سول پرلمٹر

### سول پرلمٹر
سول پرلمٹر (ڄمݨ دی تریخ 22 ستمبر 1959) ہک امریکی ماہر فلکیات ہن ، جیڑھے جو یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ طبیعیات دے پروفیسر ہن ، جتھاں او فرینکلن ڈبلیو اتے کیرن ویبر ڈیبی چیئر دے مالک ہن ، اتے لارنس برکلے نیشنل لیبارٹری وچ بین الاقوامی سپرنووا کاسمولوجی پراجیکٹ دے سربراہ ہن ۔ او امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز اتے امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی ݙونہاں دے ممبر ہن ، اتے 2003 وچ امریکن ایسوسی ایشن فار دی ایڈوانسمنٹ آف سائنس دے فیلو منتخب تھئے ۔ او نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دے وی ممبر ہن ۔ پرلمٹر 2006 دا شاؤ پرائز برائے فلکیات ، 2011 دا نوبل انعام برائے طبیعیات ، اتے 2015 دا بریک تھرو پرائز برائے بنیادی طبیعیات برائن شمٹ اتے ایڈم ریس نال کائنات دے پھیلاؤ دی رفتار ودھݨ دے ثبوت ݙیوݨ تے ونڈیا ۔ 2021 توں ، او سائنس اتے ٹیکنالوجی (PCAST) تے صدر دے مشیراں دی کونسل دے ممبر ہن ۔  

### تعلیم
سول پرلمٹر ڈینیل ڈی ۔ پرلمٹر ، جو یونیورسٹی آف پنسلوانیا وچ کیمیکل اتے بایومولیکولر انجینئرنگ دے پروفیسر ایمریٹس ہن ، اتے فیلیس (فیگے) ڈی ۔ پرلمٹر (پیدائشی ڈیوڈسن) ، جو ٹیمپل یونیورسٹی دے سکول آف سوشل ایڈمنسٹریشن دی پروفیسر ایمریٹا ہن ، دے اشکنازی یہودی خاندان وچ ترائے ٻالاں وچوں ہک ہن ۔ انہاں دے نانی ݙآݙا ، یدش استاد سیموئل ڈیوڈسن (1903–1989) ، 1919 وچ بیسارابیائی قصبے فلوریشٹی توں کینیڈا (اتے ول اپݨی ذال چائیکا نیومین نال نیو یارک) ہجرت کر ڳئے ۔

پرلمٹر اپݨا ٻلپݨ فلاڈیلفیا دے ماؤنٹ ایری محلے وچ گزاریا ۔ او نیڑے دے جرمن ٹاؤن وچ سکول ڳیا پہلے گریڈ واسطے گرین سٹریٹ فرینڈز سکول ، اتے ول 7 توں 12 گریڈ واسطے جرمن ٹاؤن فرینڈز سکول ڳیا ۔ انہاں 1981 وچ ہارورڈ توں طبیعیات وچ اے بی دی ڈگری میگنا کم لاؤڈ نال حاصل کیتی اتے 1986 وچ برکلے توں طبیعیات وچ پی ایچ ڈی کیتی ۔ پرلمٹر دے پی ایچ ڈی دے مقالے دا عنوان "سورج دے ہک ستارے دے ساتھی دی فلکیاتی تلاش" ہئی جئیں دی نگرانی رچرڈ اے میولر کیتی ہئی ، جئیں وچ نیمیسس امیدواراں دی تلاش واسطے خودکار دوربین دی تیاری اتے استعمال دا ذکر ہئی ۔ ایں ویلھے ، او ایں دوربین کوں نیمیسس اتے سپرنووا دی تلاش واسطے استعمال کر پئے ہن ، جیڑھی انہاں کوں کائناتیات وچ انہاں دے انعام یافتہ کم ول ڳھن ڳئی ۔ پرلمٹر خودکار سپرنووا تلاش دے خیال کوں لوئس الواریز نال منسوب کیتا ، جیڑھے 1968 دے نوبل انعام یافتہ ہن ، جنہاں اپݨا خیال پرلمٹر دے تحقیقی مشیر نال ونڈیا ۔ 

### سنوپرے کم
پرلمٹر لارنس برکلے نیشنل لیبارٹری وچ سپرنووا کاسمولوجی پراجیکٹ دے سربراہ ہن ۔ ایہ ٹیم ریس اتے شمٹ دی اڳواݨی وچ حریف ہائی-زیڈ سپرنووا سرچ ٹیم دے نال مل کے ، دور دراز کائنات وچ ونکی Ia سپرنووا دا مشاہدہ کرݨ دی بنیاد تے کائنات دے پھیلاؤ دی رفتار ودھݨ دے ثبوت ڳولے ۔ ونکی Ia سپرنووا تݙاہاں تھیندے ہن جݙاں ہک سفید بونا ستارہ چندرشیکھر حد توں اتے لنگھݨ واسطے کافی وادھو ماس حاصل کریندا ہے ، عام طور تے ہک ساتھی ستارے توں وادھو ماس چوری کر ے ۔ جیویں جو تمام ونکی Ia سپرنووا بنیادی طور تے ہک ای طریقے نال تھیندے ہن ، ایں واسطے او ہک معیاری موم بتی بݨیندے ہن جئیں دی اندرونی چمک کوں تمام صورتاں وچ تقریباً ہک جئیں سمجھیا ون٘ڄ سڳدا ہے ۔ زمین توں دھماکے دی ظاہری چمک کوں ماپ کے ، محققین ول سپرنووا دا فاصلہ معلوم کر سڳدے ہن ۔ ایں معلوم شدہ فاصلے دا دھماکے دے ظاہری ریڈ شفٹ نال موازنہ کرݨ نال مبصر کوں سپرنووا دا فاصلہ اتے نسبتی رفتار ݙونہاں ماپݨ دی اجازت ملدی ہے ۔

سپرنووا کاسمولوجی پراجیکٹ نتیجہ کڈھیا جو ایہ دور دراز سپرنووا ہبل پھیلاؤ دی وجہ توں توقع توں زیادہ تیزی نال پچھوں ہٹ پئے ہن ، اتے ، قیاس آرائی نال ، سپرنووا دے واقع ہووݨ دے بعد ارباں سالاں توں کائنات دے پھیلاؤ دی رفتار ودھݨی چاہیدی ہے ۔ ہائی-زیڈ ٹیم وی ایں طرح دے نتیجے تے پہنچی ۔ ݙونہاں ٹیماں دیاں رپورٹاں ہک ٻئے دے کجھ ہفتیاں وچ شائع تھیاں ، اتے انہاں دے نتائج کوں تصدیقی نظریات دی وجہ توں سائنسی برادری فوری طور تے قبول کر گھدا ۔ ایں نتیجے کوں بعد وچ ثبوت دے ٻئے ذرائع توں وی سہارا ملیا ہے ۔ انہاں دریافتاں کائنات دی نوعیت ، اتے خاص طور تے تاریک توانائی دے کردار وچ پرکھ پرچول کوں نویں سروں زندگی ݙتی ۔ ایں کم واسطے پرلمٹر کوں 2011 دا نوبل انعام برائے طبیعیات نال نوازیا ڳیا ، جیڑھا جو ایڈم جی ریس اتے برین شمٹ نال سانجھا ہئی ۔

پرلمٹر سپرنووا/ایکسلریشن پروب پراجیکٹ وچ وی ہک اڳواݨ تفتیش کار ہن ، جئیں دا مقصد دور دراز کائنات وچ ٻہوں سارے سپرنووا ڳولݨ اتے انہاں دا مطالعہ کرݨ واسطے ہک سیٹلائٹ بݨاوݨ ہے ۔ ایںدا مقصد ایہ معلوم کرݨ ہے جو کائنات کتنی تیزی نال ودھدی پئی ہے ۔ او برکلے ارتھ سرفیس ٹمپریچر پراجیکٹ وچ وی شریک ہن ، جئیں دا مقصد موسمیاتی ݙیٹا دے بہتر تجزیے دے ذریعے حالیہ عالمی درجہ حرارت وچ ودھارے دی ساݙی سمجھ وچ وادھا کرݨ ہے ۔

پرلمٹر ہک پروفیسر ہن اتے فی الحال یو سی برکلے وچ پڑھیندے ہن ۔ 

### انعامات اتے سنڄاݨ
پرلمٹر ، ایڈم ریس ، اتے برائن پی ۔ شمٹ کوں 2006 دا شا پرائز برائے فلکیات ݙتا ڳیا ۔ ایں تریوڑی کوں بعد وچ 2011 دا نوبل انعام برائے طبیعیات وی ݙتا ڳیا ۔

2002 وچ ، پرلمٹر شعبہ توانائی دا ای ۔ او ۔ لارنس ایوارڈ برائے طبیعیات جتیا ۔ 2003 وچ ، انہاں کوں کیلیفورنیا سائنسدان آف دی ایئر ایوارڈ نال نوازیا ڳیا ، اتے 2005 وچ ، انہاں جان سکاٹ ایوارڈ اتے پادوا انعام جتیا ۔ 2006 وچ ، انہاں ایڈم ریس اتے برائن پی ۔ شمٹ نال فلکیات وچ شا پرائز سانجھا کیتا ۔ ہیں سال ، پرلمٹر انتونیو فیلٹرینیلی بین الاقوامی انعام جتیا ۔

پرلمٹر اتے انہاں دی ٹیم کائنات دے پھیلاؤ دی رفتار ودھݨ دی دریافت تے شمٹ اتے ہائی-زیڈ ٹیم نال 2007 دا گروبر کاسمولوجی پرائز (500,000 ڈالر دا انعام) سانجھا کیتا ۔ 2010 وچ ، پرلمٹر کوں یونیورسٹی آف کیلیفورنیا برکلے وچ ملر انسٹی ٹیوٹ دا ملر سینئر فیلو نامزد کیتا ڳیا ۔ 2011 وچ ، پرلمٹر اتے ریس کوں البرٹ آئن سٹائن میڈل دے شریک وصول کنندگان نامزد کیتا ڳیا ۔

پرلمٹر ریس اتے شمٹ نال 2011 دا نوبل انعام برائے طبیعیات سانجھا کیتا ۔ نوبل انعام وچ 10 ملین SEK نقد انعام (تقریباً 1.5 ملین امریکی ڈالر) شامل ہوندے ۔ پرلمٹر کوں نقد انعام دا ادھا حصہ ملیا ، جݙکہ ریس اتے شمٹ ٻیا ادھا حصہ سانجھا کیتا ۔

2014 وچ ، پرلمٹر کوں امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ ݙتا ڳیا ۔

پرلمٹر ، شمٹ ، ریس اتے انہاں دیاں ٹیماں 2015 دا بریک تھرو پرائز برائے بنیادی طبیعیات سانجھا کیتا جئیں وچ 3 ملین ڈالر انہاں وچ ونڈݨے ہن ۔

ہک ریاستہائے متحدہ امریکہ دے شعبہ توانائی 2020 سپر کمپیوٹر کوں انہاں دے اعزاز وچ پرلمٹر دا ناں ݙتا ڳیا ہے ۔

### ٹٻر
سول پرلمٹر دیاں ݙو بھیݨاں ہن: شیرا پرلمٹر (ڄمݨ دی تریخ 1956) ، ہک وکیل ، اتے ٹووا پرلمٹر (ڄمݨ دی تریخ 1967) ، ہک غیر منافع بخش ایگزیکٹیو ۔ او لورا نیلسن نال شادی شدہ ہن ، جو یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ ہک ماہر بشریات ہن ، اتے انہاں دی ہک دھی اے ، نوا ۔ 

### مقبول ثقافت
سول پرلمٹر دا ذکر سی بی ایس ٹیلی ویژن کامیڈی سیریز دی بگ بینگ تھیوری وچ 2011 دی قسط "دی سپیکرمین ریکرنس" دے دوران کیتا ڳیا ہئی ۔ قسط وچ ، کردار شیلڈن کوپر اپݨے لیپ ٹاپ تے نوبل انعام دی تقریب ݙیکھدا اے ، اتے حسد نال پرلمٹر کوں دڑکیندا ہے: "ڈاکٹر سول پرلمٹر کوں اتھاں ݙیکھو ، او نوبل انعام پکڑ کے ٻیٹھا ہے ۔ کیا ڳالھ اے سول ، تساں ݙردے ہو جو کوئی ایںکوں چوری کر ڳھنسی؟ جیویں تساں آئن سٹائن دے کاسمولوجیکل کانسٹنٹ کوں چوری کیتا ہئی؟" ول بعد وچ: "او ، ہݨ پرلمٹر بادشاہ نال ہتھ ملیندا پئے ۔ ہاں ، اپݨی گھڑی ݙیکھ  گھنو ، گستاف ، او شئیت چا ڳیا ہوسی ۔"

پرلمٹر دا ذکر دی بگ بینگ تھیوری دی 2011 دی قسط ، "دی رائنائٹس ریولیشن" وچ وی کیتا ڳیا ہئی ۔ اپݨی ماء نال ڳالھ مہاڑ وچ ، شیلڈن آکھدا اے ، "ماں ، میݙے کول کل ساݙے واسطے ہک ٹریٹ ہے ۔ میں تہاکوں سول پرلمٹر دا لیکچر ݙیکھݨ واسطے ڳھن ویندا پیاں جئیں وچ او کاسمولوجی وچ اپݨے نوبل انعام یافتہ کم دے بارے ڳالھ کریسی ۔ اتے سب توں چنڳی ڳالھ ایہ اے جو سوال جواب وچ ، میں کجھ سوال تیار کیتے ہن جیڑھے انہاں کوں پریشان کر ݙیسن ۔" قسط دے بعد وچ ، شیلڈن لیکچر تے تنقید کریندا اے اتے پرلمٹر کوں نوبل انعام ݙیوݨ دے فیصلے تے سوال چائیندا ہے ۔