open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آمنہ ٹویوڈا

آمنہ ٹویوڈا (جنم: 7 جون 1999) ہک پاکستانی جوڈو تے کراٹے دی ماہر ہِن ۔ اوہ 57 کلوگرام ایونٹ وچ مقابلہ کریندی ہِن۔

## ٹٻّر
آمنہ ٹویوڈا جاپان وچ ہک پاکستانی والد لیاقت تے ہک جاپانی ماں کیکو دے ہاں پیدا تھئی ۔ اوہ جاپانی تے انگریزی زباناں توں واقف ہِن ۔ اوہ جاپان تے پاکستان دی دوہری شہریت رکھدی ہِن۔

## پیشہ ورانہ حیاتی
انّھاں نے پنج سال دی عمر وچ اپݨے جوڈو کیریئر دا آغاز کِیتا۔

### قومی
آمنہ ٹویوڈا نے پہلی واری 2019 وچ اسلام آباد وچ منعقدہ قومی چیمپیئن شپ وچ حصہ گِھدّا۔ نومبر 2019 وچ پشاور وچ منعقد نیشنل گیمز وچ، جیندے وچ پاک فوج دا مقابلہ ہئی، انّھاں نے اوپن کیٹیگری وچ طلائی تمغہ جِتیا۔

### بین الاقوامی
آمنہ ٹویوڈا نے 2016 وچ بھارت دے سوچی وچ منعقدہ ایشین جونیئر جوڈو چیمپئن شپ وچ حصہ گِھدّا جِتھاں اوہ کانسی دے میچ وچ کوریا دی منجنگ کانگ توں ہار ڳئیں۔

## سینئر
اپریل 2019 وچ انّھاں نے متحدہ عرب امارات دے فوجیرہ وچ منعقدہ ایشیا پیسیفک جوڈو چیمپئن شپ وچ حصہ گِھدّا جِتھاں اوہ پنجویں نمبر تے رہی۔ اِیہی سال دے آخر وچ اوہ چار رُکنی ٹیم دا حصہ ہَن جیڑھی نے اگست 2019 وچ جاپان وچ منعقدہ ورلڈ جوڈو چیمپئن شپ وچ حصہ گِھدّا۔ انّھاں نے -57 کلوگرام کیٹیگری وچ حصہ گِھدّا تے پہلے مرحلے وچ جرمنی دی پاولین اسٹارک توں ہار ڳئی۔ اکتوبر 2019 وچ انّھاں نے ابوظہبی گرینڈ سلیم وچ مقابلہ کِیتا جِتھاں اوہ ݙوجھے مرحلے وچ آئیپن دے ذریعے جرمنی دی تھیریسا اسٹول توں ہار ڳئی۔ نومبر وچ انّھاں نے اوساکا گرانڈ سلیم وچ حصہ گِھدّا جِتھاں ݙوجھے راؤنڈ وچ اوہ ہک ٻئے آئی پیون دے ذریعے امریکہ دی لیلانی اکیامہ توں ہار ڳئیں۔ دسمبر وچ انّھاں نے نیپال دے کھٹمنڈو وچ تھیوݨ والے جنوبی ایشیائی کھیلاں وچ حصہ گِھدّا جِتھاں انّھاں نے 57 کلوگرام ایونٹ وچ کانسی دا تمغہ جِتیا۔ انّھاں دے ساتھیاں دے نال حامد علی، شاہ حسین شاہ، قیصر خان، کرامت بٹ، محمد حسنین، ندیم اکرم، بنیش خان، حمیرا عاشق تے عاصمہ رانی نے وی مخلوط ٹیم ایونٹ وچ چاندی دا تمغہ جِتیا۔ فروری 2020 وچ، انّھاں نے پیرس گرینڈ سلیم 2020 وچ حصہ گِھدّا جِتھاں اوہ پہلے مرحلے وچ جرمنی دی انیس بیشمیڈٹ توں ہک آئی پیون دے ذریعے ہار ڳئیں۔ برٹیسلاوا یورپی اوپن 2020 وچ اوہ پہلے مرحلے وچ وازا آرری دے ذریعے پول، انا ڈابروسکا توں ہار ڳئیں۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پاکستانی کِھݙار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
1989ء وچ سائنس دی ٹور

## 1989ء وچ سائنس دی ٹور
1989ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی دے میدان وچ ، اگست وچ چھوٹا سیارہ 4769 کاسٹالیا اریسیبو توں ریڈار ولوں براہ راست امیجنگ تھیوݨ والا پہلا کشودرگرہ بݨ ڳیا ۔ 25 اگست کوں وائجر 2 خلائی جہاز نیپچون دے نیڑے ترین پہنچ ڳیا ، جیندے نال سیارے دے حلقیاں دا حتمی ثبوت مل ڳیا ۔ 5 ستمبر کوں پلوٹو چارون بیری سینٹر پیری ہیلین تے آیا ۔ ماساہیرو کویشیکاوا ولوں کشودرگرہ 5128 واکابایاشی دریافت تھیا ۔ 4292 اوبا دریافت تھیا ۔ 4871 ریورسائیڈ دریافت تھیا ۔ 6089 ازومی دریافت تھیا ۔ 6190 رینز دریافت تھیا ۔ 8084 ڈلاس دریافت تھیا ۔

حیاتیات دے میدان وچ ، سسٹک فائبروسس ٹرانس میمبرین کنڈکٹینس ریگولیٹر جین دی دریافت تھئی ۔ نیوزی لینڈ دے محکمہ تحفظ کاکاپو ریکوری پلان اتے عمل درآمد شروع کیتا ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 12 مارچ کوں ٹم برنرز لی سی ای آر این وچ انتظامیہ کوں ہک یادداشت پیش کیتی ، جینکوں "انفارمیشن مینجمنٹ : ایہ پروپوزل" دا ناں ݙتا ڳیا ، جیڑھا ہک ایں طرحاں دے نظام کیتے ہئی جیڑھا بالآخر ورلڈ وائڈ ویب بݨ ڳیا ۔ 8 جون کوں جی این یو باش جاری کیتا ڳیا ۔ 26 جولائی کوں ہک وفاقی گرینڈ جیوری کارنیل یونیورسٹی دے طالب علم رابرٹ ٹپن مورس جونیئر کوں کمپیوٹر وائرس جاری کرݨ دے الزام وچ فرد جرم عائد کیتی ، جیندے نال او امریکہ وچ 1986 دے کمپیوٹر فراڈ اینڈ ابیوز ایکٹ دے تحت مقدمہ چلاوݨ والا پہلا شخص بݨ ڳیا ۔

ماحولیات دے میدان وچ ، زمین دے ماحول وچ کاربن ڈائی آکسائیڈ دی عالمی مقدار حجم دے لحاظ نال 350 پی پی ایم (حصے فی ملین) تک پہنچ ڳئی ۔

فزکس دے میدان وچ ، جنوری وچ سپلیز دا تضاد شائع تھیا ۔ 23 مارچ کوں سٹینلے پونز تے مارٹن فلیش مین یونیورسٹی آف یوٹاہ وچ کولڈ فیوژن دا اعلان کیتا ۔

فزیالوجی تے طب دے میدان وچ ، پیری نیٹل ٹرائلز دا آکسفورڈ ڈیٹا بیس آن لائن شائع تھیوݨا شروع تھیا ۔ مائیکل ہوٹن تے انہاں دی ٹیم ولوں ہیپاٹائٹس سی وائرس (ایچ سی وی) دی پہلی وار سنڄاݨ کیتی ڳئی ۔ 

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 17 جولائی کوں ریاستہائے متحدہ دی فضائیہ کیتے تیار کردہ نارتھروپ گرومین بی-2 سپرٹ "سٹیلتھ بمبار" طیارے پہلی وار اݙاݨ بھری ۔ اسامو آکاساکی پہلا گیلئم نائٹرائڈ پی-این جنکشن نیلا/یو وی لائٹ ای میٹنگ ڈائیوڈ تیار کیتا ۔

نوبل انعام فزکس وچ نارمن ریمسے ، ہانس جی ڈہمیلٹ ، وولف گینگ پال ، کیمسٹری وچ سڈنی آلٹمین ، تھامس آر سیچ ، طب وچ جے مائیکل بشپ ، ہیرولڈ ای ورمس کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ ولیم (ویلویل) کاہن کوں ݙتا ڳیا ۔
1990ء وچ سائنس دی ٹور

## 1990ء وچ سائنس دی ٹور
1990ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 24 جنوری کوں جاپان ہیٹن خلائی جہاز لانچ کیتا ، جیڑھا  سوویت یونین  یا امریکہ توں علاوہ کہیں ݙوجھے ملک ولوں لانچ کیتا ڳیا پہلا قمری پروب ہئی ۔ 14 فروری کوں زمین دی پیل بلیو ڈاٹ تصویر وائجر 1 پروب ولوں اپݨا بنیادی مشن مکمل کرݨ دے بعد ، تقریباً 3.5 بلین میل دے فاصلے توں واپس بھیڄی ڳئی ۔ 24 اپریل کوں سپیس شٹل ڈسکوری ہبل سپیس ٹیلی سکوپ کوں مدار وچ نصب کیتا ۔ 16 اگست کوں سٹیون بالبس اپݨی پہلی دریافت کیتی جیندے نال میگنیٹو روٹیشنل عدم استحکام دی وضاحت تھئی ۔ 13 اکتوبر کوں 13 اکتوبر 1990 دا زمین نال ٹکراوݨ والا میٹیورائڈ: 44 کلوگرام ، 41.5 کلومیٹر/سیکنڈ دا میٹیورائڈ 97.9 کلومیٹر اتے چیکوسلواکیہ تے پولینڈ دے اتوں گزرا ۔ ایہ پہلا موقع ہئی جݙݨ ݙو دور دراز مقامات توں فوٹو گرافی دے ریکارڈ دی بنیاد اتے ایں طرحاں دے جسم دے مدار دی ڳݨتری کیتی ڳئی ۔

حیاتیات دے میدان وچ ، "ری وائلڈنگ" دی اصطلاح پہلی وار پرنٹ وچ استعمال تھئی ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، فروری وچ تھامس نول ولوں تیار کردہ ایڈوب فوٹوشاپ 1.0 گرافکس سافٹ ویئر جاری کیتا ڳیا ۔ 22 مئی کوں مائیکروسافٹ ولوں ونڈوز 3.0 بھیڄا ڳیا ۔ 12 نومبر کوں ٹم برنرز لی ورلڈ وائڈ ویب کیتے ہک زیادہ رسمی تجویز شائع کیتی ۔ 13 نومبر کوں پہلا ڄاݨیا ونڄݨ والا ویب پیج لکھیا ڳیا ۔ تقریباً 22 نومبر کوں ساتوشی تاجیری پہلا پوکیمون گیم بݨاوݨا شروع کیتا ۔

سائنس دی تاریخ دے میدان وچ ، تھامس ڈبلیو لیکور میکنگ سیکس: باڈی اینڈ جینڈر فرام دی گریکس ٹو فرائڈ (ہارورڈ یونیورسٹی پریس) شائع کیتی ۔

ریاضی دے میدان وچ ، ایلن ای گیلفنڈ تے ایڈرین سمتھ ہک پیپر شائع کیتا جیندے وچ بیزیئن عددی انضمام دے مسائل کیتے گبس سیمپلر تکنیک دی اہمیت اتے توجہ ݙیوائی ڳئی ۔ وکٹر کولیواگن یولر سسٹمز متعارف کروائے ۔ روتھ لارنس ہیک الجبرا دی ہومولوجیکل نمائندگی اتے ہک پیپر شائع کیتا ، جیندے وچ ݙوجھیاں چیزاں دے نال بریڈ گروپ دی کجھ نویں لکیری نمائندگی ، لارنس کریمر نمائندگی متعارف کروائی ڳئی ۔

پیلینٹولوجی دے میدان وچ ، 12 اگست کوں "سو" ، ہݨ تک ملݨ والا سب توں بہترین محفوظ شدہ ٹائرننوسورس ریکس نمونہ ، سو ہینڈرکسن ولوں جنوبی ڈکوٹا وچ دریافت تھیا ۔

فزیالوجی تے طب دے میدان وچ ، 25 جون کوں کروزان بمقابلہ ڈائریکٹر ، میسوری ڈیپارٹمنٹ آف ہیلتھ دا فیصلہ ریاستہائے متحدہ دی سپریم کورٹ وچ تھیا ، جیندے وچ ایڈوانس ہیلتھ کیئر ڈائریکٹو دی غیر موجودگی وچ عوامی عہدیداراں کوں لائف سپورٹ دی ختمی دے سوالاں وچ مداخلت دی اجازت ݙتی ڳئی ۔ انسانی جینوم پروجیکٹ دی بنیاد رکھی ڳئی ۔ کیلیفورنیا یونیورسٹی ، برکلے وچ میری کلیئر کنگ دی لیبارٹری ولوں چھاتی دے کینسر دے خطرے وچ ملوث ڈی این اے مرمت انزائم کیتے انکوڈنگ کرݨ والے بی آر سی اے جین دے وجود دا پہلا ثبوت ݙتا ڳیا ۔ 

نفسیات دے میدان وچ ، راجر شیپرڈ دے مائنڈ سائٹس "شیپرڈ ٹیبلز" وہم پیش کیتا ۔

ریاضی وچ فیلڈز پرائز ولادیمیر ڈرینفیلڈ ، وون فریڈرک رینڈل جونز ، شیگیفومی موری تے ایڈورڈ وٹن کوں ݙتا ڳیا ۔ نوبل انعام فزکس وچ جیروم آئزک فریڈمین ، ہنری وے کینڈل تے رچرڈ ای ٹیلر ، کیمسٹری وچ ایلیاس جیمز کوری ، طب وچ جوزف ای مرے تے ای ڈونالڈ تھامس کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ فرنینڈو جے کورباٹو کوں ݙتا ڳیا ۔
1991ء وچ سائنس دی ٹور

## 1991ء وچ سائنس دی ٹور
1991ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 18 مئی کوں ہیلن شرمن سویوز ٹی ایم-12 مشن دے نال اݙاݨ بھر تے خلا وچ ونڄݨ والی پہلی برطانوی شخصیت بݨ ڳئی ۔ 29 اکتوبر کوں گلیلیو پروب کشودرگرہ (951 گیسپرا) دا دورہ کرݨ والا پہلا خلائی جہاز بݨ ڳیا ۔ سٹیون بالبس تے جان ایف ہاوے میگنیٹو روٹیشنل عدم استحکام اتے اپݨے خیالات شائع کیتے ۔ ماساہیرو کویشیکاوا ولوں کشودرگرہ 6859 ڈیٹیمسامونے دریافت تھیا ۔ ماساہیرو کویشیکاوا ولوں کشودرگرہ 11514 تسونیناگا دریافت تھیا ۔ چار قمری گرہن تھئے: 30 جنوری ، 26 جولائی تے 27 جون کوں ترائے پینمبرل تے 21 دسمبر کوں ہک معمولی جزوی قمری گرہن تھیا ۔ ݙو سجھ گرہن تھئے: 15 جنوری کوں ہک سالانہ گرہن تے 11 جولائی کوں ہک ٻہوں لمبا مکمل گرہن (6 منٹ تے 53 سیکنڈ جاری ریہا) ۔

کیمسٹری دے میدان وچ ، این ای سی دے سومیو آئیجیما ولوں آرک جلے ہوئے گریفائٹ راڈز دے ناقابل حل مواد وچ کاربن نینو ٹیوبز دریافت تھئے ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 26 فروری کوں ٹم برنرز لی ورلڈ وائڈ ویب (پہلا ویب براؤزر) تے ہک ڈبلیو وائی ایس آئی ڈبلیو وائی جی ایچ ٹی ایم ایل ایڈیٹر متعارف کرایا ۔ 14 مئی کوں برنرز لی دی ہدایت وچ کم کرݨ والی انٹرن نکولا پیلو لائن موڈ براؤزر متعارف کرایا ، جیڑھا پہلا کراس پلیٹ فارم ویب براؤزر ہئی ۔ 5 جون کوں فل زیمرمین پہلا پریٹی گڈ پرائیویسی (پی جی پی) ڈیٹا اینکرپشن پروگرام پوسٹ کیتا ۔ 23 جون کوں ویڈیو گیم سونک دی ہیج ہاگ پہلی وار جاری کیتا ڳیا ، جیندے سیگا جینیسس 16 بٹ کنسول کوں وݙی مقبولیت ݙتی ۔ 6 اگست کوں پہلی ویب سائٹ سی ای آر این اتے آن لائن تھئی ۔ انگلینڈ وچ یونیورسٹی آف کیمبرج دی کمپیوٹر لیبارٹری وچ ٹروجن روم کافی پاٹ پہلے ویب کیم کوں متاثر کیتا ۔ اکتوبر وچ ایپل پاور بک لیپ ٹاپ کمپیوٹر جاری کیتا ۔

تحفظ دے میدان وچ ، 1 اکتوبر کوں نیوزی لینڈ ریسورس مینجمنٹ ایکٹ 1991 نافذ تھیا ۔

جیو فزکس دے میدان وچ ، ایلن ہلڈی برانڈ تے ݙوجھے لوکاں 66 ملین سال پہلے ہک وݙے کشودرگرہ کیتے تصادم دی جاہ دے طور تے میکسیکو دے یوکاٹن جزیرہ نما وچ چکسولب کریٹر تجویز کر تے کریٹاسیئس پیلیوجین معدومیت دے واقعے کیتے الواریز دے مفروضے دی حمایت پیش کیتی ۔ میجر کاؤنٹی ، اوکلاہوما وچ ایمز کریٹر امپیکٹ سٹرکچر دی سنڄاݨ تھئی ۔

ریاضی دے میدان وچ ، جولائی وچ انگریز ماہر فزکس فلپ کینڈیلاس تے انہاں دے ساتھیاں ݙکھایا کہ ڳݨتری جیومیٹری وچ مسائل حل کرݨ کیتے مرر سمیٹری دا استعمال کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔ کیو ڈونگ وانگ این باڈی پرابلم دا عالمی حل تیار کیتا ۔

فزکس دے میدان وچ ، 1 جنوری کوں فن لینڈ سی ای آر این وچ شامل تھیا ۔ 1 جولائی کوں پولینڈ سی ای آر این وچ شامل تھیا ۔ 15 اکتوبر کوں "اوہ مائی گاڈ پارٹیکل" ، پہلا الٹرا ہائی انرجی کاسمک رے جیڑھا 3×1020 ای وی دی توانائی اتے ماپیا ڳیا (پارٹیکل ایکسلریٹر وچ تیار تھیوݨ والے سب توں ودھ توانائی والے پروٹانز توں 40,000,000 گنا ودھ) ، یوٹاہ وچ یونیورسٹی آف یوٹاہ ہائی ریس آبزرویٹری وچ ڈگ وے پروونگ گراؤنڈ وچ مشاہدہ کیتا ڳیا ۔

فزیالوجی تے طب دے میدان وچ ، تاکوتسوبو کارڈیومیوپیتھی دا پہلی وار مطالعہ کیتا ڳیا ۔ 

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 1 جولائی کوں فن لینڈ وچ دنیا دا پہلا جی ایس ایم ٹیلی فون کال کیتا ڳیا ۔

اشاعت دے میدان وچ ، پہلا اوپن ایکسیس سائنسی آن لائن آرکائیو ، آر ایکس آئی وی ، فزکس داناں کیتے پری پرنٹ سروس دے طور تے شروع تھیا ، جیڑھا پال گنسپرگ ولوں شروع کیتا ڳیا ۔

نوبل انعام فزکس وچ پیئر گیلز ڈی جینز ، کیمسٹری وچ رچرڈ آر ارنسٹ ، طب وچ ایرون نیہر ، برٹ ساکمین کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ رابن ملنر کوں ݙتا ڳیا ۔
1992ء وچ سائنس دی ٹور

## 1992ء وچ سائنس دی ٹور
1992ء وچ سائنس دی ٹور بشریات دے میدان وچ ، جون وچ برطانوی ماہر بشریات رابن ڈنبر ڈنبر دا نمبر (تقریباً 150) تجویز کیتا ، جیڑھا انسانی برادریاں وچ لوکاں دی تعداد دی ہک علمی حد اے جیندے نال بین ذاتی تعلقات برقرار رکھیے ونڄ سڳدن ۔

فلکیات دے میدان وچ ، 5 جنوری کوں ماساہیرو کویشیکاوا ولوں کشودرگرہ 5751 زاو دریافت تھیا ۔ 9 جنوری کوں ریڈیو فلکیات دان الیگزینڈر وولسزکان تے ڈیل فریئل ولوں امریکہ وچ کم کریندے ہوئے پلسر پی ایس آر بی 1257+12 دے مدار وچ گھمدے ہوئے کئی زمینی ماس سیاریاں دی دریافت دے اعلان دے نال ایکسوپلینیٹس دی پہلی تصدیق شدہ دریافت تھئی ۔ 30 اگست کوں 15760 البیون دی دریافت تھئی ، جیڑھا پلوٹو تے چارون دے بعد ملݨ والا پہلا ٹرانس نیپچونین آبجیکٹ ہئی ۔ 31 اکتوبر کوں پوپ جان پال دوم معافی منگی تے گلیلیو گلیلی دے خلاف انکوائزیشن دے 1633 دے حکم نامے کوں ختم کر ݙتا ۔

حیاتیات دے میدان وچ ، 21 مئی کوں شمالی ویتنام دے وو کوانگ بارشی جنگلات دے ذخیرے وچ ساؤلا دی پہلی وار سنڄاݨ تھئی ۔ بووینی قبیلے دا ایہ رکن پنجاہ سال توں ودھ عرصے توں دنیا وچ کہیں وی جاہ سائنس کیتے نواں پہلا وݙا ممالیہ اے تے زندہ نمونے ریکارڈ تھیوݨ توں پہلے ٻئے ݙو دہائیاں لڳسن ۔ برطانوی ارتقائی ماہر حیاتیات رچرڈ ڈوکنز 1992 دا وولٹیئر لیکچر ݙتا ، "وائرس آف دی مائنڈ" ، جیندے وچ مذہب تے خدا اتے یقین کوں ہک پرجیوی میمیٹک وائرس دے طور تے بیان کیتا ڳیا جیڑھا انسانی ذہن کوں متاثر کریندا ہے ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 9 مارچ کوں امریکہ وچ پیئی یوان وی ولوں بݨایا ڳیا پہلا مقبول ویب براؤزر وائلا ڈبلیو ڈبلیو ڈبلیو ، یونکس کیتے عوامی طور تے جاری کیتا ڳیا ۔ ستمبر وچ ساکس انٹرنیٹ پروٹوکول کوں عوامی کیتا ڳیا ۔

زمینی علوم دے میدان وچ ، 2 ستمبر کوں 7.7 میگاواٹ دا 1992 دا نکاراگوا زلزلہ جدید براڈ بینڈ سیسمک نیٹ ورکس اتے پکڑے ونڄݨ والا پہلا سونامی زلزلہ بݨ ڳیا ۔

ریاضی دے میدان وچ ، آرنلڈ زیلنر ولوں انٹرنیشنل سوسائٹی فار بیزیئن اینالیسس دی بنیاد رکھی ڳئی ۔

طب دے میدان وچ ، اکتوبر وچ پہلا کوچرین سینٹر (برطانیہ وچ) کھولیا ڳیا تے پہلے کوچرین ریویو گروپس (پریگنینسی اینڈ چائلڈ برتھ اینڈ سبفرٹیلیٹی) رجسٹرڈ تھئے ۔ 29 اکتوبر کوں فوڈ اینڈ ڈرگ ایڈمنسٹریشن امریکہ وچ مانع حمل دے طور تے استعمال کیتے ڈپو پروویرا کوں منظور ݙتی ۔ بروگاڈا سنڈروم دی پہلی وار سنڄاݨ تھئی ۔

فزکس دے میدان وچ ، ہنگری سی ای آر این دا رکن بݨ ڳیا ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 23 نومبر کوں آئی بی ایم سائمن ، ہک ٹچ اسکرین موبائل فون تے پرسنل ڈیجیٹل اسسٹنٹ ، جینکوں پہلا سمارٹ فون سمجھا ویندا اے ، پیش کیتا ڳیا ۔ 3 دسمبر کوں پہلا ٹیکسٹ میسج بھیڄا ڳیا ۔ میسج وچ "میری کرسمس" لکھیا ڳیا ہئی ۔

نوبل انعام فزکس وچ جارجز چارپک ، کیمسٹری وچ روڈولف اے مارکس ، طب وچ ایڈمنڈ ایچ فشر ، ایڈون جی کربس کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ بٹلر لیمپسون کوں ݙتا ڳیا ۔ جیالوجی کیتے وولسٹن میڈل مارٹن ہیرولڈ فلپس بوٹ کوں ݙتا ڳیا ۔
1993ء وچ سائنس دی ٹور

## 1993ء وچ سائنس دی ٹور
1993ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 13 فروری کوں فومیاکی اوٹو ولوں سیارچہ 7253 نارا دریافت تھیا ۔ 2 دسمبر کوں ایس ٹی ایس-61 لانچ تھیا ۔ ہبل سپیس ٹیلی سکوپ (ایچ ایس ٹی) کیتے ایں سپیس شٹل مشن درست آپٹکس ، تے اپ گریڈ نصب کیتے ، جیڑھے نہ صرف ٹیلی سکوپ کوں صحیح طریقے نال فوکس کرݨ دی اجازت ݙیندن ، بلکہ اصل ڈیزائن توں پرے میگنیفیکیشن/کلیریٹی وچ وی وادھا کریندن ۔ ایچ ایس ٹی کوں ایں طرحاں دی مسلسل بہتری کیتے پہلے توں ڈیزائن کیتا ڳیا ہئی ۔ گلیلیو پروب ولوں 243 آئیڈا دے مدار وچ ڈیکٹائل دریافت کرݨ تے پہلے یقینی کشودرگرہ چن دی تصدیق تھئی ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 22 مارچ کوں انٹیل کارپوریشن پہلے پینٹیئم چپس بھیڄے ۔ 31 مارچ کوں رچرڈ ڈیپیو ولوں لکھئے ڳئے ہک پروگرام وچ ہک بگ 200 نیوز گروپس کوں بیک وقت ہک مضمون بھیڄا ۔ جوئل فرر ولوں ایں واقعے کوں بیان کرݨ کیتے سپیمنگ دی اصطلاح استعمال کیتی ڳئی ۔ اپریل وچ برطانوی جڑواں ٻالاں بین تے جوناتھن فن ولوں تیار کردہ سیبیلیئس میوزک نوٹیشن پروگرام جاری کیتا ڳیا ۔ 22 اپریل کوں امریکہ وچ مارک اینڈریسن تے ایرک بینا ولوں تیار کردہ موزیک ویب براؤزر دا ورژن 1.0 جاری کیتا ڳیا ۔ 9 جون کوں جراسک پارک جاری تھیا جیندے وچ پراگیتہاسک مخلوقات دی متحرک تصویراں تیار کرݨ کیتے کمپیوٹر توں تیار کردہ امیجری دا استعمال کیتا ڳیا ۔ 15 جون کوں ایڈوب اپݨی پی ڈی ایف پروڈکٹ لائن ایڈوب ایکروبیٹ دے ورژن 1.0 دے نال پی ڈی ایف فارمیٹ دا پہلا ورژن شائع کیتا ۔

ریاضی دے میدان وچ ، اپریل وچ پارٹیکل فلٹر اتے ہک بنیادی پیپر شائع تھیا ۔ 21 جون کوں اینڈریو وائلز آئزک نیوٹن انسٹی ٹیوٹ وچ فرماٹ دے آخری تھیورم دا ثبوت پیش کیتا ۔ ایہ ثبوت تھوڑا غلط ہئی ، پر وائلز اڳلے سال ہک نظر ثانی شدہ ثبوت دا اعلان کیتا ۔

پیلینٹولوجی دے میدان وچ ، 14 سالہ فوسل شکاری ویس لنسٹر مونٹانا وچ پہلا بامبیراپٹر کنکال لبھا ۔ جوز بوناپارٹ تے روڈولفو کوریا ولوں وݙے سوروپوڈ ڈائنوسار ارجنٹائنوسورس دی باضابطہ وضاحت کیتی ڳئی ۔

فزکس دے میدان وچ ، لیون ایم لیڈر مین تے ڈک ٹیریسی دی گاڈ پارٹیکل شائع کیتی ۔

فزیالوجی تے طب دے میدان وچ ، فروری وچ نیو انگلینڈ جرنل آف میڈیسن او نتائج شائع کیتے جیندے وچ ݙکھایا ڳیا کہ پیپٹک السر والے مریضاں دا اینٹی بائیوٹکس نال کامیابی نال علاج کیتا ونڄ سڳدا اے ، جیندے نال ایں دریافت دی مضبوط حمایت تھیندی اے کہ پیپٹک السر دی بیماری ایچ پائلوری دی وجہ توں تھیندی ہے ۔ 23 مارچ کوں ملواکی کرپٹوسپورائڈیوسس وبا دا آغاز تھیا ۔ 15 جولائی کوں امریکہ وچ ڈین ہیمر تے ݙوجھے لوکاں ولوں شائع کیتے ڳئے ہک مطالعہ وچ کروموسوم بینڈ تے جینیاتی مارکر ایکس کیو 28 تے مردانہ جنسی رجحان دے درمیان ہک ربط دا اشارہ ݙتا ڳیا ۔ اگست وچ کوچرین کولیبوریشن دا باضابطہ آغاز تھیا ۔ فرانسسکو موجیکا پہلی وار سی آر آئی ایس پی آر لوکس دے ناں نال ڄاݨیڄݨ والی چیز دی خصوصیات بیان کیتیاں ۔ برطانوی کمپنی چارلس اے بلچفورڈ اینڈ سنز ولوں "انٹیلیجنٹ پروستھیسس" ، پہلا تجارتی طور تے دستیاب مائیکرو پروسیسر کنٹرولڈ مصنوعی گھٹݨا جاری کیتا ڳیا ۔ 

نوبل انعام فزکس وچ رسل اے ہلس ، جوزف ایچ ٹیلر جونیئر ، کیمسٹری وچ کیری ملیس ، مائیکل سمتھ ، طب وچ رچرڈ جے رابرٹس ، فلپ اے شارپ کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ جورس ہارٹمانس ، رچرڈ ای سٹیرنز کوں ݙتا ڳیا ۔ جیالوجی کیتے وولسٹن میڈل سیموئل ایپسٹائن کوں ݙتا ڳیا ۔
شازیہ سید

شازیہ سید ہِک پاکستانی کاروباری زنانی ہِن، جیڑھیاں یونی لیور وِچ گلوبل ای وی پی بیوریجز ہِن۔ اوہ شیواس دی چیئرپرسن تے یونی لیور پاکستان لمیٹڈ دی سی ای او، نومبر 2015 تُوں فروری 2020 تئیں دفتر وِچ رہیاں۔ اِیندے توں پہلاں اوہ نومبر 2013 تُوں اکتوبر 2015 تئیں یونی لیور سری لنکا دی چیئرپرسن دی حیثیت نال خدمات انجام ݙے چُکیاں ہِن۔

تنظیم دے نال اپݨے 30 سالاں وِچ اُنّھاں نے کمپنی دے تمام محکمیاں تے ڈویژناں وِچ کم کِیتا ہِے۔

## تعلیم اَتے ذاتی حیاتی
شازیہ پاکستان دے خیبر پختونخوا دے ہِک نِکّے تُوں گاؤں وِچ ڄَمّیاں ہَن۔ سید نے کلیٹن اسٹیٹ یونیورسٹی تُوں بزنس ایڈمنسٹریشن وِچ ماسٹر ڈگری حاصل کِیتی۔

اُنّھاں دی شادی تِھی چُکی ہِے تے اُنّھاں دے ݙو ٻال ہِن۔

## پیشہ ورانہ حیاتی
سید نے اکتوبر 1989 وِچ یونی لیور وِچ شمولیت اختیار کِیتی تے مینجمنٹ ٹرینی دی حیثیت نال اپݨے کیریئر دا آغاز کِیتا۔

دسمبر 2000 وِچ، اوہ ویتنام ڳئیاں جِتّھاں اُنّھاں کوں یونی لیور ویت نام وِچ بزنس یونٹ لیڈر برائے ذاتی نگہداشت دے عہدے تے مقرر کِیتا ڳیا۔ اُنّھاں نے دسمبر 2003 تئیں ترے سال اِتّھاں کم کِیتا۔

جنوری 2004 وِچ، اوہ پاکستان واپس آ ڳئیاں تے یونی لیور پاکستان لمیٹڈ وِچ مارکیٹنگ برائے گھر تے ذاتی نگہداشت دی نائب صدر دی حیثیت نال 2009 وِچ مارکیٹنگ برائے ریفریشمنٹ دی نائب صدر بݨݨ توں پہلاں کم کِیتا۔

اپریل 2009 وِچ، اوہ یونی لیور پاکستان لمیٹڈ دی ایگزیکٹو ڈائریکٹر دے عہدے تے فائز تِھیاں، جِہدے دوران اُنّھاں نے پاکستان اسٹاک ایکسچینج وِچ درج یونی لیور پاکستان دے ذیلی ادارے، یونی لیور پاکستان فوڈز لمیٹڈ دے ڈائریکٹر دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتیاں۔ 2009 وِچ، اُنّھاں نے ہِک سال تئیں یونی لیور پاکستان وِچ آئس کریم بزنس دی سربراہی کِیتی۔

اُنّھاں نے جنوری 2010 تُوں مارچ 2016 تئیں یونی لیور پاکستان فوڈز لمیٹڈ دی نان ایگزیکٹو ڈائریکٹر دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتیاں۔

اُنّھاں نے نومبر 2013 وِچ یونی لیور سری لنکا لمیٹڈ دی پہلی زنانی چیئرپرسن بݨݨ توں پہلاں یونی لیور پاکستان لمیٹڈ وِچ کسٹمر ڈویلپمنٹ دی ایگزیکٹو ڈائریکٹر تے نائب صدر دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتیاں۔

سید دی قیادت وِچ یونی لیور سری لنکا وِچ کاروبار وِچ اضافہ ݙِٹھا ڳیا۔ اوہ اکتوبر 2015 تئیں یونی لیور سری لنکا وِچ چیئرپرسن رہیاں۔

اوہ اپریل 2014 وِچ یونی لیور پاکستان وِچ ایگزیکٹو ڈائریکٹر بݨ ڳئیاں۔

نومبر 2015 وِچ اوہ یونی لیور پاکستان لمیٹڈ وِچ چیئرپرسن تے سی ای او بݨ ڳئیاں۔ مارچ 2016 وِچ، سید کوں یونی لیور پاکستان فوڈز لمیٹڈ دے سی ای او دی حیثیت نال اضافی چارج ݙِتا ڳیا۔

ہُݨ اوہ یونی لیور ہیڈ آفس روٹرڈیم وِچ گلوبل ای وی پی بیوریجز ہِن۔

## ایوارڈ تے پِچھاݨ
جولائی 2015 وِچ، سری لنکا دی "ویمن ان مینجمنٹ" نے سید کوں "بہترین بین الاقوامی زنانیاں دی قیادت" دا ایوارڈ ݙِتّا۔

2016 وِچ، ایکسپریس ٹریبون نے اُنّھاں کوں کارپوریٹ دنیا دی پاکستان دی سبھ توں وَدھ پہچاݨ والی شخصیت قرار ݙِتّا۔

اوہ پاکستان بزنس کونسل دی ڈائریکٹر، نیشنل مینجمنٹ فاؤنڈیشن دے بورڈ آف گورنرز وِچ ممبر تے ایڈنبرا ایوارڈ فاؤنڈیشن پاکستان وِچ ڈیوک دے ٹرسٹی دی حیثیت نال خدمات انجام ݙین٘دیاں پئیاں ہِن۔

فروری 2018 وِچ اوہ اوورسیز انویسٹرز چیمبر آف کامرس اینڈ انڈسٹری دی بلامقابلہ منتخب تِھی ڳئیاں۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پاکستانی کاروباری شخصیتاں
ونکی:کاروبار وِچ پاکستانی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
جہاں آراء

جہاں آراء ہک پاکستانی کاروباری زنانی ہن، جو جنوری 2008 دے بعد توں پاشا دی موجودہ صدر ہن۔ اوہ نیسٹ آئی/او دی سربراہی کریندیاں ہن تے آئی ٹی اینڈ ٹیلی کام تے پنجاب بورڈ آف انویسٹمنٹ اینڈ ٹریڈ تے وزیراعظم ٹاسک فورس دی رکن وی ہن۔

## ابتدائی حیاتی
آراء پاکستان دے شہر کراچی وِچ پیدا تھئیاں تے انّھاں دی پرورش ہانگ کانگ وِچ تھئی جتھاں انّھاں دے والد بینکر دی حیثیت نال کم کریندے ہَن۔ انّھاں نے ابتدائی تعلیم روزاری ہیل اسکول توں حاصل کیتی۔

گریجویشن مکمل کرݨ دے بعد، انّھاں نے ہک سال ہانگ کانگ دے ہک اخبار وِچ صحافی دے طور تے کیریئر دا آغاز کِیتا، اِیندے بعد اوہ اشتہاری کاروبار وِچ چلی ڳئیاں۔

اِیندے توں پہلے اوہ ہانگ کانگ وِچ متعدد رسائل تے جریدیاں کِیتے کم کریندیاں ہَن تے پھر متحدہ عرب امارات چلی ڳئیاں جتھاں انّھاں نے اشتہاری مارکیٹنگ دے شعبے وِچ گلف نیوز کِیتے کم کِیتا۔

اوہ واپس ہانگ کانگ چلی ڳئیاں تے ہیڈ وے میڈیا سروسز دے منیجنگ ڈائریکٹر دی حیثیت نال کم دا آغاز کِیتا۔ اوہ اپݨے والد دی ریٹائرمنٹ دے بعد 1990 دی دہائی دے وسط وِچ پاکستان چلی ڳئیاں۔

## پیشہ ورانہ حیاتی
پاکستان منتقل تھیوݨ دے بعد، آراء نے 1994 وِچ اپݨی ملٹی میڈیا کمپنی اینبلنگ ٹیکنالوجیز دا آغاز کِیتا۔

2007 وِچ، آراء پاشا دی صدر بݨ ڳئیاں۔

نومبر 2018 وِچ، اوہ آئی ٹی اینڈ ٹیلی کام تے وزیراعظم ٹاسک فورس دی رکن بݨ ڳئیاں۔

## پِچھاݨ
2016 وِچ، امریکی صدر براک اوباما نے آراء کوں گلوبل انٹرپرینیورشپ سمٹ وِچ خطاب کرݨ کِیتے مدعو کِیتا ہئی۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پاکستانی کاروباری شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:کاروبار وِچ پاکستانی زنانیاں
2007ء وچ سائنس دی ٹور

## 2007ء وچ سائنس دی ٹور
2007 دا سال سائنسی واقعات تے دریافتاں نال بھریا ہویا ہئی ۔ فلکیات دے میدان وچ ، 12 جنوری کوں دومکیت میکناٹ پیری ہیلین تک پہنچ ڳیا تے زمین توں ݙینہہ دے وقت وی ݙکھائی ݙیوݨ لڳ ڳیا ۔ 28 فروری کوں نیو ہورائزنز خلائی پروب پلوٹو دی طرف اپݨے رستے کوں تبدیل کرݨ کیتے مشتری دے گرد گریویٹیشنل سلنگ شاٹ بݨایا ۔ 3-4 مارچ کوں مکمل قمری گرہن تھیا ، جیڑھا امریکہ تے ایشیا دے کجھ حصیاں تے پورے یورپ تے افریقہ وچ ݙکھائی ݙتا ۔ 19 مارچ کوں جزوی سجھ گرہن تھیا ، جیڑھا ایشیا وچ ݙکھائی ݙتا ۔ 10 اپریل کوں ایچ ڈی 209458 بی ، ہک ایکسٹرا سولر سیارے دے سپیکٹروسکوپک تجزیے نظام شمسی توں ٻاہر فضا وچ پاݨی دے بخارات دے پہلے ثبوت فراہم کیتے ۔ 24 اپریل کوں ممکنہ طور تے رہائش پذیر ایکسوپلینیٹ گلیز 581 سی برج لیبرا وچ دریافت تھیا ۔ مئی وچ ہائی ریزولوشن فلائیز آئی آبزرویٹری (ہائی ریز) تے پیئر اوجر آبزرویٹری اپݨے نتائج پیش کیتے جیڑھے گریسن-زاتسیپن-کوزمین حد دی تصدیق دا مشورہ ݙیندے ہن ، جیڑھی کاسمک مائیکرو ویو بیک گراؤنڈ دے نال تعامل کرݨ والی الٹرا ہائی انرجی کاسمک شعاعاں کیتے نظریاتی حد ہے ۔ 5 جون کوں ناسا دے میسنجر خلائی جہاز عطارد دے رستے وچ زہرہ دا ݙوجھا فلائی بائی بݨایا ، جیڑھا 2011 وچ اتھاں پہنچیا ۔ 2 جولائی کوں زہرہ تے زحل 46 آرک سیکنڈز دے علیحدگی دے نال ملاپ وچ ہن ۔ 28 اگست کوں مکمل قمری گرہن تھیا ، جیڑھا امریکہ تے ایشیا دے کجھ حصیاں تے پورے آسٹرالیا تے بحر الکاہل وچ ݙکھائی ݙتا ۔ 11 ستمبر کوں جزوی سجھ گرہن تھیا ، جیڑھا جنوبی امریکہ دے جنوبی علاقیاں وچ ݙکھائی ݙتا ۔ 27 ستمبر کوں ناسا دا ڈان خلائی جہاز لانچ تھیا ، جیڑھا کشودرگرہ بیلٹ دیاں شیواں ویسٹا تے سیریس دے سفر دی شروعات کریندا پیا ہئی ۔ ایہ 2011 وچ ویسٹا تے 2015 وچ سیریس تک پہنچیا ۔ 24 اکتوبر کوں دومکیت 17 پی/ہومز اچانک 17 توں 2.8 شدت تک روشن تھی ڳیا ۔ چانگ ای 1 ، چینی قمری ریسرچ پروگرام وچ پہلا سیٹلائٹ ، زیچانگ سیٹلائٹ لانچ سینٹر توں لانچ تھیا؛ 5 نومبر کوں ایہ قمری مدار وچ داخل تھیا ۔

حیاتیات دے میدان وچ ، 14 جنوری کوں روسلن انسٹی ٹیوٹ دے سائنسداناں اعلان کیتا کہ انہاں کینسر نال لڑݨ والے پروٹینز رکھݨ والے انڈے ݙیوݨ کیتے مرغیاں کوں جینیاتی طور تے انجینیئر کیتا ہے ۔ 7 فروری کوں ݙوجھے "برلن مریض" ، ٹموتھی رے براؤن کوں سی سی آر 5-Δ32 ایلیل رکھݨ والے ڈونر توں سٹیم سیل ٹرانسپلانٹ ݙتا ڳیا ، جیندے نال ایندا ایچ آئی وی/ایڈز ٹھیک تھی ڳیا ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 9 جنوری کوں ایپل انک دے پہلے آئی فون سمارٹ فون دا اعلان سٹیو جابز سان فرانسسکو وچ میک ورلڈ وچ کیتا؛ ایہ 29 جون کوں امریکہ وچ جاری تھیا ۔ 27 اپریل کوں امریکی محققاں ہک سپر کمپیوٹر اتے ہک مجازی چوہے دے دماغ دے ادھے حصے دی نقالی کیتی ۔ 23 اگست کوں کرس میسینا ٹویٹر اتے ہیش ٹیگ دے استعمال دی تجویز ݙتی ۔ 5 نومبر کوں اوپن ہینڈ سیٹ الائنس اینڈرائڈ موبائل آپریٹنگ سسٹم لانچ کیتا ۔

ایبل پرائز 2007 ایس آر سری نواسا وردھن کوں ݙتا ڳیا ۔ نوبل انعام 2007 فزیالوجی یا طب وچ ماریو کیپیکی ، اولیور سمتھیز تے مارٹن ایونز کوں ݙتا ڳیا ۔ 2007 فزکس وچ البرٹ فرٹ تے پیٹر گرنبرگ کوں ݙتا ڳیا ۔ 2007 کیمسٹری وچ گیرہارڈ ارٹل کوں ݙتا ڳیا ۔
2011ء وچ سائنس دی ٹور

## 2011ء وچ سائنس دی ٹور
2011 دا سال سائنس دے میدان وچ کئی اہم واقعات دا سال ہئی ، جیندے وچ پہلا مصنوعی عضو ٹرانسپلانٹ ، چین دے پہلے خلائی سٹیشن دا لانچ تے دنیا دی آبادی دا ست ارب تک ودھݨ شامل ہن ۔ ایں سال کل 78 کامیاب مداری خلائی پروازاں تھیاں ، ایں توں علاوہ الیکٹرانکس ، طب ، جینیات ، موسمیات تے روبوٹکس جئیں شعبیاں وچ وی کئی بھرویاں اڳونہیاں تھیاں ۔

اقوام متحدہ ولوں 2011 کوں جنگلات تے کیمسٹری دا بین الاقوامی سال قرار ݙتا ڳیا ۔

2011 دے اہم واقعات وچ ، طب دے میدان وچ ، سائنسداناں پہلی واری ہک مصنوعی عضو دا ٹرانسپلانٹ کیتا ۔ ایں اڳونہیں نال انسانی صحت دے میدان وچ ہک نویں دور دا آغاز تھیا ۔ خلائی تحقیق دے میدان وچ ، چین اپݨا پہلا خلائی سٹیشن لانچ کیتا ۔ ایں واقعے نال چین خلائی تحقیق دے میدان وچ ہک اہم کھیݙکار دے طور تے ابھریا ۔ ایں سال دنیا دی آبادی ست ارب توں ودھ ڳئی ، جیڑھا ہک اہم سنگ میل ہئی ۔

الیکٹرانکس دے میدان وچ ، کئی نویاں ٹیکنالوجی متعارف تھیاں ، جیندے وچ سمارٹ فونز تے ٹیبلٹس شامل ہن ۔ طب دے میدان وچ ، کینسر تے ایڈز جئیں بیماریاں دے علاج وچ بھرویں اڳونہیں تھئی ۔ جینیات دے میدان وچ ، سائنسداناں انسانی جینوم دے بارے وچ نویاں معلومات حاصل کیتیاں ۔ موسمیات دے میدان وچ ، موسمیاتی تبدیلی دے اثرات دے بارے وچ نویں حقائق ساہمݨے آئے ۔ روبوٹکس دے میدان وچ ، انسانی زندگی کوں آسان بݨاوݨ والے نویں روبوٹس تیار کیتے ڳئے ۔

ایں سال خلائی تحقیق دے میدان وچ وی بھرویں اڳونہیں تھئی ۔ کئی نویں سیٹلائٹس لانچ کیتے ڳئے ، جیندے نال مواصلات تے موسمیاتی پیش گوئی وچ مدد ملی ۔ ایں سال کئی نویاں سائنسی دریافتاں تھیاں ، جیندے نال انسانی علم وچ وادھا تھیا ۔ ایں سال ٹیکنالوجی دے میدان وچ وی کئی بھرویں اڳونہیں تھیاں ، جیندے نال انسانی زندگی آسان تھئی ۔

2011 دا سال سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ۔ ایں سال کئی اہم واقعات تھئے ، جیندے نال انسانی زندگی تے علم اتے مثبت اثرات پئے ۔ ایں سال دی بھرویں اڳونہیں نال انسانیت کوں نویاں راہواں ملیاں ۔ ایں سال دی سائنسی دریافتاں نال مستقبل وچ مزید ترقی دی امید پیدا تھئی ۔
بیگم کلثوم سیف اللہ خان

link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Begum_kasoom_saif_(cropped).jpg|thumb|بیگم کلثوم سیف اللہ خان

بیگم کلثوم سیف اللہ خان (7 دسمبر 1924 - 26 جنوری 2015) ہِک پاکستانی کاروباری، سیاستدان، صنعتکار تے سماجی کارکن ہَن۔ اُنّھاں دا تعلق صوبہ خیبر پختونخوا، پاکستان نال ہئی۔ 1964ء تُوں 1990ء تئیں سیف گروپ آف کمپنیز دی چیئرپرسن رہیاں۔ 1970ء تے 1980ء دی دہائی وِچ بیگم کلثوم پاکستان وِچ پارلیمنٹیرین تے وفاقی وزیر رہی۔  

## ابتدائی حیاتی اَتے کَم کار
کلثوم 1924ء وِچ کوہاٹ دے نیڑے کرک وِچ ہِک پشتون گھرانے وِچ ڄَمّیاں ہَن۔ اوہ اِیں علاقے دے ݙو نامور پاکستانی سیاست داناں محمد اسلم خان خٹک تے یوسف خٹک دی بھیݨ ہَن۔ کلثوم نے غزنی لکی مروت دے ہِک معروف کاروباری شخصیت خان سیف اللہ خان نال شادی کِیتی ہئی۔ خان دا تعلق مروت قبیلے نال ہئی۔ خان نال اُنّھاں دے پَنج پُتر ہَن: انور سیف اللہ خان، سلیم سیف اللہ خان، ہمایوں سیف اللہ خان، جاوید سیف اللہ خان تے مشہور ماہر امراض قلب اقبال سیف اللہ خان۔ اُنّھاں نے اپݨے مرحوم شوہر دے کاروبار کوں اِیں حد تئیں ترقی ݙِتی جو 2017ء وِچ اِیہ ٹیکسٹائل، بجلی دی پیداوار، تیل تے گیس دی کھوج تے ٹیلی مواصلات دی صنعتاں دے شعبیاں وِچ پاکستان دی ہِک اہم کاروباری صنعت بݨ ڳئی۔

اُنّھاں کوں محمد ضیاء الحق دے دور حکومت وِچ جیل وِچ وی بند کِیتا ڳیا۔

## ایوارڈ، موت تے میراث

* 2008ء وِچ صدر پاکستان پرویز مشرف نے ہلالِ امتیاز نال نوازیا۔
* بیگم کلثوم کوں پاکستان دی تاریخ دی پہلی زنانی وفاقی وزیر ہووݨ دا اعزاز حاصل ہئی۔ اوہ پاکستان دی قومی اسمبلی دی ممبر دی حیثیت نال وی خدمات انجام ݙے چُکیاں ہَن۔
* جِہڑیلے اُنّھاں دے شوہر سیف اللہ خان 49 سال دی عُمر وِچ 4 اپریل 1964ء کوں اچانک انتقال کر ڳئے، تاں اُنّھاں نے باقاعدہ کاروبار دی تربیت کائنی ہووݨ تے اپݨے کنبے دی پرورش کرݨ دی ذمہ داریاں دے باوجود اپݨا کاروبار سنبھالݨ کِیتے قدم چاتا تے بعد وِچ اُنّھاں نے اپݨے کاروباری انتظام تے کاروبار نال متعلق ہِک کتاب "میری تنہا پرواز" (میری سولو پرواز) دے ناں نال 2011ء وِچ شائع کِیتی۔
* پاکستان وِچ، اوہ معاشرتی طور تے وی ٻہوں سرگرم ہَن۔ بیگم کلثوم 1947ء تُوں آل پاکستان ویمن ایسوسی ایشن (اے پی ڈبلیو اے) دی بانی ممبر ہَن۔ اُنّھاں نے 1951ء تئیں اے پی ڈبلیو اے دی بانی، بیگم رانا لیاقت علی خان دے نال قریبی طور تے کم کِیتا۔

## فوتڳی
اوہ 26 جنوری 2015ء کوں 90 سال دی عُمر وِچ انتقال کر ڳئیاں۔

## حوالے

ونکی:کاروبار وِچ پاکستانی زنانیاں
ونکی:ہلال امتیاز گِھنّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
2012ء وچ سائنس دی ٹور

## 2012ء وچ سائنس دی ٹور
2012 دا سال سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ کئی اہم واقعات تے دریافتاں دا سال ہئی ۔ ایں سال کئی اہم واقعات تھئے ، جیندے وچ ہک تجارتی خلائی جہاز ولوں پہلا مداری ملاپ ، طویل عرصے توں ڳولے ونڄݨ والے ہگز بوسن نال ملدے جلدے ذرے دی دریافت ، تے گنی ورم دی بیماری دا تقریباً مکمل خاتمہ شامل ہن ۔ 2012 وچ کل 72 کامیاب مداری خلائی پروازاں تھیاں ، ایں توں علاوہ روبوٹکس ، 3D پرنٹنگ ، سٹیم سیل ریسرچ تے جینیات جئیں شعبیاں وچ وی کئی بھرویاں اڳونہیاں تھیاں ۔ صرف امریکہ وچ 2012 وچ 540,000 توں ودھ تکنیکی پیٹنٹ درخواستاں ݙتیاں ڳئیاں ۔

اقوام متحدہ ولوں 2012 کوں ساریاں کیتے پائیدار توانائی دا بین الاقوامی سال قرار ݙتا ڳیا ۔ 2012 انگریز ریاضی دان ، منطق دان ، کرپٹ اینالسٹ تے کمپیوٹر سائنسدان ایلن ٹیورنگ دی زندگی تے کم دے جشن دا سال وی ہئی ۔

2012 وچ سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ کئی بھرویں اڳونہیں تھیاں ۔ خلائی تحقیق دے میدان وچ ، ہک تجارتی خلائی جہاز ولوں پہلا مداری ملاپ ہک اہم سنگ میل ہئی ۔ ایں اڳونہیں نال خلائی تحقیق دے میدان وچ نجی کمپنیاں دی شرکت کوں ودھارا ملا ۔ فزکس دے میدان وچ ، ہگز بوسن نال ملدے جلدی ذرے دی دریافت ہک اہم دریافت ہئی ۔ ایں دریافت نال کائنات دے بنیادی ذرات دے بارے وچ ساݙے علم وچ وادھا تھیا ۔ صحت دے میدان وچ ، گنی ورم دی بیماری دا تقریباً مکمل خاتمہ ہک وݙی کامیابی ہئی ۔ ایں کامیابی نال لکھاں لوکاں کوں ایں بیماری توں نجات ملی ۔

روبوٹکس دے میدان وچ ، کئی نویں روبوٹس تیار کیتے ڳئے جیڑھے انسانی زندگی کوں آسان بݨاوݨ وچ مدد کریندے ہن ۔ 3D پرنٹنگ دے میدان وچ ، کئی نویں 3D پرنٹرز تیار کیتے ڳئے جیڑھے مختلف قسماں دیاں چیزاں بݨاوݨ دے قابل ہن ۔ سٹیم سیل ریسرچ دے میدان وچ ، کئی نویں سٹیم سیل علاج تیار کیتے ڳئے جیڑھے کئی بیماریاں دے علاج وچ مدد کریندے ہن ۔ جینیات دے میدان وچ ، سائنسداناں انسانی جینوم دے بارے وچ نویاں معلومات حاصل کیتیاں ۔

2012 دا سال سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ۔ ایں سال کئی اہم واقعات تھئے ، جیندے نال انسانی زندگی تے علم اتے مثبت اثرات پئے ۔ ایں سال دی بھرویں اڳونہیں نال انسانیت کوں نویں راہواں ملیاں ۔ ایں سال دی سائنسی دریافتاں نال مستقبل وچ مزید ترقی دی امید پیدا تھئی ۔
سہائی عزیز

سہائی عزیز تالپور (پیدائش: 1988ء) پاکستان دے نفاذ قانون ادارے دی ہِک افسر ہِن، جیڑھیاں سنہ 2013ء تُوں اسسٹنٹ سپرنٹنڈنٹ آف پولیس (اے ایس پی) دے عہدے تے مامور تِھئی ہِن۔ سہائی عزیز تریجھی سندھی زنانی ہِن جیڑھیاں پاکستان دی پولیس وِچ پُڄّین۔ جݙاں نومبر 2018ء وِچ کراچی دے چینی قونصلیٹ تے دہشت گرد حملہ تِھیا، تاں سہائی عزیز نے اونکوں ناکام بݨاوݨ وِچ اہم کردار ادا کِیتا ہئی تے انّھاں دے ایں قابل تعریف کردار دی بنا تے سہائی دی چوڳی تعریف تِھئی ہئی۔

## ابتدائی حیاتی
سہائی عزیز سنہ 1988ء وِچ سندھ دے ضلع ٹنڈو محمد خان دے قصبہ بہائی خان ٹالپور وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں دے والد ڈاکٹر عزیز تالپور سیاسی جہد کار تے مصنف ہِن۔

## تعلیم
سہائی عزیز نے فوجی فاؤنڈیشن ہائر سیکنڈری اسکول تُوں تعلیم حاصل کِیتی تے ول بحریہ فاؤنڈیشن کالج، حیدرآباد وِچ داخلہ گِھدّا۔ زبیدہ گرلز کالج تُوں بیچلرز تے سندھ یونیورسٹی، جامشورو تُوں اقتصادیات وِچ ماسٹرز کِیتا۔

جݙاں انّھاں دے والدین نے انّھاں کوں اسکول وِچ داخل کِیتا، تاں ٻئے اعزہ نے انّھاں دے خاندان کوں طنز تے تعریض دا نشانہ بݨایا ہئی، بالآخر تنگ تِھی تے انّھاں لوکاں نے اوہ قصبہ چھوڑ ݙِتّا تے ٻئے ڳاؤں وِچ جا بَسّے۔

## چینی قونصل خانے تے حملہ، 2018ء

23 نومبر 2018ء کوں پاکستان وِچ چینی سرمایہ کاری دے مخالف ترئے مسلح علاحدگی پسنداں نے کراچی وِچ واقع چینی قونصلیٹ تے پاکستانی پولیس دے ݙو جواناں کوں مار ݙِتّا تے ول دھماکا خیز اشیا دے ذریعے عمارت وِچ داخل تِھیوݨ دی کوشش کِیتی۔

سہائی عزیز اُوں ویلے کراچی پولیس وِچ سینئر سپرنٹنڈنٹ ہَن تے اپݨے کم تے جا رہیاں ہَن کہ انّھاں کوں ایں حملے دی اطلاع ملی۔ انّھاں نے فوراً پولیس دستیاں کوں اُوں پاسے روانہ کِیتا تے نال ہی بم ناکارہ بݨاوݨ والے افراد وی روانہ کِیتے۔ جائے حادثہ تے پُڄݨ والی اوہ پہلی پولیس افسر ہَن۔ اتھاں تقریباً ݙو گھنٹے انّھاں ترئے مسلح حملہ آوراں نال جھڑپ جاری رہی تے بالآخر اوہ ترئے مارے ڳئے۔

## تسلیم تے اعتراف
سہائی عزیز دا پاکستانی پولیس وِچ بھرتی تِھیوݨ تے تیزی نال ترقی کرݨ ایں لحاظ نال ٻہوں اہمیت دا حامل ہے کہ پاکستان دے معاشرے وِچ زنانی پولیس افسران اڄ وی خال خال نظر آندین۔ عزیز سہائی تُوں پہلے سندھ دی صرف ݙو زنانیاں ہی پولیس وِچ ڳئین ہَن۔

## حوالے

ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
2014ء وچ سائنس دی ٹور

2014ء وچ سائنس دی ٹور

2014 وچ کئی اہم سائنسی واقعات تھئے ، جیندے وچ ہک دومکیت تے پہلا روبوٹک لینڈنگ تے پیراپلیجیا توں پہلی واری مکمل سٹیم سیل دی مدد نال صحتیاب تھیوݨ شامل ہن ۔ ایں سال بغیر پائلٹ دے ہوائی جہازاں تے الیکٹرانکس ٹیکنالوجی دے دنیا بھر وچ استعمال تے نفاست وچ وی وݙا وادھا تھیا ۔ 

اقوام متحدہ 2014 کوں کرسٹالوگرافی دا بین الاقوامی سال قرار ݙتا ۔ 

2014 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ بھرویں اڳونہیں دا سال ہئی ۔ خلائی تحقیق دے میدان وچ ، ہک دومکیت تے پہلی روبوٹک لینڈنگ ہک تاریخی واقعہ ہئی ۔ ایں واقعے نال دومکیتاں دے بارے وچ ساݙے علم وچ وݙا وادھا تھیا ۔ طب دے میدان وچ ، پیراپلیجیا توں پہلا مکمل سٹیم سیل دی مدد نال صحتیاب تھیوݨ ہک وݙی کامیابی ہئی ۔ ایں اڳونہیں نال ریڑھ دی ہݙی دی انجری دے شکار لوکاں کیتے نویاں امیداں پیدا تھیاں ۔ 

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، بغیر پائلٹ دے ہوائی جہازاں تے الیکٹرانکس دے استعمال وچ وݙا وادھا تھیا ۔ بغیر پائلٹ دے ہوائی جہازاں کوں مختلف مقاصد کیتے استعمال کیتا ڳیا ، جیندے وچ فوٹوگرافی ، سروے تے نگرانی شامل ہن ۔ الیکٹرانکس ، جیندے وچ سمارٹ واچز تے فٹنس ٹریکرز شامل ہن ، عام لوکاں وچ مقبول تھئے ۔ 

2014 دا سال سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ۔ ایں سال کئی اہم واقعات تھئے ، جیندے نال انسانی زندگی تے علم اتے مثبت اثرات پئے ۔ ایں سال دی بھرویں اڳونہیں نال انسانیت کوں نویں دڳ ملئے ۔ ایں سال دیاں سائنسی دریافتاں نال مستقبل وچ مزید ترقی دی امید پیدا تھئی ۔ خاص طور تے خلائی تحقیق تے طب دے میدان وچ تھئی اڳونہیں نال انسانیت کوں وݙا فیدہ تھیا ۔
2015ء وچ سائنس دی ٹور

## 2015ء وچ سائنس دی ٹور
2015 وچ کئی اہم سائنسی واقعات تھئے ۔ CRISPR اتے مبنی جین ایڈیٹنگ وچ نمایاں بہتری آئی ۔ ہک نویں انسان نما نسل ، ہومو نالیڈی ، پہلی وار بیان کیتی ڳئی ۔ کشش ثقل دیاں لہراں پہلی وار ݙٹھیاں ڳئیاں (2016 وچ اعلان کیتا ڳیا) ، تے بونے سیارے پلوٹو تے سیریز پہلی وار خلائی جہازاں ولوں ݙٹھے ڳئے ۔ اقوام متحدہ 2015 کوں مٹی تے روشنی تے مبنی ٹیکنالوجی دا بین الاقوامی سال قرار ݙتا ۔ 

2015 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ بھرویں اڳونہیں دا سال ہئی ۔ جین ایڈیٹنگ دے میدان وچ ، CRISPR اتے مبنی جین ایڈیٹنگ وچ نمایاں بہتری آئی ۔ ایں اڳونہیں نال جینیاتی بیماریاں دے علاج کیتے نویاں امیداں پیدا تھیاں ۔ انسانی ارتقاء دے میدان وچ ، ہک نویں انسانی نما نسل ، ہومو نالیڈی ، پہلی وار بیان کیتی ڳئی ۔ ایں دریافت نال انسانی ارتقاء دے بارے وچ ساݙے علم وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

طبیعیات دے میدان وچ ، کشش ثقل دیاں لہراں پہلی وار ݙٹھیاں ڳئیاں ۔ ایں دریافت نال آئن سٹائن دے عمومی اضافیت دے نظریہ دی تصدیق تھئی ۔ خلائی تحقیق دے میدان وچ ، بونے سیارے پلوٹو تے سیریز پہلی وار خلائی جہازاں ولوں ݙٹھے ڳئے ۔ ایں مشن نال انہاں سیاریاں دے بارے وچ ساݙے علم وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 

2015 دا سال سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ۔ ایں سال کئی اہم واقعات تھئے ، جیندے نال انسانی زندگی تے علم اتے مثبت اثرات پئے ۔ ایں سال دی بھرویں اڳونہیں نال انسانیت کوں نویں دڳ ملئے ۔ ایں سال دیاں سائنسی دریافتاں نال مستقبل وچ مزید ترقی دی امید پیدا تھئی ۔ خاص طور تے جین ایڈیٹنگ ، انسانی ارتقاء ، تے خلائی تحقیق دے میدان وچ تھئی اڳونہیں نال انسانیت کوں وݙا فیدہ تھیا ۔
محمدی بیگم

محمدی بیگم (یا سیدہ محمدی بیگم) ہِک مسلمان مصنفہ تے صحافی ہَن تے تعلیم نسواں دی مایہ ناز حامی ہَن۔ اُنّھاں نے رسالہ "تہذیب نسواں" شروع کِیتا تے اِیندے دی اولین مدیرہ بݨیاں۔ بطور زنانی، اُنّھاں کوں کِسے اردو رسالے دی ادارت دا اولین شرف حاصل ہِے۔ اوہ سید ممتاز علی دی اہلیہ ہَن۔ اُنّھاں دی معروف تصانیف وِچ "آدابِ ملاقات"، "صفیہ بیگم"، "شریف بیٹی" تے "رفیقِ عروس" وغیرہ شامل ہِن۔

## حیاتی دا احوال
محمدی بیگم 22 مئی 1878ء کوں شاہ پور، سرگودھا وِچ ڄَمّی ہَن۔ اُنّھاں نے قرآن حفظ کِیتا تے اپݨے بھائیاں تُوں اردو زبان سِکھّی۔ اُنّھاں نے اپݨی بھیݨ دی 1886ء وِچ شادی دے بعد اُنّھاں نال خط کتابت جاری رکھݨ کِیتے خط لکھݨ سِکھے۔

1897ء وِچ محمدی بیگم نے سید ممتاز علی نال عقد کِیتا، جیڑھے ہِک عالم تے دار العلوم دیوبند دے فاضل ہَن۔ محمدی بیگم دی تعلیم کِیتے کئی ٹیوٹر رکھے ڳئے۔ ہِک استانی اُنّھاں کوں انگریزی سِکھین٘دی ہئی تے ہِک ہندو زنانی اُنّھاں کوں ہندی پڑھین٘دی ہئی۔ ہِک لڑکا اُنّھاں کوں حساب سِکھین٘دا ہئی تے اُنّھاں دے شوہر سید ممتاز علی اُنّھاں کوں ہِک روز عربی تے ہِک روز فارسی پڑھین٘دے ہَن۔ اِیویں اوہ زنانیاں دے اخبار دی ادارت دے قابل تِھی ڳئیاں۔ 1 جولائی 1898ء کوں ݙوہاں میاں بیوی نے ہفتہ وار زنانہ رسالہ "تہذیب نسواں" جاری کِیتا۔ اِیہ رسالہ اسلام وِچ حقوق نسواں دی رو نال ہِک شاہکار سمجھا ویندے۔ محمدی بیگم تاوفات اِیں رسالے دی مدیرہ رہی۔ مبینہ طور تے محمدی بیگم پہلی زنانی تصور کِیتیاں ویندیاں ہِن جیڑھیاں کِسے اردو رسالے دی ادارت دے فرائض انجام ݙِتّے ہوون۔

محمدی بیگم نے صرف مائواں کِیتے ہِک ماہوار رسالہ "مشیرِ مادر" دے ناں نال 1904ء وِچ کڈھّا، جیندے وِچ مائواں کِیتے نہایت مفید ہدایات تے مضامین چَھپدے ہَن۔ اِیہ رسالہ زیادہ عرصہ تئیں جاری کائنی رہ سڳا۔ اِیں کِیتے جو محمدی بیگم کوں "تہذیب نسواں" دی وجہ نال مہلت کائنی مِلدی ہئی، تاہم ٻالاں دی نگہداشت تے تعلیم و تربیت دے سلسلے وِچ اوہ جو مشورے تے ہدایات "مشیر مادر" وِچ ݙین٘دیاں ہَن، اِیندا سلسلہ اُنّھاں نے "تہذیب نسواں" وِچ شروع کر ݙِتّا۔

محمدی بیگم نے 1907ء وِچ "انجمن خاتونانِ ہمدرد" دی بنیاد رکھّی، تاکہ زنانیاں کوں آمادہ عمل کِیتا ون٘ڄ سڳے۔ اِیں انجمن دے تحت ہِک "دار النسواں" وی ہئی جیندے وِچ غریب تے نادار زنانیاں دی ہر ممکن امداد کِیتی ویندی ہئی تے اُنّھاں کوں مختلف دستکاریاں سِکھا کر روزی کَماوݨ دے قابل بݨایا ویندا ہئی۔ کجھ ݙین٘ہاں دے بعد اُنّھاں نے "انجمن تہذیب نسواں" قائم کِیتی جیندے دی اوہ صدر مقرر تِھیاں۔ اُنّھاں دیاں کوششاں دے نتیجے وِچ ہندوستان وِچ زنانیاں کانفرنس منعقد تِھئی جیندے وِچ ملک بھر دیاں ممتاز زنانیاں نے شرکت کِیتی۔

محمدی بیگم دا 30 سال دی عُمر وِچ شملہ وِچ 2 نومبر 1908ء کوں انتقال تِھی ڳیا۔

## تصنیفاں
محمدی بیگم دیاں کُجھ نمایاں تصانیف درج ذیل ہِن:

* آدابِ ملاقات
* صفیہ بیگم
* شریف بیٹی
* آج کل
* چندن ہار
* خانہ داری
* سگھڑ بیٹی
* رفیقِ عروس
* آثار و نقوش

## آثار و نقوش
محمدی بیگم دے پوتے نعیم طاہر نے "سیدہ محمدی بیگم تے اُنّھاں دا خاندان" دے ناں نال کتاب لکھّی ہِے۔

## حوالے

ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:لاہور دے صحافی
ونکی:اردو لکھاری زنانیاں
2016ء وچ سائنس دی ٹور

## 2016ء وچ سائنس دی ٹور
2016 وچ سائنس دے میدان وچ کئی اہم واقعات تھئے ۔ اقوام متحدہ 2016 کوں دالاں دا بین الاقوامی سال قرار ݙتا ۔

2016 دا سال سائنس دے میدان وچ کئی اہم دریافتاں دا سال ہئی ۔ ایں سال کئی اہم واقعات تھئے ، جیندے نال انسانی علم وچ وادھا تھیا ۔

طبیعیات دے میدان وچ ، گریویٹیشنل ویوز یعنی کشش ثقل دیاں لہراں دی تصدیق کیتی ڳئی ۔ ایں دریافت نال آئن سٹائن دے عمومی اضافیت دے نظریہ دی تصدیق تھئی ۔ ایں دریافت نال کائنات دے بارے وچ ساݙے علم وچ وݙا وادھا تھیا ۔

بائیولوجی دے میدان وچ ، جین ایڈیٹنگ دی ٹیکنالوجی CRISPR وچ مزید بہتری آئی ۔ ایں اڳونہیں نال جینیاتی بیماریاں دے علاج کیتے نویاں امیداں پیدا تھیاں ۔ سائنسداناں مصنوعی ڈی این اے بݨاوݨ وچ وی کامیابی حاصل کیتی ۔ ایں اڳونہیں نال مصنوعی زندگی بݨاوݨ دی راہ ہموار تھئی ۔

خلائی تحقیق دے میدان وچ ، ناسا دے جونو خلائی جہاز مشتری دے مدار وچ داخل تھی تے اوتھوں دی تصویراں بھیجیاں ۔ ایں مشن نال مشتری دے بارے وچ ساݙے علم وچ وݙا وادھا تھیا ۔ سائنسداناں مریخ اتے پاݨی دے ثبوت وی ڳولے ۔ ایں دریافت نال مریخ اتے زندگی دی تلاش کوں نویں دڳ ملئے ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، مصنوعی ذہانت (آرٹیفیشل انٹیلیجنس) دی ٹیکنالوجی وچ مزید بہتری آئی ۔ مصنوعی ذہانت نال چلݨ والے روبوٹس تے گاݙیاں بݨاوݨ وچ اڳونہیں تھئی ۔ سائنسداناں کوانٹم کمپیوٹنگ دی ٹیکنالوجی وچ وی اڳونہیں کیتی ۔ ایں ٹیکنالوجی نال کمپیوٹرز دی رفتار وچ وݙا وادھا تھی سڳدا ہے ۔

اقوام متحدہ 2016 کوں دالاں دا بین الاقوامی سال قرار ݙتا ۔ ایں سال دالاں دی اہمیت اتے زور ݙتا ڳیا ۔ دالاں انسانی صحت کیتے بہت مفید ہوندیاں ہن ۔ دالاں وچ پروٹین ، فائبر تے وٹامنز دی مقدار زیادہ ہوندی ہے ۔

2016 دا سال سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ۔ ایں سال کئی اہم واقعات تھئے ، جیندے نال انسانی زندگی تے علم اتے مثبت اثرات پئے ۔ ایں سال دی بھرویں اڳونہیں نال انسانیت کوں نویں دڳ ملئے ۔ ایں سال دیاں سائنسی دریافتاں نال مستقبل وچ مزید ترقی دی امید پیدا تھئی ۔ خاص طور تے فزکس ، بائیولوجی ، تے خلائی تحقیق دے میدان وچ تھئی اڳونہیں نال انسانیت کوں وݙا فیدہ تھیا ۔
2013ء وچ سائنس دی ٹور

## 2013ء وچ سائنس دی ٹور
2013 وچ کئی اہم سائنسی واقعات تھئے ، جیندے وچ زمین وانگوں دے کئی ایکسوپلینیٹس دی دریافت ، لیب وچ اڳائے ونڄݨ والے کان ، ݙند ، جگر تے خون دیاں نالیاں دی تیاری ، تے 1908 توں بعد سب توں تباہ کن شہاب ثاقب دا فضا وچ داخل تھیوݨ شامل ہن ۔ ایں سال ایچ آئی وی ، اشر سنڈروم تے لیوکوڈسٹروفی جئیں بیماریاں دے کامیاب نویں علاج وی ݙٹھے ڳئے ، ایں توں علاوہ 3D پرنٹنگ تے خود مختار کاراں جئیں ٹیکنالوجی دے استعمال تے صلاحیت وچ وݙا وادھا تھیا ۔

اقوام متحدہ 2013 کوں پاݨی دے تعاون دا بین الاقوامی سال قرار ݙتا ۔

2013 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ بھرویں اڳونہیں دا سال ہئی ۔ ایسٹرونومی دے میدان وچ ، زمین وانگوں دے کئی ایکسوپلینیٹس دی دریافت ہک اہم سنگ میل ہئی ۔ ایں دریافت نال کائنات وچ زندگی دی تلاش کوں نویں دڳ ملئے ۔ بائیومیڈیکل انجینئرنگ دے میدان وچ ، لیب وچ اڳائے ونڄݨ والے کن ، ݙند ، جگر تے خون دیاں نالیاں دی تیاری ہک وݙی کامیابی ہئی ۔ ایں اڳونہیں نال اعضاء دی پیوند کاری دے میدان وچ نویاں امیداں پیدا تھیاں ۔ فروری وچ روس دے شہر چیلیابنسک دے اتے ہک وݙا شہاب ثاقب فضا وچ داخل تھیا ، جیندے نال ہزاراں لوک زخمی تھئے ۔ ایں واقعے نال شہاب ثاقباں توں لاحق خطرات دے بارے وچ شعور ودھیا ۔

صحت دے میدان وچ ، ایچ آئی وی ، اشر سنڈروم تے لیوکوڈسٹروفی جئیں بیماریاں دے کامیاب نویں علاج ݙٹھے ڳئے ۔ ایں اڳونہیں نال لکھاں لوکاں کوں نویں زندگی ملی ۔ ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 3D پرنٹنگ تے خود مختار کار ٹیکنالوجی دے استعمال تے صلاحیت وچ وݙا وادھا تھیا ۔ 3D پرنٹنگ نال مختلف قسماں دیاں چیزاں بݨاوݨ آسان تھی ڳیا ، سفر محفوظ تے آسان تھی ڳیا ۔

2013 دا سال سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ۔ ایں سال کئی اہم واقعات تھئے ، جیندے نال انسانی زندگی تے علم اتے مثبت اثرات پئے ۔ ایں سال دی بھرویں اڳونہیں نال انسانیت کوں نویں دڳ ملئے ۔ ایں سال دی سائنسی دریافتاں نال مستقبل وچ مزید ترقی دی امید پیدا تھئی ۔ خاص طور تے طب دے میدان وچ تھئی اڳونہیں نال انسانیت کوں وݙا فیدہ تھیا ۔
انوش مسعود چوہدری

انوش مسعود چودھری ہک پاکستانی پولیس افسر ہن، جو 26 ستمبر 2019 توں پنجاب، پاکستان دی ایلیٹ پولیس کِیتے ڈپٹی ڈائریکٹر، انتظامیہ دی حیثیت نال خدمات انجام ݙیندی پئیاں ہن۔ انّھاں کوں 2018 وِچ لاہور دی بہترین کرائم فائٹر دا ناں ݙتا ڳیا ہئی۔ اوہ 11 دسمبر 2014 کوں پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا توں پہلی زنانی اسسٹنٹ سپرنٹنڈنٹ پولیس (اے ایس پی) بݨیاں۔

## تعلیم
انّھاں نے فاطمہ جناح میڈیکل کالج توں ایم بی بی ایس دی تعلیم مکمل کیتی تے طب وِچ سونے دا تمغہ حاصل کِیتا۔ اِیندے بعد اوہ 40 واں کامن ٹریننگ پروگرام کِیتے سی ایس اے وِچ تے خصوصی تربیت کِیتے این پی اے اسلام آباد وِچ تربیت حاصل کر رہیاں ہن۔

## پیشہ ورانہ حیاتی
انّھاں نے ہک میڈیکل ڈاکٹر دی حیثیت نال اپݨے کیریئر دا آغاز کِیتا تے قانون نافذ کرݨ والے ادارے وِچ آنݨ توں پہلے میڈیسن وِچ سونے دا تمغہ جِتیا۔ انّھاں نے ہک سال تک میو ہسپتال وِچ ملازمت کیتی۔ 2008 وِچ، اوہ ڈرمیٹولوجی دی سارک بین الاقوامی کانفرنس وِچ سبھ توں کم عمر وِچ شریک تھئی۔

## پنجاب پولیس
ابتدائی طور تے، انّھاں نے لاہور وِچ پنجاب پولیس وِچ بطور اے ایس پی شمولیت اختیار کیتی ہئی، پر پھر اوہ 11 دسمبر 2014 کوں ایبٹ آباد چلی ڳئیاں، خیبر پختونخوا پولیس وِچ اپݨے اے ایس پی دے عہدے تے برقرار رہی۔  اِیں کردار وِچ، اوہ صوبہ خیبر پختونخوا دی پہلی زنانی اے ایس پی بݨ ڳئیاں۔ انّھاں کوں دوبارہ قصُور وِچ انویسٹی گیشن برانچ دے سپرنٹنڈنٹ پولیس (ایس پی) دی حیثیت نال خدمات انجام ݙیوݨ والی پنجاب پولیس وِچ تبدیل کر ݙتا ڳیا۔

08 دسمبر 2020 کوں، انّھاں دا قبل از وقت تبادلہ کر ݙتا ڳیا تے آئی جی پی ڈاکٹر انعام غنی نے اسٹیبلشمنٹ ڈویژن وِچ رپورٹ کرݨ دی ہدایت کیتی۔

## ٹٻّر
انّھاں دے شوہر دا تعلق ایبٹ آباد نال ہے تے انّھاں دی ہک دِھی وی ہے۔

## حوالے

ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستانی پولیس افسران
ونکی:پاکستانی پولیس افسر زنانیاں
2019ء وچ سائنس دی ٹور

## 2019ء وچ سائنس دی ٹور
2019 سائنس دی دنیا واسطے ہک یادگار سال ثابت تھیا ۔ ایں سال کئی اہم سائنسی کھوڄاں تھیاں ، اہم واقعے پیش آئے ، اتے کئی سائنسداناں کوں انہاں دیاں شاندار خدمات دے اعتراف وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ ایں سال دی سبھ توں وݙی خبر بلیک ہول دی پہلی تصویر دا منظر عام تے آوݨ ہئی ۔ ایونٹ ہورائزن ٹیلیسکوپ (Event Horizon Telescope) دے سائنسداناں ایم 87 گیلیکسی دے مرکز وچ موجود ہک سپر میسیو بلیک ہول دی تصویر گھدی ، جیندے نال آئن سٹائن دے نظریہ اضافت کوںپختہ کیتا ڳیا ۔

ایں سال سائنسداناں ڈینسوووا غار (Denisova Cave) وچ ہک نویں انسانی نسل دے فوسلز دریافت کیتے ، جیندے نال انسانی ارتقاء دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وادھا تھیا ۔ ایں سال مریخ تے زیر زمین پاݨی دی موجودگی دے ثبوت وی پیش کیتے ڳئے ، جیندے نال مریخ تے زندگی دے امکانات کوںتقویت ملی ۔

2019 وچ کئی سائنسداناں کوں انہاں دی شاندار سائنسی خدمات دے اعتراف وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ فزکس وچ نوبل انعام جیمز پیبلز ، مشیل میئر تے ڈیڈیئر کوئلوز کوں کائنات دے ارتقاء تے سیارے لبھݨ دے کم تے ملیا ۔ کیمسٹری وچ نوبل انعام جان بی ۔ گڈ اناف ، ایم ۔ سٹینلے وٹنگھم تے اکیرا یوشینو کوں لیتھیم آئن بیٹری دی تیاری تے ملیا ۔ میڈیسن وچ نوبل انعام ولیم جی ۔ کیلن جونیئر ، سر پیٹر جے ۔ ریٹکلف تے گریگ ایل ۔ سیمینزا کوں آکسیجن دی دستیابی دے بارے وچ خلیات دے ردعمل دے بارے وچ انہاں دی دریافت تے ملیا ۔

ایں سال کئی خلائی مشنز وی لانچ کیتے ڳئے ۔ بھارت چندریان 2 مشن لانچ کیتا جیڑھا چندر تے تحقیق کیتے ہئی ۔ امریکہ جیمز ویب سپیس ٹیلیسکوپ لانچ کیتا جیڑھا کائنات دے ابتدائی دور دی تحقیق کریسے ۔

2019 سائنس دی دنیا وچ ہک یادگار سال ہئی جتھاں سائنسداناں کئی اہم کامیابیاں حاصل کیتیاں تے انسانی علم وچ وادھا کیتا ۔
2020ء وچ سائنس دی ٹور

## 2020ء وچ سائنس دی ٹور
2020 دا سال پوری دنیا واسطے ہک مشکل سال ثابت تھیا ، خاص طور تے کورونا وائرس دی وبا دی وجہ توں ۔ تاہم ، ایں مشکل وقت وچ وی سائنسداناں اپݨی محنت جاری رکھی اتے کئی اہم کامیابیاں حاصل کیتیاں ۔ ایں سال وچ کئی اہم سائنسی کھوڄاں تھیاں ، اہم واقعات پیش آئے ، اتے کئی سائنسداناں کوں انہاں دی شاندار خدمات دے اعتراف وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔

2020 وچ کورونا وائرس دی وبا سبھ توں وݙا سائنسی چیلنج ہئی ۔ سائنسداناں ایں وائرس دے بارے وچ جلد توں جلد معلومات حاصل کرݨ دی کوشش کیتی اتے ویکسین تیار کرݨ تے کم شروع کیتا ۔ ایں سال وچ کئی ویکسینز دے کلینیکل ٹرائلز شروع تھئے ، اتے کجھ ویکسینز کوں ہنگامی استعمال دی منظوری وی ملی ۔ ایں وبا سائنسداناں دی عالمی تعاون دی اہمیت کوں وی اجاگر کیتا ۔

ایں سال سائنسداناں وینس سیارے تے فاسفین گیس دی موجودگی دا اعلان کیتا ، جیڑھا ایں سیارے تے زندگی دے امکانات کوں ظاہر کریندا ہئی ۔ ایں اعلان خلائی تحقیق دے شعبے وچ ہک نواں جوش پیدا کیتا ۔ ایں سال سائنسداناں آرکٹک وچ ریکارڈ تروڑ گرمی وی ریکارڈ کیتی ، جیڑھا موسمیاتی تبدیلی دے خطرناک اثرات کوں ظاہر کریندا ہئی ۔

2020 وچ کیمسٹری وچ نوبل انعام ایمانوئل چارپینٹیئر اتے جینیفر اے ڈوڈنا کوں جینوم ایڈیٹنگ دی تکنیک CRISPR-Cas9 دی دریافت تے ملیا ۔ فزکس وچ نوبل انعام راجر پینروز ، رین ہارڈ گینزل اتے اینڈریا گیز کوں بلیک ہول دی دریافت تے ملیا ۔ میڈیسن وچ نوبل انعام ہاروی جے آلٹر ، مائیکل ہوٹن اتے چارلس ایم رائس کوں ہیپاٹائٹس سی وائرس دی دریافت تے ملیا ۔

2020 دا سال سائنس دی دنیا واسطے ہک مشکل پر اہم سال ثابت تھیا ۔ ایں سال سائنسداناں کئی اہم چیلنجز دا مقابلہ کیتا اتے انسانی علم وچ وادھا کیتا ۔
2021ء وچ سائنس دی ٹور

## 2021ء وچ سائنس دی ٹور
2021 دا سال سائنس دی دنیا واسطے کئی اہم کھوڄاں اتے واقعات دا سال ثابت تھیا ۔ ایں سال وچ سائنسداناں انسانی علم وچ وادھا کرݨ والے کئی اہم کم کیتے ، اتے کئی سائنسداناں کوں انہاں دی شاندار خدمات دے اعتراف وچ نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔

2021 وچ سبھ توں وݙا واقعا جیمز ویب سپیس ٹیلیسکوپ دا لانچ ہئی ۔ ایں ٹیلیسکوپ کائنات دے ابتدائی دور دی تحقیق دا ہک نواں دروازہ کھول ݙتا ۔ ایں ٹیلیسکوپ دی مدد نال سائنسداناں کائنات دے ابتدائی ستارے اتے گیلکسیز دی تصویر کشی کیتی ، جیندے نال کائنات دے ارتقاء دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ وادھا تھیا ۔

ایں سال سائنسداناں مریخ تے پراݨے نامیاتی مالیکیولز دی موجودگی دا اعلان کیتا ، جیڑھا ایں سیارے تے پراݨی زندگی دے امکانات کوں ظاہر کریندا ہئی ۔ ایں اعلان خلائی تحقیق دے شعبے وچ ہک نواں جوش پیدا کیتا ۔ ایں سال سائنسداناں آرکٹک وچ ریکارڈ تروڑ گرمی وی ریکارڈ کیتی ، جیڑھا موسمیاتی تبدیلی دے خطرناک اثرات کوں ظاہر کریندا ہئی ۔

2021 وچ فزکس وچ نوبل انعام سیوکورو مانابے ، کلاؤس ہیسلمین اتے جارجیو پاریسی کوں ڳنجھل فزیکل سسٹمز دی سمجھ وچ انہاں دے تعاون تے ملیا ۔ کیمسٹری وچ نوبل انعام بینجمن لسٹ اتے ڈیوڈ ڈبلیو سی میک ملن کوں اے سیمیٹرک آرگینوکیٹالیسس دی دریافت تے ملیا ۔ میڈیسن وچ نوبل انعام ڈیوڈ جولیس اتے آرڈیم پٹاپوٹین کوں درجہ حرارت اتے ٹچ واسطے ریسیپٹرز دی دریافت تے ملیا ۔

ایں سال سائنسداناں کورونا وائرس دی وبا دے خلاف جنگ وچ وی اہم کامیابیاں حاصل کیتیاں ۔ ویکسینز دی تیاری اتے انہاں دے استعمال وبا دے اثرات کوں گھٹ کرݨ وچ مدد کیتی ۔ ایں سال سائنسداناں کورونا وائرس دے نویں ویرینٹس دی نگرانی اتے انہاں دے خلاف موثر علاج دی تلاش جاری رکھی ۔

2021 دا سال سائنس دی دنیا واسطے ہک اہم سال ثابت تھیا ۔ ایں سال سائنسداناں کئی اہم چیلنجز دا مقابلہ کیتا اتے انسانی علم وچ وادھا کیتا ۔