پاکستان دیاں مسلح افواج وِچ زنانیاں

[link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:MONUSCO's_Pakistani_Female_Engagement_Team_in_Uvira_and_Sange,_Democratic_Republic_of_the_Congo_(49595204591).jpg|left|thumb|250x250px|[:ur:جمہوری_جمہوریہ_کانگو|کانگو وِچ تعیناتی دے وِچالے پاک فوج وِچ زنانیاں کمانڈنگ آفیسرز۔]]
پاکستان آرمڈ فورسز وِچ زنانیاں اوہ زنانیاں سپاہی ہِن جیڑھیاں پاکستان آرمڈ فورسز وِچ خدمات انجام ݙین٘دین۔ پاکستان دے قیام دے بعد، 1947ء تُوں زنانیاں پاکستانی فوج وِچ حصہ گِھن٘دیاں پئین۔ 13 جون 2013ء دے مطابق، پاکستان آرمڈ فورسز وِچ 4000 دے قریب زنانیاں خدمات انجام ݙین٘دیاں پئین۔ 2006ء وِچ، پہلی زنانیاں لڑاکا پائلٹ بیچ پی اے ایف دی جنگی فضائی مشن کمانڈ وِچ شامل تِھی ڳئین۔ پاک بحریہ زنانیاں کوں جنگی مشناں، خاص طور تے سب میرین فورس کمانڈ وِچ خدمات انجام ݙیوݨ توں روکیندے، بلکہ اوہ فوجی لاجسٹک، عملے دی نشوونما تے سینئر انتظامی دفاتر، خاص طور تے علاقائی تے مرکزی صدر دفاتر وِچ شامل کماں وِچ انّھاں دی تقرری تے خدمات انجام ݙین٘دین۔ حالیہ برساں وِچ لڑاکا پی اے ایف وِچ شامل تِھیوݨ والیاں زنانیاں دی تعداد وِچ اضافہ تِھیا ہے۔

## فوج وِچ مونثیت
1930ء دی دہائی تے 1940ء دی دہائی دے اوائل وِچ، مسلم زنانیاں جیڑھیاں پاکستان دی جدوجہد وِچ ہَن، نے پاکستان تحریک دی کامیابی وِچ انتہائی اہم کردار ادا کِیتا۔ پاکستان دی بانی ماؤں وِچ فاطمہ جناح، بیگم راعنا تے شیریں جناح شامل ہِن۔

### پاک فوج وِچ زنانیاں
1948ء وِچ، پاکستان دی پہلی زنانی بیگم راعنا نے 1948ء دی پاک بھارت جنگ وِچ پاکستان دی مسلح افواج دی میڈیکل تے لاجسٹک دی مدد کِیتے 1948ء وِچ زنانیاں دی رضاکارانہ خدمات دا آغاز کرݨ دی قیادت کِیتی۔ ایندے دے نتیجے وِچ میڈیکل وِچ پاک آرمی کور وِچ زنانیاں دی اکائی قائم تِھئی۔ زنانیاں کِیتے جنگی تربیتی پروگرام شروع کرݨ وِچ وی پہلی کوشش کِیتی ڳئی ہئی پر ایں طرحاں دیاں کوششاں کوں جنرل فرینک میسوری نے مسترد کر ݙِتّا۔ 1949ء وِچ، خاتون اول نے ذاتی اقدامات چاتے تے کُجھ جنگی کورس متعارف کرواوݨ دے نال پاکستان آرمی ویمن نیشنل گارڈ (WNG) قائم کِیتا۔ ایں یونٹ دی پہلی او سی تے چیف کنٹرولر بیگم راعنا ہَن، جنّھاں دا درجہ بریگیڈئیر ہئی۔

20ویں صدی وِچ، زنانیاں کوں فعال ڈیوٹی جنگی کارروائیاں وِچ حصہ گِھنݨ توں روک ݙِتا ڳیا ہئی، حالانکہ زنانیاں فوجیاں دی ہِک وݙّی تعداد کوں صرف طبی کارروائیاں کِیتے جنگ زدہ علاقیاں وِچ تعینات کِیتا ڳیا۔

2002ء وِچ، شاہدہ ملک کوں ݙو اسٹار رینک تے ترقی ݙِتی ڳئی تے اوہ پہلی زنانی میجر جنرل ہَن۔ شاہدہ بادشاہ اوہ ݙوجھی زنانی ہَن جنّھاں کوں میجر جنرل دی حیثیت نال ترقی ݙِتی ڳئی ہئی۔

