open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فرانسوا زاویر اوبرے

## فرانسوا زاویر اوبرے
فرانسوا زاویر اوبرے (3 دسمبر 1824 – 18 اگست 1854) ہک فرانسیسی کینیڈین سوداگر تے امریکی لمے پچادھی علاقے دا کھوڄ کار ہا ۔ ایندیاں سوبھاں وچ سانتا فی ٹریل تے تیز ترین سفر دے ریکارڈ تے شمالی امریکی براعظمی تقسیم دے مغرب وچ پینتریہویں متوازی شمال دی ابتدائی کھوڄ شامل ہے ۔ اوبرے دی زندگی ہمت ، مہم جوئی تے بدقسمتی دا ہک دلچسپ مرکب ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی
فرانسوا زاویر اوبرے 3 دسمبر 1824 کوں کینیڈا وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ او ہک مہم جو طبیعت دا مالک ہا تے اینکوں نویں علاقیاں دی کھوڄ وچ دلچسپی ہئی ۔ 

## سانتا فی ٹریل تے سفر
اوبرے سانتا فی ٹریل تے کئی سفر کیتے ۔ ایہ رستہ اوں ویلھے تجارت دا ہک اہم ذریعہ ہا تے سینٹ لوئس ، میسوری کوں سانتا فی ، نیو میکسیکو نال ڳنڈھیندا ہا ۔ اوبرے گھوڑیاں تے سفر کیتا تے سامان دی تجارت کیتی ۔ اوں ایں رستے تے تیز ترین سفر کرݨ دے کئی ریکارڈ قائم کیتے ۔ اوں ہک دفعہ صرف 13 ݙینہاں وچ سینٹ لوئس توں سانتا فی دا سفر طے کیتا ، جیڑھا اوں ویلھے ہک حیرت انگیز کارنامہ ہا ۔ 

## لمے پچادھی امریکہ دی کھوج
اوبرے سانتا فی ٹریل دے علاوہ لمے پچادھی امریکہ دے ٻئے علاقیاں دی وی کھوڄ کیتی ۔ اوں پینتریہویں متوازی شمال دے علاقے دا سفر کیتا تے اتھاں دے جغرافیہ ، نباتات تے حیوانات بارے معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ اوں مقامی امریکی قبائل نال وی رابطہ کیتا تے انہاں دی ثقافت تے روایات دا مطالعہ کیتا ۔ 

## تجارت تے کاروبار
اوبرے ہک کامیاب سوداگر وی ہا ۔ اوں سانتا فی ٹریل تے سامان دی تجارت کر تے دولت کمائی ۔ اوں مختلف قسم دے کاروبار وچ وی حصہ گھدا تے اپݨی کاروباری سوجھ بوجھ دا ثبوت ݙتا ۔ 

## موت
18 اگست 1854 کوں ، اوبرے دی پراسرار حالات وچ موت تھی ڳئی ۔ ایہ خیال کیتا ویندا ہے کہ او کہیں حادثے دا شکار تھی ڳیا ہوسی یا شئیت اینکوں قتل کر ݙتا ڳیا ہوسی ۔ ایندی موت اڄ وی ہک معمہ ہے ۔ 

## میراث
فرانسوا زاویر اوبرے دی زندگی مختصر ہئی پر او اپݨے کارنامیاں دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔ اوں سانتا فی ٹریل تے تیز ترین سفر دے ریکارڈ قائم کر تے تاریخ وچ اپݨا ناں درج کرایا ۔ ایندے علاوہ ، اوں لمے پچادھی امریکہ دی کھوڄ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔
ظل ہما

ظل ہما (اردو: ظل ہما، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 26 فروری 1944 – فوتڳی: 16 مئی 2014) پاکستانی گائیکہ اَتے برصغیر پاک تے ہند دی ناں ور مغنیہ، اداکارہ، موسیقارہ اَتے ہدایت کارہ ملکہ ترنم نور جہاں دی دِھی ہَن۔

## سوانحی خاکہ
ملکہ ترنم نور جہاں نے 1941ء وِچ اُوں ویلے دے ناں ور ہدایت کار اَتے تدوین کار شوکت حسین رضوی نال شادی کِیتی۔ نور جہاں دے بطن کنوں 21 اپریل 1944 کوں ظل ہُما ڄَمّی ہَئی۔

## شباہت
نور جہاں دی دِھی ظلِ ہُما دے ٻُتھاڑ تے ٻہوں حد توڑیں اُون٘دی امّاں دی جھلک نظردی ہَئی۔

## ٻئے بھیݨ بِھرا
نور جہاں دی سید شوکت حسین رضوی کنوں ترے اولاداں اکبر رضوی، اصغر رضوی اَتے ظل ہما ہَن۔ 

## حوالے


ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پنجابی گائیک
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دے ڳائیک
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی گائیک
ونکی:پاکستانی کلاسیکی گائیک
ونکی:پنجابی شخصیتاں
وائنو آؤر

## وائنو آؤر
وائنو آؤر (7 جنوری 1895 ، ہیلسنکی – 20 مارچ 1981 ، ہیلسنکی) ، سینیٹر کیؤستی آؤر دا پتر ، ہک فنی ارضیات دان تے جغرافیہ دان ہا ، جئیں کوں خاص طور تے ٹیرا ڈیل فیوگو تے پیٹاگونیا دے کھوڄ کار دے طور تے یاد کیتا ویندے ۔ اینکوں ٹیفروکرونولوجی ، صحرا بندی تے ہلݨ دی ترقی دے بارے وچ وی اہم تحقیق کیتے وی ڄاݨیا ویندے ۔ آؤر دی زندگی سائنس تے کھوڄ نال لبریز ہئی تے ایندیاں خدمات ہمیشاں یاد رکھیاں ویسن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
وائنو آؤر 7 جنوری 1895 کوں فن لینڈ دے شہر ہیلسنکی وچ پیدا تھیا ۔ ایندا پیؤ کیؤستی آؤر ہک سینیٹر ہا تے ایندے خاندان دا فن لینڈ دی سیاست وچ اہم کردار ہا ۔ وائنو ابتدائی تعلیم ہیلسنکی وچ حاصل کیتی تے بعد وچ ہیلسنکی یونیورسٹی وچ داخلہ گھدا ، جتھاں اینکوں جغرافیہ تے ارضیات وچ دلچسپی پیدا تھئی ۔ 

## ٹیرا ڈیل فیوگو تے پیٹاگونیا دی کھوج
آؤر دی زندگی دا سب توں اہم حصہ ٹیرا ڈیل فیوگو تے پیٹاگونیا دی کھوڄ ہئی ۔ اوں ایں علاقے وچ کئی سال گزاریئے تے اتھاں دے جغرافیہ ، ارضیات تے نباتات دا تفصیلی مطالعہ کیتا ۔ اوں ایندے بارے وچ ٻہوں ساریاں معلومات کٹھیاں کیتیاں تے کئی سائنسی مقالے لکھئے۔ 

## ٹیفروکرونولوجی تے تحقیق
آؤر ٹیفروکرونولوجی دے شعبے وچ وی اہم کم کیتا ۔ ٹیفروکرونولوجی ہک اینجھی تکنیک ہے جیندے ذریعے آتش فشاں راکھ دی تہاں دی عمر معلوم کیتی ویندی ہے ۔ آؤر ایں تکنیک کوں استعمال کر تے پیٹاگونیا دی ارضیاتی تاریخ دا مطالعہ کیتا تے کئی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ 

## صحرا بندی تے ہلݨ دی ترقی
آؤر صحرا بندی تے ہلݨ دی ترقی دے بارے وچ وی تحقیق کیتی ۔ اوں ایں ڳالھ دا مطالعہ کیتا کہ کیویں صحراواں وچ زمین بنجر تھیندی ہے تے ہلݨ کیویں بݨدی ہے ۔ ایندی تحقیق ایں مسئلیاں کوں سمجھݨ تے انہاں دا حل ڳولݨ وچ مدد کیتی ۔ 

## سائنسی خدمات
آؤر ہک قابل سائنسدان ہا ۔ اوں اپݨی تحقیق دے ذریعے جغرافیہ تے ارضیات دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ ایندی تحقیق نال پیٹاگونیا تے ٹیرا ڈیل فیوگو دے بارے وچ معلومات وچ وݙا اضافہ تھیا ۔ 

## اعزازات تے پہچان
آؤر دی سائنسی خدمات کوں بین الاقوامی سطح تے سراہا ڳیا ۔ اینکوں کئی ایوارڈز تے اعزازات نال نوازا ڳیا ۔ او کئی سائنسی اداریاں دا رکن وی ہا ۔ 

## موت تے میراث
وائنو آؤر 20 مارچ 1981 کوں ہیلسنکی وچ فوت تھیا ۔ اوں جغرافیہ تے ارضیات دے شعبے وچ جو اہم کردار ادا کیتا ، او ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔
پیڈرو مینینڈیز ڈی ایویلیس

## پیڈرو مینینڈیز ڈی ایویلیس
پیڈرو مینینڈیز ڈی ایویلیس (15 فروری 1519 – 17 ستمبر 1574) ہسپانوی ایڈمرل ، کھوڄ کار تے فاتح ہا جئیں دا تعلق سپین دے آستوریاس دے ایویلیس نال ہا ۔ اینکوں پہلی باقاعدہ بحری ٻیڑے دی منصوبہ بندی کرݨ کیتے ڄاݨیا ویندا ہے ، جیڑھا ہسپانوی خزانے دے ٻیڑے دے ناں نال مشہور تھیا ، تے 1565 وچ سینٹ آگسٹین ، فلوریڈا دی بنیاد رکھی ۔ ایہ لا فلوریڈا وچ پہلی کامیاب یورپی آبادی ہئی تے تقریباً ترائے صدیاں تک ایں خطے دا سب توں اہم شہر ہا ۔ مینینڈیز ڈی ایویلیس دی زندگی بہادری ، مہم جوئی تے نویں علاقیاں تے قبضے دی داستان ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تربیت
پیڈرو مینینڈیز ڈی ایویلیس 15 فروری 1519 کوں سپین دے ایویلیس وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ او ہک امیر گھرانے نال تعلق رکھدا ہا تے اینکوں بحری سفر وچ دلچسپی ہئی ۔ اوں جوانی وچ ای بحری جہازاں وچ کم کرݨ شروع کر ݙتا ہا تے بحری فنون دی تربیت حاصل کیتی ۔ 

## بحری کیریئر
مینینڈیز ڈی ایویلیس ہک قابل تے تجربہ کار بحری کپتان ہا ۔ اوں کئی بحری مہمات وچ حصہ گھدا تے اپݨی بہادری تے سوجھ بوجھ دا ثبوت ݙتا ۔ اوں سپین دی بحری طاقت کوں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## ہسپانوی خزانے دا بیڑا
مینینڈیز ڈی ایویلیس پہلی باقاعدہ بین الاقوامی بحری ٻیڑے دی منصوبہ بندی کیتی ، جیڑھا ہسپانوی خزانے دے ٻیڑے دے ناں نال مشہور تھیا ۔ ایہ ٻیڑا امریکہ توں چاندی تے ٻیا قیمتی سامان سپین گھن تے ویندا ہا ۔ مینینڈیز ڈی ایویلیس ایں ٻیڑے دی حفاظت کیتے مؤثر اقدامات کیتے تے اینکوں قزاقاں دے حملیاں توں بچایا ۔ 

## سینٹ آگسٹین دی بنیاد
1565 وچ ، مینینڈیز ڈی ایویلیس فلوریڈا وچ سینٹ آگسٹین شہر دی بنیاد رکھی ۔ ایہ لا فلوریڈا وچ پہلی کامیاب یورپی آبادی ہئی ۔ اوں اتھاں ہک قلعہ تعمیر کیتا تے ہسپانوی حکومت دی عملداری قائم کیتی ۔ سینٹ آگسٹین بعد وچ ایں علاقے دا سب توں اہم شہر بݨ ڳیا ۔ 

## فرانسیسیاں نال جنگ
فلوریڈا وچ ہسپانوی آبادی قائم ہووݨ دے بعد ، فرانسیسیاں وی ایں علاقے تے دعویٰ کیتا ۔ مینینڈیز ڈی ایویلیس فرانسیسیاں نال جنگ کیتی تے انہاں کوں شکست ݙتی ۔ اوں فرانسیسی قلعیاں تے قبضہ کر گھدا تے فلوریڈا تے سپین دی گرفت مضبوط کیتی ۔ 

## موت
پیڈرو مینینڈیز ڈی ایویلیس 17 ستمبر 1574 کوں سپین وچ فوت تھیا ۔ ایندی موت دی وجہ معلوم کائنی ۔ 

## میراث
پیڈرو مینینڈیز ڈی ایویلیس ہک بہادر سپاہی ، قابل منتظم تے سوجھواݨ سیاستدان ہا ۔ اوں سپین دی بحری طاقت کوں ودھاوݨ تے نویں علاقیاں تے قبضہ کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ سینٹ آگسٹین شہر ایندی یادگار ہے ۔
واسکو ڈی اتائیڈ

## واسکو ڈی اتائیڈ
واسکو ڈی اتائیڈ (یا تائیڈ) ہک پرتگالی ملاح ہا جئیں دا جہاز 1500 وچ پیڈرو الواریز کبرال دی ہندوستان دی مہم دا حصہ ہا ۔ ایندا جہاز سفر دے شروع وچ ای گم تھی ڳیا تے ایں واسطے او اوں ویلھے موجود نہ ہا جݙاں ٻیڑے حادثاتی طور تے پہلی ریکارڈ شدہ یورپی موجودگی بݨ تے موجودہ برازیل دا دورہ کیتا ۔ واسکو ڈی اتائیڈ دی کہانی پرتگالی بحری تاریخ دا ہک دلچسپ تے المناک حصہ ہے ۔ 

## کبرال دی مہم تے روانگی
1500 وچ ، پیڈرو الواریز کبرال دی اڳواݨی وچ ہک وݙا پرتگالی بحری ٻیڑا ہندوستان کیتے روانہ تھیا ۔ ایہ مہم پرتگال تے ہندوستان دے وچکار تجارتی رستے قائم کرݨ دے مقصد نال بھیڄی ڳئی ہئی ۔ واسکو ڈی اتائیڈ وی اپݨے جہاز دے نال ایں ٻیڑے دا حصہ ہا ۔ اوں ویلھے دے پرتگالی جہاز چھوٹے ہوندے ہن تے انہاں وچ لمبے بحری سفر کرݨ ٻہوں مشکل ہا ۔ 

## جہاز دا گم تھیوݨ
کبرال دا بیڑا جݙاں افریقہ دے ساحل دے نیڑے پہنچا تاں شدید طوفان آیا ۔ ایں طوفان وچ کئی جہاز تباہ تھی ڳئے تے کجھ جہاز ٻیڑے توں وکھ تھی ڳئے ۔ واسکو ڈی اتائیڈ دا جہاز وی ایں طوفان وچ گم تھی ڳیا ۔ ایندے بعد ایندا کوئی پتہ نہ چلیا ۔ 

## برازیل دی دریافت
کبرال دا بیڑا طوفان دے بعد پچادھی پاسے ونج نکھتھا تے او اݨڄاݨے وچ ہک نویں سرزمین تے پہنچ ڳیا ۔ ایہ سرزمین اڄ برازیل دے ناں نال ڄاݨی ویندی ہے ۔ کبرال تے ایندے سنگتیاں ایں سرزمین تے پرتگال دا جھنڈا لہرایا تے اینکوں پرتگال دی ملکیت قرار ݙتا ۔ ایہ واقعہ برازیل دی دریافت دے طور تے تاریخ وچ درج ہے ۔ 

## واسکو ڈی اتائیڈ دی قسمت
واسکو ڈی اتائیڈ دا جہاز گم تھیوݨ دے بعد کݙاہیں وی نہ مل سڳیا ۔ ایہ خیال کیتا ویندا ہے کہ شئیت او طوفان وچ تباہ تھی ڳیا ہوسی یا کہیں ٻئے حادثے دا شکار تھی ڳیا ہوسی ۔ واسکو ڈی اتائیڈ تے ایندے جہاز دے عملے دا کوئی سراغ نہ ملیا ۔ 

## مہم دا اثر
کبرال دی مہم پرتگال کیتے ٻہوں اہم ثابت تھئی ۔ بھانویں جو واسکو ڈی اتائیڈ ایں مہم وچ موجود نہ ہا پر برازیل دی دریافت پرتگال دی نوآبادیاتی بادشاہی وچ وݙا اضافہ کیتا ۔ برازیل بعد وچ پرتگال دی ہک وݙی تے امیر نوآبادی بݨ ڳیا ۔
انیلہ قیوم آغا

انیلہ قیوم آغا (اردو: انیلہ قیوم آغا، کنوں) ہِک پاکستانی نژاد امریکی انجو انج نظام اَتے ضوابط دی فنکار ہِن۔ انیلہ قیوم آغا نے ڈرائنگ، پینٹنگ اَتے وݙے پیمانے اُتے سماجی اَتے صنفی کردار، عالمی سیاست، ثقافتی ضرب اَتے ماس میڈیا اُتے کَم کِیتا۔ 2014ء وِچ انیلہ دے ہِک آرٹ "انٹر سیکشنز" نے آرٹ پرائز دے ناں نال بین الاقوامی آرٹ مقابلہ جِتّیا۔ آرٹ پرائز دی تاریخ وِچ پہلی واری سونیا کلارک دے نال مشترکہ طور تے پبلک ووٹ گراؤنڈ اَتے جیوریڈ گراؤنڈ پرائز ݙُو واری جِت گِھدّا۔ 

### آرٹس
link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:All_the_Flowers_are_for_Me-_Turquoise_2.jpg|thumb
link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Intersections_at_GRAM.jpg|thumb

## ایوارڈ اَتے پِچھاݨ
انیلہ دے کَم دیاں نمائشاں امریکہبھر وِچ اَتے متحدہ عرب امارات، بھارت اَتے اسپین تئیں تھین٘دیاں رہئیاں ہِن۔ 

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:فضلا قومی کالج برائے فنون
ونکی:امریکی فنکار زنانیاں
ونکی:لاہور دے فنکار
عینی خالد

نور العین خالد (اردو: عینی خالد، کنوں) ہِک پاکستانی ماڈل اَتے انگریزی موسیقار ہِن۔

عینی خالد دا اصل ناں، نور العین خالد ہِے پَر اُوہ عینی خالد اَتے عینی دے ناں نال مشہور ہِن۔ عینی 27 جون 1986ء وِچ لاہور، پنجاب، پاکستان وِچ ڄَمّی ہَئی۔ اُوہ ہِک پُر کشش ماڈل اَتے انگریزی میوزیشن ہِن۔ انّھاں نے آپݨے موسیقی کَم کار دا اَغاز 2005ء وِچ کِیتا۔ عینی دے مشہور البم وِچ "پرنسز، کیا یہی پیار ہے" وغیرہ شامل ہِن۔

عینی جاں عینی خال دے ناں نال وی مشہور ہِے، ہِک برطانوی پاکستانی موسیقار اَتے ماڈل ہے۔ گائیکہ عینی خالد نے لَمّی مُد بعد آپݨاں نواں گیت "گورے دیسی" ریلیز کر ݙِتّا۔ اُوہ 2015ء وِچ شادی دے بعد پِچھوکڑ کئی ورھیاں کنوں گھروڳی حیاتی لنگھین٘دی پئی ہِن تاہم ہُݨ اُوں نے آپݨے سراں کوں وَلا جگاوݨ دا فین٘صلہ کِیتا ہِے اَتے نواں گیت نویں انداز دے نال ریلیز کِیتا ہِے۔ 

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دے ڳائیک
ونکی:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:لندن دے گائیک
ونکی:انگریز رقص دے موسیقار
ونکی:انگریز پاپ گائیکاں
ونکی:اکویہویں صدی دے انگریز گائیک
ونکی:پاکستانی رقص موسیقار
ونکی:پاکستانی نژاد انگریز لوک
ونکی:پاکستانی پاپ گائیک
ونکی:لاہور دیاں کاروباری شخصیتاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پنجابی ماڈل زنانیاں
خوان مانوئل ڈی آیالا و آرانزا

## خوان مانوئل ڈی آیالا و آرانزا
خوان مانوئل ڈی آیالا و آرانزا (28 دسمبر 1745 – 30 دسمبر 1797) ہسپانوی بحریہ دا افسر ہا جئیں کیلیفورنیا دی یورپی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ او تے ایندے جہاز سان کارلوس دا عملہ ، میکسیکو دے نایاریت دی بندرگاہ سان بلاس توں سفر کر تے ، سان فرانسسکو بے وچ داخل ہووݨ والے پہلے یورپی ہن ۔ آیالا دی مہم کیلیفورنیا دی تاریخ وچ ہک اہم موڑ ہئی تے ایندیاں دریافتاں ایں علاقے دے بارے وچ یورپی معلومات وچ وݙا اضافہ کیتا ۔

## ابتدائی زندگی تے بحری کیریئر
خوان مانوئل ڈی آیالا 28 دسمبر 1745 کوں سپین وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ او ہک بحری افسر ہا تے اینکوں سمندر نال دلچسپی ہئی ۔ اوں ہسپانوی بحریہ وچ شمولیت اختیار کیتی تے کئی سال تک مختلف جہازاں تے خدمات انجام ݙتیاں ۔

## کیلیفورنیا دی مہم
1775 وچ ، آیالا کوں کیلیفورنیا دی کھوڄ کیتے ہک مہم دی اڳواݨی کرݨ دی ذمہ داری سونپی ڳئی ۔ اوں سان کارلوس جہاز تے عملے دے نال سان بلاس توں سفر شروع کیتا ۔ ایندے نال ٻئے جہاز وی مہم دا حصہ ہن ۔

## سان فرانسسکو بے وچ داخلہ
5 اگست 1775 کوں ، آیالا تے ایندا عملہ سان فرانسسکو بے وچ داخل تھیا ۔ ایہ پہلا موقع ہا جݙاں کوئی یورپی جہاز ایں بے وچ داخل تھیا ہا ۔ آیالا بے دے ارد گرد دا علاقہ دریافت کیتا تے اتھاں دے جغرافیہ ، نباتات تے حیوانات بارے معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ اوں مقامی لوکاں نال وی رابطہ کیتا تے انہاں دی ثقافت تے روایات دا مطالعہ کیتا ۔

## نقشے تے معلومات
آیالا سان فرانسسکو بے دے تفصیلی نقشے بݨائے ۔ ایہ نقشے ٻہوں اہم ہن کیوں جو انہاں دی مدد نال یورپی لوکاں کوں ایں علاقے دے بارے وچ صحیح معلومات حاصل تھیاں ۔ آیالا اپݨے سفر دے دوران جمع کیتی ڳئی معلومات کوں ہک رپورٹ دی شکل وچ پیش کیتا ، جیڑھی بعد وچ ٻہوں مفید ثابت تھئی ۔

## مہم دی اہمیت
آیالا دی مہم کیلیفورنیا دی یورپی تاریخ وچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایندے نال نہ صرف سان فرانسسکو بے دی دریافت تھئی بھل ایں علاقے دے بارے وچ یورپی معلومات وچ وی وݙا اضافہ تھیا ۔ آیالا دی مہم دے بعد ، یورپی لوکاں کیتے کیلیفورنیا وچ آبادکاری دا رستہ ہموار تھیا ۔

## بعد دی زندگی
سان فرانسسکو دی مہم دے بعد ، آیالا بحریہ وچ اپݨا کم جاری رکھیا ۔ ایندی زندگی دے آخری حالات بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔

## میراث
خوان مانوئل ڈی آیالا کوں کیلیفورنیا دی یورپی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کرݨ کیتے یاد کیتا ویندا ہے ۔ سان فرانسسکو بے دی دریافت وچ ایندا ناں ہمیشاں زندہ رہسی ۔ ایندی مہم دے نتیجے وچ بݨݨ والے نقشے تے معلومات یورپی آبادکاری کیتے ٻہوں اہم ثابت تھئے ۔

خوان مانوئل ڈی آیالا ہک بہادر بحری افسر تے کھوڄ کار ہا جئیں کیلیفورنیا دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ سان فرانسسکو بے دی دریافت ایندا سب توں وݙا کارنامہ ہا جیڑھا ہمیشاں یاد رکھیا ویسی ۔ او ہسپانوی کھوڄ کاراں وچ ہک اہم مقام رکھدا ہے ۔
غزالہ جاوید

غزالہ جاوید (اردو: غزالہ جاوید، کنوں) ہِک پاکستانی پشتون پس پردہ گائیکہ ہَن جنّھاں دا تعلق پاکستان دی وادی سوات کنوں ہَئی۔ انّھاں نے 2004ء کنوں گاوݨ دا اَغاز کِیتا اَتے خیبر پختونخوا وِچ نوجوان، ترقی پسند نسلی پشتوناں وِچ مقبول تھئی۔ غزالہ جاوید دی موسیقی نہ صرف پاکستان وِچ بلکہ ڳوان٘ڈھی مُلک انغانستان اَتے پوری دُنیا دے پشتون وِچ وی مشہور تھئی۔

## ریکارڈ نامہ

* 2009ء - غزالہ جاوید حصہ 1
* 2010ء - غزالہ جاوید اورنازیہ اقبال
* 2010ء - غزالہ جاوید حصہ 2
* 2010ء - رضا چی روگھا اوکرو
* 2011ء - غزالہ جاوید کے بہترین نغمے
* 2011ء - غزالہ جاوید حصہ 3
* 2011ء - زو اسپوگمئی یم
* 2012ء - افغانستان میں ژوانڈن ٹی وی کنسرٹ

## حوالے

ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:پاکستانی مقتولین
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی فنکار
ونکی:پشتو شخصیتاں
ونکی:پشتو ٻولی دی گائیک
لوکاس وازکیز ڈی ایلون

## لوکاس وازکیز ڈی ایلون
لوکاس وازکیز ڈی ایلون (تقریباً 1480 – 18 اکتوبر 1526) ہسپانوی مجسٹریٹ تے کھوڄ کار ہا جئیں 1526 وچ سان میگل ڈی گوالداپے دی مختصر مدت دی کالونی قائم کیتی ، جیڑھی موجودہ دور دے ریاستہائے متحدہ امریکہ وچ یورپی آبادی دی پہلی کوششاں وچوں ہک ہئی ۔ ایلون دے علاقے دے حساب ہسپانوی تے فرانسیسی حکومتاں ولوں جنوب پوادھی ریاستہائے متحدہ امریکہ کوں نوآبادی بݨاوݨ دیاں بعد دیاں کئی کوششاں کوں متاثر کیتا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
لوکاس وازکیز ڈی ایلون دے ابتدائی حالات زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او تقریباً 1480 وچ سپین وچ پیدا تھیا ہا ۔ اوں قانون دی تعلیم حاصل کیتی تے ہسپانوی حکومت وچ بطور مجسٹریٹ کم کرݨ لڳا ۔ 

## شمالی امریکہ دی کھوڄ دا خیال
ایلون کوں شمالی امریکہ دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨ وچ دلچسپی ہئی ۔ اوں سݨیا ہا کہ اتھاں دولت دے ذخائر موجود ہن تے اوں ایں علاقے دی کھوڄ کرݨ دا فیصلہ کیتا ۔ اوں ہسپانوی بادشاہ توں اجازت نامہ حاصل کیتا تے اپݨی مہم دی تیاری شروع کر ݙتی ۔ 

## سان میگل ڈی گوالداپے دی بنیاد
1526 وچ ، ایلون اپݨے سنگتیاں تے آباد کاراں دے نال شمالی امریکہ روانہ تھیا ۔ اوں موجودہ دور دے جنوبی کیرولائنا یا جارجیا دے ساحل تے ہک آبادی قائم کیتی جئیں دا ناں سان میگل ڈی گوالداپے رکھیا ڳیا ۔ ایہ امریکہ وچ یورپی آبادی دی پہلی کوششاں وچوں ہک ہئی ۔ 

## آبادی دے مسائل
ایلون دی آبادی کوں کئی مشکلات دا سامݨا کرݨا پیا ۔ علاقے دے مقامی لوکاں نال تعلقات کشیدہ ہن تے خوراک دی کمی ہئی ۔ آبادی دے کئی افراد بیمار تھی ڳئے تے مر ڳئے ۔ ایلون خود وی بیمار تھی ڳیا تے ایندی حالت خراب تھیندی ڳئی ۔ 

## موت تے آبادی دی ناکامی
18 اکتوبر 1526 کوں ، لوکاس وازکیز ڈی ایلون فوت تھی ڳیا ۔ ایندی موت دے بعد ، آبادی دے حالات مزید خراب تھی ڳئے ۔ آخر کار ، بچݨ والے آباد کاراں آبادی چھوڑ ݙتی تے واپس سپین چلے ڳئے ۔ سان میگل ڈی گوالداپے دی آبادی ناکام تھی ڳئی ۔ 

مہم دا اثر

بھانویں جو ایلون دی آبادی ناکام رہی پر ایندی مہم ہسپانوی تے فرانسیسی حکومتاں کوں شمالی امریکہ وچ نویاں آبادیاں قائم کرݨ دی ترغیب ݙتی ۔ ایلون دے علاقے دے حساب ٻئے کھوڄ کاراں تے آباد کاراں کوں وی متاثر کیتا ۔ 

## میراث
لوکاس وازکیز ڈی ایلون کوں امریکہ وچ یورپی آبادی دی پہلی کوشش کرݨ کیتے یاد کیتا ویندا ہے ۔ بھانویں جو ایندی آبادی ناکام رہی پر ایندی مہم بعد وچ آوݨ والے یورپی لوکاں کیتے رستہ ہموار کیتا ۔
ڈیاگو ڈی ازامبوجا

## ڈیاگو ڈی ازامبوجا
ڈیاگو ڈی ازامبوجا (1432–1518) ہک پرتگالی نواب تے کھوڄ کار ہا ، جئیں پندرہویں صدی دے آخر وچ پرتگال دی سمندری مہمات وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اینکوں خاص طور تے افریقہ دے پچادھی ساحل تے پرتگالی اثر و رسوخ قائم کرݨ وچ ایندیاں کوششاں کیتے ڄاݨیا ویندا ہے ۔ ازامبوجا دی زندگی مہم جوئی ، دریافت تے پرتگالی بادشاہی دی توسیع نال جڑی ہوئی ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے خاندانی پس منظر
ڈیاگو ڈی ازامبوجا 1432 وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ۔ او ہک نواب گھرانے نال تعلق رکھدا ہا تے اینکوں بچپن توں ای سمندر تے بحری سفر وچ دلچسپی ہئی ۔ ایندے خاندانی حالات بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ او پرتگال دے شاہی دربار نال جڑیا ہویا ہا تے اینکوں شاہی سرپرستی حاصل ہئی ۔ 

## افریقہ دے ساحل دی کھوج
ازامبوجا اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ افریقہ دے پچادھی ساحل دی کھوڄ وچ گزاریا ۔ اوں کئی بحری مہمات دی اڳواݨی کیتی تے اتھاں پرتگالی تجارتی چوکیاں قائم کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں گنی دے ساحل تے پرتگالی قلعہ São Jorge da Mina دی تعمیر وچ وی حصہ گھدا ۔ ایہ قلعہ پرتگالی تجارت دا ہک اہم مرکز بݨ ڳیا ۔ 

## São Jorge da Mina دی تعمیر
1482 وچ ، ازامبوجا گنی دے ساحل تے São Jorge da Mina قلعہ تعمیر کرݨ دی نگرانی کیتی ۔ ایہ قلعہ پرتگالی تجارت دا ہک اہم مرکز بݨ ڳیا تے اتھاں سونے تے ہاتھی دے دنداں دی تجارت ہوندی ہئی ۔ ایہ قلعہ پرتگالی طاقت تے اثر و رسوخ دی علامت ہا ۔ 

## تجارتی سرگرمیاں
ازامبوجا افریقہ دے ساحل تے پرتگالی تجارتی سرگرمیاں کوں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں مقامی سرداراں نال تجارتی معاہدے کیتے تے پرتگالی تاجراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔ اوں سونے ، ہاتھی دے دنداں تے ٻییاں قیمتی چیزاں دی تجارت کوں فروغ ݙتا ۔ 

