پاݨی . کہاݨی

رمضو توݨیں جو کھاندے پیندے گھر دا پندہ ہا او کہیں غریب کوں بُکھا تسا ݙیکھ تے نہ سہندا ہا اوندی ہمیش کنوں ایہا خاہش ہئی جو غریب کوئی نہ راہوے ، تسا کوئی نہ راہوے ، تند کپڑے ہر کہیں دے ہوون ، پیوݨ کوں پاݨی دریہہ ہووے ، آہدا ہا پاݨی حیاتی اے ،پرندے ، پکھی، فصلاں، جانور اتے انسان سبھ پاݨی دے محتاج ہِن ، علاقے دے مڈل سکول نال اونکوں وݙی محبت ہئی کیوںجو سکول وچ ٻال پڑھندے ہن ، ٻالیں نال او ہمیشہ پیار کریندا ہا ، سکول وچ پیوݨ دے پاݨی دا پکا انتظام نہ ہا تاں او پرے کنوں پاݨی دے گھڑے بھر بھر تے سکول آن رکھیندا ہا ، سارا ݙینھ سکول رہ ویندا ہا ، حالانکہ اوندی تنخواہ وی کائنا ہئی ، غیر حاضر ٻالیں کوں پڑھݨ واسطے گھروں سݙ امدا ہا ، جیڑھا اُستاد سکول دیر نال آوے ہا اوںکنوں وی پُچھ ڳچھ کر گھندا ہا ، سکول وقت توں بعد باقی ݙینھ شہر دے نال واہندی نہر تے گزریندا ہا ، نہر چھی ماہی ہئی تے او اکثر سُکی نظر امدی ہئی ، نہر دے تل وچ کھڑ تے ہتھیں وچ ریت پا تے ݙیہدا رہ ویندا ہا تے نہر دے پاݨی نال تار تھیوݨ دے بارے سوچیندا رہ ویندا ہا ، اونکوں اے وی خیال آندا ہا جو نہر دا پاݨی سُکݨ کنوں بعد سوہݨیاں سوہݨیاں مچھیاں کیݙے ول ویندین ، کیا او دریا وچ ول ویندین یا مر ویندین ، نہر وچوں نکلݨ والے موڳے ہیں علاقے  دئیں فصلیں کوں پاݨی پلیندیاں ہن ۔ پاݨی نا ہووݨ پاروں فصلاں سُکدیاں نظر آندیاں ہن تاں اے نہر تے ونضٖ تے انہیں موڳیں وچوں سِلاں تے گند کڈھیندا ہا تے وت جھکا تھی تے موڳیں وچوں جھاتیاں پیندا ہا جو جݙاں نہر وچ پاݨی آسی تاں موڳئیں وچ اَڑاند نا تھیسی۔ سکول وچ کئی اَݨ دھوتے منہ والا ٻال نظر آوے ہا تاں کروے وچ پاݨی پا تے اوندا منہ دھویندا ہا تے آہدا ہا کھڑا جو تہاݙے گھر پاݨی کائینی تئیں منہ کیوںنی دھوتا۔ میلے کپڑے والے ٻالیں کوں جماعت وچوں کڈھ تے ہیڈ ماسٹر کنیں ونڄ پیش کریندا ہا تے شکایت کریندا ہا جݙاں نہر وچ پاݨی آندے تے تُساں سال دے کپڑے ہکو واریکیوںنی دھوا گھندے۔ ؟

سکول وچ کہیں کوں گلاس نال پاݨی پلاوے ہا تاں گلاس وچ بچیا ہویا اَدھا پاݨیکہیںکوں ویٹݨ ناں ݙیندا ہا۔ تریہہ ہوندی ہَس تاںبَچدا پاݨی آپ پی گھندا ہا یا کہیں ٻئے کوں پاݨی پلیندیں ہوئیں رلا چھوڑیندا ہا  یا وت بچدا پاݨی کہیں درخت دے منڈھ وچ سٹ آندا ہا۔ غلطی نال جے کوئی پاݨی ویٹ چھوڑے ہا تاں ݙو ترائے ݙیہاڑے تک اوندے نال چکری ݙیندا ہا جو ضایع کیوں کیتی۔ فیضݨ کوں اے وی پتہ ہوندا ہا جو ششماہی نہراں کݙاں وَلدئین ایندے باوجود وی او مہینہ مہینہ ݙو مہینے پہلے نہر تے چکر لائی رکھدا ہا جو متݨ پاݨی آ ونڄے ۔ پر اینویں  تاںکݙاہیں نا تھای ہا موئی ہوئی کُمئیں دیاں کھوپریاں جیڑھیاں جو ریت وچ پوریاں پئیاں ہوندیاں ہن اُنہیں کوں کٹھا کر ، اُنہیں بارے ٻہہ ارمان کریندا ہا جو اے کُمیاں لتس کنوںکینویں مُوٹیاں ہوسن۔؟ اخبار روز ایں ڳالہوں پڑھویندا ہا جو متاں اوندے وچ نہر وچ پاݨی آوݨ دی اطلاع ہووے ایں ڳالھ واسطے او سکول وچ ہک پرائمری پاس چوکیدار دے نال یاری لائی کھڑا ہا جو او سارا اخبار پڑھے تے جے پاݨی دے آوݨ دی خبر ہووے تاں اونکوں پہلے پہلے ݙسے۔ تے چوکیدار ایں ذمے لڳے کم دے بدلے کئی اپݨے ذاتیکم فیاضخان کنوںکروائی رکھدا ہا۔ جینویں جو کݙاہیں کݙاہیں چوکیدار سکول توں چھٹی کرے ہا تاں فیاض خان اوندی جا تے ڈیوٹی ݙیندا ہا تے چھٹی والے ݙینھوار دا اخبار فیاض خان سنبھال تے رکھیندا ہا تے اڳلے ݙینھ چوکیدار، فیاض خان کوں پچھلے ݙینھ دا پورا اخبار اونکوں سنڑویندا ہا۔ فیاض خان دی سکول وچ کئی نوکرئی ناں ہئی۔ ایندے باوجود او اپݨے آپ کوں سکول واسطے ہک فرض شناس ملازم تصور کریندا ہا۔ نہریں دے کھلݨ دا موسم آ ڳیا تاں فیاض خان دی اخبار تے توجہ ودھ ڳئی۔ سکول ٹائم توں بعد فیاض خان چوکیدار کوں اپݨے نال ٻلہا تے سارا اخبار پھلرویندا ہا۔ ہک ݙیہاڑے چوکیدار اخبار پڑھدئیں پڑھدئیں چُپ تھی ڳیا تے افیاض خان دے منہ ݙو ݙیکھݨ پئے ڳیا۔ فیاض خان چوکیدار دے اکھیں وچ ہک چمک محسوس کیتی تے پچھیا پاݨی آوݨ دی تاریخ آ ڳئی اے ۔ چوکیدار مُسک پیا۔ فیاض خان سمجھ ڳیا جو اخبار وچ تریخ لکھی کھری ہے ۔ چوکیدار آکھیا فیاض خان پہلے مٹھائی کھوا ول تاریخ ݙسیساں، اخبار کوں گول ویہڑھ تے چوکیدار ہتھ وچ پا ٻیٹھا تے اوں مٹھائی دا اصرار کیتا۔ سو تریلئیں دے باوجود چوکیدار تاریخ ناں ݙسی مجبوراً فیاض خان مٹھائی گھن آیا تاں ول چوکیدار اوں کوں ݙسایا جو آندے جمعے نہر وچ پاݨی آ ویسی۔ جمعے والے ݙینھوار فیاض خان فجریں نال نہر تے پُڄ ڳیا تے نہر دے اُتلے پاسوں ترے چار میل نہر دے تَل وچ سفر کیتا تاں جو او نہر دے وچ پاݨی کوں او اپݨیں اکھیں نال ݙیکھ سڳے۔ پاݨی دی انتظار وچ ٻیٹھا فیاض خان نہر دے کنارے سارا ݙینھ بُکھ تے تَس وچ کڈھیا آخر کوئی بخت دا ویلھا آیا ہک میل دور کنوں نہر وچ پاݨی آندا نظر آیا تاں فیاض خان کلھیں نہر دے وچ ریت دے اُتے جُھمر گھت ݙتی۔ پاݨی وݙی تیزی نال آندا پیا ہا تھوڑے لحظے وچ پاݨی فیاض خاں تئیں پُڄ ڳیا اوندے بعد فیاض خان پاݨی دے اڳوں دُھرکدا آیا۔ کہیں ویلھے فیاض خان تیز تے پاݨی مَٹھا تے کہیں کہیں ویلھے پاݨی تیز تے فیاض خان مَٹھا۔ پاݨی دُرکدے ہوئے فیاض خان دے پیریں وچ آ ڳیا پاݨی ڈھیر تیز ہووݨ پاروں فیاض خان کوں پاݨی دے وچ دُھرکݨ تے مجبور کر ݙتا۔ اوندا چولا، منجھلا ، جُتی پُس ڳئی ول وی فیاض خان نہ تھکیا تے نہ بسیا۔ پاݨی فیاض خان کنوں اڳتے نکل ڳیا چھیکڑ فیاض خان اپݨی دَھروک وچ اپݨی کنالی جُتی کوں پیریں کنوں لہا کے ہتھیں وچ پا ڳھدی۔ ہݨ فیاض خان ایڈھی تِکھی ڈُھروک لائی نہر وچ ویندے پاݨی کنوں اڳتے نکل ڳیا۔ رستیو چ نہر دے تَل وچ ہک خالی دُٻا آ ڳیا۔ جینکوں پاݨی نال بھریندیں ہوئیں مِنٹ ݙو لڳ ڳئے۔ فیاض خان دُٻے دے اڳوں تھی کھڑا تے اوں لحظہ کھن سہی وی کڈھ ڳھدی جینویں دُٻا بھریا تاں پاݨی ول سِدھا تھیا تے اپݨی تیزی نال اڳتے واہݨ پئے ڳیا تاں فیاض خان وی پاݨی دی ویند کنوں ڈھری نراٹے بھریئے۔ چھیکڑ پاݨی فیاض خان دی وستی دے موڳیاں دے برابر آ ڳیا۔ فیاض خان نہر چھوڑ، وستی والیپاسے ویندی کچی سڑک تے دُھرک پیا ، ہتھ وچ جُتی، کپڑے جھباروں، منہ تے پگھر، تھوڈ سُکے ہوئے، تے نعریودا مریندا ہا ، ’’ ووئے وستی دے لوکو میںپاݨی گھن آیاں۔ پاݨی گھن آیاں ۔ ‘‘ 

## حوالہ
کتاب: نِبَھو دی  ٻوٹی، مصنف: عبداللطیف بھٹی، ناشر :جھوک پبلشرز ملتان