open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فرید ساجد لغاری دا خوبصورت کلام

غزل 

حِجاب  ہک  ، درمیان  رکھݨے 

فِراق ویلھے  دا دھیان رکھݨے

ہے کوݨ کل نئیں، ہے کہیں دا ویڑھا 

میں عشق اِتھائیں امان رکھݨے

ضرور ہک  ݙینہ ، حضور ملسن
خدا  تے   کامل   ایمان   رکھݨے

وصال ویلھے   دی  ہیل  سانگے 

" سفر  دا  سارا سامان  رکھݨے "

میکوں تاں  مُلہم  خبر  ݙتی  ہے
مکین  سانگے  ،   مکان    رکھݨے

بغیر   سچ   ،  کوڑ   دے   نتارے
نہ   کال   کوٹھی   گمان   رکھݨے

فریدؔ  خواجہ  تے    میرؔ   وانگوں
جے   شعر   لکھݨے   میزان  رکھݨے

کہیں   سکندر   دی   قید  وچ   نہ

گُرو دے گروی  کُئی  گیان   رکھݨے

تیݙے  تَقرّب  دے  وانگ  میں  دل

تیݙی   مُہاڑی     تے    آن   رکھݨے

میں ارتقا دے حدیں دا  ݙیکھیں
ضرور  !  وکھرا  ،  نشان  رکھݨے

طلب تریہہ کوں کُریہہ دے  ہوندیں

نظر   نظر   ہݨ   جوان  رکھݨے

تلاش   کر  ،    استعارے  ساجدؔ

ادب  کوں جے جان!  جان  رکھݨے

فرید ساجد لغاری
وسیبی تریمتیں دے مسئلے

سرائیکی وسیب دیاں تریمت (عورتاں) دا ݙکھ ہک گہرا تے پیچیدہ مسئلہ ہے، جیہڑا سماجی، معاشی، ثقافتی تے سیاسی عوامل دے امتزاج نال جڑیا ہویا ہے۔ سرائیکی وسیب دیاں عورتاں نے تاریخ دے ہر دور وچ اپݨی محنت، قربانی تے صبر نال معاشرے دی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا ہے، پر اڄ وی اوہ کئی طرحاں دے ڈکھ تے ظلم دا شکار ہن۔ ایں دے کجھ اہم پہلو ایہ ہن:

## سماجی تے ثقافتی پابندیاں
سرائیکی معاشرے وچ عورتاں کوں اکثر گھر دی چار دیواری تک محدود رکھیا ویندا ہے۔ تعلیم، روزگار تے سماجی سرگرمیاں وچ شرکت دے مواقع محدود ہن۔
جبری شادیاں، وٹے سٹے دے رواج تے کم عمری دی شادی ورگے رسم و رواج عورتاں دی زندگی کوں مشکل بݨیندے ہن۔

## معاشی محرومیاں
سرائیکی وسیب وچ عورتاں کوں معاشی طور تے کمزور سمجھیا ویندا ہے۔ انہیں کوں زمین تے ورثے دے حق توں محروم رکھیا ویندا ہے۔
روزگار دے مواقع دی کمی دی وجہ توں عورتاں معاشی طور تے مرداں تے انحصار کرݨ تے مجبور ہن۔

## تعلیم دی کمی
سرائیکی وسیب وچ لڑکیوں دی تعلیم دی شرح کم ہے۔ تعلیم دی کمی دی وجہ توں عورتاں اپݨے حقوق دے بارے وچ نہیں ڄاݨدیاں تے نہ ہی اوہ اپݨے خلاف ہووݨ والے ظلم دے خلاف آواز بلند کر سڳدیاں ہن۔

## تشدد تے استحصال
گھریلو تشدد، جنسی استحصال تے عورتاں دے خلاف جرائم سرائیکی وسیب وچ عام ہن۔ کئی واری ایہ معاملات خاموشی وچ دب کے رہ ویندے ہن۔
عورتاں کوں اکثر "عزت" دے ناں تے قتل کر ڈتا ویندا ہے، جیہڑا ہک المیہ ہے۔

## سیاسی تے قانونی کمزوری
عورتاں دی سیاسی نمائندگی نہ ہووݨ دے برابر ہے۔ ایہ وجہ ہے کہ انہیں دے مسائل کوں حکومتی سطح تے نظرانداز کیتا ویندا ہے۔
قانونی نظام دی کمزوری تے سماجی دباؤ دی وجہ توں عورتاں کوں انصاف نہیں ملدا۔

صحت دی سہولیات دی کمی

سرائیکی وسیب وچ عورتاں دی صحت دے لئی مناسب سہولیات دی کمی ہے۔ خاص طور تے دیہی علاقیاں وچ زچگی تے ہور صحت دے مسائل دے دوران عورتاں کوں شدید مشکلات دا سامنا کرݨا پوندے۔

## روایتی سوچ دا غلبہ
روایتی سوچ تے دقیانوسی رسوم عورتاں دی ترقی وچ رکاوٹ بݨدیاں ہن۔ عورتاں کوں اکثر "گھر دی عزت" سمجھیا ویندا ہے تے انہیں دی آزادی کوں محدود رکھیا ویندا ہے۔

لکھت: اورنگزیب اورنگ بغلانی دامان علاقہ پچادھ چوٹی
جارج ڈی مینیزس

## جارج ڈی مینیزس
جارج ڈی مینیزس (تقریباً 1498 – 1537) ہک پرتگالی کھوڄ کار ہا ۔ مون سون (monsoon) دی وجہ توں ، اونکوں 1526 اتے 1527 دے درمیان ورسیا (Versya) وچ رہݨ تے مجبور تھیوݨا پیا ، جینکوں پیٹر اینٹون ٹیل (Pieter Anton Tiele) وائسائی (Waisai) قرار ݙتا ۔ مینیزس ایں علاقے کوں الہاس دوس پاپواس (Ilhas dos Papuas) سݙیا ، بھانویں جو پاپوا دا ناں اوں ویلھے پہلے توں ڄاݨیا ویندا ہا ۔ ول وی او پہلا یورپی ہا جئیں اتھاں قدم رکھیا ، اتے ایں طرحاں اونکوں نیو گنی (New Guinea) دی یورپی دریافت دا سہرا ݙتا ویندے ۔

## ابتدائی زندگی اتے بحری کیریئر
جارج ڈی مینیزس دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ البتہ ، ایہ ڄاݨیا ویندے کہ او سولہویں صدی دی موہر وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ۔ اوں ویلھے ، پرتگال بحری کھوڄ وچ پیش پیش ہا اتے پرتگالی کھوڄ کار نویں تجارتی رستے لبھدے پئے ہن اتے نویں زمیناں دی کھوڄ کریندے پئے ہن ۔ مینیزس وی انھاں کھوڄ کاراں دا حصہ بݨݨ چاہندا ہا ۔

## ورسیا وچ قیام (1526-1527)
1526 اتے 1527 دے درمیان ، جارج ڈی مینیزس مون سون دی وجہ توں ورسیا وچ رہݨ تے مجبور تھی ڳیا ۔ پیٹر اینٹون ٹیل دے مطابق ، ورسیا موجودہ انڈونیشیا دے علاقے وائسائی وچ واقع ہا ۔ اوں دوران ، مینیزس ایں علاقے دی جغرافیائی اتے ثقافتی معلومات جمع کیتیاں ۔

## الہاس دوس پاپواس دا ناں
جارج ڈی مینیزس ایں علاقے کوں الہاس دوس پاپواس دا ناں ݙتا ۔ بھانویں جو پاپوا دا ناں اوں ویلھے پہلے توں ڄاݨیا ویندا ہا ، مینیزس پہلا یورپی ہا جئیں نیو گنی دی سرزمین تے قدم رکھیا ۔ ایں طرحاں ، اونکوں نیو گنی دی یورپی دریافت دا سہرا ݙتا ویندے ۔

## نیو گنی دی یورپی دریافت
جارج ڈی مینیزس نیو گنی دی سرزمین تے قدم رکھݨ والا پہلا یورپی ہا ۔ اوندی کھوڄ نال نیو گنی دے بارے وچ یورپی علم وچ وادھا تھیا ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔

## جارج ڈی مینیزس دا کردار
جارج ڈی مینیزس پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں نیو گنی دی یورپی دریافت کیتی اتے ایں علاقے دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔

## پرتگال کیتے اہمیت
جارج ڈی مینیزس دی کھوڄ پرتگال کیتے ٻہوں اہم ہئی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگال کوں نویں تجارتی رستے ملئے اتے نویں زمیناں تے دعوے قائم تھئے ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگال دی معاشی طاقت وچ وی وادھا تھیا ۔

## جارج ڈی مینیزس دی میراث
جارج ڈی مینیزس دی میراث نیو گنی دی یورپی دریافت وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔

## جارج ڈی مینیزس دے کارنامے
1526 اتے 1527 دے درمیان ورسیا وچ قیام کیتا ۔

ایں علاقے کوں الہاس دوس پاپواس دا ناں ݙتا ۔

نیو گنی دی یورپی دریافت کیتی ۔

پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔

جارج ڈی مینیزس ہک اہم پرتگالی کھوڄ کار ہا ، جئیں نیو گنی دی یورپی دریافت کیتی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگال کوں نویں تجارتی رستے ملئے اتے نویں زمیناں تے دعوے قائم تھئے ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگال دی معاشی طاقت وچ وی وادھا تھیا ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
انتونیو دا موٹا

## انتونیو دا موٹا
انتونیو دا موٹا ہک پرتگالی تاجر اتے کھوڄ کار ہا ، جئیں 1543 وچ فرناؤ مینڈیس پنٹو (Fernão Mendes Pinto) اتے فرانسسکو زیموٹو (Francisco Zeimoto) دے نال مل تے جاپان (Japan) وچ قدم رکھݨ والے پہلے یورپیاں وچوں ہک بݨ ڳیا ۔ اوں جاپان وچ یورپی اثر و رسوخ ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی زندگی تجارت اتے کھوڄ دے جذبے نال بھرپور ہئی ۔

## ابتدائی زندگی اتے تجارتی کیریئر
انتونیو دا موٹا دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ البتہ ، ایہ ڄاݨیا ویندا ہے کہ او سولہویں صدی دی موہر وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ۔ اوں ویلھے ، پرتگال ایشیا نال تجارت وچ پیش پیش ہا اتے پرتگالی تاجر نویں تجارتی رستے لبھدے پئے ہن ۔ موٹا وی انھاں تاجراں دا حصہ بݨݨ چاہندا ہا ۔

## جاپان وچ آمد (1543)
1543 وچ ، انتونیو دا موٹا ، فرناؤ مینڈیس پنٹو اتے فرانسسکو زیموٹو دے نال مل تے ہک پرتگالی جہاز تے جاپان پہنچا ۔ انھاں دا جہاز طوفان دی وجہ توں جاپان دے جزیرے تانیگاشیما (Tanegashima) تے پہنچ ڳیا ۔ انھاں ݙونہاں جاپان وچ قدم رکھݨ والے پہلے یورپیاں وچوں ہک بݨ تے تاریخ رقم کیتی ۔

## جاپان وچ تجارتی تعلقات
انتونیو دا موٹا اتے اوندے سنگتیاں جاپان وچ تجارتی تعلقات قائم کرݨ دی کوشش کیتی ۔ انھاں جاپانی تاجراں نال قیمتی سامان دی تجارت شروع کیتی ۔ انھاں جاپانیاں کوں یورپی ہتھیار وی ݙتے ، جنھاں وچ آتشیں اسلحہ شامل ہن ۔

## جاپانی ثقافت نال رابطے
انتونیو دا موٹا اتے اوندے سنگتیاں جاپانی ثقافت نال رابطے قائم کیتے ۔ انھاں جاپانی زبان ، رسومات اتے طرز زندگی دا مطالعہ کیتا ۔ انھاں جاپانی لوکاں کوں یورپی ثقافت دے بارے وچ وی معلومات ݙتیاں ۔

## جاپان وچ یورپی اثر و رسوخ
انتونیو دا موٹا اتے اوندے سنگتیاں دی جاپان وچ آمد نال یورپی اثر و رسوخ ودھیا ۔ انھاں دیاں کوششاں نال پرتگالی تاجر جاپان نال تجارت کرݨ دے قابل تھئے ۔ انھاں جاپانی لوکاں کوں یورپی ٹیکنالوجی اتے ثقافت توں وی متعارف کروایا ۔

## انتونیو دا موٹا دا کردار
انتونیو دا موٹا جاپان وچ یورپی اثر و رسوخ ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں جاپان وچ پرتگالی تجارتی رستے قائم کیتے اتے جاپانی ثقافت نال رابطے قائم کیتے ۔ اوندیاں کوششاں نال جاپان وچ یورپی اثر و رسوخ ودھیا ۔

## جاپان دی تاریخ وچ اہمیت
انتونیو دا موٹا جاپان دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں جاپان وچ یورپی اثر و رسوخ ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال جاپان وچ یورپی تجارت اتے ثقافت دا آغاز تھیا ۔

## انتونیو دا موٹا دی میراث
انتونیو دا موٹا دی میراث جاپان وچ یورپی اثر و رسوخ ودھاوݨ اتے جاپان وچ یورپی تجارت دے آغاز وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال جاپان دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔

## انتونیو دا موٹا دے کارنامے
1543 وچ فرناؤ مینڈیس پنٹو اتے فرانسسکو زیموٹو دے نال جاپان وچ قدم رکھیا ۔

جاپان وچ تجارتی تعلقات قائم کیتے ۔

جاپانی ثقافت نال رابطے قائم کیتے ۔

جاپان وچ یورپی اثر و رسوخ ودھایا ۔

انتونیو دا موٹا ہک اہم پرتگالی تاجر اتے کھوڄ کار ہا ، جئیں 1543 وچ فرناؤ مینڈیس پنٹو اتے فرانسسکو زیموٹو دے نال جاپان وچ قدم رکھیا ۔ اوندیاں کوششاں نال جاپان دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال جاپان وچ یورپی اثر و رسوخ ودھیا اتے جاپان وچ یورپی تجارت دا آغاز تھیا ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے تجارت دے جذبے دی مثال ہے ۔
ناڈوڈ

## ناڈوڈ
ناڈوڈ (تقریباً نوویں صدی) ہک نورس وائیکنگ ہا ، جینکوں آئس لینڈ (Iceland) دی دریافت دا سہرا ݙتا ویندا ہے ۔ اوں شمالی بحر اوقیانوس (North Atlantic Ocean) دے دور دراز علاقیاں دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا اتے آئس لینڈ دی دریافت نال نورس کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے نال بھرپور ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی اتے سفر دا ارادہ
ناڈوڈ دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ ایہ خیال کیتا ویندا ہے کہ او 9ویں صدی وچ ناروے (Norway) یا فارو جزائر (Faroe Islands) وچ پیدا تھیا ۔ اوں ویلھے ، نورس وائیکنگ بحری سفر وچ ماہر ہن اتے نویں زمیناں دی کھوڄ کریندے پئے ہن ۔ ناڈوڈ وی انھاں کھوڄ کاراں دا حصہ بݨݨ چاہندا ہا ۔ اوں اپݨے سنگتیاں دے نال مل تے پچادھی سمندر وچ سفر کرݨ دا ارادہ کیتا ۔ 

## آئس لینڈ دی دریافت (تقریباً 860 عیسوی)
تقریباً 860 عیسوی وچ ، ناڈوڈ آئس لینڈ دی دریافت کیتی ۔ اوندا جہاز فارو جزائر توں ناروے ول سفر کریندا پیا ہا ، جݙاں طوفان دی وجہ توں او رستے توں بھٹک ڳیا ۔ طوفان دے بعد ، ناڈوڈ ہک نویں زمین ݙٹھی ، جیڑھی بعد وچ آئس لینڈ دے ناں نال ڄاݨی ڳئی ۔ اوں ایں زمین کوں سنولینڈ (Snæland) دا ناں ݙتا ، جیڑھا برف دی سرزمین دا مطلب ہے ۔ 

## آئس لینڈ وچ قیام اتے معلومات
ناڈوڈ اتے اوندے سنگتیاں آئس لینڈ وچ کجھ وقت گزاریا ۔ انھاں اتھوں دے موسمی حالات ، جغرافیائی ساخت اتے قدرتی وسائل دا مطالعہ کیتا ۔ انھاں آئس لینڈ دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں اتے واپس فارو جزائر ول سفر کیتا ۔ 

## آئس لینڈ دے بارے وچ معلومات دا پھیلاؤ
ناڈوڈ آئس لینڈ دے بارے وچ معلومات فارو جزائر اتے ناروے وچ پھیلا ݙتیاں ۔ اوندیاں معلومات نال ٻئے نورس کھوڄ کاراں کوں آئس لینڈ وچ دلچسپی پیدا تھئی ۔ اوندیاں کوششاں نال آئس لینڈ وچ نورس آباد کاری دا آغاز تھیا ۔ 

## آئس لینڈ وچ نورس آباد کاری
ناڈوڈ دی دریافت دے بعد ، ٻئے نورس کھوڄ کاراں آئس لینڈ وچ سفر کیتا ۔ انھاں وچوں ہک اہم کھوڄ کار انګولفر آرنارسون (Ingólfr Arnarson) ہا ، جئیں 874 عیسوی وچ آئس لینڈ وچ پہلی مستقل نورس آبادی قائم کیتی ۔ اوندیاں کوششاں نال آئس لینڈ وچ نورس ثقافت اتے طرز زندگی دا آغاز تھیا ۔ 

## ناڈوڈ دا کردار
ناڈوڈ آئس لینڈ دی دریافت وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال نورس کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے اتے آئس لینڈ وچ نورس آباد کاری دا آغاز تھیا ۔ اوندی دریافت نال نورس تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ 

## نورس کھوڄ دی تاریخ وچ اہمیت
ناڈوڈ نورس کھوڄ دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں آئس لینڈ دی دریافت کر تے نورس کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔ اوندیاں کوششاں نال نورس ثقافت اتے طرز زندگی آئس لینڈ وچ پھیلی ۔ 

## ناڈوڈ دی میراث
ناڈوڈ دی میراث آئس لینڈ دی دریافت اتے نورس کھوڄ وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال نورس تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ 

## ناڈوڈ دے کارنامے
تقریباً 860 عیسوی وچ آئس لینڈ دی دریافت کیتی ۔ 

آئس لینڈ کوں سنولینڈ دا ناں ݙتا ۔ 

آئس لینڈ دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ 

نورس کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔ 

آئس لینڈ وچ نورس آباد کاری دا آغاز کروایا ۔ 

ناڈوڈ ہک اہم نورس وائیکنگ ہا ، جئیں آئس لینڈ دی دریافت کیتی ۔ اوندیاں کوششاں نال نورس کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال نورس ثقافت اتے طرز زندگی آئس لینڈ وچ پھیلی اتے نورس کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
جواؤ دا نووا

جواؤ دا نووا

جواؤ دا نووا (تقریباً 1460 ، ماسیدا ، اورینس ، گالیشیا ، سپین – 16 جولائی 1509 ، کوچی ، ہندوستان) پرتگال دی خدمت وچ ہک گالیشیائی پیدائشی کھوڄ کار ہا ۔ اونکوں اسینشن (Ascension) اتے سینٹ ہیلینا (Saint Helena) جزیرے دریافت کرݨ دا سہرا ݙتا ویندا ہے ۔ اوں پندرہویں اتے سولہویں صدی دے دوران پرتگالی کھوڄاں وچ اہم کردار ادا کیتا اتے بحر اوقیانوس (Atlantic Ocean) دے دور دراز علاقیاں دی کھوڄ وچ حصہ پاتا ۔

ابتدائی زندگی اتے پرتگال دی خدمت

جواؤ دا نووا تقریباً 1460 وچ سپین دے علاقے گالیشیا دے شہر ماسیدا وچ پیدا تھیا ۔ بعد وچ اوں پرتگال دی خدمت اختیار کیتی اتے ہک ماہر جہاز راں بݨ ڳیا ۔ اوں ویلھے ، پرتگال دے شہزادے ہنری دی نیویگیٹر (Henry the Navigator) دیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄاں عروج تے ہن اتے پرتگالی جہاز راں نویں تجارتی رستیاں اتے زمیناں دی کھوڄ وچ مصروف ہن ۔ جواؤ دا نووا وی انھاں کھوڄ کاراں دا حصہ بݨ ڳیا ۔

## اسینشن جزیرے دی دریافت (1501)
1501 وچ ، جواؤ دا نووا اپݨے بحری سفر دے دوران بحر اوقیانوس وچ اسینشن جزیرہ دریافت کیتا ۔ اوں اتھوں دے ساحلی پٹی دی نقشہ سازی کیتی اتے اتھوں دے قدرتی وسائل دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ اوندی دریافت نال پرتگال کوں بحر اوقیانوس وچ ہک اہم بحری اڈا مل ڳیا ۔

## سینٹ ہیلینا جزیرے دی دریافت (1502)
1502 وچ ، جواؤ دا نووا اپݨے ݙوجھے بحری سفر دے دوران سینٹ ہیلینا جزیرہ دریافت کیتا ۔ اوں اتھوں دے ساحلی پٹی دی نقشہ سازی کیتی اتے اتھوں دے قدرتی وسائل دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ سینٹ ہیلینا جزیرہ پرتگالی جہازاں کیتے ہک اہم آرام گاہ بݨ ڳیا اتے اتھوں دے قدرتی وسائل دی تجارت شروع تھئی ۔

## ہندوستان دا سفر اتے کوچی وچ انتقال
جواؤ دا نووا ہندوستان دے تجارتی رستیاں دی کھوڄ وچ وی حصہ گھدا ۔ اوں پرتگالی جہازاں کوں ہندوستان دے ساحلاں تک پہنچاوݨ وچ مدد کیتی ۔ 16 جولائی 1509 کوں ، جواؤ دا نووا دا انتقال ہندوستان دے شہر کوچی وچ تھیا ۔ اوندی وفات نال پرتگالی کھوڄاں کوں ہک وݙا نقصان تھیا ۔

## جواؤ دا نووا دا کردار
جواؤ دا نووا پرتگالی کھوڄاں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں اسینشن اتے سینٹ ہیلینا جزیرے دریافت کیتے اتے ہندوستان دے تجارتی رستیاں دی کھوڄ وچ حصہ گھدا ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگال دا اثر و رسوخ بحر اوقیانوس اتے ہندوستان دے علاقیاں تک ودھیا ۔

## پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہمیت
جواؤ دا نووا پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں بحر اوقیانوس دے دور دراز علاقیاں دی کھوڄ کیتی اتے پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔

## جواؤ دا نووا دی میراث
جواؤ دا نووا دی میراث اسینشن اتے سینٹ ہیلینا جزیرے دی دریافت اتے پرتگالی کھوڄ وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔

## جواؤ دا نووا دے کارنامے
1501 وچ اسینشن جزیرہ دریافت کیتا ۔

1502 وچ سینٹ ہیلینا جزیرہ دریافت کیتا ۔

ہندوستان دے تجارتی رستیاں دی کھوڄ وچ حصہ گھدا ۔

پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔

جواؤ دا نووا ہک اہم گالیشیائی پیدائشی کھوڄ کار ہا ، جئیں پرتگال دی خدمت کیتی اتے اسینشن اتے سینٹ ہیلینا جزیرے دریافت کیتے ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگال دا اثر و رسوخ بحر اوقیانوس اتے ہندوستان دے علاقیاں تک ودھیا اتے پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
سیباسٹین ڈی اوکامپو

## سیباسٹین ڈی اوکامپو
سیباسٹین ڈی اوکامپو ہسپانوی جہاز راں اتے کھوڄ کار ہا ۔ اونکوں 1508 وچ کیوبا (Cuba) جزیرے دا پہلا چکر لاوݨ والا جہاز راں سمجھا ویندا ہے ۔ اوں سولہویں صدی دی موہر وچ ہسپانوی کھوڄاں وچ اہم کردار ادا کیتا اتے کیریبین (Caribbean) دے علاقیاں دی کھوڄ وچ حصہ پاتا ۔ 

## ابتدائی زندگی اتے بحری کیریئر
سیباسٹین ڈی اوکامپو دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ البتہ ، ایہ ڄاݨیا ویندا ہے کہ او سولہویں صدی دی موہر وچ ہسپانوی بادشاہی وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی جوانی وچ بحری سفر وچ گہری دلچسپی گھدی اتے جہاز راں بݨݨ دا ارادہ کیتا ۔ اوں ویلھے ، ہسپانوی کھوڄ کاراں نویں دنیا (New World) دی کھوڄ شروع کر ݙتی ہئی اتے اوکامپو وی انھاں کھوڄ کاراں دا حصہ بݨݨ چاہندا ہا ۔ 

## کیوبا جزیرے دا چکر (1508)
1508 وچ ، سیباسٹین ڈی اوکامپو کیوبا جزیرے دا پہلا چکر لایا ۔ اوں اپݨے جہاز تے کیوبا دے ساحلاں دا سفر کیتا اتے اتھوں دی جغرافیائی معلومات جمع کیتیاں ۔ اوں ثابت کیتا کہ کیوبا ہک جزیرہ ہے اتے ایہ براعظم نال منسلک کائنی ۔ اوندی کھوڄ نال ہسپانوی بادشاہی کوں کیوبا دے بارے وچ اہم معلومات ملیاں ۔ 

## کیوبا دی جغرافیائی معلومات
سیباسٹین ڈی اوکامپو کیوبا دے ساحلی پٹی دی نقشہ سازی کیتی اتے اتھوں دے قدرتی وسائل دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ اوں اتھوں دے دریاواں ، خلیجاں اتے پہاڑاں دا مطالعہ کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی بادشاہی کوں کیوبا دے بارے وچ تفصیلی معلومات ملیاں ۔ 

## ہسپانوی کھوڄاں وچ کردار
سیباسٹین ڈی اوکامپو ہسپانوی کھوڄاں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں کیوبا جزیرے دا چکر لا تے ہسپانوی بادشاہی کوں اتھوں دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔ 

## ہسپانوی نوآبادیاتی تاریخ وچ اہمیت
سیباسٹین ڈی اوکامپو ہسپانوی نوآبادیاتی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں کیوبا جزیرے دا چکر لا تے ہسپانوی بادشاہی کوں اتھوں دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی نوآبادیاتی توسیع وچ اہم پیش رفت تھئی ۔ 

## سیباسٹین ڈی اوکامپو دی میراث
سیباسٹین ڈی اوکامپو دی میراث کیوبا جزیرے دا پہلا چکر لاوݨ اتے ہسپانوی کھوڄاں وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ 

## سیباسٹین ڈی اوکامپو دے کارنامے
1508 وچ کیوبا جزیرے دا پہلا چکر لایا ۔ 

کیوبا دی جغرافیائی معلومات جمع کیتیاں ۔ 

ہسپانوی کھوڄاں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

ہسپانوی نوآبادیاتی توسیع وچ حصہ پاتا ۔ 

سیباسٹین ڈی اوکامپو ہک اہم ہسپانوی جہاز راں اتے کھوڄ کار ہا ، جئیں 1508 وچ کیوبا جزیرے دا پہلا چکر لایا ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی بادشاہی کوں کیوبا دے بارے وچ اہم معلومات ملیاں اتے ہسپانوی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
جان آکسینہم

## جان آکسینہم
جان آکسینہم (انتقال 30 ستمبر 1580) 1575 وچ پانامہ دی خشکی دا سفر کرݨ والا پہلا غیر ہسپانوی یورپی کھوڄ کار ہا ، جیں ساحلی پہاڑی سلسلے تے چڑھ تے بحرالکاہل تک رسائی حاصل کیتی ، جینکوں ہسپانوی لوک مار ڈیل سور (جنوبی سمندر) آہدے ہن ۔ اوں سولہویں صدی دے وسط وچ ہسپانوی نوآبادیاتی علاقیاں وچ اہم کھوڄ کیتی ۔

## ابتدائی زندگی اتے سفر دا ارادہ
جان آکسینہم دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ البتہ ، ایہ ڄاݨیا ویندا ہے کہ او سولہویں صدی دے وسط وچ انگلینڈ وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی جوانی وچ بحری سفر وچ گہری دلچسپی گھدی اتے کھوڄ کار بݨݨ دا ارادہ کیتا ۔ اوں ویلھے ، ہسپانوی بادشاہی نویں دنیا وچ اپݨی نوآبادیاتی توسیع کوں ودھاوݨ دی کوشش کریندی پئی ہئی اتے آکسینہم وی انھاں علاقیاں دی کھوڄ کرݨ چاہندا ہا ۔

## پانامہ دی خشکی دا سفر (1575)
1575 وچ ، جان آکسینہم پانامہ دی خشکی دا سفر کیتا ۔ اوں اپݨے گروپ دے نال ساحلی پہاڑی سلسلے تے چڑھ تے بحرالکاہل تک رسائی حاصل کیتی ۔ اوں ایں سفر دے دوران کئی مشکلاں دا سامݨا کیتا ، جنھاں وچ جنگلات ، پہاڑ اتے موسمی حالات شامل ہن ۔

## بحرالکاہل تک رسائی اتے ہسپانوی جہازاں تے حملہ
جان آکسینہم بحرالکاہل تک پہنچݨ والا پہلا غیر ہسپانوی یورپی بݨ ڳیا ۔ اوں اتھوں دے علاقیاں دی کھوڄ کیتی اتے ہسپانوی جہازاں تے حملہ کیتا ۔ اوں ہسپانوی جہازاں توں سونا اتے ٻئے قیمتی سامان لٹیا ۔

## ہسپانوی گرفتاری اتے موت (1580)
جان آکسینہم دے حملیاں نال ہسپانوی حکام پریشان تھی ڳئے ۔ 1580 وچ ، ہسپانوی فوج آکسینہم اتے اوندے گروپ کوں گرفتار کر گھدا ۔ اونکوں بغاوت دے الزام وچ موت دی سزا ݙتی ڳئی اتے 30 ستمبر 1580 کوں اونکوں پھاسی ݙتی ڳئی ۔

## جان آکسینہم دا کردار
جان آکسینہم پانامہ دی خشکی دا سفر کرݨ والا پہلا غیر ہسپانوی یورپی بݨ تے تاریخ رقم کیتی ۔ اوں ہسپانوی نوآبادیاتی علاقیاں وچ کھوڄ کیتی اتے ہسپانوی جہازاں تے حملہ کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی بادشاہی کوں مشکلاں دا سامݨا کرݨا پیا ۔

## ہسپانوی نوآبادیاتی تاریخ وچ اہمیت
جان آکسینہم ہسپانوی نوآبادیاتی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں ہسپانوی نوآبادیاتی علاقیاں وچ کھوڄ کیتی اتے ہسپانوی جہازاں تے حملہ کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی نوآبادیاتی توسیع وچ رکاوٹ پیدا تھئی ۔

## جان آکسینہم دی میراث
جان آکسینہم دی میراث پانامہ دی خشکی دا سفر کرݨ ، بحرالکاہل تک رسائی حاصل کرݨ اتے ہسپانوی جہازاں تے حملے دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔

## جان آکسینہم دے کارنامے
1575 وچ پانامہ دی خشکی دا سفر کیتا ۔

بحرالکاہل تک رسائی حاصل کرݨ والا پہلا غیر ہسپانوی یورپی بݨیا ۔

ہسپانوی جہازاں تے حملہ کیتا ۔

ہسپانوی نوآبادیاتی توسیع وچ رکاوٹ پیدا کیتی ۔

جان آکسینہم ہک اہم یورپی کھوڄ کار ہا ، جیں پانامہ دی خشکی دا سفر کیتا اتے بحرالکاہل تک رسائی حاصل کیتی ۔ اوندیاں کوششاں نال ہسپانوی نوآبادیاتی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
ولیم ایڈورڈ پیری

## ولیم ایڈورڈ پیری
سر ولیم ایڈورڈ پیری (19 دسمبر 1790 – 8 جولائی 1855) رائل نیوی (Royal Navy) دا ہک افسر اتے کھوڄ کار ہا ، جیڑھا 1819–1820 دی پیری چینل (Parry Channel) دی مہم کیتے مشہور ہے ، جیڑھی اُبھے پچادھی رستے (Northwest Passage) دی ڳول وچ سب توں کامیاب مہم ہئی ، جیڑھی آخر کار 1906 وچ روالڈ امنڈسن (Roald Amundsen) ولوں طے کیتی ڳئی ۔ 1827 وچ ، پیری شمالی قطب (North Pole) تک ابتدائی مہماں وچوں ہک دی کوشش کیتی ۔ او 82° 45' N تک پہنچا ، جیں انسانی کھوڄ فاردرسٹ نارتھ (Farthest North) دا ہک ریکارڈ قائم کیتا ، جیڑھا تقریباً پنج ݙہاکے تک قائم ریہا ، جیڑھا 1875 وچ البرٹ ہیسٹنگز مارخم (Albert Hastings Markham) ولوں 83° 20' N تے ڳیا ۔ اوں انویہویں صدی دی موہر وچ آرکٹک (Arctic) علاقیاں دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## ابتدائی زندگی اتے رائل نیوی وچ شمولیت
سر ولیم ایڈورڈ پیری 19 دسمبر 1790 کوں انگلینڈ وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی جوانی وچ رائل نیوی وچ شمولیت اختیار کیتی اتے بحری سفر وچ گہری دلچسپی گھدی ۔ اوں آرکٹک علاقیاں دی کھوڄ کرݨ دا ارادہ کیتا اتے اُبھے پچادھی رستے دی ڳول وچ حصہ گھنݨ دا فیصلہ کیتا ۔ 

## پیری چینل دی مہم (1819-1820)
1819 توں 1820 تک ، سر ولیم ایڈورڈ پیری پیری چینل دی مہم دی اڳواݨی کیتی ۔ ایں مہم دا مقصد اُبھے پچادھی رستے دی ڳول کرݨا ہا ۔ پیری اتے اوندے گروپ آرکٹک دے دور دراز علاقیاں دا سفر کیتا اتے کئی نویں جزیرے دریافت کیتے ۔ انھاں پیری چینل دے رستے تقریباً ادھا سفر مکمل کر گھدا ، جیڑھا اُبھے پچادھی رستے دی ڳول وچ ہک وݙی کامیابی ہئی ۔ 

## شمالی قطب دی مہم (1827)
1827 وچ ، سر ولیم ایڈورڈ پیری شمالی قطب تک پہنچݨ دی کوشش کیتی ۔ اوں اپݨے گروپ دے نال برف تے سفر شروع کیتا اتے 82° 45' N تک پہنچ ڳیا ، جیڑھا اوں ویلھے انسانی کھوڄ دا سب توں دور دا مقام ہا ۔ ایں مہم نال پیری فاردرسٹ نارتھ دا ریکارڈ قائم کیتا ، جیڑھا کئی سالاں تک قائم ریہا ۔ 

## آرکٹک کھوڄ وچ کردار
سر ولیم ایڈورڈ پیری آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں پیری چینل دی مہم دی اڳواݨی کیتی ، جیڑھی اُبھے پچادھی رستے دی ڳول وچ ہک وݙی کامیابی ہئی ۔ اوں شمالی قطب تک پہنچݨ دی کوشش وی کیتی اتے انسانی کھوڄ دا نواں ریکارڈ قائم کیتا ۔ 

## اُبھے پچادھی رستے دی ڳول وچ اہمیت
سر ولیم ایڈورڈ پیری اُبھے پچادھی رستے دی ڳول دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں پیری چینل دے رستے تقریباً ادھا سفر مکمل کر گھدا ، جیڑھا اوں ویلھے دی سب توں وݙی کامیابی ہئی ۔ اوندیاں کوششاں نال روالڈ امنڈسن کوں 1906 وچ اُبھا پچادھی رستہ مکمل کرݨ وچ مدد ملی ۔ 

## سر ولیم ایڈورڈ پیری دی میراث
سر ولیم ایڈورڈ پیری دی میراث پیری چینل دی مہم ، شمالی قطب دی ڳول اتے آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ 

## انتقال
سر ولیم ایڈورڈ پیری دا انتقال 8 جولائی 1855 کوں تھیا ۔ اوندی وفات نال آرکٹک کھوڄ دی دنیا وچ ہک وݙا خلا پیدا تھیا ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ 

## سر ولیم ایڈورڈ پیری دے کارنامے
1819-1820 وچ پیری چینل دی مہم دی اڳواݨی کیتی ۔ 

1827 وچ شمالی قطب تک پہنچݨ دی کوشش کیتی اتے فاردرسٹ نارتھ دا ریکارڈ قائم کیتا ۔ 

آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

اُبھے پچادھی رستے دی ڳول وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

سر ولیم ایڈورڈ پیری ہک اہم رائل نیوی افسر اتے کھوڄ کار ہا ، جیں آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
فیان پال

## فیان پال
فیان پال (پیدائش ، 15 اگست 1980) ہک پولش-آئس لینڈی کھوڄ کار ہے ، جیڑھا سمندری ٻیڑی رانی (ocean rowing) وچ اپݨے کارنامیاں کیتے مشہور ہے ۔ اوں سمندری ٻیڑی رانی دے میدان وچ کئی عالمی ریکارڈ قائم کیتے ہن اتے انتہائی مشکل سمندری مہماں دی اڳواݨی کیتی ہے ۔ اوں اکویہویں صدی وچ سمندری کھوڄ دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔

## ابتدائی زندگی اتے سفر دا ارادہ
فیان پال 15 اگست 1980 کوں پولینڈ وچ پیدا تھیا ۔ بعد وچ ، اوں آئس لینڈ دی شہریت حاصل کیتی ۔ اوں اپݨی جوانی وچ سمندری سفر وچ گہری دلچسپی گھدی اتے سمندری ٻیڑی رانی وچ اپݨی صلاحیت دا مظاہرہ کیتا ۔ اوں انتہائی مشکل سمندری مہماں دی اڳواݨی کرݨ دا ارادہ کیتا اتے عالمی ریکارڈ قائم کرݨ دا منصوبہ بݨایا ۔

## سمندری ٻیڑی رانی دے کارنامے
فیان پال سمندری ٻیڑی رانی دے میدان وچ کئی عالمی ریکارڈ قائم کیتے ہن ۔ اوں دنیا دے وݙے سمندراں وچ تنہا ٻیڑی رانی کیتی ہے اتے انتہائی مشکل موسمی حالات دا مقابلہ کیتا ہے ۔ اوں آرکٹک (Arctic) اتے انٹارکٹک (Antarctic) دے دور دراز علاقیاں وچ وی ٻیڑی رانی کیتی ہے ۔

## پانچ سمندراں دی ٻیڑی رانی (2016)
2016 وچ ، فیان پال پنج سمندراں دی ٻیڑی رانی دا عالمی ریکارڈ قائم کیتا ۔ اوں بحر اوقیانوس (Atlantic Ocean) ، بحرالکاہل (Pacific Ocean) ، بحر ہند (Indian Ocean) ، آرکٹک سمندر (Arctic Ocean) اتے انٹارکٹک سمندر (Antarctic Ocean) وچ ٻیڑی رانی کیتی ۔ اوں ایں سفر کوں کامیابی نال مکمل کر تے اپݨی صلاحیت دا لوہا منوایا ۔

## آرکٹک اتے انٹارکٹک دی مہم
فیان پال آرکٹک اتے انٹارکٹک دے دور دراز علاقیاں وچ وی ٻیڑی رانی کیتی ہے ۔ اوں انتہائی مشکل موسمی حالات دا مقابلہ کریندے ہوئے اتھوں دے برفیلے پانیاں وچ ٻیڑی رانی کیتی ۔ اوں اتھوں دے قدرتی ماحول اتے جنگلی حیات دا مطالعہ کیتا اتے اتھوں دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔

## فیان پال دا کردار
فیان پال سمندری ٻیڑی رانی دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوں عالمی ریکارڈ قائم کیتے ہن اتے انتہائی مشکل سمندری مہماں دی اڳواݨی کیتی ہے ۔ اوندیاں کوششاں نال سمندری کھوڄ دے میدان وچ نویں رستے کھلئے ۔

## سمندری کھوڄ دی تاریخ وچ اہمیت
فیان پال سمندری کھوڄ دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں سمندری ٻیڑی رانی دے میدان وچ اپݨی صلاحیت دا مظاہرہ کیتا اتے عالمی ریکارڈ قائم کیتے ہن ۔ اوندیاں کوششاں نال سمندری کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔

## فیان پال دی میراث
فیان پال دی میراث سمندری ٻیڑی رانی دے عالمی ریکارڈ ، آرکٹک اتے انٹارکٹک دی مہم اتے سمندری کھوڄ دی تاریخ وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال سمندری کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔

## فیان پال دے کارنامے
سمندری ٻیڑی رانی دے کئی عالمی ریکارڈ قائم کیتے ۔

2016 وچ پنج سمندراں دی ٻیڑی رانی دا عالمی ریکارڈ قائم کیتا ۔

آرکٹک اتے انٹارکٹک دے دور دراز علاقیاں وچ ٻیڑی رانی کیتی ۔

سمندری کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

فیان پال ہک اہم پولش-آئس لینڈی کھوڄ کار ہے ، جیں سمندری ٻیڑی رانی دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ اوندیاں کوششاں نال سمندری کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال سمندری کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
رابرٹ ایڈون پیری سینئر

## رابرٹ ایڈون پیری سینئر
رابرٹ ایڈون پیری سینئر (6 مئی 1856 – 20 فروری 1920) ہک امریکی کھوڄ کار اتے ریاست ہائے متحدہ امریکہ دی بحریہ (United States Navy) دا افسر ہا ، جیں انویہویں صدی دی چھیکڑ اتے ویہویں صدی دی موہر وچ آرکٹک (Arctic) وچ کئی مہماں کیتیاں ۔ اونکوں اپریل 1909 وچ جغرافیائی شمالی قطب (North Pole) دا کھوڄ کار ہووݨ دا سہرا ݙتا ڳیا ، جیں ایں کامیابی دا دعویٰ کرݨ والی پہلی مہم دی اڳواݨی کیتی ، حالانکہ ہن ایہ سمجھا ویندا ہے کہ او اصل وچ قطب تک نہ پہنچا ہا ۔ اوں آرکٹک دے دور دراز علاقیاں دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## ابتدائی زندگی اتے بحریہ وچ شمولیت
رابرٹ ایڈون پیری 6 مئی 1856 کوں امریکہ وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی جوانی وچ ریاست ہائے متحدہ امریکہ دی بحریہ وچ شمولیت اختیار کیتی اتے بحری سفر وچ گہری دلچسپی گھدی ۔ اوں آرکٹک دے دور دراز علاقیاں دی کھوڄ کرݨ دا ارادہ کیتا اتے شمالی قطب تک پہنچݨ دا منصوبہ بݨایا ۔ 

## آرکٹک مہماں (1886-1909)
رابرٹ ایڈون پیری 1886 توں 1909 تک آرکٹک وچ کئی مہماں کیتیاں ۔ اوں اتھوں دے دور دراز علاقیاں دا سفر کیتا اتے اتھوں دے جغرافیائی حالات دا مطالعہ کیتا ۔ اوں اتھوں دے مقامی قبیلیاں نال رابطے قائم کیتے اتے انہاں دی ثقافت اتے طرز زندگی دا مطالعہ کیتا ۔ 

## شمالی قطب دی ڳول (1909)
اپریل 1909 وچ ، رابرٹ ایڈون پیری دعویٰ کیتا کہ او شمالی قطب تک پہنچ ڳیا ہے ۔ اوں اپݨے گروپ دے نال برف تے سفر شروع کیتا اتے قطب تک پہنچݨ دا دعویٰ کیتا ۔ البتہ ، اوندے دعوے تے کئی سوال اٹھائے ڳئے ۔ ماہرین دا خیال ہے کہ اوندی نیویگیشن (navigation) وچ غلطیاں ہن اتے او اصل وچ قطب تک نہ پہنچا ہا ۔ 

## پیری دے دعوے تے تنازعات
رابرٹ ایڈون پیری دے شمالی قطب تک پہنچݨ دے دعوے تے وݙے تنازعات تھئے ۔ کئی کھوڄ کاراں اتے ماہرین اوندے دعوے تے شک ظاہر کیتا ۔ انھاں دا خیال ہا کہ پیری اپݨے سفر دے دوران غلطیاں کیتیاں ہن اتے او اصل وچ قطب تک نہ پہنچا ہا ۔ انھاں تنازعات دی وجہ توں پیری دی ساکھ تے اثر پیا ۔ 

## آرکٹک کھوڄ وچ کردار
رابرٹ ایڈون پیری آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں آرکٹک دے دور دراز علاقیاں دی کھوڄ کیتی اتے اتھوں دے جغرافیائی حالات دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ اوندیاں کوششاں نال آرکٹک کھوڄ دے میدان وچ نویں رستے کھلئے ۔ 

## شمالی قطب دی ڳول وچ اہمیت
بھانویں جو رابرٹ ایڈون پیری دے شمالی قطب تک پہنچݨ دے دعوے تے تنازعات ہن ، پر اوں شمالی قطب دی ڳول دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال شمالی قطب دی ڳول دے میدان وچ نویں پیش رفت تھئی ۔ 

## رابرٹ ایڈون پیری دی میراث
رابرٹ ایڈون پیری دی میراث آرکٹک مہماں ، شمالی قطب دی ڳول اتے آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ بھانویں جو اوندے دعوے تے تنازعات ہن ، پر اوندیاں کوششاں نال آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ 

## انتقال
رابرٹ ایڈون پیری دا انتقال 20 فروری 1920 کوں تھیا ۔ اوندی وفات نال آرکٹک کھوڄ دی دنیا وچ ہک وݙا خلا پیدا تھیا ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ 

## رابرٹ ایڈون پیری دے کارنامے
1886 توں 1909 تک آرکٹک وچ کئی مہماں کیتیاں ۔ 

1909 وچ شمالی قطب تک پہنچݨ دا دعویٰ کیتا ۔ 

آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

شمالی قطب دی ڳول وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

رابرٹ ایڈون پیری ہک اہم امریکی کھوڄ کار اتے بحریہ دا افسر ہا ، جیں آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ بھانویں جو اوندے دعوے تے تنازعات ہن ، پر اوندیاں کوششاں نال آرکٹک کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
ڈیاگو فرنینڈس پریرا

## ڈیاگو فرنینڈس پریرا
ڈیاگو فرنینڈس پریرا ، جینکوں کݙاہیں کݙاہیں صرف ڈیاگو فرنینڈس وی آکھیا ویندا ہے ، پرتگال دے سیٹوبل (Setúbal) دا ہک سولہویں صدی دا پرتگالی جہاز راں ہا ۔ ڈیاگو فرنینڈس 1503 وچ سکوٹرا (Socotra) جزیرے دا دورہ کرݨ والا پہلا یورپی کپتان ہا اتے 1507 وچ ماسکرین جزائر (Mascarenes archipelago) (ری یونین ، ماریشس اتے روڈریگس) دا کھوڄ کار ہا ۔ او مڈغاسکر (Madagascar) جزیرے دے مشرق وچ سفر کرݨ والا پہلا یورپی وی تھی سڳدا ہے (پوادھی انڈیز دا بیرونی رستہ) ۔ اوں سولہویں صدی دی موہر وچ بحر ہند دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## ابتدائی زندگی اتے بحری سفر دا ارادہ
ڈیاگو فرنینڈس پریرا دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ البتہ ، ایہ ڄاݨیا ویندا ہے کہ او سولہویں صدی دی موہر وچ پرتگال دے شہر سیٹوبل وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی جوانی وچ بحری سفر وچ گہری دلچسپی گھدی اتے جہاز راں بݨݨ دا ارادہ کیتا ۔ اوں ویلھے ، پرتگالی کھوڄ کاراں بحر ہند وچ نویں رستیاں دی ڳول شروع کر ݙتی ہئی اتے فرنینڈس وی انھاں کھوڄ کاراں دا حصہ بݨݨ چاہندا ہا ۔

## سکوٹرا جزیرے دا دورہ (1503)
1503 وچ ، ڈیاگو فرنینڈس پریرا سکوٹرا جزیرے دا دورہ کرݨ والا پہلا یورپی کپتان بݨ ڳیا ۔ اوں اتھوں دے ساحلاں دا سفر کیتا اتے اتھوں دے قدرتی وسائل دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ اوں اتھوں دے تل وطنی لوکاں نال رابطے قائم کیتے اتے اتھوں دی ثقافت دا مطالعہ کیتا ۔

## ماسکرین جزائر دی کھوڄ (1507)
1507 وچ ، ڈیاگو فرنینڈس پریرا ماسکرین جزائر (ری یونین ، ماریشس اتے روڈریگس) دی کھوڄ کیتی ۔ اوں انھاں جزائر دے ساحلاں دا سفر کیتا اتے انھاں دے قدرتی وسائل دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ اوں انھاں جزائر کوں پرتگالی بادشاہی دے حصے دے طور تے دعویٰ کیتا ۔

## مڈغاسکر دے مشرق وچ سفر
ڈیاگو فرنینڈس پریرا مڈغاسکر جزیرے دے مشرق وچ سفر کرݨ والا پہلا یورپی وی تھی سڳدا ہے ۔ اوں پوادھی انڈیز دے بیرونی رستے دی ڳول وچ ایں سفر دی اڳواݨی کیتی ۔ اوندے سفر نال پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔

## ڈیاگو فرنینڈس پریرا دا کردار
ڈیاگو فرنینڈس پریرا بحر ہند دی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں سکوٹرا جزیرے دا دورہ کیتا اتے ماسکرین جزائر دی کھوڄ کیتی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی بادشاہی کوں بحر ہند وچ نویں زمیناں ملیاں ۔

## پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہمیت
ڈیاگو فرنینڈس پریرا پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں بحر ہند وچ نویں رستیاں دی ڳول وچ حصہ گھدا اتے پرتگالی نوآبادیاتی توسیع وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔

## ڈیاگو فرنینڈس پریرا دی میراث
ڈیاگو فرنینڈس پریرا دی میراث سکوٹرا جزیرے دا دورہ ، ماسکرین جزائر دی کھوڄ اتے بحر ہند دی کھوڄ دی تاریخ وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔

## ڈیاگو فرنینڈس پریرا دے کارنامے
1503 وچ سکوٹرا جزیرے دا دورہ کیتا ۔

1507 وچ ماسکرین جزائر دی کھوڄ کیتی ۔

مڈغاسکر دے مشرق وچ سفر کرݨ والا پہلا یورپی تھی سڳدا ہے ۔

بحر ہند دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

پرتگالی نوآبادیاتی توسیع وچ حصہ پاتا ۔

ڈیاگو فرنینڈس پریرا ہک اہم پرتگالی جہاز راں ہا ، جیں بحر ہند دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی بادشاہی کوں بحر ہند وچ نویں زمیناں ملیاں اتے پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
اندرا (اداکارہ)

اندرا، جینکوں اندرا بیلی وی آکھیا ویندے، ہک بھارتی اداکارہ ہن۔ انہاں نے متعدد پنجابی فلمیں وچ ہیروئن دے طور تے تے ٻہوں ساریاں ہندی فلمیں وچ نکے کردار ادا کیتے۔ انہاں نے شیو کمار نال شادی کیتی، جیہڑی ہک اداکار ہن۔

## فلموگرافی
ان دیاں منتخب فلماں  ایہہ  ہن:: 

## پنجابی
* *ککلی* (1960)
* *یملا جٹ* (1960)
* *چمبے دی کلی (1960) چمبی*
* *ماما جی* (1964) ... بطور لالی
* *سسی پنوں* (1965 کی فلم) ... بطور سسی
* *دوپٹہ*
* *کنکاں دے اوہلے* (1970)
* *دو لاچیاں* 1960
* *پٹولا* 1973
* *شہر دی کڑی* 1966

## اردو / ہندی
* *فرار فارار (1955)*
* *ملاپ* (1955)
* *شری 420* (1955)
* *بسنت بہار* (1956)
* *پرستان* (1957)
* *یہودی* (1958) ... بطور یاسمین
* *دل دے کے دیکھو* (1959)
* *لالچ (1960)*
* *اسلی نقلی (1962) .. بطور اندرا*
* *دو دل* (1965) .. کے جیسے راڈیکا
* *تین سردار* (1965) ..اس رخسانہ
* *پھول اور پتھر* (1966)
* *میرے حضور* (1968)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:بھارتی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ایوان پیٹلین

## ایوان پیٹلین
ایوان پیٹلین، ہک سائبیریائی کواسیک ہا ، جیڑھا سرکاری مشن تے چین پہنچݨ والا پہلا روسی بݨیا (1618-1619) ۔ اوندی مہم یوآن خاندان (Yuan Dynasty) دے زوال دے بعد پچادھی رستے توں زمینی رستے توں چین پہنچݨ والی ݙوجھی یورپی مہم تھی سڳدی ہے ۔ اوں ستارہویں صدی دی موہر وچ روس-چین تعلقات وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## ابتدائی زندگی اتے کواسیک کیریئر
ایوان پیٹلین دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ البتہ ، ایہ ڄاݨیا ویندا ہے کہ او ستارہویں صدی دی موہر وچ سائبیریا وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی جوانی وچ کواسیک فوج وچ شمولیت اختیار کیتی اتے پوادھی سائبیریا دے دور دراز علاقیاں وچ کم شروع کیتا ۔ اوں اتھوں دے مقامی قبیلیاں نال رابطے قائم کیتے اتے اتھوں دے جغرافیائی حالات دا مطالعہ کیتا ۔ 

## چین دا سفر (1618-1619)
1618 توں 1619 تک ، ایوان پیٹلین سرکاری مشن تے چین دا سفر کیتا ۔ اوں سائبیریا توں چین تک دا زمینی رستہ اختیار کیتا اتے اتھوں دے دور دراز علاقیاں دا سفر کیتا ۔ او سرکاری مشن تے چین پہنچݨ والا پہلا روسی ہا ۔ اوں چینی حکام نال رابطے قائم کیتے اتے روس-چین تعلقات دے بارے وچ مذاکرات کیتے ۔ 

## روس-چین تعلقات
ایوان پیٹلین دی مہم روس-چین تعلقات دی تاریخ وچ ہک اہم واقعہ ہے ۔ اوں ݙوہاں ملکاں دے درمیان سفارتی تعلقات قائم کرݨ دی کوشش کیتی ۔ اوں چینی حکام نال تجارتی معاہدے کیتے اتے ݙوہاں ملکاں دے درمیان تجارتی رستے کھولݨ دی کوشش کیتی ۔ 

## بینٹو ڈی گوئس دی مہم توں بعد ݙوجھی یورپی مہم
ایوان پیٹلین دی مہم یوآن خاندان دے زوال دے بعد پچادھی رستے توں زمینی رستے توں چین پہنچݨ والی ݙوجھی یورپی مہم تھی سڳدی ہے ۔ بینٹو ڈی گوئس اوں توں پہلے 1603 توں 1606 تک چین دا سفر کیتا ہا ۔ پیٹلین دی مہم ایں رستے دی اہمیت کوں ثابت کیتا اتے یورپی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔ 

## ایوان پیٹلین دا کردار
ایوان پیٹلین روس-چین تعلقات دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں سرکاری مشن تے چین دا سفر کیتا اتے ݙوہاں ملکاں دے درمیان سفارتی تعلقات قائم کرݨ دی کوشش کیتی ۔ اوندیاں کوششاں نال روس-چین تعلقات وچ نویں پیش رفت تھئی ۔ 

## روسی کھوڄ دی تاریخ وچ اہمیت
ایوان پیٹلین روسی کھوڄ دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں چین دا سفر کیتا اتے روسی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔ اوندیاں کوششاں نال روسی بادشاہی کوں چین دے بارے وچ معلومات ملیاں ۔ 

## ایوان پیٹلین دی میراث
ایوان پیٹلین دی میراث روس-چین تعلقات ، چین دا سفر اتے روسی کھوڄ دی تاریخ وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال روسی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ 

## ایوان پیٹلین دے کارنامے
سرکاری مشن تے چین دا سفر کیتا (1618-1619) ۔ 

روس-چین تعلقات وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

بینٹو ڈی گوئس دی مہم توں بعد زمینی رستے توں چین پہنچݨ والی ݙوجھی یورپی مہم تھی سڳدی ہے ۔ 

روسی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

ایوان پیٹلین ہک اہم سائبیریائی کواسیک ہا ، جیں روس-چین تعلقات دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال روسی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال روسی بادشاہی کوں چین دے بارے وچ معلومات ملیاں اتے روسی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔ اوندی زندگی ہمت ، عزم اتے کھوڄ دے جذبے دی مثال ہے ۔
چودھری محمد علی

چوہدری محمد علی ہک پاکستانی سیاست دان ہن جنہاں نے 1955ء توں 1956ء تک پاکستان دے وزیر اعظم دی حیثیت نال خدمات انجام ݙتیاں۔ او جالندھر دے ہک آرائیں خاندان وچ پیدا تھئے اتے پنجاب یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی۔ برطانوی حکومت دے دوران او اعلیٰ مسلمان سول سرونٹس وچ شمار کیتے ویندے ہن۔ پاکستان دے قیام دے بعد انہاں کوں نویں ریاست دا جنرل سیکرٹری اتے ول وزیر خزانہ مقرر کیتا ڳیا۔ 1955ء وچ گورنر جنرل اسکندر مرزا نے انہاں کوں محمد علی بوگرہ دی جاء تے پاکستان دا وزیر اعظم نامزد کیتا۔ انہاں دی سب توں وݙی کامیابی پاکستان کیتے پہلا آئین بݨاوݨا ہئی جیہڑا 1956ء وچ نافذ تھیا۔ انہاں نے تحریک پاکستان دے موضوع تے "Emergence of Pakistan" دے ناں توں ہک کتاب وی لکھی جیندے اردو ترجمے دا ناں "ظہور پاکستان" ہے۔ یکم دسمبر 1980ء کوں کراچی وچ انہاں دا انتقال تھی ڳیا۔ قدرت اللہ شہاب اپݨی کتاب "شہاب نامہ" وچ لکھدن کہ چوہدری محمد علی نے 13 مہینے بعد اپݨے عہدے توں استعفیٰ ݙے ݙتا ہئی اتے اے پاکستان دی تاریخ وچ واحد مثال ہے کہ کہیں وزیر اعظم نے بغیر کہیں دباؤ دے خود استعفیٰ ݙتا۔ وزارت عظمیٰ توں سبکدوشی دے بعد انہاں نے خاموشی نال زندگی گزاری اتے ہک واری علاج کیتے بیرون ملک ونڄݨ دی ضرورت پیش آئی تاں صدر اسکندر مرزا دی پیشکش دے باوجود انہاں نے حکومتی امداد ڳھنݨ توں انکار کر ݙتا اتے صرف ویہہ ہزار روپے قرض حسنہ دے طور تے قبول کیتے جیہڑے بعد وچ انہاں نے واپس وی کر ݙتے ہن۔

## مزید دیکھیے

** فہرست وزرائے اعظم پاکستان

## حوالہ جات

ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:کراچی وِچ فوت تھیوݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دے سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:جامعہ پنجاب دے فضلا
ونکی:جالندھر دیاں شخصیتاں
ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
میلکم ٹرن بل

## '''ڄم'''
میلکم ٹرن بل 24 اکتوبر 1954 کوں پیدا تھئے۔

## '''پس منظر'''
ٹرن بل دے پیو ہک ہوٹل بروکر ہن جبکہ انہاں دی اماں  ہک ادیبہ تے ریڈیو دی صداکارہ ہن۔

## '''تعلیم'''
ٹرن بل نے سڈنی یونیورسٹی توں سیاسیات تے قانون وچ بیچلر ڈگری حاصل کیتی۔ تعلیم دے دوران اوہ ہک جریدے، ریڈیو ٹیشݨ تے ٹی وی چینل کیتے سیاسی صحافی دے طور تے کم کیتا۔ انہاں نے آکسفورڈ یونیورسٹی توں سول لا وچ وی بیچلر ڈگری حاصل کیتی تے ایں دوران برطانیہ، امریکا تے آسٹریلیا دے اخبارات تے جرائد کیتے لکھݨ دا کم جاری رکھیا۔

## '''پیشہ'''
ٹرن بل نے صحافت، وکالت تے بینکنگ دے شعبیاں وچ کم کیتا۔

## '''سیاسی کیریئر'''
1980 دی دہائی وچ ٹرن بل سیاست وچ سرگرم تھئے تے لبرل پارٹی نال منسلک تھئے۔ 1993 توں 2000 تک اوہ آسٹریلین ریپبلکن موومنٹ دے چیئرمین رہے تے آئینی تے قانونی اصلاحات کیتے سرگرم کردار ادا کیتا۔ 2006 وچ انہاں کوں وزیر برائے آبی وسائل مقرر کیتا ڳیا۔ فروری 2007 وچ انہاں تے الزام لڳا کہ اوہ سرکاری خزانے توں 175 ڈالر یومیہ کرایہ وصول کریندے پئے ہن جݙاں  اوہ اپݨی اہلیہ دے گھر وچ رہائش پزیر ہن۔ 2007 وچ اوہ شیڈو کابینہ وچ وزیر خزانہ رہے۔ 2008 توں 2009 تک اوہ اپوزیشن لیڈر رہے تے 2013 توں 2015 تک وزیر مواصلات دے طور تے خدمات سرانجام ݙتیاں۔ 2015 وچ اوہ آسٹریلیا دے 29ویں وزیر اعظم مقرر تھئے۔

## حوالہ
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
یحییٰ بن زید

امام یحییٰ بن زید بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب علیہم السلام، اہل بیت وچوں ہن تے اُنہاں دی جدوجہد تے شہادت اسلامی تاریخ دا ہک اہم واقعہ ہے۔ یحییٰ بن زید نے اپݨے والد زید بن علی دی شہادت دے بعد بحیثیت امام شیعان زیدیہ اموی حکومت دے خلاف مزاحمت جاری رکھی۔ اُنہاں دی کوشش اموی ظلم تے استبداد دے خلاف ہک تحریک دی صورت وچ سامݨے آئی۔

## جدوجہد تے شہادت
یحییٰ بن زید نے خراسان (ہݨ دا ایران تے افغانستان دا علاقہ) وچ اپݨی جدوجہد دا آغاز کیتا۔ اُوندے مقصد وچ اموی حکومت دے خلاف عوامی بغاوت کوں منظم کرݨ تے اہل بیت دے حق کوں بحال کرݨ شامل ہئی۔ اُنہاں دی دعوت کوں مقامی لوکاں وچ خاصی پذیرائی ملی، کیوں جو خراسان دے لوک اموی حکومت دے مظالم توں تنگ ہن۔

اموی حکومت نے یحییٰ بن زید کوں گرفتار کرݨ تے اُنہاں دی تحریک کوں کچلݨ کیتے فوجی کارروائی کیتی۔ آخر کار، 125 ہجری (742 عیسوی) وچ، یحییٰ بن زید تے اُنہاں دے ساتھیاں دا اموی فوج دے نال ہک جنگ وچ مقابلہ تھیا۔ ایں جنگ وچ یحییٰ بن زید شہید تھی ڳئے۔ اُنہاں دی شہادت نے اموی حکومت دے خلاف لوکاں دے غم و غصے کوں ٻیا ودھا ݙتا تے بعد وچ عباسی تحریک دے اُبھار وچ وی مدد ملی۔

یحییٰ بن زید دی شہادت کوں اہل بیت دے حق وچ ہک قربانی دے طور تے یاد کیتا ویندے۔ اُنہاں دی جدوجہد تے قربانی نے اسلامی تاریخ وچ ہک اہم مقام حاصل کیتا تے اُنہاں دا ناں حق تے عدل دی تحریک دے ہک عظیم مجاہد دے طور تے یاد کیتا ویندے۔

## حوالے
فرینک میکفر لین برنٹ

فرینک میکفر لین برنٹ ہک آسٹریلوی وائرولوجسٹ ہن۔ انہاں نے 1960ء دا نوبل انعام حاصل کیتا۔ انہاں کوں نظام مدافعت تے انہاں دے کم دے حوالے نال ڄاݨیا ویندے۔

## حوالہ
چارلس جے پیڈرسن

چارلس جے پیڈرسن ہک امریکی نامیاتی کیمیا دان ہن۔ انہاں نے 1987ء دا نوبل انعام برائے کیمیا جتیا۔ انہاں کوں کراون ایتھر بݨاوݨ دا طریقہ دریافت کرݨ تے ایہ انعام ملیا۔ انہاں دا پہلا جاپانی ناں یوشیو ہئی۔ اوہ پہلے نوبل انعام یافتہ ہن جیہرے کوریا وچ پیدا تھئے۔

## حوالہ
تادؤش رائشتائن

**تادؤش رائشتائن** ہک سوئس کیمیاءدان ہائی جیہڑا پولینڈ اچ ڄمیا انہاں  نے 1950ء دا نوبل انعام وصول کیتا۔

## حوالہ
لوئیس پائرس

## لوئیس پائرس
لوئیس پائرس (پندرہویں-سولہویں صدی عیسوی) ہک پرتگالی کھوڄ کار ہا ، جیں پیڈرو الواریز کابرال (Pedro Álvares Cabral) دے نال برازیل دی کھوڄ وچ حصہ گھدا ، اتے ٻیڑے دے کپتاناں وچوں ہک ہا ۔ کیپ وردے (Cape Verde) جزائر توں روانہ تھیوݨ تے ، پائرس ہک طوفان دی وجہ توں لزبن (Lisbon) واپس ونڄݨ تے مجبور تھی ڳیا ، اتے او کݙاہیں وی برازیل یا ہندوستان (سفر دی ابتدائی اتے سرکاری منزل) نہ پہنچ سڳیا ۔ اوں سولہویں صدی دی موہر وچ پرتگالی کھوڄاں وچ حصہ گھدا ۔

