نذیر لغاری دی پندھ وہاݨی

سرائیکی اگوان نذیر لغاری سئیں اپنڑی پندھ وہانڑی (سعودی عرب، مصر تے برطانیہ دی پندھ وہانڑی) اچ سعودی عرب اچ قدم رکھنڑ ویلھے جیویں خطہ عرب دے مسلماناں سمیت افغان و ہند دے مسلماناں دی تاریخ دی پوتھی کھولی اے ایہو جہاں مثالاں سرائیکی لٹریچر اچ ٹانویں ٹانویں ملدن بلاشبہ " سینے جھوکاں دیدیں دیرے" سرائیکی ادب اچ پندھ وہانڑی دی شکل اچ ہک شاندار سوکھڑی اے.انہاں دا انداز تحریر ڈیکھسو. . . .
" جہاز عرب دے صحرا اچ داخل تھی گئے،ریت تے فوجاں بھجدیاں ویندن، کتھائیں بدر،کتھائیں حنین، کتھائیں احد،کتھائیں یزید، کتھائیں حسین، اوترک ریت آپنڑی جاونڑ لا دی تریہہ لہاونڑ سانگے رت پیندی پئی ء ، نویں پرنئے گھوٹ پرانڑے زمانے دے طالبان دے ہتھوں مدینے،دمشق تے بغداد دے چوکیں تے ٹنگئے کھڑن، کنواراں لاواں لہنڑ توں پہلے کفنیں وچ ور سانبھ تے ہتھیں تے لگی میندی دی رتول اکریندیاں کھڑین. بیعت دے 72 انکارئیں کوں نہر علقمہ دی کندھی تے ذبح کر تے اہل اقرار بس نہیں کیتی،13 سال بعد 99 سال دی ہک بڈھڑی چیل نوا تے لکڑ دی ٹیک تے ٹردی ٹردی مدینے دے چوک تے آ کھڑدی ء ، پہلے خلیفے دی وڈی دھی دا پہلا پتر تریجھے ڈینہہ توں گچی وچ رسا پا تے ٹنگیا کھڑے ، ٹنگنڑ والے نعرے مار تے اہدن جو باغی دا انجام ڈیکھو تے عبرت پکڑو ، اج کنوں پچھیں کوئی بغاوت دا نہ سوچے، بڈھڑی نوی چیل سدھی کر تے اکھیں پتر ڈھیں کر تے پچھدی ء جو ایں سوار دے لہنڑ دا ویلھا کڈنڑ آوسی، طالبان کوئی جواب نہ ڈتا. . .
جہاز وچ بیٹھیں بیٹھیں میں گچی پھیر تے پچھوں ڈہداں یروشلم وچ مسیح کوں میخاں مریندے پئین، بغداد وچ حسین بن منصور ٹنگیا کھڑے، دہلی وچ اورنگ زیب دنیا دے ستویں عجوبے تاج محل دی مکین اپنڑی سکی ماء ممتاز محل دے پیٹ توں جاونڑ والے داراشکوہ ،مراد تے شجاع کوں کہنڑ دے بعد سرمد دی کھل لوھیندا پئے، تاریخ دے ہک بے کوفے وچ ہک بیا ابن مروان ہک بے سجھ سکا تے بھٹو کوں اسور توں پہلے سولی تے ٹنگ کراہیں واچھاں پٹ تے کھلدا کھڑے، شاہجہان دے خونی پتر وانگوں اوندے وات تے وی رتواہنڑ ء ، وت شئیت تاریخ دے دفینے وچوں نکل تے اپنڑے کالے شمور ماضی دا کردار نبھاونڑ سانگے کہیں دارا شکوہ دی رت پیونڑ پیا ویندے، راولپنڈی دا قیدی پھاسی تے ٹنگیجنڑ سانگے، پہلا پہر چیندے ، وقت کہیں بلیک ہول وچوں لنگھ تے صدیاں پچھوں تے بھج پوندے ، مسیح صلیب تے ٹنگیندا پئے ، حسین آپنڑی گردن تے خنجر دا تیرھواں وار پیا سہندے، ابن زبیر گچی وچ رسہ پا تے سولی دا ستواں منظر پیا ڈہدے ابن منصور سنگسار پیا تھیندے، سرمند دی کھل پئی لہندی ء. .
کابل وچ رشید دوستم تے احمد شاہ مسعود دے بھج ونجنڑ بعد ملا ربانی شہر وچ پیہہ آئے سبھ توں پہلے قیدی نجیب اللہ کوں پوری دنیا دے سبدھ (اقوام متحدہ) دے دفتر وچوں کڈھ تے وزارت عدل دے سامنڑے پختونستان چوک تے ٹنگ ڈیندے. .
صفین تے جمل دے محاذ تے مر ونجنڑ والے 92 ہزار انسانیں دا ناں تاریخ محفوظ نہیں کر سگی. تاریخ وچ صرف ایہو رہ گئے جو انہیں جنگیں دے نتیجے وچ تخت تے اموی قابض تھی گئے . ول ابو مسلم خراسانی سیدیں دا پور گھننڑ سانگے میدان ءچ آئے. 72 سال دے بڈھڑے 72 ہزار انسانیں کوں کہہ تے تخت اموئیں کنوں کھس تے عباسئیں دے پیریں ہیٹھ وچھایا اتے ول ڈوجھے عباسی خلیفے ابوجعفرالمنصور ابو مسلم خراسانی کوں ما دا سنگ منگتا آکھ تے چاندی دی تلوار نال اوندی گچی لواھ گھدی. . . .
جہاز اگوں تے اڈردا ویندے، ہیٹھوں تاریخ وہندی ء، کڈاہاں کیارا ترٹ تے بارے وچ ونج پوندے ،اتے کڈاہاں بارا کیارے وچ، تاریخ دا اواندھا ترٹدے تاں سیو پانڑی نئیں وہندا رت واہندی ء. .سکرین تے جہاز جدے دے نیڑے آیا ودے ، ہیٹھوں پہاڑ نظردے پئین، پہاڑ دی ٹوس تے حال ماضی کوں گلکڑی پاتی کھڑے ، متاں کالا کالی تھی تے مریج نہ ونجن.". .

نذیرلغاری سئیں اپنڑی ایں پندھ وہانڑی اچ صرف اپنڑے پندھ دا حال ڈے کے گذارہ نئیں کیتا بلکہ اپنڑے قاری کوں ہر اوں خطے دی تاریخ ، ثقافت تے ورت ورتارے بارے وی جانڑکاری ڈتی اے. . .
## حوالے