آل انڈیا میانوالی ڈسٹرکٹ ایسوسی ایشن

پاکستان دے علاقیاں توں ونڄݨ آلیاں مہاجر ہندوآں ہندوستان پُڄ کے خود کوں منظم کیتا ہے اَتے مختلف علاقیاں دیاں برادریاں تنظیم سازی کیتی ہے ۔ ایں ویلے انڈیا وچ میانوالی برادری دے علاوہ دیرے وال ‘ ملتان ‘ بہاول پور ‘ علی پور‘ کوہاٹ‘ لیہ تے ٻنہاں علاقیاں دیاں رجسٹرڈ برادریاں موجود ہِن۔ میانوالی برادری وچ بکھّر تے میانوالی دے لوک شامل ہِن کیوں جو بکھّر اُوں ویلے الڳ ضلع نہ ہا ۔1982ء وچ پاکستان اِچ بکھّر ضلع بݨ ڳیا تاں انڈیا دے باکھریاں وی بکھّر بیادری الگ بݨا گھدّی ۔ اِنہاں تنظیماں تے بیادریاں دے دم نال انڈیا وچ مہاجر ہندو جلدی اپݨے پیراں تے کھلو ڳے۔

آل انڈیا میانوالی ایسوسی ایشن ہک رجسٹرڈ تنظیم ہے ۔ ایندیاں ہندوستان وچ 60شاخاں تے سیکٹر ہِن۔ ایندی طرفوں ہر مہینے اُردو ؍ہندی وچ میگزین چھپدے تے 3600دی ڳنتری وچ ممبراں کول پُڄدے۔ تنظیم بیوگان کوںپنشن ݙیندی ہے ۔ پڑھݨ آلے غریباں کوں ایجوکیشن فنڈ ݙیندی ہے تے شادی دے موقعے تے امداد کریندی اے۔ 1948ء اِچ ایہ تنظیم بݨی۔ 1955ء اِچ رجسٹرڈ تھئی ۔ ایں تنظیم دے سارے ہندوستان وچ چالیہہ ہزار گھر رجسٹرڈ ہِن۔

اساں جنک پوری سیکٹر پُڄیوسے تاں سکول دے مالک سئیں شیخ جے۔ سی۔ جھامب ساݙا سواگت کیتا۔ سارے ممھاناں کوں ہار پوائے ڳئے ۔ جنک پوری سیکٹر دے سرپرست تے ایگزیکٹو دے ممبر موجود ہَن۔

شیخ جے ۔سے۔ جھامب‘ شیخ آر۔ کے۔ چودھری ‘ شیخ جے ۔ ڈی ۔ودھوا ‘ تے شیخ آر ۔کے ۔دُآ جنک پوری سیکٹر دے سرپرست ہِن۔ ایگزیکٹو ممبر منوہر لال گُلاٹی (صدر) سردار کلدیپ سنگھ کلّر (نائب صدر) شیخ ایم ۔ ایل۔ ٹَکّر‘ (سیکرٹری) شیخ پی ۔ ڈی ۔نگپال (جوائنٹ سیکرٹری) دے علاوہ شیخ آئی۔ سی۔ ڳیرا ‘ شیخ کے۔ ایل۔ مہندرٹہ ‘ شیخ اے ۔ایل پلیانی وی موجود ہَن۔ 

سکول دی اُتلی منزل دے وݙے کمرے اِچ تقریب دا انتظام ہا ۔ اساں سارے کمرے اِچ پُج ڳیوسے ۔ تقریب دا مُنڈھ ٻدھیجا ۔ سئیں نندر کمار چاولہ ہوریں صدارت کیتی۔ ایہ ائیر فورس توں ریٹائرڈ ہن ۔ سٹیج اُتّے آل انڈیا میانوالی ایسوسی ایشن دے پردھان سمندر کمار ‘ گردھاری لال جونیجا‘ سردیوا جی کوں وی سݙیا ڳیا۔ مدھن لال ٹکّر سٹیج سنبھالی تے پروگرام شروع تھیا ۔ پہلے پہلے ساکوں جی آیاں کوں آکھیا ڳیا۔

اجلاس اِچ میانوالی ایسوسی ایشن دا تعارف کریندیں آکھیا ڳیا جو ایندیاں سارے انڈیا وچ 25برانچاں ہِن۔ سیکٹر ایندے علاوہ ہِن۔ ہر مہینے اِنہاں دا اپݨاں اپݨاںاجلاس تھیندے۔ اَڄ دے اجلاس وچ پنجھاہ مندوب موجود ہِن۔ اِنہاں دا تعلق عیسیٰ خیل ‘ بھکرّ ‘ میانوالی‘ کالا باغ وغیرہ نال ہا ۔ ݙو چار بندے تاں بکھرّ دے محلے گئو شالہ دے رہݨ آلے ہَن ۔ سب مندوباں آپݨاں تعارف کرایا ۔ ایں موقعے تے 81سال عمر دے پنڈت شِو رام شرما سرائیکی لوک گیت سُݨایا ۔ ٻول ہَن :

چن کتھاں گزاری ہئی رات وے

میݙا جی دلیلاں وات وے

پنڈت شو روم ݙسیا جو اوہ ساری حیاتی پنڈت ریہ ڳن پر ہُݨ حالات ݙیکھ کے ایہ پیشہ ترک کر ڳن ۔ اوہ خاندانی پنڈت ہِن۔ اُنہاں دے پِتا جی وی پنڈت ہَن ۔ اُنہاں دے ٻال ہُݨ ٻنہاں پیشیاں وچ آ ڳئین ۔ میانوالی بکھّر دے لوک قدآور تے تکڑے نظردے ہَن تے میانوالی دے لوکاں دی اُݙیل ݙیندے ہَن ۔ تقریب وچ ظہور دھریجہ تے میکوں وی خطاب کرݨ دا موقع ݙتا ڳیا ۔ اَساں سبھݨاں دا شکریہ ادا کیتا جو ساکوں ایݙا مقام  ݙتا ڳے ۔ البتہ میں اُنہاں دی توجہ ایں پاسے ݙیوائی جو سبھّے مندوب سٹھ سال توں اُتّے دے ہِن جیکر تہاݙے نینگر وی نال ہوندے تاں پتہ لڳدا جو اوہ وی سرائیکی زبان ٻول سڳدن یا کوئناں ۔ فوری طور تے ہک مندوب کھڑے تھی کے آکھیاجو ساݙے ٻال ہُݨ وی سرائیکی ٻلیندن ۔ صرف وݙے شہراں دے ٻال انگریزی تے ہندی آلے پاسے آ کے سرائیکی چھوڑی ویندن باقی سارے ہندوستان وچ سرائیکیاں دی اولاد سرائیکی ٻلیندی ہے ۔ میݙے واسطے ایہ ڳالھ اطمینان دی ہئی۔ میںواہ ! واہ! آکھیا تے اُنہاں کوں ارداس کیتی جو اپݨی زبان کوں ‘ ماء ٻولی کوں قابو رکھّو‘ اولاداں کوں ایں ٻولی وچ ڳالھ کرݨ سکھائی رکھو۔

ڳالھ مہاڑ دے بعد موہن بھگت کوں سرائیکی کلام تے گیت ڳاوݨ دی دعوت ݙتی ڳئی ۔ اُنہاں سرائیکی گیت ‘ لولیاں تے کافیاں سُݨائیاں ۔ اساں جہڑے ݙیہاڑے دے ہندوستان وچ آئے ہاسے زیادہ تر اُنہاں لوکاں نال واسطہ ہا جہڑے پاکستان وچوں لݙا کرکے اِتھاں آئے ہَن ۔ اوہ اپݨی بھوئیں ‘ اپݨی دھرتی ‘ اپݨے لوکاں ‘ اَپݨیاں رسماں ‘ اپݨے دریاواں ‘ پنڈاں ‘ شہراں کوں ٻہوں یاد کریندے ہَن ۔ عمراں دے کھادے ہوئے ہَن ۔ آہدے ہَن جو اساکوں آکھیا ہانیں جو حالی ہندوستان ونڄو  چھی مہنیاں بعد وَل آواہے ۔ اَڄ سٹھ سال توں اُتّے تھی ڳئین ساکوں وَل ونڄݨاں نصیب نھیں تھیا ۔ایہ آکھ کے اُنہاں دیاں اَکھیں تر آندیاں ہَن ۔ اَواز بدل ویندی ہئی تے رنگ پیلا پئے ویندا ہئی ۔ موہن بھگت ایہ ڳالھیں سُݨدا آندا ہا ۔ اَخیر تے اونیں ہک لوک گیت سُݨوایا پر سُݨواوݨ کنوںاَڳے مُنڈھ ایں ٻدھیوس جو تُساں آکھیا ہا جو اَساں چھی مہینے بعد وَل آئوسوں ۔ اَڄ سٹھ سال توں اُتّے ساکوں تانگھدے تھی ڳئین پَر تُساں نھِوّے آئے ۔ ایہ آکھ کے دِل دے تار چھیڑ کے موہن نے ساز دے تار چھیڑے تاں اَلاپ تے اِی لوکاں دیاں ٻاکاں نکل ڳیاں ۔ لوکاںدیاں ݙسکیاں صاف سُݨیندیاں پیاں ہَن ۔ موہن آہدا پیا ہئی۔

کݙاں وَلسو ‘ سوہݨے سانول آ ‘ وطن ساݙے غریباں دے

سوہݨاں سانول آ‘ تھی ڳیوں راہی ‘تیر ماریو جانی بے جاہی

لکھی قسمت ‘ساݙی اینویں آہی‘ مہݨے کھا ڳے شریکاں دے

کݙاں وَلسو ‘ سوہݨے سانول آ ‘ وطن ساݙے غریباں دے

سوہݨاں سانول آ‘ اِتھوں ڳیئوں چل ‘رو رو اَکھیاں جانی تھی ڳیاں چَھل

تیݙی مرضی ‘ہُݨ وَل بھانویں نہ وَل ‘اَساں چھیڑیا نصیباں تے

کݙاں وَلسو ‘ سوہݨے سانول آ ‘ وطن ساݙے غریباں دے

سوہݨاں سانول آ ‘مُکھ نہ موڑیں ‘لڳی ہوئی پریت جانی توں نہ تروڑیں

ہَولے ہولے زخماں کوں تُوں نہ چولیں ‘ زخم ݙکھدے مریضاں دے

کݙاں وَلسو سوہݨے سانول آ وطن ساݙے غریباں دے

لوکاں خُش تھی موہن بھگت کوں ٻہوں ویلاں ݙتیاں اَتے 2700/-روپے موہن کول کٹھے تھی ڳے ۔ موہن بھانویں ساکوں پیسے نہ ونڈے پر ساکوں خُشی تھئی جو اوندے آرٹ کوں پسند کیتا ڳیا۔

اخیر تے میانوالی ڈائریکٹری دے نویں چھاپے دی گُھنڈ کُھلائی دی تقریب تھئی ۔ تقریب دے وِچکار پاݨی ‘ بوتلاں ‘ برفی تے مٹھائی دا دورچلدا ریہا ۔ تقریباً 2:00وجے تقریب مُکی۔ ٻاہر لان وچ گروپ فوٹو تھئے ۔

شیخ منوہر لال گلاٹی پیشے دے لحاظ نال ہومیو پیتھک ڈاکٹر ہِن ۔ کھاݨے دے بعد میݙی گُلاٹی جی نال تفصیلی ڳالھ مہاڑ تھئی۔ اُنہاں کنوں ہندوستان وچ ہم جنس پرستی بارے پُچھیا ۔ اُنہاں ݙسیّا جو اوہو حال ہے جہڑا کئیں ٻئے وسیب وچ ہے ۔ اِتھاں عدالت ہم جنس پرستی کوں قابل گرفت جُرم قرار نھیں ݙتا۔ اوہ مشہور کیس جہڑا ہندوستان دی ہائی کورٹ اِچ پیش تھیاہا اُنہاں اوندا حوالہ ݙیندیں آکھیا جو کورٹ وچ استدعا کیتی ڳئی جو ہم جنسیت دی شادی دی اجازت ݙتی ونڄے ۔پر کورٹ اجازت ݙیوݨ توں انکار کر ݙتا ۔ مطلب ایہ ہے جو قانونی طور تے ہم جنس شادی؍ گھر داری دی اجازت کوئنیں ۔ پر کُئی رہوے پیا تاں ایہ ڳالھ پکڑ اِچ نھیں آندی ۔

تقریب دے بعد شاندار کھاݨاں (لنچ) کھوایا ڳیا اَتے وَل کاراں دے ذریعے ساکوں تلک نگر میٹرو ٹیشن اُتّے چھوڑݙتا ڳیا جتھّوں اساں 3:30وڄے تئیں بہاول پور بھون پُڄ ڳیوسے۔

اِتھاں پروفیسر جُگندر مدان نال ملاقات تھئی ۔ اوہ ساݙے آوݨ دا سُݨ کے اَئے ہَن ۔ آپ کرنال گورنمنٹ کالج وچ جغرافیہ دے پروفیسر ہن تے اُتھاں سرائیکی مشاعرے ‘ ڈرامے ‘ ناٹک تے ایہو جیہیں ٻئے پروگرام کریندے رہندن ۔ اوہ اپݨے نال فوٹوآں دے وݙے وݙے البم چا آئے ہَن ۔ مِل کے خُشی تھئی ۔ اُنہاں دے پری وار دا تعلق وی میانوالی نال ہے ۔ پر اُنہاں دا اپݨاں ڄمݨاں ہندوستان دا ہے ۔ ٻہوں زندہ دِل ‘ خُش باش تے بھج دوڑ آلے باذوق جوان ہِن ۔ قد آور ‘ سوہݨے ‘ مضبوط ‘ ہݙ بُت آلے ہِن ۔ اوہ جنک پور توں ساݙے نال دِلّی اَئے تے شام کوں بھون دی تقریب اِچ شریک ریہ کے تقریباً اَٹھ نئوں وڄے کرنال واپس چلے ڳئے۔

## حوالہ
کتاب: دِلّی ڈھائی کوہ۔ مصنف شوکت مغل، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ‘ ملتان