## سفارتی کردار
ازامبوجا افریقہ دے ساحل تے پرتگالی مفادات دے تحفظ کیتے سفارتی کردار وی ادا کیتا ۔ اوں مقامی سرداراں نال ڳالھ مہاڑ کیتی تے انہاں کوں پرتگال نال دوستانہ تعلقات قائم کرݨ تے راضی کیتا ۔ 

## موت تے میراث
ڈیاگو ڈی ازامبوجا 1518 وچ فوت تھیا ۔ او ہک قابل کھوڄ کار ، منتظم تے سفارت کار ہا ۔ اوں افریقہ دے پچادھی ساحل تے پرتگالی اثر و رسوخ قائم کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
ایڈمرل سر جارج بیک

## ایڈمرل سر جارج بیک
ایڈمرل سر جارج بیک (6 نومبر 1796 – 23 جون 1878) ہک برطانوی رائل نیوی افسر ، کینیڈین آرکٹک دا کھوڄ کار ، فطرت دان تے فنکار ہا ۔ او سٹاک پورٹ وچ پیدا تھیا ۔ بیک دی زندگی ہمت ، مہم جوئی تے آرکٹک دی کھوڄ نال جڑی ہوئی ہئی ۔ ایندیاں خدمات کوں ہمیشاں سراہیا ویندا رہسی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے بحریہ وچ شمولیت
جارج بیک 6 نومبر 1796 کوں سٹاک پورٹ وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ او جوانی وچ ای برطانوی رائل نیوی وچ شامل تھی ڳیا ہا ۔ بحریہ وچ شمولیت دے بعد اینکوں بحری سفر تے کھوڄ وچ دلچسپی پیدا تھئی ۔ 

## آرکٹک دیاں مہماں
بیک اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ آرکٹک دی کھوڄ وچ گزاریا ۔ اوں کئی مہمات وچ حصہ گھدا تے آرکٹک دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ اوں خاص طور تے کینیڈا دے آرکٹک علاقے دی کھوڄ کیتی تے اتھاں دے جغرافیہ ، نباتات تے حیوانات دا مطالعہ کیتا ۔ 

## فرینکلن دی مہم
بیک سر جان فرینکلن دی 1845 والی مشہور مہم وچ وی حصہ گھدا ، جیڑھی آرکٹک دی کھوڄ کیتے بھیڄی ڳئی ہئی ۔ بھانویں جو ایہ مہم ناکام رہی تے فرینکلن تے ایندے سنگتی گم تھی ڳئے ، پر بیک دیاں کوششاں انہاں دی تلاش وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## دریاواں دی دریافت
جارج بیک کینیڈا دے آرکٹک وچ کئی دریاواں دی وی دریافت کیتی ۔ بیک ریور ، جیڑھا کینیڈا دے آرکٹک وچ وہندا ہے ، ایندے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔ ایندے علاوہ ، اوں گریٹ فش ریور دی وی کھوڄ کیتی ۔ 

## فطرت دان تے فنکار
بیک ہک قابل فطرت دان وی ہا ۔ اوں آرکٹک وچ موجود پودیاں تے جانوراں دا مطالعہ کیتا تے انہاں دے بارے وچ معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ اوں ہک ماہر فنکار وی ہا تے اپݨے سفراں دے دوران کئی خوبصورت مناظر دی تصویر کشی کیتی ۔ ایندیاں بݨایاں ہوئیاں تصویراں آرکٹک دی خوبصورتی دی عکاسی کریندیاں ہن ۔ 

## سائنسی خدمات
بیک دی آرکٹک دی کھوڄ وچ کیتیاں ڳیاں کوششاں سائنسی لحاظ نال ٻہوں اہم ہن ۔ اوں آرکٹک دے موسم ، جغرافیہ تے حیاتیات دے بارے وچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ ایندی معلومات نال آرکٹک دے بارے وچ سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ۔ 

## اعزازات تے پہچان
جارج بیک دی خدمات کوں سراہا ڳیا تے اینکوں کئی اعزازات نال نوازا ڳیا ۔ اینکوں برطانوی حکومت نائٹ دا خطاب ݙتا تے او ایڈمرل دے عہدے تے فائز تھیا ۔ رائل جیوگرافیکل سوسائٹی وی اینکوں گولڈ میڈل نال نوازا ۔ 

## موت تے میراث
ایڈمرل سر جارج بیک 23 جون 1878 کوں فوت تھیا ۔ او ہک بہادر کھوڄ کار ، قابل فطرت دان تے ماہر فنکار ہا ۔ ایندیاں خدمات کوں ہمیشاں سراہیا ویندا رہسی ۔
ولیم بافن

## ولیم بافن
ولیم بافن (تقریباً 1584 – 23 جنوری 1622) ہک انگریز جہاز راں ، کھوڄ کار تے نقشہ نویس ہا ۔ او بحر اوقیانوس توں بحر الکاہل تئیں اُبھے پچادھی رستہ لبھݨ دی کوشش کیتے مشہور ہے ۔ ایں کوشش دے دوران ، بافن پہلا یورپی بݨیا جئیں ہک کھاڑی دریافت کیتی جیڑھی بعد وچ ایندے ناں نال منسوب تھئی ۔ بافن انگریز ایسٹ انڈیا کمپنی کیتے بحیرہ احمر تے خلیج فارس دے کئی سروے وی کیتے ۔ بافن دی زندگی مہم جوئی ، دریافت تے جغرافیائی معلومات وچ اضافے نال جڑی ہوئی ہئی ۔

## ابتدائی زندگی تے پس منظر
ولیم بافن دی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ پر ایہ معلوم ہے کہ او تقریباً 1584 وچ انگلینڈ وچ پیدا تھیا ہا ۔ اوں جوانی وچ ای سمندر نال جڑ ڳیا ہا تے بحری سفر وچ دلچسپی رکھدا ہا ۔ آکھیا ویندا ہے کہ او ہک غریب گھرانے نال تعلق رکھدا ہا تے تعلیم حاصل کرݨ دے بعد او سمندر نال جڑ ڳیا ۔

## اُبھے پچادھی رستے دی تلاش
بافن دی زندگی دا سب توں وݙا مقصد بحر اوقیانوس توں بحر الکاہل تئیں اُبھے پچادھی رستہ لبھݨ ہا ۔ اوں کئی مہمات وچ حصہ گھدا تے آرکٹک دے خطرناک علاقیاں وچ سفر کیتا ۔ اوں بیفن جزیرے ، بیفن بے تے ڈیویس آبنائے سمیت کئی اہم جغرافیائی تھانواں دی دریافت کیتی ۔

## بیفن بے دی دریافت
1616 وچ ، بافن اپݨی سب توں اہم مہم دی اڳواݨی کیتی ۔ اوں چار جہازاں دے نال انگلینڈ توں سفر شروع کیتا تے آرکٹک دے اُبھے پچادھی علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔ اوں ایں سفر دے دوران ہک وݙی کھاڑی دریافت کیتی جیڑھی بعد وچ ایندے ناں تے بیفن بے دے ناں نال مشہور تھئی ۔ بیفن بے دی دریافت شمالی امریکہ دے نقشے کیتے ٻہوں اہم ثابت تھئی ۔

## ایسٹ انڈیا کمپنی کیتے خدمات
اُبھے پچادھی رستے دی تلاش دے علاوہ ، بافن انگریز ایسٹ انڈیا کمپنی کیتے وی اہم خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوں بحیرہ احمر تے خلیج فارس دے کئی سروے کیتے تے تجارتی رستیاں دی نشان دہی کیتی ۔ ایندی معلومات نال انگریزاں کوں ایں علاقے وچ اپݨا اثر و رسوخ ودھاوݨ وچ مدد ملی ۔

## نقشہ نگاری
ولیم بافن ہک ماہر نقشہ نویس وی ہا ۔ اوں اپݨے سفراں دے دوران کئی نقشے بݨائے جیڑھے اوں ویلھے دے جغرافیائی علم کیتے ٻہوں اہم ثابت تھئے ۔ ایندی نقشہ نگاری دی مہارت دی وجہ توں اینکوں ٻہوں عزت ملی ۔

## موت
ولیم بافن 23 جنوری 1622 کوں فوت تھیا ۔ ایندی موت دی وجہ معلوم کائنی ۔

## میراث
ولیم بافن ہک بہادر کھوڄ کار ، قابل جہاز راں تے ماہر نقشہ نویس ہا ۔ ایندیاں دریافتاں جغرافیائی علم وچ وݙا اضافہ کیتا ۔ بیفن بے ایندی یادگار ہے ۔
بریگیڈیئر رالف الجرنون باگنولڈ

بریگیڈیئر رالف الجرنون باگنولڈ

بریگیڈیئر رالف الجرنون باگنولڈ ، او بی ای ، ایف آر ایس (3 اپریل 1896 – 28 مئی 1990) ہک انگریز ویہویں صدی دا صحرائی کھوڄ کار ، ماہر ارضیات تے فوجی ہا ۔ باگنولڈ دی زندگی صحراواں نال گہری جڑی ہوئی ہئی ۔ اوں صحرا دی جغرافیہ ، ریت دے ٹٻیاں دی حرکیات تے صحرائی ماحول بارے اہم تحقیق کیتی ۔ ایندے علاوہ ، اوں ݙوجھی عالمی جنگ وچ وی اہم خدمات انجام ݙتیاں ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
رالف باگنولڈ 3 اپریل 1896 کوں انگلینڈ وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی تعلیم بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ اینکوں سائنس وچ دلچسپی ہئی ۔ اوں انجینئرنگ دی تعلیم حاصل کیتی تے پہلی عالمی جنگ وچ برطانوی فوج وچ شمولیت اختیار کیتی ۔ 

## صحرا نال دلچسپی
جنگ دے بعد ، باگنولڈ کوں صحراواں نال خاص دلچسپی پیدا تھئی ۔ اوں مصر وچ کجھ وقت گزاریا ، جتھاں اینکوں صحرائی ماحول دا مطالعہ کرݨ دا موقع ملیا ۔ اوں ریت دے ٹٻیاں دی حرکیات تے صحرائی جغرافیہ بارے تحقیق شروع کیتی ۔ 

## صحرا وچ تحقیق
باگنولڈ لیبیا تے مصر دے صحراواں وچ کئی مہمات کیتیاں ۔ اوں ریت دے ٹٻیاں دی حرکت ، انہاں دی شکل تے انہاں دے بݨݨ دے عمل دا مطالعہ کیتا ۔ اوں صحرائی پودیاں تے جانوراں دے بارے وچ وی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ ایندے تحقیقی مقالے تے کتاباں صحرائی ماحول دے بارے وچ علم دا ہک قیمتی ذریعہ ہن ۔ 

## فزکس آف بلون سینڈ کتاب
باگنولڈ دی سب توں مشہور کتاب دی فزکس آف بلون سینڈ ہے ، جیڑھی 1941 وچ شائع تھئی ۔ ایں کتاب وچ اوں ریت دے ٹٻیاں دی حرکیات دا تفصیلی ذکر کیتا ہے ۔ ایہ کتاب صحرائی تحقیق وچ ہک سنگ میل سمجھی ویندی ہے تے اڄ وی ایں موضوع تے بنیادی ماخذ ہے ۔ 

## دوجی عالمی جنگ وچ خدمات
دوجی عالمی جنگ وچ ، باگنولڈ برطانوی فوج وچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوں صحرائی علاقے وچ جنگی حکمت عملی تیار کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں صحرا وچ گاڑیاں چلاوݨ تے سپلائی لائن برقرار رکھݨ دے طریقے وی وضع کیتے ۔ 

## لانگ رینج ڈیزرٹ گروپ
باگنولڈ ݙوجھی عالمی جنگ وچ لانگ رینج ڈیزرٹ گروپ دے ناں نال ہک خاص یونٹ قائم کیتا ۔ ایہ یونٹ صحرا وچ دشمن دے علاقیاں وچ گھس تے جاسوسی کریندا ہا تے حملے کریندا ہا ۔ ایں گروپ جنگ وچ اہم سوبھاں حاصل کیتیاں ۔ 

## بعد دی زندگی
جنگ دے بعد ، باگنولڈ اپݨی سائنسی تحقیق وچ مصروف ریہا ۔ اوں صحراواں دے بارے وچ مزید تحقیق کیتی تے کئی کتاباں تے مضامین لکھئے۔ اوں رائل سوسائٹی دا فیلو وی چݨا ڳیا ۔ 

## موت تے میراث
بریگیڈیئر رالف باگنولڈ 28 مئی 1990 کوں فوت تھیا ۔ اوں صحراواں دے بارے وچ جو اہم تحقیق کیتی ، او ہمیشاں یاد رکھی ویندی رہسی ۔
واسکو نونیئز ڈی بالبوا

## واسکو نونیئز ڈی بالبوا
واسکو نونیئز ڈی بالبوا (تقریباً 1475 – تقریباً 12-21 جنوری 1519) ہسپانوی کھوڄ کار ، گورنر تے فاتح ہا ۔ اینکوں 1513 وچ استھمس آف پاناما پار کر تے بحر الکاہل پہنچݨ کیتے ڄاݨیا ویندا ہے ، تے او پہلا یورپی بݨا جئیں نویں دنیا توں بحر الکاہل ݙٹھا یا اتھاں پہنچا ۔ بالبوا دی زندگی مہم جوئی ، دریافت تے فتوحات نال بھری ہوئی ہئی ۔

## ابتدائی زندگی تے سفر
واسکو نونیئز ڈی بالبوا تقریباً 1475 وچ سپین وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ او ہک نواب گھرانے نال تعلق رکھدا ہا تے اینکوں مہم جوئی دا شوق ہا ۔ اوں 1500 وچ روڈریگو ڈی باسٹیڈاس دی مہم وچ شرکت کیتی تے نویں دنیا وچ آیا ۔

## پاناما وچ آمد تے آبادکاری
بالبوا پاناما وچ آباد تھی ڳیا تے اتھاں زراعت تے مویشی پالݨ دا کم شروع کیتا ۔ اوں مقامی لوکاں نال وی تعلقات قائم کیتے تے انہاں دی ثقافت تے روایات دا مطالعہ کیتا ۔ ستت او ہک بااثر شخص بݨ ڳیا تے مقامی لوکاں وچ مقبول تھی ڳیا ۔

## بحر الکاہل دی دریافت
1513 وچ ، بالبوا بحر الکاہل دی کھوڄ کیتے ہک مہم دی اڳواݨی کیتی ۔ اوں پاناما دے جنگلات تے پہاڑاں کوں پار کیتا تے کئی ہفتیاں دے مشکل سفر دے بعد او بحر الکاہل دے ساحل تے پہنچا ۔ ایہ ہک تاریخی واقعہ ہا کیوں جو بالبوا پہلا یورپی ہا جئیں نویں دنیا توں بحر الکاہل ݙٹھا ہا ۔ اوں سمندر وچ داخل تھیا تے دعویٰ کیتا کہ ایہ سارا علاقہ سپین دی ملکیت ہے ۔

## گورنر تے الزامات
بحر الکاہل دی دریافت دے بعد ، بالبوا کوں پاناما دا گورنر مقرر کیتا ڳیا ۔ پر ستت ایندے تے کئی الزامات لڳائے ڳئے تے اینکوں گرفتار کر گھدا ڳیا ۔ ایندے تے غداری دا الزام لڳایا ڳیا تے 1519 وچ اینکوں پھاسی ݙے ݙتی ڳئی ۔

## موت تے میراث
واسکو نونیئز ڈی بالبوا دی موت ہک افسوسناک واقعہ ہا ۔ او ہک بہادر کھوڄ کار ہا جئیں بحر الکاہل دی دریافت وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ ایندی دریافت یورپیاں کیتے امریکہ دے پچادھی ساحل دا رستہ کھولیا تے ہسپانوی بادشاہی دی توسیع وچ اہم کردار ادا کیتا ۔
رابرٹ ڈیوین بالارڈ

## رابرٹ ڈیوین بالارڈ
رابرٹ ڈیوین بالارڈ (پیدائش 30 جون 1942) ہک امریکی ریٹائرڈ نیوی افسر تے یونیورسٹی آف روڈ آئی لینڈ وچ سمندریات دے پروفیسر ہن ، جنہاں کوں (بحری آثار قدیمہ تے جہاز دے ملبے دی آثار قدیمہ) تے سمندری ارضیات وچ انہاں دے کم کیتے ڄاݨیا ویندا ہے ۔ او عام لوکاں وچ آر ایم ایس ٹائٹینک دے ملبے دی 1985 وچ ، بسمارک جنگی جہاز دے ملبے دی 1989 وچ ، تے یو ایس ایس یارک ٹاؤن طیارہ بردار جہاز دے ملبے دی 1998 وچ دریافت کیتے ڄݨݨ کیتے مشہور ہن ۔ انہاں 2002 وچ جان ایف کینیڈی دے پی ٹی-109 دے ملبے دی وی دریافت کیتی تے بیوکو گاسا تے ایرونی کومانا نال ملاقات کیتی ، جنہاں ایندے عملے کوں بچایا ہا ۔ بالارڈ دی زندگی سائنس ، کھوڄ تے تاریخ نال جڑی ہوئی ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
رابرٹ بالارڈ 30 جون 1942 کوں کینساس وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ اینکوں سائنس تے سمندر وچ دلچسپی ہئی ۔ اوں یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان ڈیاگو توں تعلیم حاصل کیتی تے بعد وچ اسٹینفورڈ یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی کیتی ۔ 

## بحریہ وچ شمولیت
تعلیم مکمل کرݨ دے بعد ، بالارڈ امریکی بحریہ وچ شامل تھیا ۔ اوں بطور افسر خدمات انجام ݙتیاں تے آبدوزاں وچ کم کرݨ دا تجربہ حاصل کیتا ۔ بحریہ وچ کم کرݨ دے دوران اینکوں سمندر دی گہرائی وچ دلچسپی پیدا تھئی ۔ 

## وݙے جہازاں دے ملبے دی دریافت
بالارڈ دی سب توں وݙی کامیابی آر ایم ایس ٹائٹینک دے ملبے دی دریافت ہئی ۔ 1985 وچ ، اوں ہک خصوصی آبدوز دی مدد نال ٹائٹینک دے ملبے کوں لبھݨ وچ کامیابی حاصل کیتی ۔ ایہ دریافت دنیا بھر وچ ہک سنسنی پیدا کر ݙتی تے بالارڈ کوں شہرت ݙتی ۔ ایندے بعد ، اوں بسمارک تے یو ایس ایس یارک ٹاؤن سمیت کئی ٻئے جہازاں دے ملبے وی دریافت کیتے ۔ 

## سمندری آثار قدیمہ وچ کم
بالارڈ سمندری آثار قدیمہ دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوں کئی قدیم جہازاں دے ملبے دریافت کیتے تے انہاں دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔ ایندی تحقیق نال تاریخ داناں کوں سمندری تجارت ، جہاز رانی تے قدیم تہذیباں دے بارے وچ نویاں معلومات حاصل تھیاں ۔ 

## پی ٹی-109 دی دریافت
2002 وچ ، بالارڈ جان ایف کینیڈی دے پی ٹی-109 دے ملبے دی وی دریافت کیتی ۔ ایہ کشتی ݙوجھی عالمی جنگ وچ جاپانیاں دے ہتھوں تباہ تھی ڳئی ہئی ۔ بالارڈ کشتی دے ملبے کوں لبھݨ دے علاوہ بیوکو گاسا تے ایرونی کومانا نال وی ملاقات کیتی ، جنہاں کشتی دے عملے کوں بچایا ہا ۔ 

## سائنسی خدمات
بالارڈ ہک قابل سائنسدان وی ہا ۔ اوں سمندر دی گہرائی وچ تحقیق کیتی تے کئی اہم دریافتاں کیتیاں ۔ ایندی تحقیق نال سمندریات دے شعبے وچ وݙا اضافہ تھیا ۔ 

## اعزازات تے پہچان
بالارڈ دی خدمات کوں سراہا ڳیا تے اینکوں کئی اعزازات نال نوازا ڳیا ۔ اینکوں نیشنل جیوگرافک سوسائٹی دا ایکسپلورر-ان-ریزیڈینس وی مقرر کیتا ڳیا ۔
فرزانہ ناز

فرزانہ ناز (اردو: فرزانہ ناز، کنوں) ہِک افغان گائیکہ ہِن۔ افغانستان وِچ اُوہ بنیادی طور تے پشتو ڳاوݨیں گان٘دی ہِن۔ فرزانہ ناز پاکستان دے شہر پشاور وِچ جز وقتی گائیکہ ہِن۔

## حیاتی دا احوال
فرزانہ ناز دی اَمّاں دی ماں ٻولی دری ہِے اَتے انّھاں دے پِیؤ دا تعلق پشتون قبیلے نال ہِے۔ فرزانہ ناز دا گاݨاں "پگھلا دے کابل 2010ء" وِچ افغانستان وِچ ساریاں کنوں ڈھیر مقبول ہَئی۔ شمشاد ٹی وی اَتے خیبر جئیں پشتو تفریحی چینلاں وِچ انٹرویو ݙیوݨ دے بعد فرزانہ ڈھیر مقبول تھی ڳئی۔ فرزانہ دا ساریاں کنوں مشہور کنسرٹ ہلمند دے لشکر گاہ وِچ تِھیا ہَئی۔ فرزانہ ناز دے شمل ڳاوݨیں آوݨ دے بعد، انّھاں کوں لاکاں نے ڈھیر پسند کِیتا۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کابل دیاں شخصیتاں
ونکی:افغان گائیک
ونکی:پشتو شخصیتاں
ونکی:پشتو ٻولی دیاں گائیکاں
سر سیموئل وائٹ بیکر

## سر سیموئل وائٹ بیکر
سر سیموئل وائٹ بیکر (8 جون 1821 – 30 دسمبر 1893) ہک انگریز کھوڄ کار ، افسر ، فطرت دان ، وݙے جانوراں دا شکاری ، انجینئر ، لکھاری تے غلامی دے خاتمے دے حامی ہا ۔ اوں سلطنت عثمانیہ تے مصر وچ پاشا تے میجر جنرل دے خطابات وی حاصل کیتے ۔ اوں اپریل 1869 تے اگست 1873 دے درمیان استوائی نیل طاس (اجوکا جنوبی سوڈان تے شمالی یوگنڈا) دے گورنر جنرل دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ، جینکوں اوں صوبہ ایکواٹوریا دے طور تے قائم کیتا ۔ اینکوں زیادہ تر جھیل البرٹ دا دورہ کرݨ والے پہلے یورپی ہووݨ ، نیل تے وسطی افریقہ دے اندرونی حصے دے کھوڄ کار دے طور تے تے ایشیا ، افریقہ ، یورپ تے شمالی امریکہ وچ وݙے جانوراں دے شکاری دے طور تے یاد کیتا ویندا ہے ۔ بیکر ٻہوں ساری کتاباں لکھیاں تے مضامین شائع کیتے ۔ او کنگ ایڈورڈ VII دا دوست ہا ، جئیں بطور شہزادہ آف ویلز ، ملکہ الیگزینڈرا دے نال مصر وچ بیکر نال ملاقات کیتی ۔ ٻییاں دوستیاں کھوڄ کار ہنری مورٹن اسٹینلے ، روڈرک مرچیسن ، جان ایچ سپیک تے جیمز اے گرانٹ ، مصر دے حکمران پاشا اسماعیل دی میگنیفیسنٹ ، میجر جنرل چارلس جارج گورڈن تے مہاراجہ دلیپ سنگھ نال ہن ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
سیموئل وائٹ بیکر 8 جون 1821 کوں لندن وچ پیدا تھیا ۔ ایندی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ او ہک امیر گھرانے نال تعلق رکھدا ہا تے اینکوں تعلیم حاصل کرݨ دے چنگے مواقع میسر ہن ۔ اوں کم عمری وچ ای مہم جوئی تے شکاریات وچ دلچسپی پیدا کر گھدی ہئی ۔

## مہم جوئی دا آغاز
بیکر اپݨی زندگی دا بیشتر حصہ مہم جوئی وچ گزاریا ۔ اوں ایشیا ، افریقہ تے شمالی امریکہ وچ کئی سفر کیتے تے مختلف قسماں دے جانوراں دا شکار کیتا ۔ اوں نیل دریا دے منبع دی تلاش وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔

## جھیل البرٹ دی دریافت
1864 وچ ، بیکر تے ایندی ذال فلورنس افریقہ وچ سفر کرݨ شروع کیتا ۔ انہاں نیل دریا دی کھوڄ کیتی تے جھیل البرٹ دریافت کیتی ۔ ایہ دریافت جغرافیائی لحاظ نال ٻہوں اہم ہئی تے ایندے نال نیل دریا دے بارے وچ معلومات وچ وݙا اضافہ تھیا ۔

## صوبہ ایکواٹوریا دا گورنر جنرل
1869 وچ ، بیکر کوں مصر دے خدیو اسماعیل پاشا استوائی نیل طاس دا گورنر جنرل مقرر کیتا ۔ اوں ایں علاقے وچ امن و امان قائم کرݨ تے غلامی دے خاتمے کیتے کوششاں کیتیاں ۔ اوں کئی انتظامی اصلاحات نافذ کیتیاں تے علاقے دی ترقی کیتے کم کیتا ۔

## غلامی دے خلاف
بیکر غلامی دے سخت خلاف ہا ۔ اوں افریقہ وچ غلامی دے خاتمے کیتے ٻہوں کم کیتا ۔ اوں مقامی لوکاں کوں غلامی توں آزاد کرایا تے انہاں کوں بہتر زندگی گزارݨ دے مواقع فراہم کیتے ۔

## لکھاری تے فطرت دان
بیکر ہک قابل لکھاری وی ہا ۔ اوں اپݨے سفراں تے تجربات دے بارے وچ کئی کتاباں لکھیاں ، جیڑھیاں ٻہوں مشہور تھیاں ۔ اوں ہک ماہر فطرت دان وی ہا تے افریقہ دے جانوراں تے پودیاں دے بارے وچ قیمتی معلومات کٹھیاں کیتیاں ۔

## اعزازات تے پہچان
بیکر دی خدمات کوں سراہا ڳیا تے اینکوں کئی اعزازات نال نوازا ڳیا ۔ اینکوں برطانوی حکومت نائٹ دا خطاب ݙتا تے رائل جیوگرافیکل سوسائٹی گولڈ میڈل نال نوازا ۔

## موت تے میراث
سر سیموئل وائٹ بیکر 30 دسمبر 1893 کوں ڈیون وچ فوت تھیا ۔ او ہک بہادر کھوڄ کار ، قابل منتظم تے انسانیت دوست شخص ہا ۔ ایندیاں خدمات کوں ہمیشاں سراہیا ویندا رہسی ۔
قمر گل

قمر گل (اردو: قمر گل، کنوں) افغان گائیکہ ہِن۔ انّھاں کوں (رخشانہ دے بعد) اِیہ اعزاز مِلّیا ہوئیا ہِے جو اُوہ ݙُوجھی پشتو ٻولی دی گائیکہ ہِن جنّھاں نے ریڈیو ٹیلی ویژن افغانستان کِیتے نغمے پیش کِیتے۔ قمر گل افغانستان دی موسیقی دی ہِک تجربہ کار گائیکہ ہِن جہڑی تقریباً پنڄ ݙہاکیاں کنوں موسیقی دی دُنیاں وِچ ہِن۔ قمر گل ہُݨ کینیڈا دے انٹاریو وِچ رہن٘دی ہِن۔

## ابتدائی حیاتی
قمر گل افغانستان دے صوبہ ننگر ہار وِچ ڄَمّی ہَئی۔

## میراث
قمر گل دی موسیقی وِچ زاخیل دے نال نال ٻئے افغان نغمہ نگاراں دی کمپوزیشن وی شامل ہِے۔ 

## ایوارڈز

* گولڈن میڈل: ظہیر شاہ، داؤد خان، بابرک کرمل اور محمد نجیب اللہ۔ بادشاہ اور افغانستان کے صدور۔
* نائٹنگیل ٹائٹل: حامد کرزئی - صدر افغانستان
* بہترین گلوکارہ: اریانا ٹیلی ویژن
* بہترین گلوکارہ: کیلیفورنیا کی افغان کمیونٹی

## حوالے

ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پشتو ٻولی دیاں گائیکاں
ونکی:افغان گائیک
ونکی:صوبہ ننگرہار دیاں شخصیتاں
ونکی:افغان شخصیتاں
ونکی:افغان زنانیاں
لیلا خان

لیلا خان (اردو: لیلا خان، کنوں) ہِک پاکستانی پاپ گائیکہ ہِے لیلا خان نے گائیکہ دا اَغاز 2014ء کنوں پشتوڳاوݨیں "زہ لیلایمہ" دے نال کِیتا۔ لیلا خان نے اردو، پشتو، فارسی اَتے عربی ٻولیاں وِچ آپݨی اَواز دا جادو جڳایا اَتے لوکاں وِچ ݙاڈھی شہرت حاصل کِیتی اَتے 2015ء وِچ لیلا خان نے پی ایس ایل دی کرکٹ ٹیم پشاور زلمی کِیتے ڳاوݨاں گایا اَتے شہرت دیاں بلندیاں تئیں پُڄّی۔

## حیاتی دا احوال
مئی 2016ء وِچ دی ایکسپریس ٹریبیون دے مطابق: لیلا خان دی موسیقی آلی حیاتی دا اَغاز 2013ء وِچ تِھیا ہَئی۔ اُون٘دےزیادہ تر ڳاوݨیں پشتو ٻولی وِچ ہِن۔ ہُݨ تئیں اُون٘دے کَم دا ہِک وݙا حِصّہ لیٹون پروڈکشن دے نال ریہا ہِے۔ انّھاں دا پہلا ڳاوݨاں "زہ لیلایما" ہَئی۔ انّھاں نے پشتو سینما انڈسٹری وِچ وی کَم کِیتا ہِے جیکوں پولی ووڈ وی آکھیا وین٘دا ہِے۔ 2016 وِچ لیلا خان  ٻئے معروف عالمی گائیکاں دے نال، تیونس وِچ کارکردگی نال انّھاں دا مقصد ہَئی: "عسکریت پسنداں دی بغاوت نال بری طرح متاثر علاقے وِچ امن کوں فروغ ݙیوݨاں ہَئی جہڑا پنڄ ورھیں پہلاں شروع تِھیا ہَئی۔  

## حوالے

ونکی:پشاور وِچ ڄَمّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی گائیک
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پشتو ٻولی دیاں گائیکاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں گائیکاں
ونکی:پاکستانی پاپ گائیک
ونکی:پاکستانی پاپ ڳائیکہ
مانسا موسیٰ

## مانسا موسیٰ
1324 وچ ، حج دے دوران قاہرہ وچ قیام دے دوران ، مالی بادشاہی دے حکمران مانسا موسیٰ ہک مصری اہلکار ، جئیں نال ایندی دوستی تھی ڳئی ہئی ، کوں ݙسایا کہ او اوں ویلھے حکمران بݨا جݙاں ایندے پیشرو بحر اوقیانوس پار کرݨ دی کوشش وچ ہک وݙا بحری ٻیڑا بھیڄا تے او کݙاہیں واپس نہ آیا ۔ عرب مؤرخ العمری ولوں ریکارڈ کیتا ڳیا ایہ بیان ، کولمبس توں پہلے بحر اوقیانوس دے پار رابطے دے ہک ممکنہ واقعے دے طور تے کافی دلچسپی تے قیاس آرائی دا باعث بݨا ہے ۔ ایہ سفر عام طور تے مانسا ابوبکر دوم نال منسوب کیتا ویندا ہے ، پر کݙاہیں وی ایہو جیہا کوئی مانسا حکمران کائنی ریہا ۔ بھل ، ایہ سفر مانسا محمد ابن قو ولوں کیتا ڳیا سمجھیا ویندا ہے ۔ ایہ کہانی افریقہ دی بحری تاریخ دا ہک دلچسپ پہلو ہے ۔

