جیفری ہنٹن

### جیفری ہنٹن
جیفری ایورسٹ ہنٹن (ڄمݨ دی تاریخ 6 دسمبر 1947) ہک برطانوی-کینیڈین کمپیوٹر سائنسدان ، علمی سائنسدان ، علمی ماہر نفسیات تے فزکس اچ نوبل انعام یافتہ ہن ، جیڑھے مصنوعی نیورل نیٹ ورکس تے انہاں دے کم کیتے ڄاݨئے ویندے ہن جنہاں انہاں کوں "AI دا گاڈ فادر" دا خطاب ݙیوایا ۔

ہنٹن یونیورسٹی آف ٹورنٹو اچ یونیورسٹی پروفیسر ایمریٹس ہن ۔ 2013 توں 2023 تئیں ، انہاں گوگل (Google Brain) تے یونیورسٹی آف ٹورنٹو کیتے کم کرݨ اچ اپݨا وقت تقسیم کیتا ، مئی 2023 اچ گوگل توں روانگی دا عوامی اعلان کرݨ توں پہلے ، مصنوعی ذہانت (AI) ٹیکنالوجی دے ٻہوں سارے خطرات دے حوالے نال خدشات دا ذکر کریندے ہوئے ۔ 2017 اچ ، انہاں ٹورنٹو اچ ویکٹر انسٹی ٹیوٹ دی مشترکہ بنیاد رکھی تے چیف سائنسی مشیر بݨ ڳئے ۔

ڈیوڈ رومیلہارٹ تے رونالڈ جے ولیئمز دے نال ، ہنٹن 1986 اچ شائع تھئے ہک ٻہوں زیادہ حوالے ݙتے ڳئے پیپر دے شریک مصنف ہن جیڑھا ملٹی لیئر نیورل نیٹ ورکس کوں تربیت ݙیوݨ کیتے بیک پروپیگیشن الگورتھم کوں مقبول کیتا ، حالانکہ او ایں نقطہ نظر کوں تجویز کرݨ والے پہلے شخص نہ ہن ۔ ہنٹن کوں ڈیپ لرننگ کمیونٹی اچ ہک اہم شخصیت دے طور تے ݙٹھا ویندا ہے ۔ الیکس نیٹ دی امیج ریکگنیشن سنگ میل جیڑھا انہاں دے طلباء الیکس کریزھیوسکی تے ایلیا سٹسکیور دے نال مل کے امیج نیٹ چیلنج 2012 کیتے ڈیزائن کیتا ڳیا ہا کمپیوٹر ویژن دے شعبے اچ ہک پیش رفت ہئی ۔

ہنٹن کوں 2018 اچ ٹیورنگ ایوارڈ ݙتا ڳیا ، جینکوں اکثر "کمپیوٹنگ دا نوبل انعام" سݙیا ویندا اے ، یوشوا بینگیو تے یان لیکون دے نال مل کے ڈیپ لرننگ تے انہاں دے کم کیتے ۔ انہاں کوں کݙاہیں کݙاہیں "ڈیپ لرننگ دے گاڈ فادرز" وی سݙیا ویندا اے ، تے او ہک نال عوامی ڳالھ مہاڑ کرݨا جاری رکھئے ہوئے ہن ۔ انہاں کوں جان ہاپ فیلڈ دے نال 2024 دا فزکس اچ نوبل انعام وی "بنیادی دریافتوں تے ایجادات کیتے ݙتا ڳیا جیڑھے مصنوعی نیورل نیٹ ورکس نال مشین لرننگ کوں ممکن بݨیندے ہن ۔"

