ہربرٹ براؤن

### ہربرٹ براؤن
ہربرٹ چارلس براؤن (22 مئی 1912 – 19 دسمبر 2004) ہک امریکی کیمیاء دان ہئی تے آرگینوبورینز نال کم کرݨ تے 1979 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام حاصل کرݨ والا ہئی ۔ 

### جیوݨ جوڳ تے پرکھ پرچول
براؤن لندن وچ ہربرٹ بروورنک دے ناں نال پیدا تھیا ہئی ، یوکرینی یہودی مہاجراں زٹومیر ، پرل (گورینسٹائن) تے چارلس بروورنک دے گھر ، جیڑھا ہارڈویئر سٹور دا مینیجر تے ترکھان ہئی ۔ انہاں دا خاندان جون 1914 وچ شکاگو منتقل تھی ڳیا ، جݙݨ او ݙو سال دا ہئی ۔ براؤن شکاگو دے کرین جونیئر کالج وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں انہاں دی ملاقات سارہ بایلن نال تھئی ، جنہاں نال انہاں بعد وچ شادی کیتی ۔ کالج بند تھیوݨ دے خطرے وچ ہئی ، تے براؤن تے بایلن رائٹ جونیئر کالج منتقل تھی ڳئے ۔ 1935 وچ انہاں رائٹ چھوڑ ݙتا تے اوں خزاں وچ یونیورسٹی آف شکاگو وچ داخلہ گھدا ، ترائے کوارٹرز وچ ݙو سال دی تعلیم مکمل کر تے 1936 وچ بی ایس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ اوں سال ، او ریاستہائے متحدہ دا قدرتی شہری بݨ ڳیا ، تے شکاگو وچ گریجویٹ تعلیم شروع کیتی ۔ 6 فروری 1937 کوں ، براؤن بایلن نال شادی کیتی ، جنہاں کوں بعد وچ انہاں بورون دے ہائیڈرائڈز وچ دلچسپی پیدا کرݨ دا سہرا ݙتا جیڑھا چھیکڑ بازی اوں کم دا باعث بݨا جیندے کیتے انہاں کوں ، جارج وٹگ دے نال ، 1979 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ، تے اڳلے سال انہاں پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

انڈسٹری وچ کوئی پوزیشن نہ ملݨ تے ، انہاں پوسٹ ڈاکٹریٹ دی پوزیشن قبول کرݨ دا فیصلہ کیتا ، تے اپݨے تعلیمی کیریئر دا آغاز کیتا ۔ او 1939 وچ شکاگو وچ انسٹرکٹر بݨ ڳیا ، تے چار سال تئیں ایں عہدے تے ریہا ، ول ڈیٹرائٹ وچ وین اسٹیٹ یونیورسٹی منتقل تھی ڳیا بطور اسسٹنٹ پروفیسر ۔ 1946 وچ ، انہاں کوں ایسوسی ایٹ پروفیسر دے عہدے تے ترقی ݙتی ڳئی ، تے اڳلے سال 1947 وچ پرڈیو یونیورسٹی وچ غیر نامیاتی کیمسٹری دا پروفیسر بݨ ڳیا تے 1960 وچ اتھاں الفا چی سگما دے بیٹا نو باب وچ شمولیت اختیار کیتی ۔ انہاں 1978 توں 2004 وچ اپݨی موت تئیں پروفیسر ایمریٹس دا عہدہ سنبھالیا ۔ ہربرٹ سی براؤن لیبارٹری آف کیمسٹری دا ناں پرڈیو یونیورسٹی دے کیمپس وچ انہاں دے ناں تے رکھیا ڳیا ہئی ۔ او میونخ دی بین الاقوامی اکیڈمی آف سائنس دا اعزازی رکن ہئی ۔ 

ݙوجھی عالمی جنگ دے دوران ، ہرمین ایرونگ شلیزنجر دے نال کم کریندے ہوئے ، براؤن سوڈیم بوروہائیڈرائڈ (NaBH4) پیدا کرݨ دا ہک طریقہ دریافت کیتا ، جیڑھا بورینز ، بورون تے ہائیڈروجن دے مرکبات پیدا کرݨ کیتے استعمال تھی سڳدا ہے ۔ انہاں دے کم دی وجہ توں اسیمیٹرک خالص اینانٹیومرز پیدا کرݨ دا پہلا عام طریقہ دریافت تھیا ۔ انہاں دے ناں دے ابتدائی حرف H ، C تے B انہاں دے کم دا میدان ہن ۔ 

1969 وچ ، انہاں کوں نیشنل میڈل آف سائنس نال نوازا ڳیا ۔ 

براؤن اپݨی ذال سارہ کوں انہاں دی حمایت کرݨ تے مالیات سنبھالݨ ، گھر تے صحن دی دیکھ بھال کرݨ وغیرہ نال تخلیقی کوششاں تے توجہ مرکوز کرݨ دی اجازت ݙیوݨ تے شکریہ ادا کیتا ۔ براؤن دے مطابق ، سٹاک ہوم وچ نوبل انعام حاصل کرݨ دے بعد ، او تمغہ چائی ڳیا تے او 100,000 امریکی ڈالر دا انعام چائی ڳئی ۔ 

1971 وچ ، انہاں کوں امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ ملیا۔ 

انہاں کوں 2000 وچ الفا چی سگما ہال آف فیم وچ شامل کیتا ڳیا ۔ 

انہاں دا انتقال 19 دسمبر 2004 کوں دل دا دورہ پووݨ دے بعد لافایٹ ، انڈیانا دے ہک ہسپتال وچ تھیا ۔ انہاں دی ذال 29 مئی 2005 کوں 89 سال دی عمر وچ فوت تھئی ۔ 

### سائنسی سوبھاں
یونیورسٹی آف شکاگو وچ ڈاکٹریٹ دے طالب علم دے طور تے ، ہربرٹ براؤن ڈائیبورین ، B2H6 دے رد عمل دا مطالعہ کیتا ۔ یونیورسٹی آف شکاگو وچ ہرمین ایرونگ شلیزنجر دی لیبارٹری ݙو لیبارٹریاں وچوں ہک ہئی جیڑھی ڈائیبورین تیار کریندی ہئی ۔ ایہ ہک نایاب مرکب ہئی جیڑھا صرف تھوڑی مقدار وچ تیار کیتا ویندا ہئی ۔ شلیزنجر ڈائیبورین دے رد عمل تے تحقیق کریندا پیا ہئی تاں جو ایہ سمجھا ونڄے کہ سب توں سادہ ہائیڈروجن بورون مرکب BH3 دی بجائے B2H6 کیوں ہے ۔ 

### ڈائیبورین تے کیٹون دے درمیان ہک عام رد عمل
جݙݨ براؤن اپݨی تحقیق شروع کیتی ، تاں انہاں الڈیہائڈز ، کیٹونز ، ایسٹرز تے ایسڈ کلورائیڈز دے نال ڈائیبورین دے رد عمل دا مشاہدہ کیتا ۔ انہاں دریافت کیتا کہ ڈائیبورین الڈیہائڈز تے کیٹونز نال رد عمل ظاہر کر تے ڈائیالکوکسیبورینز پیدا کریندا ہے ، جیڑھے پاݨی نال ہائیڈرولائز تھی تے الکحل پیدا کریندے ہن ۔ ایں موقع تئیں ، نامیاتی کیمیاء داناں کول ہلکے حالات وچ کاربونیلز کوں گھٹ کرݨ دا کوئی قابل قبول طریقہ کینی ہئی ۔ ول وی براؤن دے پی ایچ ڈی تھیسس جیڑھا 1939 وچ شائع تھیا ہئی ، کوں گھٹ دلچسپی ملی ۔ ڈائیبورین مصنوعی ری ایجنٹ دے طور تے استعمال تھیوݨ کیتے ٻہوں نایاب ہئی ۔ 

1939 وچ ، براؤن شلیزنجر دی لیبارٹری وچ تحقیقی معاون بݨ ڳیا ۔ 1940 وچ ، انہاں نیشنل ڈیفنس ریسرچ کمیٹی کیتے غیر مستحکم ، گھٹ مالیکیولر وزن والے یورینیم مرکبات تے تحقیق کرݨ شروع کیتا ۔ براؤن تے شلیزنجر سوبھ نال غیر مستحکم یورینیم (IV) بوروہائیڈرائڈ تیار کیتا ، جیڑھا 298 مالیکیولر وزن دا ہئی ۔ لیبارٹری کوں جانچ کیتے مصنوعات دی وݙی مقدار فراہم کرݨ کیتے آکھیا ڳیا ، پر ڈائیبورین دی کمی ہئی ۔ انہاں دریافت کیتا کہ ایہ ایتھائل ایتھر وچ لیتھیم ہائیڈرائڈ نال بورون ٹرائی فلورائیڈ دے رد عمل نال بݨایا ونڄ سڳدا ہے ، جیندے نال او کیمیکل کوں زیادہ مقدار وچ تیار کر سڳدے ہن ۔ ایں سوبھ کوں کئی نویں مسائل دا سامݨا کرݨ پیا ۔ لیتھیم ہائیڈرائڈ وی گھٹ ہئی ، ایں واسطے براؤن تے شلیزنجر کوں ہک اینجھا طریقہ ڳولݨ دی لوڑ ہئی جیڑھا انہاں کوں سوڈیم ہائیڈرائڈ کوں ایندی بجائے استعمال کرݨ دی اجازت ݙیوے ۔ انہاں دریافت کیتا کہ سوڈیم ہائیڈرائڈ تے میتھائل بوریٹ رد عمل ظاہر کر تے سوڈیم ٹرائی میتھوکسی بوروہائیڈرائڈ پیدا کریندے ہن ، جیڑھا لیتھیم ہائیڈرائڈ دے متبادل دے طور تے قابل عمل ہئی ۔ 

جلد ہی انہاں کوں اطلاع ݙتی ڳئی کہ یورینیم بوروہائیڈرائڈ دی ہݨ کوئی لوڑ نئیں رہی ، پر ایہ ظاہر تھیا کہ سوڈیم بوروہائیڈرائڈ ہائیڈروجن پیدا کرݨ وچ مفید تھی سڳدا ہے ۔ انہاں ہک سستا سرت سلھاڑ ڳولݨا شروع کیتا تے دریافت کیتا کہ 250° تے سوڈیم ہائیڈرائڈ وچ میتھائل بوریٹ شامل کرݨ نال سوڈیم بوروہائیڈرائڈ تے سوڈیم میتھو آکسائیڈ پیدا تھیندے ہن ۔ جݙݨ ݙو مصنوعات کوں انج کرݨ دی کوشش وچ ایسیٹون استعمال کیتا ڳیا ، تاں ایہ دریافت تھیا کہ سوڈیم بوروہائیڈرائڈ ایسیٹون کوں گھٹا ݙتا ہے ۔ 

سوڈیم بوروہائیڈرائڈ ہک ہلکا گھٹاوݨ والا ایجنٹ ہے جیڑھا الڈیہائڈز ، کیٹونز تے ایسڈ کلورائیڈز کوں گھٹ کرݨ وچ چنڳی طرحاں کم کریندا ہے ۔ لیتھیم ایلومینیم ہائیڈرائڈ ہک ٻہوں زیادہ طاقتور گھٹاوݨ والا ایجنٹ ہے جیڑھا تقریبا کہیں وی فنکشنل گروپ کوں گھٹا سڳدا ہے ۔ جݙݨ براؤن 1947 وچ پرڈیو یونیورسٹی منتقل تھیا ، تاں انہاں مضبوط بوروہائیڈرائڈز تے ہلکے ایلومینیم ہائیڈرائڈز ڳولݨ کیتے کم کیتا جیڑھا گھٹاوݨ والے ایجنٹاں دا ہک سپیکٹرم فراہم کرے ۔ پرڈیو وچ محققاں دی ٹیم دریافت کیتا کہ بوروہائیڈرائڈ دے میٹل آئن کوں لیتھیم ، میگنیشیم یا ایلومینیم وچ تبدیل کرݨ نال گھٹاوݨ دی صلاحیت ودھ ویندی ہے ۔ انہاں ایہ وی پاتا کہ ایلومینیم ہائیڈرائڈ وچ الککسی متبادل متعارف کراوݨ نال گھٹاوݨ دی صلاحیت گھٹ ویندی ہے ۔ انہاں سوبھ نال گھٹاوݨ والے ایجنٹاں دا ہک مکمل سپیکٹرم تیار کیتا ۔ 

ہائیڈروبوریشن آکسیڈیشن وچ ، OH گروپ ڈبل بانڈ وچ گھٹ متبادل کاربن نال جڑدا ہے ۔ 

انہاں گھٹاوݨ والے ایجنٹاں تے تحقیق کریندے ہوئے ، براؤن دے ساتھی ڈاکٹر بی سی سبا راؤ سوڈیم بوروہائیڈرائڈ تے ایتھائل اولیٹ دے درمیان ہک غیر معمولی رد عمل دریافت کیتا ۔ بوروہائیڈرائڈ ایتھائل اولیٹ وچ کاربن کاربن ڈبل بانڈ وچ ہائیڈروجن تے بورون شامل کیتا ۔ آرگینوبورین مصنوعات کوں ول الکحل بݨاوݨ کیتے آکسائڈائز کیتا ونڄ سڳدا ہئی ۔ ایں ݙو قدمی رد عمل کوں ہݨ ہائیڈروبوریشن آکسیڈیشن آکھیا ویندا ہے تے ایہ ہک رد عمل ہے جیڑھا الکینز کوں اینٹی مارکونیکوف الکحل وچ تبدیل کریندا ہے ۔ مارکونیکوف دا اصول بیان کریندا ہے کہ ، کاربن کاربن ڈبل بانڈ وچ ہائیڈروجن تے ہالائیڈ یا ہائیڈروکسیل گروپ شامل کرݨ وچ ، ہائیڈروجن بانڈ دے گھٹ متبادل کاربن نال شامل تھیندا ہے تے ہائیڈروکسیل یا ہالائیڈ گروپ بانڈ دے زیادہ متبادل کاربن نال شامل تھیندا ہے ۔ ہائیڈروبوریشن آکسیڈیشن وچ ، مخالف اضافہ تھیندا ہے ۔