سیاݨی نینگر . سرائیکی افسانہ

اَڄ چوݙی دا چندر پڑ پاتی کھڑے‘ رات دے ٻارھاں وڄدے پئین‘ شادی مُک ڳئی ہے‘ ہر کوئی اپݨے اپݨے گھر واپس وَل ڳئے‘ بچے کھچے باقی لوک اپݨی اپݨی جاء تے سم ڳئین ۔ ہر پاسے چُپ دا سناٹا ہے ۔ شمعو تے لالو سیجھ تے سُتے پئین۔

میݙے خوابیں دی شہزادی چن مکھڑے توں گھنڈ اُٹھاوݨ دی اجازت ہے؟

لالو شمعو دے منہ توں گُھنڈ اُٹھیندیں ہوئیں آکھیا:

شمعو دیاں شرمیلیاں اَکھیں شرم توں نوٹیجݨ ‘ بھلیجݨ لڳ پیاں تے ہونٹھیں تے ہولی ہولی مُسکار آوݨ لڳ پئی ۔ لالو اَڄ پہلی وار قریب کنوں ایہ حسن دا شہکار ݙہدا پیا ہا ‘ اوندے لب رُخسار تے دید جوٹکی تاں ٹکی ہی رہ ڳئی۔

شمعو لالو دے چاچے حقو دی چھوٹی دھی ہئی ‘ اللہ تعالیٰ اوکوں ٻہوں سوہݨی شکل و صورت دان کیتی ہئی ۔ سوہݨے نین نقش ‘ کالے ونگرے وال ‘ پتلے لال گلابی ہونٹھ ‘ کجلیاں چیرویاں اَکھیں‘ اَکھیں تے خوبصورت پپلیں دی جھالر ‘ سوہݨاں سدھا سروں قد ‘ شمعو بغیر میک اپ دے سادہ کپڑیں وچ وی حسن دی دیوی لڳدی ہئی‘ شمعو تے لالو جوڑ کوں جوڑ ہَن ‘ لالو وی شمعو توں گھٹ کائنا ہا ‘ سوہݨاں قد کاٹھ ‘ ونگرے وال ‘ سنگترے وانگ بکھدا چہرہ ‘ چٹے سفید موتی ݙند ‘ سوہݨے گُݨ ‘ خوش اخلاق تے خوش مزاج پڑھیا لکھیا نینگر ہا۔

شمعو! میں کوئی خواب تاں نہیں پیا ݙہدا ؟ لالو شمعو دے چہرے تے ہتھ پھریندیں ہوئیں آکھیا

شمعو ذرا مسکرا کے اوندے اُتے اپݨی ٻانہہ چا ولائی تے وَل ݙوہائیں دیاں ٻانہواں پھتک کے ہک ٻئے کوں کمند پا گھدی تے وَل ݙوہائیں مدہوش تھی ڳئے ۔ کجھ دیر بعد ہوش اَئی تاں ݙوہائیں پُر مسرت خوشی دے عالم وچ ہن ۔ لالو شمعو دا ہتھ پکڑ کے اپݨے ہاں تے چا رکھیا تے وَل اوندے ہتھ تے اپݨے ہتھ دا زور ݙے کے اوکوں صوفی تبسم دے ہک شعر دا ایہ ترجمہ سُݨایُس:

میݙی زندگی دے مالک میݙے دِل تے ہتھ چا رکھّو

تیݙے میل دی خوشی وچ میݙا دم نکل نہ ونڄے

لالو ! میں کیجھیں خوش نصیب ہاں جو تَیں جھیاں پڑھیا لکھیا سوہݨاں شہزادہ گھوٹ میکوں اللہ سئیں ݙے ݙتے۔شمعو لالو دے چہرے تے ہتھ پھریندیں ہوئیں آکھیا:

شمعو! تیکوں کیا خبر جو میݙے دِل وچ تیݙی کتنی محبت ہے ۔ لالو شمعو دے والیں وچ ہتھ پھریندیں ہوئیں آکھیا۔

لالو! میں ساری زندگی تیݙی تابعدار نوکر تے ٻانھی ‘ میں تیݙے اماں بابے دی غلام‘ توں ݙیکھسیں میں ساری عمر اپݨے اُتے کوئی حرف شکایت نہ آوݨ ݙیساں۔شمعو لالو دے ڳل وچ ٻانہواں پا کے آکھیا۔

شمعو تے لالو دی واقعی سچی محبت ہئی اوہ ہک ٻئے کوں ݙیکھ کے جیندے ہن ‘ لالو ہک سرکاری سکول اِچ مدرس لڳا ہویا ہا‘ شمعو روزانہ اوندے سکول ونڄݨ دی تیاری خاص اہتمام نال کرویندی ہئی‘ خود نلکا گیڑ کے اوکوں دھنویندی ‘ صاف ستھرے اِستری تھئے کپڑے پیش کریندی‘ اوندے چولے دے گودام اپݨے ہتھیں آپ ݙیندی‘ جتی پالش کرکے پیریں پویندی روٹی پراٹھے تے مکھݨ ملائی نال رَڄا پُڄا کے کجھ تائیں اوکوں قدمی کریندی تے اوہ سکول ویندا ۔ تے وَل گھر دے سارے کم کار وݙے سگھڑیمیں نال کریندی ۔ توڑے جو اوندی سس رحیمو ہٹّی کٹی تے صحت مند تریمت ہئی تے اوہ گھر دے کجھ کم کار وی خوشی نال کرݨ چاہندی ہئی پر شمعو اوکوں وݙے احترام نال کم کوں ہتھ نہ لاوݨ ݙیندی ہئی ۔ حقو تاں خیر سوہرے توں علاوہ اوندا سکا چاچا وی ہا اوندی نوکری بھلا اوہ کیویں نہ کرے ہا ۔سس سوہرا جے ذرا ہک سݙ مارن ہا تاں جی جی دی آواز آندی ہئی ۔ شمعو تے لالو آپس وچ ہر ویلے باغ بہار رہندے ہن‘ سس سوہرا تے گھر دے باقی جی شمعو تے خوش ہن ۔ ݙاڈھا سوہݨاںوقت گزردا پیا ہا ‘ شمعو تے لالو دی محبت دیاں لوک مثالاں ݙیندے ہن۔

شمعو نال کمو ہمسائی دا اوئیں تاں پہلے وی چنگاں ساہ سلوک ہا لیکن ہُݨ کجھ ݙینہاں کنوں کمو شمعو نال زیادہ پیار محبت ‘ ݙے گھن تے میل ملاپ ودھا گھدا ہا‘ شمعو وی مت مرجات والی نینگر ہئی ۔ اوہ وی ہر کہیں نال اخلاق محبت رکھݨ چاہندی ہئی ۔ ہک ݙیہاڑے شمعو ٹوویل دے کھاݙے تے کپڑے دھوندی ٻیٹھی ہئی جو کمو وی کوئی کپڑا تھڳڑا دھووݨ دے بہانے کھاݙے تے آ ٻیٹھی ‘ ہک ݙو ٻیاں ڳالھیں کرکے کمو ایݙے اوݙے ݙٹھا تے وَل اَلاݨی ۔ شمعو ! تیکوں ہک ڳالھ آہدی ہاں ناراض تا ںنہ تھیسیں؟

ناراض تھیون تیݙے دشمن میں کیوں ناراض تھیساں ۔ شمعو ذرا مذاق دے موڈ اِچ جواب ݙتا۔

کمو وی کِھل پئی تے وَل اَلاݨی ‘ تیکوں پتہ ہے تیݙی محبت اِچ کوئی کتنا بے تاب ہے؟

ہوسی لیکن میکوں کہیں دی کوئی لوڑ نہیں۔ شمعو ذرا منہ بݨا کے اُکرسہ جواب ݙتا ۔ کیوں جو اوہ اوندے بھراء ݙیوائے دا چال چلن تے شیطانی حرکتاں ݙیکھ چکی ہئی ۔ تہوں اوکوں ساری ڳالھ سمجھ آ ڳئی ہئی۔

شمعو! اللہ سئیں تیکوں سوہݨی صورت ݙتی ہے صورت دا ماݨ نہ کر‘ محبت دا جواب محبت نال ݙیویندے نفرت نال نہیں۔کمو آکھیا 

میکوں کہیں نال نفرت کائنی میکوں بُرے کم کنوں نفرت ہے ۔ شمعو جواب ݙتا۔

اوہ آہدن تاں’’محبت کیتی نہیں ویندی بلکہ محبت تھی ویندی ہے‘‘ میݙے بھرا کوں وی تیݙے نال محبت تھی ڳئی ہے۔ اڳوں تیݙی مرضی توں اوکوں تڑپھاویں یا ڳل نال لاویں۔ کمو آکھیا

چلو میکوں سوچݨ ݙے میں کل تیکوں ولدی ݙیساں۔ شمعو آکھیا

کیوں جو شمعو ہک چست چالاک تے سیاݨی نینگر ہئی اوں کمو جھئیں فضول تریمت دے ڳالھیں اِچ کیا آوݨاں ہا ‘ اوں اپݨی عقل نال سوچ سمجھ کے ہک منصوبہ بݨایا جیندے نال اوہ کمو تے اوندے بھرا ݙیوائے کوں ضرب لا کے ٹھکراوݨ چاہندی ہئی۔

ولدا ݙینہہ تھیا تاں شمعو اپݨے کھیت اِچوں گندل دا ساڳ ودی پٹیندی ہئی جو اِنوں کمو آ ڳئی ۔ کیا حال ہِن شمعو بھیݨ؟

ٹھیک حال ہن‘توں اپݨے حال سُݨا!

میݙے حال ٹھیک ہن پر تہاݙے دیوانے دا کوئی حال نہیں۔

کیوں کیا تھی ڳئے اوکوں؟

اوہ آہدے شمعو میݙی دِل لُٹ گھدی ہے‘ ہُݨ میں اوندے بغیر جی نہیں سڳدا‘ جے شمعو میکوں مِلݨ توں انکار کیتا تاں میں پھاسی کھا کے اپݨی جند اوندے اُتوں قربان کرݙیساں۔ کمو آکھیا

اوکوں آکھ مایوس نہ تھیوے ‘ مایوسی حرام ہے ‘ اللہ چنگائی کریسی۔

چلو ساکوں وی چنگائی دی اُمید ہے‘ پر ایہ تاں ݙسا جو ایہ اُمید کݙاں پوری تھیسی؟

اوکوں آکھ حوصلہ کر خیرءِخدا خیر کریسی ۔ کئی ݙیہاڑے جنب!

ولدا ݙینہہ تھیا تاں کمو کوں پتہ لڳا جو شمعو دا سس تے سوہرا کپڑے لِٹے تے سودا سلف گھنݨ بازار ڳئے ہِن‘ ٻال ٻچے پڑھݨ تے اوندا گھوٹ لالو سکول پڑھاوݨ ڳئے ‘شمعو اَڄ گھر کلہی ہے‘ موقع سمجھ کے آ ڳئی۔ شمعو مشین تے کپڑے سیندی ٻیٹھی ہئی‘ رسمی خیر خوش کرکے کمو وی اوندے کول جُڑ کے ٻہہ تھئی‘ ڳالھیں ڳالھیں اِچ آکھݨ لگی کل تیݙا جواب میں اپݨے بھرا کوں ونڄ ݙتے۔ تے وَل جیڑھا پیغام اوں تیݙو ݙتے اوہ وی تیکوں سُݨاواں؟

ضرور سُݨا!

اوہ آہدا ہا میݙی طرفوں ونڄ کے شمعو کوں ایہ ݙوہڑہ سُݨاویں چا۔

؎  ڳئے ݙینہہ ݙینہہ پکدے پاک پیار تے ہجر دے ظالم چنبے

بے وس دِلڑی ناکامی دے احساس توں تھر تھر کنبے

ایں حال اِچ رین گزردی پئی ہک پل سو سال توں لمبے

اڄاں اوہ آہدے اقبال کوں آکھو خیر ءِکئی ݙینہہ جنبے

شمعو ذرا مسکرا پئی تے اَلاݨی اچھا ! گبھرو ݙاڈھا مجبور ہے ؟ چلو اوکوں آکھ کل رات ساݙے اُبھّے بھوں آلے خالی پلے وچ یارھاں ٻارھاں وڄے دے درمیان آ ونڄے ‘ میکوں وی جیڑھے ویلے ٹائم ملسی میں حاضر تھیساں۔

ݙیوائے کوںبھیݨ خوشخبری ونڄ سُݨائی تاں اوہ پھنڈکے ڈڈّو تھی ڳیا ‘ اوندے پیر زمین تے نہ ٹِکدے ہن تے ہوا وچ اُݙدا تے ڳاوݨ آہدا ودا ہا۔

؎  اَڄ رات میݙے کول میݙے ڈھول آوݨے

وَلدے ݙینہہ شام توں پہلے اوں سپیشل حجامت بݨوائی ‘ دھاں دھوں کے نویں کپڑے پاتے ‘ تیل ‘ سرمہ ‘ شیشہ کنگھی ‘ عطر ‘ خوشبو لا کے وݙی ٹوہر تے سج دھج نال تیار تھی ڳیا

اَوے ݙیوایا!

پُتر تنور اِچ کاٹھیاں تاں سور چا میں اَٹّا ٻیٹھی ملیندی ہاں ݙیوائے دی ماء آکھیا

تیکوں نظر نئیں آندا میں ہُݨے نویں کپڑے تے سرمہ پا تے ‘ تنور دا دھوں میݙے اَکھیں اِچ ڳیا تاں میݙا سرمہ خراب تھی ویسی‘ مردی تاں نہیں آپ تنور سور چا۔

آخر روٹی ٹکی کھا کے سُتا تاں جوان دی جان پڑیندی ہئی‘منجی تے آرام نہ پیا آندا ہا‘ ایݙے اوݙے پاسے مریندا ‘ انگریڑیاں بھندا ‘ آخر رات دے یارھاں وڄے توں پہلے جوان پلے وچ پُڄ ڳیا۔ شمعو دی تانگھ اِچ ڳلئے سڑئے بھوں تے ٻیٹھے ‘ کیڑیاں مکوڑیاں تے ماکھ ݙنگی ݙاڈھا تنگ کریندی پئی ہے پرعشق دی مستی اِچ جوان دردیں کوں پیتی ٻیٹھے ‘ رات دے ٻارھاں وڄ ڳئین پراوہ نہیں اَئی ۔ ہُݨ لحظے لحظے جوان گھڑی تے ٹائم ݙہدا ٻیٹھے رات دا ہک وڄ ڳئے پراڄاں اوہ نہیں اَئی ۔ ہُݨ مایوسی توں اُٻاسیاں آوݨ لڳ پئین ‘ کیڑیں مکوڑیں نال مقابلہ ہے‘ جوان خرسی مار مار اَک نک تھیاٻیٹھے وَل وی آس رکھی ٻیٹھے متاں آ ونڄے پراوہ نہ اَئی ۔ہُݨ ذرا نندر دا غلبہ تھیوݨ لڳا تاں اوں پلے دی ٹیک چا گھدی تے عاشق کوں نندر آ ڳئی ۔ اِنوں ہک موذی وٹھوئیں ݙنگ مار کے بچارے دی نندر اکھوڑ ݙتی۔ اوئی … اوہ… آہ … آخر درد پیڑاں پچیندا ہویا پلے توں ٻاہر نکل کے گھر پُڄ ڳیا ۔ ݙینہہ تھیا تاں کمو شمعو کوں مِلݨ واسطے کئی پھیرے اوندے گھر کیتے پر اوں کلہی تھی کے اوکوں مِلݨ دا کوئی موقعہ نہ ݙتا ۔ آخر ݙوجھے ݙینہہ شمعو شام کوں اپݨے کھیت اِچوں ساڳ پتر ودی پٹیندی ہئی‘جو کمو اوندے کول ٹھک آن تھئی۔ رسمی خیر کلامی دے بعد اَلاݨی ۔ شمعو بھیݨ اڳلی رات تیں چنگاں وعدہ نبھائے ‘ میݙا بھرا ساری رات ٻہہ ٻہہ آخر پچھلی رات وٹھوئیں دا ݙنگ جھل کے شودا گھروَل ڳئے پر توں ݙسا تیݙے نال کیا بݨی توں کیوں نہ آیوں؟

میںجیڑھے ویلے تیار تھی کے ٻاہر نکلݨ دا ارادہ کیتا تاں میکو ںیکدم ایہ خیال آیا جو توں بݨ ٹھݨ کے اَدھی رات کوں کتھاں ویندی پئی ہیں؟ اپݨے حق کوں کنڈ کرکے ہک غیر محرم بدخصلت بندے نال برائی دی بنیاد رکھݨ ۔ آخر وَل ایں بُرائی کوں کے تائیں چھپا سڳسیں؟ ٻیا ایہ جو میں ݙیوائے تے اپݨے پئے دا دِل وچ موازنہ کیتے ‘ تیݙا بھرا میݙے پئے دے مقابلے وچ ’’پا‘‘ تاں کیا شارک وی نہیں تھیندا۔ وَل میں اپݨے پئے تے اوکوں ترجیح ݙیواں تاں میݙے اُتے خدا دی لعنت ۔ میݙا گھر آلا تاں سو اِچوں ہک ہے‘ پڑھیا لکھیا‘ سوہݨاں سوڈّھا تے سوہݨیاں صفتاں دا مالک ‘ میݙے نال میݙے وَر کوں محبت ہے‘ میݙے سس سوہرا تے پورا خاندان میکوںاَکھیں اِچ جا ݙیندن۔ کیامیں تیݙے آکھیئے لڳ کے اپݨی بہشت جھئیں زندگی کوں دوزخ دی بھاہ اِچ پا چھوڑاں ‘ ہرگز نہیں۔ پتہ نہیں کجھ نینگریں رات کوں اپݨاں شان شرم مِٹی ہاٻ کرکے وَل ݙینہہ کوں پتہ نہیں کیڑھی ڳالھ تے فخر وݙائی تے ناز نخرے کریندین؟

کمو شمعو دے پیریں تے ڈھہہ پئی تے آکھݨ لگی شمعو بھیݨ تیݙیاں اِنہاں ڳالھیں میݙیاں اَکھیں کھول ݙتیاں ہِن ۔ واقعی توں اُچی سوچ ‘ اُچی شان تے اُچے مرتبے دی مالک ہیں لیکن میݙی گھٹیا سوچ تے گھٹیا پن میکوں تیݙے کولوں شرمسار کر ݙتے ‘ میکوں معاف کر ݙے۔

……

## حوالہ
کتاب:  پکھی واس (سرائیکی افسانے) فیض بلوچ ، چھاپہ خانہ ، جھوک پبلشرز، ملتان