مئی 2023 اچ ، ہنٹن گوگل توں استعفیٰ ݙیوݨ دا اعلان کیتا تاں جو "AI دے خطرات دے بارے اچ آزادانہ طور تے ڳالھ مہاڑ کر سڳے ۔" انہاں بدنیتی والے کرداراں ولوں ڄاݨ ٻجھ تے غلط استعمال ، تکنیکی بے روزگاری ، تے مصنوعی عام ذہانت توں وجودی خطرے دے حوالے نال خدشات دا اظہار کیتا ہے ۔ انہاں نوٹ کیتا جو حفاظتی رہنما اصول قائم کرݨ کیتے انہاں لوکاں دے درمیان تعاون دی ضرورت ہوسی جیڑھے AI کوں استعمال کرݨ اچ مقابلہ کریندے ہن تاں جو بدترین نتائج توں بچا ونڄ سڳے ۔ نوبل انعام حاصل کرݨ دے بعد ، انہاں AI سیفٹی اچ فوری پرکھ پرچول دی اپیل کیتی تاں جو ایہ معلوم تھی سڳے جو انساناں توں زیادہ ہوشیار AI نظاماں کوں کینج کنٹرول کیتا ونڄ سڳے ۔

### تعلیم
ہنٹن برسٹل دے کلفٹن کالج تے کنگز کالج ، کیمبرج اچ انڈر گریجویٹ طالب علم دے طور تے تعلیم حاصل کیتی ۔ نیچرل سائنسز ، ہسٹری آف آرٹ تے فلسفہ جیہے مختلف مضامین دے درمیان بار بار اپݨی ڈگری تبدیل کرݨ دے بعد ، انہاں بالآخر 1970 اچ تجرباتی نفسیات اچ بی اے دی ڈگری نال گریجویشن کیتی ۔ انہاں یونیورسٹی آف ایڈنبرگ اچ اپݨا مطالعہ جاری رکھیا جتھاں انہاں کوں کرسٹوفر لونگیوٹ-ہگنز دی نگرانی اچ پرکھ پرچول کیتے 1978 اچ مصنوعی ذہانت اچ پی ایچ ڈی دی ڈگری نال نوازا ڳیا ۔

### کیریئر تے تحقیق
اپݨی پی ایچ ڈی دے بعد ، ہنٹن شروع اچ یونیورسٹی آف سسیکس تے MRC اپلائیڈ سائیکالوجی یونٹ اچ کم کیتا ۔ برطانیہ اچ فنڈنگ حاصل کرݨ اچ مشکل پیش آوݨ دے بعد ، انہاں امریکہ اچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان ڈیاگو تے کارنیگی میلن یونیورسٹی اچ کم کیتا ۔ او یونیورسٹی کالج لندن اچ گٹسبي چیریٹیبل فاؤنڈیشن کمپیوٹیشنل نیورو سائنس یونٹ دے بانی ڈائریکٹر ہن ۔ او فی الحال کمپیوٹر سائنس ڈیپارٹمنٹ اچ یونیورسٹی پروفیسر ایمریٹس ہن ، یونیورسٹی آف ٹورنٹو جتھاں او 1987 توں منسلک ہن ۔

کینیڈا پہنچݨ تے ، جیفری ہنٹن کوں 1987 اچ کینیڈین انسٹیٹیوٹ فار ایڈوانسڈ ریسرچ (CIFAR) اچ CIFAR دے پہلے تحقیقی پروگرام ، مصنوعی ذہانت ، روبوٹکس اینڈ سوسائٹی اچ فیلو مقرر کیتا ڳیا ۔ 2004 اچ ، ہنٹن تے انہاں دے تعاون کاراں CIFAR اچ ہک نواں پروگرام ، نیورل کمپیوٹیشن اینڈ اڈاپٹیو پرسیپشن (یا NCAP ، جیڑھا اڄ کل لرننگ ان مشینز اینڈ برینز دے ناں نال ڄاݨا ویندا اے) شروع کرݨ دی کامیابی نال تجویز پیش کیتی ۔ ہنٹن ݙاہ سال تئیں NCAP دی قیادت کریندے ریہے ۔ پروگرام دے ممبران اچ یوشوا بینگیو تے یان لیکون شامل ہن ، جنہاں دے نال ہنٹن 2018 اچ ACM AM ٹیورنگ ایوارڈ حاصل کیتا ۔ تریݨاں ٹیورنگ ونرز CIFAR لرننگ ان مشینز اینڈ برینز پروگرام دے ممبر بݨئے ہوئے ہن ۔

