پاکستان وچ ریلوے لائناں

alt=پاکستان ریلوے|thumb|پاکستان ریلوے
پاکستان ریلویز دا ڄال سارے ملک وچ پھیلیا ہویا ہے۔ مختلف روٹس دیاں مختلف ریلوے لائیناں ہن۔ تقریباً ساریاں ریلوے لائیناں براڈ گیج ہن۔ پاکستان ریلوے دا نیٹ ورک مین لائیناں تے برانچ لائیناں وچ ونڈیا ہویا ہے۔ پاکستان ریلویز دا صدر دفتر لاہور وچ ہے تے ایہ سارے پاکستان وچ 7,791 کلومیٹر (4,650 میل) آپریشنل ٹریک دا مالک ہے۔ پاکستان ریلوے دا نیٹ ورک 7,791 روٹ کلومیٹر تے مشتمل ہے۔ جیندے وچ 7,346 کلومیٹر براڈ گیج تے 445 کلومیٹر میٹر گیج ہے تے 1,043 کلومیٹر ڈبل ٹریک تے 285 کلومیٹر برقی حصے تے مشتمل ہے۔ پاکستان ریلوے دے 625 فعال ٹیشݨ ہن۔ جیہرے  مال بردار تے مسافر ݙوہیں دیاں خدمات پیش کریندے ہن۔ پاکستان ریلویز دیاں ٹرینیں دی رفتار ودھ توں ودھ 120 کلومیٹر فی گھنٹہ ہے۔

موجودہ پاکستان وچ ریلوے دا آغاز 13 مئی 1861ء وچ تھیا جݙݨ کراچی توں کوٹری 169 کلومیٹر ریلوے لائین دا افتتاح تھیا۔ 24 اپریل 1865ء کوں لاہور - ملتان ریلوے لائین کوں ٹریناں دی آمدورفت کیتے کھول ݙتا ڳیا۔ 6 اکتوبر 1876ء کوں دریائے راوی، دریائے چناب تے دریائے جہلم تے پلیں دی بݨاوت مکمل تھی ڳئی تے لاہور - جہلم ریلوے لائین کوں کھول ݙتا ڳیا۔ 1 جولائی 1878ء کوں لودهراں - پنوعاقل 334 کلومیٹر لمبی ریلوے لائین دا افتتاح تھیا۔ 27 اکتوبر 1878ء کوں دریائے سندھ دے پچادھے کنارے تے کوٹری توں سکھر براستہ دادو تے لاڑکانہ ریلوے لائین کوں ٹرینیں دی آمدورفت کیتے کھول ݙتا ڳیا۔ رک توں سبی تئیں ریلوے لائین وچھاوݨ دا کم جنوری 1880ء وچ مکمل تھیا۔ اکتوبر 1880ء وچ جہلم - راولپنڈی 115 کلومیٹر لمبی ریلوے لائین کوں ٹرینیں دی آمدورفت کیتے کھول ݙتا ڳیا۔ 1 جنوری 1881ء کوں راولپنڈی - اٹک دے درمیان 73 کلومیٹر لمبی ریلوے لائین کوں کھول ݙتا ڳیا۔ 1 مئی 1882ء کوں خیرآباد کنڈ - پشاور 65 کلومیٹر لمبی ریلوے لائین دی تعمیر مکمل تھی ڳئی۔ 31 مئی 1883ء کوں دریائے سندھ تے اٹک پل دی تعمیر مکمل تھوݨ دے بعد پشاور - راولپنڈی توں بذریعہ ریل منسلک تھی ڳیا۔ 1885ء تک موجودہ پاکستان وچ چار ریلوے کمپنیاں **[[سندھ ریلوے]]**، انڈین فلوٹیلا ریلوے، **[[پنجاب ریلوے]]** تے **[[دہلی ریلوے]]** کم کریندیاں ہن۔ 1885ء وچ انڈین حکومت نے ساریاں ریلوے کمپنیاں مل ڳھدیاں تے 1886ء وچ نارتھ ویسٹرن اسٹیٹ ریلوے دی بنیاد رکھی ڳئی جیندا ناں بعد وچ نارتھ ویسٹرن ریلوے کر ݙتا ڳیا۔

مارچ 1887ء کوں سبی - کوئٹہ ریلوے لائین دی تعمیر مکمل تھی ڳئی۔ 25 مارچ 1889ء کوں روہڑی تے سکھر دے درمیان لینسڈاؤن پل دا افتتاح تھیا۔ ایں پل دی تعمیر مکمل تھیوݨ دے بعد کراچی - پشاور توں بذریعہ ریل منسلک تھی ڳیا۔ 15 نومبر 1896ء کوں روہڑی - حیدرآباد براستہ ٹنڈو آدم، نواب شاہ تے محراب پور ریلوے لائین دا افتتاح تھیا۔ 25 مئی 1900ء کوں کوٹری پل تے 8 کلومیٹر لمبی کوٹری - حیدرآباد ریلوے لائین مکمل تھی ڳئی۔ ایں سیکشن دے مکمل تھیوݨ دے بعد پاکستان ریلویز دی کراچی - پشاور موجودہ مرکزی ریلوے لائین وی مکمل تھی ڳئی۔ نارتھ ویسٹرن ریلوے کوں فروری 1961ء وچ پاکستان ویسٹرن ریلوے تے مئی 1974ء وچ پاکستان ریلویز وچ تبدیل کر ݙتا ڳیا۔

پاکستان وچ ریلوے لائیناں دی فہرست درج ذیل ہے۔

## مرکزی لائناں

### مرکزی لائین 1
کراچی-پشاور ریلوے لائن، جسے مرکزی لائن 1 یا مخفف ایم ایل-1 (ML-1) دے طور تے وی ڄاݨیا ویندا ہے، کیماڑی ریلوے اسٹیشن یا کراچی شہر ریلوے ٹیشݨ توں شروع تھی تے پشاور چھاؤنی ریلوے ٹیشݨ تے ختم تھیندی ہے۔ کیماڑی ریلوے ٹیشݨ توں پشاور چھاؤنی ریلوے ٹیشݨتک ایں لائن تے 180 توں زیادہ ریلوے ٹیشݨ ہن۔

### مرکزی لائین 2
کوٹری-اٹک ریلوے لائن، جیکوں مرکزی لائن 2 یا مخفف ایم ایل-2 (ML-2) دے طور تے وی ڄاݨیا ویندا ہے، پاکستان دیاں چار مرکزی لائناں وچوں ہک ہے جیہڑی پاکستان ریلویز دے زیر انتظام ہے۔ ایہ کوٹری جنکشن ریلوے ٹیشݨ توں شروع تھی تے اٹک سٹی جنکشن ریلوے ٹیشݨ تے ختم تھیندی ہے۔ ایں ریلوے لائن دی کل لمبائی 1،519 کلومیٹر (944 میل) ہے۔ کوٹری توں اٹک تک ایں تے 73 ریلوے ٹیشݨ واقع ہن۔

### مرکزی لائین 3
روہڑی-چمن ریلوے3 یا مخفف ایم ایل-3 (ML-3) دے طور تے وی ڄاݨیا ویندا ہے، پاکستان دیاں چار مرکزی لائناں وچوں ہک ہے جیہڑی پاکستان ریلویز دے زیر انتظام ہے۔ ایہ روہڑی جنکشن ریلوے ٹیشݨ توں شروع تھی تے چمن ریلوے ٹیشݨ لائن جیکوں مرکزی لائن 3 تے ختم تھیندی ہے۔ ایں ریلوے لائن دی کل لمبائی 523 کلومیٹر (325 میل) ہے۔ روہڑی جنکشن ریلوے ٹیشݨ توں چمن ریلوے ٹیشݨ تک ایں تے 35 ریلوے ٹیشݨ واقع ہن۔

= حوالہ =