کِکّراں دی چھاں

میں ہمیشہ سید نصیر شاہ نوں میانوالی دی گُم ہوندی ہوئی دانائی آکھدا ہاں ۔ اوہ خود وی اپݨے آپ نوں گُم کرݨ دی کوشش وچ لڳے ہوئے ہِن ۔ پر دانائیاں کوئی سوکھیاں تے گُم نہیں ہونیاں ۔ 

سید نصیر شاہ کئی سالاں توں اپݨے شہر وچ اپݨے لفظ تے خیال لُٹینے پئے ہِن ۔ اِس دے بدلے وِچ اوہناں نوں کیہہ ملیا اے ۔ گمشدگی تے اوہ وی تھوڑی جیہی دیر واسطے ۔ جدوں میں1975ء وچ میانوالی آیا تے ادبی منظر نامہ اوہناں دی اَکھ توں اوجھل ہو رہیا ہائی۔ انہاں اپݨے ہک خطے وچ اس طرف اشارہ کیتائے ۔ او لکھدن:

’’ 66ء توں 86 ء تک تقریباً 20 سال لوکاں واسطے لکھدا پڑھدا ریہاں ۔ اس دوران تُساں میانوالی آ کے مینوں لمبی نیندر توں جڳایائے ‘‘۔

سید نصیر شاہ اُردو ‘ سرائیکی دا چنگا وݙا ادیب ‘ شاعر تے دانشور ہے۔ اوہ اپݨا ہک زمانہ مُکا کے ٻہوں دیر توں دُور کݙاہیں کھلوتا ہائی ۔ جدوں میں میانوالی وچ ہک نویں ادبی زندگی واسطے میدان بݨاݨا شروع کیتا ۔ اس وقت میانوالی دے بے توقیر ادبی ماحول وچ خوار تھینے سید نصیر شاہ مینوں ٻہوںچنگے لڳے۔

شاہ جی نوں مِل کے مینوں اِنج لڳیا جیویں دریائے سندھ دے کنارے تے ویرانیاں دا راڄ ہووے ‘ تے جس دا پاݨی لوک جس پاسے دِل کرنے ولا کے گھن ونجٖن ۔ دریا دا پاݨی اغوا کر گھنیوے تاں وی اُس دیاں کشادگیاں تے وسعتاں نوں آسانی نال ختم نہیں کیتا جا سڳدا۔ سید نصیر شاہ بے پناہ مطالعے والا شخص ہے ۔ عربی ‘ فارسی ‘ انگریزی ‘ اُردو تے سرائیکی کئی زباناں مِل کے اس دے اندر ہک زبان بݨیاں ہِن ۔ پر اوہ اپݨے کسے انداز ‘ کسے تاثر توں لڳدا نہیں‘ جو کوئی ٻہوں پڑھیا لِکھا بندہ ہووے۔

ہک بے پرواہ نشے وچ چُور ہرکسے توں بے خبر تے بے نیاز ۔ اوہناں نوں ݙیکھ کے احساس تھیا جو کیں ہور دا بدلہ اپݨے آپ توں گھندا ودا ہووے’’قہرِ درویش برجانِ درویش‘‘ دی عملی تصویر ہُݨ شاہ جی دی شخصیت وچ پُراݨی تھینی ویندی ہے۔میانوالی دے لوکاں نوں نہیں پتہ جو اوہناں دے شہر وچ کتنا وݙا صاحبِ علم و ادب بندہ موجود ہے ۔ جیہڑا مرݨ توں بعید ہور وݙا بݨ ویسی ۔کیوں جے ہُݨ اُس دے زمین تے ہوݨ دی خبر عام تھینی ویندی ہے ۔ ایں ویلے شاہ جی مرݨ دے سلسلے وچ اپݨے آپ نال بڑا تعاون کریندے پئے ہِن تے لوک ݙوجھے وی اس کم وچ ہک ݙوجھے دی مدد کرینے پئے ہِن۔

میں میانوالی وچ اپݨے پہلے باخبر ݙینہ توں سید نصیر شاہ نوں تلاش کرݨا شروع کر ݙتا تے اَڄ تک لبھینا ودا ہا ں۔ میں شکر گزار ہاں شاہ جی دا ‘ جو دیر بعد اِی سہی ‘ اوہناں اپݨا کجھ پتہ تے ݙتا ۔ جے میانوالی دے دوست تے شعر و ادب دے سنگی وی کجھ نہ کجھ پتہ کر گھنن جیہڑا نصیر شاہ جٖاݨ ٻجھ کے چُھپائی ٻیٹھے ہِن تاں وَت اوہ کجھ لبھسی ۔ جس توں بعد لوکاں نوں اپݨیاں پھٹیاں ہوئیاں حیرانیاں وِی مِل ویسݨ۔ اپݨی ماء ٻولی سرائیکی وچ شاہ جی دے افسانیاں دی ایہہ کتاب اوہناں دی پہلی ادبی کتاب ہے ۔اوہناں دی عمر پنجاہ توں ٹپ پئی ہے ۔ اوہناں جو کجھ وی لکھیا ہے کجھ وی اوہناں کول محفوظ نہیں ۔ ایہناں افسانیاں وچوں وی ٻہوں سارے شاہ جی اچݨ چیت لکھ کے مینوں ݙتے ہِن ۔ شاہ جی دا کوئی نہ کوئی لفظ میانوالی دے کہیں نہ کہیں گھر وچ لبھ پوسی ۔ پر اُس گھر والے نوں پتہ کوئی نہ ہوسی۔ میانوالی وچ ہُݨ امیر کبیرلوک وی ہِن۔ اس شہر وچ سید نصیرشاہ دے چُلھّے دی ٹھڈی سواہ اوہناں دیاںاَکھیاں وچ پونی رہنی ہے ۔ایہ سواہ اوہناں کتاباں دی ہے جینہاں دا نچوڑ شاہ جی اپݨے لہو وچ نچوڑ گھدا اے ۔ کتاباں دا اِس توں وݙاذخیرہ گھٹ گھٹ کسے کول ہوسی۔ مینوں کتب خانے دا اتنا غم نہیں ۔ بندے دے سینے توں وݙا کیہڑا کتب خانہ ہوسی؟ ݙکھ اُس ویلے دا ہونا ہے جو اِتھے کتاباں سڑدیاں ہِن ۔ شاہ جی ہُݨ کتاب دے سجٖݨ نہیں رہے ۔ اپݨے ٻاہر اوہ ادھ موئے تھی کے جینے ودے ہِن ۔ ہُݨ اندروں وی نساہے تھی ڳئے ہن ساہ گھُٹیا ڳیا ہے اوہناں دا ۔ شاہ جی دے افسانے اینہاں ساہواں دی آواز ہے ۔ ذوق و شوق دے خزانے لُٹاݨ والابندہ اپݨے شہر وچ ہک مجبور آدمی بݨ کے رہ ڳیا ہے ۔ گھٹ مِلدے ہِن ‘ کسے شہر وچ روحانی تے فکری صحت مندی ونڈݨ والے بندے۔

ایتھے میں سیدنصیرشاہ کولوں لفظ تے خیال خریدݨ والے کاروباری ادیباں ‘ شاعراں دے نام نہ ݙسینا ۔ افسوس ایہہ ہے کہ ایہہ بیش بہا شے اوہناں ٻہوں سستی خریدی ۔ شاہ جی نوں اس شے دی دنیاوی قیمت دا پتہ اِی نہیں ݙوجھے اِی کجھ شرم کرین ہا ۔ پر ہک گل میانوالی دے لوکاںدی منی ہے کہ اوہناں سیدنصیر شاہ نال نفرت نہیںکیتی ۔ ہک پکے مذہبی ماحول وچ رہݨ والے شاہ جی توں بس غافل تھی ڳئے ۔ وݙے شہراں والے دانشوراں ‘صحافیاں تے عالماں دی طرح اوہناں شاہ جی نوں پھانسی ݙیݨ دے مطالبے نہیں کیتے ۔ایہہ ڳلاں میں اس فضا دا نقشہ ساہمݨے لیاݨ واسطے کیتیاں ہِن‘ جتھے نصیر شاہ حیاتی نوں ہک ہور جیہی حیاتی بݨاوݨ دی حسرت وچ مبتلا ہِن ۔ ایہہ حسرت کݙائیں خواہش وی ہونی ہائی ۔ ایہہ خواہش ہک زمانے وچ ذوق شوق تے علمی ادبی سرگرمی دی شکل وچ ڈھلی ہائی ۔تخلیقی سرگرمی توں وݙا تے سوہݨا عمل کیہڑا ہے ۔ ہُݨ نصیر شاہ ہک ردِ عمل وچ پئے عمر لنگھینے ہِن ۔ اوہناں دے لہو وچ کسے عمل دی یاد اِڄے جینی ہے ۔ اوہناں دیاں کہاݨیاں اس عمل دا عکس ہے ۔ اس عمل وچ ردِّ عمل دیاں پرچھائیاں زیادہ ہِن ۔ کِسے کسے مقام تے ݙوویں ہک تھی ویندے ہِن ۔ شاہ جی دے ساہمݨے دھرتی تے جو کجھ ہویا ۔ اَتے اس دھرتی تے اوہناں دے نال جو کجھ ہویا ۔ ایہہ کہاݨیاں اِس رَلی ملی ‘ اُجٖڑی پُجٖڑی رَت ورتی حیاتی دیاں نشاݨیاں ہِن ۔ انجٖے لڳدا ہے جو اوہناں اپݨی ہݙ بیتی لِکھ ݙتی ہووے۔ ہݙ بیتی تے جڳ بیتی ایہو جیہیاں تحریراں وچ ہک مِک تھی وینی ہونی ہے ۔ کِسے کہاݨی وچ اینہاں نوں رَلا مِلا ݙیوݨا ہی اصل فن ہے ۔ شاہ جی دیاں کہاݨیاں ‘ ہک پوسٹ کارڈ ‘ چٹیاں قبراں ‘ کاݨی منجی ‘ ہک ماء دے ݙوں پُتر ‘ اس ڳل واسطے مثال دے طور تے پیش کیتیاں جا سڳدیاں ہِن ۔ اوہناں دیاں کہاݨیاں وچ میانوالی دے وسیب دی سچی تصویر اُبھردی ہے۔

شاہ جی نے ٻول چال دی زبان وچ کوئی خاص کمی و بیشی نہیں کیتی ۔ جس طرح اوہ اپݨے خیالات نظریات وچ کسے منافقت نوں برداشت نہیں کرینے۔ او ہناں دیاں کہاݨیاں وچ زندہ ہوݨ والے لفظ وی کوئی ریاکاری نہیں کرینے ۔ اوہ اپݨی ناپسندیدگی وچ بڑے کھرے ہِن ۔ پر عمل اوہ بھیڑا وی کیوں نہ ہووے ‘ اوہدی اپݨی ہک دیانت ہے۔ شاہ جی اس دیانت داری وچ ٻہوں سخت ہن ۔ جیہڑے ویلے لوکی سوناچاندی تے ݙوجھا قیمتی سامان لُٹینے پئے ہن شاہ جی کتاباں چا کے اپݨے گھر گھن آئے۔کتاباں نوں اَگ لا ݙیݨ توں بہتر اے بندہ کھس کے گھر گھن آوے۔اپݨی ضرورت دی شے توںعلاوہ چوری ڈاکہ ہور ناجائز ہے۔ شاید ایہہ اوہا کتاباں ہن جنہاں نوںجلاجلا کے شاہ جی سردیاںدیاں راتاں کٹیاں۔ میݙے خیال وچ کتاباں دا اِس توں پر محل مصرّف ہور کیہڑا ہوسی۔ کتاباں نوں سِوی لڳݨ توںایہہ ڳل چنڳی ہے۔

شاہ جی ’’انقلابی‘‘ تاں دیر نال بݨے ۔ پہلے او ’’اسلامی‘‘ ہَن ۔ شعر و ادب توں علاوہ نصیر شاہ نے دین دا مطالعہ کیتاہے ۔ اوہ ہک دین دار گھرانے دیاںاَکھیاں دے چانݨ ہن۔ انہاں دیاں ݙوں کتاباں ’’مجموعہ تفاسیر ابو مسلم‘‘ تے ’’موسیقی کی شرعی حیثیت‘‘ ادارہ ثقافتِ اسلامیہ لاہور نے 1964ء وچ چھاپیاں ہن ۔ ݙوجھی کتاب اوہناں دے ذہنی رجحان دی عکاسی کرینی ہے ۔ لوک گیتاں تے گیتاں نال بݨے ہوئے اپݨے ثقافتی ماحول وچ رہݨ والابندہ سُر تال تے راڳ رنگ توں بغیر کس طرح جی سڳدا ہے۔

سید نصیر شاہ دے والد محترم مولانا حکیم امیر علی شاہ عالمِ دین ہوݨ دے نال نال شاعر وی سن ۔ دینی کتاباں عربی ‘ فارسی وچ لکھیاںتے شاعری اپݨی ماں ٻولی سرائیکی وچ کیتی ۔ سارے عالمِ دین شاعر وی ہوݨ تاںمعاشرے وچ کسے دُوئی داجھڳڑا اِی نہ ہووے۔ ساݙے سارے صوفی شاعر علمِ دین وچ وی ٻہوں اڳے ہن ۔ مولوی شاعر ہووے تے صوفی بݨے ۔ صوفی اندر دیاں روشنیاں تے گندگیاں نوں ہِکو نظر نال ݙیکھدا ہے ۔ ٻاہر دیاںچنگائیاں تے پلیتیاں نوں وی وکھو وکھ کرکے نہیں ورتدا ۔ اوہ دنیا دار تے دیندار واسطے الگ الگ معیار نہیںبݨیندا ۔ دین و دنیا دا علم تے شعر و ادب دا ذوق سید نصیر شاہ نوں اپݨے گھروں ملیا ۔ اوہ بے گھر تھی کے وی اُس ٹھکاݨے دی یاد بُھلا نہیں سڳے ۔ اوہ ہمیشہ اوہناں لوکاںدے خلاف رہے جیہڑے دنیا دار ہن تے دیندار بݨے ہوئے ہن ۔ جیہڑے دین دار ہن تے دنیا داری نوں اڳے لائی ودے ہن ۔ شاہ جی نہ دین دے خلاف ہِن نہ دنیادے ۔ اُوہناں دی نفرت با معنی تے سچے لوکاں والی ہے۔اصل وچ ایہہ نفرت سرمایہ داری ‘ جاگیرداری ‘ حکمراناں ‘امیراں تے حیاتی دے سارے لُٹیریاں دے خلاف ہے ۔ اوہناں دیاں کہاݨیاں تے نظماں غزلاں اس حیاتی دا آئینہ ہِن۔

سید نصیر شاہ کجھ عرصہ جماعت اسلامی وچ رہے ۔ وت علامہ پرویز دی فکر نال اپݨی سوچ ملا کے ݙٹھی ۔ انہاں دے رسالے ’’طلوعِ اسلام‘‘دے مستقل مقالہ نگار ہن ۔ پرویز صاحب دے کئی مضامین دا ترجمہ عربی زبان وچ کیتا ۔ ’’طلوعِ اسلام‘‘ دی کشش وی اوہناں دے ذہن دی ہلچل وچ غروب تھی ڳئی ۔ اوہ عربی زبان دے اچھے بھلے لکھاری ہن ۔ عربی ادب دے مرکز مصر دے رسالیاں ’’الدین‘‘ تے ’’الاسلام‘‘ وچ وی نصیر شاہ دے مضامین شائع ہوئے ہن۔ ہک عرب عالم تحسین المبارک مئی 1965ء وچ چھپݨ آلے مصر دے رسالے ’’ الاسلام ‘‘ دے ہک مضمون ’’ الادبا العربیتہ فی الباکستان ‘‘ وچ جنہاں ترائے بندیاں نوں عربی دا ادیب تسلیم کیتائے انہاں وچ ہک ناں سید نصیر شاہ دا ہے ۔ باقی ݙوں مسعود عالم ندوی تے محمد حسنی الندوی ہن ۔ 

ہک پکی آوارگی دی لہر اوہناں دے سوچ سمندر وچ ہر ویلے طوفان مچینی رہی ہے۔ اوہ شعر و ادب دے جہان ول پورے دے پورے داخل ہوئے تے وَت کݙاہیں نہ ونجٖ سڳے ۔ اس دشت وچ وڑ کے بندہ بُھلی پو سڳدا ہے نس نہیںسڳدا ۔ کئی اخباراں ‘رسالیاںوچ اوہناں دیاںادبی تحریراں شائع تھیاں۔ ہُݨ کوئی شے اوہناںکول محفوظ نہیں ۔ سوائے حالات تے خیالات ‘ معمولات ‘ تے معاملات دی بے ترتیبی دے ۔ اس کیفیت وچ بے چینیاں تے بے قراریاں مردیاںنن۔ لاپرواہ تھی وینیاں ہن ۔ مایوسیاں اس مقام تے اپڑ کے اظہار دی انتہا واں تے فن اپݨے کمال د یاںصفتاں پہچاݨ گھندا ہے۔

سید نصیر شاہ کِسے کمال دی منزل تے پہنچݨ داخواہشمند نہیں۔ منزلاں اوہناں راہواں وچ کھلوتیاں ہن ۔ جتھے شاہ جی جٖاݨ ٻجھ کے بُھلی پویاودا ہے ۔ اس سارے سفر وچ ہک سچی ترقی پسندی ‘ ہک انقلابی مستی شاہ جی دے تھکیڑے نال تڑے ہوئے وجود وچ تڑپدی رہنی ہے ۔ ایہو مستی اوہناں دیاںکہاݨیاںدی سرمستی بݨدی ہے تے کݙاہیں بدمستی۔

شاہ جی کجھ دیر ہائی سکول چکڑالہ وچ پڑھایا۔ استعفیٰ ݙے ݙتا۔

1958ء وچ میانوالی توں رسالہ ’’سوز و ساز‘‘ جاری کیتا ۔ جیہڑا ہک سال چلیا ۔ اُس وچ مذہبی تے ادبی مضامین شائع ہونے ہَن ۔ ہر پاسے اس رسالے دی واہ واہ ہوئی ۔ وَت ’’شعاع مہر‘‘ دے سرورق تے سیدنصیر شاہ دا ناں بطور مدیر چھپدا ریہا ۔ میانوالی جیہے پسماندہ تے غریب جیہے علاقے توں ݙوں بھر پور رسالے چلاݨا گھٹ کم تے نہ ہائی ۔میانوالی وچ اردو دی ادبی تاریخ وچ تلوک چند محرومؔ ‘ منظور حسین منظور ؔ ‘ جگن ناتھ آزادؔ تے رام لعل دے نال نال سید نصیر شاہ دا ناں وی بہت اہم ہے ۔ شاہ جی دی حیثیت ݙوں حوالیاں نال زیادہ روشن ہے ۔ باقی لوک صرف شاعر ادیب ہوئے ۔سید نصیر شاہ تخلیقی سرگرمیاں توں علاوہ علمی ادبی تحریک دے آدمی ہِن ۔ ادبی ذوق دی لہر پیدا کرݨ وچ اوہناں دا کردار ہے ۔ وَت ایہ کم وی اوہناں نوں چھوڑݨا پیا تے اوہناں لوکاں نوں لِکھ لِکھ کے دیݨا شروع کر دتا۔ ہُݨ وی میانوالی وچ کئی لکھاری سید نصیر شاہ دے لفظاں خیالاںدی چوڳ تے زندہ ہِن۔

سید نصیرشاہ میانوالی دا پہلا بندہ ہے جس نے آپݨی ماں ٻولی سرائیکی وچ لکھݨ نوں فخر دی ڳل بݨایا ۔نثر آلاگھر ایتھے وی لُڳا لُڳا ہائی ۔ ایتھے نثر وچ سید نصیر شاہ کلاسیک دا درجہ رکھدے ہِن۔ شاہ جی نے اپݨی مٹی وچ قلم ٻوڑ کے لِکھݨ تے اپݨے لہو وچ قلم ٻوڑ کے لِکھݨ نوں ہک تخلیقی عمل بݨا ݙتا ہے۔

شاہ جی دی فکر تاں فکر مندی دا روپ وَٹا گھندی ہے ۔ اوہناں دے لفظاں دا موڈ خراب نہیںتھینا ۔ شاہ جی نے ایہ افسانے کِسے فنی ریاضت یا کِسے سوچے سمجھے منصوبے تحت نہیں لِکھے ۔ کہاݨیاں اوہناں دیاںاَکھیّاں وچ اس طرح ہِن جس طرح بندے دے کول کِسے پاسے لُکائی ہوئی شراب ہونی ہے۔ بندہ بوتل لُکا سڳدا ہے ۔ نشہ تے نہیں لُکا سڳدا ۔ شاہ جی دیاں کہاݨیاں وچ روائتی رنگ روپ وی ہے ۔ پر اُوہناں روایت دی تاثیر ‘ جدت دی تازگی وچ گھول ݙتی ہے ۔ ہک بے تکلّف اسلوب دے بے دریغ استعمال نال ایہو جیہا لہجہ بݨایا ہے کہ اس مجموعے وچ ہر کہاݨی نوں مکمل فن پارہ آکھیا جا سڳدا ہے ۔ 

سید نصیر شاہ دیاںسِدھیاں سدھیاں کہاݨیاں دی گہرائی وچ کدھرے نہ کدھرے رمزاں علامتاں ‘رازاں دی کیفیت رلی مِلی موجود ہونی ہے ۔ جس طرح حیاتی دے پُراݨے کھوہ وچ تھلّے ٻہوں تھلّے پاݨی تے مٹی گُھلے مِلے جیہے ہونے ہن ۔ علامت اوہا سچی پکّی ہونی ہے ۔ جیہڑی آکڑ کے اپݨے ہوݨ دا اعلان نہ کرے ۔ علامت نوں کِسے تحریر وچ وکھریاں کرکے لبھݨاں پووے یاوت علامت پڑھݨ والے نوں لبھدی پھرے۔

ہُݨ شاہ جی شاعری تے زندگی ݙوئیں بارے کجھ لاپرواہ جیہے ہن ۔ جس طرح ایہ ݙوئیں چیزاں اوہناں کول فالتو تے وافر ہوݨ۔ جنہاںنوں تقسیم کرݨ تے ضائع کرݨ وچ اوہناں نوں مزہ آوندا ہے۔

فطرت نے شاہ جی نوں بڑے کمالات عطا کیتے ہِن اوہناں نے اینہاں نال اوہو سلوک کیتائے جیڑھا زمانے نے اوہناں نال کیتائے ۔ اس ڳل توں اندازہ کرو جو اوہناں نے جو کجھ وی لکھیائے اوہناں کول کجھ وی محفوظ نہیں پر جو کجھ وی ہے اس توں کئی کتاباں بݨائیاں جا سڳدیاں ہِن ۔ اس وقت اوہ میانوالی دے سب توں وݙے دانشور تے ادیب و شاعر ہِن۔

سید نصیرشاہ ہک وݙا کہاݨی کار ہے ۔ شاہ جی جس طرح دی دنیا وچ پھس ڳیاہے ۔ اس دے خلاف ہک بیزاری اس دی عادت بݨ ڳئی ہے ۔ ایہہ بُری عادت نہیں ۔ عادت جݙاں فطرت بݨ ونجٖے تاں اوہ حیاتی نوں فطرت بݨاݨ دی خواہش وچ رل وینی ہے ۔ مزہ ایہہ وے کہ بندہ لکھے تاں اپݨی ایہہ فطرت تے خواہش اپݨے لفظاں دے وچ اس طرح پا ݙیوے جو ڳل محسوس تاں تھیوے ظاہر نہ تھیوے تے وَت اس توں وݙا ظاہر تھیوݨ ہور کیہڑا ہونا ہے۔

شاہ جی حیاتی دی دلدل وچ کھلوتا ہے ۔ نہ نکل سڳدا ہے ۔ سوہݨے ساحلاں والا علاقہ اُس ݙٹھا ہے کئی طرح دیاںاَکھیاں نال اُس دیاںکہاݨیاں تے شاعری وچ اینہاں علاقیاں دی کوئی خاص جھلک نہیں ایہہ علاقے پڑھݨ والے دے دِل وچ نمودار تھینے ہِن ۔ ایہہ اینہاں منظراں دی ڳل زیادہ ہے ‘ جیہڑے شاہ جی ݙوجھی وار نہیں ݙیکھݨا چاہنے ۔ ݙکھ ایہہ ہے جو اینہاں ایہہ منظر کئی وار ݙٹھے ہِن ۔ شاہ جی دی ہک کہاݨی اے ’’ہاں دا چانݨ‘‘ ہاںدے چانݨ دا مزہ شاہ جی وی چکھیا ہے ۔ لوک اوہناں نوں ہالی پاڳل نہیںآکھدے ‘ کجھ ہور آکھدے ہِن ۔ شاہ جی کِسے دے کجھ آکھݨ دی کݙاں پرواہ کیتی ہے ۔ شاہ جی تاں اِس ڳل دے قائل ہن جو اَکھیاںتے ہتھ رکھیاجا سڳدا اے دِل دا چانݨ نہیں مُک سڳدا ۔ شاہ جی دیاں تحریراں دِل تے دماغ نوں روشن کر ݙینیاںہِن۔

سونہہ رب دی شاہ جی نے انتہا درجے دی لاپرواہی نال کہاݨیاں لکھیاں ہِن ۔ فی البدیہ شعراں کولوں وی زیادہ تیز ہِن پر بندہ پڑھ کے ہِل وینا ہے۔ شاہ جی نے راہواں اُتے مسافراں دی طرح کھلوتے کِکراں دے پُھلاں دے ہار بݨائے ہِن ۔ پر بندہ ایہہ ہاراپݨے ڳل وچ پا سڳدا ہے۔

سید نصیر شاہ دیاںکہاݨیاں پڑھ کے ذرا جیہی دیر لئی سہی ۔ اوہ مزیدار راحت وی ملدی ہے ۔ جہڑی کسے تھکے ہُسڑے ہوئے بندے نوںکِکّر دی چھاں ہیٹھ ٻیٹھ کے مِلدی ہے ۔ کِکّر ساݙا ٻہوں پُراݨا سنگی درخت ہے ۔ پر کجھ لوک ایہنوں آئوٹ آف فیشن(out of Fashion)رُکھ سمجھدے ہن تے اینہاں درختاں نوں کپݨ وڈھݨ وچ لڳے ہوئے ہِن ۔ اوہناں لوکاں واسطے اس طرح دے بندے وی کِسے کم دے نہیں ۔ ساݙی زمین تے درخت وی ٻاہروں منگوا کے کھوڑے جا رہے ہن ۔ کِکّر دے درخت تے اُس دے پُھلاں وچ جو خوائص تے تاثیر ہے اوہ سید نصیر شاہ دیاںکہاݨیاںوچ وی ہے۔ سید نصیر شاہ خود ککر دا ہک درخت ہے۔

پروفیسر ڈاکٹر محمد اجمل نیازی

## حوالہ
کِکّر دے پُھل (سرائیکی افسانے) مصنف: سید نصیر شاہ، جھوک پبلشرز  ملتان