ہنٹن 2012 اچ ایجوکیشن پلیٹ فارم کورسیرا تے نیورل نیٹ ورکس تے ہک مفت آن لائن کورس پڑھایا ۔ انہاں 2012 اچ اپݨے ݙو گریجویٹ طلباء الیکس کریزھیوسکی تے ایلیا سٹسکیور دے نال مل کے یونیورسٹی آف ٹورنٹو دے کمپیوٹر سائنس ڈیپارٹمنٹ اچ DNNresearch انکارپوریشن دی مشترکہ بنیاد رکھی ۔ مارچ 2013 اچ ، گوگل DNNresearch انکارپوریشن حاصل کیتا ، تے انہاں "اپݨا وقت اپݨی یونیورسٹی دی پرکھ پرچول تے گوگل اچ اپݨے کم دے درمیان تقسیم کرݨ" دا منصوبہ بݨایا ۔

ہنٹن دی پرکھ پرچول مشین لرننگ ، میموری ، ادراک تے علامت پروسیسنگ کیتے نیورل نیٹ ورکس کوں استعمال کرݨ دے طریقے نال تعلق رکھدی ہے ۔ انہاں 200 توں زیادہ پیئر ریویو اشاعتاں لکھی یا مشترکہ طور تے لکھی ہن ۔

جݙاں ہنٹن یو سی سان ڈیاگو اچ پوسٹ ڈاک ہا ، ڈیوڈ ای رومیلہارٹ تے ہنٹن تے رونالڈ جے ولیئمز ملٹی لیئر نیورل نیٹ ورکس تے بیک پروپیگیشن الگورتھم لاگو کیتا ۔ انہاں دے تجربات ݙکھایا جو اینجھے نیٹ ورکس ڈیٹا دی مفید داخلی نمائندگی سیکھ سڳدے ہن ۔ 2018 دے ہک انٹرویو اچ ، ہنٹن آکھیا جو "ڈیوڈ ای رومیلہارٹ بیک پروپیگیشن دے بنیادی خیال نال سامݨے آیا ، لہذا ایہ ایندی ایجاد ہے ۔" حالانکہ ایں کم بیک پروپیگیشن کوں مقبول بݨاوݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ، لیکن ایہ نقطہ نظر تجویز کرݨ والا پہلا شخص نہ ہا ۔ ریورس موڈ خودکار تفریق ، جیڑھا بیک پروپیگیشن دی ہک خاص مثال اے ، سیپو لینائینما 1970 اچ تجویز کیتا ہا ، تے پال وربوس 1974 اچ اینکوں نیورل نیٹ ورکس کوں تربیت ݙیوݨ کیتے استعمال کرݨ دا مشورہ ݙتا ہا ۔

1985 اچ ، ہنٹن ڈیوڈ ایکلی تے ٹیری سیجنووسکی دے نال مل کے بولٹزمین مشینز دی مشترکہ ایجاد کیتی ۔ نیورل نیٹ ورک ریسرچ اچ ایندے ٻئے تعاون اچ تقسیم شدہ نمائندگی ، ٹائم ڈیلے نیورل نیٹ ورک ، ماہرین دے مرکبات ، ہیلمہولٹز مشینز تے ماہرین دی مصنوعات شامل ہن ۔ جیفری ہنٹن دی پرکھ پرچول دا ہک قابل رسائی تعارف ستمبر 1992 تے اکتوبر 1993 اچ سائنٹیفک امریکن اچ ایندے مضامین اچ ݙٹھا ونڄ سڳدا ہے ۔ 2007 اچ ، ہنٹن نگرانی توں پاک لرننگ تے ہک پیپر دا شریک تصنیف کیتا جیندے عنوان ہا نگرانی توں پاک امیج ٹرانسفارمیشن دی لرننگ ۔ 2008 اچ ، انہاں لورینس وین ڈیر ماتن دے نال مل کے ویژولائزیشن دا طریقہ t-SNE تیار کیتا ۔

اکتوبر تے نومبر 2017 اچ ، ہنٹن کیپسول نیورل نیٹ ورکس دے موضوع تے ݙو اوپن ایکسیس ریسرچ پیپرز شائع کیتے ، جیڑھے ہنٹن دے مطابق ، "آخر کار کجھ اے جیڑھا چنڳی طرح کم کریندا ہے ۔"

2022 کانفرنس آن نیورل انفارمیشن پروسیسنگ سسٹمز (NeurIPS) اچ انہاں نیورل نیٹ ورکس کیتے ہک نواں لرننگ الگورتھم متعارف کرایا جینکوں او "فارورڈ-فارورڈ" الگورتھم سݙیندے ہن ۔ نویں الگورتھم دا خیال بیک پروپیگیشن دے روایتی فارورڈ-بیک ورڈ پاسز کوں ݙو فارورڈ پاسز نال تبدیل کرݨا اے ، ہک مثبت (یعنی حقیقی) ڈیٹا دے نال تے ݙوجھا منفی ڈیٹا دے نال جیڑھا صرف نیٹ ورک ولوں پیدا تھی سڳدا ہے ۔

مئی 2023 اچ ، ہنٹن عوامی طور تے گوگل توں استعفیٰ ݙیوݨ دا اعلان کیتا ۔ انہاں اپݨے فیصلے دی وضاحت کریندے ہوئے آکھیا جو او "AI دے خطرات دے بارے اچ آزادانہ طور تے ڳالھ مہاڑ کرݨا چاہندے ہن" تے مزید آکھیا جو ایندا ہک حصہ ہݨ ایندی زندگی دے کم تے افسوس کریندا ہے ۔

ایندے گروپ توں قابل ذکر سابقہ پی ایچ ڈی طلباء تے پوسٹ ڈاکٹریٹ محققین اچ پیٹر دیان ، سیم روئیس ، میکس ویلنگ ، رچرڈ زیمیل ، برینڈن فرے ، ریڈفورڈ ایم نیل ، یی وہائی تیہ ، رسلان صلاحوتدینوف ، ایلیا سٹسکیور ، یان لیکون ، الیکس گریوز ، زوبین غرامانی تے پیٹر فٹزہیو براؤن شامل ہن ۔

### اعزازات تے ایوارڈز
ہنٹن کوں 1998 اچ رائل سوسائٹی دا فیلو منتخب کیتا ڳیا ۔ او 2001 اچ رومیلہارٹ پرائز دے پہلے فاتح ہن ۔ رائل سوسائٹی کیتے ایندے انتخاب دا سرٹیفکیٹ ایہ پڑھدا اے:

جیفری ای ہنٹن بین الاقوامی سطح تے مصنوعی نیورل نیٹ ورکس تے انہاں دے کم کیتے ڄاݨئے ویندے ہن ، خاص طور تے ایہ جو انہاں کوں انسانی استاد دی مدد دے بغیر سیکھݨ کیتے کینج ڈیزائن کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔ انہاں دماغی نقصان دے اثرات دا موازنہ اینجھے نیٹ اچ نقصانات دے اثرات نال کیتا ، تے انسانی کمزوری نال حیران کن مماثلت پاتا ، جیویں جو ناواں دی شناخت تے درجہ بندی دے نقصانات کیتے ۔ ایندے کم اچ دماغی امیجری دا مطالعہ ، تے اصلیت تے تخلیقی ذہانت کوں جانچݨ کیتے پہیلیاں ایجاد کرݨ شامل ہن ۔ ایہ تصوراتی ، ریاضیاتی طور تے نفیس تے تجرباتی ہے ۔ او انہاں صلاحیتاں کوں حیران کن اثر نال ہک نال ڳنڈھ ݙیندے ہن تاں جو وݙی دلچسپی دا اہم کم پیدا کرݨ ۔

2001 اچ ، ہنٹن کوں یونیورسٹی آف ایڈنبرگ توں آنریری ڈاکٹریٹ ݙتی ڳئی ۔ او 2005 اچ آئی جے سی اے آئی ایوارڈ فار ریسرچ ایکسیلنس لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ دے وصول کنندہ ہن ۔ انہاں کوں 2011 ہرزبرگ کینیڈا گولڈ میڈل فار سائنس اینڈ انجینئرنگ نال نوازا ڳیا ۔ 2012 اچ ، انہاں کینیڈا کونسل کلم پرائز ان انجینئرنگ حاصل کیتا ۔ 2013 اچ ، ہنٹن کوں یونیورسٹ ڈی شیربروک توں آنریری ڈاکٹریٹ ݙتی ڳئی ۔

2016 اچ ، انہاں کوں "مصنوعی نیورل نیٹ ورکس دے نظریہ تے عمل تے تقریر دی شناخت تے کمپیوٹر ویژن تے انہاں دے اطلاق اچ تعاون کیتے" نیشنل اکیڈمی آف انجینئرنگ دے غیر ملکی رکن دے طور تے منتخب کیتا ڳیا ۔ انہاں کوں 2016 IEEE/RSE وولفسن جیمز کلرک میکسویل ایوارڈ ملیا ۔

انہاں مشیناں کوں سیکھݨ دی صلاحیت نال نوازݨ کیتے "ایندے شاندار تے ٻہوں بااثر کم" کیتے انفارمیشن اینڈ کمیونیکیشن ٹیکنالوجیز زمرے اچ BBVA فاؤنڈیشن فرنٹیئرز آف نالج ایوارڈ (2016) حاصل کیتا ۔

یان لیکون تے یوشوا بینگیو دے نال مل کے ، ہنٹن تصوراتی تے انجینئرنگ دی پیش رفت کیتے 2018 ٹیورنگ ایوارڈ حاصل کیتا جنہاں ڈیپ نیورل نیٹ ورکس کوں کمپیوٹنگ دا ہک اہم جزو بݨایا ہے ۔

2018 اچ ، او آرڈر آف کینیڈا دے ساتھی بݨ ڳئے ۔ 2021 اچ ، انہاں کوں کارنیگی میلن یونیورسٹی توں سائنس اچ ڈکسن پرائز ملا تے 2022 اچ یان لیکون ، یوشوا بینگیو تے ڈیمس ہسابس دے نال سائنسی پرکھ پرچول دے زمرے اچ پرنسس آف آسٹوریاس ایوارڈ ملا ۔ 2023 اچ ، انہاں کوں ACM فیلو نامزد کیتا ڳیا ۔ 2023 اچ ، انہاں کوں لائف ٹائم تے پچھلے پنج سالاں ݙوہیں کیتے اسکالر GPS ولوں ہائیلی رینکڈ اسکالر نامزد کیتا ڳیا ۔

2024 اچ ، انہاں کوں جان ہاپ فیلڈ دے نال مشترکہ طور تے "بنیادی دریافتوں تے ایجادات کیتے جیڑھے مصنوعی نیورل نیٹ ورکس نال مشین لرننگ کوں ممکن بݨیندے ہن" فزکس اچ نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ بولٹزمین مشین دی تیاری دا واضح طور تے حوالے اچ ذکر کیتا ڳیا ہا ۔ اوں سال ، انہاں کوں یوشوا بینگیو ، بل ڈالی ، جان ہاپ فیلڈ ، یان لیکون ، جین-ہسن ہوانگ تے فی-فی لی دے نال مشترکہ طور تے نیورل نیٹ ورکس تے ڈیپ لرننگ الگورتھم اچ شاندار تعاون کیتے ون فیوچر پرائز گرانڈ ایوارڈ ݙتا ڳیا ۔

2025 اچ انہاں کوں یوشوا بینگیو ، بل ڈالی ، جان ہاپ فیلڈ ، یان لیکون ، جین-ہسن ہوانگ تے فی-فی لی دے نال مشترکہ طور تے انجینئرنگ کیتے ملکہ الزبتھ انعام ݙتا ڳیا ۔