آغاز تِھیا ہِے: اول زنانیاں دی بشریات، ول صنف دی بشریات تے آخر وِچ نسائی بشریات۔ اِنّھاں تاریخی مراحل توں پہلاں، نسائی بشریات دا علم 19ویں صدی دے آخر تئیں اپݨے آغاز دا سراغ ݙین٘دا ہِے۔ ارمینی پلیٹ اسمتھ، ایلس کننگہم فلیچر، میٹلڈا کوسی سٹیونسن، فرانسس ڈینسمور۔ اِنّھاں زنانیاں وِچوں ٻہوں سارے ذاتی علم نال ماہر بشریات ہَن تے اِنّھاں دے کارنامیاں کوں 20ویں صدی دے اختتام تے نسائی بشریاتی نظم و ضبط دے پیشہ ورانہ کم نال ڈھانپ ݙِتا ڳیا ہئی۔ ابتدائی زنانیاں ماہرین بشریات وِچ "پیشہ ور" مرد ماہرین بشریات دیاں بیویاں ہَن، جِنّھاں وِچوں کُجھ نے اپݨے شوہراں کوں مترجم تے نقل نویسی دی حیثیت نال تحقیق وِچ سہولت فراہم کِیتی ہئی۔ مثال دے طور تے، مارجری وولف نے اپݨی کلاسیکی نسلیات/نسلی جغرافیہ "دی ہاؤس آف لیم" اپݨے تجرباتی کماں تُوں لکھّی، جیڑھی اپݨے شوہر دے فیلڈ ورک دے دوران اُون٘دے نال شمالی تائیوان ڳئی ہئی۔

## نسائی آثاریات
نسائی آثار قدیمہ ابتدائی طور تے 1970ء دے ݙہاکے دے آخر تے 80 دے ݙہاکے دے اوائل وِچ سامݨے آئی ہئی، اِیندے نال ہی علامتی تے ہرمینیٹک آثار قدیمہ جیویں آثار قدیمہ دے نظریاتی فکر دے عملی اسکول دے ذریعے بیان کردہ نظریۂ علم تے ٻئے اعتراضات وی ہَن۔ مارگریٹ کونکی تے جینٹ اسپیکٹر دے 1984ء دے مقالہ "آثاریات تے صنفی تقسیم دے مطالعے" نے اِیں ویلے شعبہ نسائیت تے تنقیدی خلاصہ پیش کِیتا ہئی: جو ماہرین آثار قدیمہ جدید دور تے غیر عملی طور تے چھا رہے ہَن، ماضی دی معاشریاں وِچ مغربی صنف دے معیار، مثال دے طور تے مزدوری دی صنفی تقسیم وِچ؛ جو سیاق و سباق تے مرداں دی سرگرمیاں نال منسوب ہِے، جیویں پروجیکٹائل پوائنٹ دی پیداوار، تحقیق دے ویلے تے مالی اعانت وِچ ترجیح ݙِتی ڳئی ہئی؛ تے جو اِیں شعبے دا خاصہ مردانہ اقدار تے اصولاں دے گرد تیار کِیتا ڳیا ہئی۔ مثال دے طور تے، زنانیاں کوں عام طور تے فیلڈ ورک دی بجائے تجربہ گاہ مطالعہ کرݨ دی ترغیب ݙِتی ویندی ہئی (حالانکہ اِیں ضمن وِچ پوری تاریخ وِچ مستثنیات موجود ہَن)۔ تے آثار قدیمہ دے ماہر دی تصویر سختی نال، مرد، "سائنس دے چرواہے" دے ارد گرد مرکوز ہئی۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:نسائی نظریات
ونکی:نسائیت اَتے معاشرہ
ونکی:بشریات
وین ہبل

## وین ہبل (پیدائش 1943)
وین ایل ہبل ، یو سی ایل اے دے ہک سنڄاپو امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جیڑھے سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ دے بانی ہن ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے رکن وی ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ پروٹینز دی بݨتر اتے ڈائنامکس دے مطالعے کیتے کیویں استعمال کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹینز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ پروٹینز دے مخصوص امینو ایسڈ ریزیڈیوز تے سپن لیبلز جوڑ تے پروٹینز دی بݨتر اتے ڈائنامکس دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ انہاں دے کم پروٹینز دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ الیکٹران پیرامگنیٹک ریزوننس (ای پی آر) سپیکٹروسکوپی سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ دے مطالعے کیتے استعمال کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے بائیو فزکس دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹینز دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف حیاتیاتی عمل دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے بائیو فزکس دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ دے علاوہ پروٹین دی بݨتر اتے فنکشن دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین دی بݨتر انہاں دے عمل کوں متاثر کریندی ہے اتے سائٹ-ڈائریکٹڈ سپن لیبلنگ پروٹینز دے فنکشن کوں سمجھݨ کیتے استعمال کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دی بݨتر اتے فنکشن دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
ہیگ ہکسلے