2015ء وِچ، بریگیڈیئر نگار جوہر، پاک فوج دی تاریخ وِچ کمانڈ کرݨ والی پہلی زنانی بݨ ڳئین۔ انّھاں کوں ملٹی ڈسپلپلنری ٹرچری کیئر ہسپتال دی کمانڈ ݙِتی ڳئی ہئی۔ 2017ء وِچ اوہ پاکستان وِچ تریجھی زنانی بݨ ڳئین جیڑھیاں میجر جنرل دے عہدے تئیں پُڄّیاں۔ اوہ آرمی میڈیکل کور نال تعلّق رکھین٘دین۔ اوہ آرمی میڈیکل کالج راولپنڈی دی وائس پرنسپل دے طور تے میجر جنرل تعینات ہَن۔ 2020ء وِچ جوہر پاک فوج دی تاریخ وِچ لیفٹیننٹ جنرل دے عہدے تئیں پُڄݨ والی پہلی تے واحد زنانی بݨ ڳئین۔

1971ء دی ہندوستان-پاکستان جنگ تے اوندے بعد دی جنگ دے علاوہ زمینی قوتاں دی وݙّھدی ہوئی ضرورت دی وجہ نال، زنانیاں دے کردار دی ضرورت ہئی۔ افرادی قوت دی قلت نے فوج کوں حوصلہ ݙِتّا کہ اوہ زنانیاں کوں دوا تے انجینئرنگ نال تعلّق رکّھݨ والے شعبیاں وِچ حصہ گِھنݨ دی اجازت ݙیوے۔ ایندے قیام دے بعد تُوں، زنانیاں کوں تاریخی طور تے پاک فوج وِچ جنگ وِچ باقاعدہ لڑݨ توں روکا ڳیا ہے پر زنانیاں متعدد فنی تے انتظامی معاون کردار ادا کریندین۔ 2004ء دے بعد تُوں، زنانیاں کوں جنگ دی تربیت ݙِتی ویندی پئی ہے، پر اوہ لڑائی جھگڑے دا حصہ کائنی ہِن۔ اوہ زنانیاں جیڑھیاں اعلیٰ عہدیاں تے تقرری کریندین، اوہ عام طور تے میڈیکل آپریشن پلاننگ وِچ حصہ گِھن٘دین۔

14 جولائی 2013ء کوں، پاک فوج وِچ 24 زنانیاں افسران جنّھاں وِچ زیادہ تر ڈاکٹراں تے سافٹ ویئر انجینئراں ہَن، نے پیراشوٹ ٹریننگ اسکول وِچ پیراٹروپر کورس کامیابی دے نال مکمل کِیتا، اوہ فوج دی تاریخ وِچ ایہا کرݨ والیاں زنانیاں دا پہلا گروپ بݨ ڳئین۔

2019ء دے بعد تُوں، پاک فوج نے بیرون ملک اقوام متحدہ دے مشناں وِچ خدمات انجام ݙیوݨ والیاں زنانیاں افسران دی تعداد وِچ وی اضافہ کرݨ شروع کر ݙِتّا۔ فوج 2019ء دے وسط تُوں ہی امن مشناں وِچ اقوام متحدہ دے 15 فیصد زنانیاں نمائندگی دے کوٹے کوں پورا کرئی پئی ہے۔

31 جنوری 2020ء کوں، دنیا بھر وِچ کہیں وی اقوام متحدہ (UN) دے مشن وِچ پہلی واری پاکستانی زنانیاں انگیجمنٹ ٹیم نے جمہوری جمہوریہ کانگو وِچ قیام امن مشن وِچ خدمات انجام ݙیوݨ تے اقوام متحدہ دے تمغے حاصل کِیتے۔ بعد وِچ 3 فروری کوں ٻئے 17 زنانیاں افسران دے نال مِل تے ایں ٹیم کوں جنوبی کیو وِچ تعینات کِیتا ڳیا ہئی۔ اقوام متحدہ کِیتے فوجی تے پولیس کارروائیاں وِچ حصہ گِھنݨ تے اقوام متحدہ دے تمغے نال نوازیا ویندے۔ ایں مشناں وِچ آفات تُوں نجات، امن دی حفاظت تے انسان دوستی دیاں کوششاں شامل ہِن۔

امن مشن دے دوران دستے دی کارکردگی دی تعریف کریندے ہوئے، جنوبی ایشین امور کِیتے امریکا دی چیف ڈپلومیٹ ایلس ویلز نے آکھیا ہے کہ اوہ "ڈی آر سی وِچ اقوام متحدہ دے امن مشن وِچ امتیازی حیثیت نال خدمات انجام ݙیوݨ والیاں پاکستانی زنانیاں تُوں متاثر ہِن۔"

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں