راحت بانو

ہک ݙینہہ نہ چیز ‘ پروفیسر شمیم عارف قریشی ‘ لطیف بھٹی تے سئیں رفعت عباس ‘ پیر خورشید کالونی حضرت مظفر بخاری دے آستانے تے ٻیٹھے ہاسے ‘ میں عرض کیتی شمیم سئیں  ڈھیر سارے خاکے مکمل تھی ڳن کتاب چھاپݨ دی اَہر کروں ہا۔میݙی ڳالھ سُݨ شمیم عارف زور دا ٹہکارا ماریا تے آہدے ووے بھٹی صاحب! بھلا عورتاں دے بغیر وی خاکے مکمل ہوندن ۔ شمیم دی ڳالھ سُݨ رفعت عباس وی کھٹڑے تے سدھا تھی ٻیٹھا تے آہدے یار! شمیم آہدا تاں ٹھیک ہے ۔ کتاب اِچ ݙوں چار عورتاں دے خاکے وی رَلائو ۔لطیف بھٹی صوفے تے پلتھی مریندے ہوئے ٻولیا’’ہت ہت ایمان والی ڳالھ ہے شمیم آکھیا سچ اے ۔ میاں دنیا دی رونق تاں عورتاں دے دم نال قائم اے ۔ تیݙی کتاب وی عورتاں دے ذکر نال سوہݨی تھیسی ۔‘‘

دوستاں دیاںڳالھیں سُݨ میݙا چیتا رَل ڳیا۔ڳالھ ہٹ لڳئی پر ایجھیاں عورتاں کتھوں آناں جنھاں نال حیاتی گزاری ہووے ۔ ساری حیاتی دے پندھ اِچ اللہ سئیں  ہک ذال ݙتی اے جے اوںبختیں آلی دا خاکہ لکھاں تاں گھر کیویں وڑساں ۔ یونیورسٹی دے زمانے ہک سہیلی بݨائی ہاسے ہُݨ تاں اوندا مُکھ مہاندرا وی بُھل ڳئے ۔ شمیم آہدے یار! میڈم ثریا ملتانیکر تے کیوں نہوی لکھدا ۔ میڈم داناں سُݨ میݙی اَکھ پُھرکی میںولدی ݙتی یار ڳالھ تاں برحق اے پر سیݨ ثریا تے لکھݨ کیتے نہ تاں میݙے کول لفظ ہِن تے نہ حوصلہ ۔ میںاو لفظ کتھوں آناں جنھاں دے ہار پو تے ہک مہان گلوکارہ کوں پیش کراں۔ میݙی ڳالھ سُݨ سارے سنگتی چُپ کر ڳے ۔ شمیم مُسکیئے تے آہدے یار ! گزریل پنج سالاں کنوں تیݙا راحت بی بی نال وی تاں تعلق ہے ۔ اوندے بارے کجھ لکھ سَٹ ۔ راحت دا ناں سُݨ دِل کوں راحت مل ڳئی ۔ گلاب دے پُھل وانگوں مُسکدا مہکدا چہرہ ‘ من بھاوݨے نین نقش ‘ گلابی ہوٹھ ‘ ہوٹھاں تے مُسکار ‘ زبان تے دعائیں ۔دِل اِچ درد ‘ کہیں ویلے سوچاں اِچ گم تے کہیں ویلے ٹہکارے مریندا منہ مَتّھا ۔ اَکھیں اڳوں آڳیا۔ راحت کوں ݙیکھ ہاں ٹھردے ۔ایندی سنگت اِچ ٻہہ جذبیاں کوں راحت ملدی اے ۔ میں خوش قسمت ہاں جو گزریل پنج سالاں کنوں میݙا راحت نال تعلق ہے ۔ اُنس دا ‘ خلوص دا ‘ پیارمحبت تے ݙکھ دی سانجھ دا ۔ راحت میڈم ثریا دا اولڑاں ہے ۔ ماء دُعائیں دا کوٹ ہے تے دھی دی ساگی اونویں ہے ۔ اماں ملسی تاں سر تے ہتھ پھیر دُعا کریسی’’میݙا ٻچڑاشالا جیوو ہوو‘ دھی ملدی اے تاں ایہادُعا کریندی اے ۔ ایہ نی ݙیہدی جو ٻچڑاسینگااے ‘ وݙا ہے یا چھوٹا۔ بیٹا بیٹا کرمحبت ونڈیندی اے ۔ قدرت میڈم کوںعزت شہرت تے سوکھ ساول دے ست ماڑ تئیں پُڄائے پر ثریا ہمیشہ دھرتی تے رہ ڳئی اے ۔ ایہو حال راحت دا ہے ۔ چھوٹی عمراں اِچ عزت شہرت ‘ اعلیٰ تعلیم ‘ چنگا عہدہ تے انسان دوستی ایندے حصّے اِچ آئی ہے۔ایہ اوسانجھیاں ڳالھیں ہِن جنھاں ماء دھی کوں اپݨی دھرتی تے وسیب نال جوڑیے دھرتی تے راہݨ آلے ہمیشہ وݙے پندھ کریندن۔ میڈم ثریا او بختاور عورت ہے جئیں اپݨی اولاد دی تعلیم تے تربیت اِچ کوئی کسر نی چھوڑی۔ اولاد وی ماء پیو دا نک نموز ودھائے پتر جیوݨ جوڳا ڈاکٹر ہے ۔ ناں ہِس محمد علی راہندا لندن اِچ ہے۔

راحت انگریزی زبان و ادب دی استانی ہے تے اماں سیݨ دا فنی ترکہ تے ورثہ ایندے حصے اِچ آئے ۔ راحت بانو او خوش نصیب دھی اے جیڑھی ہمیشہ پچھانویں وانگوں ماء نال رہ ڳئی ہے۔ اپݨی محنت تے پورھیئے نال اپݨی نویکلی سُنڄاݨ بݨائی ہِس پر سُنڄاتی ’ راحت ملتانیکر‘ دے ناں نال ویندی ہے ۔ ’راحت بانو‘ کوں تاں چھڑا اساں ڄاݨدے ہَیں پر ‘راحت ملتانیکر ‘ کوںجڳ جہان ڄاݨدے ۔ راحت پووݨ سَٹ پی ٹی وی سنٹر ملتان اِچ پروگرام کوآرڈی نیٹر دی حیثیت نال جوائننگ ݙتی ہئی تے اَڄکل سنٹر دی جنرل منیجر ہے ۔راحت کوں اساں تاں ݙیکھ تے ٹھردے ہیں پر کجھ لوک خار وی کھاندن ۔ ساکوں سُدھ ہئی جو ایں سنٹر کوں چلاوݨ کیتے ہک ایجھا دھرتی ڄایا ہووے جیڑھا دھرتی ماء دیاں تہذیبی ‘ ثقافتی ‘ لسانی تے ادبی رمزاں ڄاݨدا ہووے تے اِنھاں قدراں کوں جڳ جہان تئیں پڄاوے ۔دھرتی دی دھی ہووݨ پاروں راحت ایہ سبھ کُجھ ڄاݨدی ہے ۔ہِیں ڳالھوں ساکوں چنڳی لڳدی اے پر کجھ لوکاں کوں اصلوں نی بھاندی کیوں جو راحت ہک تاں عورت ہے ۔ ݙوجھا سرائیکی اے تے سرائیکی شودر ہوندے۔شودر نوکری نی کر سڳدا ۔ نوکری دا حق چھڑا برہمن کوں ہے ۔برہمن سارے پاکستان تے قابض ہِن ۔ ساݙے وسیب دے کھشتری تے ویش وی اُنہاں دے بھائیوال ہِن۔ݙوجھا راحت سرائیکی دے حق حقوق دی ڳالھ وی کریندی ہے ۔ راحت کوں ایں ڳالھ دی پوری سُدھ ہے جو ایں وسیب دے فنکاراں‘ ادیباں‘شاعراں تے گلوکاراں ہمیشہ پاکستان دی شان ودھائی ہے پر ایہ ماݨ ہمیشہ تخت لاہور دے نانویں لکھیا ڳئے۔ کیا استاد حسین بخش خان ڈھاڈھی ‘ پٹھاݨے خان ‘ ثریا ملتانیکر چھڑاوسیب دے فنکار ہن یا ملک دا ماݨ ہن۔ ایہو فرق ہوندے ݙاڈھے تے ہیݨے وچ ‘اپݨے تے پرائے وچ ۔جے راحت بانو پی ٹی وی سنٹر ملتان دی جنرل منیجر نہ ہوندی تاں کݙائیں وی بہشتی حسین بخش خان ‘‘ جنت مکانی ‘ پٹھاݨے خان ‘ سئیݨ نسیم اختر ‘ پروین نذر تے آنجہانی فقیرا بھگت دے ورھیݨے تے پروگرام ریکارڈ نہ تھیندے ۔ ݙاڈھے لوکاں ہمیشہ ایں وسیب دے شاعراں ‘ ادیباں تے فنکاراں کوں ماریے لتاڑیے پر دھرتی اِچوں پُھٹݨ آلی خشبو ‘ دِل اِچوں نکلݨ آلی کوک کوں کون قید کر سڳدے ۔ راحت انہاں مہان لوکاں تے نہ چھڑا پروگرام کرائن بلکہ اِنہاں دے سکے سوڑیاں کوں ملتان پی ٹی وی سنٹر تے سݙ اُنھاں دا ماݨ تے اپݨی شان ودھائی ہے ۔ گلوکار قوماں دا سانجھا ترکہ ہوندن انھاں دی آوازہوا دی کنڈ تے سوار تھی جڳ جہان دا پندھ کریندی تے خوشیاںونڈیندی ہے۔ جیندے جاڳدے معاشرے اپݨے فنکاراں کوں دِلاں اِچ جا ݙیندن تے اَکھیں تے ٻلہیندن۔ پر افسوس اساں اوں معاشرے دا حصہ ہیں جیڑھا راحت بانو دے آکھݨ موجب ڳاوݨ کوں پسند کریندے ۔پر ڳاوݨ آلی کوں پسند نی کریندا ۔ میڈم ثریا تے راحت بانو او خوش قسمت ماء دھی ہِن جیڑھیاں عزت ‘ شہرت ‘احترام تے سوکھ ساول نال حیاتی دے پندھ تے روانہ ہِن۔سیݨ ثریا ملتانیکر صدارتی ایوارڈ برائے حسن کارکردگی  Pride of performanceتے ستارہ امتیاز حاصل کیتے تے راحت بانو صدارتی سول ایوارڈ ‘تمغہ امتیاز حاصل کیتے ۔ ایہ اعزازات چھڑا ماء دھی دے اعزاز نی بلکہ ایںتل تے وسیب دے اعزاز ہِن جیڑھے تاریخ دے صفحات تے امر راہسن۔ماء دھی دے بغیر دھی ماء دے بغیر تے اساں اِنھاں دے بغیر ادھورے ہیں ۔سرائیکی شعور دے پندھ اِچ ثریا ملتانیکر دا ناں اُتم ہے ۔1975ء ملتان اِچ تھیوݨ آلی پہلی عالمی سرائیکی کانفرنس توں اَڄ تئیں تھیوݨ آلا کوئی وی فنگشن میڈم دی دُعا دے بغیر مکمل نی تھیندا۔

کھڑی  ݙیندی ہاں سنیہڑے اِنھاں لوکاں کوں

اللہ آن وساوے ساݙیاں جھوکاں کوں

راحت سیل سپاٹے دی وی شوقین ہے۔ دنیا دے کئی ملکاں دی سیر کیتی ہِس۔ سہیلیاں سنگتاݨیاں وی ڈھیر ہینس۔ فلاحی تے سماجی تنظیماں نال وی جُڑی راہندی ہے ۔ مہمان نوازی راحت کوں ورثے اِچ ملی ہے۔چاء پاݨی ‘ رس پاپے ‘ سوہن حلوہ ‘ سموسے پکوڑے ‘ نکتی مٹر کوئی نہ کوئی شئے ہر حال دفتر اِچ موجود ہوندی ہے ۔ برسر جے کجھ وی نہ ہووے تاں چݨے پُھلیاں تے ٹافیاں تاں ضرور لبھ پوندن ۔ مرداں اِچ ٻیٹھی ہووے تاں مرد لڳدی ہے ۔ عورتاں اِچ ہووے تاں عورت ‘پیراں فقیراں کوں ایویں منیندی اے جینویں فنکار منیندن بلکہ اُنھاں توں وی ڈھیر ۔ وݙائی محل ماڑیاں ‘ کاراں ‘ کوٹھیاں تے بنگلے اُسارݨ اِچ کائنی بلکہ انسانی قدراں اِچ ہے ۔ بندہ اپݨی سوچ فکر تے عمل نال وݙا تھیندے ۔ میں ٻہوں سارے ایجھے لوکاں کوں ڄاݨداں جنھاں کوں راحت عید برأتاںتے خوشیاں غمیاں دے موقع تے کپڑے تے لفافے بھجویندی اے ۔ انھاں اِچ حق دار سکے سوڑے وی شامل ہِن تے رَل وَسدے وی ۔ ایہ توفیق قدرت مقدر آلیاںکوں دان کریندی ہے ۔ کہیں دے ݙکھ درد اِچ شریک تھیوݨ کہیں موئے ماندے کوں خوشی ونڈݨ خدا کوں خوش کرݨ ہے ۔ بندے دا ہاو ہٻلاسا تاںساری حیاتی نی مُکدا ۔ بندہ مردے دم تئیں اپݨی اولاد کیتے تݨدا پیا ہوندے ۔ حیاتی موئے ماندیاں کیتے جیوݨ دا ناں ہے ۔ پر کتنے لوک ݙوجھیاں کیتے جیندن ۔ سوکھ ساول آوݨ دے بعد ٻہوں سارے لوک سکیاں ‘ بھیݨیں بھراواں کوں بُھل ویندن ۔ حق ہمسائے تاں پرے دی ڳالھ ہے ۔ اساں فنکاراں کوں ہمیشہ تنگ دست ݙٹھے۔ پر میڈم تے راحت اُتے اللہ دا وݙا کرم ہے ۔ سیاݨے آہدن پَھلدار لڑیاں شُکر تے احسان کنوں رب دے حضور نِو ویندن ۔ تے نہ شکریاں اپݨے بار کنوں آپ کڑک ویندن ۔ ہِیں جھک نوائی ‘ عاجزی تے شکر گزاری ماں دھی کوں او عزت ݙتی ہے جیڑھی مقدر آلیاں کوں دان تھیندی ہے۔

چھوڑ فرید نہ یار دا دامن

جئیں جی کیتا جُڑ کر کامن

ݙوہاں جہاناں ساݙا مامن

کینویں دِلوں وساراں

## حوالہ
سانول سلوݨے(خاکے)، مصنف: عبدالباسط بھٹی۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان