open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ناصر اَتے بھولے دی کہاݨی

ناصر میݙے ہمسائے دا پُتر ہا ، اُوں کنوں وݙے ݙو ترائے بھرا ہَن ، ݙو ترائے اُوں کنوں چھوٹے وی ہَن ۔ اوندیاں چار بھیݨیں وی ہَن ۔ وݙے بھرا ٹھیک ٹھاک کمیندے ہَن ، کاریں موٹریں دی ورکشاپ ہئی وݙے دی۔ ٻیا پیو چاچے دے ہوٹل تے ہوندا ہا ۔ بھیݨیں وی چنگے گھریں اِچ پرنیج ڳیاں ہَن ۔ ناصر شودے دا ایہ مسئلہ ہا جو ایکوں مِرڳی دا دورہ پوندا ہا ۔ بیوہ ماء او وی شودی بیمار رہندی ہئی ۔ پُتر اپݨے گھراں اِچ خوش نہال ہَن ، نہ کہیں کوں بیوہ ماء دا خیال ، نہ بیمار بھرا دا کجھ منگے انھاں کنوں شودی تاں اُنہاں دیاں ذالیں اَتے ٻال اوں شودی کوں ککھ کنوں ہولا کر رکھݨ او ۔ آکھے مَیں کیویں کراں ، ایں لڑ بھڑ اِچ اوں ہک بے وارث یتیم چھوہِر نال ناصر کوں پرنایا چا ۔

ناصر ہوٹل تے کم کرے ہا جیویں کیویں گزارہ چلدا پیا ہا ، سال بعد ناصر دے گھر اللہ سئیں دھی چا ݙتی ۔ ہُݨ اونکوں گزارہ تھیندا اوکھا نظریا ۔ اوندی ماء اپݨے پُتراں کوں آکھیا او ے بیمار غریب بھرا ہیوے ، ہُݨ دھی آلا وی تھی ڳئے کیویں کرے؟ میکوں نہ سہی اونکوں کجھ ݙتا کرو ، اوہے بھیݨیں بھرا ہوندن شادی کنوں پہلے ہک ٻئے دے جان نثار ، ہک ٻئے کوں ݙیکھ جیوݨ آلے ۔ ہک ٻئے دی خوشی اِچ خوش تھیوݨ آلے ، نال کِھلݨ آلے ،منہ دو ݙیکھݨ آلے ہوندن ۔ شادی دے بعد پتہ نی کیا تھیندے ۔ پُٹھی گنگا واہݨ پئے ویندی اے ، بھرا بھیݨیں دی ڳالھ نی بھاندی ، ہک ٻئے کوں ایویں ݙہدن جیویں چِٹے کپڑے اُتے رَت ۔ ذالیں سکھیندین ، بھانویں آپ انھاں کوں خوش کرݨ کیتے خوشامد کریندن ۔ جوایہ اساݙے نال خوش تھی وسِن، جو اساݙا انہاں دے سِوا ٻیا کوئی کائنی ۔ انھاں ماء دی ڳالھ سُݨی اَݨ سُݨی چا کیتی اَتے آکھیا اماں ٻال ٻچڑ دار ہَیں، مہنگائی ہے ، ساݙا جواب ہے۔

ناصر دی ہِک بھیݨ لاہور پرنی ہوئی ہئی ۔ ناصر آکھیا اماں ہُݨ میݙا ݙوجھا ٻال تھیوݨ آلا ہے ، میں بھیݨ دے گھر لاہور راہساں ،کوئی کم کریساں اُتھائیں ۔اِتھ پوری نی پوندی۔ ماء شودی کیا کرے ہا آکھیُس اچھاابّا جیویں تیݙی مرضی ۔ ناصر ذال دھی کوں اپݨی ماء نال چھوڑ تے بھیݨ دے گھر لاہور ٹُر ڳیا ۔ لاہور اُونکوں کم مِل ڳیا ۔ کم کر تے شام کوں بھیݨ دے گھر وَل ونڄے ، وَل کجھ عرصہ بعد اوندی بیماری دا ماء دو فون آیا جو ناصر بیمار ہا جُتی سنگھائی ہے ، ہسپتال نیتے ہن آرام ہے ، کجھ ݙینہ بعد رات کوں ناصر کوں دورہ تھیا جُتی سنگھاوݨ آلا کوئی نہ ہا نال ایں حالت اِچ اوندی موت واقع تھی ڳئی مگر اطلاع ݙتونے۔ اوندی ماء رووے جو میݙے پُتر دی اِتھ روزی نہ ہئی ، بیمار کوں رولئے وے ، روندا ڳئے میݙا پُتر جو میکوں بھرانویں پردیس رولا ݙتے ، خون سفید تھی ڳئین ۔ کئی کہیں دا نی ہک ٻئے دے احساس نی رہیے ، ہر کوئی اپݨی دنیا اِچ مگن ہے ، ہر کہیں کوں اپݨی ہے ۔ ناصر دی ماء تاں پچھتاوے آکھے میں اوں ویلھے پُتر کوں نہ ونڄݨ ݙیواں ہا ، میکوں کیا پتہ ہا جو میݙا پُتر جِیندا نہ وَلسی ، ہُݨ پچھتاوݨ نال کیا تھیندا ہا ، ناصر تاں نی وَلݨاں او خلاواں اِچ ناصر کوں ڳولیندی ہے بیٹھی ۔ پر اُݙوں اَڄ تئیں کوئی ولیئے جو ناصر آسی؟ شودی پتر دے قل چلھیے کر تے چُپ کر ٻیٹھی ھے ، ایہو رویے تاں ہِن اپݨے قریبی اَتے خون دے رشتیں دے ، وَل غیر تاں غیر تھئے۔

رویے تاں اپݨیاں دے ظالم ، اذیت ناک اَتے جا لیوا ہوندن ، غیراں دے رویے تاں اساں وقتی طور تے محسوس کریندوں بس۔

## حوالہ
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
کتاب: رَلے پندھ کریسوں

مَیں کتاب چھپوائی تاں پہلی کتاب چھپݨ دے بعد میکوں اتنی پذیرائی ملی جو میݙے اندازے کنوں وی ٻہوں زیادہ ۔ کوئی آکھے تساں عورت ، تریمت ادب اِچ وادھا کیتے ، کوئی آکھے سرائیکی ادب اِچ وادھا ہے ، تہاݙی کتاب چھپݨ دی ٻہوں خوشی تھئی اے ، سر فخر نال کجھ اُچا تھی ڳیا ہے ۔ چلو میں جھیں نکمی عورت وی کوئی چنگا کم تھوڑا جیہاں کر گھدا ۔ کوئی آکھے کیا واقعی ایہ کتاب تساں لکھی ہے ۔ تہاݙی اپݨی لکھی ہوئی ہے؟ حیرانی اَتے تکلیف تھیوے ایہو جہیں خیالات سُݨ تے ہر بندے دی سوچ دا اپݨا اپݨا معیار ھے ، مَیں آہدی آہدی رہ ڳئی جو تہاݙا کوئی مسودہ چوری تاں نی تھیا؟ 

کہیں پاسوں فرمائش اَئی ، کتاب تاں ݙیکھ گھدی اے ہُݨ کتاب لکھݨ آلی دی فوٹو وی ݙیکھوں ہا۔ مَیں آکھیا رونمائی کتاب دی جئیں ویلھے تھیسی تساں ضرور تشریف گھن آواہے۔ کہیں آکھیا اچھا پوری فوٹو نہ تاں ہتھ دی فوٹو ہووے پئی ۔ آفرین ہے بھئی عورت دے بارے چوݙاں سو سال پُراݨی سوچ اَڄاں (اسلام دی نہ کفر دی) ودی ہے ۔ مَیں عثمان خان کوں کِھل تے ݙسایا جو میݙے فین میݙی فوٹو منگدن ۔ عثمان خان آکھیا میݙی نانی دی فوٹو عینک آلی ٻہوں پیاری فوٹو ہئی ، او ودی ہووے ہا تاں فوٹو منگݨ آلیں دو سینڈ کر چھوڑ۔ میکوں اپݨی کوتاہی تے ٻہوں ارمان تھیا جواو تاں ڈیلیٹ تھی ڳئی ہئی ۔ ہُݨ کیا تھی سڳدے ۔

ریاض میلسی صاحب کوں میں آکھیا میݙی اماں کوں ریڈیو نال عقیدت ہئی ، غور نال ریڈیو دے پروگراماں اِچ دلچسپی گھندے ہَن ۔ ایں سانگوں میں ریڈیو آلیں کوں اپݨی کتاب ݙتی ہے ۔ میلسی صاحب فرمایا اپݨی امی کوں میݙے سلام آکھسو چا ، میں آکھیا جیا ضرور۔ جݙاں وی قبرستان ویساں تاں ، اُنھاں جواب ݙتا اوہو سوری۔

## حوالہ
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز‘ ملتان
1911ء وچ سائنس دی ٹور

## 1911ء وچ سائنس دی ٹور
سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ 1911 ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم واقعات پیش آئے ۔ ارنسٹ ردرفورڈ ایٹم دے نیوکلیئس دی دریافت کیتی ، جیڑھا ایٹمی فزکس دے میدان وچ ہک وݙا انقلاب ہئی ۔ اوں گولڈ فوائل دے تجربے نال ثابت کیتا کہ ایٹم دا زیادہ تر ماس ہک چھوٹے ، مثبت چارج والے مرکز وچ مرکوز ہوندے ۔

ہائیک کیمرلنگ اونس سپر کنڈکٹیویٹی دریافت کیتی ، جیڑھا ہک اینجھا رجحان ہئی جیندے وچ کجھ مواد انتہائی گھٹ درجہ حرارت تے صفر برقی مزاحمت ظاہر کریندن ۔ ایہ دریافت مستقبل وچ مقناطیسی گونج امیجنگ (ایم آر آئی) تے تیز رفتار ٹریناں سمیت کئی ٹیکنالوجی دے رستے کھول ݙتے ۔

الفریڈ ویگنر براعظمی بہاؤ دا نظریہ پیش کیتا ، جیڑھا ایہ ݙسدا ہئی کہ زمین دے براعظم کروڑاں سالاں وچ منتقل تھیندے پئے ہن ۔ بھانویں جو اوں وقت ایں نظریے کوں تنقید دا نشانہ بݨایا ڳیا ، پر بعد وچ پلیٹ ٹیکٹونکس دے نظریہ دی بنیاد بݨیا ۔

رابرٹ پیری تے میتھیو ہینسن شمالی قطب تے اپݨے متنازعہ سفر دا اعلان کیتا ۔ بھانویں جو اوندے دعوے بعد وچ تنازعات دا شکار تھئے ، پر اوں دی مہم قطبی ایکسپلوریشن دے میدان وچ ہک وݙا کارنامہ ہئی ۔

رونالڈ امنڈسن دی اڳواݨی وچ ہک نارویجن ٹیم جنوبی قطب تے پہنچݨ والی پہلی ٹیم بݨݨ دا دعویٰ کیتا ۔ اوں دی مہم کامیابی نال ہموار تے منظم ہئی ، جیندے نال قطبی ایکسپلوریشن وچ ہک نویں معیار قائم تھیا ۔

میری کیوری ریڈیم دی دھات کوں انج کیتا ، جیڑھا ریڈیو ایکٹیویٹی دے میدان وچ ہک وݙا کارنامہ ہئی ۔ اوں دی تحقیق کینسر دے علاج وچ ریڈیو تھراپی دی ترقی کیتے دڳ سدھا کیتا ۔

چارلس تھامسن ریس ولسن کلاؤڈ چیمبر ایجاد کیتا ، جیڑھا ذیلی ایٹمی ذرات دے راستیاں کوں ݙیکھݨ کیتے ہک آلہ ہئی ۔ ایہ ایجاد ایٹمی فزکس دے میدان وچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔

صنعتی طور تے ، چارلس کیٹرنگ الیکٹرک سٹارٹر موٹر ایجاد کیتی ، جیڑھا آٹوموبائل ٹیکنالوجی وچ ہک وݙی بہتری ہئی ۔ ایں ایجاد نال کاراں کوں سٹارٹ کرݨ آسان تھی ڳیا تے ڈرائیوراں کیتے حفاظت وچ وادھا تھیا ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، پہلا ٹرانس کانٹینینٹل ہوائی جہاز دی پرواز کیتی ڳئی ، جیڑھا ہوائی سفر دے میدان وچ ہک اہم سنگ میل ہئی ۔ ایں پرواز نال ثابت تھیا کہ ہوائی جہاز طویل فاصلے طے کر سڳدے ہن ۔

1911 وچ کجھ اہم طبی اڳونہیں وی تھئیاں ۔ پال ایرلچ سیفلیس دے علاج کیتے سیلورسن دا استعمال شروع کیتا ، جیڑھا کیموتھراپی دے میدان وچ ہک وݙا کارنامہ ہئی ۔ ایں علاج نال ہزاراں لوکاں دی زندگیاں بچاوݨ وچ مدد ملی ۔

مجموعی طور تے ، 1911 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتیاں تے ایجاداں پیش آیاں ۔ انھاں واقعات مستقبل وچ سائنسی ترقی کیتے دڳ سدھا کیتا ۔
بھولے لوکیں دی معصومیت

اساݙی ڄاݨݨ آلی ہک لال مئی ہئی ، لوک اونکوں لال ڳالھی سݙیندے ہَن۔ لال مئی شودی ذرا موٹے دماغ دی ہئی ۔ سڑک اُتے ویندی پئی اے تاں اَدھ اِچ سڑک تے ٻہہ نماز نیت ݙیندی ہئی ، ہُݨ اِݙوں اُݙوں ݙوہیں پاسے دی ٹریفک نال آ تے رُکدی ویندی ہے تاں او نماز نیتی ٻیٹھی اے ، ہتھ نال اشارہ وی کر گھندی ہے جو رُک ونڄو ، منہ نال وی آکھ گھندی اے ، جو تہاکوں ݙاڈھی جلدی ہیوے پتہ کینی۔ نماز پڑھدی ٻیٹھی آں ۔ نماز مُکیساں تاں اُٹھساں ۔ اے سی، ڈی سی دیاں گݙیاں رُک ویندیاں ہِن ۔ آپ تلے لہہ تے آکھن ہا اچھا اماں جی نماز مُکا گھنو تاں وَت اساں گݙی لنگھیسوں۔

ہک رات ساݙے گھر ساݙی نانی آ ڳئی ، اساں چھوٹے ہاسے اُونکوں ݙیکھ ݙر تے اندر لُک ویندے ہاسے پر لُک تے ݙیکھن دا شوق ضرور ہئی ۔ اساں لُک تے دروازے دی اوٹ اِچوں ݙٹھا جو لال مئی، نانی ہوریں نال کھٹ اُتے ٻہہ تے حال ونڈیندی ٻیٹھی اے جو بھیݨ میݙے گھر آ بلکہ میں خود آ کراہیں تیکوں گھر گھن ویساں۔میݙا گھر ٻہوں سوہݨا اے ، میݙیاں نونہاں گھر کوں سجائی کھڑین ۔ فرج ، ٹی وی ، صوفہ سیٹ ، پلنگ ، میݙے گھر سبھ کجھ ہے۔ کݙاہیں ݙیکھ تاں سہی ۔ تیݙی خدمت کریساں گھر ۔ نانی ہوریں آکھݨ لڳے ، ہاں کݙاہیں آویں گھن ڄُلیں میکوں‘‘۔ ڄُلساں کیوں نہ۔

وَل نانی ہوریں دے گھروں نکل تے ہمسائیاں دے گھر ونڄ وڑی ۔ ہمسائی نماز پڑھدے پئے ہَن ۔ اساکوں لُک تے ݙیکھݨ دا شوق ہمسائیاں دے گھروی گھن ڳیا اَتے اوٹ کنوں لُک تے سارا منظر ݙٹھا ۔ ݙر وی لڳدا ہا ، لال مئی توں جو کاوڑ اِچ کوئی سلھ بلا نہ چا مارے ۔ ایں سانگوں حفظِ ماتقدم دے طور تے لُک تے سارا منظر ، پس منظر توں ݙٹھا۔

لال مئی ہُݨ کھٹ تے ٻہہ تے ہمسائی دیں دھیریں نال ڳالھیں کریندی ٻیٹھی اے ۔ ہمسائی کافی دیر توں نماز پڑھدی پئی اے ، خیر تھک تے لال مئی اے آکھ تے ٻاہر ٹُر ڳئی ۔ اَڑی منظورݨ دی اماں خیر تاں ہے فجر دی سجدے اِچ پئی ہِیں ۔ گناہ بخشویندی پئیں نکلدی تاں نِوی اَڄ؟

سارے اُوندی ڳالھ سُݨ تے کِھل پئے ۔ کہیں کوں کاوڑ نہ لڳی ، ڄاݨدے جو ہَن ایہ شودی بھولی ہے ۔ ایویں ہک بِلو مائی سمے آلے توں گھگھرا چولی پا تے، پلُو اتے ہتھ بیریں دے بھرے ہوئے گھر گھر آ ونڄے ہا۔ اساں ݙر تے لُکوں ہا ودے او آکھے ہا ودی بِلو مئی نے ٻیر کھاوݨے ، بلو مائوں آکھے ہا ودی ،بیر کھاوے ہا ودی ،گھر گھر ونڄے ہا ودی ۔ ٻیا ہک یاسین ڳالھا ہا ،اوندی ٻڈھڑی ماء او بھانویں پنجھا کنوں اُتے ہا تاں اوں کوں چھورا آکھ تے جھولی اِچ ٻلھا تے روٹی کھویندی ہئی ۔ او جئیں ویلھے ابا جی کوں ٹَکرے ہا آکھے قاضی اِدھر آ (اُر تے آ) ادھر اِتے بڑے خزانے چھپے (اتھاں وݙے خزانے لُکے پِن) ابا جی ایویں بھولے دی ڳالھ سمجھ تے چُپ کر ونڄن۔ ہک ݙینہ ایہ ڳالھ اوں کہیں ٻئے کوں کیتی انھاں زمین کھودی تاں واقعی اُتھاں خزانے ہَن ۔

ٻیا ہک مشتاق ڳالھا ہا او آہدن کھمبے تلے سُتا پیا ہوندا ہا اوندے ہتھ پیر سارا وجود اَنج اَنج تھیا پیا ہوندا ہا ۔ سویرے ݙیکھن ہا تاں او ودا ہوندا ہا ۔ آہدے ہِن ایہ ابدال اے ۔ ابا جی ݙسیندے ہَن مَیں ٻیڑی تے چڑھ تے اَڳوں سائیکل یا بس دا رستہ ہا ۔ جلال پور وینداں ایہ میکوں شہر سلطان مِلدا ہا ۔ اڳوں ونڄو تاں مَیں کنوں پہلے جلال پور پُڄیا کھڑا اَتے او سِدھا قدم کݙاہیں نہ چاوے ہا پُٹھا ٹُڑدا ہا ہمیشہ ۔ 

## حوالہ
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز‘ ملتان
خوف زدہ کرݨ آلے رویے

چھوٹے ہوندے ہاسے ساکوں یاد اے منہ اتے رنگ سٹ تے رَنیں آلے کپڑے پا تے ہتھ اِچ سلھ چا تے بہروپیے شہر دا چکر لاوِن ہا ۔ ڳلی اِچ بزار اِچ جتھاں اساں ݙیکھوں ہا بہروپیے خوف کنوں ساݙی جند ہوا تھی ونڄے ہا ۔ مشکل نال گھر پُڄوں ہا ، گھرا ٓلے آکھن ہا نہ ݙرو بندیں کوں کجھ نی آہدے۔ او پولیس کنوں باقاعدہ  چکر لاوݨ دی اجازت گھندن ۔ اَڄ تئیں سمجھ نی آئی ایں ݙراوݨ اِچ اِنھاں کوں کیا فائدہ تھی ویسی؟ ۔ ٻئی ڳالھ اے ݙریندی ہئی جو رات کوں کہیں ویلھے وی نندر اُکھڑے ہا تاں آواز آوے ہا پرے کنوں جاگتے رہنا بھائیو ! جاگتے رہنا بھائیو!(جاگدے رہو و بھراوو) اچانک جو ساݙی نندر اُکھڑدی ہئی تاں خاموشی دا ماحول ، رات دا سناٹا ولا ہک زور دار ، گرجدار آواز گونجدی ہئی ۔ جاگدے رہݨ دی وارننگ وی جیندے وچ اضافہ کجھ اساݙے خوف دی کیفیت نے کر ݙتا ہا اساں ایہ سوچیندے ہاسے جو ہک اُچی ، لمبی ، وݙی کالی بلاڳلیں اِچ رات کوں آدم بُو لائی ودی اے ۔ دروازہ تروڑ تے اندر نہ آ ونڄے ایہ سوچ تے اساکوں پگھر چُھٹ ونڄے ہا اَتے ہولے ہولے آکھوں ہا ، اماں جاڳدے پئے ہیوے؟ کہیں ویلھے اماں جاڳدے ہوون ہا تاں جواب مِلے ہا ، جو کجھ نی نہ ݙر سُم پو ، اماں ہوریںکوں نندر تاں وَت کلھے سِر اُتے سݙ سݙ تے خوف نال آپے نندر آ ونڄے ہا۔ کئی ٻال ٻلیں کنوں کئی کُتیں کنوں ݙردِن ، کئی گݙا گھوڑیں اَتے ٻنہاں ڈھانڈیں کنوں ݙردِن ۔ کئی عورتاں وی آہدین اساکوں چوہیں ، کِرڑیں کنوں ݙر لڳدے۔

کہیں کوں پاݨی کنوں ݙر لڳدے ، کہیں جا دریا ݙیکھ تے پرے تھی ویسن ، نہ بابا اساکوں پاݨی کنوں ݙر لڳدے ، اِنہیں چیزیں کنوں میکوں وی ݙر لڳدے ، ہر شئے کوں رَب ایویں تاں نی بݨایا ، ہر شئے دے فائدے وی ہِن ، گھاٹے وی ۔ رب دی مرضی ہے ساری جو جو فائدے جیرھی دے کنوں ݙیواوے ۔ بس نصیب چنگا ہووے ۔ مندی لکھی کنوں رب بچاوے ، ایویں بجلی دے ٻہوں فائدے ہِن ، لیکن ایندی نراضگی کنوں وی ݙر لڳدے ، گرمی لڳدی اے تاں پکھا ، کولر یا اے سی ہر کوئی اپݨی ہستی دی شئے لا تے ہوا گھندے ، ہر گھر اِچ روشنی بجلی کنوں ہے ۔ سجاوٹ وی بجلی نال اے ، فریج اِچ بوتل ، آئس کریم ،کسٹرڈ ، فرنی ، فروٹ ، گوشت ، بھاڄی وغیرہ وغیرہ ہوندن ۔ سارا بار فریج اِی شودا چاتی پیا ہوندے ، بجلی گھٹ ودھ تھیوے تاں ایندے سڑݨ دا خوف ، آہدن بجلی گھٹ ودھ تھیندی کھڑی اے ۔ پکھا ، کولر ، ٹی وی ، فریج ہر شئے بند کر چھوڑو متاں سڑ ونڄن ۔امتحان کوئی وی ہووے پاس کرݨ دا شوق ہوندے ۔ فیل تھیوݨ کنوں ݙر لڳدے ، ہر کوئی پاس وی نی تھی ویندا پاس او تھیندے جیکوں رب چاہندے ، جو محنت کریندے رب چاہندے تاں اوندی محنت کوں رنگ لڳ ویندے ۔ ایویں منزل تے سلامتی نال پُچاوے ، عورت کوں ٻال ڄاوݨا ہووے تاں شودی 9مہینے موت دے خوف اِچ مبتلا رہندی اے ، شودی ہر ہک کوں آہدی اے جو دُعا کراہے خیر خوشی نال فارغ تھیواں۔جہاز دا خوف ہوندے جو منزل اُتے خیر خوشی نال پُڄ ونڄوں ، غرض دنیا دی ہر شئے اِچ خوف وی ہے اَتے فائدے وی ۔ ایہ ݙوہیں چیزاں نال نال چلدین ،خوف انسان دے اندر ہوندے ، کجھ لوکیں اِچ ایہ ٻہوں اَتے کجھ اِچ گھٹ ہوندے ۔ 

ایہ انسان دے اپݨے وس وچ کائنی ہوندا ۔ اگر اساں کوشش کروں جو خوف صرف اللہ تعالیٰ دا دِل اِچ ہووے تاں ساݙی دنیا اَتے آخرت ݙوہیں سنور ویسن ۔ جئیں دِل اِچ صرف رب دا خوف ہے اوندے دِل اِچ ٻیا کوئی خوف سما نی سڳدا۔ آہدن :

کہا تم اونٹ پر بیٹھو

کہا کوہاݨ کا ڈر ہے

کہا کوہان تو ہوگی

ݙر تاں انسانی فطرت اِچ ہے ایہ تاں ہوسی کیندا ہووے ، ݙر صرف اللہ دا ، ایہ ساݙے وس اِچ ہے ۔ باطل دے خوف کنوں اپݨے آپ کوں بچاوݨ حق سچ دا ݙر رکھوں۔

## حوالہ
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
دنیا عبرت دی جاہ

اساݙے ہمسائے وچ ہک عورت بیمار رہندی ہئی ، ݙوں دِھیریں اَتے ہک پُتر ہَس ، پُتر دھیریں ڈھیر نہ پڑھیئے بس دھیریں سلائی کڈھائی کریندیاں ہَن ، اَتے پُتر پیو نال اَٹے آلی چکی اُتے کم کریندا ہا ۔ اوں شودی کوں اپݨی بیماری دی ٻہوں فکر ہئی ۔ سوچے ہا جو سر اُتے آ ڳئی تاں دھیریں تاں رُل ویسن۔ پُتر تاں جوان ہے ، جوان نی رُلدے ، اے سوچاں اونکوں اَدھ مویا کیتی ودیاں ہَن ۔ انسان کجھ سوچیندے تھیندی اوہا اے جو رب ڳݨی ہوندی اے ۔ تھیا ایں جو بیمار تاں او خود ہئی پر اوندا پئے چار پنج ݙینہ بیمار تھی تے اللہ سئیں کوں پیارا تھی ڳیا ۔ کرݨ آلا کوئی ڈھیر ہا کائنا ، تریجھے ݙینہ قل خوانی چا رکھیونے ۔ پُتر کوں قُلیں آلی ݙینہوار پڳ ٻدھوائی ڳئی ۔ پڳ ٻدھی تاں اوں شودے دا ہاں پچھلے کنڈے ونڄ لڳیا جو ہائے میں کلہا تھی ڳیاں ، میݙا ٻہانہہ ٻیلی کون تھیسی ۔ ٻس ایہو سوچ تے اوں شودے دی طبیعت صدمے کنوں بے قابو تھی ڳئی اَتے ہک گھنٹے دے وچ اوندی طبیعت ایڑے ٻیڑے تھی ڳئی تاں او شودا موت دے چگڑ وکیڑ اِچ آ ڳیا ۔ وَت اوں گھر اِچ تریجھے ݙینہ کہرام مچ ڳیا جیرھا سُݨے جوعابد دِل دے دورے نال مر ڳئے حیران تھی ونڄن۔ لوک آکھن جو ہُݨے تاں ݙٹھی آندوں او تݙے تے ٻیٹھا ہا اَتے ایہ کیا؟ وسدا گھر لحظے اِچ اُڄڑ ڳیا ۔ پتہ نی کیرھا عمل اُنھاں کوں گھن ڳیا ۔ رَناں صرف بچ ڳیاں اَتے او وی جیندے جی مر ڳیاں۔

## حوالہ
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز، ملتان
1913ء وچ سائنس دی ٹور

## 1913ء وچ سائنس دی ٹور
1913 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی بنیادی دریافتیاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ فزکس دے میدان وچ ، نیلز بوہر ایٹم دا بوہر ماڈل پیش کیتا ، جیندے نال ایٹم دی بݨتر دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ انقلاب آیا ۔ ایں ماڈل کوانٹم فزکس دی بنیاد رکھی تے ایٹمی سپیکٹرا دی وضاحت کیتی ۔ ہنری موسلے ایکس رے سپیکٹروسکوپی دا استعمال کریندے ہوئے عناصر دے ایٹمی نمبر دریافت کیتے ، جیندے نال پیریوڈک ٹیبل دی بنیاد مضبوط تھئی ۔

کیمسٹری دے میدان وچ ، گلبرٹ این لیوس کیمیکل بانڈنگ دا الیکٹران پیئر نظریہ پیش کیتا ، جیندے نال مالیکیولر بݨتر تے کیمیکل ری ایکشنز کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ فریڈرک سوڈی آاسوٹوپس دی موجودگی دا ثبوت ݙتا ، جیندے نال ایٹمی وزن دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ بہتری آئی ۔

طب دے میدان وچ ، کارل لینڈسٹینر خون دے گروپاں دے بارے وچ اپݨی تحقیق جاری رکھی ، جیندے نال خون دی منتقلی محفوظ تھی ڳئی تے سرجری دے میدان وچ کئی بھرویں اڳونہیں تھئیاں ۔ پال ایرلچ کیموتھراپی دے میدان وچ اپݨی تحقیق جاری رکھی ، جیندے نال کینسر دے علاج دے نویں طریقے دریافت تھئے ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، ہینری فورڈ اسمبلی لائن دی تکنیک کوں مزید بہتر بݨایا ، جیندے نال آٹوموبائل دی پیداوار وچ تیزی آئی تے کاراں عام لوکاں کیتے سستیاں تھی ڳئیاں ۔ ایہ تکنیک صنعتی پیداوار دے میدان وچ ہک وݙی تبدیلی ہئی ۔ ایلمر سپیری گائرو کمپاس دی ترقی جاری رکھی ، جیندے نال بحری جہازاں تے ہوائی جہازاں دی نیویگیشن وچ بہتری آئی ۔

فلکیات دے میدان وچ ، اینار ہرٹزسپرنگ تاریاں دے رنگ تے چمک دے درمیان تعلق دریافت کیتا ، جیندے نال تاریاں دی درجہ بندی تے ارتقا کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ ایہ دریافت ہرٹزسپرنگ-رسل ڈایاگرام دی بنیاد بݨی ۔

جیو فزکس دے میدان وچ ، بینو گٹن برگ زمین دے کور تے مینٹل دے درمیان باؤنڈری دریافت کیتی ، جیندے نال زمین دی اندرونی بݨتر دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ بہتری آئی ۔ ایہ باؤنڈری گٹن برگ ڈس کنٹینیوٹی دے ناں نال ڄاݨی ویندی ہے ۔

1913 وچ کجھ اہم ایجاداں وی تھئیاں ، جیویں کہ میری فیلپس جیکب برا ایجاد کیتی ، جیندے نال خواتین دے لباس وچ تبدیلی آئی ۔ ولیم کولج ایکس رے ٹیوب ایجاد کیتی ، جیندے نال طبی تشخیص دے میدان وچ بہتری آئی ۔

مجموعی طور تے ، 1913 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی بنیادی دریافتیاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ انھاں واقعات مستقبل وچ سائنسی ترقی کیتے دڳ سدھا کیتا ۔
توہم پرستی

## منوتیاں
اساݙے سرائیکی وسیب اِچ منتاں منوتیاں کوں ٻہوں اہمیت حاصل اے ، کہیں وی شادی اِچ کنی دو کٹ اے تاں رَناں ہک ٻئے کوں آکھسِن بھیݨ فلاݨے پیر دی جا تے ونڄ اَتے منوتی مَن ، رَناں منوتیاں منݨ دا آکھیسن، کہیں دے گھر دھیریں ہِن تاں پُتر ڄاوݨ کیتے منوتی منݨ دا مشورہ ݙتا ویسی ، کئی رَناں تاں مذاق اِچ وی ہک ٻئے نال منت مَن گھندین  جوبھیݨ ساݙی دی ایہ خواہش پوری تھی ونڄے تیکوں سوٹ پویساںیا بوچھݨ ، جو کہیں دی ہستی ہوندی اے اپݨی ہستی، جرأت دے مطابق منت منیندے ، کہیں دا گھر نی تاں گھر منݨ کیتے منوتی منیسے ۔ کہیں کئی دکان یا زمین گھنݨی اے ، کہیں کوں نوکری دی ضرورت اے تاں منتاں منیندن او آہدن تاں جو 

ہزاروں خواہش ایسی کہ ہر خواہش پہ دم نکلے

اساں افسوس نال آکھدوں جو ٻیا کیا کروں جو اساݙے پاسے عورت دی تعلیم دو گھٹ اَتے جوان دی تعلیم دو ڈھیر توجہ ݙتی ویندی اے ، مطلب اِتھاں دا صرف روزی دا ذریعہ تعلیم کوں سمجھݨ اے ۔ او ایہ نی سمجھدے جو خاندان کوں ہک عورت بݨاوݨے ۔ ایندی تعلیم اَتے تربیت ٹھیک ہوسی تاں اَڳلی نسل دی تربیت ٹھیک ہوسی نتیجہ اے تھیندے جو گھٹ پڑھی عورت اِچ شعور گھٹ ہوسی ، جئیں وسی تاں او آپ چنگی حیاتی گزار گھنے تاں ٻہوں ہے او آئندہ نسل کوں تعلیم دے بغیر سنوار کائنی سڳدی ، کجھ عورتاں اِچ تھوڑی شعور ہوندے تاں او پِیریں کوں وسیلہ تاں بݨیندین پر او ایں طرحانویں دا منگدین پیر سئیں! اساݙی ایہ مراد اللہ سئیں کنوں اساکوں منگ یا گھن ݙیوو ، کجھ بھیݨیں ایں سلسلے اِچ تھڄوں فارغ ہوندین او ایہ دُعا منگسِن ، پیر سئیں ساکوں گھر ݙیوو ؍ یا پیر سئیں اساݙے پُتر دا فلاݨے گھر لیکھ کھلواو ۔ ساری ڳالھ تعلیم دا فقدان ہے ۔ تعلیم یافتہ عورت صرف اللہ دی ذات کوں وسیلہ بݨیندی ہے ، صرف اللہ کنوں سب کجھ منگدی اے ۔ پِیریں فقیریں کنوں پُٹھے سِدھے تعویذ گھن آوݨ آلیاں نہ آپ پُرسکون رہندین اَتے نہ اپݨے نال وابستہ لوکیں کوں سکون گھنݨ ݙیندین ۔ ہا جو کہیں بھیݨ دی آس خدا پُڄا ݙیندے تاں اوں جئیں جئیں پیر دیاں منتیں کوں لہاوݨاں ہوندے ، لہیندی اے مثلاً اوں کہیں دربار دی چُوری منی ہووے تاں چھا ݙیوݨ کیتے سارا ݙینہ چُوری دوکھلے (ہاون) اِچ کُٹیندی اے ، وسیب کوں کانڈھا ݙیندین ۔ وَت چُوری دا تھال چا کراہیں سارے وسیب نال رات کوں بارات دی صورت دربار اُتے ونڄ کراہیں چُوری ونڈیندین ۔ وڄدیں واڄیں مَنی ہووے تاں مراثݨ اَڳوں دول وڄیندی اے ویندی ۔ سارا رستہ رَناں سہرے آہدین ویندیاں۔ ڈھولک وڄویندین ویندیاں دربار اُتے پُڄ چُوری ونڈا، کھا تے وَل آندین ۔ جئیں جئیں منوتیاں منایاں ہووین او منوتیاں مَنی آہدین ، کہیں چنݨ پیر دی منوتی منی ہووے تاں اُتھاں پِھیکا گوشت ونڄ پکیندین ۔ برادری کوں اُتھ روٹی کھویندن ۔ ساݙے گھر کنوں ہک میل دے پندھ اُتے قائم شاہ دا مزار ہے اَتے شہر اِچ عالم پیر بخاری دا مزار اے ۔ لوک ااُتھ وی منتاں منیندن ۔ اساݙی ہک دربار دی نانی ہِن اُنھاں اپݨے پُتر دی منوتی قائم شاہ دے دربار اُتے مَنی ۔ آکھیا میں بوچھݨ آن سٹیساں ، وَل او بوچھݨ سٹݨ اَئے تاں میݙی اماں اساݙی نوکراݨی کوں آکھیا جئیں ویلھے ایہ سٹ تے ونڄن ، بوچھݨ توں واپسی آندیں ہوئیں لہا تے چاتی آنویں اَتے پا چھوڑیں ۔ ایں کنوں چنگا اے جو مزار اُتے کپڑے پئے رہون، بندے پاوِن۔

## حوالہ
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز‘ ملتان
1914ء وچ سائنس دی ٹور

## 1914ء وچ سائنس دی ٹور
1914 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتیاں تے ایجاداں تھئیاں ، بھانویں جو ایں سال پہلی جنگ عظیم دا آغاز وی تھیا ۔ فزکس دے میدان وچ ، ارنسٹ ردرفورڈ پروٹون دی موجودگی دا ثبوت ݙتا ، جیندے نال ایٹمی بݨتر دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ بہتری آئی ۔ ردرفورڈ دی تحقیق ایٹمی فزکس دی بنیاد رکھی تے ایٹمی نیوکلیئس دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں ودھایا ۔ جیمز فرینک تے گستاو ہرٹز ایٹم وچ الیکٹران دی توانائی دی سطحاں دا تجرباتی ثبوت ݙتا ، جیندے نال کوانٹم فزکس دے نظریات دی تصدیق تھئی ۔

کیمسٹری دے میدان وچ ، گلبرٹ این لیوس کیمیکل بانڈنگ دے بارے وچ اپݨی تحقیق جاری رکھی ، جیندے نال مالیکیولر بݨتر تے کیمیکل ری ایکشنز کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ لیوس دی تحقیق کیمیکل بانڈنگ دے بارے وچ ساݙی سمجھ کوں مزید واضح کیتا ۔ فریڈرک سوڈی آاسوٹوپس دے بارے وچ اپݨی تحقیق جاری رکھی ، جیندے نال ایٹمی وزن دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ بہتری آئی ۔

طب دے میدان وچ ، کارل لینڈسٹینر خون دے گروپاں دے بارے وچ اپݨی تحقیق جاری رکھی ، جیندے نال خون دی منتقلی محفوظ تھی ڳئی تے سرجری دے میدان وچ کئی بھرویں اڳونہیں تھئیاں ۔ لینڈسٹینر دی تحقیق طبی سائنس دے میدان وچ انقلاب برپا کیتا ۔ پال ایرلچ کیموتھراپی دے میدان وچ اپݨی تحقیق جاری رکھی ، جیندے نال کینسر دے علاج دے نویں طریقے دریافت تھئے ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، پہلی جنگ عظیم دے آغاز نال فوجی ٹیکنالوجی دی ترقی وچ تیزی آئی ۔ ہوائی جہاز ، ٹینک تے آبدوزاں دی ترقی وچ تیزی آئی ، جیندے نال جنگ دے میدان وچ تبدیلیاں آیاں ۔ ریڈیو کمیونیکیشن دی ترقی جنگ دے میدان وچ کمیونیکیشن کوں بہتر بݨایا ۔

فلکیات دے میدان وچ ، آرتھر ایڈنگٹن تاریاں دی اندرونی بݨتر دے بارے وچ اپݨی تحقیق جاری رکھی ، جیندے نال تاریاں دی ارتقا کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ ایڈنگٹن دی تحقیق فلکی فزکس دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

جیو فزکس دے میدان وچ ، الفریڈ ویگنر براعظمی بہاؤ دے بارے وچ اپݨے نظریات کوں مزید بہتر بݨایا ، جیندے نال زمین دی تاریخ دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ بہتری آئی ۔ ویگنر دے نظریات پلیٹ ٹیکٹونکس دے نظریہ دی بنیاد رکھی ۔

1914 وچ کجھ اہم ایجاداں وی تھئیاں ، جیویں کہ رابرٹ گوڈارڈ مائع ایندھن والے راکٹ دی ترقی تے کم شروع کیتا ، جیندے نال خلائی سفر دے میدان وچ نویں امکانات پیدا تھئے ۔

مجموعی طور تے ، 1914 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتیاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ پہلی جنگ عظیم دے آغاز دے باوجود ، سائنسی تحقیق تے تکنیکی ترقی جاری رہی ، جیندے نال مستقبل وچ سائنسی ترقی کیتے راہ ہموار تھئی ۔
توہم پرستی آلے خیالات

توہم پرستی

کجھ لوک ایہ سُچیندن جو ٻلی رستے اُتے سامݨے آوے تاں اساݙا ݙینہ ناکام گزرسے ۔ کجھ آہدن شام کوں نہ ٻوہاری ݙیوو ، نہ گند ٻاہر سٹو ۔برکت ویندی اے پئی ۔ کاں ٻولے تاں آہدن مہمان آندا پئے ۔ شام ویلھے آہدن لُوݨ منگے کوئی تاں نہ ݙیوو ، اَٹا منگن تاں نہ ݙیوو ، سُنڄائی آندی اے ۔ کہیں گھر ارمان کرݨ ونڄو تاں ٻئے گھر واپسی ویلھے نہ ونڄو جیندے گھر ویسو اونکوں نقصان تھیندے۔

میں کئی ایجھی ڳالھ کراں تاں میکوں میݙے میاں آہدن کِراڑ ڳئین پئے سوچ اپݨی تہاݙے کیتے سٹی ڳئین۔

## حوالہ
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز‘ ملتان
1912ء وچ سائنس دی ٹور

## 1912ء وچ سائنس دی ٹور
1912 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک یادگار سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتیاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ ایسٹرونومی دے میدان وچ ، ہینریٹا سوان لیویٹ سیفائیڈ متغیر تاریاں دے دورانیہ-روشنی دے تعلق کوں دریافت کیتا ، جیڑھا کائنات وچ فاصلیاں کوں ماپݨ کیتے ہک اہم آلہ بݨ ڳیا ۔ ایں دریافت نال ایسٹرونومی دے ماہرین کوں کائنات دی بݨتر کوں بہتر طور تے سمجھݨ وچ مدد ملی ۔

فزکس دے میدان وچ ، میکس وان لاؤ کرسٹل وچ ایکس رے دے تفرق دے مظاہرے کیتے ، جیندے نال کرسٹل دی بݨتر دا مطالعہ کرݨ دا ہک نویں طریقہ کار دریافت تھیا ۔ ایں دریافت نال مادی سائنس تے کیمسٹری دے میدان وچ کئی بھرویں اڳونہیں تھئیاں ۔ البرٹ آئن سٹائن کشش ثقل دے اپݨے عمومی نظریہ دی ترقی تے کم جاری رکھیا ، جیڑھا کائنات دی سمجھ کیتے ہک بنیادی نظریہ بݨ ڳیا ۔

کیمسٹری دے میدان وچ ، پیٹر ڈیبائی قطبی مالیکیولز دے مطالعہ کیتے ڈیبائی مساوات تیار کیتی ، جیندے نال مالیکیولر بݨتر تے خصوصیات کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ جے جے تھامسن آئسوٹوپس دے ثبوت پیش کیتے ، جیندے نال ایٹمی بݨتر دے بارے وچ ساݙی سمجھ ودھی ۔

طب دے میدان وچ ، الفریڈ ویگنر براعظمی بہاؤ دا نظریہ پیش کیتا ، جیندے نال زمین دی تاریخ تے جغرافیہ دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ انقلاب آیا ۔ بھانویں جو اوں وقت ایں نظریے کوں تنقید دا نشانہ بݨایا ڳیا ، پر بعد وچ پلیٹ ٹیکٹونکس دے نظریہ دی بنیاد بݨیا ۔ کارل لینڈسٹینر خون دے گروپاں دے بارے وچ اپݨی تحقیق جاری رکھی ، جیندے نال خون دی منتقلی محفوظ تھی ڳئی تے سرجری دے میدان وچ کئی بھرویں اڳونہیں تھئیاں ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، آر ایم ایس ٹائیٹینک دی ٻݙݨ دا واقعہ تھیا ، جیندے نال سمندری حفاظت دے بارے وچ نویں قوانین بݨائے ڳئے ۔ جارج کلاڈ نیون لائٹ ایجاد کیتی ، جیندے نال اشتہارات تے روشنی دے میدان وچ انقلاب آیا ۔ ایلمر سپیری گائرو کمپاس ایجاد کیتا ، جیندے نال نیویگیشن تے ہوائی جہاز دے استحکام وچ بہتری آئی ۔

1912 وچ کجھ اہم ایجاداں وی تھئیاں ، جیویں کہ گستاف ڈیلن سجھ والو ایجاد کیتا ، جیندے نال لائٹ ہاؤسز وچ توانائی دی بچت تھئی ۔ رابرٹ ووڈ الٹرا وائلٹ فوٹوگرافی دی تکنیک تیار کیتی ، جیندے نال سائنسی تحقیق دے میدان وچ کئی نویں امکانات پیدا تھئے ۔

مجموعی طور تے ، 1912 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتیاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ انھاں واقعات مستقبل وچ سائنسی ترقی کیتے دڳ سدھا کیتا ۔
1915ء وچ سائنس دی ٹور

## 1915ء وچ سائنس دی ٹور
1915 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک یادگار سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتیاں تے ایجاداں تھئیاں ، بھانویں جو پہلی جنگ عظیم دے اثرات وی واضح ہن ۔ فزکس دے میدان وچ ، البرٹ آئن سٹائن کشش ثقل دے عمومی نظریہ (General Theory of Relativity) دے بنیادی اصول پیش کیتے ، جیندے نال کائنات دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ انقلاب آیا ۔ ایں نظریہ کشش ثقل کوں زمان و مکان (space-time) دی خمیدگی دے طور تے بیان کیتا ، جیندے نال بلیک ہولز تے گریویٹیشنل ویوز جیڑھے تصورات دی بنیاد رکھی ۔ ایں سال آئن سٹائن فوٹو الیکٹرک اثر تے اپݨے کم کیتے نوبل انعام وی حاصل کیتا ۔

کیمسٹری دے میدان وچ ، رچرڈ ول اسٹٹر (Richard Willstätter) پودیاں وچ کلوروفل (chlorophyll) دی بݨتر تے اپݨے کم کیتے نوبل انعام حاصل کیتا ۔ اوں دی تحقیق پودیاں وچ فوٹو سنتھیسز (photosynthesis) دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی ۔ پال ساباتیئر (Paul Sabatier) ہائیڈروجنیشن (hydrogenation) دے عمل تے اپݨے کم کیتے نوبل انعام حاصل کیتا ، جیندے نال صنعتی کیمسٹری دے میدان وچ کئی بھرویں اڳونہیں تھئیاں ۔

طب دے میدان وچ ، چارلس گوربيج (Charles Gordon) ٹائیفائیڈ بخار دی ویکسین تیار کیتی ، جیندے نال جنگ دے میدان وچ سپاہیاں کوں ایں بیماری توں بچاوݨ وچ مدد ملی ۔ ایں سال وٹامن دی دریافت تے تحقیق وی جاری رہی ، جیندے نال غذائیت دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ بہتری آئی ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، پہلی جنگ عظیم دے اثرات واضح ہن ، جیندے وچ فوجی ٹیکنالوجی دی ترقی وچ تیزی آئی ۔ ہوائی جہازاں دی ترقی وچ تیزی آئی ، جیندے وچ جنگی ہوائی جہازاں تے بمباراں دی ترقی شامل ہئی ۔ آبدوزاں دی ترقی وی جاری رہی ، جیندے نال بحری جنگ دے میدان وچ تبدیلیاں آیاں ۔ ریڈیو کمیونیکیشن دی ترقی جنگ دے میدان وچ کمیونیکیشن کوں بہتر بݨایا ۔

فلکیات دے میدان وچ ، آرتھر ایڈنگٹن تاریاں دی اندرونی بݨتر دے بارے وچ اپݨی تحقیق جاری رکھی ، جیندے نال تاریاں دی ارتقا کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ ایڈنگٹن دی تحقیق فلکی فزکس دے میدان وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

جیو فزکس دے میدان وچ ، الفریڈ ویگنر براعظمی بہاؤ دے بارے وچ اپݨے نظریات کوں مزید بہتر بݨایا ، جیندے نال زمین دی تاریخ دے بارے وچ ساݙی سمجھ وچ بہتری آئی ۔

1915 وچ کجھ اہم ایجاداں وی تھئیاں ، جیویں کہ رابرٹ ملیکان (Robert Millikan) الیکٹران دا چارج درست طریقے نال ماپیا ، جیندے نال ایٹمی فزکس دے میدان وچ بھرویں اڳونہیں تھئی ۔

مجموعی طور تے ، 1915 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتیاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ پہلی جنگ عظیم دے باوجود ، سائنسی تحقیق تے تکنیکی ترقی جاری رہی ، جیندے نال مستقبل وچ سائنسی ترقی کیتے راہ ہموار تھئی ۔
مشاہدات آلے رویے

اللہ سئیں دی بݨائی حسین کائنات اَتے فطرت دا مشاہدہ ہر ذی شعور اپݨی سوچ مطابق اَتے اپݨے نظریات مطابق کریندے ، جیویں عظیم مغربی شاعر ورڈز ورتھ ہک فطرت دی سادگی اِچ پلݨ آلی چھوٹی ٻالڑی لوسی دا ڳاوݨ تنہائی اِچ سُݨدے تاں اوندی آواز کنوں ٻہوں متاثر تھیندے ۔ اونکوں ٻہوں بھاندے اوندا ڳاوݨ تنہائی اَتے سکون و خاموشی دی کیفیت لوسی دی آواز کوں چار چندر لیندی اے ۔ ورڈز ورتھ مشاہدہ کریندے جو لوسی دا ایہو گیت شہر دے شور اَتے ہنگامی زندگی اِچ ڳایا ویندا تاں ایندی اہمیت ککھ جِتی نہ ہووے ہا ایہ تاں دیہات دی فطری زندگی دا سکون اے جیڑھا لوسی دے ڳاوݨ کوں حُسن تے حیثیت بخشیندے، کائنات اِچ کِھنڈیا سُݨہپ اَتے ایکوں ݙیکھݨ آلی اَکھ اَتے وت ایندا اپݨے لفظیں اِچ اظہار دا انداز اَتے طریقہ ہر بندے دا اپݨا اپݨا اے ، کجھ لوک آسوں پاسوں کِھنڈی خوبصورتی اَتے حسن کوں ݙہدے تاں ہِن پر او غور اَتے شکر گزاری کنوں عاری ہوندن ۔انھاں کوں بس ظالم اِی آکھ سڳیندے ۔ وَت ایہو جہیں لوک وی ہِن جیڑھے خود وی حسن فطرت دا مشاہدہ بھرپور انداز اِچ کریندن اَتے ایندا اظہار وی کیں طراحویں بھرپور انداز اِچ کر چُھڑیندن، کہیں کوں فوٹو گرافی دا شوق کہیں کوں لکھ تے اظہار کرݨ دا شوق ہوندے ، کئی انہاں نظاریاں کوں کینوس اَتے لہا گھندن ، ہر بندے دا اظہار دا اپݨا طریقہ ہے ، ترائے قسماں ہِن ، مشاہدے دیاں ، ہک ݙیکھ تے اظہار نہ کرݨ آلے اِنھاں کوں ناشکرے، گنگے ٻاتے آکھوں ، ݙوجھے فطرت دا حسن ݙیکھ خوش تھیندن ، شکر کریندن اَتے تریجھے خود خوش تھیندن اَتے ایندا بھر پور اظہار وی کریندن جو اِنہاں کوں رب صلاحیت ݙتی مثلاً کوئی ایہ نظارے خوبصورت تصاویر بݨا تے کینوس اُتے لہا گِھندن ، کجھ کیمرے نال فوٹو بݨیندن اَتے کجھ شاعری اِچ مظاہر فطرت دا حسن سمووݨ دی کوشش کریندن وغیرہ وغیرہ۔

میں تاں جو چنگی شے ݙیکھاں لکھݨ دی کوشش کریندی ہاں ، میݙے ہمسائے دا ہک ٻال ترائے سالیں دا ہوسی روز اعلان جو سُݨدے اَج سویرے ٻالاں نال گھر کھیݙدیں ہوئیں آکھے ٻیٹھا حضرات اڳوں لُڑھ ، ککھ سمجھ نہ آئی ، زور لئی پیا ہووے ، وَت زور دا حضرات کرے کئی قسمت آلا لفظ سمجھ آ ونڄے نہ تاں نہ ۔ ماء پیو سُݨیا ، ڳلی والے وی سُݨدے ویندے ہوسِن ، کہیں توجہ نہ ݙتی ۔ اوندی معصومیت اُتے ، مَیں سُݨ تے اوندی معصومیت اُتے کِھلی اَتے معاشرے دی بے حسی اُتے ارمان تھیا جو کِتی غافل ، بے حِس لوک ہِن جو ݙیکھ ، سُݨ تے وی فطرت دا ایہ حسن نی سمیٹ سڳدے ۔ شکرانے بطور ایندا اظہار نی کریندے کمال اے۔ تھوڑا کھل تے ہی شکر گزاری چا کروں۔ ہک شکر گزاری اساں رَب دی عبادت دی صورت اِچ کریندوں ایہ عبادت اے جیڑھی ساݙے گناہ بخشواوݨ کیتے ہوندی اے ، ݙوجھی اے بندیں دی شکر گزاری ، ایندے وچ اللہ سئیں دی خوشنودی اے ، اللہ سئیں فرمائے بندیں کوں راضی کرو ، میݙے بندے تہاݙے اُتے راضی ہوسِن تاں میں خوش ، اساکوں چاہیدا اے بندیں دیں رستے اُتے جو رکاوٹاں ہِن کنڈ تے ہِن ہٹاووں چا ، ایہ وی ثواب ھے پر اساں کبوتر وانگوں اپݨیاں اَکھیں بند کرݨ سوکھا سمجھدوں ، اساکوں اپݨی رہنمائی کیتے فطرت کوں اُستاد سمجھݨا چاہیدا اے ، اساݙی پرورش اگر فطرت دے پاک صاف نظاریں جنگل ٻوٹیں اَتے فطرت دے قدرتی حسن کنوں رہنمائی گھن تے تھئی اے تاں اساں کݙاہیں وی غلط رستیں اُتے نی بھٹک سڳدے کیونجو فطرت اساݙی رہنما اے ایندے وچ کوئی ملاوٹ اَتے کھوٹ کائنی بلکہ خلوص اِی خلوص اے ۔

## حوالہ
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز‘ ملتان
1917ء وچ سائنس دی ٹور

## 1917ء وچ سائنس دی ٹور
1917 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ پہلی عالمی جنگ دے اثرات دے باوجود کئی اہم دریافتیاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ حیاتیات دے میدان وچ ، 3 ستمبر کوں پیرس وچ پاسچر انسٹی ٹیوٹ وچ کم کرݨ والے فرانسیسی-کینیڈین مائکرو بایولوجسٹ فیلکس ڈی ہیریل بیکٹیریوفیج دی دریافت دا اعلان کیتا ۔ ڈی آرسی وینٹ ورتھ تھامسن دی "آن گروتھ اینڈ فارم" شائع تھئی ۔

ریاضی دے میدان وچ ، پال ایرن فیسٹ تری-جہتی جاہ کیتے ہک مشروط اصول ݙتا ۔

طب دے میدان وچ ، شینوبو ایشی ہارا اپݨا رنگین ادراک ٹیسٹ شائع کیتا ۔ جولیس ویگنر-جورگ پاگل دے عام پیریز کیتے ملیریا پائرو تھراپی دریافت کیتی ۔

فزکس دے میدان وچ ، البرٹ آئن سٹائن حوصلہ افزائی تابکاری دے اخراج دا خیال پیش کیتا ۔ جوہری فشن: ارنسٹ ردرفورڈ (وکٹوریہ یونیورسٹی آف مانچسٹر وچ) نائٹروجن 14N + α → 17O + p تے ہدایت کردہ الفا ذرات دا استعمال کریندے ہوئے نائٹروجن کوں آکسیجن وچ جوہری تبدیلی حاصل کیتی ، جیڑھا ہک جوہری ردعمل دا پہلا مشاہدہ ہئی ، جیندے وچ اوں پروٹون وی دریافت کیتا تے ناں ݙتا ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 13 ستمبر کوں امریکہ وچ ٹیکنی کلر سسٹم 1 وچ بݨݨ والی پہلی فلم ، ݙو رنگاں دے عمل ، دی گلف بٹوین ریلیز تھئی ۔ ایلون ڈی تے کیلون کیچ "بنجولیلی-بنجو" متعارف کرایا ، جیڑھا بنجولیلی دی ابتدائی شکل ہئی ۔ گلبرٹ ورنم مشترکہ طور تے ون ٹائم پیڈ انکرپشن سسٹم کوں دوبارہ ایجاد کیتا ۔

نوبل انعام فزکس وچ چارلس گلوور بارکلا (اعلان 12 نومبر 1918؛ پیشکش 1 جون 1920) کوں ݙتا ڳیا ۔ کیمسٹری تے طب وچ نوبل انعام نی ݙتا ڳیا ۔

ایں سال گراہم ہیگمین ، الیا پریگوجین ، ہربرٹ اے ہاپٹمین ، ہاورڈ میک کیرن ، جان کینڈریو ، رابرٹ برنز ووڈورڈ ، برائن ہیرالڈ میسن ، ڈبلیو ٹی ٹیوٹ ، ولیم ایس نولز ، ہینز سیلمین ، جان فین ، ہمفری اوسمونڈ ، والٹر ایس گراف ، ایچ بوئڈ ووڈرف ، زو شونشو ، اسیما چٹرجی ، کرسچن ڈی ڈوو ، روڈنی پورٹر ، اینڈریو ہکسلے ، جیمز رین واٹر ، آرتھر سی کلارک ، تے ڈیوڈ بوہم پیدا تھئے ۔ لورا فورسٹر ، فرڈینینڈ وان زیپلن ، ایمیل وان بہرنگ ، ایمیل تھیوڈور کوچر ، فرڈینینڈ جارج فروبینیئس ، تے الزبتھ گاریٹ اینڈرسن دا انتقال تھیا ۔
سخاوت

ہمیشہ نہ کوئی بادشاہ ہوندے اَتے نہ کوئی فقیر ۔ کجھ لوک تاں بادشاہ ہوندیں ہوئیں وی فقیر رہندن اَتے کجھ فقیر، فقیر نی ہوندے روئیں دے اعتبار نال انہاں دے شاہی مزاج ہوندن ۔ کجھ لوک تاں صرف اپݨی ذات کیتے سخی بلو شاہ ہوندن اَتے کجھ اپݨے نال نال ٻنہاں کیتے وی خرچ کر چھڑیندن ۔ کجھ ایہو جھئیں فقیر وی ݙٹھے ہِن جہڑے جو کماسِن کھادی ویسن۔ چنگے ہوٹل اُتے روٹی کھاوݨ ، انڈے ، چاہ ، بوتل ، آئس کریم ہر قسم دے فروٹ غرض جو انہاں ݙٹھے ٻالاں وانگوں او کجھ کھاوݨ اپݨا فرض سمجھدن اَتے کجھ فقیر ایہو جئیں وی ہِن ݙاہ روپے کماسِن تاں پنج خود کھاسِن ، پنج ٻئے دی ذات اُتے لئی ویسن ۔ کجھ کوں وَت ایہو جہی کنجوسی ہوندی اے ۔ اپݨی ذات تے وی خرچ نہ کریسن ۔ کجھ امیر کبیر ،ٻہوںسخی رویہ رکھیندن ، اپݨے کنوں وی زیادہ ٻئے دی  ذات اُتے خرچ کر چھڑیندن۔ 

اساݙے ہک رشتے دے نانا ٻہوں سخی ہِن ، ٻالاں کوں ہر ویلھے پیسے ݙیون، فقیریں کوں ٻہوں ݙیون ہا ۔ گھر آلی کوئی سودا ویچݨ آلی نال ستر روپے طے کیتی ٻیٹھی ہووے ہا اَتے نانا سئیں سُݨدے آوِن تاں آکھن ہا لُڑھ نہ مار و اَسّی روپے گھن تے ونڄ۔

## حوالہ
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز  ملتان
باربرا باخ

باربرا باخ ہِک امریکی اداکارہ اَتے پراݨی ماڈل ہن، جیڑھی ۱۹۷۷ دی جیمز بانڈ فلم "دی سپائی ہو لوڈ می" وِچ انیا اماسوا دے کردار کیتے مشہور ہن۔ انّھاں دی شادی بیٹلز دے ڈرمر رنگو سٹار نال تھئی ہے۔ باخ نے کئی فلماں وچ کَم کیتا ہِے۔

## '''فلموگرافی'''

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
1936ء وچ سائنس دی ٹور

## 1936ء وچ سائنس دی ٹور
1936 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ کیمسٹری دے میدان وچ ، 4 فروری کوں ریڈیم ای (بسمتھ-210) مصنوعی طور تے بݨݨ والا پہلا ریڈیو ایکٹیو عنصر بݨ ڳیا ۔ 23 دسمبر کوں جرمنی وچ آئی جی فاربین دے ڈاکٹر گیرہارڈ شریڈر دی سربراہی وچ ہک تحقیقی ٹیم ولوں پہلا اعصابی ایجنٹ ، ٹیبون (حادثاتی طور تے) دریافت تھیا ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 28 مئی کوں ایلن ٹیورنگ دا مقالہ "آن کمپیوٹیبل نمبرز" لندن میتھمیٹیکل سوسائٹی ولوں اشاعت کیتے موصول تھیا ، جیندے وچ نظریاتی "اے [یوٹومیٹک]-مشین" یا ٹیورنگ مشین دا تصور پیش کیتا ڳیا ۔ ایندی باضابطہ اشاعت 12 نومبر کوں تھئی ۔ 

زمینی سائنس دے میدان وچ ، انجے لیمان دلیل ݙتی کہ زمین دے پگھلے ہوئے اندرونی حصے وچ ہک ٹھوس اندرونی کور ہے ۔

سائنس تے ٹیکنالوجی دی تاریخ دے میدان وچ ، ماہر اقتصادیات جان مینارڈ کینز نیلامی وچ آئزک نیوٹن دے مقالیاں دا ہک ٹرنک خریدا ۔

ریاضی دے میدان وچ ، مارچ وچ الونزو چرچ دا "اے نوٹ آن دی اینٹشیڈونگس پرابلم" شائع تھیا ۔ ڈچ ریاضی دان کارنیلیس سائمن میجر میجر جی-فنکشن متعارف کرایا ۔

پیلینٹولوجی دے میدان وچ ، چھوٹے لیٹ ٹریاسک جنوبی امریکی ڈائنوسار سٹوریکوسورس دی پہلی باقیات برازیل وچ لیویلین ایور پرائس ولوں ملی ، جیڑھا اتھاں دریافت تھیوݨ والا پہلا ڈائنوسار ہئی ۔

فزیالوجی تے طب دے میدان وچ ، 4 جولائی کوں پہلی اشاعت وچ تناؤ کوں حیاتیاتی حالت دے طور تے تسلیم کیتا ڳیا ۔ 7 دسمبر کوں سٹریپٹوکوکس میننجائٹس (ہک حالت جیڑھی پہلے 99٪ مہلک ہئی) دا پہلی وار سلفونامائڈ نال کامیابی نال علاج کیتا ڳیا ۔ امریکی محقق تھامس فرانسس جونیئر انفلوئنزا بی وائرس کوں انج کیتا ۔ ایں سال آسٹریلوی میکفارلین برنیٹ دریافت کیتا کہ آرتھومیکسو وائریڈے کوں ایمبریونیٹڈ مرغیاں دے انڈیاں وچ اگایا ونڄ سڳدے ۔ اینٹونیو ایگاس مونیز انسانی مریض اتے پری فرنٹل لیوکوٹومی کرݨ دی اپݨی پہلی رپورٹ شائع کیتی ۔ گائیڈو فانکونی سیلیک بیماری ، لبلبے دے سسٹک فائبروسس تے برونکائیکٹاسس دے درمیان تعلق بیان کیتا ۔ ہیری ہیمس ورتھ ذیابیطس دی ݙو اہم قسماں وچ فرق کیتا ۔ 

نفسیات دے میدان وچ ، مطابقت اتے شیریف دا تجربہ تھیا ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 26 جون کوں فوکے-وولف ایف ڈبلیو 61 ، پہلا مکمل طور تے کنٹرول کیتا ونڄݨ والا ہیلی کاپٹر ، اپݨی پہلی اݙان بھری ۔ 3 نومبر کوں دنیا دی پہلی باقاعدہ روزانہ ہائی ڈیفینیشن (ایں وقت گھٹ از گھٹ 200 لائناں دے طور تے بیان کیتا ڳیا) ٹیلی ویژن براڈکاسٹ سروس برطانوی براڈکاسٹنگ کارپوریشن ولوں لندن وچ الیگزینڈرا پیلس توں شروع کیتی ڳئی (اگست توں ٹیسٹ ٹرانسمیشن دے بعد) ۔ سروس ابتدائی طور تے جان لوگی بیئرڈ دے 240 لائن الیکٹرو مکینیکل سسٹم تے مارکونی-ای ایم آئی آل الیکٹرانک 405 لائن ٹیلی ویژن سسٹم دے درمیان ہفتہ وار بنیاد اتے متبادل تھیندی ہئی ۔

حیوانیات دے میدان وچ ، 7 ستمبر کوں ہوبارٹ چڑیا گھر وچ آخری ریکارڈ شدہ تھیلاسین دی موت تھئی ۔ 9 نومبر کوں امریکی ایکسپلورر روتھ ہارکنیس چین وچ ہک زندہ دیو قامت پانڈا دا سامنا کیتا تے پکڑیا ، جیڑھا سو لن ناں دا ہک ٻال ہئی ، جیڑھا امریکہ وچ داخل تھیوݨ والا پہلا پانڈا ہئی ۔

ریاضی وچ فیلڈز پرائز (پہلا انعام): لارس الفورس تے جیسی ڈگلس کوں ݙتا ڳیا ۔ نوبل انعام فزکس وچ وکٹر فرانز ہیس ، کارل ڈیوڈ اینڈرسن ، کیمسٹری وچ پیٹر ڈیبی ، طب وچ سر ہنری ہیلیٹ ڈیل ، اوٹو لووی کوں ݙتا ڳیا ۔
باربرا باری

باربرا باری ہِک امریکی اداکارہ اَتے مصنفہ ہے، جیڑھی ٹیلی ویژن سیریز "بارنی ملر" وِچ ہرٹی ملر دے کردار کیتے مشہور ہن۔ باری نے کئی ٹیلی ویژن شوز اَتے فلماں وِچ کَم کیتا ہِے۔

## '''فلموگرافی'''

### '''فلم'''

### '''ٹیلی ویژن'''

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
1942ء وچ سائنس دی ٹور

## 1942ء وچ سائنس دی ٹور
1942 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ ایسٹرونومی دے میدان وچ ، 27 فروری کوں برطانوی فوج دے تحقیقی افسر جیمز سٹینلے ہے پہلی وار سجھ توں خارج تھیوݨ والیاں ریڈیو لہراں دا پتہ لایا ، جیندے نال ریڈیو ایسٹرونومی دا آغاز تھیا ۔ 3 اکتوبر کوں پہلا وی-2 راکٹ جرمنی دے پینیمنڈے وچ ٹیسٹ سٹینڈ VII توں کامیابی نال لانچ کیتا ڳیا ، جیڑھا 147 کلومیٹر دا فاصلہ طے کریندے ہوئے 84.5 کلومیٹر دی اچائی تک پہنچ ڳیا ، تے خلا وچ پہنچݨ والی پہلی انسانی بݨائی ڳئی شے بݨ ڳیا ۔

حیاتیات دے میدان وچ ، جرمن پیتھالوجسٹ میکس ویسٹن ہوفر پہلی وار آبی بندر دا مفروضہ پیش کیتا ۔

کیمسٹری دے میدان وچ ، ایسٹ مین کوڈک دے ہیری کوور سائانو ایکریلیٹ چپکݨ والا ایجاد کیتا ۔ ایسٹ مین کوڈک پہلی وار کوڈاکالر کلر نیگیٹو فلم مارکیٹ کیتی ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، جان وی اٹاناسوف کلفورڈ بیری دے نال مل تے اٹاناسوف-بیری کمپیوٹر دا کامیابی نال تجربہ کیتا ، جیڑھا پہلا الیکٹرانک ڈیجیٹل کمپیوٹنگ ڈیوائس ہئی ۔

ریاضی دے میدان وچ ، دسمبر وچ رافیل سالم تے ڈونلڈ سی سپینسر ہر ε>0 کیتے n1−ε دے متناسب سائز دے 1 توں n تک دے اعداد دا ترقی توں پاک سالم-سپینسر سیٹ شائع کیتا ۔

فزکس دے میدان وچ ، 13 اگست کوں امریکہ دے چیف آف انجینئرز ، میجر جنرل یوجین ریبولڈ باضابطہ طور تے کور آف انجینئرز دے 'مین ہٹن انجینئر ڈسٹرکٹ' قائم کیتا تاں جو او پیداواری سہولت دی تعمیر دا کم شروع کر سڳن جینکوں بعد وچ مین ہٹن پروجیکٹ دے ناں نال ڄاݨیا ڳیا ۔ 2 دسمبر کوں شکاگو یونیورسٹی دے سکواش کورٹ دے ہیٹھاں پہلا نیوکلیئر ری ایکٹر شکاگو پائل-1 ، اینریکو فرمی ، لیو سزلارڈ ، جارج ویل تے شکاگو پائل ٹیم دے باقی لوکاں دی کوششاں نال نازک تھی ڳیا ۔

فزیالوجی تے طب دے میدان وچ ، 1 نومبر کوں امریکی اینڈو کرائنولوجسٹ ہیری کلین فیلٹر ولوں کلین فیلٹر سنڈروم دا پہلی وار بیان کیتا ڳیا ۔ الفریڈ گلمین ، لوئس ایس گڈمین تے فریڈرک ایس فلپس پہلی وار میکلوریتھامین دا استعمال کریندے ہوئے کینسر مخالف کیموتھراپی دے ٹرائل کیتے ۔ گلین ایلن ملیکن ولوں پہلا عملی آکسیمیٹر بیان کیتا ڳیا ۔ 

نفسیات دے میدان وچ ، کیتھرین کک برگز تے اوندے دھی ازابیل برگز مائرز پہلا برگز-مائرز ٹائپ انڈیکیٹر تیار کیتا ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، مارچ وچ آئزک اسیموف دے روبوٹکس دے تریئے قوانین اوندے مختصر کہانی "رناراؤنڈ" وچ پیش کیتے ڳئے جیڑھی ایسٹاؤنڈنگ سائنس فکشن وچ شائع تھئی ۔ 18 جولائی کوں میسرشمٹ می 262 جیٹ طیارے دے پروٹوٹائپ جیٹ پاور دے تحت اپݨی پہلی اݙان بھری ۔ 11 اگست کوں موسیقار جارج اینتھل تے اداکارہ ہیڈی لامار کوں ریڈیو گائیڈڈ ٹارپیڈو کوں ڳولݨا اوکھا بݨاوݨ کیتے فریکوئنسی-ہاپنگ سپریڈ سپیکٹرم کمیونیکیشن سسٹم کیتے امریکہ دا پیٹنٹ ݙتا ڳیا ۔ 2 اکتوبر کوں پہلے امریکی بݨائے ڳئے جیٹ طیارے ، بیل پی-59 ایراکومیٹ فائٹر پروٹوٹائپ اپݨی پہلی باضابطہ اݙان بھری ۔ 26 نومبر کوں برطانوی رائل انجینئرز ولوں تیونس وچ ماجاز الباب دے نیڑے میجردا دریا اتے پہلا آپریشنل ملٹری بیلی برج بݨایا ڳیا ۔ والٹر برچ وی-2 راکٹ لانچ دی نگرانی کیتے ہک کلوزڈ سرکٹ ٹیلی ویژن سسٹم چلایا ۔
باربرا بوشے

باربرا بوشے ہِک چیک-امریکی اداکارہ اَتے کاروباری زنانی ہن، جیڑھی ۱۹۶۰ اَتے ۱۹۷۰ دے ݙہاکیاں دی  اطالوی فلماں وِچ اپݨے کرداراں کیتے مشہور ہن۔ بوشے نے کئی اطالوی فلماں وِچ کَم کیتا ہِے۔

## '''فلموگرافی'''

### '''فلمیں'''

### '''ٹیلی ویژن'''

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
1949ء وچ سائنس دی ٹور

## 1949ء وچ سائنس دی ٹور
1949 سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ ہک اہم سال ہئی ، جیندے وچ کئی اہم دریافتاں تے ایجاداں تھئیاں ۔ ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 26 جنوری کوں کیلیفورنیا وچ پلومار آبزرویٹری وچ ہیل ٹیلی سکوپ ، 28 سالاں تک دنیا دا سب توں وݙا اپرچر آپٹیکل ٹیلی سکوپ ، پہلی روشنی ݙٹھی ۔ 14 جون کوں البرٹ II ، ہک باندر ، امریکہ ولوں لانچ کیتے ڳئے وی-2 راکٹ وچ خلا وچ پہلا ممالیہ بݨ ڳیا ، جیڑھا 83 میل (134 کلومیٹر) دی اچائی تک پہنچ ڳیا پر پیراشوٹ دی ناکامی دے بعد اثر وچ مر ڳیا ۔

کیمسٹری دے میدان وچ ، شکاگو یونیورسٹی وچ ولارڈ لبی تے اوندے ساتھیاں ولوں ریڈیو کاربن ڈیٹنگ تکنیک دریافت کیتی ڳئی ، جیندے کیتے لبی کوں 1960 وچ نوبل انعام ملسی ۔ ڈوروتھی ہوڈکن سمیت ہک گروپ پینسلین دی تری جہتی مالیکیولر بݨتر شائع کیتی ، جیندے وچ ݙسایا ڳیا کہ اوندے وچ β-لیکٹم رنگ شامل ہے ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، اپریل وچ مانچسٹر مارک 1 کمپیوٹر انگلینڈ وچ مانچسٹر یونیورسٹی وچ قابل عمل تھیا ۔ 6 مئی کوں ای ڈی ایس اے سی ، پہلا عملی سٹورڈ پروگرام کمپیوٹر ، انگلینڈ وچ کیمبرج یونیورسٹی وچ اپݨا پہلا پروگرام چلایا ، جیڑھا مربعاں دی میز تیار کریندا ہئی ۔

زمینی سائنس دے میدان وچ ، 5 اگست کوں ایکواڈور وچ امباٹو زلزلہ آیا ، جیڑھا ریکٹر میگنیٹیوڈ سکیل اتے 6.8 دی شدت دا ہئی ۔ روسی ماہر ارضیات وادیم کولپاکوف ولوں سائبیریا وچ پاتومسکی کریٹر دریافت تھیا ۔

سائنس دی تاریخ دے میدان وچ ، ہربرٹ بٹر فیلڈ "دی اوریجنز آف ماڈرن سائنس ، 1300-1800" شائع کیتا ۔

ریاضی دے میدان وچ ، اکوس ساسزار ساسزار پولی ہیڈرون دریافت کیتا ۔ ڈی آر کاپریکر نمبر 6174 دی کنورجنس پراپرٹی دریافت کیتی ۔

طب دے میدان وچ ، آسٹریلوی ماہر نفسیات جان کیڈ ولوں جنون کوں کنٹرول کرݨ کیتے لتھیم نمکاں دا استعمال دوبارہ دریافت کیتا ڳیا ، جیڑھا پہلا موڈ سٹیبلائزر ہئی ۔ سر ہیرولڈ رڈلے ولوں انٹراوکیولر لینز دا پہلا امپلانٹ کیتا ڳیا ۔ پہلی سکسٹین پرسنالٹی فیکٹر کویسچن ایئر ، ہک خود رپورٹ پرسنالٹی ٹیسٹ جاری کیتا ڳیا ۔

موسمیات دے میدان وچ ، 11 جنوری کوں لاس اینجلس ، کیلیفورنیا وچ پہلی ریکارڈ شدہ برف باری تھئی ۔

فلسفہ دے میدان وچ ، گلبرٹ رائل دی کتاب "دی کنسیپٹ آف مائنڈ" ، دماغ دے فلسفہ وچ ہک بنیادی دستاویز شائع تھئی ۔

فزکس دے میدان وچ ، فری مین ڈائیسن ایں وقت موجود کوانٹم الیکٹرو ڈائنامکس دی تشکیل دی برابری دا مظاہرہ کیتا ، جیندے وچ ڈائیسن سیریز وی ایجاد کیتی ڳئی ۔ کارنیلیس لانکزوس ولوں جنرل ریلیٹیویٹی وچ لانکزوس ٹینسر متعارف کرایا ڳیا ۔ پاؤلی-ویلارز ریگولرائزیشن پہلی وار شائع تھیا ۔

حیوانیات دے میدان وچ ، جے بی ایس ہالڈین ارتقائی تبدیلی دی اکائی دے طور تے ڈارون تجویز کیتا ۔ کونراڈ لورینز "کنگ سولومنز رنگ" (ایر ریڈیٹ مٹ ڈیم ویہ ، ڈین ووگلن ان ڈین فشین) شائع کیتا ۔

نوبل انعام فزکس وچ ہیدیکی یوکاوا ، کیمسٹری وچ ولیم فرانسس گیاوک ، طب وچ والٹر روڈولف ہیس ، انتونیو کیٹانو ڈی ابرو فریئر ایگاس مونیز کوں ݙتا ڳیا ۔
برک ایڈمز (اداکارہ)

بروک ایڈمز ہِک امریکی اداکارہ ہِن، جیڑھی ۱۹۷۸ دی فلم "انویژن آف دی باڈی سنیچرز" اَتے ۱۹۸۳ دی فلم "ڈیڈ زون" وِچ اپݨے کرداراں کِیتے مشہور ہِن۔ ایڈمز نے کئی فلماں وِچ کَم کِیتا ہِے۔

## فلمیں

* دی ڈاٹرز آف جوشوا کیب ریٹرن
* بلیک بارٹ
* مرڈر آن فلائٹ 502
* جیمز ڈین
* کار واش
* ڈیز آف ہیون
* انویژن آف دی باڈی سنیچرز
* اے مین، اے وومن، اینڈ اے بینک
* کیوبا
* نیرو وولف
* ٹیل می اے ریڈل
* دی ڈیڈ زون
* ہیونٹڈ
* یوٹیلیٹیز
* لیس
* ٹیرر ان دی آئلز
* آلموسٹ یو
* لیس II
* دی سٹف
* کی ایکسچینج
* مین آن فائر
* دی لائن آف افریقہ
* برائیڈز میڈز
* گیس فوڈ لاجنگ
* دی لاسٹ ہٹ
* ریٹرن آف مائی فرینڈ
* پروبیبل کاز
* دی بیبی سیٹرز کلب
* میڈ اپ
* ایٹ لاسٹ
* دی لیجنڈ آف لوسی کیز
* دی ایکسیڈنٹل ہسبینڈ
* گیریز واک
* دیز امیزنگ شیڈوز
* ہیمنگ وے اینڈ گیلہورن
* گنز فار ہائیر
* فار دی لو آف سپوک
* بریکیبل یو
* گرین گوولن
* سنیپ شاٹس
* مسٹر مونکس لاسٹ کیس: اے مونک مووی

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
بریٹ بٹلر (اداکارہ)

بریٹ بٹلر ہِک امریکی اداکارہ اَتے مزاح نگار ہن، جیڑھی ۱۹۹۰ دے ݙہاکے دی ٹیلی ویژن سیریز "گریس انڈر فائر" وِچ گریس کیلی دے کردار یتے مشہور ہِن۔ بٹلر نے کئی ٹیلی ویژن شوز وِچ کَم کیتا ہِے۔

## '''فلمیں:'''

* 1986: لاسٹ ریزورٹ
* 1986: ہارڈ باڈیز 2
* 1987: سکاوینجرز
* 1987: میڈیم ریئر
* 1988: فاسٹ گن
* 1988: اے فادرز ہوم کمنگ
* 1988: ڈینجرس لو
* 1989: فسٹ فائٹر
* 1989: نو وئیر ٹو رن
* 1989: اینادر چانس
* 1989: گن ہیڈ
* 1989: ڈیتھ سپا
* 1990: سٹولن: ون ہسبنڈ
* 1990: سولر کرائسس
* 1992: دی میڈیم
* 1992: سیکرٹس
* 1993: ہاٹ شاٹس! پارٹ ڈیو
* 1994: گن مین
* 1994: ٹوگیدر
* 1994: ٹرمینل ووئج
* 1995: ٹیلز فرام دی کرپٹ: ڈیمن نائٹ
* 1995: انڈر سیج 2: ڈارک ٹیریٹری
* 1995: لون جسٹس 2
* 1996: لون جسٹس 3
* 1996: فریم بائی فریم
* 1997: ایل اے کانفیڈینشل
* 1997: ٹرکس
* 1998: شیلٹر
* 1998: دی فکسر
* 1998: نو باڈی لیوز فارایور
* 2000: وارم ٹیکساس رین
* 2000: ٹائم لوز اے ہیرو
* 2001: دی کوئکی
* 2002: موونگ اگست
* 2002: گروم لیک
* 2004: ہاٹ رش
* 2004: لیو نو ٹریس
* 2015: دیئر
* 2015: ان بیلیویبل!!!!!
* 2017: جووینائل
* 2018: فوسٹر بوائے

## '''ٹیلی ویژن:'''

* 1987: سٹار ٹریک: دی نیکسٹ جنریشن
* 1987—1988: ہائی ماؤنٹین رینجرز
* 1990: فادر ڈولنگ مسٹریز
* 1991: دی ینگ رائیڈرز
* 1992: جیک اینڈ دی فیٹ مین
* 1993: نیڈ بلیسنگ: دی ٹرو سٹوری آف مائی لائف
* 1994: سیکنڈ چانسز
* 1994: دی ایڈونچرز آف برِسکو کاؤنٹی جونیئر
* 1995—1996: امریکن گوتھک
* 1997: ٹرکس
* 1999: ریان کاؤلفیلڈ: ایئر ون
* 1999: چارمڈ
* 2001: پاپولر
* 2001: ڈارک اینجل
* 2001: سی ایس آئی: کرائم سین انویسٹیگیشن
* 2004: این وائی پی ڈی بلیو
* 2009: ڈول ہاؤس
* 2010: دی مینٹلسٹ
* 2010: ڈارک بلیو
* 2014: دی برج
* 2015: سپر نیچرل
* 2015-2017: اف لونگ یو از رونگ
* 2016: کریمنل مائنڈز: بیونڈ بارڈرز
* 2016: ہارٹ بیٹ
* 2017-2018: کالونی
* 2017: گریز ایناٹومی
* 2019: واٹ/اف

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
بلی برک

بلی برک ہِک امریکی اداکار ہے، جیڑھے "ٹویلائٹ" فلم سیریز وِچ چارلی سوان دے کردار کیتے مشہور ہن۔ برک نے کئی فلماں وِچ کم کیتا ہِے۔

## فلمیں

* "دی وزرڈ آف اوز" (1939)
* "ڈنر ایٹ ایٹ" (1933)
* "ٹوپر" (1937) اور اس کے سیکوئلز
* "فادر آف دی برائیڈ" (1950)
* "دی مین ہو کیم ٹو ڈنر" (1942)
* "سارجنٹ رٹلیج" (1960)

* "اے بل آف ڈائیورسمنٹ" (1932)

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
بونی بیہاری

بونی بیہاری ہک امریکی اداکارہ ہن، جنّھاں نے کئی ٹیلی ویژن شوز اَتے فلماں وِچ معاون کردار ادا کیتے ہِن۔ بیہاری نے کئی ٹیلی ویژن شوز وِچ کَم کیتا ہِے۔
بی بیناڈیریٹ

بی بیناڈیریٹ ہک امریکی اداکارہ ہے، جیڑھی ۱۹۵۰ اَتے ۱۹۶۰ دے ݙہاکیاں دی ٹیلی ویژن سیریز "دی بیورلی ہلز بِلیز" وِچ پرل بوڈٹ دے کردار کیتے مشہور ہن۔ بیناڈیریٹ نے کئی ٹیلی ویژن شوز وِچ کَم کیتا ہِے۔

## '''فلموگرافی'''

### '''ریڈیو'''

* بلو منڈے جمبوری (1927–1936)
* دی جیک بینی پروگرام (1937–1955)
* فیبر میک گی اور مولی (1939–1951)
* دی کیمبل پلے ہاؤس (1939–1940)
* لکس ریڈیو تھیٹر (1940–1944)
* دی جارج برنز اور گریسی ایلن شو (1942–1949)
* کیولکیڈ آف امریکہ (1942–1944)
* اے ڈیٹ ود جوڈی (1942)
* میئر آف دی ٹاؤن (1942)
* لائٹس آؤٹ (1943)
* کمانڈ پرفارمنس (1943–1946)
* سسپنس (1943–1944)
* دی گریٹ گلڈرزلیو (1943–1949)
* دی ریڈ سکیلٹن پروگرام (1944)
* دی ایڈونچرز آف اوزی اینڈ ہیریئٹ (1944–1945)
* دی ایڈونچرز آف میسی (1945–1952)
* دس از یور ایف بی آئی (1945–1953)
* دی میل بلانک شو (1946–1947)
* اے ڈے ان دی لائف آف ڈینس ڈے (1946–1951)
* لم اینڈ ابنر شو (1948)
* ہال مارک پلے ہاؤس (1948–1951)
* مائی فیورٹ ہسبینڈ (1948–1951)
* گرانبیز گرین ایکرز (1950)
* دی پینی سنگلٹن شو (1950)
* براڈوے از مائی بیٹ (1950–1951)
* دی ہالز آف آئیوی (1950–1952)
* ہالی ووڈ سٹار پلے ہاؤس (1951)
* میٹ ملی (1951–1954)

### '''شارٹس'''

* لٹل ریڈ رائیڈنگ ریبٹ (1944) (آواز)
* بگز بنی اینڈ دی تھری بیئرز (1944) (آواز)
* بیس بال بگز (1946) (آواز)
* ٹویٹی پائی (1947) (آواز)
* چاؤ ہاؤنڈ (1951) (آواز)
* اے بیئر فار پنشمنٹ (1951) (آواز)
* گفٹ ریپڈ (1952) (آواز)
* فیڈ دی کٹی (1952) (آواز)
* بی وچڈ بنی (1954) (آواز)
* دی ہول آئیڈیا (1955) (آواز)

### '''فلم'''

### '''ٹیلی ویژن'''

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
بیا آرتھر

بیا آرتھر ہک امریکی اداکارہ اَتے مزاح نگار ہن، جیڑھی ٹیلی ویژن سیریز "دی گولڈن گرلز" وِچ ڈوروتھی زبورنیک دے کردار کیتے مشہور ہن۔ آرتھر نے کئی ٹیلی ویژن شوز وِچ کَم کیتا ہے۔

## '''ایوارڈز'''

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