اَساں نِت مِریندے ‘ کُٹیندے رہیوسے

اساں ’’سرائیکی‘‘ رے سینکے تے بیواہے لوک ہیسے ‘ سِوا رَبّ دی ذات دے اسیݙے کوئی وَلی وارث کائنی ۔ جنہیں کوں ووٹ ‘ ݙے ݙے تے اسمبلیں بھڄیندے رہ ڳیسے ۔ یا ہُݨ بھیڄی ٻیٹھوں ۔ اُنہیں وی اسیݙے کیتے کُجھ نی کیتا ۔ وزیر ہوون‘ مشیر ہوون ‘ ایم این اے ہوون ‘ ایم پی اے ہوون کہیں وی اسیݙی تات نی لدّھی ۔ سرائیکی وسیب اِچ سڑکاں کائنی‘ سکول کائنی‘ ہسپتال کائنی‘ کارخانے تے فیکٹریاں کائنی ‘ اَسیکوں آوݨ ونڄݨ ‘ پڑھݨ لِکھݨ ‘ دوا دارو تے روزگار توں ڄاݨ کراہیں تے محروم رکھیا ڳے ۔ او ڈگریاں نینگر اَپݨے شونق نال اوکھے سوکھے تھی تے پڑھ تے اُنہیں دے نوکریں تے کارندیں دیاں جِھݨکاں وَدّے جھلیندن ‘ دھکّے وَدّے کَھمدِن ۔ کوئی ڳالھ نی  سُݨدا‘ کوئی نیڑے نی آوݨ ݙیندا ‘ ظلم دی اَنت ایہ ہے جو اِتھوں دا رَہݨ آلا کوئی بیوا ہا ۔ بندہ اَپݨی وستی ‘ اَپݨی ڳوٹھ ‘ یا اپݨے شہر اِچ ’’چپراسی‘‘ یا ’’چوکیدار‘’ نی لڳ سڳدا‘ بھڄ دُھرک ‘ کر اللہ رسول صلی اللہ علیہ وسلم دے واسطے ݙے مِنتاں ‘ میڑھیاںکر ‘ہتھیں پیریں پئے کوئی سفارش لبھ اَمدے تاں وَل اِی کجھ نِس بݨدا ۔ اَڳوں دفتریں اِچ ٻیٹھے ہوئے افسر تے اُنہیں دے تلویں اہلکار وات پٹی ٻیٹھن ‘ مونہہ منگی چَٹی منگدِن ‘ وَڈھی نہ ݙیو تاں کم نی تھیندا ۔ کم موجب وَڈھی تے چَٹی دے وی ریٹ تے ’’اگھ‘‘ مُقرر ہِن ‘ کیݙے ونڄوں تے کینکوں آکھوں ؟ جیویں جو ہِک سرائیکی شاعر آکھیئے:

جے ڈاڑھل ݙے ویندوں تاں ݙاڑھل ݙرھیندے

جے مُچھل ݙے ویندوں تاں مُچھل مُچھیندے

اساں نِت ݙڑھیندے مُچھیندے رہیوسے

اساں نِت مریندے کُٹیندے رہیوسے

اَسیݙے نال ایہو سب کجھ کݙاں تئیں تھیندا رَہسے؟ تے اساں کِتے تئیں ایہے بھوڳ بھوڳیندے رَہسوں؟ ایہ ٻٹ کڑاک کائنی ݙکھیا ٻیٹھا ہم تے ہاں دی بھاہ ماری ہِم ‘ ݙکھ سڄݨیں نال اِی ونڈیندن ۔ جݙاں سُکھ لہسوں تاںاُو وی سانجھے ہوسِن ۔ ہُݨ ایہ وی سُݨ گھنو جو ݙکھیاں کیوں ٻیٹھا ہَم ‘ تُسیݙے نال کیا دا فرق ؟ اَڄ سَویلے سَویلے شہر اِچ آوݨ سَیتی ہِک سرائیکی بِھرا مِل پے‘ ہک سرکاری محکمے وِچ ملازم ہے‘ (افسر کائنی‘ سرائیکی تے ‘ افسر ‘ٹھڈاِس) اُوں میکوں ݙسیا جو اُوندے ’’دفتر‘‘ دے ہک ’’اہلکار ‘‘ نوّیں صاحب کوں چُغلی چاتی اے‘ ڳالھ ڈھیر ساری ودھ ڳئی اے تے اُوں چُھٹی گھن گِھدی اے ! ݙکھارا تھی تے آکھݨ لڳا ۔ میکوں ٻیا ݙکھ کائنی ‘نوکری اِچ اینویں تھیندا رہندے ‘ ݙکھ ایں ڳالھ دا ہے جو چُغلی چاوݨ آلا میݙا اپݨا سرائیکی بِھرا ہے۔

مَیں اُونکوں ہِک مثال سُݨایُم ‘ جیرھی مِیرونٹ سُݨائی ہئی تُساں وی سُݨ گھنو ۔ مِیرونَٹ مَر ڳیا ‘ پَرائے پُتریں دیر نہ لاتی مُلاّں کوں سَݙ‘ دَھنوا ‘ کفن پَوا ‘ جنازہ پڑھیا‘ قبر اِچ پُور آئے ‘ حساب کتاب آلے فرشتے آن سِراندی تھئے ‘ مِیرو شودا ویڑا تھیا اُوں فرشتیں دی مِنت کیتی ‘ جو اُونکوں اللہ سئیں دے حضوراِچ پیش کرِن ‘ اللہ سئیں آکھیا وُوے اے تاں میرو اے اینکوں کیݙے ٹنگی وَدو؟ ساری حیاتی لوکیں کوں کِھلویندا رہ ڳے ۔ اینکوں بہشت اِچ وَنڄ ݙیو ۔ میرو کوں بہشت اِچ چَس نہ آئی ‘ سبھے بِے ݙکھے ‘ بے ݙولے ‘ بے تِھتے‘ کٹھے ہَن ‘ سبھنیں کوں کھاوݨ پیوݨ دی لڳی ہوئی ہئی … یا وَت ہک ݙوجھے نال تکرار کرݨ اِچ رُجھے رہندے ہَن ‘ میرو کِھلݨاں ‘ ہسݨاں ‘ بھوڳی بندا ‘ کک تھی ڳیا ‘ بے چَسّا تھی ‘ تے اللہ سئیں کوں عرض کیتُس ‘ سئیں ! میکوں اِتھوں کڈھ ‘ اِنہیں نال میݙی نئیں نبھݨی۔ جیندیں کیرھی بݨی ہوئی ہئی ؟ جو ہُݨ ہک ٻے نال ٹھر کھوسوں ؟ 

اللہ سئیں فرمایا !تیݙی مرضی جتھاں رَہیں رَہ پَر اِتھوں نِکلسیں تاں اڳوں ہوسی دوزخ‘ میرو بہشت اِچوں نکل دوزخ ونڄ وڑیا ۔ اَنج اَنج ’’کھوہ‘‘ ہَن بھاہ دے … سندھیں ‘بلوچیں ‘ پٹھاݨیں ‘ پنجابیں دے کھوہیں تے پارھے دار فرشتے کھڑے ہَن ۔جو کُئی نکل تے بھڄ نہ ونڄے ۔ ہک کھوہ ایجھا ہا جیندے اُتے وکئی پارھے دار کائناں ہا ‘ میرو پُچھیا ! جو ایہو کھوہ کیندے کِتے ہے؟ تے پارھیدار کیوں کائنی؟ اونکوں ݙسیونیں جو اُوں کھوہ اِچ ’’سرائیکی‘‘ ہِن تے پارھیدار ٻلہاوݨ دی لوڑھ ہِیں کاݨ کائنی جو کوئی سرائیکی ٻاہر نکل تے بھڄ ونڄݨ کیتے کھوہ دی مَݨ تئیں پُڄ اِی ونڄیں تاں وَل اِی نیں نکل سڳدا کیوں جو کھوہ دے وِچوں اُوندا کوئی نہ کوئی بھرا اُوندی ڄنگھ پکڑ تے تلے چکھ گھندے ‘ جو توں کیݙے نِکتا ویندیں؟ اِتھاہیں میرو دی اَکھ پٹیج ڳی کیوں جواوندی اَپݨی زال انگوٹھا پکڑ اوندی ڄنگھ کھڑی چھکیندی ہئی‘ اُٹھی مُوا آلسی آ ‘ کانا ݙینہ دا چڑھ ڳے ‘ توں نیستی دا ماریا اَڄاں آکڑیا تے سُتا پیں۔

## حوالہ
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان