مہاڳ۔ آپ وہاݨی دا پہلا مُکھ

### لکھت: ظہور احمد دھریجہ

’’مُہاڳ‘‘ آپ وہاݨی دا پہلا مُکھ ءِ،ایندے ءِچ ساری حیاتی دیاں ڳالھیں کینھی۔صرف 14-15سال دیاں کجھ ڳالھیں ءِن جیرھی ڳالھ چیتے ءِچ اَئی اے لکھ چھوڑی اے ۔اے قصہ1960ء توں 1974ء تک دا ہے۔ ایندے بعد ہُݨ تک دیاں ڳالھیں حیاتی ہوئی تاں وَل کریسوں ۔ 

’’ہے پندھ ٻہوں مشکل دا ‘‘صحت ساتھ نی ݙیندی ، ہک جند تے سُول ہزار آلا معاملہ وی ہے۔نویں پیڑھی کوں لکھݨ دا اتنا شوق کینھی ،چھوٹا بھرا ایوب سرائیکی لکھݨ پڑھݨ دے پندھ ءِچ نال ٹُردا پیا ہا ، اللہ سئیں سنبھال گھدا ۔ ’’ڳیوں رول راول ، وچ کُن کپر دے، رودھے ݙتونی پچھلی عمر دے‘‘۔ 

اے کتاب کُئی تحقیقی کتاب کینھی ،حیاتی دی مُہاڳ ءِ۔میکوں پتہ ہے جو کتاب ءِچ غلطیاں ہوسِن ، پروف ریڈنگ وی نی کر سڳیا ، میں پارت ݙینداں اپݨی اولاد تے اپݨے خیش قبیلے کوں جو ایں کم کوں اڳوں تے ٹورن تے دھریجہ نگر دی پندرھاںسو ݙو ہزار صفحے دی تاریخ لکھن ،جو کجھ میں لکھیے اینکوں بݨا جوڑ تے لکھن تاں جو دھریجہ برادری دی تاریخ سامھے آ سڳے۔ 

بندہ سوچ دا مادہ پیدا کرے، آپ کوں آپ ݙیکھے آپ دی ہک ہک شئے تے غور کرے جو اے کیویں بݨی اے، آپ کوں ݙیکھے، گھر کوں ݙیکھے، کوٹھے دی چھت چڑھ ونڄے اسمان کوں ݙیکھے، سوچ تے اپݨے خیال کوں وݙا کرے چھ اکھیں ہوون اُبھا ،لماں، پوادھ، پچھادھ، اسمان دے نال ست اسمانیں کوں ݙیکھے تے بھوئیں تلے جیڑھی کائنات ءِاو وی ݙیکھے پرڳال اپݨی ذات تے اپݨے گھر توں شروع تھیسے۔ لکھ کروڑ تے بھاویں پدم تے ونڄو ڳنتری ہک توں شروع تھیسے۔ ایں سانگے مہاڳ اپݨے گھر تے اپݨی وستی توں کیتی ءِ۔جتنا تھیوے اڳوں دی سوچو ، نویں سوچ تے نویں خیال پیداکرو، سئیں فرمایا ہا علم حاصل کرو بھاویں تہاکوں چین ونڄݨا پووے۔  

اڄ اوہا ڳال ثابت تھی ڳی ءِ، چین علم دے زور تے دنیا دی بادشاہی حاصل کر گھٖدی ءِ، چین اپݨے علم دی ترقی نال پچھلے بادشاہیں کوں پچھی تے چھوڑ ڳے۔ آوݨ آلی نسل کوں علم پڑھاوݨ فرقہ ورانہ نصاب توں بچائو۔اے ڳال مہاڳ ء ِ چ ایں سانگے کریندا پیاں جو میں اپݨی وستی ء ِچ ا یہو کجھ ݙیکھدا رہ ڳیاں ، اسیݙی وستی دے لوک بلا سیاݨے ہن پر فرقیں دے چکر ء ِچ لڳے رہندے ہن، بحث کریندیں کریندیں گھگھیاں آ ویندیاں ہن ، علم تے ایجاد کوں اتنا وقت ݙیون ہا تاں سائنسدان ہوون ہا۔کیوں جو اسیݙی وستی دے لوک ݙاڈھے سیاݨے ہن۔ 

گھڑیال اکھیندے ہر ݙوجھا پل نواں پل ء ِ، پل پل نویاں تبدیلیاں اَمدیاں ہن، ٹھیک ءِکتاب پڑھیجݨ گھٹ تھی ءِ، پر ایندی اہمیت گھٹ نی تھی، سرائیکی اکھاݨ لکھیا لوہا تے الا یا ڳوہا اڄ وی سچ ء ِ، قوماں کتاب نال وݙیاں تھیندن، اللہ سئیں آپ صاحب کتاب ءِ، جتنا تھی سڳے کتاب آلے پاسے آئو تے ودھ توں ودھ کتاباں لکھو۔

اے ٹھیک ء ِجو آوݨ آلے دور ء ِچ ایجھیاں شئیں وی امسن جنہاں بارے اساں سوچیا وی کائنی، ہر شئے پل پل وٹیندی پی ء ِ، ہیندا ناں حیاتی ءِ، ہک جاہ تے کھڑ ونڄݨ دا ناں موت ءِ، سو سوا سو سال پہلے کہیں سوچیا نہ ہا لوک چندر تے پُڄ ویسن سمندر ء ِچ سڑکا ں بݨ اویسن ، اے سب کجھ ݙیکھدے ٻیٹھوں ،ارمان تاں اے ہے جو غیریں علم تے کتاب نال یاری لاتے کر ݙکھائی ءِاساں صرف ݙیکھدے ٻیٹھوں۔ 

مہاڳ کوئی وݙا علمی خزانہ کائنی تے نہ سائنس دی کتاب ء ِ ، پر اے وی تاں سچ ءِجو علم دے اسمان تے پُڄݨ سانگے پوڑ ی تے پہلے ݙاکے تے پیر رکھݨا پمدے، وݙا علم ذات دا ہوندے، پہلے ذات ول کائنات تے کائنات ہر بندے دی اپݨی حویلی توں شروع تھیندی ء ِ، مہاڳ دا سنیہا ایہو ہے جو اپݨے گھر اپݨی وستی تے اپݨے وسیب نال پیار کرو ں تے علم دے ذریعے او کم کروں جو ترقی یافتہ قوماں کریندیاں ٻیٹھن، انگریز اُتوں نی لتھے، اساں سب کجھ کر سڳدوں جیکر نیت تے ارادہ ہووے۔

صابر دھریجہ ان پڑھ ہا، فرقیں دے چکر دا اونکوں پتہ کائنا ہا، سچ پچُھو تاں موجد تے سائنسدان ہا جو مٹی دیاں ایجھیاں سوہݨیاں شئیں بݨیندا ہا جو حیران کر ݙیندا ہا، اونکوں سرپرستی نہ ملی رہ ڳیا۔

چھیکڑی ڳالھ اے ݙسی ونڄاں جو ایں کتاب دے عنوان ،تاریخ یا سن وار کائنی،میکوں جیویں جیویں ذہن تے آندے ڳن لکھی ڳیاں ، تھی سڳدے 1970-72ء دی ڳالھ پہلے آ ڳی ہووے تے 1964-65ء دی ڳالھ بعد ءِچ اَئی ہووے ۔ پڑھݨ آلے ایں ڳالھ کوں سامھے رکھسِن۔

## حوالہ
کتاب: مُہاڳ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان