open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چنگھائی جھیل

## چنگھائی جھیل
چنگھائی جھیل ، چین دی سب توں وݙی جھیل ہے ۔ ایہ چنگھائی صوبے وچ ہک اینڈورہیک (بند) بیسن وچ واقع ہے ، جیندے ناں تے صوبے دا ناں وی رکھیا ڳیا ہے ۔ چنگھائی جھیل کوں الکلائن نمکین جھیل دے طور تے درجہ بند کیتا ڳیا ہے ۔ جھیل دے سائز وچ اتار چڑھاؤ آندا ریہا ہے ، ویہویں صدی دے زیادہ تر حصے وچ ایہ سنگڑدی رہی لیکن 2004 توں بعد ایندے وچ وادھا تھیا ہے ۔ 2008 وچ ایندا سطحی رقبہ 4,317 مربع کلومیٹر (1,667 مربع میل) ، اوسط گہرائی 21 میٹر (69 فٹ) تے زیادہ سے زیادہ گہرائی 25.5 میٹر (84 فٹ) ہئی ۔ چنگھائی جھیل ، اپݨے وݙپ تے سݨہپ ، ماحولیاتی اہمیت تے ثقافتی ورثے دی وجہ توں ہک خاص مقام رکھدی ہے ۔  

## تاریخ
چنگھائی جھیل دا اتہاس ٻہوں پراݨا ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ ایہ جھیل ہزاراں سال پہلے بݨی ہئی ۔ ایں علاقے وچ مختلف تہذیباں آباد رہیاں ہن ، جنہاں دا ایں جھیل نال گہرا تعلق ریہا ہے ۔ چنگھائی جھیل ہمیشاں توں ہک اہم تجارتی تے ثقافتی مرکز رہی ہے ۔ ایں جھیل دے کنارے کئی تاریخی مقامات موجود ہن ، جیڑھے کہ ایں علاقے دی تاریخ دی گواہی ݙیندے ہن ۔

## جغرافیہ
چنگھائی جھیل چین دے صوبے چنگھائی وچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل تبت سطح مرتفع دے شمال پوادھی پاسوں واقع ہے ۔ ایہ جھیل تقریباً 105 کلومیٹر (65 میل) لمبی تے 63 کلومیٹر (39 میل) چوڑی ہے ۔ ایندا کل رقبہ تقریباً 4,317 مربع کلومیٹر (1,667 مربع میل) ہے ۔ جھیل دی اوسط گہرائی 21 میٹر (69 فٹ) ہے ، تے سب توں زیادہ گہرائی 25.5 میٹر (84 فٹ) ہے ۔ جھیل وچ ٻہوں سارے جزیرے وی موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ اہم جزیرے وی موجود ہن ۔ چنگھائی جھیل وچ ٻہوں سارے دریا آن تے رلدے ہن ، پر کوئی دریا ٻاہر نہیں نکلدا ۔

## ماحول
چنگھائی جھیل دا ماحول ٻہوں منفرد ہے ۔ ایہ جھیل سطح مرتفع تے واقع ہے ۔ ایں علاقے وچ ٻہوں سرد تے خشک موسم ہوندا ہے ۔ جھیل دا پاݨی کھارا ہے ۔ جھیل وچ مچھیاں دیاں کئی قسماں موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ کارپ تے دیگر قسم دیاں مچھیاں شامل ہن ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے جانور وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ یاک ، تبتی غزال تے مختلف قسم دے جنگلی جانور شامل ہن ۔ جھیل دے چوپھیر ٻہوں سارے پرندے وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ کالے گردن والے کرین ، مختلف قسم دیاں چڑیاں تے آبی پرندے شامل ہن ۔

## معیشت
چنگھائی جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پکڑݨ تے سیاحت دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے آباد برادریاں مچھی پکڑݨ تے انحصار کریندن ۔ سیاحت وی ایں علاقے دی معیشت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ جھیل دے کنارے خوبصورت مناظر تے حیاتیاتی گھݨ ونک دی وجہ توں ٻہوں سارے پھرندڑ ایں جھیل تے آندے ہن ۔

## اہمیت
چنگھائی جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ چنگھائی جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔

## مستقبل
چنگھائی جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ موسمی تبدیلی ، آلودگی تے ودھدی ہوئی آبادی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے سائنسدان رل تے چنگھائی جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔
میاں علمدار عباس قریشی

میاں علمدار عباس قریشی  ہک پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## ابتدائی حیاتی تے تعلیم
میاں علمدار عباس قریشی یکم جنوری 1963 کوں مظفر گڑھ وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے 1984 وچ فارمن کرسچن کالج توں ماسٹر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی۔ 

## سیاسی کیریئر
میاں علمدار عباس قریشی 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-255 (مظفر گڑھ-V) توں آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے منتخب تھئے۔ انہاں نے مئی 2013 وچ پاکستان مسلم لیگ (ن) وچ شمولیت اختیار کیتی۔ اوہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-277 (مظفر گڑھ-X) توں آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے دوبارہ منتخب تھئے۔ اگست 2018 وچ، انہاں نے پاکستان تحریک انصاف وچ شمولیت اختیار کیتی۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
سائما جھیل

## سائما جھیل
سائما جھیل ، لمے پوادھی فن لینڈ وچ فن لینڈ لیک لینڈ علاقے وچ واقع ہک جھیل ہے ۔ تقریباً 4,279 مربع کلومیٹر (1,652 مربع میل) دے سطحی رقبے دے نال ، ایہ فن لینڈ دی سب توں وݙی جھیل ہے ، تے یورپ دی چوتھی سب توں وݙی قدرتی مٹھے پاݨی دی جھیل ہے ۔ سائما جھیل ، اپݨے سݨہپ ، صاف پاݨی ، ہزاراں جزیریاں ، حیاتیاتی گھݨ ونک ، تے ماحولیاتی اہمیت دی وجہ توں ہک خاص مقام رکھدی ہے ۔  

## تاریخ
سائما جھیل دا اتہاس ٻہوں پراݨا ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ ایہ جھیل تقریباً 10,000 سال پہلے ، آخری برفانی دور دے بعد بݨی ہئی ۔ ایں علاقے وچ انساناں دی موجودگی دے آثار وی ملئے ہن ، جیڑھے کہ ہزاراں سال پراݨے ہن ۔ قدیم زمانے وچ ، ایہ جھیل مختلف قبیلیاں دا گھر ہئی ، جنہاں دا ایں جھیل نال گہرا تعلق ریہا ہے ۔ سائما جھیل ہمیشاں توں ہک اہم تجارتی تے نقل و حمل دا راستہ رہی ہے ۔ ایں جھیل دے کنارے کئی تاریخی مقامات موجود ہن ، جیڑھے کہ ایں علاقے دی تاریخ دی گواہی ݙیندے ہن ۔ 

## جغرافیہ
سائما جھیل فن لینڈ دے جنوب پوادھی پاسوں واقع ہے ۔ ایہ جھیل ہزاراں جزیریاں تے تنگ آبناؤں نال بݨی ہوئی ہے ۔ ایہ جھیل تقریباً 260 کلومیٹر (160 میل) لمبی تے 180 کلومیٹر (110 میل) چوڑی ہے ۔ ایندا کل رقبہ تقریباً 4,279 مربع کلومیٹر (1,652 مربع میل) ہے ۔ جھیل دی اوسط گہرائی کجھ گھٹ ہے ، تے سب توں زیادہ گہرائی دے بارے وچ معلومات محدود ہن ۔ سائما جھیل وچ ٻہوں سارے دریا آن تے رلدے ہن ، پر کوئی دریا ٻاہر نہیں نکلدا ۔ بھل ایہ جھیل کئی نہراں دے ذریعے ٻیٹھے ہوئے پاݨی دے نظام نال جڑی ہوئی ہے ۔ 

## ماحول
سائما جھیل دا ماحول ٻہوں منفرد ہے ۔ ایہ جھیل بوریل جنگلات دے وچکار واقع ہے ۔ ایں علاقے وچ ٹھڈھا موسم ہوندا ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے مٹھا ہے ۔ جھیل وچ مچھیاں دیاں کئی قسماں موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ سائما سیل ، سالمن ، پائیک تے پرچ شامل ہن ۔ سائما سیل ، جو کہ دنیا دا سب توں نایاب سیل ہے ، صرف ایں جھیل وچ پایا ویندا ہے ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے جانور وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ موس ، ناہر ، لومڑ تے بیور شامل ہن ۔ جھیل دے چوپھیر ٻہوں سارے پرندے وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ عقاب ، الّو تے مختلف قسم دیاں چڑیاں شامل ہن ۔ 

## معیشت
سائما جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پکڑݨ ، سیاحت تے نقل و حمل دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے آباد برادریاں مچھی پکڑݨ تے انحصار کریندن ۔ سیاحت وی ایں علاقے دی معیشت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ جھیل دے کنارے خوبصورت مناظر ، صاف پاݨی ، ہزاراں جزیریاں ، تے حیاتیاتی گھݨ ونک دی وجہ توں ٻہوں سارے پھرندڑ ایں جھیل تے آندے ہن ۔ 

## اہمیت
سائما جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ سائما جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

## مستقبل
سائما جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ موسمی تبدیلی ، آلودگی تے ودھدی ہوئی آبادی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ سائما سیل دی بقا وی ہک وݙا مسئلہ ہے ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے سائنسدان رل تے سائما جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔
صالح اسماعيل

**صالح اسماعيل** زنگی خاندان دے ہک رکن ہن جیہڑے 1174ء وچ دمشق تے حلب دے امیر بݨیے۔ اوہ نور الدین زنگی دے پتر ہن۔ ‌

## حوالہ
فردوس رعنا

فردوس رعنا،ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑی  اگست 2018 سے جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی رکن رہ چکی ہن۔ا وہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ خواتین دی مخصوص نشست تے پاکستان تحریک انصاف  دی امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے  منتخب تھئین۔

## حوالہ

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
رئیس محمد محبوب احمد

رئیس محمد محبوب احمد ہک پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ اگست 2013 توں مئی 2018 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## ابتدائی حیاتی
رئیس محمد محبوب احمد 12 اکتوبر 1964 کوں ملتان وچ پیدا تھئے۔ 

## سیاسی کیریئر
رئیس محمد محبوب احمد اگست 2013 وچ تھیوݨ آلے ضمنی انتخابات وچ حلقہ پی پی-289 (رحیم یار خان-V) توں پاکستان مسلم لیگ (نواز) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے لیے منتخب تھئے۔ انہاں نے 1991-93 تے 1997-99 دے دوران دو واری ضلع کونسل دے چیئرمین دے طور تے خدمات انجام ݙتے۔ انہاں نے 2008-2013 تک وفاقی وزیر دے عہدے دے نال نال چیئرمین NCSW دے طور تے وی خدمات انجام ݙتے۔ انہاں نے 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ NA-178 رحیم یار خان-IV توں پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار دے طور تے پاکستان دی قومی اسمبلی دی نشست دے کیتے انتخاب لڑیا، پر اوہ ناکام رہے۔ انہاں کوں 49,646 ووٹ ملیے۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
بریلن

**بریلن**  وسطی جرمنی دے نورڈرائن ویسٹ فالن داہک قصبہ ہے۔

## حوالہ
ووڈز جھیل

## ووڈز جھیل
ووڈز جھیل ، کینیڈا دے صوبیاں اونٹاریو تے مینیٹوبا تے امریکہ دی ریاست مینیسوٹا دے کچھ حصیاں تے مشتمل ہک جھیل ہے ۔ ووڈز جھیل 70 میل (110 کلومیٹر) توں زیادہ لمبی تے چوڑی ہے ، جیندے وچ 14,552 توں زیادہ جزیرے تے 65,000 میل (105,000 کلومیٹر) ساحل ہے ۔ اینکوں رینی دریا ، شول جھیل ، کاکاگی جھیل تے ٻئے چھوٹے دریا پاݨی ݙیندے ہن ۔ ایہ ونیپیگ جھیل دریا وچ رلدا ہے تے ول ونیپیگ جھیل وچ ۔ آخر کار ، ایندا پاݨی نیلسن دریا دے ذریعے شمال وچ ہڈسن بے وچ رلدا ہے ۔ ووڈز جھیل ، اپݨے سݨہپ ، ہزاراں جزیریاں ، حیاتیاتی گھݨ ونک ، تے ماحولیاتی اہمیت دی وجہ توں ہک خاص مقام رکھدی ہے ۔  

## تاریخ
ووڈز جھیل دا ناں شئیت اوجیبوے (Ojibwe) قبیلے دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ، جو کہ یورپی لوکاں دے آوݨ توں پہلے ایں علاقے وچ آباد ہوندے ہن ۔ "آف دی ووڈز" دا مطلب ہے "جنگلات دی جھیل" ۔ یورپی لوک پہلی واری ستارہویں صدی وچ ایں جھیل دے سونہیں تھئے ۔ فرانسیسی کھوڄ کار تے فر تاجر ایں علاقے وچ آئے ۔ ایں جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ہمیشاں توں تل وطنی لوکاں دا گھر ریہا ہے ۔ انہاں لوکاں دا ایں جھیل نال ٻہوں گہرا ثقافتی تے روحانی تعلق ہے ۔

## جغرافیہ
ووڈز جھیل کینیڈا دے صوبیاں اونٹاریو تے مینیٹوبا تے امریکہ دی ریاست مینیسوٹا وچ واقع ہے ۔ ایہ ونیپیگ جھیل جھیل دے جنوب پوادھی پاسوں واقع ہے ۔ ایہ جھیل تقریباً 110 کلومیٹر (70 میل) لمبی تے 110 کلومیٹر (70 میل) چوڑی ہے ۔ ایندا کل رقبہ تقریباً 3,850 مربع کلومیٹر (1,490 مربع میل) ہے ۔ جھیل دی اوسط گہرائی کجھ گھٹ ہے ، تے سب توں زیادہ گہرائی دے بارے وچ معلومات محدود ہن ۔ جھیل وچ ٻہوں سارے جزیرے وی موجود ہن ، جنہاں دی تعداد 14,552 توں وی زیادہ ہے ۔ ووڈز جھیل وچ ٻہوں سارے دریا آن تے رلدے ہن ، جنہاں وچوں رینی دریا ، شول جھیل تے کاکاگی جھیل اہم ہن ۔

## ماحول
ووڈز جھیل دا ماحول ٻہوں منفرد ہے ۔ ایہ جھیل بوریل جنگلات دے وچکار واقع ہے ۔ ایں علاقے وچ ٻہوں ساری حیاتیاتی گھݨ ونک موجود ہے ۔ جھیل وچ مچھیاں دیاں کئی قسماں موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ والleye ، شمالی پائیک ، مسکی تے کریپی شامل ہن ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے جانور وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ موس ، ناہر ، رچھ تے بیور شامل ہن ۔ جھیل دے چوپھیر ٻہوں سارے پرندے وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ عقاب ، الّو تے مختلف قسم دیاں چڑیاں شامل ہن ۔

## معیشت
ووڈز جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پکڑݨ تے سیاحت دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے آباد برادریاں مچھی پکڑݨ تے انحصار کریندن ۔ سیاحت وی ایں علاقے دی معیشت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ جھیل دے کنارے خوبصورت مناظر ، ہزاراں جزیرے تے حیاتیاتی گھݨ ونک دی وجہ توں ٻہوں سارے پھرندڑ ایں جھیل تے آندے ہن ۔

## اہمیت
ووڈز جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ ووڈز جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔

## مستقبل
ووڈز جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ موسمی تبدیلی ، آلودگی تے ودھدی ہوئی کان کنی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے سائنسدان رل تے ووڈز جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔
محمد جہانزیب خان کچھی

محمد جہانزیب خان کھچی ہک پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ 13 ستمبر 2018 توں اپریل 2022 تک پنجاب دے صوبائی وزیر برائے ٹرانسپورٹ رہے۔ اوہ اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن وی رہے۔

## ابتدائی حیاتی تے تعلیم
محمد جہانزیب خان کچھی 7 جنوری 1973 کوں لاہور وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے انٹرمیڈیٹ دی تعلیم حاصل کیتی۔ 

## سیاسی کیریئر
محمد جہانزیب خان کچھی فروری 2013 دے ضمنی انتخاب وچ پی پی-239 (وہاڑی-VIII) توں پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے منتخب تھئے۔ انہاں نے 35,478 ووٹ حاصل کیتے تے پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار کوں شکست ݙتی۔ اوہ 2013 دے پنجاب دے صوبائی الیکشن وچ پی پی-239 (وہاڑی-VIII) توں پی ٹی آئی دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ اوہ 2018 دے پنجاب دے صوبائی انتخابات وچ پی پی-236 (وہاڑی-VIII) توں پی ٹی آئی دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ 12 ستمبر 2018 کوں انہاں کوں وزیر اعلیٰٰ پنجاب عثمان بزدار دی صوبائی کابینہ وچ شامل کیتا ڳیا۔ 13 ستمبر 2018 کوں انہاں کوں پنجاب دا صوبائی وزیر برائے ٹرانسپورٹ مقرر کیتا ڳیا۔ اوہ 2023 دے پنجاب دے صوبائی الیکشن وچ پی ٹی آئی دے امیدوار دے طور تے پی پی-235 وہاڑی-VII توں صوبائی اسمبلی دی نشست دے لیے حصہ ڳھدا ہے۔ 

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ساریگامش جھیل

## ساریگامش جھیل
ساریگامش جھیل ، جینکوں ساری کامش یا ساری-کامش وی سݙیندن ، وسطی ایشیا دی ہک جھیل ہے ۔ ایہ تقریباً کیسپین سمندر تے (سابق) ارال سمندر دے درمیان وچ واقع ہے ۔ ایہ ترکمانستان دی سب توں وݙی جھیل ہے ، جیندے وچ جھیل دے کل رقبے دا ترائے چوتھائی حصہ واقع ہے (اک چوتھائی حصہ ازبکستان وچ واقع اے) ۔ ساریگامش بیسن تے آمو دریا دا ساریگامش ڈیلٹا ترکمانستان دے داشوغوز ریجن دے طبعی تے جغرافیائی فطرت دے علاقے ہن ۔ ساریگامش جھیل ، اپݨی منفرد تاریخ ، جغرافیہ ، ماحول تے اہمیت دی وجہ توں ہک خاص مقام رکھدی ہے ۔  

## تاریخ
ساریگامش جھیل دی تاریخ ٻہوں دلچسپ ہے ۔ ایہ جھیل قدرتی طور تے نہیں بݨی بھل انسـانی مداخلت تے دریاواں دے پاݨی دے رخ بدلݨ دی وجہ توں وجود وچ آئی ہے ۔ 1960 دے ݙہاکے وچ ، سوویت یونین آمو دریا دے پاݨی کوں زراعت کیتے استعمال کرݨ دے منصوبے بݨائے ۔ ایں منصوبے دے تحت ، آمو دریا دے پاݨی کوں ہک مصنوعی نہر دے ذریعے ساریگامش ڈپریشن وچ بھیجا ڳیا ، جیندے نتیجے وچ ایہ جھیل وجود وچ آئی ۔ جھیل دا ناں "ساریگامش" ترکمن زبان توں آیا ہے ، جیندا مطلب ہے "پیلی گھاہ" ۔

## جغرافیہ
ساریگامش جھیل ترکمانستان تے ازبکستان دی سرحد تے واقع ہے ۔ جھیل دا زیادہ تر حصہ ترکمانستان وچ واقع ہے ، جݙاں جو کجھ حصہ ازبکستان وچ وی ہے ۔ ایہ جھیل تقریباً 150 کلومیٹر (93 میل) لمبی تے 70 کلومیٹر (43 میل) چوڑی ہے ۔ ایندا کل رقبہ تقریباً 5,000 مربع کلومیٹر (1,900 مربع میل) ہے ۔ جھیل دی اوسط گہرائی کجھ گھٹ ہے ، تے سب توں زیادہ گہرائی دے بارے وچ معلومات محدود ہن ۔ جھیل وچ ٻہوں سارے جزیرے وی موجود ہن ۔ ساریگامش جھیل وچ آمو دریا آن تے رلدا ہے ۔

## ماحول
ساریگامش جھیل دا ماحول ٻہوں منفرد ہے ۔ ایہ جھیل صحرائی علاقے وچ واقع ہے ۔ ایں علاقے وچ گرم تے خشک موسم ہوندا ہے ۔ جھیل دا پاݨی کھارا ہے ۔ جھیل وچ مچھیاں دیاں کئی قسماں موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ کارپ ، کیٹ فش تے دیگر قسم دیاں مچھیاں شامل ہن ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے جانور وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ جنگلی خنزیر ، لومڑ تے مختلف قسم دے صحرائی جانور شامل ہن ۔ جھیل دے چوپھیر ٻہوں سارے پرندے وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ فلیمنگو ، پیلیکان تے مختلف قسم دیاں چڑیاں شامل ہن ۔

## معیشت
ساریگامش جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پکڑݨ تے زراعت دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے آباد برادریاں مچھی پکڑݨ تے زراعت تے انحصار کریندن ۔ کجھ علاقیاں وچ کان کنی وی کیتی ویندی ہے ۔

## اہمیت
ساریگامش جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ ساریگامش جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔

## مستقبل
ساریگامش جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ موسمی تبدیلی ، پاݨی دی کمی تے ودھدی ہوئی آبادی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے سائنسدان رل تے ساریگامش جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔
رانا عبد الستار

رانا عبد الستار خان ہک پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔ ایں توں پہلے اوہ جون 2013 توں مئی 2018 تک پنجاب اسمبلی دے رکن رہے تے 2008 توں 2013 تک پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن وی رہے۔

## ابتدائی زندگی
عبد الستار 2 مارچ 1982 کوں پیدا تھئے۔ انہاں دے پیو رانا شمیم احمد خان، پنجاب دی صوبائی اسمبلی تے پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن دے طور تے وی خدمات انجام ݙے چکیے ہن۔

## سیاسی کیریئر
رانا عبد الستار 2008 دے پاکستانی عام انتخابات وچ پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے حلقہ این اے 112 (سیالکوٹ-III) توں پاکستان دی قومی اسمبلی دے کیتےمنتخب تھئے۔ انہاں نے 92,182 ووٹ حاصل کیتے تے شجاعت حسین کوں شکست ݙتی۔ ایں ای الیکشن وچ اوہ حلقہ پی پی 124 (سیالکوٹ-V) توں مسلم لیگ ن دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتےمنتخب تھئے۔ انہاں نے 36,078 ووٹ حاصل کیتے تے پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار ملک طاہر اختر کوں شکست ݙتی۔ انہاں نے پنجاب اسمبلی دی نشست خالی کیتی۔ اوہ 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 124 (سیالکوٹ-V) توں مسلم لیگ ن دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولامنتخب تھئے۔ انہاں نے 55,565 ووٹ حاصل کیتے تے پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار ملک جمشید غیاث کوں شکست ݙتی۔ اوہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 45 (سیالکوٹ-XI) توں مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
عابد حسین بھیو

عابد حسین بھیو ہک پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ اگست 2018 توں اگست 2023 تک پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن رہے۔ ایں توں پہلے اوہ اگست 2013 توں مئی 2018 تک سندھ دی صوبائی اسمبلی دے رکن وی رہے۔

## سیاسی کیریئر
عابد حسین بھیو اگست 2013 وچ تھیوݨ آلے ضمنی انتخابات وچ حلقہ PS-12 شکارپور-II توں پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار دے طور تے سندھ دی صوبائی اسمبلی دے لیے منتخب تھئے۔ اوہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ NA-198 (شکارپور-I) توں پی پی پی دے امیدوار دے طور تے پاکستان دی قومی اسمبلی دے لیے منتخب تھئے۔

## حوالہ

ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
وان جھیل

## وان جھیل
وان جھیل ، ترکی دی سب توں وݙی جھیل ہے ۔ ایہ ترکی دے مشرقی اناطولیہ ریجن وچ ، وان تے بتلیس صوبیاں وچ ، آرمینیائی سطح مرتفع وچ واقع ہے ۔ ایہ ہک کھاری سوڈا جھیل ہے ، جینکوں چوپھیر دے پہاڑاں توں آوݨ والے ٻہوں سارے چھوٹے ندی نالیاں نال پاݨی ملدا ہے ۔ ایہ دنیا دی چند اینڈورہیک جھیلاں (ایسی جھیل جیندا کوئی اخراج کائنی) وچوں ہک ہے جیندا سائز 3,000 مربع کلومیٹر (1,200 مربع میل) توں زیادہ ہے تے ایندے وچ ملک دے سطحی پاݨی دا 38 فیصد (دریاواں سمیت) ہے ۔ ہک آتش فشانی پھٹݨ پراگیتہاسک زمانے وچ ایندے اصلی اخراج کوں بند کر ݙتا ہئی ۔ ایہ سطح سمندر توں 1,640 میٹر (5,380 فٹ) دی بلندی تے واقع ہے ۔ اچی بلندی تے سردیاں وچ اوسط درجہ حرارت 0 °C (32 °F) توں تلے ہووݨ دے باوجود ، زیادہ کھارے ہووݨ دی وجہ توں ایہ عام طور تے نہیں ڄمدی؛ اتلا حصہ جو کہ گھٹ گہرا ہے ، ڄم سڳدا ہے ، لیکن شاذ و نادر ہی ۔ وان جھیل ، اپݨے سݨہپ ، منفرد خصوصیات ، تاریخی اہمیت تے آس پاس دے علاقے دی ثقافتی ورثے دی وجہ توں ہک خاص مقام رکھدی ہے ۔  

## تاریخ
وان جھیل دا اتہاس ٻہوں پراݨا ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ ایہ جھیل تقریباً 200,000 سال پہلے ، آتش فشانی سرگرمیاں دے نتیجے وچ بݨی ہئی ۔ ایں علاقے وچ انساناں دی موجودگی دے آثار وی ملئے ہن ، جیڑھے کہ ہزاراں سال پراݨے ہن ۔ قدیم زمانے وچ ، ایہ علاقہ مختلف تہذیباں دا گھر ہئی ، جنہاں وچوں سب توں اہم تہذیباں وچوں ہک آرمینیائی تہذیب ہئی ۔ وان جھیل ہمیشاں توں ہک اہم تجارتی تے ثقافتی مرکز رہی ہے ۔ ایں جھیل دے کنارے کئی تاریخی مقامات موجود ہن ، جیڑھے کہ ایں علاقے دی تاریخ دی گواہی ݙیندے ہن ۔

## جغرافیہ
وان جھیل ترکی دے پوادھی پاسوں واقع ہے ۔ ایہ وان جھیل تے بتلیس صوبیاں وچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل آرمینیائی سطح مرتفع وچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل تقریباً 125 کلومیٹر (78 میل) لمبی تے 80 کلومیٹر (50 میل) چوڑی ہے ۔ ایندا کل رقبہ تقریباً 3,755 مربع کلومیٹر (1,450 مربع میل) ہے ۔ جھیل دی اوسط گہرائی کجھ گھٹ ہے ، تے سب توں زیادہ گہرائی 451 میٹر (1,480 فٹ) ہے ۔ جھیل وچ ٻہوں سارے جزیرے وی موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ اہم جزیرے وی موجود ہن ۔ وان جھیل وچ ٻہوں سارے چھوٹے دریا آن تے رلدے ہن ، پر کوئی دریا ٻاہر نہیں نکلدا ۔

## ماحول
وان جھیل دا ماحول ٻہوں منفرد ہے ۔ ایہ جھیل سطح مرتفع تے واقع ہے ۔ ایں علاقے وچ براعظمی قسم دا موسم ہوندا ہے ۔ جھیل دا پاݨی کھارا تے الکلائن ہے ۔ جھیل وچ مچھیاں دیاں کئی قسماں موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ شامل ہن ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے جانور وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ ناہر ، لومڑ تے مختلف قسم دے جنگلی جانور شامل ہن ۔ جھیل دے چوپھیر ٻہوں سارے پرندے وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ عقاب ، الّو تے مختلف قسم دیاں چڑیاں شامل ہن ۔

## معیشت
وان جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پکڑݨ تے سیاحت دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے آباد برادریاں مچھی پکڑݨ تے انحصار کریندن ۔ سیاحت وی ایں علاقے دی معیشت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ جھیل دے کنارے خوبصورت مناظر تے تاریخی مقامات دی وجہ توں ٻہوں سارے پھرندڑ ایں جھیل تے آندے ہن ۔

## اہمیت
وان جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ وان جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔

## مستقبل
وان جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ موسمی تبدیلی ، آلودگی تے ودھدی ہوئی آبادی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے سائنسدان رل تے وان جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔
انصار مجید خان نیازی

انصار مجید خان نیازی ہک پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ 23 ستمبر 1982 کوں پیدا تھئے۔ اوہ 27 اگست 2018 توں اپریل 2022 تک پنجاب دے صوبائی وزیر محنت تے انسانی وسائل رہے۔ اوہ اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن وی رہے۔

## تعلیم
انصار مجید خان نیازی نے ماسٹر لیول تک تعلیم حاصل کیتی۔

## سیاسی کیریئر
انصار مجید خان نیازی 2018 دے پنجاب دے صوبائی انتخابات وچ PP-78 (سرگودھا-VII) توں پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے لیے منتخب تھئے۔ 27 اگست 2018 کوں انہاں کوں وزیر اعلیٰٰ پنجاب سردار عثمان بزدار دی صوبائی کابینہ وچ شامل کیتا ڳیا تے انہاں کوں پنجاب دا صوبائی وزیر محنت تے انسانی وسائل مقرر کیتا ڳیا۔ اوہ گورننگ باڈی پنجاب ایمپلائز سوشل سیکیورٹی انسٹی ٹیوشن دے سابق چیئرمین وی رہے۔ اوہ 2023 دے پنجاب دے صوبائی الیکشن وچ پی ٹی آئی دے امیدوار دے طور تے PP-77 سرگودھا-VI توں صوبائی اسمبلی دی نشست دے لیے انتخاب لڑیے ہن۔     

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ہیر سوہو

ہیر سوہو ہک پاکستانی سیاست دان ہن۔ اوہ 2002 توں مئی 2018 تک سندھ دی صوبائی اسمبلی دی رکن رہ چکی ہن۔

## ابتدائی حیاتی تے تعلیم
اوہ 26 ستمبر 1975 کوں میر پور بٹھورو وچ پیدا تھئیں۔۔ 

انہاں نے زراعت وچ ماسٹر آف سائنس تے اکنامکس وچ ماسٹر آف آرٹس کیتا ہویا ہے۔ 

## سیاسی کیریئر
اوہ 2002 دے پاکستانی عام انتخابات وچ خواتین دے کیتے  مخصوص نشست تے متحدہ قومی موومنٹ (ایم کیو ایم) دی امیدوار دے طور تے سندھ دی صوبائی اسمبلی دی رکن منتخب تھئیں۔ 

اوہ 2008 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ این اے 238 (ٹھٹھہ II) توں ایم کیو ایم دی امیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی نشست دے کیتے انتخاب لڑیا، پر اوہ کامیاب نہ تھی سکیں تے ایں انتخاب وچ اوہ سید ایاز علی شاہ شیرازی توں ہار ڳئیں۔ ایں ای الیکشن وچ، اوہ حلقہ پی ایس 85 (ٹھٹھہ II) توں آزاد امیدوار دے طور تے تے حلقہ پی ایس 86 (ٹھٹھہ II) توں ایم کیو ایم دی امیدوار دی حیثیت نال سندھ دی صوبائی اسمبلی دی نشست دے کیتے وی انتخاب لڑیں، پر انہاں ݙونہاں حلقوں وچ اوہ ناکام رہیں تے ݙونہاں سیٹاں بالترتیب سسی پلیجو تے شاہ حسین شاہ شیرازی توں ہار ڳئیں۔ ایں ای انتخابات وچ، اوہ خواتین دے کیتے مخصوص نشست تے ایم کیو ایم دی امیدوار دے طور تے سندھ دی صوبائی اسمبلی دےکیتے ولا منتخب تھئیں۔  

اوہ 2013 دے عام انتخابات وچ حلقہ پی ایس 85 (ٹھٹھہ II) توں ایم کیو ایم دی امیدوار دی حیثیت نال سندھ دی صوبائی اسمبلی دی نشست تے انتخاب لڑیں، پر اوہ کامیاب نہ تھی سکیں تے ایہ نشست امیر حیدر شاہ شیرازی توں ہار ڳئیں۔ ایں ای انتخابات وچ، اوہ خواتین دے لیے مخصوص نشست تے ایم کیو ایم دی امیدوار دے طور تے سندھ دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولامنتخب تھئیں۔  

مارچ 2018 وچ، انہاں نے ایم کیو ایم چھوڑ ݙتی تے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) وچ شامل تھی ڳئیں۔

2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ خواتین دے کیتےمخصوص نشست تے پیپلز پارٹی دی امیدوار دی حیثیت نال سندھ دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا  منتخب تھئیں۔

## حوالہ

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
آلدو روسی

آلدو روسی ہک اطالوی آرکیٹیکٹ تے ڈیزائنر ہئی جیں نے چار مختلف شعبوں وچ بین الاقوامی شناخت حاصل کیتی: آرکیٹیکچرل تھیوری، ڈرائنگ تے ڈیزائن، تے پروڈکٹ ڈیزائن۔ اوہ مابعد جدید تحریک دے سرکردہ حامیوں وچوں ہک ہئی۔ اوہ پہلا اطالوی ہئی جیں نے فن تعمیر دے لیے پرٹزکر پرائز حاصل کیتا۔

## حوالہ
میلویل جھیل

## میلویل جھیل
میلویل جھیل ، نیوفاؤنڈ لینڈ تے لیبراڈور دے کینیڈین صوبے دے لیبراڈور ساحل تے ہیملٹن انلیٹ (جیڑھا کہ گروواٹر بے دی ہک توسیع ہے) دا ہک سمندری دہانہ ہے ۔ 3,069 مربع کلومیٹر (1,185 مربع میل) تے مشتمل تے ہیپی ویلی-گوز بے توں 140 کلومیٹر (87 میل) اندر دی طرف پھیلا ہویا ، ایہ صوبے دے سب توں وݙے سمندری دہانے دا حصہ بݨیندا ہے ، جو کہ بنیادی طور تے چرچل دریا تے ناسکاوپی دریا دے آبی ذخائر کوں خالی کریندا ہے ۔ میلویل جھیل تے ہیملٹن انلیٹ ݙوہیں پہاڑاں نال گھرے ہوئے ہن ، جنہاں وچ اہم وستیاں ہیپی ویلی-گوز بے ، نارتھ ویسٹ ریور تے شیشاتشیو وچ ہن ۔ ایہ عالمی سطح تے 46ویں سب توں وݙی جھیل ہے ۔ میلویل جھیل ، اپݨے سݨہپ ، منفرد ماحولیات ، تے اقتصادی اہمیت دی وجہ توں ہک خاص مقام رکھدی ہے ۔  

## تاریخ
میلویل جھیل دا ناں شئیت برطانوی کھوڄ کار کیپٹن جان میلویل دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔ یورپی لوکاں دے آوݨ توں پہلے ، ایں علاقے وچ انوئٹ تے انو لوک آباد ہوندے ہن ۔ انہاں لوکاں دا ایں جھیل نال ٻہوں گہرا ثقافتی تے روحانی تعلق ہئی ۔ یورپی لوکاں بعد وچ ایں جھیل کوں دریافت کیتا تے ایندا ناں وی انہاں دے ناں تے رکھیا ۔ ایں جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ہمیشاں توں تل وطنی لوکاں دا گھر ریہا ہے ۔ 

## جغرافیہ
میلویل جھیل کینیڈا دے صوبے نیوفاؤنڈ لینڈ تے لیبراڈور وچ واقع ہے ۔ ایہ لیبراڈور دے ساحل تے واقع ہے ۔ ایہ جھیل ہیملٹن انلیٹ دا ہک حصہ ہے ۔ ایہ جھیل تقریباً 140 کلومیٹر (87 میل) لمبی ہے ۔ ایندا کل رقبہ تقریباً 3,069 مربع کلومیٹر (1,185 مربع میل) ہے ۔ جھیل دی اوسط گہرائی کجھ گھٹ ہے ، تے سب توں زیادہ گہرائی دے بارے وچ معلومات محدود ہن ۔ میلویل جھیل وچ چرچل دریا تے ناسکاوپی دریا آن تے رلدے ہن ۔ 

## ماحول
میلویل جھیل دا ماحول ٻہوں منفرد ہے ۔ ایہ جھیل ہک سمندری دہانہ ہے ۔ ایں علاقے وچ آرکٹک تے سب آرکٹک آب و ہوا ہوندا ہے ۔ جھیل دا پاݨی کھارا ہوندا ہے ۔ جھیل وچ مچھیاں دیاں کئی قسماں موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ شامل ہن ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے جانور وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ کیریبو ، آرکٹک لومبڑ تے برفانی رچھ شامل ہن ۔ جھیل دے چوپھیر ٻہوں سارے پرندے وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ مختلف قسم دیاں چیڑیاں تے آبی پرندے شامل ہن ۔ 

## معیشت
میلویل جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پکڑݨ تے نقل و حمل دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے آباد برادریاں مچھی پکڑݨ تے انحصار کریندن ۔ ایہ جھیل نقل و حمل کیتے وی استعمال تھیندی ہے ۔ 

## اہمیت
میلویل جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ میلویل جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

## مستقبل
میلویل جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ موسمی تبدیلی ، آلودگی تے ودھدی ہوئی آبادی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے سائنسدان رل تے میلویل جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔
اوٹو ہنرچ وار برک

اوٹو ہنرچ وار برگ ہک جرمن ماہر فعلیات ہن جنہاں نے طب تے فعلیات دا نوبل انعام 1931 وچ جتیا تے ایم وار برگ دے فرزند وی ہن۔

## حوالہ
کٹی کارلایل

کٹی کارلایل ریاستہائے متحدہ امریکا دی ہک فلمی اداکارہ ہئی۔

## حوالہ

ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
بنگویولو جھیل

## بنگویولو جھیل
بنگویولو جھیل ("جتھاں پاݨی دا آسمان آسمان نال ملدا ہے") شمالی زیمبیا وچ ہک مٹھے پاݨی دی جھیل ہے ۔ بنگویولو دنیا دے وݙیاں ہلݨیں وچوں ہک ہے ، جو کہ بنگویولو جھیل ، بنگویولو ویٹ لینڈز تے بنگویولو فلیٹس یا سیلابی میدان تے مشتمل ہے ۔ زیمبیا وچ اتےلے کانگو دریا دے طاس وچ واقع ، بنگویولو نظام تقریباً مکمل طور تے ہموار علاقے تے محیط ہے جو کہ کنیکٹیکٹ یا ایسٹ اینگلیا دے برابر ہے ، 1,140 میٹر دی بلندی تے زیمبیا دے لواپولا صوبے تے شمالی صوبے تے پھیلا ہویا ہے ۔ ایہ شمالی زیمبیا دی معیشت تے حیاتیاتی گھݨ ونک کیتے ، تے ہک ٻہوں وݙے علاقے دے پرندیاں دی زندگی کیتے ٻہوں اہم ہے ، تے اینکوں ماحولیاتی دٻاؤ تے تحفظ دے مسائل دا سامݨا ہے ۔ بنگویولو جھیل ، اپݨے سݨہپ ، منفرد ماحولیات ، تے اقتصادی اہمیت دی وجہ توں ہک خاص مقام رکھدی ہے ۔  

## تاریخ
بنگویولو جھیل دا ناں شئیت مقامی زبان توں آیا ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ یورپی لوکاں دے آوݨ توں پہلے وی ایہ جھیل موجود ہئی تے تل وطنی لوک اینکوں اپݨے استعمال وچ رکھدے ہن ۔ ڈیوڈ لیونگسٹون ، ہک مشہور برطانوی کھوڄ کار ہن ، جیڑھے کہ 1855 وچ ایں علاقے وچ پہنچے ہن ۔ انہاں ایں جھیل تے ایندے چوپھیر دے علاقے دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ 

## جغرافیہ
بنگویولو جھیل شمالی زیمبیا وچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل لواپولا تے شمالی صوبیاں وچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل کانگو دریا دے طاس وچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل تقریباً 75 کلومیٹر (47 میل) لمبی تے 40 کلومیٹر (25 میل) چوڑی ہے ۔ ایندا کل رقبہ تقریباً 2,400 مربع کلومیٹر (930 مربع میل) ہے ۔ جھیل دی اوسط گہرائی کجھ گھٹ ہے ، تے سب توں زیادہ گہرائی دے بارے وچ معلومات محدود ہن ۔ جھیل وچ ٻہوں سارے جزیرے وی موجود ہن ۔ بنگویولو جھیل وچ ٻہوں سارے دریا آن تے رلدے ہن ، جنہاں وچوں کجھ اہم دریا وی موجود ہن ۔ 

## ماحول
بنگویولو جھیل دا ماحول ٻہوں منفرد ہے ۔ ایہ جھیل ہک وݙا دلدلی نظام ہے ۔ ایں علاقے وچ گرم تے مرطوب آب و ہوا ہوندا ہے ۔ جھیل دا پاݨی مٹھا ہے ۔ جھیل وچ مچھیاں دیاں کئی قسماں موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ شامل ہن ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے جانور وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ ہپوپوٹیمس ، سیسار تے مختلف قسم دے جنگلی جانور شامل ہن ۔ جھیل دے چوپھیر ٻہوں سارے پرندے وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ مختلف قسم دیاں چیڑیاں تے آبی پرندے شامل ہن ۔ 

## معیشت
بنگویولو جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پکڑݨ تے زراعت دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے آباد برادریاں مچھی پکڑݨ تے زراعت تے انحصار کریندن ۔ کجھ علاقیاں وچ کان کنی وی کیتی ویندی ہے ۔ 

## اہمیت
بنگویولو جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ بنگویولو جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

## مستقبل
بنگویولو جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ موسمی تبدیلی ، آلودگی تے ودھدی ہوئی آبادی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے سائنسدان رل تے بنگویولو جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔
عطا آباد جھیل

## عطا آباد جھیل
عطا آباد جھیل ، جینکوں ہنزہ جھیل وی آکھیا ویندے ، گلگت بلتستان دے ضلع ہنزہ دی تحصیل گوجال اچ واقع ہک خوبصورت جھیل ہے ۔ ایہ جھیل جنوری 2010 اچ ہک وݙے لینڈ سلائیڈ دی وجہ توں وجود اچ آئی ہئی جئیں ہنزہ دریا دا رستہ بند کر ݙتا ہئی ۔ ایں جھیل دی خوبصورتی تے دلکش مناظر ایںکوں ہک مقبول سیاحتی مقام بݨا ݙتے ۔ 

## جھیل دی تشکیل دا پس منظر
جنوری 2010 اچ ، ہنزہ ویلی دے نیڑے واقع عطا آباد ناں دی ہک وستی اچ ہک خوفناک لینڈ سلائیڈ تھیا ۔ ایں لینڈ سلائیڈ دی وجہ توں ہنزہ دریا دا رستہ بند تھی ڳیا تے پاݨی جمع تھیوݨ لڳا ۔ وقت گزرݨ دے نال ، پاݨی دی مقدار ودھدی ڳئی تے ایں طرحاں ہک وݙی جھیل وجود اچ آڳئی جینکوں عطا آباد جھیل دا ناں ݙتا ڳیا ۔ ایں لینڈ سلائیڈ نال نہ صرف قدرتی خوبصورتی تباہ تھئی بھل ٻہوں سارے لوک بے گھر وی تھئے ۔ 

## جھیل دیاں خصوصیات
عطا آباد جھیل تقریباً 21 کلومیٹر لمبی تے 100 میٹر توں ودھ گہری ہے ۔ جھیل دا نیلگوں پاݨی تے ایندے چاروں پاسے موجود پہاڑاں دے خوبصورت نظارے انسان کوں مبہوت کر ݙیندے ہن ۔ جھیل دے نیڑے دا علاقہ وی ٻہوں سرسبز تے شاداب ہے ۔ خاص طور تے بہار دے موسم اچ ، جݙاں پھل کھلدے ہن تے درخت ہرے بھرے تھی ویندے ہن ، ایہ منظر ٻہوں دلکش تے من بھاوݨاں لڳدے ۔ 

## سیاحت تے سرگرمیاں
عطا آباد جھیل ہک مقبول سیاحتی مقام بݨ ڳئی ہے ۔ سال بھر پھرندڑ ایں جھیل دی خوبصورتی توں لطف اندوز تھیوݨ کیتے آندے ہن ۔ اتھاں ٻہوں ساریاں تفریحی سرگرمیاں وی کیتیاں ویندیاں ہن۔ 

## تل وطنی لوکاں تے اثرات
عطا آباد جھیل دی تشکیل نال تل وطنی لوکاں دی زندگی تے ٻہوں اثر پیا ہے ۔ کجھ لوک بے گھر تھی ڳئے ہن تے انہاں دا نقصان تھیا ہے ۔ پر اوںدے نال نال ، جھیل دی وجہ توں علاقے اچ سیاحت ودھی ہے جئیں نال تل وطنی لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ہن ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ 

## جھیل دی اہمیت
عطا آباد جھیل نہ صرف ہک خوبصورت سیاحتی مقام ہے بھل ایندی ماحولیاتی اہمیت وی ٻہوں ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے آبی جانوراں دا گھر ہے ۔ ایندے نال نال ، ایہ جھیل علاقے دے موسم تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ 

## جھیل کوں درپیش خطرات
عطا آباد جھیل کوں کجھ خطرات وی درپیش ہن ۔ لینڈ سلائیڈنگ دا خطرہ حالی وی موجود ہے جئیں نال جھیل دی پائیداری متاثر تھی سڳدی ہے ۔ ایندے علاوہ ، سیاحت دیاں ودھدیاں ہوئیاں سرگرمیاں وی ماحول تے منفی اثرات مرتب کر سڳدیاں ہن ۔
بوریت جھیل

## بوریت جھیل
بوریت جھیل ، ہنزہ وادی اچ واقع ہک خوبصورت جھیل ہے جیڑھی گلگت بلتستان دے علاقے اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں تقریباً 2600 میٹر (8500 فٹ) دی بلندی تے واقع ہے ۔ بوریت جھیل اپݨے سݨہپ ، سکون تے دلکش مناظر دی وجہ توں پھرندڑ لوکاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

## ہنزہ وادی دا تعارف
ہنزہ وادی ، پاکستان دے شمالی علاقہ جات اچ واقع ہک خوبصورت وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز کھیتاں ، صاف پاݨی دے چشمیاں تے دلکش مناظر دی وجہ توں دنیا بھر اچ مشہور ہے ۔ ہنزہ دے لوک وی ٻہوں مہمان نواز تے ثقافت نال مالا مال ہن ۔ 

## بوریت جھیل دی جغرافیائی حیثیت
بوریت جھیل ہنزہ وادی دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے سرسبز علاقہ ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

## جھیل دی تشکیل
بوریت جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل ہک قدیم گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

## جھیل دی خوبصورتی
بوریت جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں پھرندڑ لوکاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ 

## سیاحت تے سرگرمیاں
بوریت جھیل ہک مقبول سیاحتی مقام ہے ۔ اتھاں سال بھر پھرندڑ آندے ہن تے جھیل دی خوبصورتی توں لطف اندوز تھیندے ہن ۔ 

## تل وطنی لوکاں تے اثرات
بوریت جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ 

## جھیل دی اہمیت
بوریت جھیل نہ صرف ہک خوبصورت سیاحتی مقام ہے بھل ایندی ماحولیاتی اہمیت وی ٻہوں ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے آبی جانوراں دا گھر ہے ۔ ایندے نال نال ، ایہ جھیل علاقے دے موسم تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔
پیئغ بوناغ

پیئغ بوناغ ہک فرانسیسی فنکار، مصور تے پرنٹ میکر ہئی، جیہرا خاص طور تے اپݨی پینٹنگز دی اسٹائلائزڈ آرائشی خوبیاں تے رنگ دے بے باک استعمال دے کیتےمشہور ہئی۔ اونے مناظر، شہری مناظر، پورٹریٹ تے گھریلو مناظر پینٹ کیتے، جتھاں پس منظر، رنگ تے مصوری دے انداز کوں عام طور تے موضوع تے فوقیت حاصل ہئی۔

## حوالہ
امادجواک جھیل

## امادجواک جھیل
امادجواک جھیل ، کینیڈا دے علاقے نناوت دے قیکیقتالوک ریجن وچ واقع ہک جھیل ہے ۔ ایہ نیٹلنگ جھیل دے نال ، بافن جزیرے دے جنوب وسطی حصے دے عظیم میدان کوکدجواک وچ واقع ہے ۔ ایہ بروش بے دے لمے پاسوں 154 کلومیٹر (96 میل) ہے ۔ سب توں نیڑے ی برادری اکالوئٹ ہے ۔ امادجواک جھیل ، اپݨے وݙپ تے سݨہپ ، ماحولیاتی اہمیت تے ثقافتی ورثے دی وجہ توں ہک خاص مقام رکھدی ہے ۔  

## تاریخ
امادجواک جھیل دا ناں شئیت مقامی انوئٹ لوکاں دی زبان توں آیا ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ یورپی لوکاں دے آوݨ توں پہلے وی ایہ جھیل موجود ہئی تے تل وطنی لوک اینکوں اپݨے استعمال وچ رکھدے ہن ۔ یورپی لوکاں بعد وچ ایں جھیل کوں دریافت کیتا تے ایندا ناں وی مقامی زبان توں ہی گھدا ۔ ایں جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ہمیشاں توں تل وطنی لوکاں دا گھر ریہا ہے ۔ انہاں لوکاں دا ایں جھیل نال ٻہوں گہرا ثقافتی تے روحانی تعلق ہے ۔ 

## جغرافیہ
امادجواک جھیل کینیڈا دے علاقے نناوت وچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل بافن جزیرے دے جنوب وسطی حصے وچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل آرکٹک علاقے وچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل تقریباً 3115 مربع کلومیٹر (1203 مربع میل) رقبے تے پھیلی ہوئی ہے ۔ جھیل دی اوسط گہرائی کجھ گھٹ ہے ، تے سب توں زیادہ گہرائی دے بارے وچ معلومات محدود ہن ۔ جھیل وچ ٻہوں سارے جزیرے وی موجود ہن ۔ امادجواک جھیل وچ ٻہوں سارے دریا آن تے رلدے ہن ، جنہاں وچوں کجھ اہم دریا وی موجود ہن ۔ 

## ماحول
امادجواک جھیل دا ماحول ٻہوں منفرد ہے ۔ ایہ جھیل آرکٹک ٹنڈرا وچ واقع ہے ۔ ایں علاقے وچ ٻہوں ٹھڈھا موسم ہوندا ہے ۔ جھیل دا پاݨی مٹھا تے ٹھڈھا ہوندا ہے ۔ جھیل وچ مچھیاں دیاں کئی قسماں موجود ہن ، جنہاں وچوں کجھ آرکٹک چار تے سالمن شامل ہن ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے جانور وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ کیریبو ، آرکٹک لومبڑ تے برفانی رچھ شامل ہن ۔ جھیل دے چوپھیر ٻہوں سارے پرندے وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ برفانی الّو ، مختلف قسم دیاں چیڑیاں تے آبی پرندے شامل ہن ۔ 

## معیشت
امادجواک جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پکڑݨ تے سیاحت دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے آباد انوئٹ برادریاں مچھی پکڑݨ تے انحصار کریندن ۔ سیاحت وی ایں علاقے دی معیشت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ جھیل دے کنارے خوبصورت مناظر تے حیاتیاتی گھݨ ونک دی وجہ توں ٻہوں سارے پھرندڑ ایں جھیل تے آندے ہن ۔ 

## اہمیت
امادجواک جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ امادجواک جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

## مستقبل
امادجواک جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ موسمی تبدیلی ، آلودگی تے ودھدی ہوئی کان کنی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے سائنسدان رل تے امادجواک جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔
میکس ڈیلبرگ

**میکس ڈیلبرگ ہ**ک جرمن/امریکی حیاتیاتی کیمیا دان تھے جئیں نے 1969 دا نوبل انعام جیتیا ہا۔

## حوالہ
وٹو

وٹو قوم دے بانی دا ناں ادھم ہئی، جیہرا ہندوستان دے کئی راجے دی یارہ ذالیں وچوں ہک دی اولاد ہئی۔ زیادہ غصیلہ تھیوݨ دی وجہ توں اوہ "وٹو" آکھوایا۔ "وٹو" دا مطلب ہے زیادہ غصہ رکھݨ آلا یا دشمنی رکھݨ آلا۔ ایہ لفظ پنجابی زبان توں اخذ ہے تے ایندے معنی "نا ختم تھیوݨ آلی دشمنی" دے ہن۔وٹو قوم دا تعلق پنوار راجپوتاں دیاں ترائے شاخاں نال ہے، جنہاں وچ کھرل، سیال تے ڈوگر شامل ہن۔ انہاں وچوں زیادہ تر ڈوگر چوہان راجپوت دی نسل توں ہن۔ وٹو تے کجھ بھٹی وی اوہ قوماں ہن، جنہاں نے بابا فرید الدین گنج شکر دے ہتھ تے اسلام قبول کیتا۔ بابا فرید دے حکم نال سیال دریائے چناب دے کنارے، کھرل دریائے راوی دے کنارے، تے ڈوگر تے وٹو دریائے ستلج دے کنارے آباد تھئے۔ ایں دوران انہاں قوماں نے اپݨا آبائی پیشہ سپاہ گری چھوڑ کے رڑھ واہی شروع کر ݙتی۔

وٹو قوم دی تاریخ تے پروفیسر محمد طفیل نے ہک ضخیم کتاب "وٹو قوم دا تاریخی ورثہ" لکھی ہے۔ کجھ روایات دے مطابق، وٹو قوم دا تعلق راجکوٹ نال ہئی، جیہرا سیالکوٹ دے مشہور راجا سلواہن دی اولاد ہئی۔ ایہ راجا جونہار بھٹناڑ وچ آباد تھیا، جتھاں اوندے ݙو پتر جیپال تے راجپال ہن۔ جیپال بھٹیاں دا جد امجد ہئی، جبکہ راجپال وٹواں دا جد امجد ہئی۔ ایں طرح وٹو تے بھٹی ہک ای نسل توں ہن۔ انہاں نے بابا فرید دے ہتھ تے اسلام قبول کیتا۔

ݙوجھے ذرائع دے مطابق، وٹواں دا اسلام قبول کرݨ فیروز شاہ تغلق دے دور وچ تھیا۔

راجا کھیوا، ساہیوال دے نیڑے حویلی لکھا دا حکمران ہئی، جو وٹواں وچ پہلا مسلمان ہئی۔ انہاں دے بعد مشہور وٹو سردار لکھے خان آیا، جیندی اولاد لکھویرا وٹو دے ناں نال مشہور ہے۔ ایں علاقے دی ٻئی مشہور شخصیتاں وچ سردار محمد حاکم خان ٹھکر وٹو تے سردار محمد ہاشم خان ٹھکر وٹو شامل ہن۔وٹو قوم ساہیوال توں ستلج دے کنارے پھیل ڳئی تے سرسہ تک آباد تھئی۔ 1857 دی جنگ آزادی وچ وٹو سردار برطانیہ دے خلاف اٹھ کھڑے تھئے۔ انیہویں صدی وچ ستلج دی وادی وچ انہاں دے چراگاہاں تے برطانوی حکومت نے قبضہ کر ڳھدا۔

 
بہاولپور وچ وٹو قبیلے دی ہک الگ روایت ہے، جیندے مطابق اوہ جیسلمیر دے بانی راجا جیسل دی اولاد ہن۔ وٹو جیسلمیر چھوڑ کے ستلج دے کنارے آباد تھئے تے فیروز شاہ تغلق دے دور وچ اسلام قبول کیتا۔

## تقسیم
تقسیم ہند توں پہلے وٹو ہریانہ دے سرسہ تک پھیلیے ہوئے ہن۔ 1947 دی تقسیم دے بعد ایہ پاکستان آ ڳئے تے ہݨ اوکاڑہ، پاکپتن، بہاولنگر، ساہیوال، قصور، شیخوپورہ، ملتان، ننکانہ صاحب، فیصل آباد، خوشاب، بہاولپور تے میانوالی دے اضلاع وچ آباد ہن۔

## حوالہ
بحوالہ:وٹو قوم کا تاریخی ورثہ
ونکی:پنجابی شخصیتاں
خواجہ عطاء اللہ تونسوی

خواجہ عطاء اللہ تونسوی خانقاہ سلمانیہ تونسہ شریف دے چھیویں سجادہ نشین ہن۔

## ولادت
خواجہ خان محمد تونسوی دے پتر 27 نومبر 1947ء کوں پیدا تھئے۔ آپ دی ولادت توں پہلے خواجہ خان محمد نے خواب وچ خواجہ محمد حامد تونسوی کوں ݙٹھا، جنہاں نے فرمایا کہ "خان محمد، تہاݙے کول  ہک پتر پیدا تھیسی، اوندا ناں عطاء اللہ رکھنا۔"

## تعلیم و تربیت
آپ دی تعلیم و تربیت دا انتظام خاندان دے رواج دے مطابق کیتا ڳیا۔ آپ دی بیعت و ارادت آپ دے ݙاݙا خواجہ حافظ سدید الدین تونسوی نال تھئی۔ ست سال دی عمر وچ بیعت تھئی تے ݙاݙا جان نے آپ دی تربیت وی خود کیتی۔

## مسند خلافت
خواجہ خان محمد تونسوی نے 19 مئی 1969ء کوں اپݨی حیات مبارکہ وچ ای خواجہ عطاء اللہ کوں تحریری طور تے خلافت تے سجادگی عطا کر ݙتی تے عرس مبارک دے موقع تے دستار بندی وی کرائی۔

## دستار بندی
خواجہ خان محمد دے وصال دے ترائے ݙیہاڑے بعد، خاندان دے رواج دے مطابق، 06 مئی 1979ء کوں خانقاہ سلمانیہ وچ محفل قل شریف دا انعقاد تھیا۔ ایں اجتماع وچ خواجہ عطاء اللہ دی دستار بندی کیتی ڳئی۔ ایں رسم وچ پاکپتن دے سجادہ نشین دیوان غلام قطب الدین چشتی تے اجمیر شریف دے سجادہ نشین خواجہ دیوان سید آل مجتبی وی شریک تھئے۔ ایں موقع تے ہزاراں مریدین دے علاوہ مہار شریف، تونسہ شریف، سیال شریف تے ٻیاں خانقاہاں دے سجادگان، علما کرام تے اکابرین ملت نے شرکت کیتی۔ صاحبزادہ خواجہ عطاء اللہ کوں مصلہ سلمانی تے ٻٹھایا ڳیا۔ 1979ء توں مصلہ سلیمانی تے سجادہ نشین تھیوݨ دے بعد، آپ نے حج و عمرہ وی ادا کیتا۔ آباء و اجداد دے طریقے دے مطابق، آپ خواجہ فرید الدین مسعود گنج شکر دے عرس وچ پاک پتن شریف تے خواجہ نظام الدین اولیاء دے عرس وچ چشتیاں شریف حاضری ݙیندے ہن۔ 

## حوالہ
تونیہ

توݨیا (جینکوں تنیا یا توݨیا یا طنیا وی لکھیا ویندے) دراصل قبیلہ قریش دی ہک شاخ ہے۔ عرب وچ ہک وادی ہئی جیندا ناں وادی توں (عربی وچ التون) ہئی۔ ایں وادی دی نسبت نال اوتھوں دے رہوݨ آلے التونی یا التونیا سݙیندے ہن۔ رفتہ رفتہ اوتھوں کجھ لوک ترکی وچ آ ڳئے۔ نہایت بہادر تھیوݨ دی وجہ نال شہزادہ قسطنطین نے ہک شہر دی بنیاد رکھی جیندا ناں قسطنطنیہ رکھا ڳیا۔ 1145ء وچ صلیبی جنگاں دا آغاز تھیا تے عیسائیاں نے قسطنطنیہ تے حملہ کر کے قبضہ کر ڳھدا۔ لہذا اوتھوں دے کجھ قریشی بزرگان نے افریقہ تے ایشیا دا رخ کیتا تے اپݨے نال کجھ اپݨے مریدین (توݨیا لوک) کوں وی ڳھن ڳئے۔ آخر اوہ برصغیر پہنچے تے جتھاں وی مختلف بزرگان دین نال ملدے تے اپݨے مریدین (توݨیا) دا تعارف کرویندے تاں باقی بزرگان دین وی توݨیا لوکاں دے خلوص تے نیک نیتی توں متاثر تھیندے۔ توݨیا قوم دی نیک نیتی تے ہر کہیں کوں دعا ݙیوݨ دی وجہ نال انہاں دے مرشدین نے انہاں کوں فقیر دا لقب ݙے ݙتا (ایہی وجہ ہے جو توݨیا کوں فقیر آکھیا ویندے)۔ جیہری جاہ توں وی انہاں دے مرشد گزریے، اپݨے مریدین کوں لوکاں دے اصرار تے چھوڑیندے ڳئے۔ ایویں توݨیا قوم مغربی برصغیر وچ مختلف علاقیاں وچ رہائش پزیر تھیندی ڳئی۔
تلہ

تلہ جٹاں دا ہک قبیلچہ ہے تے گوندل جٹ قبیلے دی نسل وچوں ہے۔ ایویں ای ہک ٻیا قبیلچہ تلہ یا تولا کھرل جٹ گوت دی وی شاخ ہے۔

# قبائلی روایت

بیان کیتا ویندے کہ گوندل دے چار پتر ہن:

# تلہ
# بدھڑ
# ہنس
# سکھا

تلہ دا اصل ناں شیر محمد ہئی۔ اوہ کم سنی وچ بیمار تھی ڳیا تاں اوندے پیونے کہیں دے آکھݨ تے اونکوں چاندی تے سونے نال تولیا تے ولا چاندی تے سونا ونڈ ݙتا۔ اییندے بعد اوہ "تلہ" دے ناں نال مشہور تھی ڳیا تے اوندی اولاد "لک موڑ" دے نیڑے "چک ساہنو" وچ آباد تھئی، جتھاں سلطان ساہنو دا مزار ہݨ وی موجود ہے۔ چک ساہنو وچ ہک نہایت مضبوط قلعہ وی ہئی۔ شیر شاہ سوری تے ہمایوں دی چپقلش دے دوران ایہ لوکاں نے شیر شاہ سوری دا ساتھ ݙتا۔ 1557ء وچ احمد شاہ ابدالی دے سالار نور الدین بامزئی المعروف "نوردی پٹھان" نے چک ساہنو کوں جلا کے خاکستر کر ݙتا، جݙاں جو اتھوں دے مکین پہلے ای محفوظ جاہ  تے چلیے ڳئے ہن۔ 1767ء وچ اتھاں سکھ قابض تھی ڳئے تے انہاں نے سلطان ساہنو دے مزار تے لڳا ہویا سونا پٹ ڳھدا۔

# عہد انگریز

انگریزاں دے دور وچ اتھاں ٹوانہ آباد تھی ڳئے تے تلہ خاندان ساہیوال تے میانہ گوندل وچ ونڄ کے آباد تھی ڳیا۔ ایں خاندان دے وزیر خان نے ملکوال وچ ست مربع زمین آباد کیتی، جیہڑی ہݨ "میانہ ناکھوہ" سݙیندی ہئی، جیہڑی بعد وچ میانہ کھوہ سݙیجی۔ معروف مصنف تے شاعر "محمد عمر ندیم" دا تعلق ایں ای خاندان نال ہے۔

حقیق تے تدوین: عامر شہزاد تلہ

## حوالہ جات
تاریخِ جٹ

برصغیر کی اقوام
محمد بن یوسف

محمد بن یوسف جیکوں عام طور تے محمد خامس دے ناں نال وی ڄاݨیا ویندا ہئی، ۱۹۲۷ء توں ۱۹۵۳ء تے ۱۹۵۵ء توں ۱۹۵۷ء تک المغرب دے آخری سلطان تے ۱۹۵۷ء توں ۱۹۶۱ء تک المغرب دے پہلے بادشاہ رہے۔

## حوالہ
الوا فرانک

الوا فرانک ہک سوویت یونین دے طبیعیات دان ہن تے نوبل انعام برائے طبیعیات جیتݨ آلے سائنسدان ہن۔ انہاں نے ایہ انعام 1958ء وچ پاول چیرنکوف تے ایگور ٹام دے نال مشترکہ طور تے جتیا، جیندی وجہ چیرنکوف تابکاری دی دریافت ہئی۔

## حوالہ
محمد النفس الزکیہ

امام محمد النفس الزکیہ (رح) ہک نامور اسلامی شخصیت ہن جنہاں دی زندگی تے جدوجہد اسلامی تاریخ دا اہم حصہ ہے۔ او عباسی دور دے دوران اپݨے حق دے دعویدار ہن تے خلافت دے حصول کیتے کوششاں کیتیاں۔ آپ زیدیہ شیعہ تحریک دے ستویں امام ہن۔

## ابتدائی زندگی
امام محمد النفس الزکیہ (رح) دا تعلق رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے خاندان نال ہئی۔ او امام حسن بن علی دے خاندان نال تعلق رکھدے ہن۔ انہاں دا جنم 100 ہجری وچ مدینہ منورہ وچ تھیا۔ انہاں کوں "النفس الزکیہ" دا لقب ݙتا ڳیا، جیندا مطلب ہے "پاک روح"۔
## جدوجہد
عباسی خلیفہ المنصور دے دور وچ امام محمد النفس الزکیہ (رح) نے خلافت دے حق دا دعویٰ کیتا۔ انہاں دا خیال ہئی کہ خلافت دا حق انہاں دے خاندان کوں حاصل ہے کیونکہ اوہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے خاندان نال تعلق رکھدے ہن۔ انہاں نے 145 ہجری وچ مدینہ منورہ وچ عباسی حکومت دے خلاف بغاوت کیتی تے اپݨے پیروکاراں کوں جمع کیتا۔
## شہادت
المنصور نے امام محمد النفس الزکیہ (رح) دی بغاوت کوں کچلݨ کیتے فوج بھیڄی۔ آخرکار 145 ہجری وچ مدینہ دے نیڑے ہک لڑائی وچ امام محمد النفس الزکیہ (رح) شہید تھی ڳئے۔ انہاں دی شہادت دے بعد انہاں دی تحریک ختم تھی ڳئی۔

امام محمد النفس الزکیہ (رح) دی زندگی تے جدوجہد اسلامی تاریخ وچ ہک اہم موڑ ہے۔ انہاں دی کوششاں نے عباسی حکومت دے خلاف مزاحمت دی ہک روایت قائم کیتی تے انہاں دے پیروکاراں نے بعد وچ وی اپݨے حقوق دے حصول کیتے کوششاں جاری رکھیاں۔ انہاں دی شہادت کوں ہک اہم واقعہ دے طور تے یاد کیتا ویندے تے انہاں دی شخصیت کوں احترام نال یاد کیتا ویندے۔
## حوالے
تانیہ

تانیہ (اردو: تانیہ، کنوں) ہِک بھارتی اداکارہ ہِن جہڑی پنجابی سینما وِچ آپݨے کَم کِیتے سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہِن۔ اُوہ دو برٹ ایشیا ٹی وی ایوارڈز کِیتے نامزد کِیتی ڳئی، جئں " قسمت (2018)  وِچ آپݨی کارکردگی کِیتے "بہترین معاون اداکارہ" کِیتے ہِک ایوارڈ جِتّیا۔

## ابتدائی حیاتی
تانیہ 6 مئی کوں جمشید پور ہندستان نال تعلق رکّھݨ آلے ماء پِیؤ دے گھر ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں دی ہِک نِکّی بھیݨ دا ناں "تمنا" ہِے۔

## فلمو گرافی

### فلماں

### موسیقی ویڈیوز

## حوالے

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امرتسر دیاں شخصیتاں
ونکی:امرتسر دیاں اداکار زنانیاں
جسپندر چیمہ

جسپندر چیمہ (اردو: جسپندر چیمہ، کنوں) ہِک پنجابی اداکارہ اَتے ماڈل ہِن۔ اُوہ مس پی ٹی سی پنجابی 2008ء دی فاتح ہَن۔ انّھاں نے 19 فروری 2016ء کوں پی ٹی سی دے میزبان گرجیت سنگھ نال شادی کِیتی۔   اِیں نے پنجاب یونیورسٹی چندی گڑھ کنوں تھیٹر دی تعلیم گِھدّی۔ 

## فلمو گرافی
**بطور اداکارہ**

## میوزک ویڈیو

## ایوارڈز اَتے نامزدگی

| - | 2017 اداکاری میں خصوصی پہچان ایوارڈ | فاتح

## حوالے

ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
جاپجی کھیرا

جپجی خیرا (اردو: جاپجی کھیرا، کنوں) ہِک بھارتی آسٹریلوی اداکارہ ہِن۔ انّھاں نے 16 دسمبر کوں لدھیانہ وِچ تِھیوݨ آلے "مس ورلڈ پنجابن 2006" دا خطاب جِتّیا ہَئی۔ اُوہ اِیہ اعزاز جِتّݨ آلی پہلی ایہو جہیں بھارتی زنانی پنجابن بݨ ڳئی جہڑی بھارت کنوں ٻاہر رہن٘دی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
مس ورلڈ پنجابن دا اعزاز جِتّݨ دے بعد، جاپجی کھیرا نے فلم "مِٹی واجاں ماردی (2007ء)" وِچ ہربھجن مان دے مقابل فلمی دُنیا وِچ پیر رکّھیا ہَئٰ۔ اُوہ مرکزی کردار وِچ "فیر معاملہ گڑ بڑ" وِچ مرکزی کردار ادا کِیتا۔ "دھرتی 2011" وِچ اِین٘دا کیمیو کردار ہَئی۔ اُوہ سنگھ بمقابلہ کور وِچ وی نظر آئی۔ 

## فلو گرافی

### فلماں

## حوالے

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:لدھیانہ دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:آسٹریلوی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:آسٹریلوی ماڈل زنانیاں
بھومیکا چاولہ

بھومیکا چاولہ (اردو: بھومیکا چاولہ، کنوں) ہِک بھارتی فلمی اداکارہ اَتے ہِک سابقہ ماڈل ہِن۔

## ابتدائی حیاتی
بھومیکا چاولہ بھارت دے نئی دہلی وِچ ہِک پنجابی ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَئی۔

## فلمو گرافی

### فلماں

### ویب سیریز

### موسیقی ویڈیوز

## حوالے

ونکی:فلم فیئر ایوارڈ جِتَّݨ آلے
ونکی:پنجابی نژاد شخصیتاں
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:ملیالم فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:کنڑا سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:تیلگو سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:تمل سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:بھوجپوری سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
بھاونا بھٹ

بھاونا بھٹ (اردو: بھاونا بھٹ، کنوں) ہِک بھارتی فلمی اداکارہ ہِے جئیں ہندی اَتے پنجابی فلماں وِچ کَم کِیتا ہِے۔

## حیاتی دا احوال
بھاونا بھٹ نے آپݨے فلمی کَم کار دا اَغاز ہندی فلم "دو جاسوس" نال کِیتا جتّھاں اُوں نے راج کپور اَتے راجندر کمار جئیں مشہور اداکاراں دے نال کَم کِیتا۔ بعد وِچ انّھاں نے راج کپور دے پُتر دے نال "نیا دور" وِچ 1978 وِچ اداکاری کِیتی۔ اُوہ "سسی پنوں"، "جٹ پنجابی"، "رانو"، "جیجا سالی"، "چھمک چھلو" اَتے "موجاں دبئی دیاں" سمیت ڈِھڳ پنجابی فلماں وِچ وی نظر آئی ہِن۔ انّھاں دیاں زیادہ تر پنجابی فلماں وِچ اداکار ستیش کول مرکزی کردار ہَئی۔

## فلمو گرافی

# *جئے ماں کروا چوتھ* (1994)
# *جیجا سالی* (1985)
# *موجان دبئی دیان* (1985)
# *بگا ڈاکو* (1983)
# *[[:ur:سسی_پنوں_(فلم،_1983ء)|ساسسی پنو]]* (1983) بطور ساسسی
# *چھمک چھلو* (1982)
# نیک پروین (1982)
# *رانو* (1981)
# *پٹیتا* (1980)
# *جٹ پنجابی* (1979)
# *نیا دور* (1978)
# لچی (1977ء پنجابی فلم)
# *فر جنم لے گے ہم*(1977)
# دو جاسوز (1975) (جیسا کہ بھاونا بھٹ) ۔ پنکی ورما۔

## حوالے

ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
بھانو سری مہرا

بھانو سری مہرا (اردو: بھانو سری مہرا، کنوں) ہِک بھارتی فلمی اداکارہ ہِن جہڑی تیلگو، تامل اَتے پنجابی فلماں وِچ کَم کرین٘دی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
بھانو سری امرتسر، پنجاب نال تعلق رکھین٘دی ہِے، اِیں نے آپݨی سکول دی تعلیم دہرہ دون، اترا کھنڈ وِچ پوری کِیتی۔

## فلمو گرافی

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:تیلگو سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:تمل سینما دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:کنڑا سینما دیاں اداکار زنانیاں
بھارتی سنگھ

بھارتی سنگھ (اردو: بھارتی سنگھ، کنوں) بھارت دی ہِک سٹینڈ اپ مزاخیہ فنکارہ اَتے اداکارہ ہِن۔ جنّھاں دا تعلّق پنجاب نال ہِے۔بھارتی نے ٹی وی اُتے ابتدائی کَم کار دا اَغاز سٹار ون دے پروگرام دگریٹ انڈین لافٹر نال کِیتا۔  

## ٹیلی ویژن

## فلموگرافی

## حوالے

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:بھارتی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں