روانی بلوچ

روانی بلوچیں دا ہک پاڑہ تے رند بلوچ قبیلے دی ہک مضبوط شاخ ہے۔ تحقیق دے مطابق بلوچ قوم دا تعلق شام دے علاقہ حلب دی وادی بلوص نال ہے۔ ٻئی تحقیق توں پتہ چلدا ہے جو ایران تے پاکستان وچ آباد بلوچیں دے ہزاراں پاڑے حلب وچ اپݨی فطری خصلت، یعنی لڑݨ تے اڳوں تے ودھݨ دے پیش نظر، نقل مکانی کر کے وادی بلوص وچ آباد تھئے ہن۔ ایران دے صوبہ بلوچستان تے پاکستان دے صوبہ بلوچستان وچ آباد قبائل وچ ٻہوں ساریاں چیزاں مشترک ہن۔ پاکستان وچ آباد بلوچ قبائل کوں ݙو وݙے گروپاں وچ ونڈیا ویندے: سلیمانی تے مکرانی۔

کوہ سلیمان دے مغربی تے مشرقی پاسے آباد قبائل میر شہلک خان رند دے دور توں پہلے آباد ہن۔ انہیں ں وچ بگٹی، لاشاری، رند تے انہاں دی ذیلی شاخاں شامل ہن۔ میر چاکر خان رند دی ترہی سالہ جنگ، جیہڑی لاشاریاں نال لڑی ڳئی ہئی، انتشار دا سبب بݨی۔ مزید براں، پنجاب وچ دودائی تے غیر بلوچ اقوام نال جنگ نے بلوچیں دے وݙے 44 قبائل دی تنظیم کوں منتشر کر ݙتا۔ میر چاکر خان رند جݙݨ پنجاب تے راج کرݨ آیا، تاں رنداں دے مشہور پاڑے مختلف کم کیتے نال آئے ہن، جنہاں وچ سرفہرست رند، جتوئی، مندانی، دستی، گورشیانی، اندرا، دریشک، لنڈ، بزدار، لغاری، نتکانی، چنگوانی، میرانی، چاکرانی، گبول، گدائی، عالیانی، روانی، رمدانی، میروانی (جتوئی)، گورمانی، برمانی، قیصرانی، مزاری، کچھیلا، غزلانی، پتافی، شر، گوپانگ، احمدانی، ناہر وغیرہ شامل ہن۔ رنداں دا ہک قبیلہ روانی بعد وچ میر چاکر خان رند تے لاشاریاں دی اندرونی لڑائی وچ ٻہوں سارے پاڑیاں دی طرح تقسیم تھی ڳیا۔

1555ء وچ میر چاکر خان نے ہمایوں دے آکھݨ تے ہندوستان تے حملہ کیتا تے شیر شاہ سوری نال جنگ کر کے مغلیہ سلطنت دے نامور بادشاہ ہمایوں کوں چھکی ہوئی سلطنت واپس ݙیوائی، جئیں تے ہمایوں نے تقریباً اج دے پاکستان دا آدھا حصہ انہاں کوں تحفے وچ ݙے ݙتا تے بلوچیں نال مضبوط دوستی قائم کر کے مغلیہ سلطنت کوں تقویت ݙتی۔ بعد وچ میر چاکر خان نے اپݨے پتراں کیتے ستگھرہ وچ محل تعمیر کرا ݙتے۔ رنداں دا ہک گروہ 1610ء تک اندرون سندھ، سرائیکستان تے بلوچستان دے مختلف علاقیاں وچ اپݨی عملداری قائم کریندا ہویا واپس مکران چلیا ڳیا، جبکہ ݙوجھا گروہ میر چاکر خان رند دے نال اپر پنجاب تک ڳیا۔ ایہی وجہ ہے جو روانی قبیلہ پنجاب تے بلوچستان وچ ونݙیج ڳیا ہے۔ کجھ ضلع خانیوال، ضلع ملتان تے ضلع راجن پور وچ آباد ہن۔ ضلع راجن پور وچ 1610ء وچ ایہ قبیلہ اپݨے ٻئے ساتھی قبائل دے نال کوہ سلیمان دے دامن وچ آباد تھیا۔ پچھیں روزگار کیتے قدیمی قصبہ نواں شہر وچ 1850ء وچ سردار اللہ وسایا خان روانی بلوچ تے ایندے پتر سردار اللہ دھایا خان روانی بلوچ نے ہک قطعہ خرید کے اتھاں آباد تھی ڳئے۔ سردار اللہ دھایا خان دے ترائے پتر رسول بخش خان، عبد الرحمان خان تے حسین بخش خان ہن۔ سردار اللہ دھایا خان دا وݙا پتر رسول بخش خان قصبہ نواں شہر وچ اپݨے رقبے تے زمین داری کریندا رہیا، جیندے ݙو پتر فیض احمد (جیہڑے ریٹائرڈ قانون دان ہن) تے نور احمد ہن۔ سردار اللہ دھایا خان دا ݙوجھا پتر عبد الرحمن خان پڑھائی دے شوق وچ قصبہ نواں شہر توں دیوبند (حالیہ بھارت) ڳیا۔ 1913ء وچ ملتان، پچھیں لاہور تے ولا ہک قافلے دے نال دہلی تے مدرسہ دیوبند وچ اپݨی دینی، دنیاوی تے خاص طور تے طب دی تعلیم حاصل کیتی۔ واپس آ کے راجن پور شہر وچ آباد تھیا تے مشہور حاذق الحکیم حکیم عبد الرحمن خان رحمانی دے ناں نال مشہور تھیا تے اپݨی زندگی بھر عوام دی خدمت کیتی۔ حکیم صاحب راجن پور دی اوہ واحد شخصیت ہن جنہاں نے طب جراحی تے اخبار بینی کوں متعارف کرایا۔ جبکہ تریجھا پتر حسین بخش خان زمین داری دے نال نال اپݨے بھرا حکیم عبد الرحمن خان دے مطب وچ انہاں دے مددگار رہے۔

اڄ وی ایہ بلوچ خاندان اپݨے نسبتی لقب "رحمانی" دے ناں نال ڄاݨیا پچھاݨیا ویندے۔ فیض احمد رحمانی، نور احمد رحمانی، حکیم بشیر احمد خان رحمانی، حکیم سعید احمد خان رحمانی، حکیم فاروق احمد رحمانی، حکیم روف احمد خان رحمانی، مشتاق احمد رحمانی (ماہر تعلیم)، ڈاکٹر گلزار احمد خان رحمانی، حکیم ظہور احمد رحمانی، ڈاکٹر انعام الحق خان رحمانی، ڈاکٹر خرم گلزار خان رحمانی، ڈاکٹر طلحہ گوہر خان رحمانی، محمد اقبال رحمانی (ماہر تعلیم)، الطاف احمد رحمانی، احسان الحق خان رحمانی (روانی بلوچ ایڈووکیٹ ہائی کورٹ)، معیز حسن رحمانی (ایڈووکیٹ)، حکیم ابوبکر رحمانی، حافظ عبید الرحمن رحمانی، حکیم عمیر عثمان رحمانی، حکیم تنزیل الرحمن رحمانی، حکیم مدثر مشتاق رحمانی، حکیم وقاص احمد رحمانی، محمد فیصل رحمانی، حکیم سہیل فاروق رحمانی، جنید فاروق رحمانی، منظور احمد رحمانی (قانون دان)، نذیر احمد خان رحمانی (ماہر تعلیم)، رشید احمد رحمانی، اعجاز احمد رحمانی، جاوید منظور رحمانی، خالد منظور خان رحمانی، اشفاق احمد رحمانی، محمد احمد رحمانی، محمد عزیر رحمانی رند بلوچ قبیلے دی ذیلی شاخ بلوچ روانی قبیلے دے چشم و چراغ ہن۔

## حوالہ