## ابتدائی زندگی اتے سفر دا ارادہ
لوئیس پائرس دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ البتہ ، ایہ ڄاݨیا ویندا ہے کہ او پندرہویں صدی دی چھیکڑ وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی جوانی وچ بحری سفر وچ گہری دلچسپی گھدی اتے کھوڄ کار بݨݨ دا ارادہ کیتا ۔ اوں ویلھے ، پرتگالی کھوڄ کاراں نویں سمندری رستیاں دی ڳول شروع کر ݙتی ہئی اتے پائرس وی انھاں کھوڄ کاراں دا حصہ بݨݨ چاہندا ہا ۔

## کابرال دے نال برازیل دی کھوڄ (1500)
1500 وچ ، لوئیس پائرس پیڈرو الواریز کابرال دے نال برازیل دی کھوڄ کیتے روانہ تھیوݨ والے ٻیڑے دے کپتاناں وچوں ہک ہا ۔ انھاں دا مقصد ہندوستان دا سفر کرݨا ہا ، پر طوفان دی وجہ توں انھاں دا رستہ تبدیل تھی ڳیا اتے انھاں برازیل دی کھوڄ کیتی ۔

## کیپ وردے جزائر توں واپسی
جݙاں کابرال دا ٻیڑا کیپ وردے جزائر توں روانہ تھیا ، تاں لوئیس پائرس دا جہاز ہک شدید طوفان وچ پھس ڳیا ۔ اوں طوفان دی وجہ توں پائرس کوں لزبن واپس ونڄݨ تے مجبور تھیݨا پیا ۔ اوں طرحاں ، او کݙاہیں وی برازیل یا ہندوستان نہ پہنچ سڳیا ۔

## لوئیس پائرس دا کردار
بھانویں جو لوئیس پائرس کابرال دے نال برازیل یا ہندوستان نہ پہنچ سڳیا ، پر اوں پرتگالی کھوڄاں وچ حصہ گھدا ۔ اوں برازیل دی کھوڄ دے ابتدائی مرحلے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔

## پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہمیت
لوئیس پائرس پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں برازیل دی کھوڄ دے ابتدائی مرحلے وچ حصہ گھدا اتے پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی بادشاہی کوں نویں زمیناں ملیاں ۔

## لوئیس پائرس دی میراث
لوئیس پائرس دی میراث برازیل دی کھوڄ وچ اوندے حصے اتے پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔

## لوئیس پائرس دے کارنامے
پیڈرو الواریز کابرال دے نال برازیل دی کھوڄ وچ حصہ گھدا (1500) ۔

کیپ وردے جزائر توں واپسی تے مجبور تھی ڳیا ۔

پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

لوئیس پائرس ہک اہم پرتگالی کھوڄ کار ہا ، جیں برازیل دی کھوڄ دے ابتدائی مرحلے وچ حصہ گھدا ۔ بھانویں جو او کابرال دے نال برازیل یا ہندوستان نہ پہنچ سڳیا ، پر اوں پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔
والٹر اسکاٹ

سر والٹر اسکاٹ  اسکاٹ لینڈ دے ہک ناول نگار، شاعر تے مورخ ہن۔ انہاں نے متعدد شاہکار تخلیق کیتے جنہاں کوں یورپی ادب تے اسکاٹش ادب وچ کلاسک دا درجہ حاصل ہے۔ انہاں دے شاہکاراں وچ "ایوانہو" (1819ء)، "روب روئے" (1817ء)، "واویلری" (1814ء)، "اولڈ مورٹالٹی" (1816ء)، "دی ہرٹ آف مڈ لوثیان" (1818ء)، "دی برائڈ آف لیمیرمور" (1819ء) دے علاوہ کئی شعری مجموعے مثلاً "مرمیون" (1808ء) تے "دی لیڈی آف دی لیک" (1810ء) شامل ہن۔ یورپی تے امریکی ثقافت تے انہاں دے ادب دی ڳگاٹی  چھاپ ہے۔

## حوالہ
فرناو ڈو پو

## فرناو ڈو پو
فرناو ڈو پو (تقریباً 1472) ، پندرہویں صدی دا ہک پرتگالی جہاز راں اتے پچادھی افریقہ (West African) دے ساحل دا کھوڄ کار ہا ۔ او 1472 دے تقریباً گنی دی خلیج (Gulf of Guinea) وچ جزائر ݙیکھݨ والا پہلا یورپی ہا ، جنھاں وچوں ہک دا ناں 1900 دے وسط تک اوندے ناں دا ہک ورژن ، فرنینڈو پو یا فرنینڈو پو ہا ۔ ایں جزیرے دا ناں ہݨ بائیکو (Bioko) ہے اتے ایہ استوائی گنی (Equatorial Guinea) دا حصہ ہے ۔ اوندا ناں نیڑے دے کیمرون (Cameroon) وچ ٻیاں کئی جاہواں کوں وی ݙتا ڳیا ہا ، فرنینڈو پو ، پرتگال دی وستی ، اتے فرنینڈو پو ، سیرا لیون دی وستی ۔ اوں پندرہویں صدی دی چھیکڑ وچ پچادھی افریقہ دے ساحل دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

## ابتدائی زندگی اتے سفر دا ارادہ
فرناو ڈو پو دی ابتدائی زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات موجود کائنی ۔ البتہ ، ایہ ڄاݨیا ویندا ہے کہ او پندرہویں صدی دے وسط وچ پرتگال وچ پیدا تھیا ۔ اوں اپݨی جوانی وچ بحری سفر وچ گہری دلچسپی گھدی اتے کھوڄ کار بݨݨ دا ارادہ کیتا ۔ اوں ویلھے ، پرتگالی کھوڄ کاراں پچادھی افریقہ دے ساحلاں دی کھوڄ شروع کر ݙتی ہئی اتے فرناو ڈو پو وی انھاں کھوڄ کاراں دا حصہ بݨݨ چاہندا ہا ۔

## گنی دی خلیج وچ جزائر دی کھوڄ (1472)
1472 دے تقریباً ، فرناو ڈو پو گنی دی خلیج وچ جزائر ݙیکھݨ والا پہلا یورپی بݨ ڳیا ۔ اوں انھاں جزائر دے ساحلاں دا سفر کیتا اتے اتھوں دے قدرتی وسائل دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔ اوں انھاں جزائر کوں پرتگالی بادشاہی دے حصے دے طور تے دعویٰ کیتا ۔

## فرنینڈو پو جزیرہ
فرناو ڈو پو دے ناں تے ہک جزیرے دا ناں فرنینڈو پو رکھیا ڳیا ، جیڑھا ہݨ بائیکو دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے ۔ ایں جزیرے تے فرناو ڈو پو دے ناں دی یادگار موجود ہے ۔ ایں جزیرے دی کھوڄ نال پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔

## ٻیاں جاہواں تے ناں
فرناو ڈو پو دا ناں نیڑے دے کیمرون وچ ٻیاں کئی جاہواں کوں وی ݙتا ڳیا ہا ۔ اوندے ناں تے پرتگال اتے سیرا لیون وچ وی پنڈ موجود ہن ۔ انھاں جاہواں تے فرناو ڈو پو دے ناں دی یادگار موجود ہے ۔

## فرناو ڈو پو دا کردار
فرناو ڈو پو پچادھی افریقہ دے ساحل دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں گنی دی خلیج وچ جزائر ݙیکھے اتے انھاں جزائر کوں پرتگالی بادشاہی دے حصے دے طور تے دعویٰ کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔

## پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہمیت
فرناو ڈو پو پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ ہک اہم شخصیت ہے ۔ اوں پچادھی افریقہ دے ساحل دی کھوڄ کیتی اتے پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھولئے ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی بادشاہی کوں نویں زمیناں ملیاں ۔

## فرناو ڈو پو دی میراث
فرناو ڈو پو دی میراث گنی دی خلیج وچ جزائر دی کھوڄ اتے پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اوندے اہم کردار دی وجہ توں ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔

## فرناو ڈو پو دے کارنامے
1472 دے تقریباً گنی دی خلیج وچ جزائر ݙیکھے ۔

فرنینڈو پو جزیرے دی کھوڄ کیتی (ہݨ بائیکو) ۔

مغربی افریقہ دے ساحل دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

فرناو ڈو پو ہک اہم پرتگالی جہاز راں اتے کھوڄ کار ہا ، جیں پچادھی افریقہ دے ساحل دی کھوڄ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی کھوڄ دی تاریخ وچ اہم تبدیلیاں آئیاں ۔ اوندی میراث ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔ اوندیاں کوششاں نال پرتگالی بادشاہی کوں نویں زمیناں ملیاں اتے پرتگالی کھوڄ کاراں کیتے نویں رستے کھلئے ۔
ڈیریک بارٹون

**ڈیریک بارٹون** ہک انگریز نامیاتی کیمیاءدان ہن تے  انھیں کوں  1969 دا نوبل انعام برائے کیمیا ݙتا ڳیا۔

## مزید دیکھیے

## حوالہ
چارلز ڈاز

چارلز  گیٹس ڈازہک  امریکی بینکار تے  سیاست دان تھے وہ امریکا کے 30 نائب صدر بھی رہے ہیں۔ انھوں نے 1925ء میں نوبل امن انعام حاصل کیا۔

## حوالہ
آنری، کاؤنٹ شامبور

**آنری، کاؤنٹ شامبور** 2 توں 9 اگست 1830ء تک فرانس دے متنازع بادشاہ بطور **آنری پنجم** ہن۔

## حوالہ جات