چُپ چپاتا کُتا

سن ۶۶۔۱۹۶۵ء وچ کریمو ݙوجھی پڑھدا ہا۔سکول پڑھ تے شام کوں محلے دے چھوہرکوئی نہ کوئی کھیݙ کھیݙدے ہن۔ ݙیٹی ݙنہ، لُک چھُپ، تھلی ترپ، ݙیلو ݙیلوتے ٻئیاں ڈھیر سایاں کھیڈاں۔ محلے دے ودھ گھٹ چوݙاں پندھراں چھوہر بݨدے ہن۔ کوڑ وشا سبھ دا پردھان ہوندا ہا۔ کوڑوشا سارئیں کنوں ذرا چوکھا ہا۔ قد بُت، ہاٹھی باڈی تکڑی ہَس۔

                       ہک ݙینہہ کریمو صلاح ݙتی جو اَڄ مارکہ کُتے کٹوں۔ کوڑو شا پُچھیا او کیویں؟ کریموآکھیا شہر وچ لُوسی کتے ٻہوں ودِن۔ انہیں کوں کٹھا کروں تے سوٹے ماروں۔ کوڑو کوں اے ڳالھ بھلی لڳی جو اے ذرا نواں کم ہے۔ صلاح پکی ٻدھیج ڳئی۔

                       مغرب کنوں ذرا پہلے سارے چھوہر وستی دے چوک اِچ کٹھے تھیوݨ پئے ڳئے۔ کہیں دے ہتھ دڳی، کہیںدے ہتھ سوٹا ، کہیں دے ہتھ ݙنگوری۔ ایں طرح ہر چھوہر کجھ نہ کجھ چاتی کھڑا ہا۔

                       چوک وچ پنج ڳلیاں آرَلدیاں ہَن۔ کوڑو شا آکھیا: ݙو ݙو ترئے ترئے چھوہر ہر ڳلی وچ وڑ ونڄو تے پچھوں کنوں کُتے چوک اِچ ہَکِل آئو۔ سارے کتے چوک اِچ کٹھے تھیسن تے وَل اتھاہیں کُتے کُٹیسوں۔ ٻس وَل سارے چھوہریں ڳلیاں ونڈ گِدھیاں۔ پندھراں ویہہ منٹ بعد ہر ڳلی وچوں ݙو ݙو ترئے ترئے لوسی ،بیمار کمزور تے سُست کتے رڑھدے پُڑھدے چوک وچ کٹھے تھیوݨ پئے ڳئے۔ پچھوںچھوہر دڳے ، سوٹے جو چئی وَدے ہن۔ نَو ݙاہ لُوسی کتے چوک اچ کٹھے تھی ڳئے۔ اے کتے آپت اِچ وی ہک ٻئے دے ڄاݨوں نہ ہن، کیوں جو او آلس دی وجہ توں اپݨی اپݨی ڳلی اِچ ریہہ ویندے ہن۔ کتے ہک ٻئے کنوں پُچھدے کھڑے ہن جو ایہہ اَڄ لوکیں کوں کیا تھی ڳئے۔ ساݙے پچھوں پئے ڳن۔ اساں کنوں انہیں کوں کیا ملسی؟ اساں کیندا کیا نقصان کیتے ۔ انہیں کیڑھی کار گزاری کرݨی ہے۔ اساں نہ کہیں دی تیری وچ ہوں نہ میری وچ۔ اپݨی کر تے کَھمدوں۔ کتے حالی ایہو ارماں کریندے کھڑے ہن تے کوڑو شا حکم چلایا ، وے پئے ونڄو۔ تے چھوہر جیڑھے جو ہر ڳلی وچ کھڑے ہن دڳے سوٹے چاتی ۔ کُتیٔیں کوں پئے ڳن۔ غدر مچ ڳیا۔ اِنہیں کُتییں دیاں ترکاں بھڄ پیاں۔ کوئی منڈا تھیا کہیں کوں سِر دی سٹ، کتے ڄنگھیں وچوں وی نکل منڈ گھیل تے چوک وچوں بھڄ ڳئے۔ کتے سارے نکل ڳئے۔ اے سارا کھیݙ تماشہ اَدھ گھنٹے وچ مُک ڳیا۔ چھوکرے آکھݨ لڳے جو ہُݨ کیا کروں۔ کتے سارے بھڄ ڳن۔ حالی گھروَل ونڄݨ دا وی نئیں بݨدا۔ کریمو آکھیا جو اے سارے کتے ہن لُوسی۔ ہک ٻیا کتا ہے چپ چپاتا اونکوں کُٹ ݙکھالو تاں میں منیساں۔

                       کوڑوشا پُچھیا۔ او کتھاں ہے۔ کریمو آکھیا اوہے وَسو دا کُتا۔ وَسو اپݨے گھر دا ٻاہر لا دروازہ ہمیشہ بند رکھیندا ہا۔ کیوں جو اوندا چپ چپاتا کتا ڈھیر لوکیں کوں پٹی کھڑا ہا تے کئی لوک کتے دے راہ تے وَسو نال جھیڑا لئی کھڑے ہن۔ ہُݨ وَسو ٻاہرلا دروازہ بند رکھیندا ہا۔ کتا پَٹݨ کنوں مجبور ہا۔ کُتے ٻاہرلے دَر دی درسال دے تلوں ݙو سِلھاں کڈھ گِدھیاں ہَن۔ اُتھوں اُوں لانگھا بݨا گِدھا ہا۔ اوں لانگھے وچوں کتا ٻوتھی ٹپا ٻاہندا ہا۔اڳلیںݙولتیں تے ٻوتھی رکھ وچوں جھاتی پا ٻاہنداہا۔ ہر راہ ویندئیں بندئیں کوں ݙہدا ہا پیا۔ جیڑھا راہگیر بے بھلواں ہووے ہا۔ کتا اونکوںپئے ویندا ہا۔ ٻس اوندی پنی پٹ تے جلدی واپس اوں لانگھے وچوں اپݨے گھرگھِرویندا ہا ۔ راہگیر شودا پِنی پٹا تے دھاڑ دھاڑ گھَتی کھڑا ہوندا ہا۔جو کتا پِنی پٹ ڳئے۔ کوڑو شا ذرا سوچا۔ پورا پلان بݨائے اوں حکم چلایا جو وَسو دے گھر کنیں ڳلی کوں موڑہے۔ سارے چھوہرایں موڑ اِچ سوٹے چا تے لُک کھڑسوں۔ ہک چھوہر بغیر سوٹے دے بھلواں تھی ٹُرسی۔ کتاٻاہروں نِکلسی تے ٻے سوٹئیں سمیت کتے کوں پئے ویسین۔ اتفاق تاں تھی ڳیا پر ہک ایہو مسئلہ جو ٻے بھلواں کیکوں ٹوروں ،پٹیڄݨ دا خطرہ جو ہا۔بچو ہامی بھری جو ٻے بھلواں تھی اُو ٹُرسی۔

                       سارے چھوہر موڑ وچ لُک کھڑے تے بچو اڳوں ٹُر ڳیا۔ کتا نہ نِکھتا۔ پتہ اے لڳا جو بچو ہک ݙو دفعہ پِچھوں تے ݙیکھ گِدھا ہا۔ کتا تاں بے بھلویں بندے کوں پوندا ہا۔ او پچھوں تے ݙیکھݨ والے بندے کوں کتھاں پٹیندا ہا!!

                       بچو کوں وَل سمجھایا ڳیا جو او اَرام نال ہتھوں چھوڑواں تھی سِدھا لڳا ونڄے۔ بچو آکھیا جو کتا وی آ پووے تے تُسا ںوی نہ آئو تے میݙا کیا بݨسی۔ سارئیں یقین ݙیوایا جو بے فکر تھی بچوا۔ اساں تیڈے پچھوں کھڑوں۔

                       بچو دل ٻدھ تے ٹُر پیا۔ کتا موری وچوں جھاتی پاتی پیا ہا۔کتے ݙٹھا جو بندہ اپݨے خیالیں وچ لڳا ویندے، اُوں موقع پاتا تے موری وچوں نِکھتا۔ حالی کتے بچو کوں پٹیا کیناں ہا تے آنوݨ ݙے چھوہریں دی جھلار، ہِلے بِھلے سوٹے ہی سوٹے دڳے ہی دڳے۔

                       ترئے چھوہر وسو دے گھر دے دروازے تے کھڑ ڳئے کتے دی گھر ݙو واپسی مشکل تھی ڳئی۔ کتے مجبور تھی تے اڳوں تے رُخ کیتا۔ کتے تاں ساری زندگی ایں ڳلی توں علاوہ کجھ وی نہ ݙٹھا ہا۔ ہر ڳلی اوندے واسطے نویں ڳلی۔ انکوں پچھوں سوٹے ای سوٹے نظر آئے ۔ سوٹئیں دے ݙر توں اوں دھروکڑی لئی۔ اڳوں ڳلی وچ موڑ ہا۔ موڑ مڑدئیں او کندھی وچ ونڄ لڳا ۔پچھوں کہیں چھوہر ہتھوں چھوڑویں دڳی سٹی۔ کتا کانش کانش کریندا سدھا تھی اڳوں تے بھڄا۔ وَل ڳلی سدھی ہئی۔ تراپڑ تراپڑ پچھوں تیرہاں چوݙاں چھوہر بمعہ دڳے سوٹے۔ کتا وَیڑا تھیا ودا ہا۔ کتا تیز دھروک وچ ہوا تھیا ودا ہا۔ انجاݨ رستے ڳلیاں ہانِس۔ کوئی نہ سُدھ ہئی جو کتھاں ونڄ رُکساں۔ آوازاں ہن نہ چھوڑیں کتے کوں، مارنِس وٹے، مارنِس، ڳلئییں وچ دڑ دڑ دھرُکݨ دیاں آوازاں پیاں آندیاں ہن۔

                       اڳوں ہک مکان دے ایرے کھٹیے پئے ہن۔ کتا ہک جھِکے کڈھیے ایرے وچ ونڄ پیا۔ چھوہر ایرے دے چارے پاسوں کھڑ ڳئے۔ ہتھیں وچ دِڳے سوٹے کتا ایرے وچ کھڑا ہا۔ جیڑھے پاسے کتا ݙیکھے بندہ، تے بندے دے ہتھ دڳا نظر آوے۔کتے کوں او سارے بندے یاد آوݨ لڳ پئے۔ جنہیں کوں او پٹی ودا ہا۔ اونکوں اے وی خیال آیا جو جیکوں جیکوں پٹی وداں او ہَن سارے بے گناہ۔ کتے سوچیا جو اے تاں میکوں پتہ ای کائنا ہا۔ جو ایں وی میݙے نال کݙاہیں بݨسی۔ کتے کوں او ساریاں زیادتیاں یاد آوݨ پئے ڳیاں جیڑھیاں او لوکیں نال کیتیاں ہن، تے او بُجے وی یاد آئے جیڑھے وسو اونکوں او ں ویلے ݙیندا ہا۔جݙاں او کہیں کوں چُپ چُپاتا پٹ تے ول گھر وَلدا ہا۔

                       کتے دل و چ سوچیا جو اے بندے جیڑھے سوٹے چاتی کھڑن انہیں کوں کیندا واسطہ ݙیواں جو میکوں اے چھوڑݙیون۔ ایں دوران ہک چھوہر کتے دی ترک اِچ ہک بھینڈماری ، بھینڈ بُھری ڳئی تے کتے دی کانش نکلی۔ کتا منڈا تھی تے ٹرݨ پئے ڳیا۔ کوڑوشا آکھیا۔ جو ہک پاسا واندا کرو تاں جو کتا ایرے وچوں نکلے اینکوں دُھرکائوں۔ جینویں کتے ہک پاسا واندا ݙٹھا او اُتے چڑھیا ، وَل چھوہر پچھوں۔

                       کتا ڈھاندئیں پوندئیں اَن سنڄاݨ ڳلئییں وچوں بھڄدئیں اپݨی ڳلی آ وڑیا۔ اپݨا دروازہ نظر آیا تے او موری وچوں گھَر گھِرڳیا۔ آہدن وَل اوں کݙاہیں وی کہیں کوں نہ پٹیاہا۔

٭٭٭

## حوالہ
کتاب: وتر ساخ (سرائیکی کہاݨیاں) ، مصنف : عبداللطیف بھٹی، ناشر: جھوک پبلشرز ،ملتان