ایوارڈ ۔ قصہ

ہک ݙینہ گرمی دیاں چھٹیاں اِچ گھر ٻیٹھا ہَم ،اَبڑغت موبائل دی ٹلی وجٖی۔کھیسے اِچوں موبائل کڈھ تے ݙٹھا تاں میݙے پُراݨے سنگتی زاہد رنگ پور آلے دی کال ہئی ۔ سلامّاں لائقی کرتے ، زاہد میکوں آکھیا !مشتاق یار تیکوں وی شاعری سُݨݨ دا ݙاڈھا ٹھرُک اے ۔ ساݙے موضع دا چیئرمین ہر سال اپݨے دیرے تے مشاعرہ کرویندے۔

آندے چھݨ چھݨ کوں مشاعرے وچ چوٹی دے ایوارڈ یافتہ شاعر آندے پئین ۔ تیکوں میں کانڈھا ݙیندا پیا جو ضرور ایں پروگرام اِچ شرکت کریسیں ، نالیں ایں بہانے ملاقات وی تھی ویسی ۔ میکوں اُونویں ایجھیں محفلاں اِچ ونجٖݨ دا ٹھرک اے ۔ خیر بابا سئیں کوں آکھیُم بابا سئیں میݙا دِل آہدے جو رنگ پور ٹُرݨ پھرݨ ونجٖاں۔بابا سئیں تُساں مہربانی کر تے میکوں ونجٖݨ دی مؤکل وی ݙیو چا نالے کجھ خرچہ پاݨی وی ݙے چھورو۔

بابا سئیں آکھیا پُتر جٖٹ بندے ہَیں ، رَڑھ واہی وی تھئی ، ڈھوراں ݙنگراں دی چُھٹ ٻنھ وی کرݨی ہوندی ہے ۔ تیکوں چنگی طرحاں پتہ اے ،ساوݨی اَمب لہندا پیا اے ، عام چونسے دا ٹِٻکا تاں اَکائی کھڑے ۔ ٹِٻکا وی مارݨا ہوندے اَتے سویلے وَل ایکوں منڈی ویچݨ تیݙے علاوہ کوݨ ویسی ۔ ساکوں سِر کھنݨ جوڳی ویلھ کائنی ، میں اباّ سئیں دی مِنت کیتی ۔ابّا سئیں زاہد کݙݨ تُوں مِنتاں کریندا کھڑے ۔ چلو اونکوں مِلی وی آئوساں تے اَمب شنب وی ݙتی آئوساں ۔ اتنی سِک نال ہر واری سݙیندے چلو خُش تھی ویسی۔

ابّے سئیں آکھیا چلو پُتر ساریاں کوں ساݙی طرفوں خیر سلا ݙے چھوڑیں ، بابا سئیں تے اماں سئیݨ کولوں موکل مِل ڳئی۔

اپݨے ٻیلی اختر منظور کوں فون کیتُم جو کل سویلے سویلے رنگ پور جُٖلݨے۔ اختر آکھیا یار کل تاں اساں پوری گݙی اَمباں دی پٹݨی ہے۔یار مہر میں ویلھا تاں کائنی پر کم کار تاں روز مُکݨ وِچوں نئیں آندے ، تھیندے رہ ویسن ، تیݙاجو دِل ہے تیکوں تاں نہیں نی کر سڳدا۔اساں ݙوہیں ولدی ݙیہاڑ سویلے سویلے تیاری کر گِھدی ۔ ݙو جوڑے کپڑیاں دے نال چا گھدے جو مَتاں ہِک اَدھی رات رہوݨا پئے ونجٖے ۔

اختر ہوریں دا ڈرائیور اقبال عُرف شیلا ، سبزی منڈی ملتان ونجٖݨ کیتے ٹریکٹر کوں ریس ݙتی کھڑا ہئی ۔ اساں اَمب دیاں پیٹیاں ٹرالی اِچ چا رکھیاں تے ٹریکٹر ٹرالی تے چڑھ ٻیٹھے۔

شیلے بھرا ساکوں ملتان وہاڑی آلے اَݙے کولوں لہا ݙتا ۔شیلا ٹریکٹر ٹرالی گھندا ملتان سبزی منڈی کوں ٹُر ڳیا ۔ خیر لاری آ ڳئی اساں لاری تے چڑھ ٻیٹھے ۔ کرایہ گھنݨ آلا کنڈیکٹر ساݙے کول آ ڳیا اوں پُچھیا کِتھاںویسو؟ ۔ اساں اونکوں رنگ پور لہݨ دا آکھیا ۔ چلو خیر نال رنگ پور آ ڳیا جیکوں رنگ پور کھیڑیاں آلا  وی سݙیندے ہِن۔اُتھاں پُجٖ تے ساکوں مونجھ منجھار دیاں ہواواں لڳݨ پئے ڳیاں۔

زاہد ساکوں گھنݨ کیتے آ ڳیا ۔ ساوݨ دی گرمی ہئی لاری اِچ تاں اساں اصلوں ہُس ڳئے ۔ تریہہ وی ݙاڈھی لڳی ودی ہئی ۔ خیر زاہد دے گھر اَپڑ ڳئے ۔ اوندے سارے مارکہ کٹھے تھی ڳئے ۔ ماسی سکینہ ݙاڈھی خوش تھی ڳئی اَڄ تاں میݙاپُتر آ ڳئے ۔  میݙے متھے دی چُمی گھدُس۔  چاچا غلام رسول ڳلکڑی پا تے ملیا تے زاہد کولوں پُچھیس پُتر ٻاہروں کون اے ۔ اوں ݙسیا مشتاق دا ٻیلی اختر منظور اے ۔ چاچے غلام رسول آکھیا پُتر مشتاق دا جو بھرااے تاں ساݙا وی پُتر اے اونکوں گھر گھن آ۔

زاہد ویڑھے آلے کیکر دی چھاں تلے نویاں ݙورنگیل منجیاں وِچھا ݙتیاں۔ ماسی سکینہ ساکوں ݙوہَر سراݨا لا ݙتا تے آکھیُس پُتر تساں بھرا سارے ٻٹ شٹ مارو، میں تہاݙے کیتے سَتّو گھول گھناں۔ ماسی سکینہ ساکوں جؤ دا سَتُو پلایا تاں سارے پندھ دا تھکیڑا لہہ ڳیا ۔ وَل ماسی سکینہ دے ہتھ دیاں مِسیاں روٹیاں کھادیاں ، لسی دے گلاس پیتے جیڑھی ساݙی قسمت ہئی کھا گھدی، حال حویلہ ، ݙکھ سُکھ وی ونڈ گھدا۔

مشاعرے دی تانگھاں بے چینی نال تھیوݨ پئے ڳیاں۔مشاعرے دا ویلا تھی ڳیا ۔اساں مشاعرے وچ پُجٖ ڳیوسے ، چیئرمین صاحب دے دیرے تے خلقت کٹھی تھی ڳئی ۔ہر شاعر اپݨے اپݨے فن دا مظاہرہ پیش کیتا ۔ ایوارڈ یافتہ شاعراں دی شاعری سُݨ تے عوام ایویں مونجھی مونجھی ٻیٹھی ہئی ۔ایوارڈ یافتہ شاعراں دی شاعری وچ بے چسی تے بے سوادی کنے علاوہ کجھ کائنا ہئی ۔ پنڈال اِچ بے روݨقی دا ماحول کِھنڈ ڳیا۔

عوام دا روح اِنہاں شاعراں کولوں اِنج تنگ تھی ڳیا ، جیویں ہِک اَزاد پنچھی پنجٖرے دی قید وچ آ ویندے ۔ عوام ایں شک اِچ مبتلا تھی ڳئی جو اے سارے ایوارڈ یافتہ شاعر واقعی ایوارڈ یافتہ شاعر ہِن؟۔

پنڈال اِچ بیٹھی خلقت چیئرمین صاحب کوں سوالیہ نظراں نال ݙیکھݨ پئے ڳئی ۔جو سیاݨے آکھدن : ’’دیڳ وچوں تھولے جئیں چاول ݙکھیندن‘‘ ساݙا چیئرمین سیاݨا سوّڈھا تھی تے پتہ نئیں کینجھے ایوارڈ یافتہ شاعر سݙوائین ۔ جیڑھے ایوارڈ یافتہ شاعراں دی اہلیت تے ہِک دھٻہ ہِن۔ایں وِپرے کوں چیئرمین صاحب وی محسوس کر گھدا ۔ ایں ویلے دی مناسبت ݙیکھدے ہوئیں ، چیئرمین صاحب اپݨے وسیب دے ہِک گمنام زمین زاد مقامی شاعر کوں سٹیج تے آوݨ دی دعوت ݙیوائی ۔

سٹیج تے بیٹھے سارے ایوارڈ یافتہ شاعر ہِک ݙوجھے دے منہ وَل ݙیکھݨ پئے ڳئے ۔ پنڈال اِچ بیٹھی عوام آسوں پاسوں ݙیکھݨ پئے ڳئی جو اے شاعر کوݨ ہے۔

پنڈال اِچ پچھلے پاسوں عوام اِچوں ہک بندہ جیندے سِر تے چِٹا پٹکا ، کپڑے اوں سادہ جئیں پاتے ہوئے ہَن۔ چِٹے رنگ دا سادہ جیہا چولا ، جیکوں گھیرے وچ ݙو ٹاقیا ں وی لڳیاں ہوئیاں ہَن اَتے منجھ اوندے دھوتی ٻدھی ،پیریں اوندے چم آلی جُتی ہئی ۔ پنڈال اِچوں نِکل تے سٹیج تے آ چڑھیا ۔سیاݨے سچ آہدن : 

’’گھر دا پیر چُلھ دا وَٹا‘‘۔

اُتھاں پنڈال اِچ ٻیٹھے سارے بندے ہکے ٻکے جو اے سادہ جیا بندہ اونویں مشاعرہ پڑھسی جینویں ایوارڈ یافتہ شاعر نور کر ڳئین؟۔پر جیڑھلے ایں مقامی گمنام شاعراپݨے فن دا مظاہرہ کیتا اوندے پہلے شعر تے ہَل ہَل پئے ڳئی۔گمنام شاعر کیتے واہ واہ ، مُکّر ر ، مُکرر، ٻہوں سوہݨا دی آسوں پاسوں آوازاں آئیاں۔ عوام تاں ݙاڈھی خُش تھی ڳئی ۔ چاچا غلام رسول تاں کرسی توں اُٹھی کھڑوتا تے زور دار اَواز اِچ آکھیُس ’’جیویں اللہ حیاتی بشکی‘‘ ۔ نالے خُشی توں کھیسے آلے سارے نوٹ اوندے اُتے وَسا ݙتس۔

اونکوں اے داد آخر کیوں نہ مِلدی او ایں داد دا حقدار وی ہئی ۔ اوندی شاعری وچ حسن و عشق ، رجائیت ، وِچھوڑا ، سیاسی شعور ، مشاہدہ ، عظمت انسانیت ، فطرت ، دھرتی نال پیار ……… جئیں سئے موضوعات ہَن جیندے وچ امیجری ، استعارے ، تشبیہات ، موسیقیت ، غنائیت سبھے خوبیاں ہَن ۔اوندی شاعری وَن پوّنے لکھاں رنگے پُھلاں دا باغ ہئی ۔ تہوں اوندی شاعری اِچ خشبو تے مٹھاس ہئی ۔اے مٹھاس کناں اِچ رَس گُھلیندی پئی ہئی ۔

سرائیکی وسیب دا واسی اے گمنام شاعر اپݨے لفظیں دی چوݨ نال زمین زاد دی گندھیاں سچائیاں کوں اپݨے جادو نال بیان کریندا پیا ہئی ۔ اوندے لفظیں دا جادو اتنا ہئی جیکر اوندی شاعری دا حسن کہیں سُنجٖ بر تے پُھوکا ونجٖے ہا تاں او جاء طلسمات اِچ وٹیج ویندی ۔ او شاعر اپݨی سُنجٖاݨ دی جنگ آپݨی مٹھڑی ٻولی سرائیکی دے لفظیں نال لڑدا پیا ہئی ۔دریا دی چھولیاں آلی کار اوندا اسلوب اونکوں ݙوجھے شاعراں کولوں وکھرا کریندا پیا ہئی ۔ جو اصل ایوارڈ دا حق دار اے گمنام شاعر اے ۔

اوندی شاعری اِچ جیویں حیاتی دی اُکھاوتاں ، ݙکھ ، وانج ، ظلم و زیادتی اَتے مونجھاں دا ٹوݨہ ہئی ۔ مشاعرہ مُک ڳیا ۔ ساری عوام کِھنڈݨ پُنڈݨ پئے ڳئی ۔ دریائی علاقہ جو ہئی ۔جتھاں مشاعرے دا پروگرام ہئی ۔ اُتھوں ہک کوہ دے پندھ تے دریائے چناب ہئی جتھاں ٻیڑی دا پتݨ ہئی ۔ 

دریا توں پار زاہددا گھر ہئی ۔اساں دریا آلے پاسے مُوہاڑ کریندے ہوئیں ٹُر پئے ۔ݙوجھے لوک وی پتݨ آلے پاسے ویندے پئے ہَن۔نالے سارے ایں شاعر دی تعریفاں دے ڳاوݨ ڳاندے ودے ہَن ۔

چاچا غلام رسول تاں گمنام شاعر دی شاعری دا عاشق تھی ڳیا ۔ اَتے ایں ڳالھ دا ݙاڈھا ارمان وی کریندا ودا ہئی ۔ جو شاعر لوک تاں سب کیتے سانجھے ہوندن۔ وَل ساݙے وسیب دے اینجھے مہان لوکیں نال سیاسی دکانداری کیوں کیتی ویندی اے ۔ کہیں وی زبان دے شاعر تے فنکار تاں قوم دا سرمایہ ہوندِن ۔ ایویں اِی سرائیکی زبان دے فن کار تے لکھاری پاکستان دا فخر ہِن ۔ اِنہاں حساس لوکیں دی حوصلہ افزائی تھیوݨی چاہیدی اے ۔ اساں ٹُردے ٹُردے ٻیڑی آلے پتݨ اُتے پُجٖ ڳئے ۔ ٻیڑی تے چڑھیے تاں اَڳوں اوہو گمنام شاعر وی ٻیٹھا ہئی ۔ٻیڑی وچ بیٹھے سارے لوک گمنام شاعر آلے پاسے ڳالھ مہاڑ کر تے ٻٹّاں شٹّاں مریندے بیٹھے ہَن۔ملاح آکھیا بھایا ݙو چار بندے سامھݨے نظر آندے پئین ۔ آ ونجٖݨ تاں ٹُر پوندے ہَیں۔

اساں ݙاڈھے خُش تھی ڳئے جو ہک چنگے شاعر نال ڳالھ مہاڑ کرݨ دا موقع مِل ڳئے ۔ ٻیڑی وچ میݙے ٻیلی اختر منظور اوں شاعر کولوں پُچھیا ۔سئیں تہاݙی شاعری سُݨی ، تُساں تاں کمال دی شاعری کریندے ہو۔ ہک مہان شاعر ہووݨ دے باوجود تہاکوں کوئی ایوارڈ نئیں ݙتا ڳیا ۔ حکومت دی طرفوں تہاݙی کوئی حوصلہ افزائی نئیں کیتی ڳئی ۔ایݙے وݙے شاعر تھی کراہیں تُساں گمنامی تے غربت دی حیاتی لنگھیندے پئے او ۔ تہاکوں کݙاہیں مایوسی نئیں تھئی۔ ایں دوران ٻیڑی ٹُر پئی ۔

اوں شاعر ولدا ݙتا ’’میکوں میݙی دھرتی ، میݙے سرائیکی وسیب دا ہک بزرگ جیکر میکوں چنگا شاعر تے اپݨی سرائیکی زبان ماء ٻولی دا مخلص آکھ ݙیوے تاں بازاری تے خوشامدی بزمیں ، تنظیمیں تے پارٹیں دے ہزاراں ایوارڈاں کنوں زیادہ میکوں میݙے وسیب دے بزرگاں ، دوستاں ، بھرانواں تے نوجواناں دی حوصلہ افزائی دا ایوارڈ میݙے کیتے خوبصورت تے چنگاں ایوارڈ ہے۔‘‘

ٻیڑی ݙوجھے کنارے لڳ ڳئی۔ باقی پُور وی لہہ ڳیا ۔ گمنام شاعر وی ٻیڑی توں لہہ ڳیا اَتے ہر کوئی اپݨے اپݨے رستے ٹُر ڳیا۔

## '''حوالہ'''
کتاب: گھاݨی وات، مصنف: مہر مشتاق احمد ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2020ء