open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
الفریڈ لوتھر ویگنر

الفریڈ لوتھر ویگنر (1 نومبر 1880 – نومبر 1930) ہک جرمن آب و ہوا دان ، ارضیات دان ، جیو فزکس دان ، موسمیات دان اتے قطبی محقق ہئی ۔ 

الفریڈ لوتھر ویگنر ویہویں صدی دے اوائل دا ہک غیر معمولی جرمن سائنسدان ہئی ، جئیں براعظمی بہاؤ (Continental drift) دے نظریہ کوں پیش کیتا ۔ اوں ارضیات ، موسمیات اتے قطبی تحقیق اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی زندگی ہمت ، تجسس اتے سائنسی انقلاب دی مثال ہے ۔ 

ویگنر اپݨے کیریئر دی شروعات موسمیات دان دے طور تے کیتی ۔ اوں گرین لینڈ اچ کئی چڑھیاں دی اڳواݨی کیتی اتے اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

1912 اچ ، ویگنر براعظمی بہاؤ دا نظریہ پیش کیتا ۔ اوں دعویٰ کیتا کہ براعظم مستقل نی ، بھل او کروڑاں سالاں اچ حرکت کریندے پئے ہن ۔ اوں اپݨے نظریہ کوں ثابت کرݨ کیتے کئی شواہد پیش کیتے ، جیندے اچ جیواشم ، چٹاناں اتے جغرافیائی خصوصیات شامل ہن ۔ 

ویگنر دے نظریہ کوں اوں دور دے سائنسداناں وݙے پیمانے تے مسترد کر ݙتا ہئی ۔ لیکن بعد اچ ، اوندے نظریہ کوں پلیٹ ٹیکٹونکس دے نظریہ دی بنیاد دے طور تے تسلیم کیتا ڳیا ۔ 

ویگنر گرین لینڈ اچ کئی چڑھیاں دی اڳواݨی وی کیتی ۔ اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ، جیندے اچ موسمیات ، ارضیات اتے جیو فزکس شامل ہن ۔ 

ویگنر دا کم ارضیات اتے جیو فزکس دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں براعظمی بہاؤ دے نظریہ کوں پیش کیتا ، جئیں زمین دے بارے اچ اساݙی سمجھ اچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے تحریک دا باعث ہے جیڑھے زمین دے بارے اچ سکھݨ اچ دلچسپی رکھدن ۔
جان وائٹ

جان وائٹ (تقریباً 1539–1593) ہک انگریز نوآبادیاتی گورنر ، کھوڄ کار ، فنکار اتے نقشہ ساز ہئی ۔ وائٹ انہاں لوکاں اچوں ہک ہئی جیڑھے 1585 اچ روانوک جزیرے کوں نوآبادیات بݨاوݨ دی پہلی کوشش اچ رچرڈ گرینویل دے نال سفر کیتا ہئی ، جیڑھا چڑھی کیتے فنکار اتے نقشہ ساز دے طور تے کم کریندا ہئی ۔ او سب توں مشہور طور تے 1587 اچ اوں جزیرے تے روانوک کالونی قائم کرݨ دی ݙوجھی کوشش دے گورنر دے طور تے مختصر طور تے خدمات انجام ݙیسیں اتے دریافت کریسیں کہ نوآبادیات پراسرار طور تے غائب تھی ڳئے ہن ۔ 

جان وائٹ سولہویں صدی دا ہک انگریز نوآبادیاتی گورنر ، کھوڄ کار ، فنکار اتے نقشہ ساز ہئی ۔ اوں روانوک جزیرے دی نوآبادیاتی کوششاں اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی زندگی ہمت ، فن ، اتے پراسرار گمشدگی دی مثال ہے ۔ 

وائٹ اپݨے کیریئر دی شروعات 1585 اچ کیتی ، جݙاں او رچرڈ گرینویل دی چڑھی اچ روانوک جزیرے ڳیا ۔ اوں چڑھی کیتے فنکار اتے نقشہ ساز دے طور تے کم کیتا ۔ اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ، جیندے اچ مقامی امریکی قبیلے اتے اوں علاقے دے قدرتی وسائل شامل ہن ۔ 

1587 اچ ، وائٹ کوں روانوک کالونی دی ݙوجھی کوشش دا گورنر بݨایا ڳیا ۔ او اپݨے ٹٻر دے نال روانوک جزیرے ڳیا اتے اوں نوآبادیات قائم کرݨ دی کوشش کیتی ۔ 

1590 اچ ، وائٹ انگلینڈ توں ول سپلائی گھنݨ ڳیا ۔ جݙاں او واپس آیا ، تاں اوں ݙٹھا کہ کالونی پراسرار طور تے غائب تھی ڳئی ہئی ۔ نوآبادیات دے غائب تھیوݨ دا معمہ اڄ وی حل نی تھی سڳیا ۔ 

وائٹ روانوک جزیرے دے بارے اچ کئی نقشے اتے ڈرائنگ بݨائیاں ، جیڑھے اوں دور دے شمالی امریکہ دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کریندن ۔ اوندے نقشے اتے ڈرائنگ اوں علاقے دے جغرافیہ ، نباتات اتے حیوانات دے بارے اچ معلومات فراہم کریندن ۔ 

وائٹ دا کم روانوک کالونی دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں اتے اوں نوآبادیات قائم کرݨ دی کوشش کیتی ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے روانوک کالونی دی تاریخ اچ دلچسپی رکھدن ۔
جیمز ڈبلیو وٹیکر

جیمز ڈبلیو وٹیکر (ڄمݨ دی تریخ 10 فروری 1929) ، جیندا ناں جم وٹیکر وی ہے ، ہک امریکی کوہ پیما اتے پہاڑی گائیڈ ہے ۔ سیئٹل ، واشنگٹن اچ ڄمݨ اتے پرورش پاوݨ دے بعد ، یکم مئی 1963 کوں ، او نارمن ڈائرنفرتھ دی اڳواݨی اچ امریکن ماؤنٹ ایورسٹ ایکسپڈیشن دے رکن دے طور تے ماؤنٹ ایورسٹ دی چوٹی تے پہنچݨ والا پہلا امریکی بݨ ڳیا ، جیندے نال شیرپا نوانگ گومبو وی ہئی ، جیڑھا تینزنگ نورگے دا بھتریجا ہئی ۔ انہاں دا آکسیجن ختم تھی ڳیا ہئی ، لیکن او چوٹی تے پہنچݨ اچ کامیاب تھی ڳئے ۔

جیمز ڈبلیو وٹیکر ویہویں صدی دا ہک مشہور امریکی کوہ پیما اتے پہاڑی گائیڈ ہے ۔ او 1963 اچ ماؤنٹ ایورسٹ دی چوٹی تے پہنچݨ والا پہلا امریکی بݨیا ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے پہاڑی چڑھی کاری دی مثال ہے ۔

وٹیکر اپݨے کیریئر دی شروعات 1950 دے ݙہاکے اچ کیتی ، جݙاں اوں پہاڑاں تے چڑھائی شروع کیتی ۔ اوں شمالی امریکہ دے کئی پہاڑاں تے چڑھائی کیتی ۔

1963 اچ ، وٹیکر امریکن ماؤنٹ ایورسٹ ایکسپڈیشن اچ حصہ گھدا ۔ ایں چڑھی دا مقصد ماؤنٹ ایورسٹ دی چوٹی تے پہنچݨ والا پہلا امریکی بݨݨا ہئی ۔ وٹیکر اتے اوندے ساتھی نوانگ گومبو 1 مئی 1963 کوں چوٹی تے پہنچݨ اچ کامیاب تھی ڳئے ۔ انہاں دا آکسیجن ختم تھی ڳیا ہئی ، لیکن او ہمت نہ ہارے اتے او چوٹی تے پہنچ ڳئے ۔

وٹیکر دا کم امریکی کوہ پیمائی دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ او ماؤنٹ ایورسٹ دی چوٹی تے پہنچݨ والا پہلا امریکی بݨیا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے تحریک دا باعث ہے جیڑھے پہاڑاں تے چڑھائی کرݨ اچ دلچسپی رکھدن ۔
فریڈرک ویمپیر

فریڈرک ویمپیر (20 جولائی 1838 لندن اچ – 26 نومبر 1901) ہک برطانوی فنکار اتے کھوڄ کار ہئی ۔ 

فریڈرک ویمپیر انویہویں صدی دا ہک برطانوی فنکار اتے کھوڄ کار ہئی ۔ اوں شمالی امریکہ دے شمال پچادھی علاقیاں اتے الاسکا دی کھوڄ اچ حصہ گھدا ۔ اوندی زندگی فن ، ایڈونچر اتے جغرافیائی کھوڄ دی مثال ہے ۔ 

ویمپیر اپݨے کیریئر دی شروعات ہک فنکار دے طور تے کیتی ۔ اوں لینڈسکیپ پینٹنگ اچ مہارت حاصل کیتی ۔ اوں 1860 دے ݙہاکے اچ شمالی امریکہ دے شمال پچادھی علاقیاں اتے الاسکا دا سفر کیتا ۔ اوں اوں علاقے دے قدرتی مناظر اتے تل وطنی لوکاں دی زندگی دے بارے اچ کئی پینٹنگز بݨائیاں ۔ 

ویمپیر اوں علاقے دی کھوڄ اچ وی حصہ گھدا ۔ اوں الاسکا دی کھوڄ کیتے کئی چڑھیاں اچ حصہ گھدا ۔ اوں اوں علاقے دے جغرافیہ ، نباتات اتے حیوانات دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

ویمپیر اپݨے سفراں دے بارے اچ کئی کتاباں اتے مقالے لکھے ۔ اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ، جیندے اچ مقامی امریکی قبیلے اتے اوں علاقے دے قدرتی وسائل شامل ہن ۔ 

ویمپیر دا کم شمالی امریکہ دی کھوڄ دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں اتے اوں اوندے قدرتی مناظر اتے تل وطنی لوکاں دی زندگی دے بارے اچ کئی پینٹنگز بݨائیاں ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے شمالی امریکہ دی تاریخ اتے فن اچ دلچسپی رکھدن ۔
چارلس ولکس

چارلس ولکس (3 اپریل 1798 – 8 فروری 1877) ہک امریکی بحری افسر ، جہاز دا کپتان اتے کھوڄ کار ہئی ۔ اوں ریاستہائے متحدہ دی ایکسپلورنگ ایکسپڈیشن (1838–1842) دی اڳواݨی کیتی ۔ 

چارلس ولکس انویہویں صدی دا ہک مشہور امریکی بحری افسر اتے کھوڄ کار ہئی ۔ اوں ریاستہائے متحدہ دی ایکسپلورنگ ایکسپڈیشن دی اڳواݨی کیتی ، جیندے اچ اوں بحرالکاہل ، انٹارکٹیکا اتے شمالی امریکہ دے شمال پچادھی علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔ اوندی زندگی ہمت ، ایڈونچر اتے سائنسی تحقیق دی مثال ہے ۔ 

ولکس اپݨے کیریئر دی شروعات امریکی بحریہ اچ ہک افسر دے طور تے کیتی ۔ اوں کئی سال بحری خدمات انجام ݙتیاں اتے اوں جغرافیائی کھوڄ اچ دلچسپی پیدا کیتی ۔ 

1838 اچ ، ولکس کوں ریاستہائے متحدہ دی ایکسپلورنگ ایکسپڈیشن دی اڳواݨی کرݨ دا حکم ݙتا ڳیا ۔ ایں چڑھی دا مقصد بحرالکاہل ، انٹارکٹیکا اتے شمالی امریکہ دے شمال پچادھی علاقیاں دی کھوڄ کرݨا ہئی ۔ ولکس اپݨے سفر دی شروعات ورجینیا توں کیتی اتے اوں جنوبی امریکہ ، انٹارکٹیکا ، آسٹریلیا ، نیوزی لینڈ اتے بحرالکاہل دے کئی جزائر دا سفر کیتا ۔ 

ولکس انٹارکٹیکا دے ساحلاں دا نقشہ بݨایا اتے اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔ اوں بحرالکاہل دے کئی جزائر دی کھوڄ وی کیتی اتے اوں اوں علاقے دے جغرافیہ ، نباتات اتے حیوانات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں شمالی امریکہ دے شمال پچادھی علاقیاں دی وی کھوڄ کیتی اتے اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

ولکس دا کم امریکی کھوڄ دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں انٹارکٹیکا ، بحرالکاہل اتے شمالی امریکہ دے شمال پچادھی علاقیاں دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے جغرافیائی کھوڄ اچ دلچسپی رکھدن ۔ 

چارلس ولکس دی زندگی اوں دور دے امریکی کھوڄ کاراں دے حوصلے اتے تجسس دی مثال ہے ۔ اوں انٹارکٹیکا اتے بحرالکاہل دے بارے اچ سائنسی علم اچ اہم کردار ادا کیتا ۔
ایڈورڈ ایڈرین ولسن

ایڈورڈ ایڈرین ولسن (23 جولائی 1872 – 29 مارچ 1912) ہک انگریز قطبی کھوڄ کار ، پرندیاں دا ماہر ، قدرتی تاریخ دان ، طبیب اتے فنکار ہئی ۔ 

ایڈورڈ ایڈرین ولسن ویہویں صدی دے اوائل دا ہک غیر معمولی انگریز قطبی کھوڄ کار ، سائنسدان اتے فنکار ہئی ۔ او رابرٹ فالکن سکاٹ دی مشہور ٹیرا نووا چڑھی دا رکن ہئی ، جیندے اچ او جنوبی قطب دی طرف سفر کریندے ہوئے اپݨے ساتھی کھوڄ کاراں دے نال ہلاک تھی ڳیا ۔ اوندی زندگی ہمت ، قربانی اتے سائنسی تحقیق دی مثال ہے ۔ 

ولسن اپݨے کیریئر دی شروعات ہک طبیب اتے سائنسدان دے طور تے کیتی ۔ اوں پرندیاں دے مطالعہ اچ وی مہارت حاصل کیتی ۔ 1901 اچ ، او رابرٹ فالکن سکاٹ دی ڈسکوری چڑھی اچ شامل تھیا ، جیندے اچ انہاں انٹارکٹیکا دی کھوڄ کیتی ۔ 

1910 اچ ، ولسن سکاٹ دی ٹیرا نووا چڑھی اچ شامل تھیا ۔ ایں چڑھی دا مقصد جنوبی قطب تے پہنچݨ والا پہلا گروہ بݨݨا ہئی ۔ ولسن چڑھی اچ سائنسدان اتے فنکار دے طور تے اہم کردار ادا کیتا ۔ 

1912 اچ ، ولسن ، سکاٹ اتے ترائے ٻئے کھوڄ کار جنوبی قطب تے پہنچ ڳئے ۔ لیکن انہاں کوں ݙوجھا گروہ اتھاں پہلے پہنچیا ہویا ملیا ۔ واپسی دے سفر اچ ، ولسن اتے اوندے ساتھی سخت موسمی حالات اتے خوراک دی کمی دی وجہ توں ہلاک تھی ڳئے ۔ 

ولسن انٹارکٹیکا دے بارے اچ کئی سائنسی مقالے اتے کتاباں لکھیاں ۔ اوں اوں علاقے دے قدرتی ماحول دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوں اوں علاقے دے پرندیاں اتے ٻئے جانوراں دے بارے اچ وی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

ولسن دا کم قطبی کھوڄ دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں انٹارکٹیکا دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں اتے اوں اوں علاقے دے قدرتی ماحول دے تحفظ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے تحریک دا باعث ہے جیڑھے قطبی کھوڄ اچ دلچسپی رکھدن ۔ 

ایڈورڈ ایڈرین ولسن دی زندگی اوں دور دے برطانوی کھوڄ کاراں اتے سائنسداناں دے حوصلے اتے قربانی دی مثال ہے ۔ اوندی کہانی اساکوں ݙسیندی ہے کہ قطبی کھوڄ کتنی خطرناک تھی سڳدی ہے ۔ اوں انٹارکٹیکا دے بارے اچ سائنسی علم اچ اہم کردار ادا کیتا ۔
ارنسٹ ہینری چائنیز ولسن

ارنسٹ ہینری چائنیز ولسن (15 فروری 1876 – 15 اکتوبر 1930) ، جیندا ناں ای. ایچ. ولسن دے ناں نال مشہور ہے ، ہک برطانوی پودیاں دا جمع کرݨ والا اتے کھوڄ کار ہئی جئیں تقریباً 2,000 ایشیائی پودیاں دیاں قسماں مغرب اچ متعارف کرائیاں؛ تقریباً سٹھ اوندے ناں تے ہن ۔ 

ارنسٹ ہینری ولسن ویہویں صدی دے اوائل دا ہک غیر معمولی برطانوی پودیاں دا جمع کرݨ والا اتے کھوڄ کار ہئی ۔ اوں ایشیا توں پچادھی دنیا اچ تقریباً 2,000 پودیاں دیاں قسماں متعارف کرائیاں ، جیندے نال پچادھی باغبانی اچ انقلاب برپا تھی ڳیا ۔ اوندی زندگی ہمت ، تجسس اتے نباتاتی تحقیق دی مثال ہے ۔ 

ولسن اپݨے کیریئر دی شروعات 1890 دے ݙہاکے دے آخر اچ کیتی ، جݙاں اوں رائل باغبانی سوسائٹی کیتے پودیاں جمع کرݨ دا کم شروع کیتا ۔ اوں چین ، جاپان ، کوریا اتے تائیوان سمیت ایشیا دے کئی علاقیاں دا سفر کیتا ۔ اوں اوں علاقے دے قدرتی ماحول دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

ولسن کئی نویں پودیاں دیاں قسماں دریافت کیتیاں ، جیندے اچ ڈیوڈیہ انوولوکریٹا (کبوتر دا درخت) اتے ریگل للی شامل ہن ۔ اوں اوں دور دے باغبانی اچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔ اوں پچادھی باغبانی اچ ایشیائی پودیاں دی مقبولیت اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

ولسن اپݨے سفراں دے بارے اچ کئی کتاباں اتے مقالے لکھے ۔ اوں اوں علاقے دے قدرتی ماحول دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوں اوں علاقے دے پودیاں اتے جانوراں دے بارے اچ وی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

ولسن دا کم نباتاتیات دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں ایشیا توں پچادھی دنیا اچ تقریباً 2,000 پودیاں دیاں قسماں متعارف کرائیاں ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے باغبانی اتے نباتاتیات اچ دلچسپی رکھدن ۔
جیمز ولسن

کیپٹن جیمز ولسن (1760–1814) برطانوی جہاز ڈف دا کپتان ہئی ، جینکوں لندن مشنری سوسائٹی 1797 اچ مشنریاں دی ٹیم (تریہہ مرداں ، چھی عورتاں اتے ترائے ٻالاں تے مشتمل) کوں تاہیتی ، ٹونگا اتے مارکیساس جزائر اچ انہاں دے عہدیاں تے پہنچاوݨ کیتے معاہدہ کیتا ہئی ۔

کیپٹن جیمز ولسن اٹھارہویں صدی دے آخر اچ ہک برطانوی بحری کپتان ہئی ، جئیں لندن مشنری سوسائٹی دے مشنریاں کوں بحرالکاہل دے جزائر تک پہنچاوݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں جہاز ڈف دی کمان کیتی اتے اوں تاہیتی ، ٹونگا اتے مارکیساس جزائر اچ مشنریاں کوں پہنچایا ۔ اوندی زندگی ہمت ، خدمت اتے مذہبی عقیدت دی مثال ہے ۔

ولسن اپݨے کیریئر دی شروعات برطانوی بحریہ اچ ہک کپتان دے طور تے کیتی ۔ اوں کئی سال بحری خدمات انجام ݙتیاں اتے اوں بحرالکاہل دے رستیاں دے بارے اچ قیمتی معلومات حاصل کیتیاں ۔

1797 اچ ، لندن مشنری سوسائٹی ولسن نال رابطہ کیتا اتے اونکوں مشنریاں کوں بحرالکاہل دے جزائر تک پہنچاوݨ کیتے معاہدہ کیتا ۔ ولسن ایہ ذمہ داری قبول کیتی اتے اوں جہاز ڈف دی کمان سنبھالی ۔

ولسن جہاز ڈف کوں تاہیتی ، ٹونگا اتے مارکیساس جزائر تک پہنچایا ۔ اوں مشنریاں کوں محفوظ طریقے نال انہاں دے عہدیاں تے پہنچایا ۔ اوں تل وطنی لوکاں نال وی تعلقات قائم کیتے اتے اوں انہاں دی ثقافت دے بارے اچ معلومات جمع کیتیاں ۔

ولسن دا کم بحرالکاہل اچ عیسائیت دے پھیلاؤ دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں مشنریاں کوں بحرالکاہل دے جزائر تک پہنچاوݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے بحرالکاہل دی تاریخ اتے عیسائیت دے پھیلاؤ اچ دلچسپی رکھدن ۔
تھامس بریڈ ووڈ ولسن

تھامس بریڈ ووڈ ولسن (29 اپریل 1792 کوں بپتسمہ ݙتا ڳیا – 11 نومبر 1843) ہک آسٹریلوی سرجن اتے کھوڄ کار ہئی ۔ اونکوں کرکنیوٹن ، ویسٹ لوتھیئن ، سکاٹ لینڈ اچ جیمز اتے کیتھرین بوک دے پتر دے طور تے بپتسمہ ݙتا ڳیا ۔ 

تھامس بریڈ ووڈ ولسن انویہویں صدی دا ہک آسٹریلوی سرجن اتے کھوڄ کار ہئی ، جئیں پچادھی آسٹریلیا دی کھوڄ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں اتے اوں اوندے قدرتی وسائل دے بارے اچ وی لکھیا ۔ اوندی زندگی ہمت ، ایڈونچر اتے سائنسی تحقیق دی مثال ہے ۔ 

ولسن اپݨے کیریئر دی شروعات ہک سرجن دے طور تے کیتی ۔ اوں سکاٹ لینڈ اچ طب دی تعلیم حاصل کیتی اتے اوں 1820 دے ݙہاکے اچ آسٹریلیا ہجرت کیتی ۔ 

1829 اچ ، ولسن کوں پچادھی آسٹریلیا دی کھوڄ کیتے بھیڄیا ڳیا ۔ اوں اپݨے سفر دی شروعات البانی توں کیتی اتے اوں اوں علاقے دے اندرونی علاقیاں دی کھوڄ کیتی ۔ اوں اوں علاقے دے جغرافیہ ، نباتات اتے حیوانات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں مقامی آسٹریلوی قبیلے نال تعلقات قائم کیتے اتے اوں انہاں دی ثقافت دے بارے اچ معلومات جمع کیتیاں ۔ 

ولسن پچادھی آسٹریلیا دے بارے اچ کئی کتاباں اتے مقالے لکھے ۔ اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ، جیندے اچ اوندے قدرتی وسائل اتے تل وطنی لوکاں دی ثقافت شامل ہن ۔ 

ولسن دا کم پچادھی آسٹریلیا دی کھوڄ دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں اتے اوں اوندے قدرتی وسائل دے بارے اچ وی لکھیا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے پچادھی آسٹریلیا دی تاریخ اچ دلچسپی رکھدن ۔ 

تھامس بریڈ ووڈ ولسن دی زندگی اوں دور دے آسٹریلوی کھوڄ کاراں دے حوصلے اتے تجسس دی مثال ہے ۔ اوں پچادھی آسٹریلیا دے بارے اچ سائنسی علم اچ اہم کردار ادا کیتا ۔
ہیری ولس ڈیرل ڈی ونڈٹ

کیپٹن ہیری ولس ڈیرل ڈی ونڈٹ (9 اپریل 1856 ، پیرس – 30 نومبر 1933 ، بورنموتھ) اپݨے بھنوئی چارلس بروک ، راجہ آف سراواک (ہیری دی بھیݨ مارگریٹ بروک دی تریمت ہئی) دا اے ڈی سی ہئی ، اتے ہک کھوڄ کار اتے سفری لکھاری دے طور تے مشہور ہے ۔ اوندیاں کتاباں ہیری ڈی ونڈٹ دے ناں نال شائع تھیاں ہن ۔

کیپٹن ہیری ولس ڈیرل ڈی ونڈٹ انویہویں اتے ویہویں صدی دا ہک برطانوی کھوڄ کار اتے سفری لکھاری ہئی ۔ اوں دنیا بھر اچ کئی سفراں دی اڳواݨی کیتی اتے اوں اپݨے تجربات دے بارے اچ کئی کتاباں لکھیاں ۔ اوندی زندگی ہمت ، ایڈونچر اتے سفری تحریر دی مثال ہے ۔

ڈی ونڈٹ اپݨے کیریئر دی شروعات چارلس بروک ، راجہ آف سراواک دے اے ڈی سی دے طور تے کیتی ۔ اوں سراواک اچ کئی سال گزاریئے اتے اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔

ڈی ونڈٹ دنیا بھر اچ کئی سفراں دی اڳواݨی کیتی ۔ اوں سائبیریا ، الاسکا ، یورپ اتے ایشیا سمیت کئی علاقیاں دا سفر کیتا ۔ اوں اپݨے سفراں دے دوران کئی خطرات دا سامنا کیتا ، جیندے اچ سخت موسمی حالات ، جنگلی جانور اتے تل وطنی لوکاں نال تنازعات شامل ہن ۔

ڈی ونڈٹ اپݨے سفراں دے بارے اچ کئی کتاباں لکھیاں ۔ اوں اپݨے تجربات دے بارے اچ تفصیلی بیانات ݙتے اتے اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں جیندے اچ اوں سفر کیتا ہئی ۔ اوں دیاں کتاباں اوں دور دے سفری ادب اچ مقبول تھیاں ۔

ڈی ونڈٹ دا کم سفری ادب دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں دنیا بھر اچ کئی سفراں دی اڳواݨی کیتی اتے اوں اپݨے تجربات دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے سفری ادب اچ دلچسپی رکھدن ۔
فینی بلک ورکمین

فینی بلک ورکمین (8 جنوری 1859 – 22 جنوری 1925) ہک امریکی جغرافیہ دان ، نقشہ ساز ، کھوڄ کار ، سفری لکھاری اتے کوہ پیما ہئی ، خاص طور تے ہمالیہ اچ ۔ او پہلی زنانیاں پیشہ ور کوہ پیماواں اچوں ہک ہئی؛ اوں نہ صرف کھوڄ کیتی بھل اپݨے ایڈونچر دے بارے اچ وی لکھیا ۔ اوں زنانیاں دے کئی اونچائی دے ریکارڈ قائم کیتے ، اپݨے شوہر دے نال اٹھ سفری کتاباں شائع کیتیاں ، اتے زنانیاں دے حقوق اتے زنانیاں دے حق رائے دہی دی حمایت کیتی ۔ 

فینی بلک ورکمین انویہویں اتے ویہویں صدی دی ہک غیر معمولی امریکی جغرافیہ دان ، نقشہ ساز ، کھوڄ کار ، سفری لکھاری اتے کوہ پیما ہئی ۔ او ہمالیہ اچ اپݨے کوہ پیمائی دے کارنامیاں کیتے مشہور ہئی ، جتھاں اوں کئی زنانیاں دے اونچائی دے ریکارڈ قائم کیتے ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے زنانیاں دے حقوق دی حمایت دی مثال ہے ۔ 

ورکمین اپݨے کیریئر دی شروعات 1890 دے ݙہاکے دے آخر اچ کیتی ، جݙاں اوں اپݨے شوہر دے نال مل تے پہاڑاں تے چڑھائی شروع کیتی ۔ انہاں یورپ دے الپس اچ کئی پہاڑاں تے چڑھائی کیتی ۔ 

1899 اچ ، ورکمین اتے اوندے شوہر ہمالیہ دا سفر کیتا ۔ انہاں اوں علاقے اچ کئی سال گزاریئے اتے انہاں کئی پہاڑاں تے چڑھائی کیتی ۔ ورکمین کئی زنانیاں دے اونچائی دے ریکارڈ قائم کیتے ، جیندے اچ 22,611 فٹ دی اونچائی تے سگما لنگڈی پہاڑ دی چڑھائی وی شامل ہے ۔ 

ورکمین اپݨے سفراں دے بارے اچ اٹھ کتاباں لکھیاں ۔ انہاں اپݨے تجربات دے بارے اچ تفصیلی بیانات ݙتے اتے انہاں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں جیندے اچ انہاں سفر کیتا ہئی ۔ اوں دیاں کتاباں اوں دور دے سفری ادب اچ مقبول تھیاں ۔ 

ورکمین زنانیاں دے حقوق دی وی مضبوط حامی ہئی ۔ اوں زنانیاں دے حق رائے دہی دی حمایت کیتی اتے اوں زنانیاں کوں تعلیم حاصل کرݨ اتے پیشہ ورانہ کیریئر بݨاوݨ کیتے وی حوصلہ افزائی کیتی ۔ 

ورکمین دا کم کوہ پیمائی دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں کئی زنانیاں دے اونچائی دے ریکارڈ قائم کیتے اتے اوں زنانیاں کوں کوہ پیمائی اچ حصہ گھنݨ کیتے حوصلہ افزائی کیتی ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے کوہ پیمائی اتے زنانیاں دے حقوق اچ دلچسپی رکھدن ۔
بیرن فرڈینینڈ فریڈرک جارج لوڈوگ وان ورینگل

بیرن فرڈینینڈ فریڈرک جارج لوڈوگ وان ورینگل (9 جنوری 1797 – 6 جون 1870) ہک روسی جرمن (بالٹک جرمن) کھوڄ کار اتے امپیریل روسی بحریہ اچ افسر ، سینٹ پیٹرز برگ اکیڈمی آف سائنسز دا معزز رکن اتے روسی جغرافیائی سوسائٹی دا باکائنا ہئی ۔ او روسی-امریکی کمپنی دے چیف مینیجر اتے موجودہ الاسکا اچ روسی آبادیاں دے گورنر دے طور تے مشہور ہے ۔

بیرن فرڈینینڈ وان ورینگل انویہویں صدی دا ہک غیر معمولی روسی جرمن کھوڄ کار ، نیول افسر اتے ایڈمنسٹریٹر ہئی ۔ اوں آرکٹک دے علاقے دی کھوڄ اچ اہم کردار ادا کیتا اتے اوں روسی-امریکی کمپنی دے چیف مینیجر اتے الاسکا دے گورنر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوندی زندگی ہمت ، ایڈونچر اتے سائنسی تحقیق دی مثال ہے ۔

ورینگل اپݨے کیریئر دی شروعات امپیریل روسی بحریہ اچ ہک افسر دے طور تے کیتی ۔ اوں آرکٹک دے علاقے دی کھوڄ اچ دلچسپی پیدا کیتی ۔

1820 دے ݙہاکے اچ ، ورینگل آرکٹک دے علاقے اچ کئی چڑھیاں دی اڳواݨی کیتی ۔ اوں سائبیریا دے اُبھے پوادھی ساحلاں دی کھوڄ کیتی اتے اوں ورینگل جزیرے دی دریافت کیتی ۔ اوں اوں علاقے دے جغرافیہ ، نباتات اتے حیوانات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں تل وطنی لوکاں نال تعلقات قائم کیتے اتے اوں انہاں دی ثقافت دے بارے اچ معلومات جمع کیتیاں ۔

1830 دے ݙہاکے اچ ، ورینگل کوں روسی-امریکی کمپنی دا چیف مینیجر بݨایا ڳیا ۔ اوں الاسکا اچ روسی آبادیاں دے انتظام دی ذمہ داری سنبھالی ۔ اوں اوں علاقے اچ تجارت کوں ودھایا اتے اوں تل وطنی لوکاں نال تعلقات کوں بہتر بݨایا ۔

ورینگل سینٹ پیٹرز برگ اکیڈمی آف سائنسز دے رکن اتے روسی جغرافیائی سوسائٹی دے بانی دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوں جغرافیائی کھوڄ دے بارے اچ کئی کتاباں اتے مقالے لکھے ۔

ورینگل دا کم روسی کھوڄ دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں آرکٹک دے علاقے دی کھوڄ اچ اہم کردار ادا کیتا اتے اوں الاسکا اچ روسی آبادیاں دے انتظام اچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے روسی کھوڄ دی تاریخ اچ دلچسپی رکھدن ۔
شوانزانگ

شوانزانگ (6 اپریل 602 – 5 فروری 664) ، جینکوں چن ہوئی یا چن یی دے ناں نال وی ڄاݨیا ویندا ہے ، اتے اوندے سنسکرت دھرم دے ناں موکشادیو دے نال وی ڄاݨیا ویندا ہے ، 7ویں صدی دا ہک چینی ٻدھ بھکشو ، عالم ، مسافر اتے مترجم ہئی ۔ او چینی ٻدھ مت اچ تاریخی شراکت ، 629–645 اچ ہندوستان دے سفر دے سفر نامے ، گھٹ توں گھٹ 657 ہندوستانی متون کوں چین گھن آوݨ دیاں کوششاں اتے انہاں متون دے کجھ تراجم کیتے ڄاݨیا ویندا ہے ۔ او کل 1335 ابواب اچوں صرف 75 مختلف حصے ترجمہ کرݨ دے قابل ہئی ، لیکن اوندے تراجم اچ کجھ سب توں اہم مہایان صحیفے شامل ہن ۔

شوانزانگ 7ویں صدی دا ہک غیر معمولی چینی ٻدھ بھکشو ، عالم ، مسافر اتے مترجم ہئی ۔ اوں ہندوستان دا سفر کیتا اتے اوں ٻدھ مت دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔ اوں کئی ہندوستانی ٻدھ مت دے متون دا چینی زبان اچ ترجمہ کیتا ۔ اوندی زندگی علم ، عقیدت اتے ثقافتی تبادلے دی مثال ہے ۔

شوانزانگ اپݨے کیریئر دی شروعات 629 اچ کیتی ، جݙاں اوں ہندوستان دا سفر شروع کیتا ۔ اوں شاہراہ ریشم دے رستے سفر کیتا اتے اوں کئی سال ہندوستان اچ گزاریئے ۔ اوں نالندہ سمیت کئی ٻدھ مت دے مراکز دا دورہ کیتا ۔ اوں ٻدھ مت دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں اتے اوں کئی ہندوستانی ٻدھ مت دے متون حاصل کیتے ۔

شوانزانگ 645 اچ چین واپس آیا ۔ اوں اپݨے نال 657 ہندوستانی ٻدھ مت دے متون گھن آئے ۔ اوں انہاں متون دا چینی زبان اچ ترجمہ کرݨ اچ کئی سال گزاریئے ۔ اوندے تراجم چینی ٻدھ مت دی ترقی اچ اہم ہن ۔

شوانزانگ اپݨے سفر دے بارے اچ ہک کتاب وی لکھی ، جینکوں "عظیم تانگ ریکارڈز آن دی ویسٹرن ریجنز" دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے ۔ ایں کتاب اچ اوں ہندوستان دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ، جیندے اچ اوندے جغرافیہ ، ثقافت اتے مذہب شامل ہن ۔

شوانزانگ دا کم چینی ٻدھ مت دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں ہندوستان توں قیمتی معلومات گھن آندے ہوئے چینی ٻدھ مت کوں مضبوط کیتا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے ٻدھ مت اتے ثقافتی تبادلے اچ دلچسپی رکھدن ۔
جان ینگ

جان ینگ (تقریباً 1742 – 17 دسمبر 1835) ہک برطانوی شہری ہئی جیڑھا ہوائی بادشاہت دی تشکیل دے دوران کامہامیہا اول دا اہم فوجی مشیر بݨ ڳیا ۔ اونکوں امریکی جہاز ایلینورا دے کپتان سائمن میٹکالف پچھوں چھوڑ ݙتا ہئی ، اتے ہک ویلش مین آئزک ڈیوس دے نال مل تے ، کامہامیہا دا دوست اتے مشیر بݨ ڳیا ۔ ینگ کامہامیہا کیتے بحری اتے زمینی جنگی حکمت عملی دا علم گھن آیا ، اتے ہوائی بادشاہت دے ریاستی امور تے ہک مضبوط آواز بݨ ڳیا ۔ اوں یورپی طاقتاں دے نال ہوائی دے پہلے رابطیاں دے دوران وݙا کردار ادا کیتا ۔ اوں اپݨی باقی زندگی ہوائی اچ گزاری ۔ 1802 اتے 1812 دے درمیان ، جان ینگ ہوائی جزیرے دے شاہی گورنر دے طور تے حکومت کیتی جݙاں بادشاہ کامہامیہا ٻئے جزیریاں تے ڳیا ہویا ہئی ۔ اوں ہونولولو ہاربر تے قلعے دی تعمیر دا انتظام کیتا ۔ ہوائیاں اونکوں ینگ دے عام حکم "آل ہینڈز (آن ڈیک)" دی بنیاد تے 'اولوہانا' دا ناں ݙتا ۔ 

جان ینگ اٹھارہویں صدی دے آخر اتے انویہویں صدی دے شروع دا ہک برطانوی شہری ہئی ، جئیں کامہامیہا اول دے دور اچ ہوائی بادشاہت دی تشکیل اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ او کامہامیہا اول دا فوجی مشیر اتے دوست بݨیا ، اتے اوں ہوائی بادشاہت کوں یورپی طاقتاں دے نال تعلقات قائم کرݨ اچ مدد کیتی ۔ اوندی زندگی ہمت ، وفاداری اتے ثقافتی تبادلے دی مثال ہے ۔ 

ینگ کوں امریکی جہاز ایلینورا دے کپتان سائمن میٹکالف ہوائی اچ چھوڑ ݙتا ہئی ۔ اوں ویلش مین آئزک ڈیوس دے نال مل تے کامہامیہا اول نال دوستی کیتی ۔ اوں کامہامیہا اول کوں بحری اتے زمینی جنگی حکمت عملی دا علم ݙتا ، جیندے نال کامہامیہا اول کوں ہوائی دے جزائر کوں متحد کرݨ اچ مدد ملی ۔ 

ینگ ہوائی بادشاہت دے ریاستی امور تے ہک مضبوط آواز بݨ ڳیا ۔ اوں ہوائی دے یورپی طاقتاں دے نال پہلے رابطیاں دے دوران اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں ہوائی بادشاہت دے مفادات دا تحفظ کیتا اتے اوں ہوائی کوں یورپی طاقتاں دے نال تجارتی تعلقات قائم کرݨ اچ مدد کیتی ۔ 

کامہامیہا اول دے ٻئے جزیریاں تے ونجݨ دے دوران ، ینگ 1802 توں 1812 تک ہوائی جزیرے دے شاہی گورنر دے طور تے حکومت کیتی ۔ اوں ہونولولو ہاربر تے قلعے دی تعمیر دا انتظام کیتا ، جیندے نال ہوائی جزیرے دا دفاع مضبوط تھیا ۔ 

ہوائیاں ینگ کوں 'اولوہانا' دا ناں ݙتا ، جیڑھا ینگ دے عام حکم "آل ہینڈز (آن ڈیک)" تے مبکائنا ہئی ۔ ینگ اپݨی باقی زندگی ہوائی اچ گزاری اتے اوں ہوائی بادشاہت دی ترقی اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

جان ینگ دا کم ہوائی بادشاہت دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں کامہامیہا اول دا فوجی مشیر اتے دوست بݨ تے ہوائی بادشاہت دی تشکیل اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے ہوائی دی تاریخ اچ دلچسپی رکھدن ۔
توپا انکا یوپانکی

توپا انکا یوپانکی یا ٹوپیک انکا یوپانکی ، جینکوں غلطی نال "نوبل انکا اکاؤنٹنٹ" (1471 توں پہلے – 1493) دے طور تے ترجمہ کیتا ڳیا ، انکا بادشاہی دا ݙاہواں ساپا انکا (1471–93) ہئی ، حنان خاندان دا پنجواں ۔ اوندے پیو دا ناں پاچاکوٹی ہئی ، اتے اوندے پتر دا ناں ہوائنا کاپاک ہئی ۔ توپا انکا قہاپاق پاناکا (انکا امرا دے قبیلے اچوں ہک) نال تعلق رکھدا ہئی ۔اوندی قیا (اصلی تریمت) اوندی وݙی بھیݨ ماما اوکلو ہئی ۔ 

توپا انکا یوپانکی انکا بادشاہی دا ݙاہواں ساپا انکا ہئی ، جئیں 1471 توں 1493 تک حکومت کیتی ۔ او ہک عظیم فاتح اتے منتظم ہئی ، جئیں انکا بادشاہی کوں ہک وݙی بادشاہی اچ تبدیل کیتا ۔ اوندی زندگی ہمت ، اڳواݨی اتے بادشاہی سازی دی مثال ہے ۔ 

توپا انکا یوپانکی اپݨے پیو پاچاکوٹی دے دور اچ فوج اچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوں فوجی حکمت عملی اچ مہارت حاصل کیتی اتے او ہک قابل کمانڈر بݨ ڳیا ۔ 

1471 اچ ، توپا انکا یوپانکی ساپا انکا بݨ ڳیا ۔ اوں انکا بادشاہی دی توسیع دی پالیسی جاری رکھی ۔ اوں اُبھے پاسوں موجودہ ایکواڈور اتے کولمبیا دے حصیاں کوں فتح کیتا ۔ اوں جنوب اچ موجودہ چلی اتے ارجنٹائن دے حصیاں کوں وی فتح کیتا ۔ 

توپا انکا یوپانکی انکا بادشاہی دے انتظامی ڈھانچے کوں وی بہتر بݨایا ۔ اوں نویں صوبے قائم کیتے اتے اوں انہاں صوبیاں دے انتظام کیتے گورنر مقرر کیتے ۔ اوں انکا بادشاہی اچ سڑکاں اتے پل وی بݨائے ، جیندے نال تجارت اتے مواصلات اچ بہتری آئی ۔ 

توپا انکا یوپانکی دا کم انکا بادشاہی دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں انکا بادشاہی کوں ہک وݙی بادشاہی اچ تبدیل کیتا ۔ اوں اوں بادشاہی دے انتظامی ڈھانچے کوں وی بہتر بݨایا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے انکا بادشاہی دی تاریخ اچ دلچسپی رکھدن ۔
جواؤ گونسالو زارکو

جواؤ گونسالو زارکو (تقریباً 1390 – 21 نومبر 1471) ہک پرتگالی کھوڄ کار ہئی جئیں مادیرا جزائر اچ آبادیاں قائم کیتیاں اتے انہاں کوں تسلیم کروایا ، اتے ہینری دی نیویگیٹر ولوں فنچال دا پہلا کپتان مقرر تھیا ۔ 

جواؤ گونسالو زارکو پندرہویں صدی دا ہک پرتگالی کھوڄ کار ہئی ، جئیں مادیرا جزائر دی دریافت اتے نوآبادیات اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں ہینری دی نیویگیٹر دی خدمت اچ کم کیتا اتے اوں مادیرا جزائر تے پرتگالی اثر و رسوخ قائم کیتا ۔ اوندی زندگی ہمت ، ایڈونچر اتے نوآبادیاتی توسیع دی مثال ہے ۔ 

زارکو اپݨے کیریئر دی شروعات ہینری دی نیویگیٹر دی خدمت اچ ہک کھوڄ کار دے طور تے کیتی ۔ 1419 اچ ، اوں ٹریسٹاؤ واز ٹیئکسیرہ اتے بارتولومیو پیریسٹریلو دے نال مل تے مادیرا جزائر دی کھوڄ کیتی ۔ انہاں اوں جزیرے تے پرتگالی پرچم لہرایا اتے انہاں اوں علاقے تے پرتگال دے حق دا دعویٰ کیتا ۔ 

زارکو مادیرا جزائر تے پرتگالی آبادیاں قائم کیتیاں ۔ اوں فنچال شہر دی بنیاد رکھی ، جیڑھا بعد اچ مادیرا جزائر دا دارالحکومت بݨیا ۔ اوں اوں جزیرے تے زراعت کوں ودھایا اتے اوں اوندے قدرتی وسائل دا فائدہ چاتا ۔ 

زارکو کوں ہینری دی نیویگیٹر ولوں فنچال دا پہلا کپتان مقرر کیتا ڳیا ۔ اوں اوں جزیرے تے پرتگالی اثر و رسوخ کوں مضبوط کیتا اتے اوں اوندی ترقی اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

زارکو دا کم پرتگالی کھوڄ دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں مادیرا جزائر دی دریافت اتے نوآبادیات اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے پرتگالی کھوڄ دی تاریخ اچ دلچسپی رکھدن ۔
گونزالو گارسیا زورو

گونزالو گارسیا زورو (تقریباً 1500 – 1566) ہک ہسپانوی فاتح ہئی جئیں موئسکا لوکاں دی ہسپانوی فتح اچ حصہ گھدا ۔ گارسیا زورو ست مدت کیتے سانتا فی ڈی بوگوٹا دا انکومینڈیورو (میئر) ہئی ، اتے اونکوں فوساگاسگا اتے فوسکا دے انکومینڈیاز ملے ۔ 

گونزالو گارسیا زورو سولہویں صدی دا ہک ہسپانوی فاتح ہئی ، جئیں موئسکا لوکاں دی ہسپانوی فتح اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ او سانتا فی ڈی بوگوٹا دا میئر وی ہئی اتے اونکوں کئی زمیناں وی ݙتیاں ڳئیاں ۔ اوندی زندگی ہمت ، فتح اتے نوآبادیاتی توسیع دی مثال ہے ۔ 

گارسیا زورو اپݨے کیریئر دی شروعات موئسکا لوکاں دی ہسپانوی فتح اچ ہک سپاہی دے طور تے کیتی ۔ اوں گونزالو جیمینیز ڈی کیسادا دے نال مل تے کئی چڑھیاں اچ حصہ گھدا ۔ انہاں موئسکا لوکاں کوں شکست ݙتی اتے انہاں اوں علاقے تے ہسپانوی کنٹرول قائم کیتا ۔ 

گارسیا زورو کوں سانتا فی ڈی بوگوٹا دا میئر بݨایا ڳیا ۔ اوں ست مدت کیتے اوں عہدے تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوں اوں شہر دی ترقی اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں نویں عمارتاں بݨوائیاں اتے اوں اوں شہر دی حفاظت کوں بہتر بݨایا ۔ 

گارسیا زورو کوں فوساگاسگا اتے فوسکا دے انکومینڈیاز وی ݙتے ڳئے ۔ انکومینڈیاز زمیناں ہوندیاں ہن جیہڑیاں ہسپانوی فاتحین کوں ݙتیاں ویندیاں ہن ۔ گارسیا زورو اوں زمین تے زراعت کوں ودھایا اتے اوں اوندے قدرتی وسائل دا فائدہ چاتا ۔ 

گارسیا زورو دا کم موئسکا لوکاں دی ہسپانوی فتح دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں اوں علاقے تے ہسپانوی کنٹرول قائم کرݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے کولمبیا دی تاریخ اچ دلچسپی رکھدن ۔
فرانسس ایڈورڈ ینگ ہسبینڈ

لیفٹیننٹ کرنل سر فرانسس ایڈورڈ ینگ ہسبینڈ (31 مئی 1863 – 31 جولائی 1942) ہک برطانوی فوج دا افسر ، کھوڄ کار اتے روحانی لکھاری ہئی ۔ اونکوں مشرق بعید اتے وسطی ایشیا اچ اوندے سفراں کیتے یاد کیتا ویندے؛ خاص طور تے 1904 دی برطانوی چڑھی تبت ، جیڑھی اوندی اڳواݨی اچ ہئی ، اتے ایشیا اتے خارجہ پالیسی تے اوندیاں تحریراں کیتے ۔ ینگ ہسبینڈ برطانوی کمشنر تبت اتے رائل جیوگرافیکل سوسائٹی دے صدر سمیت عہدیاں تے خدمات انجام ݙتیاں ۔

لیفٹیننٹ کرنل سر فرانسس ایڈورڈ ینگ ہسبینڈ انویہویں اتے ویہویں صدی دا ہک برطانوی فوجی افسر ، کھوڄ کار اتے روحانی لکھاری ہئی ۔ او وسطی ایشیا اتے تبت اچ اپݨے سفراں کیتے مشہور ہئی ، خاص طور تے 1904 دی برطانوی چڑھی تبت ۔ اوندی زندگی ہمت ، ایڈونچر اتے روحانی تلاش دی مثال ہے ۔

ینگ ہسبینڈ اپݨے کیریئر دی شروعات برطانوی فوج اچ ہک افسر دے طور تے کیتی ۔ اوں ہندوستان اچ کئی سال خدمات انجام ݙتیاں اتے اوں وسطی ایشیا دی کھوڄ اچ دلچسپی پیدا کیتی ۔

1880 دے ݙہاکے دے آخر اچ ، ینگ ہسبینڈ وسطی ایشیا اچ کئی سفراں دی اڳواݨی کیتی ۔ اوں چین ، روس اتے برطانوی ہندوستان دے وچکار سرحداں دی کھوڄ کیتی ۔ اوں اوں علاقے دے جغرافیہ ، نباتات اتے حیوانات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں تل وطنی لوکاں نال تعلقات قائم کیتے اتے اوں انہاں دی ثقافت دے بارے اچ معلومات جمع کیتیاں ۔

1904 اچ ، ینگ ہسبینڈ تبت اچ برطانوی چڑھی دی اڳواݨی کیتی ۔ ایں چڑھی دا مقصد تبت نال تجارتی تعلقات قائم کرݨا اتے روسی اثر و رسوخ کوں روکݨا ہئی ۔ ینگ ہسبینڈ تبت اچ برطانوی اثر و رسوخ قائم کیتا اتے اوں تبت دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔

ینگ ہسبینڈ اپݨے سفراں اتے روحانی خیالات دے بارے اچ کئی کتاباں لکھیاں ۔ اوں ایشیا دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں اتے اوں بین الاقوامی تعلقات دے بارے اچ وی لکھیا ۔ اوں روحانیت اتے انسانیت دے بارے اچ وی لکھیا ۔

ینگ ہسبینڈ دا کم برطانوی کھوڄ دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں وسطی ایشیا اتے تبت دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے برطانوی کھوڄ دی تاریخ اچ دلچسپی رکھدن ۔
کارل مارٹن الیگزینڈر ہیلبیگ

کارل مارٹن الیگزینڈر ہیلبیگ (18 مارچ 1903 – 9 اکتوبر 1991) ہک جرمن کھوڄ کار ، جغرافیہ دان اتے نسلیات دان ہئی ۔ اوندے سفراں اونکوں جاوا ، سماٹرا ، بورنیو اتے وسطی امریکہ سمیت ٻئے علاقیاں اچ گھن ڳئے ۔ 

کارل مارٹن الیگزینڈر ہیلبیگ ویہویں صدی دا ہک جرمن کھوڄ کار ، جغرافیہ دان اتے نسلیات دان ہئی ۔ اوں جاوا ، سماٹرا ، بورنیو اتے وسطی امریکہ سمیت دنیا دے کئی علاقیاں دا سفر کیتا ۔ اوں اوں علاقے دے جغرافیہ ، نسلیات اتے ثقافت دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔ اوندی زندگی ہمت ، ایڈونچر اتے سائنسی تحقیق دی مثال ہے ۔ 

ہیلبیگ اپݨے کیریئر دی شروعات 1920 دے ݙہاکے اچ کیتی ، جݙاں اوں انڈونیشیا دا سفر کیتا ۔ اوں جاوا ، سماٹرا اتے بورنیو دے جزیریاں دی کھوڄ کیتی ۔ اوں اوں علاقے دے جغرافیہ ، نباتات اتے حیوانات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں تل وطنی لوکاں نال تعلقات قائم کیتے اتے اوں انہاں دی ثقافت دے بارے اچ معلومات جمع کیتیاں ۔ 

1930 دے ݙہاکے اچ ، ہیلبیگ وسطی امریکہ دا سفر کیتا ۔ اوں میکسیکو ، گوئٹے مالا اتے بیلیز دی کھوڄ کیتی ۔ اوں اوں علاقے دے آثار قدیمہ دے مقامات دا مطالعہ کیتا اتے اوں مایا تہذیب دے بارے اچ قیمتی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

ہیلبیگ اپݨے سفراں دے بارے اچ کئی کتاباں اتے مقالے لکھے ۔ اوں اوں علاقے دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں جیندے اچ اوں سفر کیتا ہئی ۔ اوں اوں علاقے دے جغرافیہ ، نسلیات اتے ثقافت دے بارے اچ وی لکھیا ۔ 

ہیلبیگ دا کم جغرافیہ اتے نسلیات دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں دنیا دے کئی علاقیاں دے بارے اچ قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے جغرافیہ ، نسلیات اتے ثقافتی تبادلے اچ دلچسپی رکھدن ۔
الیکو کانسٹینٹینوف

الیکو کانسٹینٹینوف (1 جنوری 1863 – 11 مئی 1897) (این ایس: 13 جنوری 1863 – 23 مئی 1897) ہک بلغاریہ دا لکھاری ہئی ، جیڑھا اپݨے کردار بے گانیو کیتے مشہور ہے ، جیڑھا بلغاریہ دے افسانیاں دے سب توں مشہور کرداراں اچوں ہک ہے ۔

الیکو کانسٹینٹینوف انویہویں صدی دے آخر دا ہک بلغاریہ دا مشہور لکھاری ہئی ، جیڑھا اپݨے طنزیہ کردار "بے گانیو" کیتے مشہور ہے ۔ اوں بلغاریہ دے سماجی اتے سیاسی مسائل تے طنز کیتا اتے اوں بلغاریہ دے ادب اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی زندگی سماجی تنقید ، ادبی طنز اتے قومی بیداری دی مثال ہے ۔

کانسٹینٹینوف اپݨے کیریئر دی شروعات 1880 دے ݙہاکے دے آخر اچ کیتی ، جݙاں اوں اپݨیاں تحریراں شائع کرݨیاں شروع کیتیاں ۔ اوں بلغاریہ دے سماجی اتے سیاسی مسائل تے طنز کیتا ۔ اوں بلغاریہ دے لوکاں دی خود غرضی ، لالچ اتے سیاسی ناپختگی تے تنقید کیتی ۔

کانسٹینٹینوف دا سب توں مشہور کردار "بے گانیو" ہئی ۔ بے گانیو ہک عام بلغاریہ دا آدمی ہئی ، جیڑھا اپݨے لالچ ، خود غرضی اتے سیاسی ناپختگی کیتے مشہور ہئی ۔ کانسٹینٹینوف بے گانیو دے کردار دے ذریعے بلغاریہ دے لوکاں دے عیباں تے طنز کیتا ۔

کانسٹینٹینوف اپݨیاں تحریراں دے ذریعے بلغاریہ دے لوکاں کوں بیدار کرݨ دی کوشش کیتی ۔ اوں بلغاریہ دے لوکاں کوں اپݨے عیباں تے قابو پاوݨ اتے ہک بہتر معاشرہ بݨاوݨ کیتے حوصلہ افزائی کیتی ۔

کانسٹینٹینوف دا کم بلغاریہ دے ادب دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں بلغاریہ دے لوکاں دے عیباں تے طنز کیتا اتے اوں بلغاریہ دے لوکاں کوں بیدار کرݨ دی کوشش کیتی ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے بلغاریہ دے ادب اچ دلچسپی رکھدن ۔
آہانا کرشنا

آہانا کرشنا ہک ہندوستانی اداکارہ ہے۔ او فی الحال زیادہ تر ملیالم فلمیں وچ کم کریندی پئی ہے۔ اوندی صلاحیتاں ݙیکھ تے ایہہ اندازہ لایا ونڄ سڳدا ہے جو اگر اوندی محنت ایویں ای جاری رہی تاں اوہ مزید کامیابیاں حاصل کریسی۔ آہانا نے اپݨے فلمی کیرئیر دا آغاز 2014ء وچ راجیو روی دی فلم "نجان اسٹیو لوپیز" وچ مرکزی ہیروئن دے طور تے کیتا۔

## ابتدائی زندگی
آہانا کرشنا اداکار کرشنا کمار تے اوندی گھر آلی سندھو کرشنا دی چار دھیریں وچوں وݙی ہے۔ ایندی تعلیم مدراس انسٹی ٹیوٹ آف کمیونیکیشن، احمد آباد توں ایڈورٹائزنگ مینجمنٹ تے پبلک ریلیشنز وچ پوسٹ گریجویٹ سرٹیفکیٹ ہے۔ 2018ء دے ہک مضمون وچ، آہانا نے آکھیا جو اوندا گھر ترواننت پورم، کیرالہ وچ ہے۔  

## کیرئیر
آہانا نے اپݨے اداکاری دے سفر دا آغاز 2014ء وچ راجیو روی دی فلم "نجان اسٹیو لوپیز" نال کیتا۔ 2017ء وچ اوہ فلم "نندوکالودے نٹل اوریداویلا" وچ نظر آئی، جیہڑی التاف نے نیوین پاؤلی دے نال ڈاریکٹ کیتی۔ 2019ء وچ آہانا نے ٹوینو تھامس دے نال رومانوی ڈرامہ "لوکا" وچ کم کیتا۔ ایہ فلم تنقیدی تے تجارتی لحاظ نال کامیاب رہی تے آہانا دی اداکاری کوں خوب سراہیا ڳیا۔ ایں سال اوہ شنکر رام کرشنن دی فلم "پتھینیتم پاڈی" وچ وی نظر آئی۔    

## فلمیں
آہانا کرشنا دیاں فلماں وچ "نجان اسٹیو لوپیز" (2014ء)، "نندوکالودے نٹل اوریداویلا" (2017ء)، "لوکا" (2019ء)، "پتھینیتم پیڈی" (2019ء)، "ٹی ایس کرو" (2020ء)، "پیڈیکیٹاپلی" (2021ء)، "عدی" (2023ء)، تے "پچووم اتھبوتھا ولکم" (2023ء) شامل ہن۔

## ویب سیریز
آہانا دی ہک ویب سیریز "خود اور میں" (2022ء) دے ناں نال ریلیز تھئی۔

## ٹیلی ویژن
آہانا نے ٹیلی ویژن شو "اڑان پانام 3.0" (2020ء)، "شریک اونم" دی خصوصی قسط وچ خاندان دے نال، تے "ریڈ کارپٹ" (2020ء) وچ کم کیتا۔

## میوزک ویڈیوز

## ڈسکوگرافی

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ملیالم فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
آشا نیگی

آشا نیگی ہک بھارتی فلمی اداکارہ ہے۔ جیہڑی ٢٣ اگست ١٩٨٩ کوں دہرہ دون وچ ڄمی۔ اوندی ہݨ عمر ٣٦ سال ہے تے اور ہݨ ممبئی اچ رہندی پئی ہے اور پیشے دے لحاظ نال اداکارہ ہے۔

## حوالہ

ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:بھارتی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ابو نصر محمد الفارابی

ابو نصر محمد الفارابی (تقریباً 870 – 14 دسمبر 950–12 جنوری 951) ، جینکوں لاطینی مغرب اچ الفارابیوس دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہئی ، ہک ابتدائی اسلامی فلسفی اتے موسیقی دا ماہر ہئی ۔ اونکوں "اسلامی نوپلاٹونزم دا بابا" اتے "اسلامی سیاسی فلسفے دا بانی" قرار ݙتا ڳیا ہے ۔ 

ابو نصر محمد الفارابی 9ویں اتے ݙاہویں صدی دا ہک غیر معمولی اسلامی فلسفی ، سائنسدان اتے موسیقار ہئی ۔ اونکوں "اسلامی نوپلاٹونزم دا بابا" اتے "اسلامی سیاسی فلسفے دا بانی" وی آکھیا ویندے ۔ اوں فلسفہ ، منطق ، موسیقی ، سائنس اتے سیاست سمیت کئی شعبیاں اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی زندگی علم ، حکمت اتے سائنسی تحقیق دی مثال ہے ۔ 

فارابی اپݨے کیریئر دی شروعات بغداد اچ ہک عالم دے طور تے کیتی ۔ اوں ارسطو اتے افلاطون سمیت یونانی فلسفیاں دے کماں دا مطالعہ کیتا ۔ اوں انہاں دے خیالات کوں اسلامی عقائد دے نال جوڑݨ دی کوشش کیتی ۔ 

فارابی فلسفہ ، منطق ، موسیقی ، سائنس اتے سیاست سمیت کئی شعبیاں اچ کئی کتاباں لکھیاں ۔ اوندی سب توں مشہور کتاب "آرا اہل المدینہ الفاضلہ" (دی آئیڈیل سٹی دے لوکاں دے خیالات) ہے ۔ ایں کتاب اچ ، اوں ہک مثالی ریاست دا تصور پیش کیتا جیڑھی فلسفی حکمراناں ولوں چلائی ویندی ہے ۔ 

فارابی کوں موسیقی دے ماہر دے طور تے وی ڄاݨیا ویندا ہئی ۔ اوں موسیقی دے نظریات تے کئی کتاباں لکھیاں اتے اوں کئی موسیقی دے آلات وی ایجاد کیتے ۔ 

فارابی دا کم اسلامی فلسفہ اتے سائنس دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں یونانی فلسفے کوں اسلامی عقائد دے نال جوڑݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے اسلامی فلسفہ ، سائنس اتے موسیقی اچ دلچسپی رکھدن ۔
سید جمال الدین افغانی

سید جمال الدین افغانی (1838/1839 – 9 مارچ 1897) ہک سیاسی کارکن اتے اسلامی نظریہ ساز ہئی ، جئیں انویہویں صدی دے آخر اچ پوری مسلم دنیا دا سفر کیتا ۔ او اسلامی جدیدیت دے بانیاں اچوں ہک ہئی اتے ہندوستان اچ برطانوی راج دے خلاف پین-اسلامک اتحاد دا حامی ہئی ۔ اونکوں اسلامی فقہ اچ معمولی اختلافات اچ گھٹ دلچسپی رکھݨ والا قرار ݙتا ڳیا ہے جتنا کہ مغربی دٻاؤ دے خلاف متحد جواب ݙیوݨ اچ دلچسپی رکھدا ہئی ۔ اونکوں اپݨے پیروکار مرزا رضا کرمانی دے نال شاہ ناصر الدین دے قتل دے کامیاب منصوبے اچ ملوث ہووݨ کیتے وی ڄاݨیا ویندا ہے ، جینکوں افغانی غیر ملکی طاقتاں ، خاص طور تے برطانوی بادشاہی کوں ٻہوں زیادہ رعایت ݙیوݨ والا سمجھدا ہئی ۔

سید جمال الدین افغانی انویہویں صدی دے آخر دا ہک غیر معمولی اسلامی مفکر ، سیاسی کارکن اتے پین-اسلامزم دا حامی ہئی ۔ اوں مسلم دنیا اچ اتحاد اتے جدیدیت دی وکالت کیتی اتے اوں برطانوی سامراج دے خلاف مزاحمت اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی زندگی سیاسی بیداری ، اسلامی اصلاحات اتے سامراج مخالف جدوجہد دی مثال ہے ۔

افغانی اپݨے کیریئر دی شروعات 1860 دے ݙہاکے اچ کیتی ، جݙاں اوں مسلم دنیا اچ سفر کرݨا شروع کیتا ۔ اوں مصر ، ہندوستان ، ایران اتے ترکی سمیت کئی ملکاں دا دورہ کیتا ۔ اوں مسلم دنیا اچ سیاسی اتے سماجی اصلاحات دی وکالت کیتی ۔ اوں مسلماناں کوں جدید تعلیم حاصل کرݨ اتے مغربی سامراج دے خلاف متحد تھیوݨ دی ترغیب ݙتی ۔

افغانی پین-اسلامزم دے وݙے حامی ہن ۔ اوں مسلماناں کوں متحد تھی تے مغربی سامراج دے خلاف جدوجہد کرݨ دی ترغیب ݙتی ۔ اوں مسلماناں کوں اپݨی ثقافت اتے سنڄاݨ کوں برقرار رکھݨ دی ترغیب ݙتی ۔

افغانی شاہ ناصر الدین دے قتل دے منصوبے اچ وی اہم کردار ادا کیتا ، جینکوں او برطانوی بادشاہی کوں ٻہوں زیادہ رعایت ݙیوݨ والا سمجھدا ہئی ۔ اوندے پیروکار مرزا رضا کرمانی شاہ ناصر الدین کوں قتل کیتا ۔

افغانی دا کم مسلم دنیا اچ سیاسی اتے سماجی بیداری دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں مسلماناں کوں متحد تھی تے سامراج دے خلاف جدوجہد کرݨ دی ترغیب ݙتی ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے اسلامی اصلاحات ، پین-اسلامزم اتے سامراج مخالف جدوجہد اچ دلچسپی رکھدن ۔
ابو اسحاق ابراہیم بن سیار بن ہانی النظام

ابو اسحاق ابراہیم بن سیار بن ہانی النظام (تقریباً 775 – تقریباً 845) ہک عرب معتزلی عالم دین اتے شاعر ہئی ۔ او معتزلی عالم دین ابو الہذیل العلاف دا بھتریجا ہئی ، اتے الجاحظ اوندے شاگرداں اچوں ہک ہئی ۔ النظام عباسی خلیفہ المامون دے درباراں اچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوندے مذہبی عقائد اتے علم کم کجھ ٹکڑیاں دے علاوہ گم تھی ڳئے ہن ۔

ابو اسحاق ابراہیم بن سیار النظام  اٹھویں  اتے 9ویں صدی دا ہک عرب معتزلی عالم دین اتے شاعر ہئی ۔ اوں معتزلہ مکتبہ فکر اچ اہم کردار ادا کیتا اتے اوں کئی شاگرد پیدا کیتے ، جیندے اچ مشہور ادیب الجاحظ وی شامل ہن ۔ اوندی زندگی علمی بحث ، مذہبی فکر اتے ادبی تخلیق دی مثال ہے ۔

النظام اپݨے کیریئر دی شروعات بغداد اچ ہک عالم دین دے طور تے کیتی ۔ او معتزلہ مکتبہ فکر دا پیروکار ہئی ، جیڑھا عقلی استدلال اتے آزاد مرضی تے زور ݙیندا ہئی ۔ اوں معتزلہ عقائد دی حمایت اچ کئی مقالے لکھئے ۔

النظام عباسی خلیفہ المامون دے دربار اچ وی خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوں خلیفہ دے نال مذہبی اتے فلسفیانہ معاملات تے بحث کیتی ۔ اوں خلیفہ کوں مذہبی رواداری اتے عقلی استدلال دی پالیسی اختیار کرݨ دی ترغیب ݙتی ۔

النظام ہک شاعر وی ہئی ۔ اوں کئی نظماں لکھیاں ، جیندے اچ مذہبی اتے فلسفیانہ موضوعات شامل ہن ۔ اوندیاں نظماں اوں دور دے ادبی حلقیاں اچ مقبول تھیاں ۔

النظام دے مذہبی عقائد اتے کم اڄ کل زیادہ تر گم تھی ڳئے ہن ۔ لیکن اوندے شاگرداں اتے معاصرین دیاں لکھتاں اچ اوندے خیالات دے کجھ ٹکڑے محفوظ ہن ۔ اوندے خیالات معتزلہ مکتبہ فکر دی تاریخ اچ اہم ہن ۔
صدیق افغان

صدیق افغان ہک افغان ریاضی دان اتے سیاسی کارکن ہے ۔ او کابل ، افغانستان اچ عالمی فلسفیانہ ریاضی ریسرچ سینٹر دا بانی اتے سربراہ ہے ۔ اوں افغانستان اتے اسلام دے متعلق مسائل دے بارے اچ کابل اچ احتجاجاں اچ اہم کردار ادا کیتا ، جیندے اچ 2003 اچ امریکہ مخالف احتجاج ، 2006 اچ افغان سیکورٹی افسران ولوں صحافیاں دی مار کٹائی دے خلاف احتجاج کیتے بکھ ہڑتال  کیتی۔

صدیق افغان ہک افغان ریاضی دان اتے سیاسی کارکن ہے ۔ اوں اپݨے ریاضیاتی نظریات اتے سیاسی سرگرمیاں دے ذریعے افغانستان اچ سماجی اتے سیاسی تبدیلی دی وکالت کیتی ہے ۔ اوندی زندگی علم ، سیاسی سرگرمی اتے سماجی انصاف دی مثال ہے ۔

صدیق افغان اپݨے ریاضیاتی نظریات دے ذریعے دنیا کوں سمجھݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ اوں ہک فلسفیانہ ریاضی ریسرچ سینٹر قائم کیتا ہے ، جتھاں او اپݨے نظریات تے تحقیق کریندے ۔

صدیق افغان افغانستان اچ کئی سیاسی احتجاجاں اچ حصہ گھدا ہے ۔ اوں امریکہ مخالف احتجاجاں ، صحافیاں دی مار کٹائی دے خلاف بھکھ ہڑتالاں اچ حصہ گھدا ہے ۔ اوں افغانستان اچ سماجی اتے سیاسی انصاف دی وکالت کیتی ہے ۔

صدیق افغان دا کم افغانستان اچ سماجی اتے سیاسی تبدیلی دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں اپݨے ریاضیاتی نظریات اتے سیاسی سرگرمیاں دے ذریعے افغانستان اچ سماجی اتے سیاسی بیداری پیدا کرݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے افغانستان اچ سماجی اتے سیاسی تبدیلی اچ دلچسپی رکھدن ۔
آشا بھٹ

آشا بھٹ ہک بھارتی اداکارہ، ماڈل تے مس سپرانیشنل 2014ء مقابلے دی فاتح ہے۔ اوہ ایہہ ٹائٹل جیتݨ آلی پہلی بھارتی ہے۔ آشا نے اپݨے اداکاری دے سفر دا آغاز 2019ء دی ہندی فلم "جنگلی" وچ ودیوت جاموال دے نال کیتا۔ 2021ء وچ اوہ کنڑ زبان دی فلم "رابرٹ" وچ نظر آئی۔    

## ابتدائی زندگی تےتعلیم
آشا بھٹ دا جنم بھدراوتھی، کرناٹک دے شموگا ضلع وچ 5 ستمبر 1992ء کوں تھیا۔ اوندے والدین سبرامنیا تے شیاملا بھٹ میڈیکل لیبارٹری ٹیکنیشن ہن۔ آشا دی ہک وݙی بھیݨ ڈاکٹر اکشتھا ہے، جیہڑی  ماہر طب اطفال ہے۔ 

آشا نے بھدراوتھی دے سینٹ چارلس اسکول توں تعلیم حاصل کیتی تے موڈ بیدری وچ الوا کالج وچ پری یونیورسٹی دی تعلیم حاصل کیتی۔ اوہ این سی سی دی رکن وی رہی تے 2009ء وچ سری لنکا وچ آل راؤنڈر ایوارڈ جتیا۔ آشا نے آر وی کالج آف انجینئری توں الیکٹرانک انجینئرنگ وچ گریجویشن کیتا۔ ہݨ اوہ ممبئی وچ رہندی ہے تے اپݨی این جی او "آسٹرا فاؤنڈیشن" چلیندی ہے۔  

2014ء وچ آشا نے مس انڈیا سپرانیشنل دا تاج جتیا تے مس سپرانیشنل 2014ء مقابلے وچ حصہ ڳھدا۔ 

## حوالہ

ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:کنڑا سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:تیلگو سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
سید حسن حسینی

سید حسن حسینی (جینکوں سید حسن اخلاق دے ناں نال ڄاݨیا ویندے) ہک افغان-امریکی فلسفی ہے ۔ 

سید حسن حسینی ، جینکوں سید حسن اخلاق وی آکھیا ویندے ، ہک افغان-امریکی فلسفی ہے ۔ اوں مغربی فلسفے اتے اسلامی فکر دے درمیان مکالمے کوں ودھاوݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوندی زندگی علمی تحقیق ، ثقافتی پل بݨاوݨ اتے فلسفیانہ سوچ دی مثال ہے ۔ 

سید حسن اخلاق مغربی فلسفے اتے اسلامی فکر ݙوہاں اچ مہارت حاصل کیتی ہے ۔ اوں پچادھی فلسفیاں ، جیویں کہ کانٹ ، ہیگل اتے ہائیڈیگر دے کماں دا مطالعہ کیتا ہے ۔ اوں اسلامی فلسفیاں ، جیویں کہ ابن سینا اتے غزالی دے کماں دا وی مطالعہ کیتا ہے ۔ 

سید حسن اخلاق مغربی فلسفے اتے اسلامی فکر دے درمیان مکالمے کوں ودھاوݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ اوں ݙوہاں روایتاں دے درمیان مشترکہ بنیاداں ڳولݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ اوں ݙوہاں روایتاں دے درمیان اختلافات کوں سمجھݨ دی وی کوشش کیتی ہے ۔ 

سید حسن اخلاق اپݨیاں علمی سانجھاں  دے ذریعے مغربی اتے اسلامی دنیا دے درمیان ثقافتی پل بݨاوݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ اوں ݙوہاں ثقافتاں دے درمیان بہتر سمجھ پیدا کرݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ اوں ݙوہاں ثقافتاں دے درمیان تعاون کوں ودھاوݨ دی وی کوشش کیتی ہے ۔ 

سید حسن اخلاق دا کم مغربی اتے اسلامی فلسفے دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں ݙوہاں روایتاں دے درمیان مکالمے کوں ودھاوݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے پچادھی اتے اسلامی فلسفے اچ دلچسپی رکھدن ۔
فرانسس ایلنگ ووڈ ایبٹ

فرانسس ایلنگ ووڈ ایبٹ (6 نومبر ، 1836 – 23 اکتوبر ، 1903) ہک امریکی فلسفی اتے سوجھواݨ ہئی ، جئیں سائنسی طریقہ کار دے مطابق الہیات دی تعمیر نو دی کوشش کیتی ۔ 

فرانسس ایلنگ ووڈ ایبٹ انویہویں صدی دا ہک امریکی فلسفی اتے سوجھواݨ ہئی ، جئیں سائنسی طریقہ کار دے مطابق الہیات دی تعمیر نو دی کوشش کیتی ۔ اوں "سائنسی تھی ازم" دا نظریہ پیش کیتا ، جیڑھا سائنس اتے مذہب دے درمیان مطابقت پیدا کرݨ دی کوشش کریندا ہئی ۔ اوندی زندگی عقلی استدلال ، سائنسی فکر اتے مذہبی اصلاحات دی مثال ہے ۔ 

ایبٹ اپݨے کیریئر دی شروعات ہک عالم دے طور تے کیتی ۔ اوں ہارورڈ ڈیوینیٹی سکول اچ تعلیم حاصل کیتی اتے اوں یونٹیرین چرچ اچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ لیکن اوں جلد ہی روایتی مذہبی عقائد تے سوال چاوݨا شروع کر ݙتا ۔ 

ایبٹ "سائنسی تھی ازم" دا نظریہ پیش کیتا ، جیڑھا سائنس اتے مذہب دے درمیان مطابقت پیدا کرݨ دی کوشش کریندا ہئی ۔ اوں دلیل ݙتی کہ مذہب کوں سائنسی طریقہ کار دے مطابق سمجھݨا چاہیدا ہے ۔ اوں عقلی استدلال اتے تجرباتی شواہد تے زور ݙتا ۔ 

ایبٹ "دی انڈیکس" دے ناں نال ہک رسالہ شائع کیتا ، جیندے اچ اوں اپݨے خیالات دا پرچار کیتا ۔ اوں کئی کتاباں وی لکھیاں ، جیندے اچ "سائنٹیفک تھی ازم" اتے "دی وے آؤٹ آف ایگنوٹسزم" شامل ہن ۔ 

ایبٹ دا کم اوں دور دے مذہبی حلقیاں اچ متنازعہ ہئی ۔ اوندے خیالات کوں روایتی مذہبی اڳواݨاں بدعت سمجھا ۔ لیکن اوں کئی پیروکار وی حاصل کیتے ، جیڑھے اوندے عقلی استدلال اتے سائنسی فکر توں متاثر تھئے ۔
ڈیوڈ ابراہم

ڈیوڈ ابراہم ہک امریکی ماہر ماحولیات اتے فلسفی ہے ، جیڑھا ماحولیاتی اتے ماحولیاتی مسائل دے نال مظہریت دی فلسفیانہ روایت کوں جوڑݨ دے اپݨے کم کیتے مشہور ہے ۔ او "بیکمنگ اینیمل: این ارتھلی کاسمولوجی" (2010) اتے "دی سپیل آف دی سینسوئس: پرسیپشن اینڈ لینگویج ان اے مور دین ہیومن ورلڈ" (1996) دا مصنف ہے ، جیندے کیتے اونکوں نان فکشن کیتے لینن ادبی ایوارڈ ملیا ۔ ابرام الائنس فار وائلڈ ایتھکس (AWE) دا بانی اتے تخلیقی ہدایت کار ہے، ماحولیاتی انتشار دے ثقافتی وجوہات اتے نتائج تے اوندے مضامین اکثر آن لائن میگزین ایمرجنس ، اورین ، ماحولیاتی اخلاقیات ، پیرابولا ، تکون اتے دی ایکولوجسٹ جیہے رسالیاں دے نال نال متعدد تعلیمی مجموعیاں اچ وی شائع تھیندن ۔ 

ڈیوڈ ابرام ہک امریکی ماہر ماحولیات اتے فلسفی ہے ، جئیں مظہریت دی فلسفیانہ روایت کوں ماحولیاتی اتے ماحولیاتی مسائل نال جوڑݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوں انساناں اتے قدرتی دنیا دے درمیان تعلق کوں سمجھݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ اوندی زندگی ماحولیاتی شعور ، فلسفیانہ فکر اتے ثقافتی تبدیلی دی مثال ہے ۔ 

ابرہم اپݨیاں علمی سانجھاں  دے ذریعے انساناں کوں قدرتی دنیا دے نال اپݨے تعلق کوں دوبارہ جانچݨ دی ترغیب ݙتی ہے ۔ اوں دلیل ݙتی ہے کہ انساناں کوں قدرتی دنیا کوں ہک موضوع دے طور تے ݙیکھݨ دی بجائے ، ہک شراکت دار دے طور تے ݙیکھݨا چاہیدا ہے ۔ اوں انساناں کوں قدرتی دنیا دے نال اپݨے حساں دے ذریعے جڑݨ دی ترغیب ݙتی ہے ۔ 

ابرہم "دی سپیل آف دی سینسوئس" اتے "بیکمنگ اینیمل" سمیت کئی کتاباں لکھیاں ہن ۔ انہاں کتاباں اچ ، اوں انساناں اتے قدرتی دنیا دے درمیان تعلق دے بارے اچ اپݨے خیالات پیش کیتے ہن ۔ اوں انساناں کوں قدرتی دنیا دے نال اپݨے تعلق کوں سمجھݨ اتے بہتر بݨاوݨ دی ترغیب ݙتی ہے ۔ 

ابرہم الائنس فار وائلڈ ایتھکس (AWE) دا بانی اتے تخلیقی ہدایت کار وی ہے ۔ AWE ہک غیر منافع بخش تنظیم ہے جیڑھی انساناں اتے قدرتی دنیا دے درمیان تعلق کوں بہتر بݨاوݨ دی کوشش کریندی ہے ۔ AWE تعلیم ، تحقیق اتے عوامی رسائی دے پروگراماں دے ذریعے کم کریندی ہے ۔ 

ابرہم دا کم ماحولیاتی فلسفے دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں انساناں اتے قدرتی دنیا دے درمیان تعلق کوں سمجھݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے ماحولیاتی فلسفے اتے ماحولیاتی شعور اچ دلچسپی رکھدن ۔
پیٹر اچینسٹائن

پیٹر اچینسٹائن (ڄمݨ دی تریخ 30 جون 1935) جانز ہاپکنز یونیورسٹی اچ سائنس دا ہک امریکی فلسفی ہے ۔

پیٹر اچینسٹائن سائنس دے فلسفے دے میدان اچ ہک مشہور امریکی فلسفی ہے ۔ اوں سائنس دی نوعیت ، سائنسی وضاحت اتے سائنسی ثبوت دے بارے اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوندی زندگی علمی تحقیق ، فلسفیانہ سوچ اتے سائنسی فلسفے دی مثال ہے ۔

اچینسٹائن اپݨے کیریئر دی شروعات 1960 دے ݙہاکے اچ کیتی ، جݙاں اوں سائنس دے فلسفے تے لکھݨا شروع کیتا ۔ اوں سائنسی وضاحت دے بارے اچ کئی کتاباں اتے مقالے شائع کیتے ہن ۔ اوں سائنسی ثبوت دے بارے اچ وی لکھیا ہے ۔

اچینسٹائن دے کم دا سائنس دے فلسفے دے میدان تے وݙا اثر پیا ہے ۔ اوں سائنس دی نوعیت کوں سمجھݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوں سائنسی وضاحت اتے سائنسی ثبوت دے بارے اچ وی قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔

اچینسٹائن جانز ہاپکنز یونیورسٹی اچ سائنس دے فلسفے دے پروفیسر ہن ۔ اوں کئی نسل دے سائنس دے فلسفیاں کوں تعلیم ݙتی ہے ۔ اوندے شاگرد سائنس دے فلسفے دے میدان اچ اہم کردار ادا کریندے پئے ہن ۔

اچینسٹائن دا کم سائنس دے فلسفے دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں سائنس دی نوعیت کوں سمجھݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے سائنس دے فلسفے اچ دلچسپی رکھدن ۔
ماریلن میک کورڈ ایڈمز

ماریلن میک کورڈ ایڈمز (12 اکتوبر 1943 – 22 مارچ 2017) ہک امریکی فلسفی اتے ایپسکوپل پادری ہئی ۔ اوں مذہب دے فلسفے ، فلسفیانہ الہیات اتے قرون وسطی دے فلسفے اچ مہارت حاصل کیتی ۔ او 1998 توں 2003 تک ییل ڈیوینیٹی سکول اچ ہوریس ٹریسی پٹکن پروفیسر آف ہسٹوریکل تھیالوجی اتے 2004 توں 2009 تک آکسفورڈ یونیورسٹی اچ ریجیئس پروفیسر آف ڈیوینیٹی ہئی ۔

ماریلن میک کورڈ ایڈمز ویہویں اتے اکویہویں صدی دی ہک مشہور امریکی فلسفی اتے ایپسکوپل پادری ہئی ۔ اوں مذہب دے فلسفے ، فلسفیانہ الہیات اتے قرون وسطی دے فلسفے اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی زندگی علمی تحقیق ، مذہبی عقیدت اتے فلسفیانہ سوچ دی مثال ہے ۔

ایڈمز اپݨے کیریئر دی شروعات 1970 دے ݙہاکے اچ کیتی ، جݙاں اوں فلسفہ اتے الہیات تے لکھݨا شروع کیتا ۔ اوں قرون وسطی دے فلسفے تے کئی کتاباں اتے مقالے شائع کیتے ہن ۔ اوں مذہب دے فلسفے اتے فلسفیانہ الہیات تے وی لکھیا ہے ۔

ایڈمز دے کم دا مذہب دے فلسفے دے میدان تے وݙا اثر پیا ہے ۔ اوں قرون وسطی دے فلسفے کوں سمجھݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوں مذہب دے فلسفے اتے فلسفیانہ الہیات دے بارے اچ وی قیمتی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔

ایڈمز ییل ڈیوینیٹی سکول اتے آکسفورڈ یونیورسٹی اچ پروفیسر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ اوں کئی نسل دے فلسفیاں اتے عالم دیناں کوں تعلیم ݙتی ہے ۔ اوندے شاگرد مذہب دے فلسفے دے میدان اچ اہم کردار ادا کریندے پئے ہن ۔

ایڈمز دا کم مذہب دے فلسفے دی تاریخ اچ اہم ہے ۔ اوں قرون وسطی دے فلسفے کوں سمجھݨ اچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوندی میراث اڄ وی انہاں لوکاں کیتے دلچسپی دا باعث ہے جیڑھے مذہب دے فلسفے اچ دلچسپی رکھدن ۔