open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سٹائلو میٹری

## سٹائلو میٹری
Stylometry – Study of writing style 

سٹائلو میٹری ، لکھݨ دے انداز (writing style) دے مطالعے دا ناں ہے ، جیندے وچ شماریاتی تجزیہ (statistical analysis) دے ذریعے ادب دا مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ ایں علم وچ مصنفاں (authors) دے لکھݨ دے انداز وچ پاتے ونڄݨ والے مخصوص نمونیاں دا تجزیہ کیتا ویندا ہے ، جیویں کہ لفظاں دی فریکوئنسی ، جملیاں دی لمبائی (sentence length) ، اتے گرامر (grammar) دا استعمال ۔ سٹائلو میٹری دا مقصد ادبی متون (literary texts) دے مصنفاں دی سنڄاݨ کرݨا ، متنازعہ متون (disputed texts) دے مصنفاں دا پتا ڳولݨا ، اتے ادبی متون دے ارتقاء دا مطالعہ کرݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق لسانیات (linguistics) ، شماریات (statistics) ، اتے ادبی تنقید (literary criticism) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سٹائلو میٹری وچ لفظاں دی فریکوئنسی دا تجزیہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ ہر مصنف دے لفظاں دے استعمال دا ہک مخصوص انداز ہوندے ، جیڑھا انہاں دے لکھݨ دے انداز کوں ݙوجھے مصنفاں توں مختلف بݨیندا ہے ۔ سٹائلو میٹری دے ماہرین (stylometrists) متون وچ استعمال تھیوݨ والے لفظاں دی فریکوئنسی دا تجزیہ کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف مصنفاں دے لفظاں دے استعمال دے نمونے مختلف ہوندے ہن ۔ او عام طور تے فنکشنل لفظاں (functional words) ، جیویں کہ آرٹیکلز (articles) ، پریپوزیشنز (prepositions) ، اتے کنجکشنز (conjunctions) ، دا تجزیہ کریندے ہن ، کیوں جو ایہ لفظاں مصنف دے لکھݨ دے انداز دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کریندے ہن ۔ جملیاں دی لمبائی دا تجزیہ وی سٹائلو میٹری دا ہک اہم حصہ ہے ۔ ہر مصنف دے جملیاں دی لمبائی دا ہک مخصوص انداز ہوندے ، جیڑھا انہاں دے لکھݨ دے انداز کوں ݙوجھے مصنفاں توں مختلف بݨیندا ہے ۔ سٹائلو میٹری دے ماہرین متون وچ استعمال تھیوݨ والے جملیاں دی لمبائی دا تجزیہ کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف مصنفاں دے جملیاں دی لمبائی دے نمونے مختلف ہوندے ہن ۔ او جملیاں دی اوسط لمبائی (average sentence length) اتے جملیاں دی لمبائی دے تغیر (variation) دا وی تجزیہ کریندے ہن ۔ 

گرامر دے استعمال دا تجزیہ سٹائلو میٹری دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ ہر مصنف دے گرامر دے استعمال دا ہک مخصوص انداز ہوندے ، جیڑھا انہاں دے لکھݨ دے انداز کوں ݙوجھے مصنفاں توں مختلف بݨیندا ہے ۔ سٹائلو میٹری دے ماہرین متون وچ استعمال تھیوݨ والے گرامر دے مختلف پہلوآں دا تجزیہ کریندے ہن ، جیویں کہ فعل دا استعمال (verb usage) ، اسم دا استعمال (noun usage) ، اتے جملیاں دی ساخت (sentence structure) ۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف مصنفاں دے گرامر دے استعمال دے نمونے مختلف ہوندے ہن ۔ سٹائلو میٹری دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ ادبی تنقید وچ ، سٹائلو میٹری دا استعمال ادبی متون دے مصنفاں دی سنڄاݨ کرݨ اتے متنازعہ متون دے مصنفاں دا پتا ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ تاریخی لسانیات (historical linguistics) وچ ، سٹائلو میٹری دا استعمال ادبی متون دے ارتقاء دا مطالعہ کرݨ اتے مختلف زباناں دے لکھݨ دے انداز دے نمونے ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ فرانزک لسانیات (forensic linguistics) وچ ، سٹائلو میٹری دا استعمال جرم (crime) دے معاملات وچ لکھݨ دے انداز دا تجزیہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

سٹائلو میٹری دا مطالعہ لکھݨ دے انداز دے نمونیاں دا تجزیہ کر تے ادبی متون دے مصنفاں دی سنڄاݨ کرݨ اتے متنازعہ متون دے مصنفاں دا پتا ڳولݨ وچ مدد کریندے ۔ سٹائلو میٹری دے ماہرین متون دے بارے وچ معلومات جمع کر تے ادبی تنقید ، تاریخی لسانیات ، اتے فرانزک لسانیات کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سٹائلو میٹری دا مطالعہ جدید لسانیات ، شماریات ، اتے ادبی تنقید کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
سیوسائیڈولوجی

## سیوسائیڈولوجی
Suicidology – Scientific study of suicide and self-destructive behaviors

سیوسائیڈولوجی ، خودکشی (suicide) اتے خود تباہ کن روییاں (self-destructive behaviors) دے سائنسی مطالعے دا ناں ہے ۔ ایں علم وچ خودکشی دے اسباب ، خطرے دے عوامل (risk factors) ، بچاو دے عوامل (protective factors) ، اتے روک تھام دے طریقیاں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ سیوسائیڈولوجی دا مقصد خودکشی دے رویے کوں سمجھݨ ، خودکشی دے خطرے وچ موجود افراد دی سنڄاݨ کرݨا ، اتے خودکشی کوں روکݨ کیتے مداخلت (intervention) دے طریقے ڳولݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق نفسیات (psychology) ، سوشیالوجی (sociology) ، طب (medicine) ، اتے عوامی صحت نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سیوسائیڈولوجی وچ خودکشی دے اسباب اتے خطرے دے عوامل دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ خودکشی ہک پیچیدہ رویہ ہے جیڑھا مختلف عوامل دی وجہ توں تھیندا ہے ۔ انہاں عوامل وچ ذہنی صحت دے مسائل (mental health issues) ، جیویں کہ ڈپریشن ، اضطراب (anxiety) ، اتے شیزوفرینیا (schizophrenia) ، سماجی مسائل (social issues) ، جیویں کہ تنہائی (isolation) ، امتیازی سلوک (discrimination) ، اتے تشدد (violence) ، اتے حیاتیاتی عوامل (biological factors) ، جیویں کہ جینیاتی رجحان (genetic predisposition) شامل ہوندے ہن ۔ سیوسائیڈولوجی دے ماہرین (suicidologists) مختلف تحقیقاں (researches) دے ذریعے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ عوامل خودکشی دے خطرے کوں ودھیندے ہن ۔ او خودکشی دے خطرے وچ موجود افراد دی سنڄاݨ کرݨ کیتے خطرے دے عوامل دا وی مطالعہ کریندے ہن ، جیویں کہ خودکشی دی پچھلی کوشش (previous suicide attempt) ، خاندانی تاریخ (family history) ، اتے مادے دا استعمال (substance use)।

بچاو دے عوامل اتے روک تھام دے طریقیاں دا مطالعہ وی سیوسائیڈولوجی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ بچاو دے عوامل او عوامل ہوندے ہن جیڑھے خودکشی دے خطرے کوں گھٹیندے ہن ، جیویں کہ مضبوط سماجی تعلقات (strong social support) ، صحت مند مقابلہ کرنے دے طریقے (healthy coping mechanisms) ، اتے ذہنی صحت دی ݙیکھ بھال (mental health care)। سیوسائیڈولوجی دے ماہرین ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں انہاں عوامل کوں فروغ ݙے تے خودکشی کوں روکیا ونڄ سڳدے ۔ او خودکشی کوں روکݨ کیتے مختلف مداخلت دے طریقیاں دا وی مطالعہ کریندے ہن ، جیویں کہ بحران لائنز (crisis lines) ، ذہنی صحت دے پروگرام (mental health programs) ، اتے خودکشی دی روک تھام دی تربیت (suicide prevention training)। سیوسائیڈولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ عوامی صحت وچ ، سیوسائیڈولوجی دا استعمال خودکشی دی روک تھام دے پروگرام بݨاوݨ اتے لاگو کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ ذہنی صحت وچ ، سیوسائیڈولوجی دا استعمال خودکشی دے خطرے وچ موجود افراد دی تشخیص اتے علاج کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ تعلیم وچ ، سیوسائیڈولوجی دا استعمال اسکولاں وچ خودکشی دی روک تھام دی تربیت فراہم کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

سیوسائیڈولوجی دا مطالعہ خودکشی دے رویے کوں سمجھݨ اتے خودکشی کوں روکݨ کیتے مداخلت دے طریقے ڳولݨ وچ مدد کریندے ۔ سیوسائیڈولوجی دے ماہرین خودکشی دے بارے وچ معلومات جمع کر تے عوامی صحت ، ذہنی صحت ، اتے تعلیم کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سیوسائیڈولوجی دا مطالعہ جدید نفسیات ، سوشیالوجی ، طب ، اتے عوامی صحت کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
سٹریٹیگرافی

## سٹریٹیگرافی
Stratigraphy – Study of rock layers and their formation

سٹریٹیگرافی ، چٹاناں دی تہاں (rock layers) اتے انہاں دی تشکیل دے مطالعے دا ناں ہے ۔ ایں علم وچ چٹاناں دی تہاں دی سرت سلھاڑ (sequence) ، عمر ، ساخت ، اتے انہاں وچ موجود فوسلز (fossils) دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ سٹریٹیگرافی دا مقصد زمین دی ارضیاتی تاریخ کوں سمجھݨ ، مختلف ارضیاتی واقعات (geological events) دی سرت سلھاڑ دا پتا ڳولݨا ، اتے چٹاناں دی تہاں وچ موجود قدرتی وسائل دی ڳول کرݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق ارضیات (geology) ، پیلینٹولوجی (paleontology) ، اتے جیوفزکس (geophysics) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سٹریٹیگرافی وچ چٹاناں دی تہاں دی سرت سلھاڑ اتے عمر دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ چٹاناں دی تہاں مختلف ارضیاتی عمل دی وجہ توں بݨدیاں ہن ، جیویں کہ تلچھٹ (sediment) دا جمع تھیوݨ ، آتش فشاں دا پھٹݨ ، اتے ٹیکٹونک پلیٹ دی حرکت ۔ سٹریٹیگرافرز (stratigraphers) چٹاناں دی تہاں دی سرت سلھاڑ دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف تہاں ہک ݙوجھے دے اتے بݨیاں ہن ۔ او ریڈیو میٹرک ڈیٹنگ (radiometric dating) اتے فوسلز دے استعمال نال چٹاناں دی تہاں دی عمر دا وی اندازہ لڳاوندے ہن ۔ چٹاناں دی تہاں دی ساخت اتے انہاں وچ موجود فوسلز دا مطالعہ وی سٹریٹیگرافی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ چٹاناں دی تہاں دی ساخت انہاں دی تشکیل دے عمل دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ مثال دے طور تے ، تلچھٹ چٹاناں (sedimentary rocks) دی ساخت ایہ ݙسیندی ہے کہ او پاݨی یا ہوا (wind) دی وجہ توں بݨیاں ہن ۔ فوسلز چٹاناں دی تہاں وچ موجود قدیم جانداراں دے باقیات ہوندے ہن ، جیڑھے زمین تے زندگی دے ارتقاء دے بارے وچ معلومات فراہم کریندے ہن ۔ سٹریٹیگرافرز فوسلز دا مطالعہ کر تے چٹاناں دی تہاں دی عمر دا اندازہ لڳاوندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف جاندار وقت دے نال نال تبدیل تھئے ہن ۔ 

مختلف ارضیاتی واقعات دی سرت سلھاڑ دا پتا ڳولݨا سٹریٹیگرافی دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ سٹریٹیگرافرز چٹاناں دی تہاں دی سرت سلھاڑ اتے عمر دا مطالعہ کر تے مختلف ارضیاتی واقعات دی سرت سلھاڑ دا پتا ڳولیندے ہن ، جیویں کہ زلزلے ، آتش فشاں دے پھٹݨ ، اتے گلیشیئرز (glaciers) دی حرکت ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ واقعات زمین دی سطح کوں تبدیل کریندے ہن ۔ چٹاناں دی تہاں وچ موجود قدرتی وسائل دی ڳول کرݨا وی سٹریٹیگرافی دا ہک اہم مقصد ہے ۔ سٹریٹیگرافرز چٹاناں دی تہاں دا مطالعہ کر تے قدرتی وسائل ، جیویں کہ تیل ، گیس ، اتے معدنیات ، دی ڳول کریندے ہن ۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف قدرتی وسائل چٹاناں دی تہاں وچ پاتے ویندے ہن ، اتے کیویں انہاں کوں کڈھیا ونڄ سڳدے ۔ 

سٹریٹیگرافی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ ارضیات وچ ، سٹریٹیگرافی دا استعمال زمین دی ارضیاتی تاریخ کوں سمجھݨ اتے مختلف ارضیاتی واقعات دی سرت سلھاڑ دا پتا ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ پیلینٹولوجی وچ ، سٹریٹیگرافی دا استعمال فوسلز دا مطالعہ کرݨ اتے زمین تے زندگی دے ارتقاء کوں سمجھݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ جیوفزکس وچ ، سٹریٹیگرافی دا استعمال زمین دی ساخت دا مطالعہ کرݨ اتے قدرتی وسائل دی ڳول کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ سٹریٹیگرافی دا مطالعہ زمین دی ارضیاتی تاریخ کوں سمجھݨ اتے چٹاناں دی تہاں وچ موجود قدرتی وسائل دی ڳول کرݨ وچ مدد کریندے ۔ سٹریٹیگرافرز چٹاناں دی تہاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے ارضیات ، پیلینٹولوجی ، اتے جیوفزکس کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سٹریٹیگرافی دا مطالعہ جدید ارضیات ، پیلینٹولوجی ، اتے جیوفزکس کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
سیمبولوجی

## سیمبولوجی
Symbology – study of symbols

سیمبولوجی ، علامات دے مطالعے دا ناں ہے ، جیڑھیاں ہک خیال (idea) ، عمل (process) ، یا جسمانی وجود (physical entity) دی نمائندگی کریندیاں ہن ۔ ایں علم وچ علامات دی ساخت ، معنی (meaning) ، اتے مختلف ثقافتاں وچ انہاں دے استعمال دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ سیمبولوجی دا مقصد علامات دی زبان (language of symbols) کوں سمجھݨ ، مختلف ثقافتاں وچ انہاں دی اہمیت دا پتا ڳولݨا ، اتے علامات دے ذریعے سماجی اقدار (social values) ، عقائد  ، اتے روایات (traditions) دی منتقلی (transmission) دا تجزیہ کرݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق اینتھروپولوجی (anthropology) ، سوشیالوجی (sociology) ، نفسیات (psychology) ، اتے فن نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سیمبولوجی وچ علامات دی ساخت اتے معنی دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ علامات مختلف شکلاں (forms) وچ موجود ہوندیاں ہن ، جیویں کہ بصری علامات (visual symbols) ، زبانی علامات (verbal symbols) ، اتے رویے دی علامات (behavioral symbols) ۔ ہر علامت دا ہک مخصوص معنی ہوندے ، جیڑھا ثقافتی تناظر (cultural context) دے مطابق تبدیل تھی سڳدے ۔ سیمبولوجسٹ (symbologists) علامات دی ساخت دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں علامات دے مختلف حصے انہاں دے معنی کوں ظاہر کریندے ہن ۔ او علامات دے معنی دا وی تجزیہ کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف ثقافتاں وچ علامات دے معنی مختلف ہوندے ہن ۔ مختلف ثقافتاں وچ علامات دے استعمال دا مطالعہ وی سیمبولوجی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ علامات مختلف ثقافتاں وچ مختلف طریقے نال استعمال تھیندیاں ہن ، جیویں کہ مذہبی رسومات (religious rituals) ، سماجی تقریبات (social ceremonies) ، اتے فن پارے (artworks) ۔ سیمبولوجسٹ مختلف ثقافتاں وچ علامات دے استعمال دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں علامات مختلف ثقافتی تناظر وچ مختلف کردار ادا کریندیاں ہن ۔ او علامات دے ذریعے سماجی اقدار ، عقائد ، اتے روایات دی منتقلی دا وی تجزیہ کریندے ہن ۔ 

علامات دے ذریعے سماجی اقدار ، عقائد ، اتے روایات دی منتقلی دا تجزیہ سیمبولوجی دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ علامات سماجی اقدار ، عقائد ، اتے روایات دی منتقلی وچ اہم کردار ادا کریندیاں ہن ۔ علامات دے ذریعے لوک اپنی ثقافت دے بارے وچ معلومات حاصل کریندے ہن ، اتے اپنی سنڄاݨ (identity) کوں برقرار رکھدے ہن ۔ سیمبولوجسٹ علامات دے ذریعے سماجی اقدار ، عقائد ، اتے روایات دی منتقلی دا تجزیہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں علامات سماجی زندگی (social life) کوں متاثر کریندیاں ہن ۔ سیمبولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ اینتھروپولوجی وچ ، سیمبولوجی دا استعمال مختلف ثقافتاں دے علامتی نظام (symbolic systems) دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ سوشیالوجی وچ ، سیمبولوجی دا استعمال سماجی علامات (social symbols) دا مطالعہ کرݨ اتے سماجی تعاملات (social interactions) وچ انہاں دے کردار دا تجزیہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ نفسیات وچ ، سیمبولوجی دا استعمال لاشعوری علامات (unconscious symbols) دا مطالعہ کرݨ اتے انہاں دے انسانی رویے (human behavior) تے اثرات دا تجزیہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ فن وچ ، سیمبولوجی دا استعمال فن پارے وچ علامات دے معنی دا تجزیہ کرݨ اتے انہاں دے فنی اظہار (artistic expression) وچ کردار دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

سیمبولوجی دا مطالعہ علامات دی زبان کوں سمجھݨ اتے مختلف ثقافتاں وچ انہاں دی اہمیت دا پتا ڳولݨ وچ مدد کریندے ۔ سیمبولوجسٹ علامات دے بارے وچ معلومات جمع کر تے اینتھروپولوجی ، سوشیالوجی ، نفسیات ، اتے فن کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سیمبولوجی دا مطالعہ جدید اینتھروپولوجی ، سوشیالوجی ، نفسیات ، اتے فن کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
سیمپٹومیٹولوجی

## سیمپٹومیٹولوجی
Symptomatology –study of symptoms of illness

سیمپٹومیٹولوجی ، ہک مخصوص بیماری (specific illness) ، بشمول نفسیاتی (psychiatric) ، دے اشاریاں (indications) دا مطالعہ ہے ، یعنی بیماری دی علامات (symptoms) دا مطالعہ ۔ ایں علم وچ جسمانی (physical) اتے نفسیاتی (psychological) علامات دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ، جیڑھیاں مختلف بیماریاں دی تشخیص اتے علاج وچ مدد کریندیاں ہن ۔ سیمپٹومیٹولوجی دا مقصد بیماریاں دی علامات کوں سمجھݨ ، انہاں دی شدت (severity) دا اندازہ لاوݨ ، اتے انہاں علامات دے ذریعے بیماریاں دی تشخیص کرݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق طب (medicine) ، نفسیات (psychology) ، اتے صحت نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سیمپٹومیٹولوجی وچ جسمانی علامات دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ جسمانی علامات او علامات ہوندیاں ہن جیڑھیاں جسمانی طور تے محسوس کیتیاں ویندیاں ہن ، جیویں کہ بخار (fever) ، درد ، کھانسی (cough) ، اتے متلی (nausea) ۔ سیمپٹومیٹولوجسٹ (symptomatologists) مختلف جسمانی علامات دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ علامات مختلف بیماریاں نال جڑیاں ہوندیاں ہن ۔ او علامات دی شدت ، دورانیہ ، اتے انہاں دے نال ݙوجھیاں علامات دا وی مطالعہ کریندے ہن ، تاں جو بیماریاں دی تشخیص کرݨ وچ مدد ملے ۔ نفسیاتی علامات دا مطالعہ وی سیمپٹومیٹولوجی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ نفسیاتی علامات او علامات ہوندیاں ہن جیڑھیاں ذہنی (mental) اتے جذباتی (emotional) طور تے محسوس کیتیاں ویندیاں ہن ، جیویں کہ ڈپریشن ، اضطراب (anxiety) ، بے خوابی (insomnia) ، اتے خوف (fear) ۔ سیمپٹومیٹولوجسٹ مختلف نفسیاتی علامات دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ علامات مختلف نفسیاتی بیماریاں نال جڑیاں ہوندیاں ہن ۔ او علامات دی شدت ، دورانیہ ، اتے انہاں دے نال ݙوجھیاں علامات دا وی مطالعہ کریندے ہن ، تاں جو نفسیاتی بیماریاں دی تشخیص کرݨ وچ مدد ملے ۔ 

بیماریاں دی علامات دی شدت دا اندازہ لاوݨ سیمپٹومیٹولوجی دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ علامات دی شدت مختلف پیمانوں (scales) دے ذریعے ناپی ویندی ہے ، جیویں کہ درد دے پیمانے (pain scales) اتے ڈپریشن دے پیمانے (depression scales) ۔ سیمپٹومیٹولوجسٹ علامات دی شدت دا اندازہ لا تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں بیماری دی شدت وقت دے نال نال تبدیل تھیندی ہے ۔ او علامات دی شدت دا استعمال علاج دے منصوبے (treatment plans) بݨاوݨ اتے علاج دی تاثیر (effectiveness) دا اندازہ لاوݨ کیتے وی کریندے ہن ۔ علامات دے ذریعے بیماریاں دی تشخیص کرݨا وی سیمپٹومیٹولوجی دا ہک اہم مقصد ہے ۔ سیمپٹومیٹولوجسٹ علامات دے نمونیاں دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف علامات مختلف بیماریاں نال جڑیاں ہوندیاں ہن ۔ او علامات دا استعمال بیماریاں دی تشخیص کرݨ کیتے کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں علامات بیماری دی پیش رفت (progression) دے بارے وچ معلومات فراہم کریندیاں ہن ۔ 

سیمپٹومیٹولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ طب وچ ، سیمپٹومیٹولوجی دا استعمال مختلف بیماریاں دی تشخیص اتے علاج کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ نفسیات وچ ، سیمپٹومیٹولوجی دا استعمال مختلف نفسیاتی بیماریاں دی تشخیص اتے علاج کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ صحت وچ ، سیمپٹومیٹولوجی دا استعمال صحت دی حالت دا اندازہ لاوݨ اتے بیماریاں دی روک تھام کیتے کیتا ویندا ہے ۔ سیمپٹومیٹولوجی دا مطالعہ بیماریاں دی علامات کوں سمجھݨ اتے انہاں علامات دے ذریعے بیماریاں دی تشخیص کرݨ وچ مدد کریندے ۔ سیمپٹومیٹولوجسٹ علامات دے بارے وچ معلومات جمع کر تے طب ، نفسیات ، اتے صحت کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سیمپٹومیٹولوجی دا مطالعہ جدید طب ، نفسیات ، اتے صحت کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
سائینیکولوجی

## سائینیکولوجی
Synecology –study of ecological communities

سائینیکولوجی ، ہک مخصوص علاقے وچ نسلاں دی جڑی ہوئی آبادی (associated populations) دے مطالعے دا ناں ہے ، یعنی ماحولیاتی برادری (ecological communities) دا مطالعہ ۔ ایں علم وچ مختلف نسلاں دے درمیان تعاملات ، ماحولیاتی نظام (ecosystem) دی ساخت اتے افعال ، اتے ماحولیاتی برادری دے ارتقاء دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ سائینیکولوجی دا مقصد ماحولیاتی برادری دے پیچیدہ تعلقات (complex relationships) کوں سمجھݨ ، مختلف نسلاں دے درمیان انحصار (dependence) دا پتا ڳولݨا ، اتے ماحولیاتی نظام دی پائیداری (sustainability) کوں برقرار رکھݨ دے طریقے ڳولݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق ماحولیات (ecology) ، بائیولوجی (biology) ، اتے ارضیات (geology) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سائینیکولوجی وچ مختلف نسلاں دے درمیان تعاملات دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ مختلف نسلاں ہک ݙوجھے نال مختلف طریقے نال تعامل کریندیاں ہن ، جیویں کہ شکاری ، مقابلہ ، تعاون (cooperation) ، اتے طفیلیت (parasitism) ۔ سائینیکولوجسٹ (synecologists) مختلف نسلاں دے درمیان تعاملات دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ تعاملات ماحولیاتی برادری دی ساخت اتے افعال کوں متاثر کریندے ہن ۔ او مختلف نسلاں دے درمیان غذائی زنجیر (food chain) اتے غذائی جال (food web) دا وی مطالعہ کریندے ہن ۔ ماحولیاتی نظام دی ساخت اتے افعال دا مطالعہ وی سائینیکولوجی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ ماحولیاتی نظام مختلف اجزاء نال بݨدا ہے ، جیویں کہ جاندار ، غیر جاندار ماحول (abiotic environment) ، اتے توانائی دی واہک (energy flow) ۔ سائینیکولوجسٹ ماحولیاتی نظام دے مختلف اجزاء دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ اجزاء ہک ݙوجھے نال تعامل کریندے ہن ، اتے کیویں ماحولیاتی نظام مجموعی طور تے کم کریندا ہے ۔ او ماحولیاتی نظام وچ حیاتیاتی گھݨ ونک (biodiversity) اتے ماحولیاتی خدمات (ecosystem services) دا وی مطالعہ کریندے ہن ۔ 

ماحولیاتی برادری دے ارتقاء دا مطالعہ سائینیکولوجی دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ ماحولیاتی برادری وقت دے نال نال تبدیل تھیندی راہندی ہے ۔ سائینیکولوجسٹ ماحولیاتی برادری دے ارتقاء دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف عوامل ، جیویں کہ آب و ہوا دی تبدیلی ، انسانی مداخلت (human intervention) ، اتے قدرتی آفات ، ماحولیاتی برادری کوں متاثر کریندے ہن ۔ او ماحولیاتی برادری دی بحالی اتے تحفظ دے طریقے وی ڳولیندے ہن ۔ سائینیکولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ ماحولیاتی تحفظ وچ ، سائینیکولوجی دا استعمال ماحولیاتی نظام دے تحفظ اتے بحالی کیتے کیتا ویندا ہے ۔ زراعت وچ ، سائینیکولوجی دا استعمال زرعی ماحولیاتی نظام (agricultural ecosystems) دی پائیداری کوں برقرار رکھݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ جنگلات وچ ، سائینیکولوجی دا استعمال جنگلات دے ماحولیاتی نظام دے انتظام کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

سائینیکولوجی دا مطالعہ ماحولیاتی برادری دے پیچیدہ تعلقات کوں سمجھݨ اتے ماحولیاتی نظام دی پائیداری کوں برقرار رکھݨ وچ مدد کریندے ۔ سائینیکولوجسٹ ماحولیاتی برادری دے بارے وچ معلومات جمع کر تے ماحولیاتی تحفظ ، زراعت ، اتے جنگلات کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سائینیکولوجی دا مطالعہ جدید ماحولیات ، بائیولوجی ، اتے ارضیات کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
سائنیکٹکس

## سائنیکٹکس
Synectics –study of processes of invention

سائنیکٹکس ، او سوچ دا عمل ہے جیندے وچ اݨڄاݨ (strange) کوں جاݨیا پچھاݨیا (familiar) بݨایا ویندے ، اتے جاݨے پچھاݨے کوں اݨڄاݨ بݨایا ویندے ۔ ایں علم وچ ایجاد دے عمل دا مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ سائنیکٹکس دا مقصد تخلیقی سوچ (creative thinking) کوں ودھاوݨا ، مسئلے حل کرݨ دے نويں طریقے ڳولݨا ، اتے روایتی سوچ (conventional thinking) توں ہٹ تے سوچݨ دی صلاحیت پیدا کرݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق نفسیات (psychology) ، تخلیقیات (creativity) ، اتے مسئلہ حل کرݨ (problem solving) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سائنیکٹکس وچ اݨڄاݨ کوں جاݨیا پچھاݨیا بݨاوݨ دا مطلب ایہ ہے کہ انہاں خیالات  یا تصورات  کوں سمجھݨ دی کوشش کیتی ونڄے جیڑھے شروع وچ عجیب یا ناقابل فہم (incomprehensible) لڳدے ہن ۔ ایں عمل وچ تمثیلات (analogies) ، استعارات (metaphors) ، اتے ݙوجھے تخلیقی تکنیکاں (creative techniques) دا استعمال کیتا ویندا ہے ۔ مثال دے طور تے ، اگر کوئی شخص ہک پیچیدہ سائنسی تصور (complex scientific concept) کوں سمجھݨ دی کوشش کریندا پیا ہے ، تاں او اینکوں روزمرہ دی زندگی  دی چیزاں نال جوڑ تے سمجھ سڳدے ۔ جاݨے پچھاݨے کوں اݨڄاݨ بݨاوݨ دا مطلب ایہ ہے کہ انہاں چیزاں کوں نويں نقطہ نظر (new perspective) توں ݙیکھݨ دی کوشش کیتی ونڄے جیڑھیاں عام طور تے جاݨیاں پچھاݨیاں ہوندیاں ہن ۔ ایں عمل وچ سوال پچھݨ ، مفروضے (assumptions) کوں چیلنج کرݨ ، اتے متبادل نقطہ نظر  ڳولݨ دا استعمال کیتا ویندا ہے ۔ مثال دے طور تے ، اگر کوئی شخص ہک عام مسئلے دا حل ڳولݨ دی کوشش کریندا پیا ہے ، تاں او اینکوں ہک ٻال  دے نقطہ نظر توں ݙیکھ سڳدے ۔ 

ایجاد دے عمل دا مطالعہ سائنیکٹکس دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ ایجاد او عمل ہے جیندے وچ نويں خیالات ، مصنوعات ، یا عمل (processes) بݨائے ویندے ہن ۔ سائنیکٹکس دے ماہرین (synectics experts) ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں تخلیقی سوچ ایجاد دے عمل کوں متاثر کریندی ہے ۔ او مختلف تخلیقی تکنیکاں دا مطالعہ کریندے ہن ، جیویں کہ دماغی طوفان (brainstorming) ، تصور سازی (visualization) ، اتے آزاد سوچ  ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف عوامل ، جیویں کہ ماحول ، ٹیم ورک ، اتے حوصلہ افزائی (encouragement) ، ایجاد دے عمل کوں ودھیندے ہن ۔ سائنیکٹکس دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ کاروبار (business) وچ ، سائنیکٹکس دا استعمال نويں مصنوعات اتے خدمات بݨاوݨ ، مارکیٹنگ دی حکمت عملی (marketing strategies) تیار کرݨ ، اتے تنظیمی مسائل (organizational problems) حل کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ تعلیم وچ ، سائنیکٹکس دا استعمال طلباء (students) دی تخلیقی سوچ کوں ودھاوݨ ، مسئلے حل کرݨ دی مہارت (problem-solving skills) سکھاوݨ ، اتے تنقیدی سوچ پیدا کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ فن وچ ، سائنیکٹکس دا استعمال نويں فن پارے (artworks) بݨاوݨ ، تخلیقی لکھت (creative writing) کرݨ ، اتے موسیقی بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

سائنیکٹکس دا مطالعہ تخلیقی سوچ کوں ودھاوݨ ، مسئلے حل کرݨ دے نويں طریقے ڳولݨ ، اتے روایتی سوچ توں ہٹ تے سوچݨ دی صلاحیت پیدا کرݨ وچ مدد کریندے ۔ سائنیکٹکس دے ماہرین تخلیقی سوچ دے بارے وچ معلومات جمع کر تے کاروبار ، تعلیم ، اتے فن کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سائنیکٹکس دا مطالعہ جدید نفسیات ، تخلیقیات ، اتے مسئلہ حل کرݨ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
سنٹیکس

## سنٹیکس
Syntax –study of sentence structure

سنٹیکس ، او نظام ہے جیڑھا مورفیمز (morphemes) کوں جوڑ تے پیچیدہ ساخت (complex structures) بݨاوݨ دا ذمہ دار ہے ۔ ایں علم وچ جملیاں دی ساخت (sentence structure) دا مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ سنٹیکس دا مقصد ایہ سمجھݨ ہے کہ کیویں لفظ (words) ہک ݙوجھے نال مل تے جملے بݨاوندے ہن ، اتے کیویں جملیاں دے معنی (meaning) انہاں دی ساخت تے منحصر ہوندے ہن ۔ ایں علم دا تعلق لسانیات (linguistics) ، گرامر (grammar) ، اتے کمپیوٹر سائنس (computer science) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سنٹیکس وچ مورفیمز دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ مورفیمز زبان دی سب توں چھوٹی معنی خیز اکائی (smallest meaningful units) ہوندیاں ہن ۔ ایہ لفظاں دے حصے ہوندے ہن جیڑھے انہاں دے معنی وچ حصہ پیندے ہن ۔ مثال دے طور تے ، لفظ "unbreakable" ترے مورفیمز نال بݨیا ہویا ہے: "un-" ، "break" ، اتے "-able" ۔ سنٹیکس دے ماہرین (syntax experts) ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مورفیمز ہک ݙوجھے نال مل تے لفظ بݨاوندے ہن ، اتے کیویں لفظ ہک ݙوجھے نال مل تے جملے بݨاوندے ہن ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں مورفیمز دے مختلف مجموعے (combinations) مختلف معنی پیدا کریندے ہن ۔ جملیاں دی ساخت دا مطالعہ وی سنٹیکس دا ہک اہم حصہ ہے ۔ جملیاں دی ساخت مختلف ونکیاں دی ہوندی ہے ۔ مثال دے طور تے ، سادہ جملے (simple sentences) صرف ہک آزاد شق (independent clause) رکھدے ہن ، جدوں کہ پیچیدہ جملے (complex sentences) ہک توں ودھ آزاد شقاں یا ماتحت شقاں (dependent clauses) رکھدے ہن ۔ سنٹیکس دے ماہرین ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف ونکیاں دے جملے بݨائے ویندے ہن ، اتے کیویں جملیاں دی ساخت انہاں دے معنی کوں متاثر کریندی ہے ۔ او جملیاں وچ لفظاں دی سرت سلھاڑ (word order) ، جملیاں وچ شقاں دی سرت سلھاڑ (clause order) ، اتے جملیاں وچ لفظاں دے درمیان تعلق دا وی مطالعہ کریندے ہن ۔ 

جملیاں دے معنی دا مطالعہ سنٹیکس دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ جملیاں دے معنی انہاں دی ساخت تے منحصر ہوندے ہن ۔ مثال دے طور تے ، جملہ "The dog chased the cat" دا مطلب "بلی کوں کتے پچھاڑیا" ہے ۔ اگر لفظاں دی سرت سلھاڑ تبدیل کر ݙتی ونڄے ، تاں جملے دا مطلب وی تبدیل تھی ویسی ۔ جملہ "The cat chased the dog" دا مطلب "کتے کوں بلی پچھاڑیا" ہے ۔ سنٹیکس دے ماہرین ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں جملیاں دی ساخت انہاں دے معنی کوں ظاہر کریندی ہے ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں جملیاں وچ ابہام (ambiguity) پیدا تھیندا ہے ، اتے کیویں ابہام کوں دور کیتا ونڄ سڳدے ۔ سنٹیکس دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ لسانیات وچ ، سنٹیکس دا استعمال زبان دی ساخت دا مطالعہ کرݨ اتے مختلف زباناں دے درمیان فرق (differences) دا پتا ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ گرامر وچ ، سنٹیکس دا استعمال جملیاں دی ساخت دے اصول (rules) سکھاوݨ اتے لکھݨ دے انداز (writing style) کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ کمپیوٹر سائنس وچ ، سنٹیکس دا استعمال کمپیوٹر پروگرامنگ زباناں (computer programming languages) بݨاوݨ اتے قدرتی زبان پروسیسنگ (natural language processing) دے نظام بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

سنٹیکس دا مطالعہ جملیاں دی ساخت کوں سمجھݨ اتے انہاں دے معنی دا پتا ڳولݨ وچ مدد کریندے ۔ سنٹیکس دے ماہرین جملیاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے لسانیات ، گرامر ، اتے کمپیوٹر سائنس کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سنٹیکس دا مطالعہ جدید لسانیات ، گرامر ، اتے کمپیوٹر سائنس کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
سفیلولوجی

## سفیلولوجی
Syphilology – study of syphilis

سفیلولوجی ، سفلس (syphilis) دے مطالعے دا ناں ہے ، جیڑھی ہک جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والی بیماری (sexually transmitted infection) ہے ۔ ایں علم وچ سفلس دی تشخیص ، علاج ، روک تھام ، اتے وبائیات (epidemiology) دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ سفیلولوجی دا مقصد سفلس دے بارے وچ معلومات فراہم کرݨا ، ایں بیماری دے پھیلاؤ کوں روکݨا ، اتے متاثرہ افراد دا موثر علاج کرݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق طب (medicine) ، وبائیات (epidemiology) ، اتے عوامی صحت نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سفلس ہک بیکٹیریل انفیکشن (bacterial infection) ہے جیڑھا ٹریپونیما پیلیڈم (Treponema pallidum) نامی بیکٹیریا دی وجہ توں تھیندا ہے ۔ ایہ بیماری عام طور تے جنسی تعلقات (sexual contact) دے ذریعے پھیلدی ہے ، پر ایہ متاثرہ ماں توں بچے وچ حمل (pregnancy) یا پیدائش دے دوران وی منتقل تھی سڳدی ہے ۔ سفلس دی علامات (symptoms) مختلف مراحل وچ ظاہر تھیندیاں ہن ۔ پہلے مرحلے وچ ، جنسی اعضاء (genitals) ، مقعد (anus) ، یا منہ (mouth) وچ ہک بے درد زخم (painless sore) ظاہر تھیندا ہے ۔ ݙوجھے مرحلے وچ ، جلد تے خارش (rash) ، بخار (fever) ، گلے دی سوڄ (sore throat) ، اتے سر درد (headache) جیہاں علامات ظاہر تھیندیاں ہن ۔ تریجھے مرحلے وچ ، جیڑھا سالاں بعد ظاہر تھی سڳدے ، سفلس دل ، دماغ ، یا ݙوجھے اعضاء (organs) کوں نقصان پہنچا سڳدی ہے ۔ 

سفیلولوجی وچ سفلس دی تشخیص ، علاج ، اتے روک تھام دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ سفلس دی تشخیص خون دے ٹیسٹ دے ذریعے کیتی ویندی ہے ۔ سفلس دا علاج اینٹی بائیوٹکس (antibiotics) نال کیتا ویندا ہے ، عام طور تے پینسلن (penicillin) ۔ سفلس دی روک تھام کیتے محفوظ جنسی تعلقات (safe sex practices) اختیار کرݨا ضروری ہے ۔ ایندے وچ کنڈومز (condoms) دا استعمال ، جنسی شراکت داراں (sexual partners) دی تعداد کوں گھٹاوݨا ، اتے باقاعدہ جنسی صحت دی جانچ  شامل ہے ۔ سفلس دی وبائیات دا مطالعہ وی سفیلولوجی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ سفیلولوجسٹ (syphilologists) سفلس دے پھیلاؤ دے نمونیاں دا مطالعہ کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف عوامل ، جیویں کہ سماجی رویے ، صحت دی ݙیکھ بھال دی رسائی ، اتے عوامی صحت دی مداخلت (public health interventions) ، سفلس دے پھیلاؤ کوں متاثر کریندے ہن ۔ او سفلس دے پھیلاؤ کوں روکݨ کیتے حکمت عملی  وی تیار کریندے ہن ۔ 

سفیلولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ عوامی صحت وچ ، سفیلولوجی دا استعمال سفلس دے پھیلاؤ کوں روکݨ کیتے پروگرام بݨاوݨ اتے لاگو کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ کلینیکل طب (clinical medicine) وچ ، سفیلولوجی دا استعمال سفلس دی تشخیص اتے علاج کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ جنسی صحت دی تعلیم (sexual health education) وچ ، سفیلولوجی دا استعمال لوکاں کوں سفلس دے خطرے ، علامات ، اتے روک تھام دے طریقیاں دے بارے وچ تعلیم ݙیوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ سفیلولوجی دا مطالعہ سفلس دے بارے وچ معلومات فراہم کرݨ ، ایں بیماری دے پھیلاؤ کوں روکݨ ، اتے متاثرہ افراد دا موثر علاج کرݨ وچ مدد کریندے ۔ سفیلولوجسٹ سفلس دے بارے وچ معلومات جمع کر تے عوامی صحت ، کلینیکل طب ، اتے جنسی صحت دی تعلیم کیتے اقدامات کریندے ہن ۔
سسٹیمیٹکس

## سسٹیمیٹکس
Systematics – study of the diversification of living forms

سسٹیمیٹکس ، بائیولوجی (biology) دی او لڑی ہے جیڑھی زندہ شکلاں (living forms) دے تنوع (diversification) دا مطالعہ کریندی ہے ، بھانویں او ماضی دیاں ہوون یا حال دیاں ۔ ایں علم وچ جانداراں دی درجہ بندی ، ارتقائی تعلقات (evolutionary relationships) ، اتے انہاں دے تنوع دے نمونیاں (patterns of diversification) دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ سسٹیمیٹکس دا مقصد جانداراں دے درمیان تعلقات کوں سمجھݨ ، انہاں دی ارتقائی تاریخ دا پتا ڳولݨا ، اتے حیاتیاتی گھݨ ونک (biodiversity) دے نمونیاں کوں بیان کرݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق ارتقائی بائیولوجی ، درجہ بندی (taxonomy) ، اتے فائیلوجینیٹکس (phylogenetics) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سسٹیمیٹکس وچ جانداراں دی درجہ بندی دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ درجہ بندی او عمل ہے جیندے وچ جانداراں کوں انہاں دی خصوصیات دی بنیاد تے تھوکاں (groups) وچ ونڈ کیتا ویندا ہے ۔ سسٹیمیٹسٹ (systematists) مختلف خصوصیات دا استعمال کر تے جانداراں کوں درجہ بندی کریندے ہن ، جیویں کہ جسمانی ساخت (physical structure) ، جینیاتی معلومات (genetic information) ، اتے رویہ ۔ او جانداراں کوں مختلف درجہ بندی دے درجیاں (taxonomic ranks) وچ ونڈ کریندے ہن ، جیویں کہ مملکت (kingdom) ، فائلم (phylum) ، کلاس (class) ، آرڈر (order) ، خاندان (family) ، جنس (genus) ، اتے نوع ۔ ارتقائی تعلقات دا مطالعہ وی سسٹیمیٹکس دا ہک اہم حصہ ہے ۔ سسٹیمیٹسٹ جانداراں دے درمیان ارتقائی تعلقات دا پتا ڳولݨ کیتے مختلف تکنیکاں (techniques) دا استعمال کریندے ہن ، جیویں کہ فائیلوجینیٹک تجزیہ (phylogenetic analysis) ۔ فائیلوجینیٹک تجزیہ جانداراں دے درمیان ارتقائی تعلقات دا نقشہ بݨاوݨ دا ہک طریقہ ہے ، جیڑھا انہاں دی مشترکہ آباؤ اجداد (common ancestors) دی بنیاد تے بݨایا ویندا ہے ۔ او فوسلز (fossils) دا وی مطالعہ کریندے ہن ، تاں جو ماضی دے جانداراں دے ارتقائی تعلقات کوں سمجھا ونڄ سڳے ۔ 

حیاتیاتی گھݨ ونک دے نمونیاں دا مطالعہ سسٹیمیٹکس دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ سسٹیمیٹسٹ ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں جانداراں دا تنوع وقت دے نال نال تبدیل تھیندا ہے ، اتے کیویں مختلف عوامل ، جیویں کہ قدرتی انتخاب (natural selection) ، جینیاتی بہاؤ (genetic drift) ، اتے ماحولیاتی تبدیلیاں  ، تنوع کوں متاثر کریندے ہن ۔ او حیاتیاتی گھݨ ونک دے نمونیاں کوں بیان کرݨ کیتے مختلف شماریاتی طریقے (statistical methods) دا استعمال کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف تھوکاں دے جانداراں وچ تنوع مختلف ہوندے ۔ سسٹیمیٹکس دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ حیاتیاتی تحفظ (biological conservation) وچ ، سسٹیمیٹکس دا استعمال خطرے وچ موجود نسلاں (endangered species) دی سنڄاݨ کرݨ اتے انہاں دے تحفظ کیتے منصوبہ بندی کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ ارتقائی بائیولوجی وچ ، سسٹیمیٹکس دا استعمال ارتقاء دے عمل (process of evolution) کوں سمجھݨ اتے مختلف جانداراں دے تھوکاں دے ارتقائی تعلقات دا پتا ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ زراعت وچ ، سسٹیمیٹکس دا استعمال فصل دیاں ونکیاں (crop varieties) دی سنڄاݨ کرݨ اتے انہاں دی درجہ بندی کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

سسٹیمیٹکس دا مطالعہ جانداراں دے درمیان تعلقات کوں سمجھݨ ، انہاں دی ارتقائی تاریخ دا پتا ڳولݨ ، اتے حیاتیاتی گھݨ ونک دے نمونیاں کوں بیان کرݨ وچ مدد کریندے ۔ سسٹیمیٹسٹ جانداراں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے حیاتیاتی تحفظ ، ارتقائی بائیولوجی ، اتے زراعت کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سسٹیمیٹکس دا مطالعہ جدید ارتقائی بائیولوجی ، درجہ بندی ، اتے فائیلوجینیٹکس کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
ٹیکسیڈرمی

## ٹیکسیڈرمی
Taxidermy –art of curing and stuffing animals 

ٹیکسیڈرمی ، مردہ جانوراں کوں نمائش (display) کیتے بھرݨ (stuffing) اتے نصب کرݨ (mounting) دا فن ہے ۔ ایں علم وچ جانوراں دی کھل کوں محفوظ کرݨ ، انہاں دے جسمانی ڈھانچے (body structure) کوں دوبارہ بݨاوݨ ، اتے انہاں کوں قدرتی حالت (natural state) وچ پیش کرݨ دے طریقیاں دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ ٹیکسیڈرمی دا مقصد جانوراں دی خوبصورتی  اتے انہاں دی حیاتیاتی خصوصیات (biological characteristics) کوں محفوظ کرݨا ، تعلیمی مقاصد کیتے نمونے (specimens) تیار کرݨا ، اتے عجائب گھر (museums) اتے نجی مجموعیاں (private collections) وچ نمائش کیتے جانوراں کوں تیار کرݨا ہے ۔ ایں فن دا تعلق بائیولوجی (biology) ، فن ، اتے دستکاری (craftsmanship) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

ٹیکسیڈرمی وچ جانوراں دی کھال کوں محفوظ کرݨ دا عمل ہک بنیادی پہلو ہے ۔ سب توں پہلے ، جانور دی کھال کوں جسم توں احتیاط نال لاہیا ویندا ہے ، تاں جو او خراب نہ تھیوے ۔ ول ، کھال کوں کیمیکلز (chemicals) نال علاج (treat) کیتا ویندا ہے ، تاں جو او سڑے نہ ۔ ایں عمل وچ عام طور تے ٹیننگ (tanning) دا استعمال کیتا ویندا ہے ، جیندے وچ کھال کوں کیمیکلز دے محلول (solution) وچ بھگوایا ویندا ہے ۔ ٹیننگ دے بعد ، کھل کوں سکایا ویندا ہے اتے نرم کیتا ویندا ہے ۔ جانوراں دے جسمانی ڈھانچے کوں دوبارہ بݨاوݨ دا عمل وی ٹیکسیڈرمی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ ٹیکسیڈرمسٹ (taxidermists) جانوراں دے جسمانی ڈھانچے کوں دوبارہ بݨاوݨ کیتے مختلف مواد دا استعمال کریندے ہن ، جیویں کہ تار (wire) ، لکڑی (wood) ، اتے فوم (foam) ۔ او جانوراں دے جسمانی ڈھانچے دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں انہاں دے عضلات اتے ہݙیاں ہک ݙوجھے نال جڑے ہوئے ہن ۔ ول ، او انہاں معلومات دا استعمال کر تے جانوراں دے جسمانی ڈھانچے دا ہک مصنوعی ماڈل  بݨیندے ہن ۔ 

جانوراں کوں قدرتی حالت وچ پیش کرݨ دا عمل ٹیکسیڈرمی دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ ٹیکسیڈرمسٹ جانوراں کوں قدرتی حالت وچ پیش کرݨ کیتے مختلف تکنیکاں  دا استعمال کریندے ہن ، جیویں کہ جانوراں دے تاثرات (expressions) کوں درست طریقے نال پیش کرݨ ، انہاں دے والاں (fur) اتے پراں (feathers) کوں قدرتی انداز وچ سرت سلھاڑ ݙیوݨ ، اتے انہاں کوں قدرتی ماحول  وچ پیش کرݨ ۔ او جانوراں دے قدرتی رویے دا وی مطالعہ کریندے ہن ، تاں جو انہاں کوں زیادہ حقیقت پسندانہ  انداز وچ پیش کیتا ونڄ سڳے ۔ ٹیکسیڈرمی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ عجائب گھر وچ ، ٹیکسیڈرمی دا استعمال جانوراں دے نمونے تیار کر تے انہاں کوں نمائش کیتے پیش کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ تعلیم وچ ، ٹیکسیڈرمی دا استعمال طلباء  کوں جانوراں دی بائیولوجی دے بارے وچ تعلیم ݙیوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ فن وچ ، ٹیکسیڈرمی دا استعمال جانوراں دے مجسمے (sculptures) بݨاوݨ اتے انہاں کوں فنی اظہار (artistic expression) کیتے استعمال کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

ٹیکسیڈرمی دا مطالعہ جانوراں دی خوبصورتی اتے انہاں دی حیاتیاتی خصوصیات کوں محفوظ کرݨ ، تعلیمی مقاصد کیتے نمونے تیار کرݨ ، اتے عجائب گھر اتے نجی مجموعیاں وچ نمائش کیتے جانوراں کوں تیار کرݨ وچ مدد کریندے ۔ ٹیکسیڈرمسٹ جانوراں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے عجائب گھر ، تعلیم ، اتے فن کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ ٹیکسیڈرمی دا مطالعہ جدید بائیولوجی ، فن ، اتے دستکاری کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
ٹیکسآنومی

## ٹیکسآنومی
Taxonomy – Science of naming, defining and classifying organisms

ٹیکسآنومی ، جانداراں کوں ناں ݙیوݨ ، انہاں دی تعریف کرݨ ، اتے درجہ بندی (classifying) کرݨ دی سائنس ہے ۔ ایں علم وچ جانداراں دے جسمانی خصوصیات (physical characteristics) ، جینیاتی معلومات (genetic information) ، اتے ارتقائی تعلقات (evolutionary relationships) دا تفصیلی مطالعہ کر تے انہاں کوں تھوکاں (groups) وچ ونڈ کیتا ویندا ہے ۔ ٹیکسآنومی دا مقصد جانداراں دے درمیان تعلقات کوں سمجھݨ ، انہاں دی سنڄاݨ کرݨا ، اتے حیاتیاتی گھݨ ونک (biodiversity) کوں منظم کرݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق بائیولوجی (biology) ، ارتقائی بائیولوجی ، اتے ماحولیات (ecology) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

ٹیکسآنومی وچ جانداراں کوں ناں ݙیوݨ دا عمل ہک بنیادی پہلو ہے ۔ جانداراں کوں ناں ݙیوݨ کیتے بائینومیئل نومنکلیچر (binomial nomenclature) دا استعمال کیتا ویندا ہے ، جیندے وچ ہر جاندار کوں ݙو حصیاں والا ناں ݙتا ویندا ہے: جنس (genus) اتے نوع ۔ ایہ ناں لاطینی (Latin) یا یونانی (Greek) زبان وچ ہوندے ہن ، اتے ایہ بین الاقوامی طور تے تسلیم شدہ ہوندے ہن ۔ مثال دے طور تے ، انسان دا سائنسی ناں ہومو سیپینز (Homo sapiens) ہے ۔ ٹیکسآنومسٹ (taxonomists) جانداراں دی تعریف کرݨ کیتے انہاں دی خصوصیات دا تفصیلی مطالعہ کریندے ہن ۔ او جانداراں دے جسمانی خصوصیات ، جیویں کہ انہاں دی ساخت ، رنگ (color) ، اتے سائز ، دا مطالعہ کریندے ہن ۔ او جینیاتی معلومات دا وی استعمال کریندے ہن ، تاں جو جانداراں دے درمیان فرق (differences) دا پتا ڳولیا ونڄ سڳے ۔ 

جانداراں دی درجہ بندی دا عمل وی ٹیکسآنومی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ ٹیکسآنومسٹ جانداراں کوں انہاں دی خصوصیات دی بنیاد تے مختلف تھوکاں وچ ونڈ کریندے ہن ۔ او جانداراں کوں مختلف درجہ بندی دے درجیاں (taxonomic ranks) وچ ونڈ کریندے ہن ، جیویں کہ مملکت (kingdom) ، فائلم (phylum) ، کلاس (class) ، آرڈر (order) ، خاندان (family) ، جنس (genus) ، اتے نوع ۔ ایہ درجہ بندی ارتقائی تعلقات تے مبنی ہوندی ہے ، جیندے وچ جانداراں کوں انہاں دے مشترکہ آباؤ اجداد (common ancestors) دی بنیاد تے تھوکاں وچ ونڈ کیتا ویندا ہے ۔ ٹیکسآنومی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ حیاتیاتی تحفظ (biological conservation) وچ ، ٹیکسآنومی دا استعمال خطرے وچ موجود نسلاں (endangered species) دی سنڄاݨ کرݨ اتے انہاں دے تحفظ کیتے منصوبہ بندی کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ ماحولیات (ecology) وچ ، ٹیکسآنومی دا استعمال ماحولیاتی نظام (ecosystem) وچ جانداراں دے کردار (roles) دا مطالعہ کرݨ اتے حیاتیاتی گھݨ ونک دے نمونیاں (patterns of biodiversity) کوں سمجھݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ زراعت وچ ، ٹیکسآنومی دا استعمال فصل دیاں ونکیاں (crop varieties) دی سنڄاݨ کرݨ اتے انہاں دی درجہ بندی کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

ٹیکسآنومی دا مطالعہ جانداراں دے درمیان تعلقات کوں سمجھݨ ، انہاں دی سنڄاݨ کرݨ ، اتے حیاتیاتی گھݨ ونک کوں منظم کرݨ وچ مدد کریندے ۔ ٹیکسآنومسٹ جانداراں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے حیاتیاتی تحفظ ، ماحولیات ، اتے زراعت کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ ٹیکسآنومی دا مطالعہ جدید بائیولوجی ، ارتقائی بائیولوجی ، اتے ماحولیات کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
ٹیلیالوجی

## ٹیلیالوجی
Teleology – study of final causes; analysis in terms of purpose

ٹیلیالوجی ، قسمت (destiny) یا مقصد دی بنیاد تے سوچݨ دا ناں ہے ۔ ایں علم وچ حتمی اسباب (final causes) دا مطالعہ کیتا ویندا ہے ، یعنی او مقصد جیڑھا کہیں شے دے وجود یا عمل دی وضاحت کریندے ۔ ٹیلیالوجی دا مقصد ایہ سمجھݨ ہے کہ کیویں کائنات اتے جاندار ہک خاص مقصد دی تکمیل کیتے منظم ہوندے ہن ، اتے کیویں انہاں دا وجود یا عمل ہک خاص نتیجے دی طرف رہنمائی کریندا ہے ۔ ایں علم دا تعلق فلسفہ (philosophy) ، بائیولوجی (biology) ، اتے الہیات (theology) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

ٹیلیالوجی وچ حتمی اسباب دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ ارسطو (Aristotle) دے مطابق ، ہر شے دے چار اسباب ہوندے ہن: مادی سبب (material cause) ، رسمی سبب (formal cause) ، موثر سبب (efficient cause) ، اتے حتمی سبب (final cause) ۔ حتمی سبب او مقصد ہے جیندے لئی شے موجود ہے ۔ مثال دے طور تے ، ہک بیج دا حتمی سبب ہک پودا بݨݨا ہے ۔ ٹیلیالوجسٹ (teleologists) ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف شےواں دے حتمی اسباب انہاں دے وجود یا عمل دی وضاحت کریندے ہن ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں کائنات اتے جاندار ہک خاص مقصد دی تکمیل کیتے منظم ہوندے ہن ۔ مقصد دی بنیاد تے تجزیہ وی ٹیلیالوجی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ ٹیلیالوجسٹ مختلف شےواں اتے عمل دا تجزیہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ انہاں دا مقصد کیا ہے ۔ مثال دے طور تے ، او ہک جاندار دے اعضاء  دا تجزیہ کر تے ایہ ݙیکھ سڳدے ہن کہ او کیویں جاندار دے زندہ رہݨ وچ مدد کریندے ہن ۔ او انسانی رویے  دا وی تجزیہ کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ انسان کیوں خاص طریقے نال عمل کریندے ہن ۔ 

ٹیلیالوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ فلسفہ وچ ، ٹیلیالوجی دا استعمال کائنات دے مقصد اتے انسانی وجود دے مقصد  دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ بائیولوجی وچ ، ٹیلیالوجی دا استعمال جانداراں دے اعضاء دے افعال اتے ارتقاء دے مقصد  دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ الہیات وچ ، ٹیلیالوجی دا استعمال خدا دے مقصد اتے کائنات وچ انہاں دے کردار دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ ٹیلیالوجی دا مطالعہ قسمت یا مقصد دی بنیاد تے سوچݨ اتے حتمی اسباب دا مطالعہ کرݨ وچ مدد کریندے ۔ ٹیلیالوجسٹ مختلف شےواں اتے عمل دے بارے وچ معلومات جمع کر تے فلسفہ ، بائیولوجی ، اتے الہیات کیتے اقدامات کریندے ہن ۔
ٹیلمیٹولوجی

## ٹیلمیٹولوجی
Telmatology – Branch of physical geography concerned with the study of wetlands

ٹیلمیٹولوجی ، طبعی جغرافیہ (physical geography) دی او لڑی ہے جیڑھی ویٹ لینڈز (wetlands) دے مطالعے نال تعلق رکھدی ہے ۔ ایں علم وچ ویٹ لینڈز دی تشکیل ، ساخت ، افعال ، اتے انہاں دے ماحولیاتی اہمیت (ecological significance) دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ ٹیلمیٹولوجی دا مقصد ویٹ لینڈز دے پیچیدہ ماحولیاتی نظام (complex ecological systems) کوں سمجھݨ ، انہاں دی اہمیت کوں اجاگر کرݨا ، اتے انہاں دے تحفظ اتے انتظام دے طریقے ڳولݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق جغرافیہ (geography) ، ماحولیات (ecology) ، بائیولوجی (biology) ، اتے مٹی سائنس (soil science) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

ٹیلمیٹولوجی وچ ویٹ لینڈز دی تشکیل اتے ساخت دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ ویٹ لینڈز او علاقے ہوندے ہن جتھاں پاݨی سطح زمین  دے نیڑے یا اتے موجود ہوندے ۔ ایہ علاقے مختلف ونکیاں دے ہوندے ہن ، جیویں کہ دلدلاں (marshes) ، جھیلاں ، دلدلاں (bogs) ، اتے سیلابی میدان ۔ ٹیلمیٹولوجسٹ (telmatologists) ویٹ لینڈز دی تشکیل دے عمل دا مطالعہ کریندے ہن ، جیندے وچ بارش (rainfall) ، زیر زمین پاݨی (groundwater) ، اتے دریاواں  دا کردار شامل ہوندے ۔ او ویٹ لینڈز دی ساخت دا وی مطالعہ کریندے ہن ، جیندے وچ مٹی دی ونکی (soil type) ، نباتات (vegetation) ، اتے پاݨی دی گہرائی (water depth) شامل ہوندے ہن ۔ ویٹ لینڈز دے افعال اتے انہاں دی ماحولیاتی اہمیت دا مطالعہ وی ٹیلمیٹولوجی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ ویٹ لینڈز مختلف ماحولیاتی خدمات  فراہم کریندے ہن ، جیویں کہ پاݨی دی صفائی ، سیلاب دی روک تھام  ، جنگلی حیات کیتے مسکن ، اتے کاربن ذخیرہ  ۔ ٹیلمیٹولوجسٹ ویٹ لینڈز دے انہاں افعال دا مطالعہ کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ افعال ماحولیاتی نظام کوں برقرار رکھݨ وچ مدد کریندے ہن ۔ او ویٹ لینڈز دی ماحولیاتی اہمیت کوں وی اجاگر کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ علاقے حیاتیاتی گھݨ ونک (biodiversity) دے تحفظ کیتے ضروری ہوندے ہن ۔ 

ویٹ لینڈز دے تحفظ اتے انتظام دے طریقے ڳولݨا ٹیلمیٹولوجی دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ ویٹ لینڈز مختلف خطرات دا شکار ہوندے ہن ، جیویں کہ انسانی مداخلت، آب و ہوا دی تبدیلی ، اتے آلودگی ۔ ٹیلمیٹولوجسٹ ویٹ لینڈز دے تحفظ کیتے مختلف طریقے ڳولیندے ہن ، جیویں کہ ویٹ لینڈز دی بحالی ، تحفظاتی اقدامات  ، اتے پائیدار انتظام  ۔ او ویٹ لینڈز دے انتظام کیتے پالیسیاں  وی تیار کریندے ہن ، تاں جو انہاں دے تحفظ کوں یقینی بݨایا ونڄ سڳے ۔ ٹیلمیٹولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ ماحولیاتی تحفظ وچ ، ٹیلمیٹولوجی دا استعمال ویٹ لینڈز دے تحفظ اتے بحالی کیتے منصوبے بݨاوݨ اتے لاگو کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ پاݨی دے وسائل دے انتظام  وچ ، ٹیلمیٹولوجی دا استعمال پاݨی دے وسائل دی منصوبہ بندی اتے انتظام کیتے کیتا ویندا ہے ۔ زرعی انتظام وچ ، ٹیلمیٹولوجی دا استعمال زرعی زمین  دے انتظام کیتے کیتا ویندا ہے ، تاں جو ویٹ لینڈز کوں نقصان نہ پہنچے ۔ 

ٹیلمیٹولوجی دا مطالعہ ویٹ لینڈز دے پیچیدہ ماحولیاتی نظام کوں سمجھݨ ، انہاں دی اہمیت کوں اجاگر کرݨ ، اتے انہاں دے تحفظ اتے انتظام دے طریقے ڳولݨ وچ مدد کریندے ۔ ٹیلمیٹولوجسٹ ویٹ لینڈز دے بارے وچ معلومات جمع کر تے ماحولیاتی تحفظ ، پاݨی دے وسائل دے انتظام ، اتے زرعی انتظام کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ ٹیلمیٹولوجی دا مطالعہ جدید جغرافیہ ، ماحولیات ، بائیولوجی ، اتے مٹی سائنس کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
ٹیراٹولوجی

## ٹیراٹولوجی
Teratology – Study of developmental anomalies

ٹیراٹولوجی ، نشوونما دی غیر معمولیتاں (developmental anomalies) دے مطالعے دا ناں ہے ۔ ایں علم وچ جنین (embryo) یا فیٹس (fetus) دی نشوونما دے دوران پیدا تھیوݨ والیاں پیدائشی نقائص (birth defects) دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ ٹیراٹولوجی دا مقصد انہاں نقائص دے اسباب ، میکانزم ، اتے اثرات کوں سمجھݨ ، اتے انہاں دی روک تھام اتے علاج دے طریقے ڳولݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق بائیولوجی (biology) ، طب (medicine) ، جینیات (genetics) ، اتے ماحولیاتی صحت (environmental health) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

ٹیراٹولوجی وچ پیدائشی نقائص دے اسباب دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ ایہ نقائص مختلف عوامل دی وجہ توں پیدا تھی سڳدن ، جیویں کہ جینیاتی عوامل  ، ماحولیاتی عوامل ، اتے دوائیاں یا کیمیکلز دا اثر ۔ جینیاتی عوامل وچ جینیاتی تبدیلیاں یا کروموسومل غیر معمولیاں (chromosomal abnormalities) شامل ہوندیاں ہن ۔ ماحولیاتی عوامل وچ انفیکشنز ، ریڈی ایشن ، اتے غذائیت دی تھوڑ شامل ہوندیاں ہن ۔ ٹیراٹولوجسٹ (teratologists) مختلف تحقیقاں  دے ذریعے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ عوامل جنین یا فیٹس دی نشوونما کوں متاثر کریندے ہن ، اتے کیویں انہاں نقائص دا سبب بݨدے ہن ۔ او مختلف جانوراں دے ماڈل دا استعمال کر تے وی انہاں نقائص دے اسباب دا مطالعہ کریندے ہن ۔ پیدائشی نقائص دے میکانزم اتے اثرات دا مطالعہ وی ٹیراٹولوجی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ ٹیراٹولوجسٹ ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف عوامل جنین یا فیٹس دی نشوونما دے دوران سیلولر (cellular) اتے مالیکیولر (molecular) سطح تے تبدیلیاں پیدا کریندے ہن ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں ایہ تبدیلیاں مختلف اعضاء (organs) اتے جسمانی نظاماں دی نشوونما کوں متاثر کریندیاں ہن ۔ او پیدائشی نقائص دے طویل مدتی اثرات  دا وی مطالعہ کریندے ہن ، جیویں کہ جسمانی اتے ذہنی معذوری ۔ 

پیدائشی نقائص دی روک تھام اتے علاج دے طریقے ڳولݨا ٹیراٹولوجی دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ ٹیراٹولوجسٹ حاملہ خواتین کوں صحت مند طرز زندگی اختیار کرݨ دی ترغیب ݙیندے ہن ، جیندے وچ متوازن غذا ، باقاعدہ ورزش  ، اتے تمباکو نوشی اتے الکوحل توں پرہیز شامل ہے ۔ او حاملہ خواتین کوں دوائیاں اتے کیمیکلز دے استعمال دے بارے وچ وی مشورہ ݙیندے ہن ، تاں جو جنین یا فیٹس کوں نقصان نہ پہنچے ۔ او پیدائشی نقائص دے علاج کیتے مختلف طریقے وی ڳولیندے ہن ، جیویں کہ سرجری ، دوائیاں ، اتے تھراپی ۔ ٹیراٹولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ طب وچ ، ٹیراٹولوجی دا استعمال پیدائشی نقائص دی تشخیص اتے علاج کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ جینیات وچ ، ٹیراٹولوجی دا استعمال جینیاتی نقائص  دے اسباب دا پتا ڳولݨ اتے انہاں دی روک تھام دے طریقے ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ ماحولیاتی صحت وچ ، ٹیراٹولوجی دا استعمال ماحولیاتی عوامل دے جنین یا فیٹس دی نشوونما تے اثرات دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

ٹیراٹولوجی دا مطالعہ نشوونما دی غیر معمولیتاں دے اسباب ، میکانزم ، اتے اثرات کوں سمجھݨ اتے انہاں دی روک تھام اتے علاج دے طریقے ڳولݨ وچ مدد کریندے ۔ ٹیراٹولوجسٹ پیدائشی نقائص دے بارے وچ معلومات جمع کر تے طب ، جینیات ، اتے ماحولیاتی صحت کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ ٹیراٹولوجی دا مطالعہ جدید بائیولوجی ، طب ، جینیات ، اتے ماحولیاتی صحت کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔
ٹیوتھولوجی

## ٹیوتھولوجی
Teuthology – Study of cephalopods

ٹیوتھولوجی ، سیفالوپوڈز (cephalopods) دے مطالعے دا ناں ہے ۔ سیفالوپوڈز سمندری جانوراں (marine animals) دا ہک تھوک ہے ، جیندے وچ آکٹوپس (octopuses) ، سکویڈ (squids) ، کٹل فش (cuttlefish) ، اتے ناٹیلس (nautiluses) شامل ہوندے ہن ۔ ایں علم وچ انہاں جانوراں دی جسمانی ساخت (anatomy) ، رویہ ، ارتقاء ، اتے ماحولیات (ecology) دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ ٹیوتھولوجی دا مقصد سیفالوپوڈز دے پیچیدہ حیاتیاتی نظام (complex biological systems) کوں سمجھݨ ، انہاں دی متنوع زندگی (diverse life) دے بارے وچ معلومات فراہم کرݨا ، اتے انہاں دے تحفظ دے طریقے ڳولݨا ہے ۔ ایں علم دا تعلق سمندری بائیولوجی (marine biology) ، بائیولوجی (biology) ، اتے ارتقائی بائیولوجی نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

ٹیوتھولوجی وچ سیفالوپوڈز دی جسمانی ساخت اتے رویے دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ سیفالوپوڈز دی جسمانی ساخت انتہائی متنوع (diverse) ہوندی ہے ، جیندے وچ انہاں دے بازو (arms) ، خول (shells) ، اتے اعصابی نظام (nervous system) شامل ہوندے ہن ۔ ٹیوتھولوجسٹ (teuthologists) انہاں جانوراں دی جسمانی ساخت دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں انہاں دی ساخت انہاں دے ماحول دے مطابق ڈھلی ہوئی ہے ۔ او سیفالوپوڈز دے رویے دا وی مطالعہ کریندے ہن ، جیندے وچ انہاں دی خوراک ، تولید ، اتے سماجی تعاملات (social interactions) شامل ہوندے ہن ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں سیفالوپوڈز اپنے ماحول وچ شکار کریندے ہن اتے شکاریاں توں بچدے ہن ۔ سیفالوپوڈز دے ارتقاء اتے ماحولیات دا مطالعہ وی ٹیوتھولوجی دا ہک اہم حصہ ہے ۔ سیفالوپوڈز دا ارتقائی تاریخ ٻہوں قدیم ہے ، اتے انہاں دے فوسلز (fossils) لکھاں سال پہلے دے ملدے ہن ۔ ٹیوتھولوجسٹ انہاں فوسلز دا مطالعہ کر تے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں سیفالوپوڈز وقت دے نال نال تبدیل تھئے ہن ۔ او سیفالوپوڈز دی ماحولیات دا وی مطالعہ کریندے ہن ، جیندے وچ انہاں دے مسکن ، خوراک دے ذرائع ، اتے انہاں دے ماحول وچ کردار شامل ہوندے ہن ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں سیفالوپوڈز سمندری ماحولیاتی نظام (marine ecosystems) وچ اہم کردار ادا کریندے ہن ۔ 

سیفالوپوڈز دے تحفظ دے طریقے ڳولݨا ٹیوتھولوجی دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ سیفالوپوڈز مختلف خطرات دا شکار ہوندے ہن ، جیویں کہ مچھی دا ودھ شکار ، آلودگی ، اتے آب و ہوا دی تبدیلی ۔ ٹیوتھولوجسٹ انہاں خطرات دے اثرات دا مطالعہ کریندے ہن ، اتے سیفالوپوڈز دے تحفظ کیتے مختلف طریقے ڳولیندے ہن ۔ او سیفالوپوڈز دے تحفظ کیتے محفوظ علاقے بݨاوݨ ، مچھی دے شکار دے ضابطے نافذ کرݨ ، اتے آلودگی کوں گھٹاوݨ کیتے اقدامات تجویز کریندے ہن ۔ او سیفالوپوڈز دی آبادی دا وی مطالعہ کریندے ہن ، تاں جو انہاں دے تحفظ دے منصوبے بݨائے ونڄ سڳن ۔ ٹیوتھولوجی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ سمندری بائیولوجی وچ ، ٹیوتھولوجی دا استعمال سیفالوپوڈز دی بائیولوجی اتے ماحولیات دا مطالعہ کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ ماہی گیری  وچ ، ٹیوتھولوجی دا استعمال سیفالوپوڈز دے شکار دے انتظام کیتے کیتا ویندا ہے ۔ تحفظ وچ ، ٹیوتھولوجی دا استعمال سیفالوپوڈز دے تحفظ دے منصوبے بݨاوݨ اتے لاگو کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

ٹیوتھولوجی دا مطالعہ سیفالوپوڈز دے پیچیدہ حیاتیاتی نظام کوں سمجھݨ ، انہاں دی متنوع زندگی دے بارے وچ معلومات فراہم کرݨ ، اتے انہاں دے تحفظ دے طریقے ڳولݨ وچ مدد کریندے ۔ ٹیوتھولوجسٹ سیفالوپوڈز دے بارے وچ معلومات جمع کر تے سمندری بائیولوجی ، ماہی گیری ، اتے تحفظ کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ ٹیوتھولوجی دا مطالعہ جدید سمندری بائیولوجی ، بائیولوجی ، اتے ارتقائی بائیولوجی کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