## ہیگ ہکسلے (1924-2013)
ہیگ ہکسلے ، لندن یونیورسٹی کالج اتے برینڈیس یونیورسٹی دے ہک سنڄاپو برطانوی مالیکیولر حیاتیات دان ہن ، جیڑھے پٹھیاں دی حرکت دے بنیادی اصول دی دریافت دی وجہ توں سنڄاتے ویندن ۔ 

انہاں دی تحقیق دا مرکز پٹھیاں دی حرکت دے مالیکیولر میکانزم دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ پٹھے کیویں سنگڑدے اتے پھیلیندن اتے مالیکیولر سطح تے ایہ عمل کیویں تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پٹھیاں دی حرکت دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف پٹھیاں دیاں بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ 

انہاں پٹھیاں دی حرکت دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پٹھیاں دی حرکت ایکٹن اتے مائیوسین فلامینٹس دے درمیان سلائیڈنگ تے مبنی ہے اتے ایہ عمل کیلشیم آئنز دے ذریعے کنٹرول تھیندا ہے ۔ انہاں دے کم پٹھیاں دی حرکت دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

انہاں پٹھیاں دی حرکت دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ الیکٹران مائیکروسکوپی اتے ایکس رے ڈفریکشن پٹھیاں دی حرکت دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پٹھیاں دی حرکت دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔ 

انہاں مالیکیولر حیاتیات اتے بائیو فزکس دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پٹھیاں دی حرکت دے عمل کوں سمجھݨ اتے مختلف پٹھیاں دیاں بیماریاں دے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق مالیکیولر حیاتیات اتے بائیو فزکس دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔ 

انہاں پٹھیاں دی حرکت دے علاوہ پروٹین دی بݨتر اتے فنکشن دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین دی بݨتر انہاں دے عمل کوں متاثر کریندی ہے اتے پٹھیاں دی حرکت وچ شامل پروٹینز دے فنکشن کوں انہاں دی بݨتر دے ذریعے سمجھا ونڄ سڳدے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں پروٹین دی بݨتر اتے فنکشن دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔
ہاروی ایتانو

## ہاروی ایتانو (1920-2010)
ہاروی ایتانو ، یو سی سان ڈیاگو دے ہک سنڄاپو امریکی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جیڑھے سکل سیل انیمیا دی مالیکیولر بنیاد تے کم کرݨ دی وجہ توں سنڄاتے ویندن ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز یو ایس اے دے رکن وی ہن ۔

انہاں دی تحقیق دا مرکز سکل سیل انیمیا دی مالیکیولر بنیاد دے مطالعے تے مبنی ہئی ۔ انہاں ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی کہ سکل سیل انیمیا کیویں تھیندا ہے اتے ہیموگلوبن مالیکیول وچ کیڑھی تبدیلی ایندا باعث بݨدی ہے ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں سکل سیل انیمیا دے عمل کوں سمجھݨ اتے ایندے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔

انہاں سکل سیل انیمیا دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ سکل سیل انیمیا ہیموگلوبن مالیکیول وچ ہک امینو ایسڈ دی تبدیلی دی وجہ توں تھیندا ہے اتے ایہ تبدیلی ہیموگلوبن کوں غیر معمولی شکل ݙیندی ہے ، جیڑھی خون دے سرخ خلیاں کوں سکل (دانتری) دی شکل ݙیندی ہے ۔ انہاں دے کم سکل سیل انیمیا دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

انہاں سکل سیل انیمیا دے مطالعے کیتے نویں طریقے تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ پروٹین الیکٹروفورسس اتے امینو ایسڈ تجزیہ سکل سیل انیمیا دے مطالعے کیتے استعمال کیتے ونڄ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں سکل سیل انیمیا دے مطالعے کیتے آسان اتے موثر طریقے فراہم کیتے ۔

انہاں حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے طب دے شعبیاں وچ بھرویں سانجھ کیتی ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں سکل سیل انیمیا دے عمل کوں سمجھݨ اتے ایندے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی تحقیق حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) اتے طب دے شعبیاں وچ نویں رستے کھول ݙتے ۔

انہاں سکل سیل انیمیا دے علاوہ ہیموگلوبن دیاں ٻیاں ابنارملٹیز دے مطالعے تے وی کم کیتا ۔ انہاں ایہ دریافت کیتا کہ ہیموگلوبن مالیکیول وچ مختلف تبدیلیاں مختلف بیماریاں دا باعث بݨ سڳدن ۔ انہاں دے کم سائنسداناں کوں ہیموگلوبن دیاں ابنارملٹیز دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