open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فرانز مہرنگ

فرانز مہرنگ (1846–1919) فلسفے دی تاریخ دا ڄاݨ وند

فرانز مہرنگ جرمنی دا ہک مہاندرا تاریخ دان اتے سیاسی مفکر ہن ، انہاں دا جنم 1846 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1919 وچ تھیا ۔ انہاں سیاسی تاریخ اتے فلسفے دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت جرمن سماجی جمہوریت اتے مارکسی نظریات دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں دی کتاب "جرمن سماجی جمہوریت دی تاریخ" اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھی ویندی ہے ۔ انہاں دا خیال ہا جو تاریخ کوں طبقاتی جدوجہد دی نظر نال ݙیکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ جرمن سماجی جمہوریت دے مختلف دوراں ، سیاسی جدوجہد اتے فلسفیانہ نظریات دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال سیاسی تاریخ اتے فلسفے دی تاریخ دے مختلف نظریات کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے جرمن سماجی جمہوریت کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
جیتپور، نواگڈھ

جیتپور مغربی ہندوستان دی ریاست گجرات دے ضلع راجکوٹ دا ہک شہر اتے میونسپلٹی ہے۔ اے شہر تاریخی اہمیت دا حامل ہے اتے تحریک پاکستان دے رہنما سر آدم جی حاجی داؤد دا آبائی قصبہ ہے۔ قیام پاکستان توں پہلے اتھاں میمن، کھتری اتے شیخ برادری دے مسلماناں دی وݙی تعداد آباد ہئی۔

تاریخی طور تے، برطانوی دور وچ جیتپور تے آلا قبیلے دے کاٹھیاں دا تسلط ہئی۔ تالنکا ہک وݙا اتے خوشحال علاقہ ہئی جیندے وچ 143 ڳوٹھ شامل ہن۔ مختلف روایات دے مطابق، والا قبیلے نے مختلف ادوار وچ جوناگڑھ دے نواب اتے بگسرا دے والاواں توں جیتپور حاصل کیتا۔ ہک ٻئی روایت دے مطابق، جیتپور تے اصل وچ والاواں دا قبضہ ہئی جینکوں شمس خان نے والا چمراج توں کھس ڳھدا ہئی۔ جیتپور دی بنیاد والا چمراج دے پرݙاݙا جیت جی نے رکھی اتے ایندا ناں جیتپور رکھا۔ 1880 دی دہائی وچ، مشترکہ آباؤ اجداد آلے سولہ تالقداراں نے ایں علاقے تے قبضہ کر رکھا ہئی۔

جغرافیائی طور تے، جیتپور دریائے بھدر دے پچادھے کنارے تے واقع ہے۔ اے راجکوٹ-جوناگڑھ ہائی وے تے واقع ہے اتے ایندے شمال وچ بھدر ندی تے ہک پل بݨیا ہویا ہے۔

معاشی طور تے، جیتپور کپڑے دی صنعت دا ہک اہم مرکز ہے۔ اے بندھانی طرز دے ڈیزائن، اسکرین اتے بلاک پرنٹنگ، اتے یارن ڈائینگ کیتے بین الاقوامی سطح تے مشہور ہے۔ اے سوتی ساڑھیاں دی صنعت اتے کھنگا اتے کتنگے (افریقی لباس کیتے استعمال تھیوݨ آلا کپڑا) دا وݙا برآمد کنندہ ہے۔

جیتپور نے سر آدم جی حاجی داؤد جیہاں قابل ذکر افراد ڄمائے ہن۔ اے شہر تعلیمی اداریاں اتے مواصلاتی رابطیاں دے لحاظ نال وی اہمیت دا حامل ہے، جتھاں بس اتے ریلوے دے ذریعے گجرات دے ٻئے حصیاں تک رسائی ممکن ہے۔ 
thumb|برطانوی ہندوستان کے دوران ریاست جیتپور (1884) کے حکمران تالقداروں کا خاندانی شجرہ۔

## قابل ذکر لوگ

* آدم جی حاجی داؤد ، صنعتکار
* ساوجی بھائی کورات ، سیاست دان
* نرمل ادھاس ، گلوکار
* پنکج ادھاس ، گلوکار 

## اسکول اور کالجز

* گوردھنداس کرسن جی چونی لال کرسن جی آرٹس اینڈ کامرس کالج ، 
* گورنمنٹ آئی ٹی آئی جیٹ پور 
* کیندریہ ودیالیہ جیٹ پور ، پیڈھلا 

## مواصلاتی رابطہ
thumb|جیتپور جی ایس آر ٹی سی بس اسٹیشن

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
صفیہ شمیم

صفیہ بیگم شمیمؔ تخلص کریندی ہن اتے 27 مارچ 1920ء کوں ملیح آباد وچ ہک معزز اتے باذوق شاعر گھرانے وچ پیدا تھئی۔ انہاں دا نسب حسام الدولہ تہور جنگ نواب فقیر محمد خان گویا توں ڳھن کے نواب بشیر احمد خان تک صاحب دیوان شعرا تے مشتمل ہئی۔ مشہور شاعر انقلاب حضرت جوش ملیح آبادی انہاں دے حقیقی ماموں ہن۔ ایں خاندانی ماحول نے انہاں دے شعری ذوق کوں فطری طور تے پروان چڑھایا۔

انہاں نے ابتدائی تعلیم لکھنؤ وچ حاصل کیتی اتے گھر تے علمی مشاغل جاری رکھے۔ تقسیم ہند دے بعد او اپݨے پئے دے نال پاکستان آ ڳئیں اتے راولپنڈی وچ سکونت اختیار کیتی۔ انہاں دا کلام مختلف ادبی رسالیاں وچ شائع تھیندا ریہا۔ صفیہ شمیم نے ݙاہ سال دی عمر وچ شعر آکھݨ شروع کیتا اتے او جوش ملیح آبادی دے رنگ توں خاصی متاثر ہن۔ انہاں نے غزل، نظم اتے رباعی سمیت ہر صنف سخن وچ طبع آزمائی کیتی اتے انہاں دے کلام وچ رومانوی عناصر اتے مناظر فطرت دی عمدہ عکاسی ملدی ہے، جیندے بنا تے اپݨے دور دی صف اول دی شاعرات وچ انہاں دا شمار تھیندا ہئی۔

انہاں نے رسالہ 'پاسبان' دی نائب مدیرہ اتے 'صبح نو' دی مدیرہ دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں۔ انہاں دی تصانیف وچ ’گریۂ تبسم‘، ’آہنگ شمیم‘ اتے نعتیہ کلام تے مشتمل مجموعہ ’نوائے حجاز‘ شامل ہن۔ انہاں دا انتقال 20 ستمبر 2008ء کوں راولپنڈی وچ تھیا۔
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
رفاقت علی حقانی

ابوطیب رفاقت علی حقانی پاکستان نال تعلق رکھݨ آلے ممتاز مذہبی سکالر، جید عالم دین، مصنف، ادیب، ممتاز روحانی معالج، جمعیت علمائے پاکستان راولپنڈی ڈویژن دے جنرل سیکرٹری اتے جامعہ حقانیہ ظاہرالعلوم اٹک کینٹ دے بانی و پرنسپل ہن۔

## تصنیف و تالیف

* تفسیر الحقانی (قرآن مجید کا خلاصہء تفسیر)
* جواہر التسمیہ 
* پیغام مصطفٰی ﷺ ( اربعین الاحآدیث فی المسائل الاساسیس)
* گیارہویں کی نسبت
* حقانی فقہی پہیلیاں
* نعت مصطفٰی کا ارتقائی سفر
* مقالات حقانی
* اعلیٰ حضرت کا علمی مقام
* دعوت اسلامی کا ارتقائی سفر
* مرجع خلائق
* جواہرالتعوذ
* گنجینہء فیض
* بدر منیر پیر نصیر
* گنجینہء صادق
* چراغ راہ حبیب
* انوار کی برسات میلادہی میلاد

## حوالہ جات

ونکی:مسلم علماء
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
کرسٹے مسیرکوف

کرسٹے مسیرکوف (1874–1926) ، مقدونیائی تاریخ دان

کرسٹے مسیرکوف مقدونیہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان اتے لکھاری ہن ، انہاں دا جنم 1874 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1926 وچ تھیا ۔ انہاں مقدونیائی قومیت اتے زبان دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت مقدونیائی سنڄاݨ دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں دی کتاب "مقدونیائی معاملات بارے" مقدونیائی قومیت دے مطالعہ کیتے ہک اہم ماخذ سمجھی ویندی ہے ۔ انہاں دا خیال ہا جو مقدونیائی ہک منفرد قوم ہن ، جنہاں دی اپݨی زبان اتے ثقافت ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ مقدونیائی زبان دی تاریخ ، مقدونیائی لوکاں دی ثقافت اتے مقدونیائی قومیت دے ارتقاء دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی مقدونیائی تاریخ اتے ثقافت دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال مقدونیائی سنڄاݨ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے مقدونیائی ثقافت کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
بیگم پاشا ہارون