## مانسا موسیٰ دا بیان
العمری دے مطابق ، مانسا موسیٰ ݙسایا کہ ایندے پیشرو ، جئیں دا ناں واضح طور تے ذکر کائنی ، بحر اوقیانوس دے پار ہک وݙا بحری ٻیڑا بھیڄا ہا ۔ ایندے کول ٻہوں سارے جہاز ہن جنہاں وچ لوک ، خوراک تے ٻیا ضروری سامان موجود ہا ۔ ایہ ٻیڑا بحر اوقیانوس دے پار ہک نویں سرزمین دی تلاش وچ روانہ تھیا ہا ۔ پر افسوس ، ایہ ٻیڑا کݙاہیں واپس نہ آیا ۔ مانسا موسیٰ مزید ݙسایا کہ ایندے بعد اوں خود ہک ٻیا بحری ٻیڑا تیار کیتا تے اوں کوں وی بحر اوقیانوس دے پار بھیڄا ۔ ایہ ٻیڑا وی واپس نہ آیا ۔

## تاریخی قیاس آرائیاں
مانسا موسیٰ دے ایں بیان تاریخ داناں تے محققاں کوں حیران کر ݙتا ہے ۔ ایہ سوال پیدا تھیا ہے کہ کیا واقعی وچ مالی بادشاہی دے لوکاں کولمبس توں صدیاں پہلے بحر اوقیانوس پار کیتا ہا ؟ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ محض ہک کہانی ہے تے ایندی کوئی تاریخی حقیقت کائنی ۔ پر کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ ممکن ہے کہ مالی بادشاہی دے لوکاں بحر اوقیانوس پار کیتا ہوسی تے او امریکہ پہنچے ہوسن ۔

## مانسا ابوبکر دوم دا افسانہ
عام طور تے ایہ سفر مانسا ابوبکر دوم نال منسوب کیتا ویندا ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ او مانسا موسیٰ دا پیشرو ہا تے اوں بحر اوقیانوس پار کرݨ دی کوشش کیتی ہئی ۔ پر تاریخ وچ ایہو جیہا کوئی حکمران موجود کائنی ۔ ایہ ناں شئیت بعد وچ گھڑ گھدا ڳیا ہے ۔

## مانسا محمد ابن قو دی شناخت
کجھ محققاں دا خیال ہے کہ ایہ سفر مانسا محمد ابن قو کیتا ہا ۔ او مانسا موسیٰ توں پہلے مالی بادشاہی دا حکمران ہا ۔ بھانویں جو ایندے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ ممکن ہے کہ اوں بحر اوقیانوس پار کرݨ دی کوشش کیتی ہوسی ۔

## سفر دے شواہد
بحری سفر دے کوئی واضح شواہد موجود کائنی ۔ کوئی جہاز یا ٻیا سامان اینجھا کائنی جیڑھا ثابت کرے کہ مالی بادشاہی دے لوک بحر اوقیانوس پار ڳئے ہوسن ۔ پر کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ کجھ افریقی پودے تے جانور امریکہ وچ ݙٹھے ڳئے ہن جیڑھے شئیت اوں سفر دے دوران اتھاں پہنچے ہوسن ۔

مانسا موسیٰ دا بحر اوقیانوس پار سفر ہک تاریخی معمہ ہے ۔ ایہ ممکن ہے کہ مالی بادشاہی دے لوکاں کولمبس توں پہلے امریکہ دریافت کیتا ہوسی ، پر ایندا کوئی حتمی ثبوت موجود کائنی ۔ ایہ کہانی افریقہ دی بحری تاریخ دا ہک دلچسپ تے پراسرار باب ہے ۔ محققین اڄ وی ایں بارے وچ تحقیق کریندے پئے ہن تے امید ہے کہ مستقبل وچ مزید معلومات سامݨے آسن ۔
مائی اللہ وسائی

مائی اللہ وسائی (اردو: مائی اللہ وسائی، کنوں) سندھ، پاکستان دی مشہور تے معروف لوک اَتے نیم کلاسیکی گائیکہ ہَئی جئیں آپݨے نویکلے انداز گائیکی دی وجہ کنوں ݙاڈھی مقبولیت حاصل کِیتی۔

## حیاتی دا احوال
مائی اللہ وسائیبرطانوی ہند وِچ اِیں ویلے تحصیل اَتے ضلع سجاول، سندھ، پاکستان دے دِیہ محمد شاہ ڈھڈھڑ وِچ 1928 وِچ خموں میر بحر (مچھیرے) دے گھر وِچ ڄَمّی ہَئی۔ خموں نڑ (بین دی ونکی) وڄاوݨ اَتے بݨاوݨ دا ماہر ہَئی۔ مائی اللہ وسائی نے 12 ورھیاں دی عمر وِچ ڳاوݨیں دی تربیت گِھنّݨ شروع کِیتی اَتے 20 ورھیاں دی عُمر وِچ باقاعدہ گاوݨ دا اَغاز کِیتا۔ مائی اللہ وسائی نے ڳاوݨیں دی تربیت ویلے دے مشہور گائیک اُستاد حاجی ماڑیچو اَتے اُستاد فدا حسین کنوں گِھدّی۔ انّھاں نے ڈھولک نواز یا طبلہ نواز اُستاد خمیسو چانڈیو نال شادی کِیتی۔ مائی اللہ وسائی نے 300 کنوں وَدھ کلام گائے جہڑے ریڈیو پاکستان حیدر آباد، سندھ اَتے پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک کراچی سینٹر کنوں نشر تھئے۔

## فوتڳی
مائی اللہ وسائی ڳل دے کینسر دی وجہ کنوں 29 اپریل 2003ء کوں فوت تھئی۔ 

## حوالے

ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:تمغۂ امتیاز گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں گائیکاں
ونکی:سندھی ٻولی دے گائیک
مختار بیگم

مختار بیگم (اردو: مختار بیگم، کنوں) پاکستان نال تعلق رکّھݨ آلی مشہور کلاسیکی گائیکہ ہِن۔ اُوہ مشہور ڈرامہ نویس اَتے شاعر آغا حشر کاشمیری دی ذال ہَن۔ انّھاں دے شگرداں وِچ انّھاں دی نِکّی بھیݨ فریدہ خانم، تسنیم بیگم اَتے اداکارہ رانی شامل ہَن۔

## حیاتی دا احوال
مختار بیگم 1911ء کوں امرتسر ، صوبہ پنجاب (برطانوی ہند) وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں دے پِیؤ غلام محمد موسیقی دے وݙّے دلدادہ ہَن اَتے آپ وی ݙاڈھے چَنڳے ہارمونیم وڄاوݨ آلے ہَن۔ اُوہ ٹھمری، دادرا اَتے غزل گائیکی وِچ سان٘واں عبور رکھین٘دی ہَن۔ انّھاں دے فن دے عقیدت منداں وِچ ملکہ ترنم نور جہاں وی شامل ہَن۔

مختار بیگم دی شادی آغا حشر کاشمیری دے نال تھئی ۃَئی۔ مختار بیگم کنوں تربیت گِھنّݨ آلے فنکاراں وِچ انّھاں دی نکڑی بھیݨ بھیݨ فریدہ خانم، تسنیم بیگم اَتے اداکارہ رانی شامل ہَن۔

## فوتڳی
مختار بیگم 25 فروری 1982ء کوں کراچی وِچ فوت تھی ڳئی۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی غزل گائیک
ونکی:غزل گائیک زنانیاں
ونکی:غزل گائیک
ونکی:امرتسر دیاں شخصیتاں
ماہا علی کاظمی

ماہا علی کاظمی (اردو: ماہا علی کاظمی، کنوں) کشمیری نژاد دی پاکستانی گائیکہ ہِن۔ ماہا علی کاظمی کراچی وِچ ڄَمّی ہَئی اَتے اُوں شہر وِچ انّھاں نے آپݨاں نِکّا لاء گُزاریا۔ ماہا علی کاظمی نے آپݨی اعلیٰ تعلیم موناش یونیورسٹی، ملبورن آسٹریلیا کنوں گِھدّی، اَتے پاکستان وَلّݨ دے بعد اُنّھاں نے 2013ء وِچ آپݨے موسیقی کَم کار دا اَغاز کِیتا۔ ماہا علی کاظمی نے جَلتی ای آپݨے پہلے نغمے کوں جاری کِیتا۔

## ابتدائی حیاتی
ماہا علی کاظمی پاکستان دے شہر کراچی وِچ، کشمیری نژاد دے سول انجینئر علی اصغر رضا اَتے فاطمہ علی اصغر دے گھر ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں دی اماں دی طرفوں انّھاں دا وابستہ واجد علی شاہ دے نال ہِے۔ ماہا علی نے کراچی وِچ 16 ورھیاں دی عمر وِچ ڳاوݨ دا اَغاز کِیتا۔

## کَم کار آلی حیاتی
ماہا علی کاظمی آپݨی تعلیم پوری تِھیوݨ دے بعد جلتی کراچی وَل آئی اِین٘دے بعد اُوں نے پاکستانی موسیقی انڈسٹری دے ساریاں کنوں وݙے ناں دے نال کَم کرݨ دا موقع مِلیا جِنّھاں وِچ راحت فتح علی، علی عظمت، اسٹرنگز اَتے عالمگیر جئیں مشہور ناں شامل ہِن۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:کشمیری شخصیتاں
ونکی:کراچی دے گائیک
مومنہ مستحسن

مومنہ مستحسن (اردو: مومنہ مستحسن، کنوں) پاکستان دی ہِک موسیقارہ، گائیکہ، نغمہ نویس اَتے سماجی جہد کار ہِن۔ انّھاں میداناں وِچ شاندار کارکردگی دی بناء تے  اُوہ پاکستان دی معروف تے مقبول شخصیتاں وِچ ڳِݨی وین٘دی ہِن۔

مومنہ مستحسن دا نِکّا لاء اسلام آباد اَتے نیو یارک وِچ گُزریا، اَتے ابتدائی تعلیم پوری کرݨ دے بعد اسٹونی بروک یونیورسٹی کنوں بایو میڈیکل انجینئرنگ اینڈ اپلائیڈ میتھیمیٹکس وِچ ݙوڑی ڈگری گِھدّی۔

فرحان سعید دے نغمہ "پی جاؤں" اَتے بعد وِچ بھارتی فلم "ایک وِلن" دے نغمہ "آواری" کنوں انّھاں کوں شہرت مِلّی۔

## حوالے

ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
ونکی:پنجابی گائیک
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں گائیک زنانیاں
این بینکرافت

## این بینکرافت
این بینکرافت (پیدائش 29 ستمبر 1955) ہک امریکی لکھاری ، استاد ، مہم جو تے عوامی مقرر ہن ۔ او آرکٹک تے انٹارکٹک دیاں کئی مہماں مکمل کرݨ والی پہلی زنانی ہن ۔ انہاں کوں 1995 وچ نیشنل ویمنز ہال آف فیم وچ شامل کیتا ڳیا ۔ بینکرافت دی زندگی ہمت ، حوصلے تے خواتین کیتے مثال بݨݨ دی داستان ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
این بینکرافت 29 ستمبر 1955 کوں ریاستہائے متحدہ امریکہ وچ پیدا تھئیں ۔ انہاں دی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود کائنی ، پر ایہ معلوم ہے کہ انہاں کوں مہم جوئی تے بیرونی سرگرمیاں وچ دلچسپی ہئی ۔ انہاں تعلیم وی حاصل کیتی تے استاد بنݨ دا فیصلہ کیتا ۔ 

## آرکٹک تے انٹارکٹک دیاں مہماں
بینکرافت دی سب توں وݙی کامیابی آرکٹک تے انٹارکٹک دیاں مہماں ہن ۔ انہاں کئی مشکل تے خطرناک مہماں وچ حصہ گھدا تے کامیابی نال مکمل کیتیاں ۔ او پہلی زنانی ہن جنہاں شمالی تے جنوبی قطب تے پیدل سفر کیتا ۔ انہاں نہ صرف جسمانی بھل ذہنی طور تے وی اپݨے آپ کوں مضبوط ثابت کیتا ۔ 

## شمالی قطب تے پیدل سفر
1986 وچ ، بینکرافت تے انہاں دے سنگتیاں کینیڈا توں شمالی قطب تے پیدل سفر شروع کیتا ۔ ایہ ہک مشکل تے خطرناک سفر ہا ، پر انہاں ہمت نہ ہاری تے 56 ݙینہاں وچ شمالی قطب تے پہنچݨ وچ کامیابی حاصل کیتی ۔ او شمالی قطب تے پیدل سفر کرݨ والیاں پہلے خواتین بݨ گئیاں ۔ 

## انٹارکٹک دی مہم
1992 وچ ، بینکرافت انٹارکٹک دی مہم وچ حصہ گھدا ۔ انہاں اپݨے سنگتیاں دے نال مل تے انٹارکٹک دے برفیلے میداناں وچ سفر کیتا تے کئی سائنسی تجربات کیتے ۔ انہاں دی ایہ مہم وی کامیابی نال مکمل تھئی ۔ 

## خواتین کیتے مثال
بینکرافت دی کامیابی خواتین کیتے ہک مثال ہے ۔ انہاں ثابت کیتا کہ خواتین وی ہر قسم دے مشکل تے خطرناک کم کر سکدیاں ہن ۔ انہاں خواتین کوں مہم جوئی تے سائنس دے شعبے وچ ودھ چڑھ تے حصہ گھنݨ دی ترغیب ݙتی ۔ 

## لیکھاری تے استاد
بینکرافت ہک بہترین لکھاری وی ہن ۔ انہاں اپݨے سفراں تے تجربات دے بارے وچ کئی کتاباں لکھیاں ، جنہاں وچ انہاں اپݨی زندگی دے واقعات تے مشکلات دا ذکر کیتا ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں لوکاں کوں متاثر کریندیاں ہن تے انہاں کوں ہمت ݙیندیاں ہن ۔ بینکرافت ہک استاد وی ہن تے او نوجواناں کوں تعلیم دی اہمیت دے بارے وچ لیکچر ݙیندیاں ہن ۔ 

## عوامی مقرر
بینکرافت ہک مشہور عوامی مقرر وی ہن ۔ او مختلف پروگراماں وچ شرکت کر تے لوکاں نال اپݨے تجربات ونڈیندیاں ہن تے انہاں کوں زندگی وچ کامیابی حاصل کرݨ دی ترغیب ݙیندیاں ہن ۔ انہاں دیاں تقریراں ٻہوں متاثر کن ہوندیاں ہن تے لوک انہاں توں ٻہوں کجھ سیکھدے ہن ۔ 

## نیشنل ویمنز ہال آف فیم
1995 وچ ، ایں بینکرافت کوں نیشنل ویمنز ہال آف فیم وچ شامل کیتا ڳیا ۔ ایہ ہک وݙا اعزاز ہا تے انہاں دی کامیابی دی علامت ہا ۔
مہ جبین قزلباش

ماہ جبین قزلباش یا ثریا بیگم یا ثریا خانم (اردو: مہ جبین قزلباش، کنوں) پاکستانی پشتو ٻولی دی گائیکہ ہَن جنّھاں دا تعلق پاکستان دے خیبر پختونخوا دے پشاور کنوں ہَئی۔ انّھاں نے اردو، پنجابی، ہندکو، سندھی، سرائیکی، فارسی اَتے ترکی سمیت ٻئے ٻولیاں وِچ وی نغمے گائے۔ ماہ جبین قزلباش نے آپݨی مدھر اَواز کِیتے، "بلبل سرحد" دا لقب حاصل کِیتا۔

## ذاتی حیاتی
مہ جبین قزلباش 1958ء وِچ پاکستان دے شہر پشاور وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں دا اصل ناں ثریا بیگم ہَئی۔ انّھاں دے پِیؤ ترک – فارسی قزلباش نژاد دے ہَن۔ جہڑے افغانستان دے شہر قندھار کنوں پشاور ہجرت کر کے آئے ہَن۔

## کَم کار آلی حیاتی
مہ جبین قزلباش جہڑیلے سکول وِچ پڑھدی ہَئی اُوں ویلے کنوں ڳاوݨ دا اَغاز کر ݙِتُّس۔ 

## فوتڳی
مہ جبین قزلباش 26 فروری 2020ء کوں پشاور وِچ فوت تھی ڳئی۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:سندھی گائیکاں
ونکی:پشتو ٻولی دیاں گائیکاں
ونکی:سرائیکی ٻولی دیاں گائیکاں
نادیہ علی (گائیکہ)

نادیہ علی  (اردو: نادیہ علی (گلوکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی نژاد امریکی گائیکہ اَتے نغمہ نگار ہِے۔ نادیہ علی نے 2001ء وِچ بینڈ III دی فرنٹ وومن اَتے ڳاوݨے دی مصنفہ دی حیثیت نال مقبولیت حاصل کِیتی جہڑیلے انّھاں دا پہلا ڳاوݨاں "بے خودی" یو کے سنگلز چارٹ اُتے نمبر ٢ تئیں پُڄ ڳِیا انّھاں دا 2006ء دا ڳاوݨاں "کیا یہ پیار ہے؟" ، بل بورڈ ہاٹ ڈانس کلب پلے چارٹ اُتے اُتّے ریہا۔ اِیں نے آپݨاں پہلا البم ایمبرس 2009ء وِچ جاری کِیتا۔  

2010ء وِچ علی نے ہِک گائیکہ دی حیثیت نال "کوئین آف کلبس تریی" دے عنوان نال ریمکس البم سیریز جاری کِیتی۔ 

## موسیقی دا انداز اَتے اثرات
نادیہ علی شئیت آپݨی اَواز دی قابلیت کِیتے مشہور ہِن۔ ایم او بی او کنوں تعلق رکّھݨ آلی ریما کماری جڈیجہ نے انّھاں دے کَم کوں "خوشگوار انداز اَتے خلوص نال بھرپور انداز وِچ بیان کِیتا ہِے، ایمبرس اُتے ݙِتّے ڳئے ڳاوݨیاں کوں میڈونا دے کَم اَتے اسٹیونکس دی "جدید تشریح" نال تشبیہ ݙِتّی ڳئی ہِے۔ 

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
نازیہ اقبال

نازیہ اقبال (اردو: نازیہ اقبال، کنوں) پاکستان دی ہِک پشتو ٻولی دی گائیکہ ہِے۔ اِین٘دی شادی این٘دے افغانستان دے ہِک ٻیلی جہڑے پشتو پرفارمر ہِے، دے نال تھئی ہَئی۔

## ابتدائی سال اَتے نجّی حیاتی
نازیہ اقبال اپریل 1984ء وِچ پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا دے شہروِچ ڄَمّی ہَئی۔  نازیہ پشتون نسل کنوں ہِے۔ اِین٘دے چاہوݨ آلے زیادہ تر پاکستان اَتے افغانستان دے ہِن، نال اِی اُوہ غیر مُلکی پشتوناں وِچ وی ݙاڈھی مشہور ہِے۔ اَتے اِیہ زیادہ تر قطر، دبئی اَتے مسقط وِچ وی ٻہوں سارے شو کرین٘دے ہِن نازیہ کئیں ٻولیاں وِچ ڳان٘دی ہِے، جنّھاں وِچ پشتو، اردو، پنجابی، دری اَتے انگریزی شامل ہِن۔ 2005ء وِچ اِیں نے ہِک ٻیلی پرفارمر جاوید فضا دے نال شادی کِیتی اَتے اِین٘دے نال میٹا بٹان لوئر دیر وِچ رہوݨ لڳ ڳئی۔

## حوالے

ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پشتو لوک ڳائیکہ
ونکی:پشتو ٻولی دی گائیک
ونکی:پشتو ٻولی دیاں گائیکاں
ونکی:پشتو ٻولی دے لوک ڳائیک
ونکی:پشتو ٻولی دے لوک ڳائیکاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں گائیکاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں گائیک زنانیاں
ونکی:پشاور دیاں شخصیتاں
ونکی:خیبر پختونخوا دیاں شخصیتاں
نازیہ حسن

نازیہ حسن (اردو: نازیہ حسن، کنوں) ہِک پاکستانی گائیکہ ہَن جنّھاں کوں برصغیر وِچ پاپ موسیقی دے بانیاں وِچ ڳِݨیا وین٘دا ہِے۔ نازیہ حسن 3 اپریل 1965ء وِچ کراچی پاکستان وِچ ڄَمّی ہَئی۔ تعلیم لندن کنوں گِھدّی۔ 1980ء وِچ پندرھاں ورھیاں دی عمر وِچ اُوں ویلے شہرت دی اُچائیں تئیں پُڄ ڳئی جہڑیلے انّھاں نے بھارتی فلم "قربانی" دا گِیت "آپ جیسا کوئی میری زندگی میں آئے تو بات بن جائے" گایا۔ اِیں ڳاوݨے دی شہرت دے بعد نازیہ حسن نے گیتاں دے کئی البم آپݨے بِھرا زوہیب حسن دے نال جاری کِیتے۔ انّھاں نے 1995ء وِچ شادی کِیتی اَتے سنہ 2000ء وِچ سرطان نال فوت تھی ڳئی۔

## گیتاں دے البم

* آپ جیسا کوئی (1980ء)
* ڈِسکو دیوانے (1981ء)
* بوم بوم (1982ء)
* ینگ ترنگ (1986ء)
* ہاٹ لائن (1987ء)
* کیمرا کیمرا (1992ء)

## حوالے

ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:فلم فیئر ایوارڈ جِتَّݨ آلے
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پی ٹی وی اعزاز گِھنّݨ آلے
ونکی:پنجابی گائیک
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو