open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سوکنیا دتا

سوکنیا دتا (پیدائش: 1961ء) ہک بھارتی زنانی ماہر حیوانیات تے مصنفہ ہِن جو کتاباں، ریڈیو اسکرپٹس، مضامین تے کتابی جائزاں دے ذریعے سائنس کوں مقبول بݨیندیاں ہِن۔

## زندگی تے کیریئر
دتا دی تعلیم کلکتہ یونیورسٹی وچ تھئی جتھاں انّھاں نے حیوانیات وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی۔ اوہ کونسل آف سائنٹیفک اینڈ انڈسٹریل ریسرچ وچ چیف سائنٹسٹ دے عہدے توں سبکدوش تھی چکی ہِن۔ انّھاں نے سائنس تے سائنس فکشن ݙوہاں تے متعدد کتاباں لکھیاں ہِن۔ 2018ء وچ گوتم شینائے فیکٹر ڈیلی کِیتے لکھدیاں ہِن، "طنز و مزاح توں متاثر، دتا دیاں کہانیاں امکانات دے دائرے وچ پھیلیاں ہوئیاں ہِن - مریخ تے سیٹ تھیوݨ والیاں کہانیاں توں لے کے قبائل دے درمیان کہانیاں تک تے ٻہوں ساریاں مستقبل نیڑے وچ ترتیب ݙتیاں ڳئیاں ہِن۔" انّھاں دے کم انگریزی وچ لکھے ڳئے ہِن تے بنگلہ، ہندی تے مراٹھی وچ ترجمہ کیتے ڳئے ہِن۔

## کتابیات
انّھاں دیاں کتاباں وچ ہک پتنگ دی کہانی (نئی دہلی، نیشنل بک ٹرسٹ)، اے ٹچ آف گلاس (نئی دہلی، نیشنل بک ٹرسٹ، 2016)، جھلک دیاں مہم جوئیاں (نئی دہلی، اشاعت ڈویژن)، حیرت انگیز موافقت (نئی دہلی، نیشنل بک ٹرسٹ، 2012)، اینیمل آرکیٹیکچر (نیشنل بک ٹرسٹ، 2020)، بلیو توں پرے: سائنس فائی کہانیاں دا مجموعہ (نئی دہلی، انڈیا: روپا اینڈ کمپنی، 2008)، سائنس تے ٹیکنالوجی دا گولڈن ٹریژری (نئی دہلی، NISCAIR) [شریک مصنف]، کیویں؟ (نئی دہلی، NISCAIR) [شریک مصنف]، ہندوستانی سائنس دان: دی ساگا آف انسپائرڈ مائنڈز (نئی دہلی، انڈیا: وگیان پرسار، 2018) [مضمون کنندہ]، زمین دی زندگی (نئی دہلی، وگیان پرسار)، ونس اپون اے بلیو مون: سائنس فکشن کہانیاں (نئی دہلی، انڈیا: نیشنل بک ٹرسٹ، 2006)، آپریشن جین (نئی دہلی؛ NISCAIR)، ٻئے آسمان (نئی دہلی، ہندوستان: وگیان پرسر، 2017)، پودے وی دوست بݨیندے ہِن (نئی دہلی، وزڈم ٹری، 2015)، بارش ول آئی (نئی دہلی، NISCAIR)، شانتی سوروپ بھٹناگر، انسان تے انّھاں دا مشن (نئی دہلی، NISCAIR)، سانپ (نئی دہلی، وگیان پرسار)، جانوراں دی سماجی زندگی (نئی دہلی، نیشنل بک ٹرسٹ، 2014)، پودیاں دی سماجی زندگی (نئی دہلی: نیشنل بک ٹرسٹ، انڈیا، 2012)، پروٹینز دے راز (نئی دہلی، نیشنل بک ٹرسٹ) [میدھا راجادھیکش دے نال]، دی ونڈرفل میرین ورلڈ (نئی دہلی، پبلیکیشنز ڈویژن)، کل ول (سائنس فکشن مختصر کہانیاں۔ نیشنل بک ٹرسٹ آئندہ)، سائنس مواصلات وچ وسٹا (شریک مصنف رپورٹ)، کیا؟ (نئی دہلی، NISCAIR) [شریک مصنف]، کیوں؟ (نئی دہلی، NISCAIR) [شریک مصنف]، دنیا دے علاوہ: سائنس فکشن کہانیاں (نئی دہلی، بھارت: نیشنل بک ٹرسٹ، 2012)، کل ول (نیشنل بک ٹرسٹ، 2023)، ہجرت دا جادو (سی ایس آئی آر-NIScPR دی طرف توں اشاعت کِیتے قبول کیتا ڳیا)، S بقا کِیتے ہئی (زیر غور، نیشنل بک ٹرسٹ)، اے ٹو زیڈ سائنس فکشن کہانیاں: گولو مامو دیاں 16 کہانیاں دا مجموعہ۔ (کلپابیسوا دے ذریعے اشاعت کِیتے قبول کیتا ڳیا) شامل ہِن۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
جیوتی اروڑا

جیوتی اروڑا ہک بھارتی مصنفہ ہِن جنہاں نے کئی کتاباں لکھیاں ہِن، جنہاں وچ ڈریمز سیک (2011)، لیمن گرل (2014) تے یو کیم لائیک ہوپ (2017) شامل ہِن۔ اوہ ہک ٹیک بلاگر وی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
اروڑا کوں ٹھلاسیمیا دا مرض تن مہینے دی عمر وچ تشخیص تھیا تے اوہ اپݨی صحت دی وجہ توں ساتویں جماعت وچ اسکول چھوڑ ڳئیاں۔ انہاں نے اپݨی تعلیم کورسپونڈنس سکولنگ دے ذریعے جاری رکھی۔ انہاں نے دہلی یونیورسٹی توں انگریزی وچ بی اے (آنرز) تے اننامالائی یونیورسٹی توں انگریزی ادب تے اپلائیڈ سائیکالوجی وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔ انہاں نے ہک انگریزی ٹیوٹر تے فری لانس مصنف دے طور تے کم کیتا ہے، تے ریاستہائے متحدہ امریکا دی ہک آئی ٹی ریکروٹمنٹ فرم کِیتے وی کم کیتا ہے۔

اوہ غازی آباد وچ رہندی ہِن۔

## کتاباں
ڈریمز سیک (2011)، وی اینڈ ایس پبلشرز

لیمن گرل (2014)، خود شائع کردہ

یو کیم لائیک ہوپ (2017)، خود شائع کردہ

#جسٹ رومانس: 7 مختصر رومانوی کہانیاں دا مجموعہ۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
انیس جنگ

انیس جنگ 1964ء کو پیدا تھئی ہئی۔ اوہ ہک ہندوستانی مصنف، صحافی تے بیرون ملک دے اخبارات دی معروف کالم نویس ہن، انویلنگ انڈیا (1987ء) انہاں دا سب توں مشہور کم ہے جیڑھا ہندوستان وچ زنانیاں دی زندگی دی تاریخ تے ہے۔ خاص طور تے پردہ دار مسلمان زنانیاں دی ترجمانی کریندا ہے۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
اوہ رورکیلا وچ پیدا تھئی ہئی۔ انیس دا تعلق حیدرآباد دے ہک بزرگ گھرانے نال ہے۔ انہاں دے والد نواب ہوش یار جنگ مشہور عالم تے شاعر ہن تے انہاں نے ریاست حیدرآباد دے آخری نظام (حکمران) دے مصاحب (مشیر) دی حیثیت نال خدمات انجام ڈتیاں۔ انہاں دی والدہ تے بھائی وی اردو شاعر ہن۔ حیدرآباد وچ عثمانیہ یونیورسٹی وچ اسکول تے کالج دے بعد، اوہ مشی گن این آربر یونیورسٹی وچ اعلیٰ تعلیم کِیتے امریکا چلی گئی، جتھوں انہاں نے سوشیالوجی تے امریکن اسٹڈیز وچ ماسٹرز کیتا۔

## کیریئر
انہاں نے تحریری طور تے اپݨے کیریئر دا آغاز یوتھ ٹائمس، ٹائمز آف انڈیا دی اشاعت نال کیتا، جتھوں انہاں نے صحافی تے ایڈیٹر دی حیثیت نال کم کیتا (1976ء توں 1979ء)۔ اس دے بعد انہاں نے کرسچن سائنس مانیٹر تے انٹرنیشنل ہیرالڈ ٹریبون کِیتے کم کیتا۔ انیس جنگ دہلی وچ رہندی ہے۔

## کتاباں
انیس جنگ نے 1987ء وچ "ہندوستان دی نقاب کشائی" دی اشاعت کیتی۔ ایہ ہک ٹریول ڈائری ہے جیڑھی زنانیاں دے انٹرویوز تے مرکوز ہے۔ اس موضوع تے انہاں نے متعدد کتاباں وی لکھیاں ہن، جنہاں وچ زنانیاں نال انہاں دی روزمرہ دی زندگی دے بارے وچ ڳالھ مُہاڑ کریندے ہوئے، بشمول نائٹ آف دی نیو مون: انڈیا وچ مسلم زنانیاں نال تبادلہ خیال وی کیتا ڳیا ہے۔ (1993ء)، سیون سسٹرز (1994ء)۔ خاموشی کو توڑنا (1997ء) پوری دنیا توں زنانیاں دی زندگی دے بارے وچ ڳالھ مُہاڑ تے مبنی ہے۔ صحن توں پرے (2003ء) انہاں زنانیاں دی بیٹیاں دے نال انٹرویوز تے مبنی ہے جیڑھیاں انہاں نے ہندوستان دی نقاب کشائی توں پہلے ڳالھ کیتی ہئی۔ انیس جنگ دی گمشدہ بہار: چوری شدہ بچپن دی کہانیاں (2005ء) محروم پس منظر نال تعلق رکھݨ والے بچیاں تے مرکوز ہن تے اس وچ ہک بچے ادریس دی کہانی وی شامل ہے، جیڑھا میرزپور توں اغوا تھی کے قالین دی صنعت وچ کم کرݨ تے مجبور کیتا ڳیا ہے۔

## حوالے

ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
سارہ جوزف (مصنف)

سارہ جوزف (پیدائش: 1946ء) ملیالم وِچ ہک بھارتی زنانی ناول نگار تے مختصر کہانی مصنف ہِن۔ انّھاں نے اپݨے ناول Aalahayude Penmakkal (خدا باپ دیاں دِھیاں) کِیتے مرکزی ساہتیہ اکادمی ایوارڈ تے وایلر ایوارڈ جِتیا ہَئی۔ اوہ کیرالہ وِچ حقوق نسواں دی تحریک دی رہنما ہِن تے کارکن تنظیم مانوشی دی بانی ہِن۔ انّھاں نے 2014ء وِچ عام آدمی پارٹی وِچ شمولیت اختیار کِیتی تے تھریسور توں 2014ء دے پارلیمانی انتخابات وِچ حصہ گِھدّا۔

## تعارف
سارہ جوزف ہک قدامت پسند عیسائی خاندان وِچ پیدا تھئی ہِن۔ تھریسور شہر دے کوریاچیرا وِچ 1946ء وِچ لوئس تے کوچوماریم دے گھر۔ اوندی شادی 15 سال دی عمر وِچ تھئی ہَئی جݙاں اوہ کلاس IX وِچ ہَئی۔ انّھاں نے اساتذہ دے تربیتی کورس وِچ شرکت کِیتی تے ہک اسکول ٹیچر دے طور تے اپݨے پیشہ ورانہ کیریئر دا آغاز کِیتا۔ بعد وِچ، انّھاں نے ہک پرائیویٹ امیدوار دے طور تے ملیالم وِچ بی اے تے ایم اے حاصل کِیتا تے کیرالہ وِچ کالجیٹ سروس وِچ شمولیت اختیار کِیتی۔ انّھاں نے سنسکرت کالج، پٹمبی وِچ ملیالم دی پروفیسر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ اِیں دے بعد توں اوہ سرکاری ملازمت توں ریٹائر تھی چُکیاں ہِن تے تھریسور ضلع دے مالام کنناتھوکو وِچ رہندیں ہِن۔ اوندی دِھی سنگیتا سری نواسن وی ہک مصنف ہِن۔ سارہ جوزف ہک معروف سماجی کارکن تے حقوق نسواں دی تحریک دی رہنما وی ہِن۔ 1980ء دی دہائی وِچ، انّھاں نے پٹمبی دے سنسکرت کالج وِچ زنانیاں دے گروپ مانوشی دی بنیاد رکھی، جِتھاں اوہ ملیالم تے ادب وی پڑھیندی ہَئی۔ اپݨے گروپ دے نال، انّھاں نے عصمت دری، جہیز دی موت، اسمگلنگ تے جنسی غلامی سمیت زنانیاں دے خلاف جرائم دی ہک وسیع رینج دے جواب وِچ کئی دہائیوں تک احتجاج دی قیادت کِیتی۔

## ادبی کیرئیر
اوندی ادبی زندگی دا آغاز اُوں وقت تھیا جݙاں اوہ ہائی اسکول وِچ ہَئی۔ اوندیاں کئی نظماں ملیالم ہفت روزہ وِچ شائع تھئیاں۔ اوہ شاعراں دے اجلاساں وِچ اپݨیاں نظماں سݨاوݨ وِچ وی چنگی ہَئی جیڑھیاں ویلوپلی سریدھرا مینن تے ایڈاسری گووندن نائر جیہے شاعراں دے ہتھوں بہت سَراہیاں ڳئیاں۔ اوہ رامائن کتھکل کِیتے ڄاݨی ویندی ہِن، جیڑھی رامائن دی ݙوبارہ کہانی ہِے۔ اِیں کم دا انگریزی ترجمہ آکسفورڈ یونیورسٹی پریس نے شائع کِیتا ہِے۔ 2011ء وِچ انّھاں نے پاپتھرا دے عنوان نال اپݨیاں مختصر کہانیاں دے مجموعے کِیتے متتھو ورکی ایوارڈ جِتیا ہَئی۔ اوندیاں مختصر کہانیاں دا ہک مجموعہ انگریزی وِچ ترجمہ کِیتا ڳیا، 'کنواری' دا مذکر 2012ء وِچ ریلیز کِیتا ڳیا، جیندے وِچ اوندی کہانی پاپتھرا وی شامل ہِے، اِیں مجموعے توں جیڑھے دے کے سچیدانندن نے لفظ "Pennezhuthu" تخلیق کِیتا، جیڑھی تعریف دی ہندو نے کِیتی ہَئی۔ تحریر کوں حقوق نسواں دے تصور دے طور تے ݙٹھا ویندا ہِے، جیندے وِچ مصنف زنانیاں دی شناخت دی تعمیرات دا استعمال کریندا ہِے۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ملیالم ٻولی دے مصنف
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ایشا بسنت جوشی

ایشا بسنت جوشی، ایشا جوشی یا ایشا بسنت مکند (31 دسمبر 1908ء–2004ء) ہک بھارتی انتظامی سروس دی زنانی افسر تے شاعرہ ہَن۔ انہاں نے ایشا جوشی دے ناں نال کتاباں شائع کیتیاں۔ اوہ پہلی بھارتی ہَن جنہاں کوں لکھنؤ، ہندوستان دے لا مارٹنیئر گرلز ہائی اسکول دے "انگریزاں دا گڑھ" اسکول وچ قبول کیتا ڳیا۔ اوہ برطانوی ہندوستان دی پہلی زنانی انڈین ایڈمنسٹریٹو سروسز آفیسر ہَن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
جوشی دی پیدائش 31 دسمبر 1908ء کوں تھئی۔ لا مارٹنیر گرلز ہائی اسکول، لکھنؤ وچ تعلیم حاصل کرݨ دے بعد، اوہ ازابیلا تھوبرن کالج تے لکھنؤ یونیورسٹی ڳئیاں، جتھاں انہاں نے ماسٹر آف آرٹس حاصل کیتا۔ انہاں نے برطانیہ وچ اعلیٰ تعلیم حاصل کیتی تے پھر انڈین ایڈمنسٹریٹو سروسز دا حصہ بݨ ڳئیاں۔

## کیرئیر
آزاد بھارت دی پہلی زنانی آئی اے ایس آفیسر، جوشی کوں مجسٹریٹ تے پھر دہلی وچ اسسٹنٹ کمشنر دے طور تے تعینات کیتا ڳیا۔ اوہ مختلف محکمیاں وچ اعلیٰ تے باوقار عہدیاں تے فائز رہیاں تے 1996ء تک ڈسٹرکٹ گزٹ دی کمشنر-کم-اسٹیٹ ایڈیٹر رہیاں۔ انہاں نے وزارت تعلیم وچ اعلیٰ عہدیاں تے کم کیتا۔ 1966ء وچ ملازمت توں سبکدوش تھیوݨ توں پہلے انہاں نے ہک میگزین وچ ترمیم کیتی۔ جوشی نے ہندوستان دے سرکاری ملازم دے طور تے اپݨیاں خدمات دے بعد ہک مصنف دے طور تے اپݨے کیریئر دے اڳلے مرحلے دا آغاز کیتا۔ انہاں نے ایشا جوشی دے ناں نال متعدد کتاباں شائع کیتیاں تے 1968ء وچ اپݨے ناں نال بریلی دے بارے وچ ہک گزیٹر وی شائع کیتا۔ انہاں دی شاعری کوں انہاں دے میٹر دی حد تے "وسیع تر حقوق نسواں مشن" کِیتے کئی ذرائع توں سراہا ڳیا۔

## ذاتی زندگی
2004ء وچ ایہ اطلاع ملی جو جوشی، جو اُس ویلھے ہک 96 سالہ بیوہ ہَن، لکھنؤ دے کبیر مارگ تے واقع ہک حویلی دے سرونٹ کوارٹرز وچ دور دے رشتہ داراں دی ݙیکھ بھال کر رہیاں ہَن۔ میڈیا رپورٹس دے بعد انہاں کوں اندر گھنایا ڳیا۔ 2016ء وچ ہک بھانجی نے اطلاع ݙتی جو اوہ کئی سال پہلے فوت تھی ڳئیاں ہَن۔

## ٻئے کَم

* *بریلی* گزاتیر 1968ء میں 
* *دی جیول ان دی کیس اور دیگر کہانیاں* ، 
* *اسپن ڈرافٹ: نظمیں* ، ، 1994، مصنفین کی ورکشاپ 
* *پناہ گاہ* ، نظمیں، 1987ء 

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویہویں صدی دے بھارتی شعرا
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
منورما جفا

منورما جافا بچیاں کِیتے 100 توں زیادہ کتاباں دے نال نال وݙیاں کِیتے حقوق نسواں دے ناولاں تے بچیاں دے ادب تے علمی تحقیق تے تحریراں دی ہندوستانی مصنفہ ہن۔ اوہ بچیاں کِیتے مصنفاں تے مصوراں دی انجمن دی سیکرٹری جنرل تے نوجواناں کِیتے کتاباں تے بین الاقوامی بورڈ دے انڈین نیشنل سیکشن دی سیکرٹری جنرل دے طور تے خدمات انجام ڈی چکی ہن۔ انہاں کوں 2014ء وچ پدم شری تے 2016ء وچ آرڈر آف دی رائزنگ سن نال نوازا ڳیا۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
جافا 1932ء وچ پیدا تھئیں۔ جافا نے الہ آباد یونیورسٹی توں جغرافیہ وچ ماسٹر ڈگری مکمل کیتی۔ بعد وچ انہاں نے میساچوسٹس انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ بچیاں کِیتے تحریری کورس وی مکمل کیتا۔

## کیریئر
جافا نے 1960ء دی دہائی دے آخر وچ لکھݨا شروع کیتا، پہلے مقامی اخباری کالماں کِیتے، پر پھر کہانیاں تیار کرݨا شروع کیتا تے بچیاں کِیتے انہاں دی پہلی کتاب ڈونکی آن دی برج ہئی۔ بچیاں کِیتے ٻئے کمماں وچ The Parrot and the Mynah, Laughing Parrot, تے The Ladybird and the Butterfly شامل ہن، جیڑھے انڈین ایکسپریس دی دیپانیتا ناتھ دے مطابق، "واضح کریندے ہن جے منورما مٹی دیاں اقدار، خاص طور تے تنوع وچ اتحاد تے قائم ہے۔"

انہاں دے کجھ کم، جیویں کہ گبر تے ببر تے آئی ایم سونا، خصوصی ضرورتاں والے بچیاں کِیتے ڈیزائن کیتے ڳئے ہن۔ انہاں نے آکھیا ہے جے میں سونا ہوں جنوبی افریقہ دے دورے توں متاثر تھئی ہئی تے ایچ آئی وی توں متاثر بچیاں نال خطاب کریندی ہئی تے انہاں دی کتاب تورو نانو تے ہپو انہاں بچیاں کِیتے لکھی ڳئی ہے جیڑھے بحر ہند دے سونامی دے بعد یتیم تھی ڳئے ہن۔ انہاں دی 1995ء دی کتاب گاندھی: دی مین آف پیس انڈین ریویو آف بکس تے 1996ء دی بحث وچ، انہاں کوں "ہندوستان وچ انگریزی وچ بچیاں دے ادب دی علمبرداراں وچوں ہک" آکھیا ڳیا۔ وݙیاں کِیتے لکھیاں ڳئیاں انہاں دیاں کتاباں، بشمول دیویتا، کوں ناتھ نے "ہک مضبوط نسوانی لہجہ" دے طور تے بیان کیتا۔

2011ء وچ، دی ہندو دے فیصل ایم نعیم نے لکھیا، "پچھلی ترئے دہائیاں توں، جافا ہندوستان وچ بچیاں کِیتے بہتر کتاباں دی تحریک چلا رہی ہے۔" 1976ء وچ، انہاں نے بچیاں دے ادب دے مصنفاں کِیتے ورکشاپس دا انعقاد شروع کیتا۔ جافا نے بچیاں دے ادب تے کئی تحقیقی مقالے وی تیار کیتے ہن۔ انہاں نے کارٹونسٹ شنکر پلئی دے نال ایسوسی ایشن آف رائٹرز اینڈ السٹریٹرز فار چلڈرن (AWIC) دی وی مشترکہ بنیاد رکھی تے 1995ء وچ شروع تھیوݨ والے انہاں دے چلڈرن لٹریسی پروجیکٹ دی ڈائریکٹر دے طور تے خدمات انجام ڈتیاں۔ انہاں نے بچیاں کِیتے تکنیکی تحریر دے بارے وچ ہک کتاب لکھی ہے، بچیاں کِیتے لکھݨا تے AWIC دے سہ ماہی بچیاں دے ادبی جریدے رائٹر اینڈ السٹریٹر دی تدوین کیتی ہے، جیڑھی 1981ء وچ رکھی ڳئی ہئی۔ 2006ء تک، اوہ خاص کتاب فاؤنڈیشن دی سربراہ ہن، جیڑھی بچیاں دیاں کتاباں دی پبلشر ہئی۔

## اعزازات
2014ء وچ، انہاں کوں حکومت ہند دی طرفوں پدم شری نال نوازا ڳیا۔ 2016ء وچ، انہاں کوں آرڈر آف دی رائزنگ سن نال نوازا ڳیا، جیڑھا جاپان دا سب توں وݙا شہری اعزاز ہے۔ انہاں دے ہندی ناول دیویکا نے ہندی اکیڈمی، دہلی (2008ء) توں ساہتیہ کریتی سمان جتیا ہئی۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ایم کے اندرا

منڈگڈے کرشنراؤ اندرا (5 جنوری 1917ء – 15 مارچ 1994ء) کنڑ زبان دی ہک مشہور بھارتی زنانی ناول نگار ہَن۔ انہاں دے کم وچ فنیاما شامل ہِن، جیڑھے مختلف ایوارڈز جیت چکے ہِن۔ انہاں نے پینتالیس سال دی عمر وچ ناول لکھݨا شروع کیتا۔ انہاں دے کجھ ناولاں تے فلماں وی بݨائیاں ڳئیاں ہِن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
اندرا دی پیدائش 5 جنوری 1917ء کوں ٹی سوری نارائن راؤ دے ہاں تھئی، جو ہک خوش حال زراعت دان تے بنشنکرما ہَن، جو برطانوی ہندوستان دی ریاست میسور وچ واقع ہے۔ انہاں دا آبائی گاؤں چکمگلور ضلع دا نرسمہاراجا پورہ ہئی۔ انہاں دی رسمی تعلیم 7 سال تک جاری رہی، اِس توں پہلے جو انہاں دی شادی 12 سال دی عمر وچ ایم کرشنا راؤ نال تھئی۔ انہاں نے کنڑ شاعری دا مطالعہ کیتا تے ہندی ادب دا وی چنگا علم ہئی جیویں جو انہاں دی ہک کتاب وچ آکھا ڳیا ہے، اندرا نے معروف مصنف تروینی نال اِس ویلھے ملاقات کیتی جݙݨ اوہ منڈیا وچ ہَن۔ تروینی نے انہاں دی تحریری صلاحیتاں دی تعریف کیتی جیڑھی انہاں کوں کہانیاں تے ناول لکھݨ تے پھر پرنٹ میڈیا وچ شائع کرݨ دی ترغیب ݙتی۔ انہاں نے 45 سال دی عمر وچ ناول لکھݨ دا آغاز کیتا۔

## کیریئر
انہاں دا پہلا شائع تھیوݨ والا ناول ٹنگابدرا ہئی، جو 1963ء وچ ریلیز تھیا۔ اِس دے بعد سدانند (1965ء)، گیجے پوجے (1966ء) تے نوارتنا (1967ء) ہَن۔ انہاں دا سبھ توں مشہور کم تاہم پھنیئما ہے، جو 1976ء وچ ریلیز تھیا۔ پھنیئما ہک بچپن دی بیوہ دی زندگی تے مبنی ہک ناول ہے جیڑھا اندرا اپݨے بچپن وچ ڄاݨدیاں ہَن۔ اندرا نے ایہ کہانی اِس ویلھے سݨی جݙݨ بیوہ نے اندرا دی ماں کوں سݨائی۔ ایہ ناول حقوق نسواں نال تعلق رکھݨ والیاں کئی کتاباں وچ موضوع بحث رہیا ہے۔ اندرا نے 50 توں زیادہ ناول لکھے۔ گیجے پوجے کوں 1969ء وچ ہدایتکار پٹنا کنگل نے فلم بݨایا ہئی۔ پھنیاما کوں ہدایت کار پریما کرنتھ نے ہک فلم بݨائی ہئی جیڑھی کئی بین الاقوامی ایوارڈز جیت چکی ہے۔ اندرا دے ݙوجھے ناول جیڑھے فلماں وچ بݨائے ڳئے ہِن اوہ ہِن ہوبانا (متھو اونڈو متھو)، گریبلے، مسوکو تے پورواپارہ شامل ہِن۔

## اعزاز تے انعام
اندرا دے ناول، ٹنگابھادر، سدانند، نوارتنا تے پھنیئما نے کنڑ ساہتیہ اکادمی ایوارڈز جتے ہِن۔ ایہ سالانہ ایوارڈ سال دے بہترین کنڑ ادب کوں ݙتا ویندا ہے۔ تھیجاسوینی نرنجنا نے پھنیما دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا ہے تے اِس ترجمے نے ساہتیہ اکادمی آف انڈیا دا ایوارڈ تے مزید ایوارڈز جتے ہِن۔ ادب وچ انہاں دی شراکت دے پیش نظر اندرا دے ناں نال ہک ایوارڈ تشکیل ݙتا ویندا ہے تے بہترین زنانی لکھاریاں کوں ݙتا ویندا ہے۔

## ذاتی زندگی
اوہ 77 سال دی عمر وچ انتقال کر ڳئیاں۔ ایم کے اندرا صحافی ٹی ایس رام چندر راؤ دی چھوٹی بھیݨ ہَن، جو چوبانہ (ಛೂಬಾಣ) دے ٹی ایس آر دے ناں نال مشہور ہِن۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
کرشنا نہرو

کرشنا نہرو ہوتھیسنگ (2 نومبر 1907 - 9 نومبر 1967) ہک ہندوستانی مصنفہ، جواہر لال نہرو تے وجیا لکشمی پنڈت دی سبھ توں چھوٹی بھیݨ تے نہرو گاندھی خاندان دا حصہ ہَن۔

## سوانح حیات
کرشنا نہرو، میر گنج، الہ آباد وِچ ہندوستانی آزادی کارکن تے انڈین نیشنل کانگریس دے رہنما موتی لال نہرو دے گھر پیدا تھئیاں۔ تے انّھاں دی شادی گنوتم (راجا) ہوتھیسنگ نال تھئی، جیڑھے احمد آباد دے ہک ممتاز جین خاندان نال تعلق رکھیندے ہَن، اِیں خاندان نے ہوتھیسنگ جین ہیکل وی تعمیر کِیتا ہَئی۔ گنوتم ہوتھیسنگ 20 ویں صدی دے دوران ہندوستان دے امرا تے بااثر حلقیاں وِچ خاصے مشہور ہَن۔ 1950 دی دہائی دے آخر وِچ کرشنا تے انّھاں دے شوہر گنوتم نہرو ہوتھیسنگ نہرو دے ناقد بݨ ڳئے تے 1959 وِچ انّھاں نے سابق گورنر جنرل سی راجا گوپال اچاری دی حمایت کِیتی، تاکہ اوہ ہک قدامت پسند (کھلی منڈی دی حمایت کرݨ والی) سیاسی جماعت تشکیل ݙیوے جیڑھی سواتترا پارٹی دے ناں تُوں مشہور تھئی۔ کرشنا نہرو تے اوندے شوہر نے ہندوستان دی آزادی کِیتے جدوجہد کِیتی تے بہت زیادہ وقت جیل وِچ گُزارا۔ جیل وِچ گنوتم راجا دیاں شرائط اُوں وقت سامݨے آئیاں جݙاں اوہ اپݨے ݙو چھوٹے پُتراں، ہرشا ہوتھیسنگ تے اجیت ہوتھیسنگ دی پرورش کریندا پیا ہَئی۔ اجیت ہوتھیسنگ وال اسٹریٹ دے ہک اہم سرمایہ دار ہَن، اجیت 1996 وِچ 2006 توں تک امریکی وائلن ساز ہیلن آرمسٹرونگ نال شادی دے بندھن وِچ بندھے رہے تاوقتیکہ انّھاں دی وفات تھی ڳئی۔ اندرا گاندھی دا وݙا پُتر، راجیو گاندھی بمبئی وِچ 20 کارمائیکل روڈ تے ہوتھیسنگ دے گھر وِچ پیدا تھئے ہَن۔

## تصانیف
کرشنا نہرو نے اپݨی زندگی دے نال نال اپݨے بھائی جواہر لال نہرو تے انّھاں دی بھیݨجی اندرا گاندھی دی زندگی تے وی دستاویزات لکھیاں ہِن، جیڑھیاں اہم تاریخ نگاری دے نال ذاتی خاندانی کہانیاں دا امتزاج لیندیں ہِن۔ اِنّھاں کتاباں وِچ شامل ہِن:

* ہم نہرو (We Nehrus)
* بغیر افسوس کے (With No Regrets)
* اپنی بہن کو نہرو کے خطوط (Nehru's Letters to His Sister)
* ڈیئر ٹو بی ہولڈ (Dear to Behold)

انّھاں دے شوہر گنوتم راجا ہوتھیسنگ نے وی متعدد کتاباں لکھیاں:

* دی گریٹ پیس: ریڈ چین پر ایک ایشیائی شفاف رپورٹ (1953)
* ونڈو آن چین (1953)
* تبت آزادی کے لیے لڑائیاں: مارچ 1959 کی بغاوت کی کہانی (1960)

## کتابیات

* شیڈو آن دا وال (Shadows On the Wall) ، جے ڈے کمپنی ، 1948
* گاندھی جی کی کہانی ، قطب پبلشر، 1949۔
* ہم نہرو ، کرشنا (نہرو) ہوتھیسنگ کے ساتھ ایلڈن ہیچ۔ ہولٹ ، رائن ہارٹ اور ونسٹن؛ 1967۔
* عزیز مشاہدہ: اندرا گاندھی کی زندگی کی تصویر ، میکملن، 1969۔
* بلا افسوس - کرشن نہرو ہوتھیسنگ کی خودنوشت، ریڈ بکس، 2007

## وفات
کرشنا وائس آف امریکا نال وابستہ ہَن تے انّھاں نے متعدد تقریراں وی کِیتیاں۔ انّھاں دا انتقال لندن وِچ 1967 وِچ تھیا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
صالحہ عابد حسین

صالحہ عابدہ حسین (پیدائش: 18 اگست، 1913ء – وفات: 8 جنوری، 1988ء) اردو زبان دی مشہور تے معروف بھارتی مصنفہ، ناول نگار، افسانہ نگار تے ڈراما نویس ہئیں۔ اوہ خواجہ غلام الثقلین دی بیٹی تے نامور شاعر خواجہ الطاف حسین حالی دی نواسی ہئیں۔ انہاں دی شہرت ناول نگار دی ہے، انہاں نے آٹھ ناول لکھے۔ ݙو جلداں وچ انیس دے مرثیے ترتیب ݙیوݨ دے علاوہ بچیاں کِیتے وی ڳݨتری کتاباں تحریر کیتیاں۔ انہاں نے سفرنامہ، ڈراما تے افسانہ نگاری دی صنف تے وی طبع آزمائی کیتی۔ انہاں کوں ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم شری اعزاز ݙتا ڳیا۔

## حالات زندگی
صالحہ عابدہ حسین 18 اگست 1913ء کوں پانی پت، ہریانہ، برطانوی ہندوستان وچ پیدا تھئیں۔ انہاں دا اصلی نام مصداق فاطمہ تے قلمی نام صالحہ ہئی۔ والد دے انتقال دے بعد پرورش تے تعلیم دا بوجھ والدہ مشتاق فاطمہ تے چچا غلام الحسنین نے چاتا۔ انہاں نے علی گڑھ، پانی پت تے پنجاب وچ تعلیم حاصل کیتی۔ ادیب فاضل تے میٹرک دا امتحان کامیابی نال پاس کیتا۔ چونکہ انہاں کوں گھر وچ علمی ماحول ملا ہئی، ایں سانگے بچپن توں ہی لکھݨا شروع کر ݙتا ہئی۔ ݙہ سال دی عمر توں انہاں نے لکھݨا شروع کیتا۔ 17 اپریل 1933ء کوں انہاں دی شادی ڈاکٹر سید عابد حسین نال تھئی۔ صالحہ عابد حسین نے آٹھ ناول لکھے، جنہاں وچ عذرا (1941ء)، آتش خاموش (1953ء)، راہ عمل (1963ء)، قطرہ توں گہر تئیں (1957ء)، یاداں دے چراغ (1966ء)، اپݨی اپݨی صلیب (1972ء)، الجھی ڈور (1972ء)، گوری سویے سیج تے (1978ء) تے ساتواں آنگن (1984ء) شامل ہن۔ انہاں دے افسانوی مجموعیاں وچ نراس وچ آس (1968ء)، درد و درماں (1977ء)، تین چہرے تین آوازاں تے (1986ء)، ساز ہستی، نونگے (1959ء)، ڈرامیاں دے مجموعیاں وچ ساز ہستی (1940ء)، عفت (1946ء)، زندگی دے کھیل (1963ء، ناشر آئینۂ ادب لاہور) شامل ہن۔ نقشِ اول (1939ء) دے نام نال کہانیاں تے ڈرامیاں دا مجموعہ شامل ہے۔ صالحہ عبد حسین نے انیس دے مرثیے (جلد اول 1977ء، جلد دوم 1980ء) ݙو جلداں وچ مرتب کیتے۔ انہاں دے علاوہ سلک گوہر مذہبی مضامین دا مجموعہ ہے۔ انہاں نے بچیاں کِیتے وی ڳݨتری کتاباں لکھیاں، جنہاں وچ حالی (1983ء)، وݙا مزا ایں ملاپ وچ ہے، امتحان (1952ء)، بنیادی حق (ڈرامے) وغیرہ شامل ہن۔ انہاں نے ڳݨتری کتاباں دے تراجم وی کیتے۔ انہاں دے کیتے ڳئے تراجماں وچ کثرت وچ وحدت (از گاندھی)، باپو (بچیاں کِیتے، 1968ء)، مجمدار: وݙا پاپی (بچیاں کِیتے، 1971ء) شامل ہن۔ رہِ نوردِ شوق (1979ء، ناشر: لبرٹی آرٹ پریس دہلی) تے سفر زندگی دے ییے سوز و ساز (1982ء) وی تحریر کیتا۔ سلسلہ روز و شب دے نام نال آپ بیتی وی لکھی جیڑھی اردو دی بہترین آپ بیتیاں وچ شمار کیتی ویندی ہے۔ ایہ آپ بیتی انہاں دی وفات توں چار سال پہلے شائع تھئی۔

## اعزازات
صالحہ عابدہ حسین دی ادبی خدمات دے صلے وچ حکومت بھارت نے 1983ء وچ پدم شری اعزاز نال نوازا۔ 1987ء وچ غالب اکیڈمی دہلی نے انہاں کوں غالب ایوارڈ ݙتا۔

## وفات
صالحہ عابدہ حسین 8 جنوری 1988ء کوں نئی دہلی، بھارت وچ انتقال کر ڳئیں۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ویرا ہنگورانی

ویرا ہنگورانی (23 دسمبر 1924ء – 23 اپریل 2018ء) ہک بھارتی ماہر امراض نسواں، پرسوتی ماہر تے طبی مصنفہ ہَن جو آل انڈیا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز دے شعبہ امراض نسواں تے پرسوتی دے پروفیسر تے سربراہ ہَن۔ اوہ بھارتی وزیر اعظم اندرا گاندھی تے صدر ہند پراتیبھا پاٹل دی اعزازی ماہر امراض نسواں تے ماہر امراض نسواں ہَن۔ حکومت ہند نے انہاں کوں 1984ء وچ پدم شری نال نوازا۔

## تعارف
ویرا ہنگورانی دی پیدائش 23 دسمبر 1924ء کوں بوبک، ہندوستان وچ ٹیکلینڈ تے لیلاوتی ہوچند دے ہاں تھئی تے 1947ء وچ لیڈی ہارڈنگ میڈیکل کالج توں میڈیسن وچ گریجویشن کیتی۔ گائناکالوجی تے زچگی وچ مہارت حاصل کرݨ دے بعد انہاں نے 1959ء وچ آل انڈیا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز، نویں دہلی وچ شمولیت اختیار کیتی تے گائنی تے پرسوتی دے شعبہ دی سربراہی کِیتے صفوں وچ اضافہ کیتا، ایہ عہدہ اوہ 1986ء تک برقرار رہیاں۔ انہاں نے بترا ہسپتال تے میڈیکل ریسرچ سینٹر وچ شمولیت اختیار کیتی تے 1987ء توں 1996ء تک اتھاں کم کیتا تے کنسلٹنٹ کم کرݨ کِیتے 1997ء وچ ایمس واپس آئیاں۔ ہنگورانی ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن وچ کلینیکل ڈائریکٹر ہَن تے انہاں نے گائنی تے پرسوتی دے موضوع تے کئی مضامین تے طبی مقالے لکھے۔ اوہ امریکن کانگریس آف آبسٹریشنز اینڈ گائناکالوجسٹ دی اعزازی فیلو (1977ء) ہَن تے نیشنل اکیڈمی آف میڈیکل سائنسز دی ہک منتخب فیلو ہَن، انہاں کوں 1984ء وچ حکومت ہند توں پدم شری دا سول ایوارڈ ملا۔ ہنگورانی آپریشن آشا دے نال شامل ہَن جو ہک غیر سرکاری تنظیم ہے جو ہندوستان توں تپ دق دے خاتمے کِیتے کم کریندی ہے، انہاں دی انتظامی ٹیم دے رکن دے طور تے۔ انہاں دی شادی آئی بی ہنگورانی نال تھئی تے اوہ نویں دہلی دے گریٹر کیلاش علاقے وچ رہندیاں ہَن۔

## انتقال
اوہ 23 اپریل 2018ء کوں ہیوسٹن، ٹیکساس وچ 93 سال دی عمر وچ انتقال کر ڳئیاں۔

## چوݨویں کتاباں

* نفلی آئی یو سی ڈی داخل کرݨ والیاں زنانیاں وچ لوچیا تے ماہواری دے نمونے
* آپ تے آپ دی صحت
* حمل دے نال ڈمبگرنتی رسولی دی مختلف تشخیص کِیتے ہک نویں علامت
* پورٹ پارٹم آئی یو سی ڈی داخلاں دے نال ݙدھ پلانا تے ݙدھ پلان والی امینوریا
* حمل دے نال جینٹل ٹریکٹ پیپیلوماس

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
نسٹولا ہیبر

نسٹولا ہیبر ہک بھارتی زنانی صحافی تے مصنفہ ہِن جیڑھیاں فی الحال دی ہندو وِچ سیاسی ایڈیٹر دے طور تے کم کریندی پئی ہِن۔ اِیں توں پہلے اوہ ٹائمز آف انڈیا، دی اکنامک ٹائمز تے نئی دہلی وِچ فنانشل ایکسپریس کِیتے کم کر چُکیاں ہِن۔

## ابتدائی زندگی
اوہ منگلور دی رہݨ والی ہِن تے دہلی وِچ پیدا تھئیاں تے پرورش پاتیں۔ انّھاں نے جیسس اینڈ میری کالج، دہلی یونیورسٹی تے دہلی اسکول آف اکنامکس توں سوشیالوجی دی تعلیم حاصل کِیتی۔

## صحافت
ہیبر 2000ء توں صحافی ہِن۔

## ٻئے کَم
نسٹولا ہیبر نے 2012ء وِچ کس اینڈ ٹیل دے ناں نال ہک کتاب لکھی۔ انّھاں نے ݙو کتاباں کیبلز اینڈ کنگز (ادیتی پھڈنس دے ذریعے ترمیم شدہ) وِچ تعاون کِیتا۔ تے ہندوستان وِچ مسلماناں دیاں زندگیاں (عبدالشعبان دے ذریعے ترمیم شدہ)۔ بعد وِچ، اوندے مضمون مسلماناں دے نال بھارتیہ جنتا پارٹی دی مصروفیت نال تعلق رکھیندا ہِے۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
پپل جیاکر

پپل جے کر (نی مہتا؛ 11 ستمبر 1915 – 29 مارچ 1997ء) ہک ہندوستانی ثقافتی کارکن تے مصنفہ ہَن، جو آزادی دے بعد ہندوستان وچ روایتی تے دیہاتی فنون، ہینڈ لومز تے دستکاری دے احیاء تے اپݨے کم کِیتے مشہور ہَن۔ نیویارک ٹائمز دے مطابق، اوہ "ہندوستان دی 'ثقافت دی زارینہ'" دے طور تے ڄاݨیاں ویندیاں ہَن تے انہاں نے فنون لطیفہ دے میلےآں دی بنیاد رکھی جیڑھے فرانس، جاپان تے امریکا وچ ہندوستانی فنون کوں فروغ ݙتے۔ اوہ نہرو-گاندھی خاندان تے جے کرشنا مورتی ݙوہیں دی دوست تے سوانح نگار ہَن۔ جے کر دے ترائے وزرائے اعظم دے نال قریبی تعلقات ہَن: جواہر لال نہرو، انہاں دی دھی اندرا گاندھی تے انہاں دے پتر راجیو گاندھی تے اوہ اندرا گاندھی دی قریبی دوست ہَن۔ انہاں نے مذکورہ ݙوہیں دی ثقافتی مشیر دے طور تے خدمات انجام ݙتے، ثقافتی معاملات وچ انہاں دی برتری دی تصدیق کیتی۔

1950ء وچ، جواہر لال نہرو نے انہاں کوں ہینڈلوم سیکٹر دا مطالعہ کرݨ تے اِس دے احیاء کِیتے منصوبہ بندی کرݨ دی دعوت ݙتی۔ آخر کار انہاں نے آل انڈیا ہینڈ لوم بورڈ تے ہینڈی کرافٹس اینڈ ہینڈلوم ایکسپورٹ کارپوریشن دی چیئر دے طور تے خدمات انجام ݙتے تے مدھوبنی پینٹنگ دے احیاء وچ اہم کردار ادا کیتا۔ پپل جے کر نے 1956ء وچ نیشنل کرافٹس میوزیم تے 1984ء وچ انڈین نیشنل ٹرسٹ فار آرٹ اینڈ کلچرل ہیریٹیج (INTACH) دی بنیاد رکھی تاکہ یادگاراں دی بحالی تے انہاں دا انتظام کیتا ونڄ سڳے تے ہیریٹیج املاک دے تحفظ دی وکالت کیتی ونڄ سڳے۔ اوہ اندرا گاندھی نیشنل سینٹر فار دی آرٹس (IGNCA) دی بانی تے ٹرسٹی ہَن، جیڑھی 1985ء وچ قائم تھئی تے 1990ء وچ، نویں دہلی وچ نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف فیشن ٹیکنالوجی دی بنیاد رکھی۔ اوہ چارلس تے رے ایمز نال ملاقات دے بعد ہک قومی اسکول آف ڈیزائن (جو بعد وچ نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف ڈیزائن بݨ ڳیا) دے تصور وچ وی اہم کردار ادا کریندی رہیاں ہَن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
جے کر دی پیدائش 1915ء وچ ریاست متحدہ صوبہ (بعد وچ اتر پردیش دے ناں نال ڄاݨا ڳیا) دے ایٹاوا وچ تھئی۔ انہاں دے والد ہک آزاد خیال دانشور تے انڈین سول سروس وچ سینئر افسر ہَن تے اوہ پہلے ہندوستانیاں وچوں ہک ہَن جنہاں نے سول سروس وچ اِس ویلھے خدمات انجام ݙتے جݙݨ ڄافیݨاں افسران برطانوی ہَن۔ انہاں دی والدہ سورت دے ہک گجراتی برہمن ٹٻر نال تعلق رکھدیاں ہَن، جتھاں پپل نے اپݨیاں سالانہ گرمیاں دیاں چھٹیاں گزاریاں۔ انہاں دا ہک بھائی، کمرل مہتا تے چار بھیݨاں، پورنیما، پریملاتا، امرگنگا تے نندنی مہتا ہَن۔ انہاں دے والد دا کم ٹٻر کوں ہندوستان دے کئی حصیاں وچ گھن ڳیا، جتھاں انہاں کوں ابتدائی زندگی وچ مقامی دستکاریاں تے روایات کوں جذب کرݨ دا موقع ملا۔

گیاراں سال دی عمر وچ، اوہ بنارس (وارنسی) چلی ڳئیاں، جتھاں انہاں نے ہک اسکول وچ تعلیم حاصل کیتی جیڑھا اینی بیسنٹ نے شروع کیتا ہئی، تھیوسوفسٹ، جو ہندوستانی تحریک آزادی وچ وی سرگرم ہَن۔ اِس دے بعد، انہاں دے والد کوں الہ آباد وچ تعینات کیتا ڳیا، جتھاں اوہ پہلی وار پندرہ سال دی عمر وچ نہرو خاندان نال رابطے وچ آئیاں، کیوں جو انہاں دے والد موتی لال نہرو دے دوست ہَن۔ بعد وچ، انہاں دی دوستی جواہر لعل نہرو دی دھی، اندرا پریہ درشنی نہرو (بعد وچ، اندرا گاندھی) نال تھئی۔

انہاں نے 1936ء وچ لندن اسکول آف اکنامکس توں گریجویشن کرݨ توں پہلے لندن دے بیڈفورڈ کالج وچ تعلیم حاصل کیتی۔ گھر واپسی تے انہاں نے بیرسٹر منموہن جے کر نال شادی کیتی تے بمبئی (ہݨ ممبئی) وچ سکونت اختیار کر گھدی۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
چندرکلا اے ہیٹ

چندرکلا آنندراؤ ہیٹ (1903ء–1990ء) ہک زنانی مصنفہ، حقوق نسواں، سماجی کارکن تے بمبئی، ہندوستان وچ پروفیسر ہئیں۔

## تعارف
چندرکلا جگن ناتھ مرکوٹے 12 ستمبر 1903ء کوں ڈاکٹر جگناتھ تے لہنی بائی مرکوٹے دے ہاں پیدا تھئیں، اوہ ممبئی دی دیوادنیا کمیونٹی نال تعلق رکھݨ والے خاندان وچ پیدا تھئیں۔ تعلیم نے انہاں دی زندگی دے اوائل توں ہی اہم کردار ادا کیتا۔ انہاں نے آنندراؤ رام کرشن نال شادی کیتی۔

## کیریئر
ڈاکٹر ہیٹ دے زیادہ تر کم دا مطالعہ تے ہندوستانی معاشرے وچ زنانیاں دی حیثیت کوں بہتر بݨاوݨ شامل ہئی۔ انہاں نے اکنامکس وچ ایم اے کیتا تے اپݨی پی ایچ ڈی کِیتے ہندو عورت تے اس دا مستقبل (1948ء) لکھیا۔ سوشیالوجی وچ مقالہ، جیڑھا بااثر ماہر عمرانیات ڈاکٹر جی ایس غوری دے مشورے نال لکھیا ڳیا۔ اس وقت انتہائی اڳوں دی سوچ سمجھے ونڄݨ والے، ایہ مطالعہ زنانیاں دی تعلیم دے نال نال ورک فورس وچ زنانیاں دی قبولیت کوں ودھاوݨ دی وکالت کریندا ہئی۔ انہاں نے آزادی دے بعد دے ہندوستان وچ عورت دی حیثیت دی تبدیلی (1969ء) تے ٹرن..؟ کتھوں...؟ کو....؟ (1978ء) تے کئی انگریزی تے مراٹھی بمبئی دے رسالیاں وچ اکثر حصہ گھدا۔ ڈاکٹر ہیٹ نے ایس این ڈی ٹی ویمن یونیورسٹی، بمبئی وچ سماجیات دی پروفیسر دے طور تے پڑھایا۔ انہاں نے 1975ء وچ کٹمب سخی نامی تنظیم دا آغاز کیتا تاکہ سماجی طور تے پسماندہ زنانیاں کوں خود کوں ملازمت ݙیوݨ وچ مدد ملے۔ کٹمب سخی دا آغاز ابتدائی طور تے زنانیاں دے ہک گروپ دے طور تے تھیا جیڑھا کرکٹر وجے مرچنٹ دی ملکیت والی مل توں خریدے ڳئے کپڑے توں پیٹی کوٹ سلائی کریندا ہئی۔ پر، آمدنی کوں بہتر بݨاوݨ کِیتے، تنظیم نے ناشتے دے کھانے پکاوݨ دی طرف رجوع کیتا۔ کئی سالاں وچ، ایہ تنظیم ممبئی دے کھانے پینے دے کاروبار وچ کافی کامیاب تھئی تے اس دے نتیجے وچ ڳݨتری زنانیاں کوں بااختیار بݨاوݨ وچ اپݨا کردار ادا کیتا ہے کہ اوہ اپݨے مستقبل دا کنٹرول سنبھال گھنن۔ 2011ء تک تنظیم نے تقریباً 150 زنانیاں کوں ملازمت ݙتی، جنہاں وچوں زیادہ تر بیوہ یا ویران بیویاں ہن۔

## انتقال
ڈاکٹر ہیٹ دے شوہر دا انہاں دی زندگی دے اوائل وچ ہی انتقال تھی ڳیا تے انہاں نے اپݨے طور تے ترئے پتراں دی پرورش کیتی، جیویں جو اوہ معاشرے کوں زیادہ تر ݙیکھݨ دے انداز وچ ہک اہم کردار ادا کریندی پئی ہئی۔ انہاں دی زیادہ تر روحانی مدد گرودیو آر ڈی راناڈے دی تعلیمات توں حاصل تھئی۔ اوہ 1990ء وچ ممبئی وچ غذائی نالی دے کینسر توں انتقال کر ڳئیں۔ انہاں دی موت دے بعد دے سالاں وچ ممبئی شہر نے انہاں دے اعزاز وچ گرگام، جنوبی ممبئی وچ ہک چوک کوں وقف کیتا تے اس دا نام تبدیل کر کے چندرکلا بائی ہیٹی چوک رکھا۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
گیتھا ہری ہرن

گیتھا ہری ہرن (پیدائش: 1954ء) نویں دہلی وچ مقیم ہک ہندوستانی مصنفہ تے ایڈیٹر ہِن۔ انہاں دے پہلے ناول، رات دے ہزار چہرے نے 1993ء وچ کامن ویلتھ رائٹرز دا بہترین پہلا ناول جتیا۔ انہاں دے ݙوجھے کم وچ مختصر کہانیاں دا مجموعہ مرݨ دا فن (1993ء)، ناول واسو ماسٹر دے بھوت (1994ء)، جݙݨ خواباں دا سفر (1999ء)، محاصرے دے اوقات وچ (2003ء)، مفرور تاریخ (2009ء) تے میرے پاس شامل ہِن۔ میں جوار بݨ ڳیا ہاں (2019ء) تے تقریباً گھر: شہر تے ݙوجھے مقامات (2014ء) دے عنوان نال مضامین دا مجموعہ ہے۔

## تعارف
گیتھا ہری ہرن دی پیدائش 1954ء وچ کوئمبٹور، ہندوستان وچ تھئی۔ انہاں دی پرورش ممبئی تے منیلا وچ ہک تامل برہمن گھر وچ تھئی، ݙو بھیݨ بھائیوں دے نال۔ انہاں دے والد ٹائمز آف انڈیا دے صحافی ہَن تے دی اکنامک ٹائمز دے بانی تے پبلشر ہَن۔ بچپن وچ انہاں کوں پڑھݨ دی ترغیب ݙتی ڳئی تے انہاں نے کرناٹک موسیقی دا مطالعہ کیتا۔ انہاں نے 1974ء وچ ممبئی یونیورسٹی توں انگریزی ادب وچ بی اے تے 1977ء وچ فیئر فیلڈ یونیورسٹی، کنیکٹی کٹ توں مواصلات وچ ایم اے مکمل کیتا۔ 1979ء توں 1984ء تک ہری ہرن نے اورینٹ لانگ مین دے ممبئی، چنئی تے نویں دہلی دے دفاتر وچ بطور ایڈیٹر کم کیتا۔ 1985ء توں 2005ء تک انہاں نے فری لانس ایڈیٹر دے طور تے کم کیتا۔ اوہ ڈارٹ ماؤتھ کالج، جارج واشنگٹن یونیورسٹی، یونیورسٹی آف کینٹ، نانیانگ ٹیکنولوجیکل یونیورسٹی، جامعہ ملیہ اسلامیہ تے گوا یونیورسٹی وچ وزٹنگ پروفیسر یا رائٹر ان ریزیڈنس رہیاں ہِن۔ ہری ہرن انڈین رائٹرز فورم دے بانی رکن وی ہِن۔

## تحریری کیریئر
ادب دے اٹلانٹک ساتھی دے مطابق "گیتھا ہری ہرن دی تخلیقات دا تعلق ہند-انگریزی ادب دی نشاۃ ثانیہ نال ہے جو 1980ء دی دہائی دے اوائل وچ شروع تھیا جݙݨ سلمان رشدی دا ناول مڈ نائٹ چلڈرن شائع تھیا۔" ہری ہرن نے اپݨا پہلا ناول رات دے ہزار چہرے 1992ء وچ شائع کیتا، جو انہاں نے کم توں زچگی دی چھٹی تے لکھیا ہئی۔ میناکشی بھارت دے مطابق، ایہ کتاب "پیدائش دے محدود ضابطے تے سوال اٹھیندی ہے تے زنانیاں دی ترائے نسلاں دی بقا دی حکمت عملیاں کوں سامݨے گھندی ہے" تے ہری ہرن "حقیقی" لوگاں دی زندگیاں کوں وسعت ݙیوݨ کِیتے افسانویاں تے لوک کہانیاں دا جامع استعمال کریندیاں ہِن۔ خاص طور تے زنانیاں۔" اِس دے بعد انہاں نے 1993ء وچ مختصر کہانیاں دا ہک مجموعہ مرݨ دا فن شائع کیتا۔

## سرگرمیاں
1995ء وچ اندرا جیسنگ تے لائرز کلیکٹو دی مدد نال ہری ہرن نے ہندو اقلیتی تے سرپرستی ایکٹ کوں چیلنج کیتا، جیڑھے ہک ٻال دی ماں کوں پیو دے "بعد" فطری سرپرست دے طور تے رکھیندا ہئی، جو ہندوستانی آئین دے آرٹیکلز 14 تے 15 دے تحت ݙتی ڳئی برابری دے حق دی خلاف ورزی ہئی۔ مقدمہ، ہری ہرن بمقابلہ ریزرو بینک آف انڈیا انہاں دے شوہر دے نال ہک درخواست گزار دے طور تے وی دائر کیتا ڳیا ہئی تے ٻالاں دے حقوق دے تحفظ تے ماں تے پیو ݙوہیں کوں تلاش کرݨ والے ٻال دے فطری سرپرست تھی سڳدے ہِن، ہندوستان دی سپریم کورٹ دے فیصلے تے منتج تھیا۔ سپریم کورٹ نے آکھا، "[والد] کوں سرپرستی دے معاملے وچ ماں تے ترجیحی حق قرار نہیں ݙتا ونڄ سڳدا"۔ 

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
بیبی ہیلڈر

بیبی ہیلڈر (پیدائش: 1973ء) ہک بھارتی زنانی مصنفہ ہِن۔ اوندے سبھ توں مشہور کم اوندی سوانح عمری آلو آندھری (زندگی توں کم عام) (2002ء) ہِے جیندے وِچ گھریلو ملازم دے طور تے پروان چڑھݨ والی اوندی سخت زندگی کوں بیان کِیتا ڳیا ہِے۔ بعد وِچ 13 غیر ملکی زباناں سمیت 21 زباناں وِچ ترجمہ کِیتا ڳیا۔

## ابتدائی زندگی تے شادی
کشمیر وِچ پیدا تھئی، ہیلڈر کوں اوندی پیدائشی ماں نے مرشد آباد وِچ 4 سال دی عمر وِچ چھوڑ ݙِتّا ہَئی جݙاں اوندے والد دی عادت نے اوندی ماں کوں اونکوں چھوڑݨ تے مجبور کِیتا۔ اِیندے بعد اوندی پرورش ہک بدسلوکی کرݨ والے پیو، ہک سابق فوجی تے ڈرائیور تے اوندی سوتیلی ماں نے کِیتی، جیندے نال اونے کشمیر توں مرشد آباد تے آخر کار درگاپور، مغربی بنگال دا سفر کِیتا، جِتھاں اوہ وݙی تھئی۔ اوہ وقفے وقفے نال اسکول ویندی ہَئی تے چھٹی جماعت دے بعد پڑھائی چھوڑ ݙِتّی ہَئی، جݙاں 12 سال دی عمر وِچ، اوندے پیو نے اوندی شادی اونداں توں 14 سال وݙے تے ہک چھوٹے ڈیکوریٹر نال کر ݙِتّی۔ اوندی پہلی اولاد 13 سال دی عمر وِچ تھئی تے یکے بعد دیگرے ݙو ٻال تھئے۔ اِیندے دوران، اوندی بھیݨ کوں اوندے شوہر نے گلا دبا کے قتل کر ݙِتّا، اونے پڑوس وِچ گھریلو ملازمہ دے طور تے کم کرݨا شروع کر ݙِتّا۔ آخر کار 1999ء وِچ 25 سال دی عمر وِچ کئی سالاں دے گھریلو تشدد دے بعد، اوہ اپݨے شوہر کوں چھوڑ کے اپݨے ترئے ٻالاں دے نال ٹرین وِچ دہلی فرار تھی ڳئی۔ ہک واحد والدین دے طور تے، اونے اپݨے ٻالاں، پُتراں سبودھ تے تاپس تے دِھی، پیا دی مدد تے تعلیم کِیتے، نئی دہلی دے گھراں وِچ گھریلو ملازمہ دے طور تے کم کرݨا شروع کِیتا۔ تے پھر کئی استحصالی آجراں دا سامݨا کرݨا پیا۔

## ادبی کیریئر
اوندے آخری آجر، مصنف تے ریٹائرڈ بشریات دے پروفیسر پربودھ کمار تے مشہور ہندی ادبی دیو منشی پریم چند دے پُتر، جیڑھے دار الحکومت نئی دہلی دے نواحی علاقے گڑگاؤں وِچ رہندے ہَن، کتاباں دے شیلفاں کوں دھولݨ دے دوران کتاباں وِچ اوندی دلچسپی ݙیکھ کے، اوندی حوصلہ افزائی کِیتی جو اوہ سبھ توں پہلے معروف کتاباں پڑھے۔ مصنفین، تسلیمہ نسرین دی خود نوشت سوانح عمری (میری بچپن) توں شروع کریندیں ہوئے ہک ہنگامہ خیز جوانی تے غریب معاشرے وِچ زنانی دے پیدا تھیوݨ تے شدید غصے دے بارے وِچ۔ اِیں نے ہیلڈر کوں دل دی گہرائیاں توں متاثر کِیتا تے ہک اہم موڑ ثابت تھیا کیوں جو اِیہ بعد وِچ اوندی اپݨی یاداں کوں متاثر کرݨ والا ہئی۔ اونے جلدی نال جوش نال ٻئے مصنفین کوں پڑھݨا شروع کر ݙِتّا۔ اِیندے بعد جنوبی ہندوستان دے دورے تے ویندے ہوئے، اونے اونکوں ہک نوٹ بک تے قلم خریدا تے اونکوں اپݨی زندگی دی کہانی لکھݨ دی ترغیب ݙِتّی، جیڑھا اوہ کم دے بعد رات گئے تے کݙاہیں کݙاہیں کم دے درمیان، سادہ زبان استعمال کریندیں ہوئے کریندی ہَئی۔ مقامی بنگالی وِچ لکھݨا جݙاں کمار ہک مہینے دے بعد واپس آیا تاں اوہ پہلے ہی 100 صفحات لکھ چُکی ہَئی۔

## ذاتی زندگی
2012ء تک ہیلڈر نے ڈی ایل ایف سٹی، گڑگاؤں وِچ پربودھ کمار کِیتے کم جاری رکھیا ہَئی اگرچہ اوہ اپݨیاں کتاباں توں حاصل تھیوݨ والی کمائی نال کولکتہ وِچ ہک گھر بݨاوݨ وِچ مصروف ہَئی، اوہ شہر وِچ ہی رہوݨ دا ارادہ رکھدی ہِے۔

## حوالے

ونکی:بنگالی شخصیتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
گنگا بھرانی واسودیون

گنگا بھرانی واسودیون (جیڑھی گنگا بھرانی دے نام نال وی ڄاتی ویندی ہے) ہک ہندوستانی بلاگر توں لکھاری ہے۔ اوہ جسٹ یو، می اینڈ اے سیکریٹ (2012ء)، اے منٹ ٹو ڈیتھ (2015ء)، اے اسپ آف لو اینڈ اے اسپ آف کافی (2016ء) تے مرڈر ان دی لفٹ (2018ء) دی مصنفہ ہن۔

## تعارف
بچپن وچ، گنگا کوں انہاں دے والد نے اخبار دی رائے دے ٹکڑے پڑھݨ تے لکھݨ دی ترغیب ݙتی۔ انہاں نے 15 سال دی عمر وچ NXGN تے یور اوپینین میٹرز وچ آرٹیکلز ݙیوݨا شروع کر ݙتے ہن۔ انہاں نے 2006ء وچ بلاگنگ وی شروع کیتی، اس مواد توں شروع کیتا جیڑھا اخبارات نے قبول نہ کیتا ہئی۔ تقریباً پنج سال دے بعد انہاں نے مختصر کہانیاں لکھݨا شروع کیتیاں تے کتاب لکھݨ دا شوق پیدا تھیا۔ انہاں نے اپݨی پہلی کتاب دے پہلے ابواب اپݨے بلاگ تے لکھے۔ پبلشرز دی طرفوں ڳݨتیاں مسترد تھیوݨ دے بعد، انہاں نال ہک پبلشر نے کتاب لکھݨ دے بارے وچ رابطہ کیتا۔

انہاں نے اپݨی بلاگنگ کِیتے مختلف قسم دے مقابلے جتے ہن تے 2015ء وچ یو کے بلاگ ایوارڈز کِیتے شارٹ لسٹ تھئے ہن۔ انہاں دی ہک مختصر کہانی تے مختصر فلم بھیم بݨی ہے۔ انہاں دی ݙو مختصر فلماں، ٹنی اسٹیپس تے کینڈلز نے WE CARE فلم فیسٹیول وچ ایوارڈز جتے ہن۔

گنگا ہک تکنیکی تجزیہ کار وی ہن۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
روتھ پراور جھاب والا

روتھ پراور جھابوالا (پیدائش دے وقت اصل خاندانی نام Prawer 7 مئی 1927ء – 3 اپریل 2013ء) ہک برطانوی تے امریکی ناول نگار تے اسکرین رائٹر ہئی۔ اوہ مرچنٹ آئیوری پروڈکشن دے نال اپݨے تعاون کِیتے مشہور ہن، جیڑھا فلم ڈائریکٹر جیمز آئیوری تے پروڈیوسر اسماعیل مرچنٹ تے مشتمل ہے۔ 1951ء وچ، انہاں نے ہندوستانی ماہر تعمیرات سائرس جھاب والا نال شادی کیتی تے نئی دہلی چلی ڳئیں۔ اس دے بعد انہاں نے ہندوستان وچ اپݨے تجربات کوں بیان کرݨا شروع کیتا تے ہندوستانی موضوعات تے ناول تے کہانیاں لکھیاں۔ انہاں نے ہک درجن ناول، 23 اسکرین پلے تے مختصر کہانیاں دے آٹھ مجموعے لکھے تے انہاں کوں ڈپلومیٹک سروس تے 1998ء دے نیو ایئرز آنرز دی اوورسیز لسٹ وچ سی بی ای بݨایا ڳیا تے آئیوری تے مرچنٹ دے نال 2002ء وچ بافٹا دی طرفوں مشترکہ رفاقت عطا کیتی ڳئی۔ اوہ واحد شخص ہے جیڑھے بکر پرائز تے آسکر ݙوہاں جتیے ہن۔

## ابتدائی زندگی
روتھ پراور دی پیدائش جرمنی دے شہر کولون وچ یہودی والدین مارکس تے ایلینورا (کوہن) دے ہاں تھئی۔ مارکس ہک وکیل ہئی جیڑھا بھرتی توں بچݨ کِیتے پولینڈ توں جرمنی چلا ڳیا ہئی تے ایلینورا دے والد کولون دی سب توں وݙی عبادت گاہ دے کینٹر ہن۔ انہاں دے والد تے کمیونسٹ روابط دا الزام لایا ڳیا ہئی، گرفتار کیتا ڳیا ہئی تے رہا کیتا ڳیا ہئی تے انہاں نے کرسٹل ناخٹ دے دوران یہودیاں دے خلاف تھیوݨ والے تشدد دا مشاہدہ کیتا ہئی۔ ایہ خاندان پناہ گزیناں دے آخری گروپ وچ شامل ہئی جیڑھا 1939ء وچ نازی حکومت توں فرار تھی کے برطانیہ ہجرت کر ڳیا ہئی۔ انہاں دے وݙے بھائی، سیگبرٹ سالومن پراور (1925–2012)، جیڑھے ہینرک ہین تے ہارر فلماں دے ماہر ہن، دی کوئینز کالج دے ساتھی تے آکسفورڈ یونیورسٹی وچ جرمن زبان تے ادب دے ٹیلر پروفیسر ہن۔

ݙوجھی جنگ عظیم دے دوران، پراور لندن وچ ہینڈن وچ رہندا ہئی، بلٹز دا تجربہ کیتا تے جرمن دی بجائے انگریزی ٻولݨا شروع کیتا۔ چارلس ڈکنز دے کم تے مارگریٹ مچل دی گون ود دی ونڈ نے جنگ دے سالاں وچ انہاں دی کمپنی کوں برقرار رکھا تے انہاں نے لندن تے Luftwaffe دے بمباری دے دوران ہوائی حملےآں دی پناہ گاہاں وچ پناہ گھندے ہوئے مؤخر الذکر کتاب پڑھی۔ اوہ 1948ء وچ برطانوی شہری بݨ ڳئیں۔ اڳلے سال، انہاں دے والد نے ایہ ڄاݨݨ دے بعد خودکشی کر گھدی جے ہولوکاسٹ دے دوران انہاں دے خاندان دے 40 افراد کوں قتل کر ݙتا ڳیا ہئی۔ پراور نے ہینڈن کاؤنٹی اسکول (ہݨ ہینڈن اسکول) تے پھر کوئین میری کالج وچ تعلیم حاصل کیتی، جتھوں انہاں نے 1951ء وچ انگریزی ادب وچ ایم اے حاصل کیتا۔

مرچنٹ-آئیوری دی جوڑی کوں گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ نے ہک ڈائریکٹر تے پروڈیوسر دے درمیان سب توں طویل تعاون دے طور تے تسلیم کیتا ہئی، پر جھاب والا شروع توں ہی انہاں تریہاں دا حصہ ہئی۔ انہاں نے موسیقار رچرڈ رابنز کوں متعارف کرایا، جیڑھے 1979ء وچ دی یورپینز دے نال شروع تھیوݨ والی مرچنٹ-آئیوری دی تقریباً ہر پروڈکشن کِیتے موسیقی اسکور کیتی، جݙاں اوہ مینیس کالج آف میوزک، نیویارک دے ڈائریکٹر ہن۔ میڈم سوساتزکا (1988ء) اوہ فلم ہئی جیڑھی انہاں نے لکھی ہئی جیڑھی مرچنٹ آئیوری نے پروڈیوس نہیں کیتی ہئی۔

## حوالے

ونکی:امریکی ناول نگار زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دے امریکی ناول نگار
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
کوڈاگینا گوورما

گوورما (1912ء–1939ء)، جیڑھی کوڈاگینا گوورما دے نام نال ڄاتی ویندی ہے، ہک بھارتی زنانی مصنف ہئی جیڑھی نے کنڑ وچ لکھیا تے کوڈاگو وچ رہندی ہئی۔ اوہ ہک حقوق نسواں تے ہندوستانی تحریک آزادی دی حامی ہئی۔

## زندگی
گوورما 1912ء وچ مادیکیری وچ این ایس رمایا تے ننجاما دے ہاں پیدا تھئی ہئی تے انہاں دی شادی کوڈاگو دے سوموارپیٹ تعلقہ دے بی ٹی گوپال کرشنا نال تھئی ہئی جیڑھا اس وقت برطانوی ہندوستان دے ہک صوبے کورگ دے نام نال ڄاتا ویندا ہئی۔ انہاں نے کورگ وچ اپݨی مہم دے دوران مہاتما گاندھی کوں اپݨے خاندانی گھر وچ مدعو کیتا تے اپݨے تمام سونے دے زیورات ہریجن (دلت) ویلفیئر فنڈ وچ عطیہ کر ݙتے۔ اوہ 27 سال دی عمر وچ 13 اپریل 1939ء کوں بھنور وچ ڈوب ڳئی۔

## خدمات
گوورما نے کنڑ وچ 'کوڈاگینا گوورما' دے نام نال لکھیا۔ انہاں دیاں کہانیاں، جیویں "اپرادھی یارو" (مجرم کون ہے)، "وانی سماسے"، "آہوتھی" تے "منووینا رانی"، جدید تے ترقی پسند ہن۔ انہاں دی کہانی "منووینا رانی" نے انہاں کوں مشہور کیتا۔ انہاں دیاں سب توں مشہور کہانیاں دا ہک مجموعہ، گورمما کتھیگالو، ماڈیکیری توں جاری کیتا ڳیا ہئی۔ گورمما دیاں کہانیاں دا ہک مجموعہ ماریالگڈا کتھیگالو دے نام نال شائع تھیا ہئی تے ایندی پیش کش کنڑ مصنف ویدیہی نے کیتی ہئی۔ گوورما دیاں مختصر کہانیاں دا ترجمہ دیپا بھاستھی نے 2023ء وچ انگریزی وچ کیتا جیڑھا یوڈا پریس نے "قسمت دا کھیل تے ٻیاں کہانیاں" دے نام نال شائع کیتا۔ کنڑ نقاد تے مصنف ایم ایس آشا دیوی نے آکھیا ہے، "اوہ گاندھی توں پوری طرح متاثر ہن تے انہاں دا خیال ہئی جو لوکاں کِیتے محبت، قربانی تے عدم تشدد دے ذریعے معاشرے کوں بدلݨ ممکن ہے۔ جتھوں تئیں انہاں دیاں اپݨیاں کہانیاں دا تعلق ہے، ڈی آر بیندرے نے انہاں کوں بہترین انداز وچ بیان کیتا جݙاں انہاں نے انہاں کوں کھٹو مدورا آکھیا، جیندا انگریزی وچ ترجمہ 'bittersweet' تھیسی۔ اوہ ساݙیاں سب توں اہم مصنفین وچوں ہک ہن پر پھر، انہاں کوں کݙاہیں اوہ کریڈٹ نہ ملا جیڑھا اوہ حقدار ہن۔"

## اثر و رسوخ
کئی دہائیاں دے بعد انہاں دے کمماں نے تروینی کوں متاثر کیتا جیڑھی کنڑ وچ ہک مصنف ہے۔ مصنف شانتی کے اپنا نے گوورما کوں ہک پریرتا دے طور تے نقل کیتا ہے۔ شاعر ڈی آر بیندرے نے انہاں تے انہاں دی موت دے بارے وچ ہک نظم "تنگی گورما" لکھی جیڑھی 1958ء وچ شائع تھئی۔ خاندان دے افراد نے لکھاریاں دی مدد کِیتے کوڈاگینا گوورما انڈومنٹ ایوارڈ بݨایا ہے۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
اکھوڑی

اے یونین کونسل اٹک اتے فتح جنگ دے آدھی  وچ ہے۔ ایندے نیڑے کالا چٹا پہاڑی سلسلہ اتے نندنا نالا وہندا ہے۔ 2017 دی مردم شماری دے مطابق اینہہ وستی دی آبادی 6,743 اتے یونین کونسل دی کُل آبادی 8,676 ہے۔ یونین کونسل اکھوڑی چھی دیہات اتے مشتمل ہے جنہاں وچ بوٹا، ڈھوک محمود آباد، ڈھوک ساویں، پتا، ٹوبرا اتے ڈھوک موچیاں شامل ہن۔ اتھاں اکبری مسجد واقع ہے، جیڑھی مغل بادشاہ اکبر دے دور وچ بݨائی ڳئی ہئی اتے اوں دور دی فن تعمیر دا ہک سوہݨاں نمونہ ہے۔ اے علاقہ روایتی دستکاری اتے مہمان نوازی کیتے ڄاݨیا ویندے۔ مقامی ثقافت وچ علاقائی لوک موسیقی اتے روایات شامل ہن۔ زراعت اتھوں دے لوکاں دا اہم ذریعہ معاش ہے۔ اتھاں بنیادی تعلیمی ادارے اتے صحت دیاں سہولتاں موجود ہن۔ سڑکاں دیہات کوں نیڑے دے شہراں نال ملیندی ہن۔ کالا چٹا پہاڑی سلسلے دے نیڑے ہووݨ نال ایں علاقے دی قدرتی سوہݨپ وچ ودھارا تھیندے۔ اکھوڑی ہک ایجھی یونین کونسل ہے جیڑھی تاریخی اہمیت، قدرتی سوہݨپ اتے روایتی ثقافت دا امتزاج پیش کریندی ہے۔ اکبری مسجد دی موجودگی تاریخی ورثے دی نشاندہی کریندی ہے، کالا چٹا سلسلہ قدرتی کھچ فراہم کریندے، اتے زراعت اتے روایتی دستکاری مقامی لوکاں دی زندگیاں وچ اہم کردار ادا کریندن۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان
* فہرست پاکستان کے شہر

## حوالہ
بولیان وال

بولیان وال اے یونین کونسل ضلع اٹک وچ ہے۔ عام طور تے ضلع اٹک دی ثقافت دا حصہ ہے جیندی وچ مقامی روایات اتے رسم و رواج شامل ہن۔ ایں علاقے وچ زراعت ہک اہم اقتصادی سرگرمی تھی سڳدی ہے۔ نیڑے دے صنعتی علاقیاں وچ وی کجھ لوک روزگار حاصل کریندے ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان
* فہرست پاکستان کے شہر

## حوالہ
تاجک (اٹک)

تاجک (اٹک) اے یونین کونسل ضلع اٹک دی تحصیل حضرو وچ ہے۔ تاجک' ناں وسطی ایشیا دے ہک نسلی گروہ دا رہوݨ دی جاہ ہے ۔ایں علاقے وچ تاجک نسل دے لوکاں دی موجودگی ثقافتی تنوع دا حصہ ہے۔ 'تاجک' ناں ایں علاقے دے نسلی اتے ثقافتی پس منظر وچ ہک دلچسپ عنصر دا ودھیندا ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان
* فہرست پاکستان کے شہر

## حوالہ
جلالیہ (اٹک)

جلاليه (اٹک) اے یونین کونسل ضلع اٹک دی تحصیل حضرو دے ابھے حصے وچ ہے۔ اے علاقہ چھچھ ویلی سݙیندا ہے اتے خیبر پختونخوا دی سرحد دے نیڑے ہے۔ ایں وستی دی آبادی تقریباً 12,000 افراد اتے مشتمل ہے اتے اے چھچھ دے وݙے دیہاتاں وچوں ہک ہے۔ ایں وستی دا ناں جلال خان دے ناں اتے رکھا ڳیا ہے۔ اتھوں دی ودھ تر آبادی دیاں جڑاں پشتوناں نال ملدیاں ہن اتے او پشتونولی دے روایتی ضابطہ اخلاق اتے عمل پیرا ہن۔ اتھاں سواتی اتے کوچیان قبیلے وی آباد ہن۔

## محل وقوع
ایندے ابھے اچ  دریائے سندھ، پچادھ اچ  مومن پور، ابھے اتے شیخ چوڑ اور جنوب مشرق وچ غورغشتی ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان
* فہرست پاکستان کے شہر

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
حمید

حمید اے یونین کونسل ضلع اٹک دی تحصیل حضرو دی چھچھ ویلی دے مغربی حصے وچ واقع ہے۔ اے حضرو شہر توں تقریباً 4 کلومیٹر دے فاصلے اتے ہے۔ 1008 عیسوی وچ اتھاں غزنوید سلطنت دے سلطان محمود غزنوی اتے ہندو شاہی خاندان دے آنند پال دی فوجاں دے درمیان جنگ چچ لڑی ڳئی ہئی۔ اے علاقہ چھچھ ویلی دی ثقافت دا حصہ ہے جیندی وچ مقامی روایات اتے رسم و رواج شامل ہن۔  حضرو دے نیڑے ہووݨ دی وجہ توں کجھ لوک حضرو وچ روزگار حاصل کریندے ہن ۔ حمید دی اپݨی ہک یونین کونسل ہے جیڑھی آس پاس دے ٻئے دیہاتاں اتے وی حکومت کریندی ہے۔ حضرو شہر دے نیڑے واقع ہووݨ نال ایندی اہمیت وچ ودھارا تھیندے۔

## مزید دیکھیے

* پاکستان
* فہرست پاکستان کے شہر

## حوالہ جات

ونکی:ضلع اٹک دیاں یونین کونسلیں
ونکی:ضلع اٹک
ونکی:ضلع اٹک دے آباد مقامات
دکھنیر

دکھنیر اے یونین کونسل ضلع اٹک وچ واقع ہے۔  عام طور تے ضلع اٹک دی ثقافت دا حصہ ہے جیندی وچ مقامی روایات اتے رسم و رواج شامل ہن۔ تحصیل جنڈ دے نیڑے دکھنی دے مقام اتے تیل اتے گیس دا ہک وݙا میدان واقع ہے۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان
* فہرست پاکستان کے شہر
* بابر افتخار

## حوالہ
مارچ

مارچ گریگوری کیلنڈر دا تریجھا مہینہ ہے۔ شمالی نصف کرہ وچ ایندے وچ سردی دا موسم ختم تھیندے تے بہار شروع تھیندی اے، جݙاں  جنوبی نصف کرہ وچ خزاں شروع تھیندی ہے۔ قدیم روم وچ ایہ سال دا پہلا مہینہ ہوندا ہا۔ ایندا ناں قدیم روم دے جنگ دے دیوتا مارس دے ناں تے رکھیا ڳیا ہا۔ مارس کوں جنگ دا دیوتا خیال کیتا ویندا ہا تے ایہ وی خیال کیتا ویندا ہا کہ او اپنڑے پتریں رومولس تے ریمس دے رَل تے رڑھ واہی دی رکھوالی کریندا ہا۔ یو مارس دیوتا دے مہینے (مارچ) وچ ہی رڑھ واہی تے جنگ شروع تھیندی ہائی۔ غالباً 153 قبل مسیح تک مارچ دا مہینہ ہی رومن کیلنڈر دا پہلا مہینہ تسلیم کیتا ویندا رہیا۔ تے مارچ دے پہلے پندرہ ݙیہاڑے دے درمیان مختلف مذہبی تہوار منا تے نویں سال کوں خوش آمدید آکھیا ویندا رہیا۔
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:مارچ
ونکی:مہینے
ونکی:مارس (اساطیر)