open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دُلیوالہ

میر چاکر اعظم رند دی اولاد وچ میر بلوچ خان منکیرہ دا اوہ حکمران ہئی جیں نے لنگاہواں توں خودمختاری دا اعلان کیتا ہئی۔ اوندے اٹھ پتر تے ہک دھی ہئی جیندا ناں ملائم بی بی ہئی۔  انہاں دی دھی دے تاریخی کردار کوں مورخین نے کتب وچ درج کیتے۔ میر بلوچ اپݨے ریاستی امور وچ اپݨی دھی نال مشورہ کریندا ہوندا ہئی۔ جݙݨ میر بلوچ دی وفات تھئی تاں اوندے پتراں وچ دستار دے مختلف دعویدار سامݨے آئے۔ قبائل دے عمائدین نے معاملے کوں سلجھاوݨ کیتے ملائم بی بی دا ناں تجویز کیتا تے میر بلوچ دے تمام صاحبزادگان تے قبائل نے اوندے تے اپݨی رضامندی ظاہر کر ݙتی۔ 
ملائم بی بی دے پئے دا ناں میر عبداللّٰہ خان میراݨی ہئی جیں نے ریاست دے دفاع کوں بہتر بݨاوݨ کیتے مختلف اقدامات کیتے ہن۔
میراݨی قبیلے دے اوں میر نے منکیرہ توں کوئی 70 کلومیٹر شمال وچ ہک قصبے دی بنیاد رکھی جینکوں اوں نے اپݨے ناں دی نسبت نال کوٹ عبداللّٰہ خان دا ناں ݙتا۔ تھل دی ادھ وچ ایہ قصبہ ڈیرہ جات توں بھیرہ، جہلم تے میانوالی ویندے قافلیاں دی گزرگاہ بݨا تے سرائیکی زبان دے مٹھے لہجے نے اونکوں کوٹ عبداللّٰہ خان توں دلیوالا بݨا سٹیا۔
تاریخ دے ورقیاں وچ لکیا ایہ کوٹ عبداللّٰہ خان اوں وقت دوبارہ افق تے ابھریا جݙݨ میانوالی مظفرڳڑھ (ایم ایم روڈ) دی تعمیر تھئی تے دلیوالا جنوب توں شمال دی طرف آندے ویندے مسافراں کیتے ہک سونہاں ناں بݨ ڳیا۔ ایم ایم روڈ دی NHA وچ شمولیت دے بعد ایہ شہر سنٹرل کوریڈور دا ہک پھلدا پھولدا ایسا شہر بݨسی جیہڑا مکران تے جنوب کوں شمالی علاقہ جات نال لنک کر ݙیسی۔
## حوالے
اجالا مختار لنگاہ

اجالا لنگاہ سرائیکی وسیب دی متحرک رہنما ہن۔ کجھ عرصہ سرائیکستان ڈیموکریٹک پارٹی رہیے تے ہݨ انہاں دی سرائیکستان نیشنل فرنٹ دے ناں نال اپݨی پارٹی اے۔ 
## حوالے
قادر بخش قادن

صوفی فیض محمد دلچسپ دے ابا سئیں سئیں حاجی قادر بخش قادن وی نعت گو شاعر ہَن.

## وفات
٢٧ جولائی ١٩٨٧ء

## نمونہ کلام

### نعت شریف
محمد محمد کریندے مروں

محمد محمد قبر وچ پڑھوں

اوّل ناں خدا سئیں سو ہݨے پاکدا

ݙوجھا ناں محمد کیویں چھاکدا

تریجھا چار یار کیویں راکھدا

سُݨ ناں انھاں دا کیویں نہ ٹھروں

دریا گناہاں دا تھیا تار ہے

ملاح او نہ بݨسی تیݙا یار ہے

مزوری جے ہئی ویسیں لنگھ پار ہے

مزوری ہے روزے نمازاں پڑھوں

قادن ہزاراں ہا منگدا دعائیں

قسمت مہاراں چھکِیسم کݙاہیں

جیندیں ڄُل تے ݙیکھوں سوہݨے دیاں جاہیں

حیاتی اتھائیں ڄُل تے پوری کروں
ونکی:سرائیکی شاعر
ونکی:نعت
جنرل (ر) وید پرکاش ملک

ڈیرہ اسماعیل خان اچ پیدا تھئے۔ تقسیم ہند دے بعد بھارت چلے ڳئے تے فوج اچ بھرتی تھئے۔ بھارت دے واحد سرائیکی آرمی چیف ہووݨ دا اعزاز انہاں کوں حاصل اے۔
## حوالے
رضائی شاہ

سید رضا علی شاہ جنہاں دے ناں نال رضائی شاہ جنوبی تے شمالی دے موضع جات بݨے، آپ دے بھائیاں دے ناں نال موسوم موضع جات نور شاہ (ںیٹ ٻوگھا) تے سید سکھا شاہ دے ناں نال حسن شاہ وچ موضع سکھا شاہ آباد تھئے، آپ سید محمد مکی المعروف میر بکھر دی اولاد توں ھن تے اونہی نسبت نال باکھری سادات مشہور ھن، دریائے سندھ دے نال کچھی دے زرخیز زمیناں آپ دی اولاد دے ناں ھن۔
آپ ٻلوٹ شریف وچ دفن ھن تے بھکر دے نقوی باکھری سادات دے محترم اکابرین وچوں ہن۔
## حوالے
اسماعیل تھہیم

اسماعیل تھہیم سرائیکی تحریک دے ہک مشہور اڳوان ہن۔
## حوالے
آصف خان

آصف خان، سرائیکی قومیتی تحریک دے مرکزی اڳواݨاں اچوں ہک ہن۔ انہاں دا تعلق ملتان نال اے۔ کینیڈا دی شہریت رکھدن۔ سرائیکی تحریک اچ انہاں دے خدمات قابل قدر ہن۔ سرائیکی فورم انہاں دی ہک مشہور تنظیم ہئی جینکوں انہاں نے ہݨ وسیب نیشنل تحریک دا ناں ݙے ݙتے۔ ایں جماعت دا نیٹ ورک ملتان، بہاولپور، اوچشریف، ڈیرہ غازی خان سمیت سرائیکی وسیب دے کئی شہراں اچ موجود اے۔ مردم شماری دے دوران انہاں نے سرائیکی عوام دی آگاہی کیتے سوشل میڈیا تے مہم چلائی۔ کجھ عرصہ سرائیکستان ڈیموکریٹک پارٹی نال وی وابستہ رہیے۔

thumb|

## حوالے
وسیب نیشنل تحریک

وسیب نیشنل تحریک، آصف خان دی ہک مشہور سرائیکی قومیتی جماعت ہے۔ ایندا نیٹ ورک سرائیکی وسیب دے کئی شہراں اچ ہے۔

## حوالے
حاجی پور

حاجی پور تحصیل ڄام پور دا ہک قصبہ تے یونین کونسل ہے۔

حاجی پور دا قصبہ کاہا سلطان تے چھاچھڑ نیں دی آدھل وچ وسدے اتے اپݨی انج تاریخ دا مالک ہے ۔ ایں کولوں بادشاہت ،تصوف تے ہندومت دے ڈھیر سارے راز ہن ۔عباسی کلہوڑیں کوں پناہ ڊیوݨ آلہ ،چشتی صوفیا( خواجہ نور محمد مارو والا ) دے رازیں دا امین ہے ۔انہیں دے خلیفہ میاں ابوبکر احمداݨی دی تصوف نال وابستگی ہک انج جہان رکھدی ہے ۔اتھاں ہندومت دی نشانی ہک مندر اڄݨ توڑیں موجود ہے ۔
فیض احمد شازم

فیض احمد شازم سرائیکی شاعرہے۔

اصل ناں       فیض احمد

تخلص          شازمؔ

جٖمنْ           1985ء 

تعلیم          ایم اے (اردو)

پیشہ           پرائیویٹ ملازمت

فون نمبر        0300 2245646

جاہ پتہ         موضع جند وڈٖا ڈٖاہر، کوٹ کرم خان تحصیل و ضلع رحیم یار خان

فیض احمد شازمؔ 1985ء کوں اللہ جیوایا عباسی دے گھر پیدا تھئے، ایم اے تک تعلیم حاصل کیتی، 20سال دی عمر وچ شاعری دا شوق پیدا تھیا تاں معروف شاعر امان اللہ ارشدؔ دی راہنمائی وچ 2006ء کنوں شاعری دا آغاز کیتا۔’’شازم دے ڈٖوہڑے‘‘تے ’’مونجھ دا موسم‘‘ آپدے شعری کتابچے وی چھپ چکے ہن۔

## ڄم پل
رحیم یار خان نال تعلق ہے۔ ١٥ مئی ١٩٨٥ء کو ڄمے۔

## تعلیم

## نمونہ کلام

### نعتِ رسولؐ
محبوب مٹھے مدنؐی منٹھار دی شاھی ہے

ݙ و جگ تے نبیاں دے سردار دی شاھی ہے

اوندی زلف توں میں قرباں اوندی شان توں میں صدقے

کائنات تاں رب دی ہے پر یار دی شاھی ہے

ہے جان فدا جہیں تے او جان ہے مدنؐی دی

ھر دل  دی دھڑکن  تے لجدار دی  شاھی ہے

اوندا ذکر ایمان کرے اوندی شان قرآن ݙ سے

ہے دل  میݙ ا  لیکن  دلدار  دی  شاھی  ہے

محبوب  ہے اللّٰہ دا  محبوب  اوھو  میݙ ا

مطلب حب والیں تے حبدار دی شاھی ہے

جئیں چندر کھڑا تروڑئیے جئیں لہندا سجھ موڑئیے

ہے  حکم  الہی  دا  سرکار  دی  شاھی  ہے

شَازِم جئیں واسطے اے کائنات سجائی گئی 

کائنات تے اوں سوہݨے سردار دی شاھی ہے

                      فیض احمد شَازِم

### غزل
ݙ ھلی  ڈھلی  ڈھل  اچ

پھس گئی آں کھل  اچ

میں   اوندے   ذہن  اچ

او  ہے  میݙ ی   دل  اچ

من   کیتی  نوکری  ہے

مونجھاں  آلی  مل  اچ

ساہ   ساݙ ے   کھڑ  گن

مکھ    والے    تل    اچ

ھل   ݙ ٹھی   باز    وچ

باز    ݙ ٹھے    ہل    اچ

تیکوں راتیں سݙ  مارے

یار     گھل    گھل   اچ

خط ویڑھ  بھیجا ہس

بجلی    دے     بل   اچ

شازم  اساں  لگے ایویں 

کل    جیویں    کل   اچ

     فیض احمد شازم

### غزل
جیلھے  تیکوں   بھاندے  نسے

تیݙ ے    رلے     باھندے    نسے

اونویں   رلے    ہوندے   نسے 

پرے   وی   تاں   رہندے   نسے

لکھاں  تیݙ یاں   سہندے   ہیں

کئیں دی ہک وی سہندے نسے

آ  نا  ݙ یکھاں  شیشے   سامݨے

ݙ یکھ ھاں  ݙ وہیں  ٹھہندے نسے

ہکو    تیکوں    چاھندے    ہیں

بیا   کجھ  تاں  چاھندے   نسے

اکھیں   اتے    سݙ     اے    تیݙ ا

سݙ ے   کوئی  تاں  آندے   نسے

ہاں    کوں    ہس  ء   شازم   آ

اجاں    آہدیں     ماندے     نسے
احسن فریدی

احسن فریدی، سرائیکی شوبز نال تعلق رکھݨ آلی ہک مشہور شخصیت ہن۔

احسن فریدی 14 اپریل 1975ء کوں وستی نریجہ سلطان پور اچ غلام نبی دے گھر جٖمئے ۔ایف اے تئیں تعلیم حاصل کیتی ۔ معروف سرائیکی فلم ڈائریکٹر ہِن ۔ 1990 اچ شاعری شروع کیتی تے امان اللہ ارشد دے شاگردی حاصل کیتی ۔ چیریوں اکھ ، ساݙی عید نئیں تھئی شامل ہِن ۔ انہاں سرائیکی فلم سازی دے ذریعے سرائیکی ماء ٻولی دی ٻہوں خدمت کیتی اے ۔ 

## حوالے
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
اکرم نظامی

اکرم نظامی، سرائیکی شوبز نال وابستہ ہک مایہ ناز فنکار ہن۔ کئی سرائیکی ٹیلی فلماں اچ اپݨی اداکاری دے جوہر ݙکھا چکن۔ زیادہ تر کامیڈی رول کریندن۔ انہاں دا تعلق ضلع رحیم یار خان نال اے۔
## حوالے
ایم ڈی گانگا

ایم ڈی گانگا، ضلع رحیم یار خان نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سرائیکی رہنما ہن۔ سیاسی سرگرمیاں دے نال اخباراں اچ کالم نگاری وی کریندن۔ زراعت دے شعبے اچ وی مہارت رکھدن۔

معروف ادیب ، شاعر ،دانشور سئیں جام ایم ڈی گانگا دا اصل ناں محمد دین گانگا ہے ۔ گانگا نگر اچ جام بہار گانگا دے گھر 1967 ء اچ اکھ کھولی ۔ ایم اے اکنامکس کر تے زمیندارہ کریندن ۔ 1993 ء اچ شاعری شروع کیتی ۔ انہاں دیاں کتاباں اچ سِک عربی دی ، سرائیکی تے انگریزی شامل ہِن ۔جام ایم ڈی گانگا ادیب ، شاعر تے صحافی ہووݨ دے نال نال سرائیکی اڳواݨ وی ہِن ۔ اردو اخبار تے جھوک  آپ دیاں تحریراں اکثر چھپدیاں راہندن ۔ 

## حوالہ
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
اسماعیل احمداݨی

سرائیکی نثر دے عظیم لکھاری اسماعیل احمداݨی 1930ء ءِ ِچ جام پور دے قصبہ رسول پور ء ِ چ پیدا تھئے ، دیرہ غازی خان تے کراچی توں تعلیم مکمل کیتی تے ول سندھ ء ِ چ آباد تھی ڳے تے وکالت کریندے رہ ڳے پر اُنہاں سرائیکی دا ٻہوں کم کیتا ٻہوں کتاباں لکھیاں۔اُنہیں داناول ’’چھولیاں ‘پیت دے پندھ  تے امر کہاݨی ‘‘شاہکار کتاباں ہن۔ٻہوںوݙی خدمات ہن۔اسماعیل احمداݨی ہک مشہور سرائیکی ادیب ہن۔

## حوالے
اے جے سیال

اے جے سیال، ضلع جھنگ نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور صحافی تے سرائیکی قومیتی رہنما ہن تے ضلع جھنگ دے سرائیکی صوبے اچ شامل تھیوݨ کیتے آہر کریندے رہندن۔
## حوالے
امجد بلوچ

امجد بلوچ، سرائیکی فرنٹ دے مرکزی رہنما ہن۔ کجھ عرصہ نیشنل سرائیکی پارٹی نال وی وابستہ رہیے۔
## حوالے
اسماعیل مزاری

اسماعیل مزاری، روجھاݨ نال تعلق رکھݨ آلے مشہور سوشل ورکر ہن۔
## حوالے
الطاف ݙاہڑ

الطاف ݙاہڑ، احمدپور شرقیہ نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سرائیکی کارکن ہن۔ شعبہ تعلیم نال وابستہ ہن۔
## حوالے
آصف علی پوتا

آصف علی پوتا ملتان نال تعلق رکھݨ والے ہک شوبز پرسن ہن۔ مشہور اردو، پنجابی تے سرائیکی گلوکارہ ناہید اختر دے پئے ہن۔
## حوالے
اسد ملک

اسد ملک، پاکستان ٹیلی ویژن نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور اداکار ہن۔ انہاں دا پہلا ڈرامہ دشت ہئی۔ ایندے علاوہ کئی ڈرامیاں تے پاکستانی فلماں اچ اپݨی اداکاری دے جوہر ݙکھا چکن۔
## حوالے
اورنگزیب لغاری

ٹیلی ویژن دے اداکار ہِن، جیڑھے جو ݙو سو توں ودھ ڈرامیاں اچ حصہ گھن چکے ہن۔ قصبہ رحیم آباد رحیم یار خان اچ پیدا تھئے۔ پہلی واری 1957ء اچ سنٹرل ماڈل ہائی سکول اچ جݙاں جو اٹھویں جماعت دے طالب علم ہن سکول دی سالانہ تقریب دے موقع تے سکول دے سٹیج تے ہک کھیل ’’مہ سیمیں‘‘ پیش تھیا۔ اے انہاں دی فنی صلاحیت دا پہلا مظاہرہ ہئی۔ ایں توں بعد کیڈٹ کالج پٹارو اچ تعلیم دے دوران ہک ڈرامیٹک کلب ’’فن کدہ‘‘ دی بنیاد رکھی تے کالج اچ کئی ڈرامے سٹیج کیتے تے اعزازات حاصل کیتے۔ ہک کھیل ’’نظام سقہ‘‘ ہا جیکوں ٻہوں پسند کیتا ڳیا۔ اپݨے پسندیدہ کھیݙ فٹ بال تے اداکاری دے نال نال گورنمنٹ کالج لاہورتوں گریجویشن کیتا تے کالج دے صد سالہ جشن دے موقع تے کالج دے آڈیٹوریم اچ پیش کیتے ونجٖݨ آلے شیکسپیئر دے ہک کھیل’’مڈسمرز نائٹ ڈریم ‘‘ اچ حصہ گھٖدا۔ اے کھیل صوفی تبسم نے ترجمہ کر تے ’’ساون رین دا سفنا‘‘ دے ناں نال سٹیج کیتے تیار کیتا جݙاںجو ایندی تکمیل تے پروڈکشن ڈاکٹر انور سجاد دی کاوش ہئی۔ اورنگ زیب داپہلا باقاعدہ سٹیج ڈرامہ ’’لہو کے چراغ‘‘ ہاجیندا موضوع ستمبر 1965ء دی پاک بھارت جنگ ہا تے جیکوں الحمرا آرٹس کونسل دے سٹیج تے پیش کیتا ڳیا۔ 

اورنگ زیب ٹیلی ویژن ، سٹیج تے فلم اچ اپݨی کارکردگی نال بے شمار ایوارڈ حاصل کر چکے ہن۔ انہاں نے ہُݨ تک جنہاں سلسلہ وار ڈرامیاں اچ کم کیتا انہاں اچ ساحل، چانن تے دریا، اندھیر اُجالا، آج کا کھیل، الف لیلہ، طوطا کہانی، ایک محبت سو افسانے، اچے برج لاہور دے، دادی، ائیرپورٹ، دروازے، دہلیز، خلش تے سونا چاندی قابل ذکرہن۔ انہاں دا سب توں وݙا تے کامیاب ترین ڈرامہ ’’وارث‘‘ہا۔ جیڑھا جو امجد اسلام امجد نے لکھیا تے نصرت ٹھاکر نے پیش کیتا جنہاں فلماں ا چ آپ نے اداکاری دے جوہر ݙکھائے انہاں اچ نورین، غریبوں کابادشاہ، نام میرا بدنام ، تے پنجابی فلم ’’جگادر‘‘ قابل ذکر ہن۔ ہُݨ تک سو توں ودھ کمرشل سٹیج ڈرامیاں اچ گھن چکے ہن جنہاں اچ ’’کنجوس ‘‘ اطہر شاہ خان دا تحریر کیتا ہویا ’’خطرہ 440وولٹ‘‘ منیر راج دی تحریر ’’پینڈو ڳیا دوبئی ‘‘ شامل ہے۔ وسیب کوں اپݨے وسیب دے ایجھے فنکاریں تے فخر ہے جیڑھے اپݨی مدد آپ دے تحت اپݨی قابلیت دا لوہا منوایا۔ 

## حوالہ
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
ابوبکر گوپانگ

ابوبکر گوپانگ، فاضل پور، ضلع راجن پور نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سرائیکی کارکن ہن۔
## حوالے
واجد تھلوی

اصل ناں    واجد علی  

قلمی ناں     واجدؔ تھلوی     

جمن         1990ء     

تعلیم         بی اے

پیشہ          جٹاکی   

فون نمبر       03467084245

جاہ پتہ        ڈیرہ تھلوی چاہ باقر والا تلائی نور شاہ غربی تحصیل کوٹ ادو(مظفر گڑھ)

واجدؔ تھلوی نور شاہ تلائی (تھل) دا  اُبھردا ہویا موزوں طبع نوجوان شاعر ہے ۔فنِّ شاعری دے تمام تر رموز تے قواعد و ضوابط باریکی نال سمجھدے ۔سرائیکی شاعری دیاں تمام مروّجہ اصناف تے طبع آزمائی کریندا پئے۔اپنی ادبی تنظیم ’’بزمِ فیض بلوچ‘‘ دا جنرل سیکر ٹری تے روحِ رواں ہے ،میکوں اپنے ایں متحرک ،سعادت مند شاگرد تے بہوں فخر ہے ۔2010ء وچ آون آلی تباہ کُن چھل دے حوالے نال واجدؔ تھلوی مختلف شعراء دے المیہ کلام تے مشتمل 64صفحیاں دا مجموعہ مرتب کر کے ’’چھل دیاں چھولیاں‘‘ دے عنوان نال شائع کیتا ،تے ایویں 2015ء اچ صرف اپنی بزم دے اراکین 10شعراء دا کلام وی مرتب کر کے ’’پھُلّاں دی جھُل ‘‘دے عنوان نال شائع کر چکے تے ہُن اپناں ذاتی شعری مجموعہ’’چُنّی‘‘دے عنوان نال کمپوز کریندا پئے ،جیڑھا جو عنقریب منظرِ عام تے آویسی۔انشاء اللہ۔

جتھوں تک واجدؔ تھلوی دی شخصیت دا تعلق ہے تاں شرفِ انسانی دیاں تمام تر خوبیاں ایندے وچ موجود ہن،مؤدب،مہذب،ملنسار،تے خوش اخلاق نوجوان ہے۔ایہا ای وجہ ہے جو ہر کوئی ایندی شرافت دا اعتراف کریندے۔

## نمونہ کلام

### مولود شریف
مولود شریف

کلام:   :واجدؔ تھلوی

ربیع الاول دی بٖارھاں  دا  ڈٖیہنہ  آیا  ہے

جشن ِ  میلاد  اساں  رجٖ   کے  منایا  ہے

کیتی    ایہا   جبرائیل   آ    منادی  ہے

دنیا  تے  اجٖ  مٹھے  مدنی  دی  شادی  ہے

جھنڈا  جبریل  چھت کعبے دی تے  لایا ہے

جشن ِ  میلاد  اساں  رجٖ   کے  منایا  ہے

دنیا  تے  آیا  جڈٖا ں  صادق   امین  ہے

امت  دی   خاطر  جھکائی  چا  جبین  ہے

جٖمدیو  نہ   امت  کوں  مدنی  بھلایا  ہے

جشن ِ  میلاد  اساں  رجٖ   کے  منایا  ہے

انبیاء   دیدار  کیتے  آئے  جو  تمام  ہِن

قدسی  وی  آئے  کُل  پڑھنْ  سلام  ہِن

سہرا  جیندی  آمِد دا  حوراں  نے سُنْایا ہے

جشن ِ  میلاد  اساں  رجٖ   کے  منایا  ہے

سوہنْاں بٖہوں سوہنْاں بی بی آمنہ دا چن ہے 

چن  نال کھیڈنْ  دا  جٖانْدا   جو  فن  ہے

اُنگل  ہلا  کے  آقا  چن  کوں گھمایا  ہے

جشن ِ  میلاد  اساں  رجٖ   کے  منایا  ہے

مُکی  اجٖ  دنیا  توں  ساری  ظلمات  ہے

روشن  نظردی  اے  واجد  ؔ کائنات  ہے

گھر   عبداللہ  دے   جو   نور  سما یا  ہے 

جشن ِ  میلاد  اساں  رجٖ   کے  منایا  ہے

### مسدس
جہڑی ڳئی ہئی پھیل معاشرےوچ بدصورت حالت دورتھئی

ہا ہر کئی عرق اچ غرق ہوندا۔۔۔۔۔۔۔او مرض علالت دور تھئی

او وحشت زور ورائی والی۔۔۔۔۔۔۔۔۔بے سود خجالت دور تھئی

انسان انسان دا دشمن ہا۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔اے رسم جہالت دور تھئی

،

میݙے پاک محمد خلقت کوں۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔آ روشن راہ ݙکھلائی ہے

کائنات اچ واجد راہوݨ دی۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔تہذیب آقا سکھلائی ہے

۔۔(واجد تھلوی)

### غزل

دھوئیں دار  فقیر   ہیں  اساں 

کڈاں یار   امیر  ہیں  اساں

سینے  تے  نت ہَل  پئے  واہندن

دردیں دی جاگیر ہیں اساں

باہروں ڈسدے رنگ دے کالے

اندروں  چِٹے  کھیر  ہیں اساں

’’میں‘‘ ساکوں بس  چئی ودی  ہے

سَہہ نہ  سگدے  چیر ہیں  اساں

اپنے  آپ  کوں پر  کھیئے  واجدؔ

اپنے آپ  دے  پیر ہیں  اساں
امان اللہ خان دریشک

امان اللہ خان دریشک، ضلع راجن پور نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سیاستدان ہن۔ کئی واری اسمبلی دے رکن رہ چکے ہن۔
## حوالے
امیر محمد خان

امیر محمد خان ہک پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ مئی 2013 توں مئی 2018 تک تے اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## ابتدائی حیاتی تےتعلیم
امیر محمد خان 17 نومبر 1972 کوں بھکر وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے 1994 وچ پنجاب یونیورسٹی توں گریجویشن کیتا تے بیچلر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی۔ 

## سیاسی کیریئر
امیر محمد خان 2013 دے پنجاب دے صوبائی الیکشن وچ PP-47 (بھکر-I) توں آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے لیے منتخب تھئے۔ انہاں نے مئی 2013 وچ پاکستان مسلم لیگ (ن) وچ شمولیت اختیار کیتی۔ اوہ 2018 دے پنجاب دے صوبائی انتخابات وچ PP-89 (بھکر-I) توں آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے لیے دوبارہ منتخب تھئے۔ انہاں نے اپݨے انتخاب دے بعد پاکستان تحریک انصاف وچ شمولیت اختیار کیتی۔ 11 ستمبر 2018 کوں انہاں کوں وزیر اعلیٰٰ پنجاب عثمان بزدار دی صوبائی کابینہ وچ شامل کیتا ڳیا تے انہاں کوں جنگلات دے بارے وچ وزیر اعلیٰٰ دا معاون خصوصی مقرر کیتا ڳیا۔ اوہ 2023 دے پنجاب دے صوبائی انتخابات وچ پی پی 89 بھکر-I توں پی ٹی آئی دے امیدوار دے طور تے صوبائی اسمبلی دی نشست دے کیتے انتخاب لڑ یے ہن۔

## حوالہ

ونکی:جامعہ پنجاب دے فضلا
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
اویس لغاری

اویس لغاری پاکستانی سیاست دان ہن۔ 

## پاکستان عام انتخابات، 2013ء
اوہ قومی اسمبلی دے رکن وی رہ چکے ہن اتے ہݨ وی قومی اسمبلی دے رکن ہن۔

پاکستان عام انتخابات، 2013ء وچ انہاں قومی اسمبلی دی نشست جیتی ہئی۔

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:بلوچ شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
احمد محمود

مخدوم سید احمد محمود سہروردی، ضلع رحیم یار خان دی مشہور ترین سیاسی شخصیت ہن۔ سابق گورنر پنجاب ہن۔ سیاسی تعلق پاکستان پیپلز پارٹی دے نال اے۔
## حوالے
آئمہ خان

آئمہ خان ہک ڈاکٹر ہن۔ ضلع خانیوال نال تعلق اے ۔ مشہور شاعرہ تے رقاصہ ہن۔
## حوالے
اسماء ظہور

اسماء ظہور دا تعلق ریڈیو پاکستان نال اے۔ اُنہاں دے والد مشہور سرائیکی قومیتی رہنما تے صحافی ظہور دھریجہ ہن۔
## حوالے
افضال احمد

افضال احمد دا تعلق ملتان نال اے تے اے ہک مشہور سوشل ورکر ہن۔
## حوالے
اصغر عباسی

اصغر عباسی بہاولپور شہر دی ہک مشہور شخصیت ہن۔ سابق ڈپٹی مئیر ہن۔
## حوالے
استاد اللہ داد خان

استاد اللہ داد خان، ریڈیو پاکستان بہاولپور نال وابستہ ہک کلاسیکی گلوکار ہن۔ خواجہ غلام فرید دے کلام کوں ڳاوݨ اچ خاص مہارت رکھدے ہن۔ راڳ سندھی بھیرویں تے مکمل عبور رکھدے ہن۔ ایندے علاوہ راڳ درباری، مالکونس، دیپک، جوڳ وغیرہ تے وی مکمل عبور رکھدے ہن۔ ریڈیو کیتے لازوال گیت تے کافیاں ڳائیاں۔ تقسیم ہند توں پہلے امرتسر اچ پیدا تھئے تے پاکستان بݨݨ دے بعد ہجرت کرکے بہاولپور شہر اچ آݨ وسے۔ انہاں دی رہائش احمدپور روڈ دے  نیڑے ہئی۔ ریاض کرݨ کیتے اکثر اپݨے سنگتیاں دے نال احمدپوری گیٹ اچ ہک چوٻارے تے ویندے ہوندے ہن۔ ایندے علاوہ ہک چوٻارہ فتح خان بازار دے نیڑے وی گھدا ہویا ہئی جتھاں ریاض کریندے ہن۔ اکثر محفلاں اچ ڳاوݨ کیتے ملتان، جلالپور پیروالہ تے ہتھیجی وی دعوت تے ویندے ہوندے ہن۔ انہاں دا انتقال 2004ء اچ تھیا۔
## حوالے
ارشاد امین

ارشاد امین دا تعلق ضلع رحیم یار خان نال اے۔ پاکستان پیپلز پارٹی دے نال وابستہ اے مشہور سرائیکی دانشور ہن۔ پہوڑ برادری نال تعلق ہے۔

معروف صحافی ہن۔  لاہور پریس کلب دے ممبر ہن،

* ایڈیٹر رسالہ پارت

## وفات
٥ نومبر ٢٠٢٣ء ملتان وچ فوت تھئے۔

سرائیکی دانشور، صحافی تے لکھاری ارشاد احمد امین عطا محمد پہوڑ دے گھر 25 دسمبر 1960 ء اچ چاچڑاں شریف اچ جٖمئے ۔ بی اے تئیں تعلیم حاصل کیتی تے صحافت دا پیشہ اختیار کر گھدا ۔ 1974 ء اچ نثر لکھݨ شروع کر ݙتی ۔ انہاں دی کتاب پارلیمنٹ بک ہے ۔ انہاں سرائیکی اخبار سجٖاک ، سرائیکی رسالے وی شائع کیتے تے سرائیکی ماء ٻولی سانگے ٻہوں کم کیتا ۔ 

## حوالہ
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
استاد عاشق علی خان

استاد عاشق علی خان، سرائیکی کافی دی گائیکی اچ مہارت رکھݨ والے ہک مشہور ڳوئیے ہن۔
## حوالے
استاد غلام فرید گشکوری

استاد غلام فرید گشکوری سرائیکی زبان مشہور ڳوئیے ہن۔ انہاں دا  تعلق ضلع لیہ دی یونین کونسل بکھری احمد خان نال ہے۔ ایہہ سرائیکی لوک ڳاوݨے دی پاروں مشہور ہن۔ انہاں دا مشہور ڳاوݨ آیا موسم چیتر بہار دا۔ اوہ سرائیکی ٻولی دے ہک ٻہوں وݙے ڳائک ہن۔  
## حوالے
اعجاز راہی

اعجاز راہی میانوالی نال تعلق رکھݨ والے سرائیکی ڳوئیے ہن۔ انہاں دے گیت اپݨی مثال آپ ہوندن۔

محمد بخش لنگاݨہ دے گھر 1963 اچ جٖمݨ آلے محمد اعجاز راہی موسیقی دی دنیا دا ہک وݙا ناں ہِن ۔ ایف اے تئیں تعلیم حاصل کیتی ۔ 1980 ء اچ شاعری وی شروع کیتی تے عبدالواحد عباسی کوں استاد بݨایا ۔ موسیقی دی دنیا اچ اپݨے فن دا مظاہرہ کریندے پِن ۔ 

## حوالے
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
اسلم جھنڈیر

اسلم جھنڈیر ضلع لودھراں نال تعلق رکھݨ آلی ہک سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
اجمل خان جوئیہ

اجمل خان جوئیہ فوج دے ریٹائرڈ میجر ہن تے ڈیرہ بکھا نال تعلق رکھݨ آلی بہاولپور دی ہک مشہور سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
امجد فاروق کھوسہ

امجد فاروق کھوسہ ضلع ڈیرہ غازی خان دی ہک مشہور سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
استاد حسین بخش خاں ڈھاڈھی

ستارہ ریاست، استاد حسین بخش خان ڈھاڈھی بہاولپوری، سرائیکی زبان دے نامور لوک گلوکار ہن۔ کلاسیکل راڳاں تے وی عبور رکھدے ہن۔ انہاں نے سرائیکی زبان کیتے لازوال گیتے تے کافیاں تخلیق کیتے جیہڑے اڄ وی سرائیکی وسیب دا سرمایہ ہن۔ انہاں دا انتقال 90 دے ݙہاکے اچ تھیا۔
## حوالے
آصف زرداری

سابق صدر پاکستان تے پاکستان پیپلز پارٹی دے شریک چئیرمین دا تعلق سندھ دے سرائیکی بلوچاں نال اے۔ انہاں دا تعلق ضلع نوابشاہ نال اے۔ 
## حوالے
امجد نواز کارلو

امجد نواز کارلو، ڈیرہ اسماعیل خان نال تعلق رکھݨ والے ہک سرائیکی گلوکار ہن۔
## حوالے
ارجن دیو جی پنکج

ارجن دیو جی پنکج، بھارت دی سرائیکی کمیونٹی اچ ہک سرائیکی شاعر ہن۔
## حوالے
اطہر لاشاری

اطہر لاشاری، احمدپور شرقیہ نال تعلق رکھݨ والے ہک سرائیکی دانشور ہن۔ اسلامیہ یونیورسٹی نال وابستہ ہن۔
## حوالے
اکرم کنہوں

اکرم کنہوں ، جلالپور پیروالہ ضلع ملتان دی ہک مشہور سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
اقبال بلوچ

لالہ اقبال بلوچ، لیاقت پور ضلع رحیم یار خان نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سرائیکی قومیتی رہنما ہن۔
## حوالے
ارشد لاشاری

ارشد لاشاری دا تعلق کراچی دی سرائیکی کالونی نال اے۔ اے مشہور سیاسی تے سماجی کارکن ہن۔ کراچی دی سرائیکی کمیونٹی کیتے انہاں دے کم قابل ذکر ہن۔
## حوالے
اسلم جاوید چوہدری

اسلم جاوید چوہدری سرائیکی دے ہک مشہور لکھاری تے دانشور ہن۔ انہاں دا تعلق ملتان نال اے۔ یکم اکتوبر 1948ء کوں پیدا تھئے ۔
## حوالے
امتیاز حسین امتیاز

امتیاز حسین امتیاز ضلع خوشاب نال تعلق رکھݨ والے ہک شاعر محقق تے لکھاری ہن 25 ,دسمبر 1964کوں خوشاب وچ پیدا ہوئے۔ پنجاب یونیورسٹی لاہور توں پنجابی زبان ادب وچ ماسٹر کیتا۔پنجابی توں علاوہ سندھی ارودو تے سرائیکی 
وچ شاعری کریندے ہین۔ ایہناں نے ضلع خوشاب دی تاریخ لکھی ۔جیکوں پنجابی ادبی بورڈ لاھور نے حکومت پنجاب دے تعاون نال شائع کیتا۔ پہلا ایڈیشن 1999 ,تے ݙوجھا ایڈیشن 2018 ,وچ چھاپے چڑھیا۔ ایں کتاب اتے مسعود کھدر پوش ایوارڈ ݙتا ڳیا ۔

## حوالے
اسلم خان بلوچ

ماسٹر اسلم خان بلوچ دا تعلق بہاولپور نال ہئی۔ سمہ سٹہ روڈ تے موجود وستی بلوچاں اچ رہائش پزیر ہن۔ ہک سرکاری سکول اچ استاد ہن۔ ایندے علاوہ بہاولپور دی مشہور سماجی تے سیاسی شخصیت وی ہن۔ انہاں دا تعلق پاکستان پیپلز پارٹی نال ہئی۔ انہاں دا انتقال 2007ء اچ تھیا۔
## حوالے
بہرام خان مزاری

برطانوی دور اچ روجھاݨ مزاری نال تعلق رکھݨ والے ہک سردار ہن۔
## حوالے
احسان احمد چنگواݨی

احسان چنگواݨی، ڈیرہ غازی خان نال تعلق رکھݨ والے سرائیکی تحریک دے ہک مشہور اڳواݨ ہن۔ سرائیکی وسیب کیتے انہاں دے سیاسی، علمی تے سماجی کم قابل قدر ہن۔ انہاں نے سرائیکو (SARAIKO) دے ناں نال ہک 70 سی سی موٹر سائیکل وی متعارف کروائی اے تے انہاں دی اے کاوش ٻہوں اچھی ہے۔ آپ 20 فروری 1971ء کوں پیدا تھئے۔
## حوالے
بخت بھرائی

1818ء اچ تھیوݨ والی جنگ جیہڑی صوبہ ملتان تے رنجیت سنگھ دے پنجاب دے درمیان تھئی ہئی، اوں جنگ اچ نواب مظفر خان سدوزئی دی شہید تھیوݨ آلی دھی دا ناں بخت بھرائی ہئی جیہڑی دشمن فوجاں نال لڑدے ہوئے شہید تھئی۔
## حوالے
عبدالباسط بھٹی

سرائیکی زبان دے وݙے لکھاری تے مترجم ہن۔
مشہور ناول الکیمسٹ دا سرائیکی ترجمہ کیمیا گر دے ناں نال انہاں کیتا ہے جیہڑا انہاں دا کارنامہ اے۔ انہاں دا تعلق احمدپور شرقیہ ضلع بہاولپور نال اے۔
## حوالے
بشیر نیازی

بشیر نیازی دا تعلق ضلع میانوالی نال اے۔ انہاں دے سرائیکی ویڈیو اکثر سوشل میڈیا تے دلچسپی دا باعث بݨدن۔
## حوالے
پروفیسر مقبول گیلانی

پروفیسر مقبول گیلانی ملتان شہر دی معروف سرائیکی شخصیت ہن۔ شعبہ تعلیم نال وابستہ ہن۔ ہݨ ایس ای کالج بہاولپور دے پرنسپل ہن۔
## حوالے
تسنیم نواز گردیزی

تسنیم نواز گردیزی دا تعلق ضلع بہاولپور نال ہئی۔ مرحوم، ضلعے دی ہک اہم سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
صبح صادق قیصراݨی(ابن قیصر)

صبح صادق قیصراݨی، ہک مایہ ناز سرائیکی کالم نگار ہن۔ ہمیشہ سرائیکی قومیتی حقوق دی ڳالھ کریندے ہن۔ انہاں دا تعلق ضلع ڈیرہ غازی خان نال ہئی۔
## حوالے
سیٹھ عبیدالرحمان

سیٹھ عبیدالرحٰمن سرائیکی تحریک دے بانیاں اچوں ہن۔ انہاں دا تعلق بہاولپور شہر نال ہئی۔ اے اعلان ملتان 1962ء اچ شامل اکابرین اچوں ہک ہن۔
## حوالے
ثریا ملتانی

میڈم ٹریا ملتانیکر سرائیکی دی نامور گائیکہ ہن۔ انہاں دا تعلق ملتان نال اے۔ حضرت خواجہ غلام فرید دے کافیاں وی ڳائے ہن۔
## حوالے
پروین نذر

پروین نذر مرحومہ ملتان نال تعلق رکھݨ آلی ہک سرائیکی گائیکہ ہن۔ ریڈیو پاکستان ملتان نال وابستہ ہن۔
## حوالے
پرہلاد بھڳت

قدیم ملتان دے ہک موحد ہن۔ اپݨی توحید پرستی پاروں شہید کیتے ڳئے۔ انہاں دے مندر دے آثار ملتان اچ موجود ہن۔
## حوالے
سلیم شہزاد

سلیم شہزاد ضلع بہاولنگر نال تعلق رکھݨ والے سرائیکی ، پنجابی تے اردو دے نامور لکھاری ہن۔
انہاں دا سرائیکی ناول پلوتا کافی مشہور اے۔
## حوالے
ثمینہ پیرزادی

ثمینہ پیرزادی بہاولپور نال تعلق رکھݨ آلی پاکستان ٹیلی ویژن دی ہک مشہور اداکارہ ہن جنہاں نے ٻہوں ساریاں ڈرامیاں اچ اداکاری دے جوہر ݙکھائے ہن۔
## حوالے
ثناء

فلم سٹار ثناء دا تعلق ملتان نال اے۔ کئی پاکستانی فلماں اچ کم کر کے شہرت حاصل کیتی اے۔
## حوالے
سعید الرشید عباسی

ضلع بہاولپور نال تعلق رکھݨ آلی ہک سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
سخاوت حسین

احمدپور شرقیہ نال تعلق رکھݨ آلے اے مشہور گائیک ہن۔ کافی ڳاوݨ اچ مہارت رکھدن۔ اے مشہور گوئیے استاد حسین بخش ڈھاڈھی دے پتر ہن۔
## حوالے
سنجے پہوجا

سنجے پہوجا بھارت دی سرائیکی کمیونٹی نال تعلق رکھݨ والے ہک میڈیا پرسن ہن۔ ریڈیو تے وی سرائیکی دا کم کریندے رہیے ہن۔ پہلی بھارتی سرائیکی فلم تیݙے لارے پرنے کنوارے دا آہر کریندے پئے ہن۔
## حوالے
صفدر کلاسرہ

صفدر کلاسرہ ضلع لیہ نال تعلق رکھݨ والے ہک صحافی ہن۔
## حوالے
کاربن

**کاربن** یا **فحم** ہک کیمیائی عنصر ہے جس دا علامت C ہے اور جوہری عدد 6 ہے۔
ونکی:کیمسٹری
ونکی:سائنس
سوڈیم

**سوڈیم** یا **صوداصر** ہک کیمیائی عنصر ہے جیندی علامت Na ہے اور جوہری عدد 11 ہے۔
ونکی:کیمسٹری
ونکی:سائنس
نائٹروجن

**نائٹروجن** یا **نطرساز** ہک کیمیائی عنصر ہے جس دا علامت N ہے اور جوہری عدد 7 ہے۔
صائمہ نور

اداکارہ صائمہ دا تعلق ملتان نال اے۔ کئی پاکستانی اردو تے پنجابی فلماں اچ کم کیتا۔ مشہور ہدایت کار سید نور نال انہاں دی شادی تھئی اے۔
## حوالے
طلعت نقی

طلعت نقی سرائیکی زبان دی ہک افسانہ نگار ہن۔

## منتخب افسانے
*"ڈِڈھ دا دوزک”
*سِر چِٹا تے راگ پھِٹا
*سرائیکی افسانہ کھیڈ
*سرائیکی افسانہ، پاݨی

## حوالے
سجاد کمال بھٹہ

سجاد کمال بھٹہ، ملتان نال تعلق رکھݨ والے ہک سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
سجاد حیدر پرویز

سجاد حیدر پرویز سرائیکی زبان دے محقق تے لکھاری ہن۔ سرائیکی وسیب کیتے انہاں دے خدمات قابل قدر ہن۔
## حوالے
صدیق خان بلوچ

صدیق خان بلوچ ضلع لودھراں دے ہک مشہور سیاستدان ہن۔
## حوالے
سعید اختر

سعید اختر سیال دا تعلق ڈیرہ اسماعیل خان نال ہئی۔ انہاں دا انتقال 2021ء اچ تھیا۔
## حوالے
سانول عیسٰی خیلوی

سانول عیسیٰ خیلوی مشہور نوجوان گلوکار ہن۔ مشہور سرائیکی شخصیت تے گلوکار عطاءاللہ خان نیازی دے فرزند ہن۔
## حوالے
صابر حسین فاروقی

صابر حسین فاروقی سرائیکی تحریک دے ہک متحرک کارکن ہن۔
## حوالے
جوہی چاولہ

جوہی چاولہ بھارت دی سرائیکی فیملی نال تعلق رکھݨ آلی ہک مشہور بالی ووڈ اداکارہ ہن۔ انہاں دے ݙاݙے دا لہور اچ تقسیم ہند کولوں پہلے ہک تھیٹر ہوندا ہئی۔ انہاں دی فیملی ضلع لیہ کولوں ہجرت کرکے بھارت ڳئی ہئی۔
## حوالے
ڄام اظہر مراد

ڄام اظہر مراد لاڑ دا تعلق ضلع رحیم یار خان نال اے۔ سرائیکی تحریک دے انتہائی متحرک رہنما ہن۔ فلاحی کماں اچ وی حصہ گھندن۔ سرائیکی فاونڈیشن دے سربراہ ہن۔
## حوالے
جمال لغاری

سردار جمال خان لغاری، سابق صدر پاکستان سردار فاروق احمد خان لغاری مرحوم دے وݙے پتر ہن تے لغاری قبیلے دے موجودہ سردار ہن۔
## حوالے
ارشد ملتانی

اصل ناں     رسول بخش

قلمی ناں     ارشد ملتانی

جٖمنْ         1924ء

موجودہ پتہ   4۔احسن کالونی سورج میانی روڈ ملتان

ارشدؔ ملتانی اردو تے سرائیکی دے منّے پر منّے شاعر ہن ۔آپ عرصہ دراز توں شاعری کریندے پَین۔آپ دے کلام اچ جدت تے ندرت پاتی ویندی ہے۔ملتان نال تعلق رکھݨ والے اردو دے مایہ ناز شاعر ہن۔ انہاں نے پہلی غزل 1940ء اچ لکھی۔ 13 نومبر 2005ء اچ انہاں دا انتقال تھیا۔

### غزلیہ کلام

کر فکر توں ایں ہک پل دا

سٹ جھگڑا ابد ، ازل دا

ایویں یار نے جھاتی پاتی

جیویں بدلوں چندر نکلدا

ہک غضب ہے بھا بدن دی

ڈٖوجھا چولا ہے ململ دا

کوئی انت تاں آخر ہوسی

ایں دنیا دی تھر تھل دا

رہسی ارشدؔ ساتھ ہمیشہ

اوں سوہنْے یار پنل دا

؎وقت دا دریا رُکیا کائنی

سوچ سمندر سُکیا کائنی

سچ جیندی بنیاد نہ ہووے

میں او قصہ لکھیا کائنی

٭٭٭

## حوالے
انجم رشید عباسی

احمدپور شرقیہ ضلع بہاولپور نال تعلق رکھݨ آلی ہک سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
ثوبیہ ملک

ثوبیہ ملک ضلع مظفرڳڑھ نال تعلق رکھݨ آلی ہک سوشل میڈیا پرسن ہن۔
## حوالے
افتخار ٹھاکر

افتخار ٹھاکر پاکستانی اسٹیج اداکار ہن۔ انہاں دا تعلق میاں چنوں توں ہے۔ ٹھاکر ہک ڳاݙیاں دی ورکشاپ وچ کم کریندے ہن۔ انہاں نے لاہور وچ واقع مزاحیہ سٹیج ڈرامیاں وچ قابل ذکر کم کیتا۔ انہاں نے اردو، پنجابی اتے پوٹھوہاری سمیت مختلف زباناں وچ کئی سٹیج ڈرامیاں اتے ٹیلی فلماں وچ کم کیتا۔ "میکی کھڑو انگلینڈ سیریز" انہاں دی ہک کامیاب ٹیلی فلم ہئی جیں پوٹھوہاری اتے کشمیری کمیونٹی وچ ٻہوں پزیرائی حاصل کیتی۔ میکی کھڑو انگلینڈ (میکوں انگلینڈ گھن چلو) سیریز وچ ٹھاکر نے ہک نوجوان "آفتاب" دا کردار ادا کیتا جیہڑا کہیں برطانوی چھوہر نال شادی کرݨ چاہندا ہے اتے انگلینڈ وچ ہی رہݨ چاہندا ہے۔ میں جلیاں انگلینڈ (میں انگلینڈ ویندا پیا ہاں) وچ ایندی شادی تھی ویندی ہے اتے انگلینڈ وچ رہݨ دا منصوبہ بݨیندا ہے۔ افتخار ٹھاکر نے ببو برال، سہیل احمد، شہزادہ غفار، انور علی، طارق ٹیڈی، نسیم ویکی، امانت چن، سخاوت ناز، نواز انجم اتے ساجن عباس سمیت مزاحیہ اداکاراں دی ہک وݙی تعداد دے نال کم کیتا ہے۔

## پاکستان ٹیلی ویژن ڈرامے

# زیرو زیرو ڈیڑھ سیون-جیو ٹی وی پر
# ڈبل سواری-پی ٹی وی پر
# لاہوری گیٹ-پی ٹی وی پر
# ڈان نمبر ون

## سیاسی مزاحیہ پروگرام

* خبرناک
* مذاق رات

## فلماں

* سایہ خداۓ ذوالجلال
* پیار کی ایف آئی آر

## ٻیا ݙیکھو

* مکی کھڑو انگلینڈ
* میں جلیاں انگلینڈ

## ٻاہرلے لنک

* افتخار ٹھاکر کے سٹیج ڈرامے دیکھیے

## حوالہ جات

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
صدیق خان کانجو

صدیق خان کانجو مرحوم سابق وفاقی وزیر ہن۔ انہاں دا تعلق ضلع لودھراں نال ہئی۔ لودھراں کوں ضلعی حیثیت ملݨ اچ انہاں دا اہم کردار ہئی۔
## حوالے
سراج احمد ساغر

سراج احمد ساغر، سرائیکی تحریک نال جڑے ہوئے ہک اہم سیاسی تے سماجی کارکن ہن۔
## حوالے
جاناں ملک

جاناں ملک (اردو: جاناں ملک، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ اَتے ماڈل ہِن جہڑی ٹیلی ویژن سیریل وِچ نظردی ہِن۔ جاناں ملک کوں جاناں یا جانا دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨیا وین٘دا ہِے۔ جاناں ملک "جیو کہانی" اُتے نشر تِھیوݨ آلی سیریز "ناگن" وِچ پاشی دے ناں نال معاون کردار ادا کرݨ کِیتے مشہور ہِن۔ اُوہ پاکستان دے انجو انج چینلاں دے کئی ڈرامیاں وِچ کردار ادا کر چُکی ہِن۔ جاناں ملک نے ڈرامے "مر جائیں بھی تو کہا"، "پارلر والی لڑکی" اَتے "ایک تمنا لا حاصل سی" وِچ کَم کِیتا ہِے۔ اُوہ ڈرامہ "اعتراف" وِچ مرکزی کردار ادا کرݨ کِیتے مشہور ہِن۔ جاناں ملک کئی فلماں جیویں 1998ء دی "محافظ" اَتے "زور" وِچ وی نظری ہِن۔

## ذاتی حیاتی
جاناں ملک 26 اپریل 1974ء کوں پاکستان دے شہر لاہور وِچ ڄَمّی ہَئی۔

جاناں ملک دی شادی 2 ستمبر 2016ء کوں اداکار اَتے گائیک نعمان جاوید نال تھئی ہَئی۔ ݙُون٘ہائیں نے مارچ 2017ء وِچ طلاق گِھن گِھدّی۔

## فلمو گرافی

### فلم

* محافظ 1998ء
* زور 1998ء

### ٹی وی

* ریزگار
* میگه ملہار
* آنگن آنگن تارے
* ان بیان ایبل
* ابن آدم
* اعتراف
* کس دن میرا ویا ہووے گا 1
* جو چلے تو جان سے گذر گئے
* قصہ چار درویش
* میرے حضور
* جہیز
* ٹوپی ڈراما
* کس دن میرا ویا ہووے گا
* مر جائیں بهی تو کیا
* اک تمنا لاحاصل سی
* ناگن

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
جاوید صدیقی

ملتان نال تعلق رکھݨ والے ہک سرائیکی قومیتی تحریک دے رہنما ہن۔
## حوالے
بلال بزمی

سرائیکی زبان دے ہک شاعر ہن۔

اصل ناں       محمد بلال

تخلص         بلال بزمیؔ

جٖمنْ           1989ء 

تعلیم          مڈل

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0300 6864078

جاہ پتہ         موضع دوآبہ تحصیل و ضلع مظفر گٖڑھ

### غزل
اکھیاں لاوو سوچ سمجھ کے 

دل وٹواوو سوچ سمجھ کے 

ہر کوئی مخلص یار نی ہوندا

یار بنْاوو سوچ سمجھ کے 

پہلے تولو تے ول بٖولو

یار الاوو سوچ سمجھ کے 

ہر چوری نئیں ہیر دی چوری

چوری کھاوو سوچ سمجھ کے 

چور لٹیرے ول نہ آون

پرچی پاوو سوچ سمجھ کے 

بزمیؔ عشق دی منزل اوکھی

قدم ودھاوو سوچ سمجھ کے 

؎توں جو میڈٖا نئیں بنْیا تاں میڈٖی قسمت

میں جے تیڈٖا ہوونْ چاہواں کتھاں آواں؟

٭٭٭
جمشید کھیتران

وہوا ضلع ڈیرہ غازی خان نال تعلق رکھݨ آلی ہک سماجی شخصیت ہن۔
## حوالے
جمشید رضوانی

روہی ٹی وی دے مشہور صحافی ہن۔ انہاں نے سابق صدر پاکستان سردار آصف علی زرداری دا انٹرویو کیتا ہئی۔
## حوالے
چوہدری نذر علی سندھو

انہاں دا تعلق میانچنوں ضلع خانیوال نال اے۔ سرائیکی تحریک دے حق اچ سوشل میڈیا تے ہمیشہ آواز بلند کریندے رہندن۔
## حوالے
پروین مسعود بھٹی

پروین مسعود بھٹی (انگریزی: Parveen Masood Bhatti) ہک پاکستانی سیاست دان ہن جہڑی مارچ 2008ء توں مئی 2018ء تئیں پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن رہی ہن۔

## سیاسی حیاتی

### 2002ء دے عام انتخابات
پروین مسعود بھٹی 2002ء دے عام انتخابات وچ زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے مسلم لیگ (ن) دی امیدوار دی حیثیت نال پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رکن منتخب تھئی ہن۔

### 2008ء دے عام انتخابات
پروین مسعود بھٹی 2008ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ پنجاب توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے مسلم لیگ (ن) دی امیدوار دے طور تے پاکستان دی قومی اسمبلی وچ منتخب تھئی ہن۔

### 2013ء دے عام انتخابات
پروین مسعود بھٹی 2013ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ پنجاب توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے مسلم لیگ (ن) دی امیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی وچ دوبارہ منتخب تھئی ہن۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
حمید اصغر شاہین

حمید اصغر شاہین سیہڑ مرحوم سرائیکی تحریک دے بانیاں اچوں ہن۔ انہاں دا تعلق ضلع لیہ نال ہئی۔ بعد اچ ڈیرہ غازی خان اچ منتقل تھئے۔ سرائیکستان قومی موومنٹ دے بانی تے سربراہ ہن۔سئیں حمید اصغرشاہین فضل احمد خان سیہڑ دے گھر دسمبر 1937 ء اچ ڄمئے ۔ بی اے تئیں تعلیم حاصل کیتی ۔ 1956 ء اچ لکھت دا آغاز کیتا ۔ انہاں دی کتاب وی شائع تھئی ، جھوک وچ آپ دے کالم وی شائع تھیندے رہ ڳن ۔ سرائیکی تحریک اچ انقلاب دا ناں ہن، ہمیشہ مزاحمت دی سیاست کیتی ۔25 دسمبر 2018ء کوں فانی جھوک لݙا ڳن ۔ 

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
جہانزیب وارݨ

دھوڑ کوٹ ضلع بہاولپور نال تعلق رکھݨ والے ہک سیاستدان ہن۔
## حوالے
حمیرا چنہ

حمیرا چنہ، سرائیکی تے اردو دی مشہور گلوکارہ ہن۔

حمیرا چنا ہک مشہور پاکستانی پس پردہ گلوکارہ ہن، جنہاں نے آپݨی گلوکاری دے ذریعے پاکستانی فلمی صنعت وچ ہک اہم مقام حاصل کیتا۔ اوہ 22 جون 1970ء کوں حیدرآباد، پاکستان وچ پیدا تھین۔ انہاں نے گلوکاری دی تربیت استاد بشیر احمد خان تے نثار بزمی توں حاصل کیتی۔ حمیرا چنا نے ہزاراں گانوݨ فلماں تے ڈرامیاں کیتے ڳائے ہن، جو انہاں دی آواز دی خوبصورتی تے فنکاری دا ثبوت ہن۔

انہاں کوں پلے بیک سنگر دے طور تے انہاں دی بہترین کارکردگی دے اعتراف وچ 6 واری نگار ایوارڈ نال نوازیا ڳیا۔ ایہ ایوارڈز انہاں کوں پاکستانی فلمی صنعت وچ انہاں دی نمایاں خدمات تے گلوکاری دے شاندار مظاہرے کیتے ݙتے ڳئے۔ حمیرا چنا نے نور جہاں تے مہناز دے بعد تریجھے نمبر تے سب توں زیادہ نگار ایوارڈز جتݨ دا اعزاز حاصل کیتا ہے، جیرھی انہاں دی فنکارانہ صلاحیتاں دا منہ ٻولیندا ثبوت ہے۔

حمیرا چنا دی آواز تے گائیکی نے پاکستانی فلمی صنعت کوں ٻہوں متاثر کیتا تے اوہ اپݨے دور دی سب توں مقبول تے معروف گلوکاریں وچوں ہک ہن۔

## حوالے
حنا ربانی کھر

**حنا ربّانی کھر** 1977ء وِچ ملتان وِچ ڄَمّݨ آلی پاکستان دی پہلی تریمت رکن قومی اسمبلی ہِن جِنّھاں نے 2009-2010 قومی بجٹ پیش کِیتا۔ حنا رشتہ وِچغلام مصطفی کھر دی بھتریڄی ہِے۔ 

## تعلیمی پس منظر
آپ نے 1999ء وِچ لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز کنوں معاشیات وِچ گریجویشن کِیتا اَتے 2001ء وِچ ایم بی اے دی سند گِھدّی۔ 

## سیاسی پس منظر
آپ نے 2002 دے چوݨ وِچ مسلم لیگ (ق) دے ٹکٹ اُتےحِصّہ گِھدّا تے رکن پارلیمان چُݨی ڳئی، 2008ء دے چوݨ وِچ انّھاں نے پاکستان پیپلز پارٹی دے ٹکٹ اُتے مظفر ڳڑھدی قومی اسمبلی دی نشست کامیابی نال جِتّی۔ 

## وزیر خارجہ
شاہ محمود قریشی دے فروری 2011ء وِچ استعفے دے چِھی مہینے بعد جولائی 2011ء وِچ یوسف رضا گیلانینے حنا کوں وزیر خارجہ مقرر کیتا۔

## حوالہ جات

ونکی:مظفر گڑھ دیاں شخصیتاں
ونکی:مظفر گڑھ دے سیاست دان
ونکی:پاکستانی سفارت کار زنانیاں
ونکی:کھر ٹَٻَّر
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی کاروباری شخصیتاں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:سرائیکی زنانیاں
حاجی عید احمد دھریجہ

سرائیکی تحریک دے مشہور کارکن ہن۔ انہاں دا تعلق دھریجہ نگر تحصیل خان پور کٹورہ نال اے۔
## حوالے
حنیف جعفری رمداݨی

ڈیرہ غازی خان نال تعلق رکھݨ والے سرائیکی تحریک دے مشہور کارکن ہن۔ سوشل میڈیا تے انہاں دا کم شاندار اے۔
## حوالے
حکیم الطاف حسین

حکیم الطاف حسین مرحوم دا تعلق اندرون احمدپوری گیٹ بہاولپور نال ہئی۔ ہک سرکاری سکول اچ استاد ہن۔ احمدپوری گیٹ دی ہک مسجد اچ خطیب ہن۔ حافظ دواخانہ اندرون احمدپوری گیٹ بازار بہاولپور دے بانی تے مالک ہن۔ انتہائی قابل حکیم تے معالج ہن۔ انہاں دے مطب کوں ہݨ انہاں دے پتر عابد الطاف چلیندن۔
## حوالے
دیوی دیال کھانیجہ

دیوی دیال دا تعلق بھارت دی سرائیکی کمیونٹی نال ہئی۔ انہاں دا خاندان ڈیرہ اسماعیل خان توں ہجرت کر کے ڳیا ہئی۔ 
## حوالے
خواجہ قطب الدین فریدی

خواجہ قطب الدین فریدی، ڳڑھی اختیار خان، خان پور کٹورہ دے مزار دے سجادہ نشین ہن تے مشہور صوفی ہن۔
## حوالے
خوشبو لغاری

خوشبو لغاری ڈیرہ غازی خان نال تعلق رکھݨ آلی ہک سرائیکی گلوکارہ ہن۔
## حوالے
خادم حسین ہیرا

بہاولپور شہر نال تعلق رکھݨ والے سرائیکی ڳوئیے ہن۔ ریڈیو پاکستان بہاولپور کیتے وی ڳاندے ریہن۔
## حوالے
خسرو بختیار

ضلع رحیم یار خان نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سیاستدان ہن۔ کئی واری وفاقی وزیر رہ چکن۔ انہاں دا تعلق پاکستان تحریک انصاف نال اے۔
## حوالے
خالد وارݨ

دھوڑ کوٹ ضلع بہاولپور نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سیاستدان ہن۔ موجودہ ایم پی اے ہن۔
## حوالے
دلدار بلوچ

اصل ناں    دلدار حسین

قلمی ناں    دلدار ؔبلوچ

جٖمنْ        1937ء

جاہ پتہ      ملتان

دلدار بلوچ ملتان نال تعلق رکھݨ والے ریڈیو سنگر ہن۔ دلدار بلوچ 1937ء کوں ٹبٖی بلوچاں ملتان اچ پیدا تھئے۔اللہ آپ کوں ڈھیر صلاحیتاں نال نوازیا ہا۔اوہ ہر فن مولا(شاعر، گٖلوکار ،ڈرامہ آرٹسٹ تے بٖیاں کئی خوبیاں دے مالک) ہن۔

### غزلاں اچوں انتخاب
؎ہر شام میں آساں دے بوہے کھول کھڑونداں

نت پیر دے دبکار تے جند گھول کھڑونداں

مل پوندا جڈاں چن تیڈے آون دا سنیہڑا

اکھیاں دے وچھا فرش میڈا ڈھول کھڑونداں

؎چمدا ہاں سارے پھُلاں وچوں تاں گٖلاب کوں

میڈے سجن دے وانگ ایندا رنگ لال ہے

دلدارؔ چپ دا چپ ہیں ذرا بٖول ڈٖ س تاں سہی

کیا رنج ہے کیڑھی مونجھ ہے کَیں تے ملال ہے

؎ہے چندر رات بیا سامنے کھڑے دلدارؔ

غزل کوں ڈیکھ کے سوہنی غزل لکھدا جُل

٭٭٭

## حوالے
داؤد خان عباسی

سرائیکی صوبہ تحریک دے بانیاں اچ انہاں دا شمار تھیندے۔ پاکستان سرائیکی قومی اتحاد دے سربراہ ہن۔
## حوالے
دوست محمد کھوسہ

سابق نگران وزیراعلیٰ پنجاب ہن۔ ڈیرہ غازی خان نال تعلق اے۔ سابق گورنر پنجاب سردار ذوالفقار علی خان کھوسہ دے پتر ہن۔
## حوالے
دوست محمد مزاری

روجھاݨ مزاری نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سیاستدان ہن۔ ڈپٹی سپیکر پنجاب اسمبلی ہن۔
## حوالے
دیوان عاشق حسین بخاری

جلالپور پیروالہ ضلع ملتان دی مشہور سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
ڈاکٹر مہر عبدالحق سومرہ

سرائیکی تحریک دے بانیاں اچ انہاں دا شمار تھیندے۔ 1962ء دے اعلان ملتان اچ شامل ہن۔ انہاں دا تعلق لیہ نال ہئی۔ پہلے سرائیکی ہن جنہاں نے پی ایچ ڈی کیتی۔
## حوالے
ڈاکٹر اجمل ملک

بہاولپور اچ تھیٹر تے سٹیج ڈرامیاں دے مشہور ڈائریکٹر ہن۔
## حوالے
پرویز مکول

پرویز مکول ضلع مظفرڳڑھ نال تعلق رکھݨ والے سرائیکی تحریک دے ہک کارکن ہن۔
## حوالے
ڈاکٹر سردار احمد خان کورائی

سہجا ضلع رحیم یار خان نال تعلق رکھݨ آلے آواز ویلفیئر سوسائی دے سربراہ ہن۔
## حوالے
ذوالفقار علی

ڄام ذوالفقار علی کھونہارا دا تعلق حیدرآباد، سندھ نال اے۔ سرائیکی تحریک دے ہک متحرک تے سینئر رہنما ہن۔ کئی واری کونسلر وی منتخب تھی چکے ہن۔ اخباراں اچ سرائیکی قومیتی تحریک دے حوالے نال کالم وی لکھدے رہندے ہن۔ سرائیکی اجرک دی ترویج اچ انہاں دا اہم کردار اے۔

## ذوالفقار علی دے کالم تے لکھتاں
#سرائیکی زبان و ادب

## حوالے
زاہدہ پروین

زاہدہ پروین سرائیکی زبان دی مایہ ناز گائیکہ ہن۔ انہاں نے حضرت خواجہ غلام فرید رحمتہ اللہ علیہ دے کافیاں ڳائے ہن۔ زاہدہ پروین "دی نائٹنگیل" اَتے "کافی دی ملکہ" دے نان٘واں نال وی سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہَن۔  

## حیاتی دا احوال
کافی دی ٻہوں وݙی آواز زاہدہ پروین دا فن دی دنیا ءِ چ ٻہوں وݙا ناں ہے۔ خواجہ فریدسئیں ؒ دی کافی کوں اوں ہک نواں تے نویکلاانگ ݙتا۔زاہدہ پروین 1925ء ءِ چ امر تسر اچ پیدا تھئی تے 1947ءِ چ تقسیم دے وقت پاکستان آ ڳئی۔ اُنہاں ٻہوں وݙے اُستاد عاشق علی دی شاگردی اختیار کیتی پر اُنہاں اُستاد توکل حسین دا رنگ اختیار کیتا۔زاہدہ پروین دا زیادہ تر قیام سرائیکی وسیب دا ہے۔ 1960ء دے عشرے دے وچ او سردار پیربخش خان مڑل دے قصبہ مڑل ءِ چ سکونت اختیار کیتی تے ہر پاسے اپݨی آواز دا جادو جگایا۔کافی گاوݨ اچ بدرو ملتانی ، عنائت بائی ڈھیر والی ، دھن پترام ، حاجی رحمان فریدی ، حیدر باندھی، سلامت علی، نزاکت علی تے حسین بخش دا اُوں ویلے ٻہوں وݙا ناں ہئی پرکافی گاوݨ ءِ چ زاہدہ پروین کوں جو کمال حاصل تھیا او کہیں ٻے کوں نہ تھی سڳیا۔زاہدہ پروین 1975ء ءِ چ صرف 50سال دی عمر ءِ چ وفات پا ڳئی۔سچی گاٖلھ اے ہے جو عمر تاں صرف 50سال ہئی پر او 50صدیاں دی فنکار ہئی ۔زاہدہ پروین دا اڄ وی ناں آوے تاں اُوندی یاد زندہ تے سلامت تھی ویندی اے ۔ 

## فلموگرافی

## حوالے

ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیکاں
ونکی:اردو ٻولی دے پِچھوکڑ اَواز ڳائیک
ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
ونکی:لاہور دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی گائیک نغمہ نگار
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:ہندی ٻولی دے ڳائیکہ
ونکی:ہندی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:سرائیکی ٻولی دے لوک ڳائیکاں
ونکی:سرائیکی ٻولی دے لوک ڳائیک
ونکی:کافی دی تِرِیمت ڳائیکاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں گائیکاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:امرتسر دیاں شخصیتاں
ونکی:امرتسر دیاں ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:غزل ڳائیک
ونکی:غزل گائیک زنانیاں
ونکی:غزل گائیک
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیک
ونکی:پاکستانی غزل گائیک
ڈاکٹر لکشمی نارائن

آل انڈیا بہاولپور پنچائت دے صدر ہن۔ فتح خان بازار بہاولپور اچ موجود ڈومبکیاں آلی ڳلی توں ہجرت کر کے بھارت آباد تھئے۔
## حوالے
ذوالفقار علی کھوسہ

سردار ذوالفقار علی خان کھوسہ ڈیرہ غازی خان نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سیاسی رہنما ہن۔ پاکستان مسلم لیگ نواز دی حکومت اچ پنجاب دے گورنر مقرر کیتے ڳئے۔ کئی واری اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔ کھوسہ قبیلے دے موجودہ سردار ہن۔
## حوالے
زاہد شمسی

زاہد شمسی خان پور کٹورہ ضلع رحیم یار خان نال تعلق رکھݨ والے ہک سرائیکی دانشور ہن۔
## حوالے
ظفر نجمی

ظفر نجمی کبیروالہ ضلع خانیوال نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور سرائیکی شاعر ہن۔
## حوالے
ظفر اقبال عدم

ظفر اقبال عدم دا تعلق ضلع لیہ نال اے۔ سرائیکی زبان دے مشہور شاعر ہن۔
## حوالے
ظفر لُنڈ

ظفر لنڈ سرائیکی تحریک دے ہک نظریاتی کارکن تے رہنما ہن۔ انہاں دا تعلق ضلع ڈیرہ غازی خان نال اے۔ سرائیکی تحریک اچ انہاں دے خدمات قابل قدر ہن۔
## حوالے
عبدالمجید کانجو

سرائیکی تحریک دے بانی رہنماواں اچوں ھک ہن تے سرائیکی نیشنل پارٹی دے سربراہ ہن۔ انہاں دا تعلق ضلع رحیم یار خان نال اے۔
## حوالے
عباس برماݨی

عباس برماݨی ضلع ڈیرہ غازی خان دے ہک سرائیکی دانشور ہن۔
## حوالے
ذیشان خان بلوچ

ذیشان خان بلوچ، ڈیرہ اسماعیل خان نال تعلق رکھݨ والے سرائیکی تحریک دے ہک متحرک کارکن ہن۔ سوشل میڈیا تے سرائیکی تحریک کیتے انہاں دے خدمات قابل قدر ہن۔
## حوالے
عثمان داؤد عباسی

عثمان داؤد عباسی بہاولپور دی رائل فیملی نال تعلق رکھݨ آلی ہک مشہور سیاسی شخصیت ہن۔ سابق ڈپٹی اسپیکر پنجاب اسمبلی ہن۔ 
## حوالے
عباس سیال

عباس سیال ڈیرہ اسماعیل خان نال تعلق رکھݨ والے ہک سماجی کارکن ہن۔ بھارت اچ ہجرت کر ونڄݨ آلی سرائیکی کمیونٹی نال رابطہ رکھدن۔
## حوالے
عابد سیال

عابد سیال مشہور سرائیکی قومیتی رہنما ہن۔ سرائیکی تحریک دے حوالے نال غیر ملکی دورے وی کر چکے ہن۔
## حوالے
عبداللہ ݙاہڑ

عبداللہ خان ݙاہڑ دا تعلق ضلع رحیم یار خان نال اے۔ پاکستان پیپلز پارٹی دے سرگرم کارکن ہن تے سرائیکی شناخت کیتے کم کریندن۔
## حوالے
عبداللہ ساقی سیال

عبداللہ ساقی سیال سرائیکی تحریک دے پراݨے کارکن ہن۔ انہاں دا تعلق بہاولپور نال اے۔ 
## حوالے
عظمٰی گیلانی

عظمیٰ گیلانی ملتان نال تعلق رکھݨ آلی پاکستان ٹیلی ویژن دی ہک اداکارہ ہن۔ انہاں نے کئی لازوال ڈرامے کیتن۔
## حوالے
عابدہ بخاری

پیپلز پارٹی ملتان دی اہم سیاسی شخصیت ہن تے مطلوب بخاری دی اہلیہ ہن۔
## حوالے
عائلہ ملک

عائلہ ملک(اردو: عائلہ ملک، انگریزی: Ayla Malik)  ہِک پاکستانی سیاست دان اَتے صحافی ہِن جیڑھی زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے 2002 توں 2007 تئیں رکن قومی اسمبلی دی حیثیت نال خدمات انجام ݙین٘دی رہی ہَن۔ اوہ پاکستان تحریک انصاف دی مرکزی رکن ہِن اَتے میانوالی وِچ عمران خان دی انتخابی مہم دے منیجر دی حیثیت نال خدمات انجام ݙین٘دی پئی ہِن۔   

## ٹٻّر
عائلہ دا تعلق ہِک سیاسی گھرانے نال ہِے۔ عائلہ کالا باغ دے ملک امیر محمد خان دی پوتی ہِن، جیڑھے مغربی پاکستان دے گورنر رہ چُکے ہِن۔ اوہ سیاست دان سمیرہ ملک دی بھیإ ہِن۔ اوہ پاکستان دے سابق صدر فاروق احمد خان لغاری دی بھݨین٘ڄی وی ہِن۔

## سیاسی حیاتی
اوہ 1998 وِچ فاروق لغاری دی زیر قیادت ملت پارٹی دی رکن بݨ کے سیاست وِچ شامل تھی ڳئیاں ہَن۔ انّھاں نے ملت پارٹی دی ڈپٹی سیکرٹری جنرل دی حیثیت نال خدمات انجام ݙِتیاں اَتے 2002 توں 2007 تئیں قومی اتحاد (پاکستان) دے پلیٹ فارم توں ایم این اے رہئیاں ہَن۔ عائلہ ملک نے 2011 وِچ پاکستان تحریک انصاف وِچ شمولیت اختیار کیتی ہئی اَتے چونکہ اوہ پاکستان تحریک انصاف دی مرکزی رکن ہِن، قومی اسمبلی وِچ مخصوص نشست کِیتے پارٹی دی ترجیحی فہرست وِچ ہَن پر پارٹی پارلیمنٹ وِچ نامزد تھیوݨ کِیتے کافی نشستاں حاصل کرݨ وِچ ناکام رہئیاں ہَن۔ پاکستان تحریک انصاف دے چیئرمین عمران خان نے انتخابات دے بعد میانوالی وِچ اپݨے آبائی شہر دی نشست تے عائلہ کوں میدان وِچ اتارݨ دا فیصلہ کِیتا ہئی، جݙݨ انّھاں نے راولپنڈی دی نشست رکھݨ دا فیصلہ کِیتا ہئی، کیوں جو اوہ اِیں ضلع وِچ پارٹی دی مہماتی منیجر رہئیاں ہَن جیڑھے وِچ پاکستان تحریک انصاف نے ہر ہِک نشست تے کامیابی حاصل کیتی ہئی۔ 10 مئی 2013 کوں میانوالی وِچ نامعلوم افراد نے انّھاں دے قافلے تے فائرنگ کیتی جیڑھے دے بعد عائلہ ملک زخمی تھی ڳئی ہَن۔ 

### نا اہلی
30 جولائی 2013 کوں، عائلہ ملک کوں لاہور ہائی کورٹ (ایل ایچ سی) راولپنڈی بینچ دے ݙو رکنی الیکشن ٹریبونل (ای ٹی) نے الیکشن کمیشن آف پاکستان (سی ای سی) دے سامݨے اپݨی جعلی انٹرمیڈیٹ ڈگری جمع کرواوݨ تے نااہل قرار ݙے ݙِتّا۔ درخواست دی سماعت دے دوران، جسٹس مامون رشید اَتے جسٹس عائشہ اے ملک پر مشتمل ای ٹی ایل ایچ سی نے عائلہ ملک کوں ضمنی انتخاب لڑݨ کِیتے نااہل قرار ݙین٘دے ہوئے اپݨا فیصلہ سݨایا۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان
ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
عالیہ بلوچ

عالیہ بلوچ ضلع رحیم یار خان نال تعلق رکھݨ آلی ہک سرائیکی گلوکارہ ہن۔
## حوالے
عدنان ارشد

عدنان ارشد ضلع رحیم یار خان نال تعلق رکھݨ والے ہک سرائیکی گلوکار ہن۔
## حوالے
امام بخش

امام بخش دا تعلق فیس بک دے ہک گروپ جسٹ سرائیکستان نال اے۔ سیاسی تعلق پاکستان پیپلز پارٹی نال اے۔
## حوالے
اللہ نواز خان

اللہ نواز خان درانی دا تعلق ضلع ملتان نال اے۔ فیس دے گروپ جسٹ سرائیکستان دے ہک ایڈمن ہن۔
## حوالے
عابدہ حسین سید

عابدہ حسین دا تعلق ضلع جھنگ نال اے تے اے ہک مشہور سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
ظہور دمانی

ظہور دمانی دا تعلق ضلع ٹانک نال ہئی۔ سرائیکی لوک سانجھ دے اہم رکن تے سرائیکی تحریک دے نظریاتی رہنما ہن۔ سرائیکی تحریک کیتے انہاں دے خدمات لازوال ہن۔ لوک سانجھ دے بعد انہاں نے ٹانک اچ سرائیکی لوک پارٹی دی بنیاد رکھی تے نظریاتی کم مکمل تھیوݨ دے بعد سرائیکی تحریک اچ عملی سیاست دا آغاز کیتا۔ انہاں دے سیاسی سرگرمیاں دا دائرہ کار ڈیرہ اسماعیل خان ڈویژن توں گھن کے باقی وسیب اچ کھنڈ ڳیا۔ 24 اکتوبر 2007ء اچ انہاں عید دے ݙینہہ ہک دہشت گرد حملے اچ شہید کر ݙتا ڳیا تے ایں طرح سرائیکی قومیتی تحریک دا اے روشن سجھ غروب تھی ڳیا۔
## حوالے
بلال جتوئی

بلال جتوئی کراچی اچ رہندن تے صحافت دے پیشے نال وابستہ ہن۔
## حوالے
حیدر جاوید سید

حیدر جاوید سید ملتان نال تعلق رکھدن۔ سرائیکی تحریک نال کافی عرصے توں وابستہ ہن۔ مشہور دانشور تے کالم نگار ہن۔
## حوالے
زبیر شاہ گیلانی

زبیر شاہ دا تعلق ضلع میانوالی نال اے۔ میانوالی اچ بݨائی ڳئی ہک سرائیکی فلم ڳلی سرکاری دے ڈائریکٹر ہن۔ زبیر شاہ گیلانی سرائیکی زبان دے ہک شاعر ہن۔ ایں فلم دے گیت وی انہاں نے ہی لکھن۔

## حوالے
ذوالفقار علی لُنڈ

ذوالفقار علی لنڈ دا تعلق ڈیرہ غازی خان نال اے۔ سرائیکی تحریک دے متحرک کارکن ہن۔ ڈیلی سویل ویب سائٹ دے لکھدے رہندن۔
## حوالے
رفیق رڄواݨہ

رفیق رجواݨہ دا تعلق ضلع ملتان نال ہے تاں مسلم لیگ نواز دے دور حکومت اچ پنجاب دے گورنر مقرر کیتے ڳئے۔
## حوالے
راؤ ظفر نواز

انہاں دا تعلق بہاولپور نال اے۔ سیاسی طور تے پاکستان سرائیکی پارٹی نال جڑے ہوئے ہن۔ سرائیکی تحریک دے نظریاتی رہنماواں اچ انہاں دا شمار تھیندے۔ پیشے دے اعتبار نال وکیل ہن۔
## حوالے
راݨا خرم

راݨا خرم دا تعلق لیاقت پور ضلع رحیم یار خان نال اے۔ کجھ عرصہ سرائیکی صوبے دی وی انہاں نے تحریک چلائی۔ ول کجھ عرصے تک جمشید دستی دی جماعت نال منسلک رہ ڳن۔ 
## حوالے
ریاض کھوکھر

ریاض کھوکھر ملتان نال تعلق رکھݨ والے ہک مشہور صحافی ہن۔
## حوالے
سائرہ خان

سائرہ خان پاکستانی فلم انڈسٹری دی مشہور اداکارہ ہن۔
## حوالے
راہی گبول

راہی گبول دا اصل ناں غلام حسین ہئی۔ او 1952ء اچ بھونگ شریف، صادق آباد ضلع رحیم یار خان اچ پیدا تھئے۔ سرائیکی زبان دے عظیم لکھاری ہن۔ او کٹ کڑاک دے ناں نال کالم لکھدے ہن۔
## حوالے
راشدہ فرحان بھٹہ

راشدہ فرحان بھٹہ دا تعلق ضلع ڈیرہ غازی خان نال اے۔ پاکستان عام آدمی پارٹی دی چئیر پرسن ہن۔ سرائیکی قومیتی تحریک دے اڳواݨاں نال وی رابطے اچ ہوندن۔

## تعلیم
پی ایچ ڈی اردو

## نمونہ کلام
پیرو راݨی

کِجڑا جِیئاں ویس اوندا

اَتے جُتی مُتوں پیر

کاٹھیاں چُݨدیں

تَݙیاں وُݨدیں

لنگھدی جندڑی نماݨی

میݙے وسیب دی راݨی

کئی کئی پندھ کریندی

کُجھ گھڑے سر تیں چاوے

اَتیں کجھ ملوک ڈھاک تیں

پرتوکل ذات پاک تیں

نِت بھریندی پاݨی

میݙے وسیب دی راݨی 

ہاۓ ہاۓ ظالم سماج

اتے ظالم ریت رواج

جُتی پائسی تاں

سِر چا ,چائسی 

ٻس راہوے 

پیرو راݨی

میݙے وسیب دی راݨی

نت بھریندی پاݨی

راشدہ بھُٹہ

## حوالے
رضوانہ درانی

رضوانہ درانی دا تعلق ڈیرہ اسماعیل خان نال اے۔ ریڈیو دے شعبے نال وابستہ ہن۔
## حوالے
رشید قیصراݨی

سردار رشید قیصرانی دا تعلق ڈیرہ غازی خان دے بلوچ قیصرانی خاندان نال ہے۔ آپ سردار شیر بہادر خان دے گھر وستی شیر ڳڑھ وچ پیدا تھئے۔ اعلیٰ تعلیم حاصل کیتونے تے پاک فضائیہ وچ ونگ کمانڈر تے سکورڈن لیڈر دے عہدے تے فائز ریہے۔ آپ اردو شاعری وچ ہک ممتازمقام رکھدن۔ رشید قیصراݨی دی سرائیکی شاعری وچ رومانویت زیادہ ہے۔ او بنیادی طور تے ہک رومانوی شاعر ہن۔ انھاں دی زبان مٹھی ماکھی والی کار ہے۔ او الفاظ دا انتخاب ٻہوں سوچ سمجھ تے کریندن۔ رشید قیصراݨی سرائیکی وچ غزلاں وی لکھین پر انھاں دی جدید نظم دی کوئی ریس نہیں۔

### پچھانواں
آہدن سجھ ہُݨ سیجھ تے لہہ ڳے

رات دے سردا بوچھݨ لہہ ڳے

رات دا بوچھݨ لیر کتیراں

ہک ہک لیر پچھانویں ونڈی

آن سجی ہے ݙینہ دی منڈی

ہُݨ ہر کہیں دا ڈھول پچھانواں

سستا تن ‘ انمول پچھانواں

توں وی گھن کہیں ٹینگ دا پاسہ

توں وی جندڑی ڳول پچھانواں

## حوالے
ریاض حسین بھٹہ

ریاض حسین بھٹہ دا تعلق بہاولپور نال اے۔ ریڈیو پاکستان بہاولپور نال وابستہ ہن تے سرائیکی پروگراماں دی میزبانی کریندن۔

## حوالے
ریاض حسین پیرزادہ

ریاض حسین پیرزادہ پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ قومی اسمبلی دے رکن وی رہ چکے ہن۔

## پاکستان عام انتخابات، 2013ء
انہاں پاکستان عام انتخابات، 2013ء وچ پنجاب دے حلقہ این اے۔186 (NA-186 (Bahawalpur-IV)) وچ پاکستان مسلم لیگ (ن) توں انتخاب وچ حصہ ڳھدا اتے کامیابی حاصل کیتی۔

## حوالہ

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
راݨا قاسم نون

راݨا قاسم نون جلالپور پیروالہ ضلع ملتان دے ایم این اے ہن۔ ایں علاقے دی اہم سیاسی شخصیت ہن۔
## حوالے
شیخ غلام جہانیاں

شیخ غلام جہانیاں مرحوم دا تعلق ماڑی شیخاں، موضع بھٹی ڈیہری تحصیل بہاولپور سٹی نال اے۔ اے ریاست بہاولپور دے ٻہوں وݙے جاگیردار ہن۔ نواب آف بہاولپور وی انہاں دا احترام کریندے ہن۔ آپ عوام دوست تے نیک مزاج شخصیت ہن۔
## حوالے
شیخ دلشاد احمد

شیخ دلشاد احمد بہاولپور دی ہک معزز سیاسی شخصیت ہن۔ ضلع کونسل بہاولپور دے موجودہ چئیرمین ہن۔ ریاست بہاولپور دی مایہ ناز شخصیت شیخ غلام جہانیاں انہاں دے والد ہن۔
## حوالے