ایوب توں کِتھ ایں؟

عید دیاں چھُٹیاں گزارݨ دے بعد میݙے نِکے بھرا ایوب دھریجہ نگر ءِ چوں میکوں روانہ کیتے۔ رات 12 وجٖے ملتان پُجٖاں ، سویلے ( 15 اگست 2013ء ، خمیس دے ݙینھ ) ساڈھے ست وجٖے حاجی عید احمد روندا آئے۔ آکھیس ادا ایوب رضا تھی ڳے۔ میں آکھئے کون؟ آکھیس ادا ایوب۔ میں آکھئے کوڑ اے ، کوڑ اے … اللہ کرے کوڑ ہووے پر ……… ؟ اے ڳالھ بجلی توں ودھ میݙے سر تے اسمان ڈھہہ پے ، سُدھ نی پمدی ، کراں تاں کیا کراں ۔ ونجٖاں تاں کیݙے ونجٖاں؟

ݙکھاں ݙکھڑے ݙتے ݙاڈھے۔ ہݙاں دا ماس تن کھادے

ہمیشاں درد ہِن وادھے ۔ کراں کیا ؟ کجھ نئیں چلدی 

او میں توں ہا چھوٹا ، ترجھی جاہ تے پر وݙا بندہ ہا ، چنڳاں تے سیاݨا ݙاڈھا ۔ایوب دی اپݨی ہک سوچ ہئی۔ او ہمیش آکھدا ہا جو سرائیکی پڑھݨ آلے طالب علمیں دی مدد تھیوے ۔ انہاں کوں پڑھݨ کیتے نصابی کتاباں تے مضمون مِلن ۔ او ݙسیندا ہا جو میں ایم اے سرائیکی دا داخلہ بھیجٖیا تاں میں سمجھا اے تاں بھت اے ۔ میں اینکوں کھا ویساں پر پلتھی مار تے بٖیٹھم ، اے تاں رُک دے چَݨے ہِن ۔ اے کم انگریزی توں وی ایں سانگے اوکھا تھی ڳیا جو اساݙے کول سرائیکی کتاباں تاں ہَن پر او ایم اے سرائیکی دے نصاب دے متعلق نہ ہن۔ ایوب آکھدا ہا جو تُساں اساں ایجھیاں کتاباں کٹھیاں کروں جیرھا سرائیکی پڑھݨ آلئیں دی مدت کرن۔  ایوب آکھدے ہا جو ہر شئے ممکن ہے جیکر سرائیکی استاد تے سکالر ہمت کرن تاں سرائیکی وچ سائنس پڑھائی ونڄ سڳدی اے ۔ میڈیکل تے انجینئرنگ وی آ سڳدی اے پر ہمت نہ ہووے تاں ول طالب علم سادہ سرائیکی توں وی بھڄ ویسن ۔ 

ایوب دی عمر اتنی نہ ہئی جتنی اوندی سوچ۔ او اجٖݨ سکھݨ دے عمل اِچ ہا۔ پڑھائی توں فارغ تھیا تاں سرکاری نوکری سانگے بٖاݨ مریندا رہ ڳیا۔ او آکھدا ہا جو بھاویں کوئی وݙا عہدہ نہ ہووے ،عام نوکری ہووے پر ہووے سرکاری جو ایندے وچ بٖدھیپے تے اولاد دا تحفظ ہوندے۔ ملازمت تے او وی سرکاری ؟سرائیکیں دے ایجھے نصیب کݙاں ؟ ایوب اوور ایج تھی ڳیا۔ نوکری نہ ملی پر اوں اپݨے پرنٹنگ پریس آلے کم تے پوری توجہ ݙتی تے نال سرائیکی دا کم وی کریندا رہ ڳیا۔ میں اے ڳالھ اکھیندا پیا ہم جو ایوب دی عمر اتنی نہ ہئی جتنی اوندی سوچ۔ اوندی خواہش ہئی جو ملتان یا دھریجہ نگر اچ ہک ایجھی جاہ بݨاؤں جتھاں سرائیکی نصاب دے متعلق ساریاں کتاباں ہوون ۔ فوٹو سٹیٹ دی سہولت ہووے۔ ودھ توں ودھ گائیڈاں تے خلاصے لکھوائے ونجٖن۔ تعلیمی اداریاں وچ طالب علماں کوں داخلیاں دی آگاہی ملے ۔ ملک تے بٖاہرلے ملک نویں آوݨ آلے سبجیکٹ دے بارے وسیب دے نینگراں کوں آگاہی ملے۔ ہک ایجھی اکیڈمی ہووے جیرھی طالب علماں کوں سی ایس ایس ، میڈیکل تے انجینئرنگ تے بٖے مضمون دی رہنما ئی کرے ۔ بے روزگاراں کوں ملازمتاں بارے آگاہی ملے۔ بٖاہرے ملکاں اچ روزی تے پڑھائی بارے معلومات ملن۔ سرائیکی دا پاکستانی تے عالمی زباناں نال ڳانڈھا تھیوے ۔ ایوب دی سوچ تے خواب چنڳے ہَن۔ او تاں وچھوڑا ݙے ڳے پر اوندی سوچ تاں زندہ ہے۔ جیکر اساں اوندی سوچ دے مطابق کم کر ونجٖوں تاں اوندی روح خوش تھیسے ۔ اونکوںچنڳی سوچ تے اسیکوں چنڳے عمل دا ثواب ملسے۔ 

ایوب دی موت قومی نقصان ہے۔ اے ڳالھ میں ایں سانگے آکھداں جو ایوب سرائیکی قوم بارے سوچیندا ہا ۔ اوندی وفات آلے تݙے تے اوندے سنگتی اعجاز ابڑو ݙسیندے بٖیٹھے ہَن جو میں ابڑو برادری دے کٹھ اچوں تھی تے آیا تاں ایوب سئیں میکوں آکھیا جو ابڑو شناخت ناں دا حصہ ہے ، اے کتھائیں نی ویندی ، تُساں سرائیکی سنجٖاݨ آلے کٹھیں اچ زیادہ آئے کرو ۔ جٖام خورشید دھریجہ تے مقصود دھریجہ ݙسیندن جو دھریجہ نگر دے جلسے اچ تھیوݨ آلیں تقریریں تے ݙوجھے ݙینہہ تبصرہ کریندے بٖیٹھے ہاسے۔ جمشید دستی دے سرائیکی صوبے بارے جذبے دی بھل بھل تھیوݨ پے ڳی ۔ ایوب مُسک پیا تے دل آلے پاسے ہتھ رکھ تے آکھیُس ’’ اِتھوں آلی ڳالھ نہ ہئی ‘‘ ۔ ایوب دے گھاٹے سنگتی حبیب مغل دھریجہ نگر تݙے تے ڳالھ کریندے بٖیٹھے ہَن ۔ جو ظہور سئیں دا فون آوے ہا تاں ایوب ترپ مار تے اُٹھی کھڑدا ہا ’’ جی سئیں ،ٹھیک اے ، ٹھیک بالکل ٹھیک، میں ہُݨیں وینداں تے ہُݨیں ملداں ، جیا سئیں جیا ‘‘ دیاں آوازاں امدیاں پیاں ہوندیاں ہَن ۔ اجٖاں موبائل کن توں لہاوے ہا تے موٹر سائیکل کوں کک مار تے ایوب او پیا ویندی ۔ حبیب مغل ݙسیندن جو میݙی ایوب نال بے تکلفی ݙاڈھی ہئی۔ میں آکھیا تیݙے بھرا دا فون آوے تاں تیکوں کیا تھیوݨ پے ویندے ۔ بٖہہ تے یا کھڑ تے وی تاں فون سُݨیا ونڄ سڳدے ۔ تیکوں کیا تھی ویندے جو توں ہر شئے بُھل ویندیں؟ ایوب آکھدے مغل ! توں لُڑھ نہ مار ، میݙا بھرا اساݙے گھر تے اساݙے خاندان دا تاں کیا وسیب دا محسن اے ۔ جیکر او میکوں آکھ ݙیوے جو گاݙے تلے سر ݙے تاں میں پچھساں کائناں، گاݙی تلے سِر ݙے ݙیساں ۔ اے میݙے بھرا ایوب دیاں ڳالھیں ہَن ۔ میکوں لوک حوصلہ ݙیندن ، صبر کر پر ایجھا جانثار بھرا کتھوں آؤسے جیرھا مونجھ دے مریلے شینہہ کنوں میکوں بچیسے ؟

دھی پُتر تے سارے بھیݨ بھرا میݙے نال محبت کریندن پر ایوب کوں میݙے نال تے میکوں اوندے نال عشق جذباتی لگاؤ ہئی۔ ایں محبت دا وݙا سبب سرائیکی ہا۔ دھریجہ نگر اچ جتنے سرائیکی کٹھ میل تھیندے ہَن اوندا موہری ایوب دھریجہ ہوندا ہا۔ دھریجہ نگر اچ ہر سال وݙی عید تے سرائیکی کانفرنس تھیندی اے ، جوان کوں فکر ہُݨیں نال ہئی۔ ایں عید تے کانفرنسیں دے انتظامیں بارے ڳالھ کریندے بٖیٹھا ہا ۔ آکھدا بٖیٹھا ہا جو ایں واری سندھی، بلوچی تے سرائیکی دانشوراں نال پنجابی ، پشتون دانشوراں ءِ چوں بٖیا نہ تاں ہک ہک دانشور سݙوں تاں جو سرائیکی مسئلہ نشابُر تھیوے تے او آ تے ڳالھ کرن جو سرائیکی قوم حق تے ہے یا نہ ۔میں ہامی بھریندا رہ ڳیوم ، میکوں کیا سُدھ ہئی جو ایوب بٖنہاں کوں سݙݨ دا آکھدا بٖیٹھے پر آپ ویسے پیا۔ ہُݨ کانفرنساں تاں تھیسن ، سرائیکی دی ڳالھ وی تھیسے پر ایوب بنا کیا چس آؤسے ؟ کل میں ݙاڈھا مونجھا تھی تے کھٹ تے سُتا کیا ݙیکھدا ں۔ میݙے اندر دا آدمی میکوں کیا آکھدے ؟

او آکھدے جو موت برحق ہے ،سیاݨے آکھ ڳن جو ’’ جیوݨ کوڑ اے ، مرݨ سچ اے ‘‘ ۔ ہر ہک دا اوہو راہ ہے۔ اساں وݙے توں وݙے صدمے تے مونجھ دے مریلے شینہہ کوں اپݨی طاقت بݨاؤں تے وݙے توں وݙے صدمے برداش کرݨ سانگے تیار رہوں ۔ اساکوں ہمت تے حوصلہ نی ہارݨا چہیدا۔ اساکوں اپݨے وطن ،وسیب سانگے صدمے کوں ایویں پی ونجٖݨے جیویں ریت پاݨی پیندی اے ۔ ݙکھ تے عذاب دی چھل پی تے وی اساں اپݨے ہونٹ خشک رکھیسوں ۔ اندروں مونجھ ملال دے بھانبھڑ بٖلدے رہن کوئی چِڑنگ زبان تے نہ آوے۔ زبان تے آوے تاں سرائیکی دی ڳالھ آوے۔ سرائیکی وطن وسیب تے سرائیکی حق دی ڳالھ آوے۔ ایہو سنیہا میݙے بہشتی بھرا ایوب دھریجہ دا ہے۔ 

گزریل رات ایوب آئے، میں اپݨے گھر دھریجہ نگر بیٹھک ءِ چ سنگتی نال ڳالھیں بٖیٹھا کریندا ں۔ سنگتی آکھدن فاروق کݙاں آؤسے ، میں آکھے امدے مہینے۔ طاہر عید تے آؤسے؟ میں آکھئے ہا۔ گھر دے پاسے آلا دروازہ کھلیے، ایوب کِھلدا کھڑا ہا۔ میں آکھئے ایوب؟ آکھدے جیا! ۔ میں آکھئے آ نہ، آکھدے بس وینداں تہاݙی آواز امدی پی ہئی ، ݙیکھݨ آیاں ۔ میݙی اکھ کُھل ڳی۔ خواب ۔ میݙی دھاڑ نکل ڳی، کیا خواب پورا تھیسے یا خواب خواب راہسے؟

## حوالہ
معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