بیگم پاشا ہارون، آغا خان سوئم سلطان محمد شاہ دی بھتریجی ہن اتے 1937 وچ تحریک پاکستان دے اہم رہنما حاجی عبداللہ ہارون دے پتر یوسف ہارون نال انہاں دی شادی تھئی۔ شادی دے بعد انہاں نے کراچی وچ حاجی عبداللہ ہارون دی رہائش گاہ 'سی فیلڈ' وچ زندگی گزاری، جیہڑی تقسیم ہند توں پہلے سیاست دا مرکز ہئی۔

تحریک پاکستان وچ فعال کردار دی وجہ توں بیگم پاشا ہارون کوں محمد علی جناح، فاطمہ جناح، لیاقت علی خان، بیگم رعنا لیاقت علی، ایوب خان، اسکندر مرزا، ذوالفقار علی بھٹو اتے نصرت بھٹو جیہاں اہم رہنماواں کوں نیڑےتوں ڄاݨݨ دا موقع ملا، جنہاں وچوں کئی 'سی فیلڈ' وچ آندے ویندے اتے قیام کریندے ہن۔

بیگم پاشا ہارون بمبئی اتے پونا وچ پلی وݙی اتے انہاں دے ٻاپلݨ دا بیشتر حصہ لیڈی علی شاہ دے گھر گزرا۔ انہاں دے پئے یوسف ہارون ہندوستان وچ آغا خان (سوم) دے سوشل سیکریٹری ہن۔ 13 سال دی عمر وچ انہاں دی منقݨی یوسف ہارون نال طے پئی اتے 14 سال دی عمر وچ آغا خان نے انہاں دا نکاح پڑھایا جیندے بعد او فوری طور تے کراچی منتقل تھی ڳئیں۔

بیگم پاشا ہارون اپݨے خاندان اتے ساہوریں ݙوہیں وچ ٻہوں پیار و محبت نال رہیاں اتے انہاں دے ساہرا عبداللہ ہارون انہاں تے ٻہوں شفقت کریندے ہن۔

## حوالہ جات
جے اے آر میریئٹ

جے اے آر میریئٹ (1859–1945) یورپ دا تاریخ دان

جے اے آر میریئٹ برطانیہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان ہن ، انہاں دا جنم 1859 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1945 وچ تھیا ۔ انہاں جدید برطانیہ اتے یورپ دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت انھاں ݙوہاں خطیاں دی سیاسی اتے سماجی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھے ویندن ۔ انہاں دا خیال ہا جو برطانیہ اتے یورپ دی تاریخ کوں انہاں دے باہمی تعلقات دی نظر نال ݙیکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ انھاں ݙوہاں خطیاں دے سیاسی ارتقاء ، سماجی تبدیلیاں اتے بین الاقوامی تعلقات دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال جدید برطانیہ اتے یورپ دی تاریخ دے مختلف نظریات کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے انھاں ݙوہاں خطیاں دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
شرف الدین عیسیٰ

thumb|372x372px

نام و نسب 

انہاں دا ناں شرف الدین ابو محمد عیسیٰ ہئی اتے کنیت "ابو عبد الرحمن" ہئی۔ انہاں شیخ عبدالقادر جیلانی دے فرزندِ ارجمند ہن۔ انہاں دا شجرہ نسب امیر المؤمنین علی بن ابی طالب نال جا ملدا ہے، انہاں حسنی حسینی سید ہن۔ انہاں برصغیر پاک و ہند دے معروف روحانی بزرگ اتے سلسلہ قادریہ دے برصغیر پاک و ہند وچ بانی مخدوم عبد الرشید حقانی دے نانا وی ہن۔

ولادت

شرف الدین عیسیٰ بغداد وچ پیدا تھئے۔

اولاد

برصغیر دے تاریخ داناں نے انہاں کوں مجرد لکھا ہے اتے لکھا ہے کہ انہاں نے تمام عمر شادی نہیں کیتی ہئی۔ لیکن عربی انساب اتے جدید تحقیق دے مطابق انہاں نے شادی کیتی ہئی اتے صاحب اولاد ہن۔ مؤرخین نے ایں تے توجہ نہیں ݙتی کہ انہاں دی کنیت ابو عبد الرحمن ہئی۔ انہاں دی کنیت انہاں دے فرزند عبد الرحمن ہئی۔ انہاں دے ݙوجھے فرزند موسیٰ ہن جنہاں دی نسل ہند وچ آباد ہے۔ ایندے علاوہ انہاں دیاں دختران فاطمہ الصغریٰ اتے فاطمہ الکبریٰ ہن۔

تعلیم و تربیت

انہاں دی تعلیم و تربیت غوث الاعظم دے ہی مبارک ہتھیں وچ تھئی۔ اپݨے پیو گرامی توں فقہ و حدیث دی تکمیل کیتی، بلند پایہ مفتی اتے واعظ اپݨے والد دے مدرسہ وچ درس ݙیندے رہے، انہاں دے وصال دے بعد مصر چلے ڳئے۔ لطائف الانوار اتے جواہر الاسرار انہاں دیاں تصنیفات ہن۔ فصاحت و بلاغت، شعر گوئی اتے ادبی مذاق دی وجہ توں منفرد حیثیت رکھدے ہن، اعلیٰ درجے دے انشاء پرداز رہے۔

وفات

شرف الدین عیسیٰ دی وفات شوال 573ھ بمطابق 1177ء مصر وچ تھئی۔ انہاں دا مزار اتے مسجد قاہرہ دے غستان "قرافہ" وچ موجود ہے، جتھاں دنیا بھر توں عقیدت مند سلام اتے حاضری ݙیوݨ آندے ہن۔

## وفات
شرف الدین عیسیٰ کی وفات شوال 573ھ بمطابق 1177ء مصر میں ہوئی۔ آپ کا مزار و مسجد  قاہرہ کے قبرستان "قرافہ"میں موجود ہے، جہاں دنیا بھر سے عقیدت مند سلام اور حاضری دینے آتے ہیں۔

## حوالہ جات
سہیل حسن

ڈاکٹر سہیل حسن محدث ہک محقق، مصنف، ماہر تعلیم اتے دعوتی و تربیتی سرگرمیاں وچ متحرک عالم دین ہن، اڄ کل او ادارہ تحقیقات اسلامی اسلام آباد دے ڈائریکٹر جنرل ہن۔ شرف الدین عیسیٰ دی وفات شوال 573ھ بمطابق 1177ء مصر وچ تھئی۔ انہاں دا مزار اتے مسجد قاہرہ دے غستان "قرافہ" وچ موجود ہے، جتھاں دنیا بھر توں عقیدت مند سلام اتے حاضری ݙیوݨ آندے ہن۔

## اساتذہ کرام

# شیخ حماد الانصاری،
# شیخ محمد المجذوب،
# شیخ صالح،
# شیخ عبد العزیز الشبل،
# شیخ محمود عبد الوہاب فاید،
# شیخ عبد العزیز البہنسی،
# شیخ یوسف النجار،
# شیخ ناصرالدین البانی رحمہم اللہ

## علمی و دعوتی سرگرمی

* نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف پبلک ایڈمنسٹریشن پشاور،
* قومی ریڈیو پاکستان،
* توحید اکیڈمی جامع مسجد توحید اسلام آباد،
* ایف ایم ریڈیو۔ بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی
* معہداللغۃ العربیۃ اسلام آباد،
* دعوۃ اکیڈمی انٹرنیشنل اسلامک یونیورسٹی اسلام آباد،
* فیڈرل جوڈیشل اکیڈمی،
* شریعہ اکیڈمی انٹرنیشنل اسلامک یونیورسٹی اسلام آباد،
* الفوز اکیڈمی اسلام آباد،
* الہدی انٹرنیشنل اسلام آباد،
* پیغام ٹی وی چینل
* اے ٹی وی چینل
* پی ٹی وی۔ خطبات سیرت
* انٹرنیشل انسٹی ٹیوٹ آف قرآن لرننگ دورہ قرآن کریم مکمل
* توحید اکیڈمی : فہم دین کورس

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
محمد اللہ بخش

مولانا ابو الفتح محمد اللہ بخش واں بھچراں فخر المدرسین اہلسنت دے اکابرین وچ شمار تھیندے ہن۔

## وفات
5 رمضان المبارک، 22 ستمبر 1394ھ/1974ء کوں دل دا دورہ پیا جیہڑا جان لیوا ثابت تھیا۔ 

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
بچہ (کھنیارہ ثانی)

بچہ، جیہڑا کݙاہیں مندرہ دے نیڑے جی ٹی روڈ تے ہک قصبہ ہئی اتے ہݨ کھنیارہ ثانی دے ناں نال ڄاݨا ویندا ہے، سلطان العارفین پیر محمد شاہ دی وجہ توں خطہ پوٹھوار دے لوکاں کیتے ہک اہم روحانی مرکز ہے۔ پہلے پیر صاحب دا مزار آزاد کشمیر دے کھنیارہ شریف وچ ہئی، جتھوں عقیدت مند پیدل سفر کر کے آندے ہن۔ منگلا ڈیم دی تعمیر دے بعد مزار دی منتقلی تھئی تاں پیر صاحب نے جی ٹی روڈ تے بچہ ڳوٹھ دے نیڑے اپݨا مسکن بݨایا، جیہڑا ہݨ کھنیارہ ثانی دے ناں نال مشہور ہے۔ اتھاں پیر صاحب دا پرشکوہ روضہ عقیدت منداں کیتے مرکز تجلیات ہے۔

پیر محمد شاہ ہک صوفی شاعر وی ہن اتے انہاں دا سوز و گداز نال بھرپور عارفانہ کلام آزاد کشمیر اتے پوٹھوار وچ ٻہوں مقبول ہے۔ لوک ورثہ نے انہاں دے کلام دے ݙو مجموعے "من کے تار" اتے "پیر دی ہیر" شائع کیتے ہن، جیہڑے انہاں دے فکر و فلسفہ توں روشنی حاصل کرݨ دا ذریعہ ہن۔

## حوالہ جات
عدنان

عدنان اسماعیل علیہ اسلام دی اولاد وچوں او بزرگ ہستی ہن جنہاں تک محمد رسول اللہ اپݨا سلسلۂ نسب بیان فرمیندے ہن۔

ایہہ رسول اللہ دے اکیویویں پشت تے جد امجد ہن۔

## اولاد

# معد    
# عک  
# دیت
# العی
# عدین  
# ابی 

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:اہل بیت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
عبدالجبار جونیجو

ڈاکٹر عبد الجبار جونیجو پاکستان دے صوبہ سندھ دے نامور محقق، مورخ، ادیب، شاعر، افسانہ نگار، سندھی زبان دے ماہر اتے سندھ یونیورسٹی وچ شعبہ سندھی دے پروفیسر ہن۔ انہاں دے کئی تحقیقی مقالات اتے کتاباں شائع تھیاں۔

## کتب

* سوکھڑی“ (ابیات اور افسانوں کا مجموعہ 1956)
* بانو گھر“ (افسانوں کا مجموعہ 1958)،
* دانشمندی“ ( مرتب 1958)،
* کنز اللطيف“ (شاه لطیف کے رسالے پر 1961)،
* سوری آ سينگار“ (ناول 1963)،
* غزلن جو غنچو“ (مرتب 1963)،
* سندھيوں“ (مذہبی اشعار 1970)،
* سجن نت سوجھرو“ (حضور صلعم کی شان میں نظم کا ترجمہ 1971)،
* سندھی بيو کتاب“ (نصاب 1973)
* مائو جے ملک میں“ (چین کا سفرنامہ 1973)،
* سندھی ادب جی مختصر تاريخ“ 1973ع،
* اکيلی“ (ناول ترجمہ 1974ع)،
* لاڙ جي لغات“ (1975ع)،
* مرگھ ترشنا“ (اشعار کا مجموعہ 1976ع)،
* لطيفيات“ (ببليو گرافي 1977)،
* ”لطيف کوئيز“ (شاه لطيف کے بارے میں سوالات و جوابات 1978)،
* سندھی شاعری تے فارسی شاعری جو اثر“ (ٿيسز 1980)،
* ہيکر ہار سينگار سکھی“ (افسانے 1981)،
* سچل نامو“ (ببليو گرافی 1981)،
* دیپک ملھار“ (آپ بیتی 1984)،
* سندھی لوک گيت“ (1985)،
* سليس سندھی“ (نصاب 1989)،
* سندھی کوئيز“ (معلومات 1989)،
* ونڈ سر محل جو مسافر“ (سفرنامہ 1989)،
* لاڑ جو مطالعو“ (مرتب 1991)،
* تھر جي بولی“ (مرتب 1994)،
* مقالا“ (بين الاقوامی سندھی ادبی کانفرنس کے مقالے مرتب 1988)،
* نڑ تے ہوئے ند نیاز سیں“ (مرتب 1988)،
* کٹھمال“ (تنقيدی مضمامین 2003)،

## ایوارڈ

* بين الا قوامی سندھی ادبی کانفرنس اوارڈ جامع سندھ 1988
* لاڑ ثقافتی ميلو اوارڈ بدين 1991
* سچل سرمست اوارڈ خيرپور 1998
* انٽرنيشنل کانفرنس آن آرکيالوجی اوارڈخيرپور 2003
* بھارت میں ماڊلز کا ايوارڈ 2005 (قطب مينار دہلي- تاج محل آگرہ، پارليامينار مسجد حيدرآباد دکن اور سنڌي زبان کا پھیلاء جئپور)
* نئيں زندگی رسالہ اوارڈ 2006
* بيدل بیدل اوارڈروهڑی 2006
* انسٹی ٹیوٹ آف بزنيس اِسٹڈيز کراچی اوارڈ 2008
* سنڌی زبان جی لکھت اور تهذيب کانفرنس اوارڈ حيدرآباد 2009
* سما دور سيمينار جامع کراچی اوارڈ 2009
* ڪلهوڙا دور تاریخ اوارڈ 2009
* روضے دھنی (پیر صبغت اللہ شاہ) اوارڈ حيدرآباد 2010

## وفات
ڈاکٹر عبد الجبار جونیجو 12 جولائی 2011ء کوں کراچی وچ گردیاں دی خرابی دی وجہ توں انتقال کر ڳئے۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستانی شخصیتاں
ونکی:سندھی شعرا
ونکی:سندھ دے مصنف
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مصنف
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
میاں احمد دین

میاں احمد دین عالی سرکار موضع بینکہ چیمہ دے ہک زمیندار ہن۔ تلاش مرشد وچ انہاں دی ملاقات پیر احمد دین صدیقی نال تھئی۔ انہاں توں بیعت دے سلسلے وچ سب کجھ چھوڑ تے گجرانوالہ وچ مستقل سکونت اختیار کر ڳھدی۔ ایہہ پیر احمد دین صدیقی دے خلیفہ اعظم ہن۔ انہاں نے 22 سال تک احمد دین صدیقی دے خلیفہ دی حیثیت نال انہاں دی خلافت دا کم کریندے رہے۔ انہاں  دے جانشین وݙے پتر میاں محمد عبد اللہ تھئے۔ میاں احمد دین عالی سرکار دا وصال 18 شوال 1948ء کوں تقریباً 98 سال دی عمر وچ تھیا۔ انہاں دی تدفین قبرستان کلاں وچ کیتی ڳئی۔

## اولاد

# میاں محمد عبد اللہ
# میاں برکت علی 

## حوالہ جات
محمد میاں دیوبندی

سید محمد میاں دیوبندی ہندوستان دے مشہور مؤرخ، سیاست دان، دانشور اتے ماہر تعلیم ہن جنہاں نے تحریک آزادی ہند وچ بھرپور حصہ ڳھدا۔ نیز او جمعیۃ علمائے ہند دے ترجمان، حسین احمد مدنی دے افکار ونظریات دے حامل ونگہبان اتے حفظ الرحمن سیوہاروی دے معتمد علیہ معاون و مددگار وی ہن۔ محمد میاں دا اصل ناں مظفر میاں ہئی۔ انہاں دا تعلق دیوبند دے قدیم خاندان سادات رضویہ نال ہئی جیہڑا دیوبند دے سادات خاندان وچ سب توں وݙا سمجھا ویندا ہے۔ محمد میاں دے پیو دا ناں سید منظور محمد عرف اچھے میاں (م: 1944ء) اتے ماء دا ناں اکرام النساء بنت سید ریاض احمد (م: 1951ء) ہئی۔

### دورۂ حدیث دے نمبرات

* صحیح بخاری، سنن ترمذی، طحاوی اور نسائی: 51
* صحیح مسلم، ابن ماجہ، مؤطا امام مالک، مؤطا امام محمد، شمائل ترمذی: 50
* ابوداؤد شریف: 48
* بیضاوی شریف: 52
* رشیدیہ :44

## اساتذہ کرام

* سید محمد انور شاہ کشمیری(وفات:1352)
* شبیر احمد عثمانی (وفات:1369ھ)
* مفتی عزیز الرحمن عثمانی (وفات:1347ء)
* شیخ الادب اعزاز علی امروہوی (وفات:1374ٰء)
* سید اصغر حسین دیوبندی (وفات:1364ھ)
* امام المعقولات غلام رسول خاں ہزاروی (وفات:1337ھ)
* عبدالسمیع دیوبندی وغیرہ اساطین فضل وکمال خاص طور پر قابل ذکر ہیں۔

## تصانیف

* علماء ہند کا شاندار ماضی (چار حصے )
* علمائے حق اور ان کے مجا ہدانہ کا رنا مے (دو حصے )
* مشکوٰةالآثار و مصبا ح الا برا ر (انتخاب حدیث )
* نورالاصبا ح (ترجمہ نو رالاصبا ح)
* محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم (سیرت )
* صالح جمہو ریت اور تعمیر جمہو ریت
* جمعیة علما ء کیا ہے؟ (دو حصے )
* صحابہ کرام کا عہد زریں (دو حصے )
* اسلام اور انسان کی حفا ظت
* ہما ری اور ہما رے وطن کی حیثیت اور ترکِ وطن کا حکم
* دین کامل، حیا تِ مسلم
* حریکِ شیخ الہند ٭ حیا تِ شیخ الاسلام ٭ اسیرانِ مالٹا
* مختصر تذکرہ خد مات جمعیة علما ء ہند(چا ر حصے )
* شوا ہد تقدس
* ہندوستان شا ہا نِ مغلیہ کے عہد میں
* مسئلہ تعلیم اور طریقۂ تعلیم
* سیا سی و اقتصادی مسائل اور اسلامی تعلیما ت
* تاریخ اسلا م (تین حصے )
* دینی تعلیم کے رسائل (بارہ حصے)
* روزہ
* زکوٰة
* ہما رے پیغمبر صلی اللہ علیہ وسلم

## حوالہ جات

: 3. تذکرہ سید الملت مرتب مولانا ضیاء الحق خیرآبادی، ناشر جمعیۃ علمائے ہند
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
حسین احمد مدنی

انہاں دا اصل ناں حسین احمد ہئی اتے انہاں دی ولادت دا تاریخی ناں چراغ محمد ہئی اتے او اسیر مالٹہ شیخ الھند مولانا محمود الحسن دے جانشین ہن۔ 19 شوال 1296ھ بمطابق 1879ء بمقام بانگڑ میو ضلع اناؤں، اتر پردیش، ہندوستان وچ پیدا تھئے۔ او دار العوام دیوبند دے شیخ الحدیث ہن اتے شدھی ارتداد دے خلاف میدان عمل وچ اترݨ آلی جماعت جمعیۃ تبلیغ السلام صوبجات متحدہ آگرہ دے 1931ء وچ نائب صدر و جمعیۃ تبلیغ السلام صوبۂ متحدہ کانپور دے 1941ء وچ ممبر ہن۔ 

## اساتذہ توں حصول علم

## تصانیف

* نقشِ حیات 2جلدیں (خود نوشت سوانح)
* سفرنامۂ شیخ الہند
* الشہاب الثاقب
* مکتوباتِ شیخ الاسلام
* متحدہ قومیت
* الخلیفۃ المہدي في الأحادیث الصحیحۃ، وغیرہ۔
* کشف حقیقت
* اسیر مالٹا
* نصاب مدنی

## ٻیا ݙیکھو

* حسین احمد قاسمی عارف گیاوی

## ٻاہرلے لنک

* سید حسین احمد مدنی کا بیان آڈیو میں

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
محمد سعید احمد مجددی

محمد سعید احمد مجددی شارح مکتوبات امام ربانی ہک ہمہ صفت موصوف انسان ہن۔ جنہاں دا شمار عالم اسلام دے نابغۂ روزگار علمائے شریعت، عرفائے طریقت اتے خطبائے ملت وچ تھیندا ہے۔ ایہہ صاحبِ مقام اتے صاحب کشف عظیم اولیاء اللہ وچوں ہن۔ اوہ خود فرمیندے ہن کہ ہک رات میکوں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دی 40 واری زیارت نصیب تھئی۔

## تصانیف

* البینات شرح مکتوبات۔ مکتوبات امام ربانی کی پہلی مبسوط اردو شرح۔
* سعادت العباد شرح مبدا و معاد۔ (مکمل دو جلدیں)
* البیان۔ تقریری مجموعہ (پانچ جلدیں)
* تذکرہ مشائخ آلو مہار شریف۔ آلو مہار شریف کے جملہ مشائخ عظام کا تذکرہ۔
* سرمایہ ملت کا نگہبان۔ امام ربانی کے سیرت و کردار اور تجدیدی افکار کا اجمالی تذکرہ۔
* اسلام میں عید میلاد النبی کی حیثیت
* کلمہ طیبہ اور اس کے تقاضے
* مقالات ابو البیان
* ایمان اور اس کے ثمرات
* آداب الحرمین
* صلوات الابرار۔ مجموعہ درود و سلام
* قرآنی سورتوں کا اجمالی تعارف
* شرح شمائل ترمذی
* شرح کشف المحجوب شریف

## ٻیا ݙیکھو

* علامہ غلام مصطفی ساقی مجددی

## ٻاہرلے لنک
https://web.archive.org/web/20111130211229/http://www.tanzeemulislam.org/newsite/about/ بانی ادارہ علامہ ابو البیان پیر محمد سعید احمد مجددی کا اجمالی تذکرہ

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
جامعہ عربیہ سراج العلوم خان پور

مدرسہ سراج العلوم خان پور عالم اسلام دی عظیم دینی درسگاہ ہے، ایندی بنیاد خواجہ در محمد کوریجہ سجادہ نشین آستانہ عالیہ گڑھی اختیار خان دربار عالیہ خواجہ تاج محمود کوریجہ کوٹ مٹھن شریف نے رکھی۔ جامعہ دے بانی و مہتمم ابو المختار مولانا خواجہ حافظ سراج احمد درانی ہن۔ موجودہ مہتمم شیخ القرآن، سندالمحدثین، برہان العارفین مفتی اعظم خواجہ محمد مختار احمد درانی صاحب ہن۔ موجودہ ناظم اعلی شیخ الحدیث، مفسرِقرآن، شہریار تصوف خواجہ مفتی مظہرمختار درانی صاحب ہن۔ جامعہ وچ پنج سو دے نیڑے طلبہ زیر تعلیم ہن، جنہاں توں کہیں قسم دی کوئی فیس نہیں ڳھدی ویندی، رہائش، خوراک، تعلیم سب کجھ مفت ہے۔ جامعہ وچ مفتی کورس، درس نظامی، حفظ القرآن، تجوید و قرأت، فاضل عربی، دورۃ القرآن، دورۃ الحدیث، دورۃ المیراث دے نال نال میٹرک، ایف اے، بی اے اتے کمپیوٹر کورسز فری کرائے ویندن۔ جامعہ فریدیہ تنظیم المدارس اہلسنت پاکستان نال ملحق ہے۔ جامعہ خدیجتہ الکبری پاکستان چوک وچ طالبات دا شعبہ موجود ہے۔
غلام نبی للہی

خواجہ مولانا غلام نبی للہی آستانہ عالیہ للہ شریف دے بانی اتے جامع ظاہر و باطن ہن۔ 

## وصال
21 ربیع الاول 25 نومبر 1307ھ/1888ء کوں انہاں دا وصال تھیا۔ 

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
غلام علی شاہ چشتی

سید غلام علی شاہ صاحب ہمدانی جلالپور شریف دے پہلے روحانی بزرگ سید غلام حیدر علی شاہ صاحب جلالپوری دے پہلے خلیفہ ہن۔ مرشد دے حکم تے 1312ھ کوں اپݨا آبائی ڳوٹھ نارگ سیداں چھوڑ تے میرا کھینگر توں آئے ہوئے غریب لوکاں دے نال تھی ڳئے جیہڑا بعد وچ میرا شریف سݙوایا۔ انہاں دا وصال دے بعد انہاں دے جانشین انہاں دے نکے پتر سید احمد شاہ تھئے اتے انہاں نے اپݨا جانشین اپݨی ہی زندگی وچ اپݨے سب توں چھوٹے پتر سید اجمل حسین مبشر ہمدانی کوں بݨایا۔ سید غلام علی شاہ ہمدانی دا وصال 15 محرم 1922ء کوں تھیا۔ انہاں دا مزار میرا شریف چکری روڈ تحصیل و ضلع راولپنڈی وچ مرجع خلائق ہے۔ انہاں دا عرس ہر سال 15 محرم کوں عقیدت و احترام نال منایا ویندا ہے۔

## اولاد

# سید جہان شاہ ہمدانی
# صاحبزادی
# سید فرمان شاہ ہمدانی
# صاحبزادی
# صاحبزادی
# سید احمد شاہ ہمدانی 
# سید محمد شاہ ہمدانی

## حوالہ جات
مظہر اللہ شاہ دہلوی

انہاں دا وصال 14 شعبان المعظم 1386ھ، مطابق 28 نومبر 1966ء بروز سونوار دہلی وچ تھیا۔ انہاں دا مزار اپرانوار جامع مسجد فتح پوری دہلی دے صحن دے مشرقی جانب درگاہ حضرت نوشاہ دے احاطے وچ ہے۔ مفتی مظہر اللہ شاہ دہلوی تفسیر مظہر القرآن دے مصنف اتے نقشبندی اکابرین وچ شمار تھیندے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
شاہ عبد الحق گیلانی

شاہ عبد الحق گیلانی گولڑہ شریف دے سجادہ نشین اتے روحانی شخصیت ہن۔ او پیر سید غلام محی الدین گیلانی المعروف بابوجی لجپال دے پتر اتے پیر سید مہر علی شاہ گیلانی دے پوہترے ہن۔ او 16 اپریل 1926ء بروز جمعہ المبارک بمطابق 3 شوال المکرم 1344ھ کوں گولڑہ شریف وچ پیدا تھئے۔ ابتدائی تعلیم قاری محمد پشاوریؒ توں حاصل کیتی جیہڑے اوں وقت مدرسہ گولڑہ شریف دے خطیب، مدرس اتے مفتی ہن۔ بعد ازاں انہاں دے والد گرامی بابوجی نے انہاں کوں مزید دینی تعلیم کیتے جامعہ عباسیہ بہاولپور بھیڄ ݙتا جیہڑی اوں وقت برصغیر پاک و ہند دی ہک وݙی دینی درسگاہ ہئی۔ انہاں دی خوش نصیبی دا اے عالم ہئی کہ انہاں کوں غلام محمد گھوٹوی جیہیں جیدِ عالم دین توں دینی تعلیم مکمل کرݨ دا موقع میسر آیا۔ تربیت دے حوالے نال مہر علی شاہ گیلانی والد گرامی حضور باؤ جی دی شب و روز محنت دا اثر انہاں دی ذات وچ نمایاں ریہا۔ 1974 وچ والد گرامی بابوجی دے وصال دے بعد انہاں نے 29 جولائی 2020 تک 46 سال مسندارشاد تے رہ تے مخلوق خدا دی خدمت کوں اپݨا شعار بݨائے رکھا۔ انہاں نے 8 ذی الحجہ 1441ھ بمطابق 30 جولائی 2020ء کوں 94 سال دی عمر وچ وفات پاتی۔
ونکی:پنجابی صوفیا
ونکی:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:چشتی شخصیتاں
میرانی

"میرانی" ہک سندھی بلوچ قبیلے دا ناں ہے۔ میرانی قوم دے لوک میرپور خاص، شکار پور، ٹنڈوالہ یار اتے گھوٹکی ضلعیاں وچ آباد ہن۔ پنجاب دے ضلع ڈیرہ غازی خان وچ وی ایں قوم دے افراد رہندن۔

ممتاز بلوچ سردار میر حاجی خان میرانی نے اپݨے لاݙلے پتر غازی خان دے ناں تے دریائے سندھ دے پچادھے کنارے تے ڈیرہ غازی خان شہر دی بنیاد رکھی۔

## علاقے

# گوٹھ اسماعیل میرانی (ضلع ٹنڈوالہ یار)
# قلندر بخش میرانی گوٹھ
# گوٹھ امداد علی میرانی (روہڑی)
# میرانی گوٹھ (حیدرآباد)
# میرانی ریلوے اسٹیشن
# میرانی بند
# موضع کچہ میرانی (چوک اعظم)

## شخصیات

# آفتاب شعبان میرانی
# حماد ندیم میرانی (ڈسٹرکٹ چیئرمین پبلک فسیلی ٹیشن کمیٹی فوڈ بہاولپور)
# مسلم میرانی (کالم نگار ، صحافی)
# سردار غلام مصطفیٰ میرانی (تونسہ)
# نواز خان میرانی (کالمسٹ"کلمہ حق" نوائے وقت/ مصنف/ صحافی)
# سعید احمد میرانی (شاعر)
# سردار میھٹے خان میرانی

## تنظیم سازی

* میرانی قومی اتحاد

## کتاب
تاریخ بلوچیان کا ایک ورق : یعنی میرانی بلوچوں کی تاریخ, موسومہ بہ اسم تاریخی "ذکر خاندان میرانیاں 1988"

تالیف و تصنیف از احمد خاں عباسی ; تصحیح و نظر ثانی, محمد حسن خان میرانی نوشاہی
اردو اکیڈمی, بہاول‌پور,

## ٻیا ݙیکھو

* بلوچ قبائل کی فہرست
* سندھی قبائل
ونکی:بلوچ قبائل
ہیرو شرقی

ہیرو شرقی پاکستان دی ہک یونین کونسل ہے جیہڑی ضلع ڈیرہ غازی خان وچ واقع ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان
* فہرست پاکستان کے شہر

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
قلعہ سیف اللہ

قلعہ سیف اللہ، صوبہ بلوچستان دا ہک شہر ہے۔ ایندی آبادی 2005 دے اندازے دے مطابق 140،000 افراد ہے۔ سردیاں دے موسم وچ ٻہوں سرد اتے گرمیاں وچ ایندا موسم ٻہوں گرم ہوندا ہے۔ زیادہ تر لوک رڑھ واہی  کریندن۔ اتھاں زیادہ تر انگور کاشت تھیندن یا لوک بھیݙ ٻکریاں پالیندن۔ ش

قلعہ سیف اللہ دی بنیاد ہک مغل شاعر سیف اللہ علی خان نے 1438ء وچ رکھی۔ 1938ء دے زلزلہ وچ اے شہر مکمل طور تے تباہ تھی ڳیا ہئی۔ ایں زلزلہ دے بعد ایں شہر کوں ولا تعمیر کیتا ڳیا اتے ایندی آبادی وچ ایندے بعد کوئی خاطر خواہ اضافہ نہیں تھیا۔

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:متناسقات ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
میر عبدالکریم نوشیروانی

میر عبد الکریم نوشیروانی ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے ضلع خاران وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے اسلامی تعلیم حاصل کیتی اتے انہاں دا پیشہ زراعت ہے۔ او 1985 توں مئی 2018 تک بلوچستان دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

انہاں نے 1985 دے عام انتخابات وچ صوبائی اسمبلی دی نشست جیت ڳھدی۔ 1988 دے انتخابات وچ اسلامی جمہوری اتحاد دے امیدوار دے طور تے حصہ ڳھدا لیکن کامیاب نہ تھی سڳے۔ 1990 دے انتخابات وچ او جمہوری وطن پارٹی دے ٹکٹ تے ولا منتخب تھئے۔ 1997 دے عام انتخابات وچ او بی این ایم دے امیدوار دے طور تے صوبائی اسمبلی دے رکن بݨے۔ 2013 دے عام انتخابات وچ او پاکستان مسلم لیگ (ق) دے امیدوار دے طور تے حلقہ PB-46 خاران توں ولا منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
درگ

درگ بھارت وچ واقع ہک شہر ہے۔ ایندی مجموعی آبادی 268,679 افراد تے مشتمل ہے، اے صوبہ چھتیس گڑھ وچ ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* بھارت کے شہر

## حوالہ جات
ہنزہ چوٹی

ہنزہ چوٹی پاکستان دا ہک پہاڑ ہے جیہڑا ریاست ہنزہ وچ واقع ہے۔ 

## تفصیلات
ہنزہ چوٹی دی چوٹی 6,270 میٹر سطح سمندر توں بلندی تے واقع ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* پاکستان
* فہرست پاکستان کے شہر

## حوالہ جات
نعیم احمد کھرل

نعیم احمد کھرل ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 19 جنوری 1957 کوں ضلع خیرپور وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے کراچی یونیورسٹی توں بیچلر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی ہے۔ او مئی 2013 توں مئی 2018 تک اتے ولا اگست 2018 توں سندھ دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

او 2013 دے عام انتخابات وچ پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) دے امیدوار دے طور تے حلقہ PS-34 خیرپور-VI توں سندھ دی صوبائی اسمبلی کیتے منتخب تھئے ہن۔ 2018 دے عام انتخابات وچ او پی پی پی دے ہی امیدوار دے طور تے حلقہ PS-31 (خیرپور-VI) توں ولا صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 2018ء کنوں 2023ء
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
جامعہ فریدیہ

جامعہ العلوم الاسلامیہ آلفریدیہ اسلام آباد وچ فیصل مسجد دے نیڑے ہک اسلامی یونیورسٹی ہے ، جیہڑی 1971 وچ شیخ الحدیث مولانا محمد عبد اللہ غازی نے قائم کیتی ہئی اتے او اکتوبر 1998 تک چانسلر رہے۔ اے اسلام آباد دا سب توں وݙا مدرسہ ہے اتے ایندے وچ 1,700 طلباء اتے 60 توں زیادہ اساتذہ موجود ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
تنویر اسلم ملک

تنویر اسلم ملک ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 10 جون 1972 کوں لاہور وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے 1992 وچ کراچی یونیورسٹی توں بیچلر آف کامرس اتے 1995 وچ ساؤتھ ایسٹرن یونیورسٹی توں مارکیٹنگ وچ ماسٹر آف بزنس ایڈمنسٹریشن دی ڈگریاں حاصل کیتیاں ہن۔ او اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے، اتے ایں توں پہلے 2002 توں مئی 2018 تک وی صوبائی اسمبلی دے رکن ہن۔

انہاں نے 2002 دے عام انتخابات وچ پاکستان مسلم لیگ (ق) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی-21 (چکوال-II) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست جیت ڳھدی۔ 2008 اتے 2013 دے عام انتخابات وچ او مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے ایں حلقے توں ولا منتخب تھئے۔ جون 2013 وچ انہاں کوں وزیر اعلیٰ شہباز شریف دی کابینہ وچ صوبائی وزیر برائے ہاؤسنگ، اربن ڈویلپمنٹ اتے پبلک ہیلتھ انجینئرنگ مقرر کیتا ڳیا اتے نومبر 2016 تک ایں عہدے تے فائز رہے۔ نومبر 2016 وچ کابینہ وچ ردوبدل دے بعد انہاں کوں پنجاب دا صوبائی وزیر برائے مواصلات و تعمیرات بݨایا ڳیا۔ 2018 دے عام انتخابات وچ او مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی-22 (چکوال-II) توں ہک واری ول پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
محبوب عالم (سیاستدان)

محبوب عالم ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے یکم جنوری 1968ء کوں پیدا تھئے۔ او جون 2013ء توں مئی 2018ء تک پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن رہے۔

انہاں نے 2013 دے عام انتخابات وچ متحدہ قومی موومنٹ (ایم کیو ایم) دے امیدوار دے طور تے حلقہ NA-242 (کراچی-IV) توں قومی اسمبلی دی نشست جیت ڳھدی اتے پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار اکرم خان کوں شکست ݙتی۔ اپریل 2018 وچ انہاں نے ایم کیو ایم چھوڑ تے پاک سرزمین پارٹی وچ شمولیت اختیار کر ڳھدی۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
مہدی عباس خان

مہدی عباس خان ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 15 اگست 1958 کوں ملتان وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے 1983 وچ بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی توں ماسٹر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی ہے۔ او 2008 توں مئی 2018 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

انہاں نے 2002 دے عام انتخابات وچ مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے صوبائی اسمبلی دی نشست کیتے انتخاب لڑا لیکن کامیاب نہ تھی سڳے۔ تاہم، 2008 دے عام انتخابات وچ او مسلم لیگ (ق) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی-205 (ملتان-XII) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی کیتے منتخب تھئے۔ 2013 دے عام انتخابات وچ او مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے ایں حلقے توں دوبارہ منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
سردار احمد

سردار احمد ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 9 نومبر 1933 کوں اجمیر، ہندوستان وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے سندھ یونیورسٹی توں بیچلر آف آرٹس اتے ماسٹر آف آرٹس دی ڈگریاں حاصل کیتیاں ہن۔ او مئی 2013 توں مئی 2018 تک سندھ دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

او 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ متحدہ قومی موومنٹ دے امیدوار دے طور تے حلقہ PS-124 کراچی-XXXVI توں سندھ دی صوبائی اسمبلی کیتے منتخب تھئے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ثمر علی خان

ثمر علی خان ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 11 جولائی 1955 کوں مری وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے ہیوسٹن یونیورسٹی توں بیچلر آف آرکیٹیکچر دی ڈگری حاصل کیتی ہے۔ او مئی 2013 توں مئی 2018 تک سندھ دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔ انہاں دی شادی اداکارہ عتیقہ اوڈھو نال تھئی ہے۔

انہاں نے 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار دے طور تے حلقہ PS-113 کراچی-XXV توں سندھ دی صوبائی اسمبلی دی نشست جیت ڳھدی ہئی۔ مئی 2018 وچ انہاں نے اپݨے سیاسی کیریئر دے خاتمے دا اعلان کر ݙتا۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
ونکی:ستارۂ امتیاز گِھنَّݨ آلے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
چودھری سعید اقبال

چوہدری سعید اقبال ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 2008 توں 2013 تک پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن رہے۔

اقبال 2008 دے پاکستانی عام انتخابات وچ پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار دے طور تے حلقہ NA-81 (فیصل آباد-VII) توں پاکستان دی قومی اسمبلی کیتے منتخب تھئے ہن۔ انہاں نے 65,322 ووٹ حاصل کیتے اتے نثار احمد جٹ کوں شکست ݙتی۔ اقبال نے 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ پی پی پی دے امیدوار دے طور تے حلقہ NA-81 (فیصل آباد-VII) توں قومی اسمبلی دی نشست کیتے انتخاب لڑا، لیکن او ناکام رہے۔ انہاں نے 40,199 ووٹ حاصل کیتے اتے نثار احمد جٹ توں نشست ہار ڳئے۔

اقبال 12 دسمبر 2022 کوں فیصل آباد وچ 56 سال دی عمر وچ دل دا دورہ پوݨ نال انتقال کر ڳئے۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:فیصل آباد دے ڄمان٘درو شخصیتاں
چودھری جعفر اقبال گجر

چوہدری جعفر اقبال گجر ہک پاکستانی سیاست دان ہن جنہاں دا سیاسی کیریئر کئی ݙہاکیاں تے محیط ہے۔ انہاں دی شادی بیگم عشرت اشرف نال تھئی اتے انہاں دی ہک دھی زیب جعفر اتے ہک پتر چوہدری محمد عمر جعفر ہن۔ انہاں دے ساتھی سیاست دان شفقت محمود اتے ذکاء اشرف انہاں دے کزن ہن۔

انہاں نے 1988 اتے 1990 دے عام انتخابات وچ اسلامی جمہوری اتحاد دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی 237 (رحیم یار خان-VI) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشستاں جتیاں۔ پنجاب اسمبلی دے رکن دی حیثیت نال انہاں نے وزیر اعلیٰ نواز شریف دے مشیر اتے ولا پنجاب دے وزیر صحت دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ 

1993 اتے 1997 دے عام انتخابات وچ او پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے حلقہ این اے 149 (رحیم یار خان-III) توں پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔ انہاں نے فروری 1997 توں اگست 2001 تک قومی اسمبلی دے ڈپٹی اسپیکر دے طور تے وی خدمات سرانجام ݙتیاں۔ جنوری 2013 وچ او سینیٹ آف پاکستان کیتے منتخب تھئے اتے مارچ 2015 وچ اپݨی ریٹائرمنٹ تک سینیٹر رہے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
وقاص حسن موکل

سردار وقاص حسن موکل ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 23 جون 1976 کوں فیصل آباد وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے 1994 وچ گورنمنٹ کالج لاہور توں گریجویشن اتے 1997 وچ لاہور سکول آف اکنامکس توں معاشیات وچ ماسٹر آف سائنس دی ڈگری حاصل کیتی۔ او مئی 2013 توں مئی 2018 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

انہاں نے 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ پاکستان مسلم لیگ (ق) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی 180 (قصور-VI) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست جیت ڳھدی اتے نون لیگ دے امیدوار احسن رضا خان کوں شکست ݙتی۔ او ہک ماہر زراعت ہن اتے 2013 وچ رکن صوبائی اسمبلی منتخب تھیوݨ دے بعد چیئرمین، قائمہ کمیٹی برائے مینجمنٹ اینڈ پروفیشنل ڈویلپمنٹ ڈیپارٹمنٹ دے طور تے خدمات انجام ݙیندے پئے ہن۔ انہاں دے پیو وی چھ واری رکن پنجاب اسمبلی اتے ݙو واری ڈپٹی سپیکر رہے اتے ہک واری صوبائی وزیر وی رہے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:فیصل آباد دے ڄمان٘درو شخصیتاں
شیخ اعجاز احمد

شیخ اعجاز احمد ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 20 جون 1969 کوں فیصل آباد وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے پنجاب یونیورسٹی توں بیچلر آف آرٹس اتے بیچلر آف لاز دی ڈگریاں حاصل کیتیاں ہن۔ او ݙو مختلف ادوار وچ پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے ہن: 2002 توں 2007 تک اتے ولا مئی 2013 توں مئی 2018 تک۔

انہاں نے 2002 دے عام انتخابات وچ مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی 72 (فیصل آباد-XXII) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست جیت ڳھدی۔ 2013 دے عام انتخابات وچ او مسلم لیگ (ن) دے ہی امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی-68 (فیصل آباد-XVIII) توں ولا صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:فیصل آباد دے ڄمان٘درو شخصیتاں
چودھری افتخار احمد وارثی

چوہدری افتخار احمد وارثی، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے مئی 2013 توں مئی 2018 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## ابتدائی زندگی اتے تعلیم
او 29 جون 1954 کوں بیول، تحصیل گوجرخان، ضلع راولپنڈی وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے فیڈرل گورنمنٹ کالج اسلام آباد نمبر 2 توں گریجویشن کیتا اتے بی اے دی ڈگری حاصل کیتی۔

## سیاسی کیریئر
چوہدری افتخار احمد وارثی 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-3 (راولپنڈی-III) توں پاکستان مسلم لیگ (نواز) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی کیتے منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
چودھری رفاقت حسین گجر

چوہدری رفاقت حسین گجر ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے یکم مئی 1975 کوں نوشہرہ ورکاں، ضلع گوجرانوالہ وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے 1999 وچ پنجاب یونیورسٹی توں بیچلر آف آرٹس اتے بیچلر آف لا دی ڈگریاں حاصل کیتیاں ہن۔ انہاں دے وݙے بھرا حاجی عبد الغفور یونین کونسل دے چیئرمین رہے ہن۔ او مئی 2013 توں مئی 2018 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

انہاں نے اپݨا پہلا الیکشن 2002 وچ پی ایم ایل (ق) دے ٹکٹ تے لڑا اتے معمولی فرق نال ہر ڳئے۔ بعد ازاں، 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ او پاکستان مسلم لیگ (نواز) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی 102 (گوجرانوالہ-XII) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی کیتے منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
سیموئل ایلیٹ موریسن

سیموئل ایلیٹ موریسن (1887–1976) امریکی نوآبادیاتی تاریخ دا ڄاݨ وند

سیموئل ایلیٹ موریسن امریکہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان ہن ، انہاں دا جنم 1887 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1976 وچ تھیا ۔ انہاں بحری اتے امریکی نوآبادیاتی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت امریکی بحری تاریخ اتے نوآبادیاتی دور دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھے ویندن ۔ انہاں خاص طور تے کرسٹوفر کولمبس دے سفرنامیاں تے وی کم کیتا ۔ انہاں دا خیال ہا جو تاریخ کوں حقائق دی بنیاد تے لکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ امریکی بحری جنگاں ، نوآبادیاتی دور دے واقعات اتے کرسٹوفر کولمبس دے سفرنامیاں دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال امریکی بحری اتے نوآبادیاتی تاریخ دے مختلف نظریات کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے امریکی تاریخ کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
آگسٹ مولینیئر

آگسٹ مولینیئر (1851–1904) ، قرون وسطیٰ دا تاریخ دان

آگسٹ مولینیئر فرانس دا ہک مہاندرا تاریخ دان ہن ، انہاں دا جنم 1851 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1904 وچ تھیا ۔ انہاں قرون وسطیٰ دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت قرون وسطیٰ  دیاں تاریخ دستاویزاں اتے ذرائع کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں قرون وسطیٰ دے مختلف پہلوواں تے روشنی پاتی ، جیویں جو انہاں دی سیاسی ، سماجی اتے ثقافتی تاریخ ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی قرون وسطیٰ دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھے ویندن ۔ انہاں دا خیال ہا جو قرون وسطیٰ دی تاریخ کوں تاریخی دستاویزات دی بنیاد تے لکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ قرون وسطیٰ دے مختلف دوراں ، سماجی ڈھانچے اتے سیاسی واقعات دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی قرون وسطیٰ دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال قرون وسطیٰ دے مختلف نظریات کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے ایں دور دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
جان لوتھروپ موٹلی

جان لوتھروپ موٹلی (1814–1877) ، نیدرلینڈز دا تاریخ دان

جان لوتھروپ موٹلی امریکہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان ہن ، انہاں دا جنم 1814 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1877 وچ تھیا ۔ انہاں نیدرلینڈز دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت نیدرلینڈز دی آزادی دی جدوجہد اتے اوں دور دے واقعات کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں دی کتاب "نیدرلینڈز دی جمہوریہ دی ابھردی ہوئی تاریخ" اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھی ویندی ہے ۔ انہاں دا خیال ہا جو نیدرلینڈز دی تاریخ آزادی دی جدوجہد دی ہک مثال ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ نیدرلینڈز دے مختلف دوراں ، سیاسی جدوجہد اتے سماجی تبدیلیاں دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی نیدرلینڈز دی تاریخ دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال نیدرلینڈز دی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے نیدرلینڈز دی ثقافت کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
الفریڈ موریل فاٹیو

الفریڈ موریل فاٹیو (1850–1924) ، سپین دے ادب دا ڄاݨ وند

الفریڈ موریل فاٹیو فرانس دا ہک وݙا ڄاݨ وند ہن ، انہاں دا جنم 1850 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1924 وچ تھیا ۔ انہاں سپین دی تاریخ اتے ادب تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت سپین دی ثقافت اتے تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں خاص طور تے سپین دے سنہری دور دے ادب تے توجہ ݙتی ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی سپین دے ادب اتے تاریخ دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھے ویندن ۔ انہاں دا خیال ہا جو سپین دی ثقافت اتے ادب کوں تاریخی تناظر وچ ݙیکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ سپین دے مختلف دوراں دے ادبی اتے ثقافتی واقعات دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی سپین دی تاریخ اتے ثقافت دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال سپین دے ادب اتے تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے سپین دی ثقافت کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
لیوس ممفورڈ

لیوس ممفورڈ (1895–1988) ، شہراں دی تاریخ دا ڄاݨ وند

لیوس ممفورڈ امریکہ دا ہک وݙا دانشور ہا ، انہاں دا جنم 1895 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1988 وچ تھیا ۔ انہاں شہراں دی تاریخ اتے انہاں دے سماجی اثرات تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت شہراں دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں دی کتاب "شہراں دی ثقافت" اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھی ویندی ہے ۔ انہاں دا خیال ہا جو شہراں کوں انسانی سماج دے تناظر وچ ݙیکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ شہراں دے مختلف دوراں ، انہاں دی منصوبہ بندی اتے سماجی اثرات دا ذکر ملدے ۔ انہاں جدید شہراں دے مسائل تے وی توجہ ݙتی ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی شہراں دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال شہراں دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے سماجی تاریخ کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
لیوس برنسٹین نامیر

لیوس برنسٹین نامیر (1888–1960) سفارتی تاریخ دا ڄاݨ وند

لیوس برنسٹین نامیر برطانیہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان ہن ، انہاں دا جنم 1888 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1960 وچ تھیا ۔ انہاں اٹھارویں صدی دی برطانوی تاریخ اتے ویہویں صدی دی سفارتی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت برطانوی سیاست اتے بین الاقوامی تعلقات دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھے ویندن ۔ انہاں دا خیال ہا جو سیاسی واقعات کوں اوں دور دے سیاسی ماحول اتے شخصیات دی نظر نال ݙیکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ اٹھارویں صدی دی برطانوی سیاست دے مختلف پہلوواں اتے ویہویں صدی دی سفارتی تاریخ دے واقعات دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال برطانوی سیاست اتے بین الاقوامی تعلقات دے مختلف نظریات کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے تاریخ کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
احمد بن خالد الناصری

احمد بن خالد الناصری (1835–1897) ، مراکش دا تاریخ دان

احمد بن خالد الناصری مراکش دا ہک مہاندرا تاریخ دان اتے ادیب ہن ، انہاں دا جنم 1835 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1897 وچ تھیا ۔ انہاں مراکش دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی کتاب "الاستقصا لاخبار دول المغرب الاقصی" مراکش دی تاریخ تے ہک اہم ماخذ سمجھی ویندی ہے ۔ انہاں مراکش دی سیاسی ، سماجی اتے ثقافتی تاریخ کوں تفصیل نال لکھیا ۔ انہاں دی تحریر وچ مراکش دے مختلف دوراں ، سلطنتاں اتے اہم واقعات دا ذکر ملدے ۔ انہاں مراکش دے لوکاں دی زندگی ، روایتاں اتے ثقافت تے وی روشنی پاتی ۔ انہاں دا کم مراکش دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی مراکش دی تاریخ دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال مراکش دی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے مراکش دی ثقافت کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
جے ای نیل

جے ای نیل (1890–1975) ، الزبتھن انگلینڈ دا تاریخ دان

جے ای نیل برطانیہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان ہن ، انہاں دا جنم 1890 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1975 وچ تھیا ۔ انہاں الزبتھن انگلینڈ دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت الزبتھ اول دے دور دے سیاسی ، سماجی اتے ثقافتی واقعات کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھے ویندن ۔ انہاں خاص طور تے الزبتھ اول دی پارلیمنٹ اتے اوں دور دے سیاسی ماحول تے توجہ ݙتی ۔ انہاں دا خیال ہا جو الزبتھ اول دا دور برطانوی تاریخ دا ہک اہم موڑ ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ اوں دور دے سیاسی واقعات ، پارلیمنٹ دے کردار اتے سماجی تبدیلیاں دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی الزبتھن انگلینڈ دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال الزبتھن انگلینڈ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے برطانوی تاریخ کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
راۓ حیدر علی خان

رائے حیدر علی خان ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 23 مارچ 1967 کوں پیدا تھئے۔ انہاں نے 1986 وچ گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور توں بیچلر آف آرٹس اتے 1991 وچ پنجاب یونیورسٹی لا کالج توں بیچلر آف لاز دی ڈگریاں حاصل کیتیاں ہن۔ او ݙو ادوار وچ پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے ہن: مئی 2013 توں مئی 2018 تک اتے ول جولائی 2018 توں جنوری 2023 تک۔

او 2013 دے صوبائی انتخابات وچ مسلم لیگ (نواز) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی-54 (فیصل آباد-IV) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی کیتے منتخب تھئے۔ انہاں نے نومبر 2016 وچ وزیر اعلیٰ دے مشیر برائے سیاحت مقرر تھیوݨ توں پہلے وزیر اعلیٰ پنجاب شہباز شریف دے مشیر برائے خواندگی اتے غیر رسمی بنیادی تعلیم دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں۔ 2018 دے صوبائی انتخابات وچ او مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی-101 (فیصل آباد-V) توں ولا  پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔ انہاں نے 2 فروری 2023 کوں پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) وچ شمولیت اختیار کر ڳھدی اتے 2023 دے صوبائی انتخابات وچ پی ٹی آئی دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی 100 فیصل آباد-IV توں صوبائی اسمبلی دی نشست کیتے انتخاب لڑیے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
محمد نعیم صفدر انصاری

محمد نعیم صفدر انصاری ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 26 جنوری 1982 کوں لاہور وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے پنجاب یونیورسٹی توں بیچلر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی ہے۔ او ݙو مختلف ادوار وچ پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے ہن: 2008 توں مئی 2018 تک اتے ول اگست 2018 توں جنوری 2023 تک۔

انہاں نے 2008 دے عام انتخابات وچ مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی 177 (قصور-III) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست جیت ڳھدی۔ 2013 دے عام انتخابات وچ او مسلم لیگ (ن) دے ہی امیدوار دے طور تے ایں حلقے توں ولا منتخب تھئے۔ 2018 دے عام انتخابات وچ او حلقہ پی پی 174 (قصور-I) توں مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے ہک واری ول پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
تھیوڈور نوئباور

تھیوڈور نوئباور (1890–1945) ، جرمنی دی سیاسی تاریخ دا ڄاݨ وند

تھیوڈور نوئباور جرمنی دا ہک وݙا سیاستدان اتے تاریخ دان ہن ، انہاں دا جنم 1890 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1945 وچ تھیا ۔ انہاں جرمنی دی سیاسی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت ویمار جمہوریہ دے دور دے سیاسی واقعات اتے جرمنی وچ فاشزم دے عروج کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں فاشزم دے خلاف جدوجہد وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحریر وچ اوں دور دے سیاسی دھڑیاں ، انہاں دے نظریات اتے اثرات دا ذکر ملدے ۔ انہاں دا خیال ہا جو جرمنی دے لوکاں کوں فاشزم دے خلاف متحد تھیوݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی محنت اتے جدوجہد اڄ وی جرمنی دی سیاسی تاریخ دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال جرمنی دی سیاسی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے جرمنی دے سیاسی حالات کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
ایلن نیوینز

ایلن نیوینز (1890–1971) امریکی سیاسی تاریخ دا ڄاݨ وند

ایلن نیوینز امریکہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان ہن ، انہاں دا جنم 1890 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1971 وچ تھیا ۔ انہاں امریکی سیاست ، کاروبار ، خانہ جنگی اتے سوانح عمری تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت امریکی تاریخ دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھے ویندن ۔ انہاں خاص طور تے امریکی خانہ جنگی اتے اوندے اثرات تے توجہ ݙتی ۔ انہاں امریکی صنعت کاراں دی سوانح عمریاں وی لکھیاں ۔ انہاں دا خیال ہا جو تاریخ کوں حقائق دی بنیاد تے لکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ امریکی سیاسی واقعات ، کاروباری ترقی ، خانہ جنگی دے واقعات اتے اہم شخصیات دی زندگی دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی امریکی تاریخ دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال امریکی تاریخ دے مختلف نظریات کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے امریکی ثقافت کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
اے پی نیوٹن

اے پی نیوٹن (1873–1942) برطانوی سلطنت دا تاریخ دان

اے پی نیوٹن برطانیہ دا ہک مہاندرا تاریخ دان ہن ، انہاں دا جنم 1873 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1942 وچ تھیا ۔ انہاں برطانوی بادشاہی دی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت برطانوی بادشاہی دے ارتقاء کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں برطانوی بادشاہی دے مختلف پہلوواں تے روشنی پاتی ، جیویں جو انہاں دی نوآبادیاتی پالیسیاں ، تجارتی تعلقات اتے ثقافتی اثرات ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی برطانوی بادشاہی دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھے ویندن ۔ انہاں دا خیال ہا جو برطانوی بادشاہی دی تاریخ کوں عالمی تناظر وچ ݙیکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ برطانوی بادشاہی دے مختلف دوراں ، نوآبادیاتی نظام اتے انہاں دے اثرات دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی برطانوی بادشاہی دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال برطانوی بادشاہی دے مختلف نظریات کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے عالمی تاریخ کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
نکولائی نیکولسکی

نکولائی نیکولسکی (1877–1959) مشرقی علوم دا ڄاݨ وند

نکولائی نیکولسکی روس دا ہک وݙا ڄاݨ وند ہن ، انہاں دا جنم 1877 وچ تھیا اتے انہاں دا انتقال 1959 وچ تھیا ۔ انہاں مشرقی علوم اتے مذہبی تاریخ تے ٻہوں کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت قدیم مشرقی تہذیباں اتے مذہبی روایتاں کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھئی ۔ انہاں خاص طور تے سامی مذاہب اتے قدیم مشرقی متون تے توجہ ݙتی ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین اڄ وی انھاں موضوعات دے مطالعہ کیتے اہم ماخذ سمجھے ویندن ۔ انہاں دا خیال ہا جو قدیم مشرقی مذاہب دی تاریخ کوں حقائق دی بنیاد تے لکھݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دی تحریر وچ قدیم مشرقی تہذیباں دے مذہبی عقائد ، رسماں ریتاں اتے متون دا ذکر ملدے ۔ انہاں دی محنت اتے لگن اڄ وی مشرقی علوم اتے مذہبی تاریخ دے مطالعہ کیتے اہم ہے ۔ انہاں دے کم نال قدیم مشرقی تہذیباں اتے مذاہب دے مختلف پہلوواں کوں سمجھݨ وچ وݙی مدد ملی اتے مذہبی تاریخ کوں سمجھݨ وچ وی انہاں دا حصہ اہم ہے ۔
رانا محمد عارف اقبال ہرنا

رانا محمد عارف اقبال ہرنا ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

انہاں نے 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی-35 (سیالکوٹ-I) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست جیت ڳھدی ہئی۔

## حوالہ جات

ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے