open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سنتھیا نیویل

سنتھیا نیویل (حیات) انگلینڈ دی تاریخ دی ڄاݨ وند

سنتھیا نیویل ہک مہاندری تاریخ دان ہن ، جنھاں اخیر قرون وسطیٰ دے سکاٹ لینڈ اتے انگلینڈ دی تاریخ تے خاص توجہ ݙتی ہے ۔ انہاں دی تحقیق گیلک ثقافت دے بارے وچ وی اہم ہے ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دی تاریخ اتے ثقافت کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ 

نیویل دی تحقیق دا مرکز اخیر قرون وسطیٰ دے سکاٹ لینڈ اتے انگلینڈ دے درمیان تعلقات اتے گیلک ثقافت دی تاریخ ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اوں دور دے سیاسی ، سماجی اتے ثقافتی پہلوآں دا تفصیلی جائزہ پیش کریندیاں ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو اوں دور وچ گیلک ثقافت دا ٻہوں اہم کردار ہئی ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو سکاٹ لینڈ اتے انگلینڈ دے درمیان تعلقات ہمیشاں دوستانہ نئیں رہے ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو گیلک ثقافت اوں دور دے لوکاں دی سنڄاݨ دا اہم حصہ ہئی ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو اوں دور دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے مختلف ذرائع توں معلومات حاصل کرݨی ضروری ہے ۔ 

سنتھیا نیویل دی تحقیق اخیر قرون وسطیٰ دے سکاٹ لینڈ اتے انگلینڈ دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دی تاریخ اتے ثقافت کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں اوں دور دی تاریخ اتے ثقافت کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
فلپ ولیمز (کرکٹر، پیدائش 1884ء)

فلپ فرانسس کننگھم ولیمز (ڄمݨ دی تاریخ: 6 جولائی 1884ء - وفات دی تاریخ: 6 مئی 1958ء) ہک انگریز کرکٹ کھݙاڑی ہئی جئیں نے 1919ء اتے 1925ء وچ گلوسٹر شائر کیتے کھیݙیا۔ اوں نے 1922ء اتے 1923ء وچ گلوسٹر شائر دی کپتانی کیتی۔ ایندا انتقال 6 مئی 1958ء کوں ویسٹ منسٹر، لندن وچ 73 سال دی عمر وچ تھیا۔

## حوالہ جات
تھامس نپرڈے

تھامس نپرڈے (1927–1992) جرمن تاریخ دا ڄاݨ وند

تھامس نپرڈے جرمنی دے ہک مہاندرے تاریخ دان ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی انویہویں صدی دی جرمن تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے اوں دور دے سماجی ، سیاسی اتے ثقافتی پہلوآں تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے انویہویں صدی دے جرمن معاشرے کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ 

نپرڈے 1927 وچ ڄمے اتے 1992 وچ فوت تھئے ۔ انہاں اپݨی زندگی انویہویں صدی دی جرمن تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی کتاب "جرمنی دی تاریخ 1800 توں 1918 تئیں" (Deutsche Geschichte 1800-1918) اوں دور دے جرمن معاشرے دا ہک جامع جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو انویہویں صدی جرمنی کیتے ٻہوں اہم دور ہئی ، جتھاں سماجی ، سیاسی اتے ثقافتی تبدیلیاں ٻہوں تیزی نال تھیاں ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو اوں دور وچ جرمنی دی صنعتی ترقی ، قومی اتحاد اتے سیاسی جدوجہد اہم واقعات ہن ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو اوں دور دے جرمن معاشرے وچ مختلف طبقیاں دے درمیان کشمکش موجود ہئی ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو اوں دور دی جرمن ثقافت وچ وی ٻہوں تبدیلیاں آئیاں ، اتے ایں ڳالھ کوں سمجھݨ کیتے مختلف ذرائع توں معلومات حاصل کرݨی ضروری ہے ۔ 

تھامس نپرڈے دی تحقیق انویہویں صدی دی جرمن تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دے جرمن معاشرے کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں انویہویں صدی دے جرمن معاشرے کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
اسوبل جوائس

اسوبل جوائس (انگریزی: Isobel Joyce) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 25 جولائی 1983ء) آئرلینڈ دی سابقہ زنانی کرکٹ کھلاڑی ہَن جیڑھیاں 1999ء اَتے 2018ء دے درمیان آئرش قومی ٹیم دی نمائندگی کیتی۔

## حالات زندگی
اسوبل جوائس آئرلینڈ دے ویکلو وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں نے 1999ء وِچ بھارت دے خلاف ہک روزہ بین الاقوامی (ایک روزہ) میچ کھیڈ تے بین الاقوامی سطح تے قدم رکھیا۔ انّھاں نے اپݨا آخری ٹی20، 2018ء کوں نیوزی لینڈ دے خلاف کھیڈیا ہئی۔ اسوبل جوائس نے ٹیسٹ کرکٹ اَتے ہک روزہ کرکٹ کھیڈی ہئی۔ اوہ سڄے ہتھ نال بلے بازی کریندی ہَن اَتے کھٻے ہتھ نال درمیانی تیز گیند بازی کریندی ہَن۔ انّھاں نے بین الاقوامی سطح تے مجموعی طور تے ہک ٹیسٹ، 55 ٹی20 اَتے 79 ہک روزہ میچ کھیڈے۔

### ہِک روزہ کیریئر
اسوبل جوائس نے پہلا بین الاقوامی ہک روزہ میچ بھارت دے خلاف سال 1999ء وِچ کھیڈیا۔ انّھاں نے 17.15 دی اوسط نال کل 995 رنز بݨائے جیندے وِچ سب توں زیادہ 67* دا اسکور وی شامل ہئی۔ اوہ 4 نصف سنچریاں کرݨ وِچ کامیاب رہیاں۔ انّھاں نے کل 3118 گینداں سُٹیاں اَتے 66 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انّھاں دی گیند بازی دی اوسط 30.45 رہی جیندے وِچ 4/20 انّھاں دی بہترین گیند بازی ہئی۔ اوہ 23 کیچ پکڑݨ وِچ کامیاب رہیاں۔

### ٹیسٹ کیریئر
اسوبل جوائس نے پہلا اَتے واحد بین الاقوامی ٹیسٹ میچ پاکستان دے خلاف سال 2000ء وِچ کھیڈیا۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ارنسٹ نولٹے

ارنسٹ نولٹے (1923–2016) فاشزم اتے کمیونزم دی تاریخ دا ڄاݨ وند

ارنسٹ نولٹے جرمنی دے ہک مہاندرے تاریخ دان ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی فاشزم اتے کمیونزم دی تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے ویہویں صدی دے یورپ وچ انہاں ݙوہاں سیاسی نظریات دے عروج اتے انہاں دے اثرات تے مرکوز ہئی ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ 

نولٹے 1923 وچ ڄمے اتے 2016 وچ فوت تھئے ۔ انہاں اپݨی زندگی فاشزم اتے کمیونزم دی تاریخ دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی کتاب "یورپی خانہ جنگی 1917–1945 : قومی سوشلزم اتے بولشوزم" اوں دور دے سیاسی تنازعات دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو فاشزم اتے کمیونزم ݙوہائیں سیاسی نظریات ہن ، جنھاں ویہویں صدی دے یورپ کوں تباہ کر ݙتا ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو انہاں ݙوہاں نظریات دے درمیان گہرے تعلقات ہن ، اتے انہاں ݙوہاں ہک ݙوجھے کوں متاثر کیتا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو انہاں ݙوہاں نظریات دے عروج دے پچھوں مختلف سماجی ، اقتصادی اتے سیاسی عوامل موجود ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو اوں دور دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے مختلف ذرائع توں معلومات حاصل کرݨی ضروری ہے ۔ 

ارنسٹ نولٹے دی تحقیق فاشزم اتے کمیونزم دی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اوں دور دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں اوں دور دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
فلپ ولیمز (کرکٹر، پیدائش 1824ء)

فلپ ولیمز (ڄمݨ دی تاریخ: 7 ستمبر 1824ء - وفات دی تاریخ: 18 نومبر 1899ء) ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاڑی اتے عالم دین ہئی۔ ایں دی تعلیم ونچسٹر کالج وچ تھئی جتھاں اوں نے 1840-42ء اسکول کیتے کرکٹ کھیݙی اتے نیو کالج، آکسفورڈ، 1841ء وچ میٹرک کیتا۔ اتھاں اوں نے 1844-47ء وچ یونیورسٹی کیتے کھیݙیا اتے 1845ء وچ ناٹنگھم شائر کیتے وی کھیݙیا۔ ولیمز 1844ء توں 1851ء تک نیو کالج دے فیلو ہن جݙݨ اوں نے بی سی ایل توں گریجویشن کیتا تاں اینکوں اوں سال لنکن سرائے وچ بار وچ سݙیا ڳیا لیکن اوں نے بطور بیرسٹر پریکٹس نہیں کیتی۔ ایندی بجائے او چرچ آف انگلینڈ دا پادری بݨ ڳیا۔ او ریو، ڈیون، 1860-92ء دے ریکٹر ہن۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
جوزایا اوبر

جوزایا اوبر (حیات) قدیم یونان دی تاریخ دا ڄاݨ وند

جوزایا اوبر قدیم یونان دی تاریخ دے ہک وݙے سوجھواݨ ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی قدیم یونانی سماج ، سیاست اتے فکری زندگی دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے ایتھنز دی جمہوریت ، یونانی جنگاں اتے یونانی فلسفے تے مرکوز ہے ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے قدیم یونانی تہذیب کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ 

اوبر دی تحقیق دا مرکز قدیم یونانی جمہوریت دا مطالعہ ہے ۔ انہاں دی کتاب "ماسز اینڈ ایلیٹ ان ڈیموکریٹک ایتھنز" (Mass and Elite in Democratic Athens) ایتھنز دی جمہوریت دے بارے وچ ہک اہم کتاب ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں ایتھنز دے عام لوکاں اتے اتھوں دے اشرافیہ دے درمیان تعلقات دا تفصیلی جائزہ پیش کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو ایتھنز دی جمہوریت ہک ڳنجھل نظام ہئی ، جتھاں عام لوکاں دی رائے وی اہم ہئی ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو یونانی جنگاں یونانی سماج تے گہرا اثر پایا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو یونانی فلسفہ اڄ وی اساݙے کیتے اہم ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو قدیم یونان دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے مختلف ذرائع توں معلومات حاصل کرݨی ضروری ہے ۔ 

جوزایا اوبر دی تحقیق قدیم یونانی تاریخ دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے قدیم یونانی تہذیب کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں قدیم یونانی تاریخ کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
ہائیکو اوبرمان

ہائیکو اوبرمان (1930–2001) اصلاح مذہب دا سوجھواݨ

ہائیکو اوبرمان اصلاح مذہب دے ہک وݙے سوجھواݨ ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی سولہویں صدی دے یورپ وچ تھیوݨ والی مذہبی تحریکاں دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی تحقیق خاص طور تے مارٹن لوتھر اتے اتھوں دی مذہبی سوچ تے مرکوز ہے ۔ انہاں دیاں لکھیل کتاباں اتے تحقیقی مقالے اصلاح مذہب دے دور کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ 

اوبرمان 1930 وچ ڄمے اتے 2001 وچ فوت تھئے ۔ انہاں اپݨی زندگی اصلاح مذہب دی تحقیق کیتے وقف کر ݙتی ۔ انہاں دی کتاب "لتھر : انسان اتے شیطان دے درمیان" (Luther : Man between God and the Devil) مارٹن لوتھر دی زندگی اتے اتھوں دی مذہبی سوچ دا تفصیلی جائزہ پیش کریندی ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو لوتھر دی مذہبی سوچ اوں دور دے سیاسی اتے سماجی حالات توں متاثر ہئی ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو اصلاح مذہب صرف ہک مذہبی تحریک نئیں ہئی ، بھل ایں تحریک یورپ دے سیاسی اتے سماجی نظام کوں وی تبدیل کر ݙتا ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو اصلاح مذہب دے دور کوں سمجھݨ کیتے اوں دور دے مذہبی ، سیاسی اتے سماجی پہلوآں کوں سمجھݨا ضروری ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ کوں وی سامݨے گھن آندی ہے جو اصلاح مذہب دے دور دی تاریخ کوں سمجھݨ کیتے مختلف ذرائع توں معلومات حاصل کرݨی ضروری ہے ۔ 

ہائیکو اوبرمان دی تحقیق اصلاح مذہب دے طالب علماں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے اصلاح مذہب دے دور کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق اتے انہاں دا انداز بیان انہاں کوں ایں شعبے دے ماہرین وچ ہک خاص مقام ݙیندا ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں اصلاح مذہب دے دور کوں سمجھݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
امبیت اوکامپو

امبیت اوکامپو (ڄمݨ 1961) فلپائن دی تاریخ دا ڄاݨ وند

امبیت اوکامپو فلپائن دے ہک مشہور تاریخ دان اتے لکھاری ہن ۔ انہاں اپݨی لکھت وچ فلپائن دی تاریخ کوں عام لوکاں تئیں پچاوݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین فلپائن دی تاریخ دے بارے وچ دلچسپ اتے معلوماتی ہوندے ہن ۔ 

اوکامپو 1961 وچ ڄمے ۔ انہاں دی لکھت دا انداز عام لوکاں کیتے سمجھݨ وچ آسان ہے ، جیندے نال تاریخ دے بارے وچ دلچسپی پیدا تھیندی ہے ۔ انہاں دی کتاب "بونیفاسیو دی گلوبل ریڈر" (Bonifacio's Global Reader) فلپائن دے انقلاب دے ہک اہم اڳواݨ ، اینڈریس بونیفاسیو دی زندگی اتے اتھوں دے خیالات دا ذکر کریندی ہے ۔ انہاں دی لکھت وچ فلپائن دے تاریخی واقعات کوں عام لوکاں دی زبان وچ بیان کیتا ڳیا ہے ۔ 

انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے زور ݙیندی ہے جو فلپائن دی تاریخ صرف سیاسی واقعات دی کہانی نئیں ہے ، بھل ایہ اتھوں دے لوکاں دی زندگی دی کہانی وی ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں ایں ڳالھ کوں واضح کریندیاں ہن جو فلپائن دے لوکاں دی ثقافت ، روایتاں اتے جدوجہد اتھوں دی تاریخ دا اہم حصہ ہن ۔ انہاں ایں ڳالھ تے وی زور ݙتا ہے جو فلپائن دے لوکاں کوں اپݨی تاریخ توں سکھݨا چاہیدا ہے ۔ 

امبیت اوکامپو دی لکھت فلپائن دی تاریخ دے طالب علماں اتے عام لوکاں ݙوہائیں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں اتے مضامین فلپائن دی تاریخ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ثابت تھیندے ہن ۔ انہاں دی لکھت فلپائن دی تاریخ کوں محفوظ کرݨ اتے اتھوں دے لوکاں کوں اپݨے ماضی توں سکھݨ وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ انہاں دیاں کاوشاں فلپائن دی تاریخ کوں عام لوکاں تئیں پچاوݨ وچ ہمیشاں مددگار ثابت تھیندیاں رہسن ۔
اشتر لاکھانی

**اشتر لاکھانی** (پیدائش 1985ء) جنوبی افریقہ نال تعلق رکھݨ آلی ہک حقوق زنانیاں دی کارکن ہَئی جیڑھی سماجی انصاف دے مسائل، خاص طور تے جنسی کارکناں دے حقوق تے کم کریندی ہَئی۔ 2020ء وِچ انّھاں کوں بی بی سی اپݨی 100 زنانیاں دی فہرست وِچ شامل کیتا۔

## ابتدائی زندگی
اشتر لاکھانی 1985ء وِچ پیدا تھئی۔ انّھاں نے وٹ واٹرسرینڈ یونیورسٹی وِچ تعلیم حاصل کیتی اتے اتھوں بشریات وِچ ایم اے دی ڈگری گھدی۔

## کیریئر
لاکھانی دا کیریئر جنسی تشدد توں بچ ون٘ڄݨ والیاں کِیتے ہک بنیاد پرست حقوق زنانیاں دے وکالت دے نیٹ ورک کوں مربوط کرݨ توں لے کے "ون ان نائن" مہم تک ہَئی۔ انّھاں نے "محبت اتے انقلاب" ناں دی ہک فعال کتاباں دی دکان، کافی شاپ اتے کمیونٹی دی جاہ قائم کیتی جیڑھی جوہانسبرگ، جنوبی افریقہ وِچ ہَئی۔ 2014ء توں 2019ء تک اوہ جنسی تعلیم اتے وکالت ورکنگ گروپ (سویٹ) دی انسانی حقوق دی مینیجر ہَن، ہک تنظیم جیڑھی جنوبی افریقہ وِچ قائم ہَئی۔ انّھاں نے سماجی انصاف دیاں تنظیماں نال وی کم کیتا جیڑھیاں انسانی حقوق دی وکالت کِیتے انّھاں دے نقطہ نظر کوں مضبوط کریندیاں ہَن۔ تخلیقی صلاحیتاں انّھاں دی سرگرمی دی پہچان ہَن۔ انّھاں نے جنوبی افریقہ وِچ جنسی کارکناں دے حقوق، جنوبی افریقہ وِچ جسمانی خودمختاری اتے سالمیت دے حقوق، سری لنکا وِچ اسلاموفوبیا دا مقابلہ کرݨ اتے ٻہوں سارے ملکاں وِچ ودھدی ہوئی آمریت کِیتے تخلیقی وکالت دیاں مہماں تیار کرݨ وِچ دنیا بھر دیاں تنظیماں نال کم کیتا۔ 2020ء دے دوران لاکھانی نے مفت ویکسین مہم تے کم کیتا جیڑھی "سینٹر فار آرٹسٹک ایکٹیوزم اینڈ یونیورسٹیز الائیڈ فار ایسینشیل میڈیسن" (یو اے ای ایم) نے مربوط کیتی ہَئی۔ ایہ مہم ایں ڳالھ کوں یقینی بݨاوݨ کِیتے ہَئی جو کووڈ-19 دی ویکسین معقول قیمت تے، سبھ کِیتے دستیاب ہووے اتے ڈیلیوری دے وقت مفت ہووے۔

## ایوارڈز تے انعامات
لاکھانی بی بی سی دی 2019ء دی 100 سبھ توں زیادہ بااثر زنانیاں دی فہرست وِچ شامل ہَن، ہک ایوارڈ لسٹ جیڑھی سالانہ شائع تھیندی ہَئی۔ لاکھانی میل اینڈ گارڈین دی ٹاپ 200 نوجوان جنوبی افریقیاں دی فہرست وِچ وی شامل ہَن۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
اسمرتی مندھانا

اسمرتی شرینواس مندھانا (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 18 جولائی، 1996ء) ہک بھارتی زنانی کرکٹ کھلاڑی ہئی جو بھارت قومی زنانیاں کرکٹ ٹیم کِیتے کھیݙدی ہئی۔

## ابتدائی زندگی
اسمرتی دی ڄَمَّݨ 18 جولائی، 1996ء کوں ممبئی وِچ اسمیتا اَتے شری نواس مندھانا دے گھر تِھئی۔ جݙاں اوہ ݙو سال دی ہئی، تاں سارا خاندان سانگلی، مہاراشٹر منتقل تِھی ڳیا جِتّھاں اوہ اسکول دی تعلیم مکمل کیتی۔ انّھاں دے پیو اَتے بھائی شراون ضلعی سطح تے سانگلی ضلع کِیتے کھیݙدے ہَن۔ اوہ کرکٹ وِچ حوصلہ افزائی دی وجہ نال مہاراشٹر وِچ 16 سال توں گھٹ عمر دے مقابلیاں وِچ حصہ گھِدّے۔ 9 سال دی عمر وِچ اوہ 15 سال توں گھٹ عمر مہاراشٹر دی ٹیم کِیتے چُݨی ڳئی۔ 11 سال دی عمر وِچ اوہ مہاراشٹر انڈر 19 سال توں گھٹ عمر دی ٹیم دا حصہ بݨ ڳئی۔ اسمرتی دی کرکٹ سرگرمیاں وِچ انّھاں دا خاندان ٻہوں نیڑے نال جُڑیا ہویا ہئی۔ انّھاں دے پیو ہک ادویہ دے تقسیم کار دے نال نال انّھاں دے کرکٹ پروگراماں دی ݙیکھ بھال کریندا ہئی۔ انّھاں دی ماں انّھاں دی خوراک، لباس اَتے تنظیمی معاملات دا خیال رکھیندی ہئی اَتے بھائی شراون ہݨ وی مشق دے دوران گیند بازی کریندا ہئی۔

### ڈومیسٹک کیریئر
اسمرتی مندھانا دا پہلا غیر معمولی مظاہرہ اکتوبر 2013ء وِچ آیا جݙاں اوہ پہلی بھارتی زنانی بݨی جیڑھی ہک روزہ کھیݙ وِچ ݙہری سنچری بݨاوݨ وِچ کامیاب تِھئی جݙاں اوہ مہاراشٹر بمقابلہ گجرات کھیݙدے ہوئے 150 گینداں وِچ 224 ناقابل تسخیر رن بݨاوݨ وِچ کامیاب تِھئی۔ ایہ مقابلہ ویسٹ زون 19 سال توں گھٹ عمر کھلاڑیاں کِیتے المبیک کرکٹ گراؤنڈ وڈودرا وِچ کھیݙیا ڳیا۔ 2016ء وِچ ویمنز چیلنجر ٹرافی وِچ اسمرتی ترئے نصف سنچریاں انڈیا ریڈ کِیتے بݨائیاں اَتے ایویں اپݨی ٹیم کوں 82 گینداں وِچ 62 ناقابل تسخیر رن فائنل وِچ انڈیا بلو دے خلاف بݨاوݨ وِچ کامیاب تِھئی۔ 192 رن نال اوہ ایں ٹورنامنٹ دی سب توں زیادہ اسکور کرݨ آلی بݨ ڳئی۔ ستمبر 2016ء وِچ اسمرتی نے برسبین ہیٹ دے نال معاہدہ طے کیتا جو اوہ ویمنز بگ باش لیگ کِیتے ہرمن پریت کور دے نال کھیݙسی، ایویں اوہ پہلی بھارتی بݨ ڳئی جیڑھی ایں لیگ دا حصہ بݨی۔ ملبورن رینیگیڈز کِیتے کھیݙدے ہوئے جنوری 2017ء وِچ اوہ فیلڈنگ کریندے ہوئے عجیب سا محسوس کیتی جݙاں انّھاں دی اوور دی آخری گیند انّھاں دے گھٹنے کوں چوٹ پُڄائی، ایویں اوہ باقی ٹورنامنٹ توں ٻاہر تِھی ڳئی جیندے وِچ اوہ 12 اننگز وِچ 89 رنز بݨا پئی ہئی۔

### بین الاقوامی کیریئر
اسمرتی اپݨا پہلا ٹیسٹ مقابلہ اگست 2014ء وِچ انگلینڈ دے خلاف ورمسلے پارک وِچ کھیݙیا۔ انّھاں نے اپݨی ٹیم کوں پہلی اننگز وِچ 22 اَتے ݙوجھی اننگز وِچ 51 اسکور کریندے ہوئے جیتݨ وِچ مدد کیتی؛ بعد دی اننگز وِچ اوہ افتتاحی وکٹ دی سانجھی داری وِچ تھرش کامنی دے نال 76 رن بݨائے جݙاں جو مخالف ٹیم دا کل اسکور 181 ہئی۔ بھارت دے 2016ء دے آسٹریلین دورے دے دوران ہوبارٹ دے بیللیریواوول وِچ اسمرتی نے اپݨی پہلی سنچری بݨائی (109 گینداں تے 102 رن)، جݙاں جو ٹیم کوں ایندے توں کوئی فائدہ نی تِھیا۔ اسمرتی اوہ واحد بھارتی کھلاڑی ہئی جیڑھی دا ناں آئی سی سی زنانیاں دی 2016ء ٹیم وِچ شامل کیتا ڳیا ہئی۔

## حوالے

ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
تھامس ویکھم

تھامس پرووس ویکھم (ڄمݨ دی تاریخ: 1810ء وییموود، ڈورسیٹ وچ؛ وفات دی تاریخ: 1 مارچ 1890ء کوں ماچینلیتھ وچ انتقال تھیا)، ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاڑی ہے۔ ویکھم عزت مآب ولیم وکھم اتے مارگریٹ پرووس دا پتر ہئی اتے قابل احترام ولیم پرووس ٹریلونی وکھم دا بھرا ہئی (شیپٹن مالٹ دے ریکٹر، ایندی بیوہ دے ذریعہ ویکھم المس ہاؤسز دی عمارت، ایندی وصیت توں ممکن تھئی ہئی)۔ ایندیاں ݙو بھیݨیں ہن، انابیلا (جیں نے جیمز بینیٹ نال شادی کیتی، شیرف آف سومرسیٹ) اتے کیرولین۔ برنارڈ برک دے مطابق ویکھم (ہارسنگٹن دا) ہک قدیم سمرسیٹ خاندان ہئی جیندا تعلق زمینداراں نال ہئی۔ 1835ء وچ اوں نے سارہ ہسی نال شادی کیتی۔ انہاں دے بارے وچ ایندے علاوہ ٻہوں کم معلوم ہے کہ او ہک ’’جنٹلمین‘‘ ہئی۔ اے تجویز کیتا ویندا ہے کہ اوں نے قرض داراں دی جیل وچ کجھ وقت گزاریا۔

## ٻیاݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
اسیما چٹرجی

اسیما چٹرجی (23 ستمبر 1917ء - 22 نومبر 2006ء) ہک بھارتی نامیاتی کیمسٹ ہَن جیڑھیاں نامیاتی کیمسٹری تے فائٹو میڈیسن دے شعبیاں وِچ اپݨے کم کِیتے مشہور ہَن۔ اُنھاں دے سبھ توں قابل ذکر کم وِچ ونکا الکلائڈز تے تحقیق، مرگی دے خلاف ادویات دی تیاری تے ملیریا توں بچاؤ دیاں دوائیاں دی تیاری شامل ہِے۔ اُنھاں نے برصغیر پاک و ہند دے دوائیاں دے پودیاں تے وی ڄَݙاں تحقیق دا کم کِیتا۔ اوہ ہندوستانی یونیورسٹی توں ڈاکٹریٹ آف سائنس حاصل کرݨ والی پہلی زنانی ہَن۔

## ابتدائی زندگی
اسیما مکھرجی 23 ستمبر 1917ء کوں کلکتہ وِچ پیدا تِھئیاں۔ اوہ ہک متوسط طبقے دے گھرانے وِچ پیدا تِھئیاں جیندا مطلب اُوہ ویلے متوسط طبقے دیاں زنانیاں کِیتے تعلیم گھٹ ہی ممکن ہوندی ہئی۔ اُنھاں دے پیؤ اندرا نارائن مکھرجی ہک ڈاکٹر ہَن تے عاصمہ تے اُنھاں دے بھائی دی تعلیم وِچ ٻہت معاون ہَن، جیڑھا اُوہ ویلے انوکھی ڳالھ ہئی۔ اُنھاں دے پیؤ نباتیات نال محبت کریندے ہَن، ایں توں اُون٘دی طب وِچ دلچسپی پیدا تِھئی۔ پر، طب دے شعبے وِچ اُون٘دی خاص دلچسپی پودیاں دیاں طبی خصوصیات دے بارے وِچ اُون٘دے تجسس توں شروع تِھئی۔ 1936ء وِچ، اُنھاں نے کیمسٹری وِچ اپݨی اعلیٰ تعلیم حاصل کِیتی، کلکتہ یونیورسٹی دے سکاٹش چرچ کالج توں اعزاز دے نال فارغ تِھئیاں۔ اُنھاں دی کلاس وِچ زیادہ لڑکیاں کائنی ہَن کیونکہ زنانیاں کوں شاذ و نادر ہی اعلیٰ تعلیم حاصل کرݨ تے اکسایا ویندا ہئی۔

## اثرات
جیویں جو اوہ ڈاکٹریٹ حاصل کرݨ والی پہلی زنانی ہَن تے ایں توں وی اڳوں کلکتہ یونیورسٹی دے لیڈی بریبورن کالج وِچ کیمسٹری دا شعبہ وی شروع کِیتا، اُنھاں نے ہندوستان دے اُوہ ویلے وِچ ٻہتیاں زنانیاں کوں اپݨے خواب پورے کرݨ تے اختراع کاراں تے ماہرین دے طور تے کم کرݨ دی ترغیب ݙتی۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ارسولا اندریس

**ارسولا اندریس** (انگریزی: Ursula Andress) ہک سوئس اداکارہ، سابقہ ماڈل اتے جنسی علامت ہَئی جیڑھی امریکی، برطانوی اتے اطالوی فلماں وِچ نظر آ چکی ہَئی۔ پہلی جیمز بانڈ فلم، *ڈاکٹر نو* (1962ء) وِچ بانڈ گرل "ہنی رائڈر" دے طور تے انّھاں دا اہم کردار ہَئی۔

## حوالے

ونکی:فلمی اداکار
ونکی:زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
احلام خدر

احلام خضر (عربی: أحلام خضر) ہک سوڈانی کارکن اَتے نرسری کارکن ہئی۔ 2013ء وِچ سوڈان وِچ ہک پرامن احتجاج دے مظاہریاں دا حصہ ہوندے ہوئے خدر دا پُتر مارا ڳیا۔ ایندے بعدوں اوہ ہک سرگرم کارکن رہی ہَن، جو اپݨے آپ کوں "سارے شہیداں دی ماں" آکھیندی ہئی۔ زیر زمین فورماں وِچ سرگرم رہندے ہوئے، جݙاں سیکیورٹی فورسز نے انّھاں کوں گرفتار کیتا تاں انّھاں کوں "بے دردی نال مارا پیٹا" ڳیا۔ دسمبر 2018ء وِچ، احلام خضر سوڈانی انقلاب دی ہک اہم شخصیت ہَن۔ 2019ء وِچ، اوہ بی بی سی دی 100 زنانیاں وِچ شامل تِھیاں۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
اتوسا

اتوسا (انگریزی: Atossa) ہخامنشی سلطنت دی ہک ملکہ ہئی، جیڑھی سائرس اعظم (کوروش کبیر) تے ملکہ کاساندان دی دھی ہئی۔ اُون٘دا دور حیات 550 ق.م توں 475 ق.م تک رہیا۔ اوہ پہلے اپݨے بھائی، بادشاہ کمبوجیہ دوم دی شریک حیات بݨی تے بعد وِچ داریوش اول دی زوجہ بݨی، جیڑھا "شاہانِ شاہ" (بادشاہاں دا بادشاہ) دے لقب نال مشہور ہئی۔ 

## ناں دا مطلب
اتوسا (Atusa) دے معنی "ماہر" یا "تعلیم یافتہ" گِھدّے ویندن تے کُجھ روايات دے مطابق اُون٘دے معنی "چنگا عطا کرݨ والی" یا "خوب بہݨ والی" وی تِھی سڳدن۔ یونانی زبان وِچ اُون٘دا نام Atossa (Ἄτοσσα) لکھیا ویندا ہئی، جیڑھا فارسی قدیم نام Utauθa توں ماخوذ ہِے، جݙاں جو اوستائی زبان وِچ اُون٘دا تلفظ Hutaosā ہئی۔

### اتوسا دی زندگی
اتوسا 550 قبل مسیح وِچ پاسارگاد وِچ پیدا تِھئی۔ اوہ سائرس اعظم (کوروش کبیر) تے کاساندان دی سَبھ توں وݙی دھی ہئی۔ والد دی وفات دے بعد، اُون٘ں اپݨے بھائی کمبوجیہ دوم نال ویاہ کر گِھدّا۔ 522 قبل مسیح وِچ، جݙاں داریوش اول نے ہک شخص باردیا (Smerdis) دے پیروکاراں کوں ہرا ݙِتّا، جیڑھا کمبوجیہ دوم دا چھوٹا بھائی ہووݨ دا دعویدار ہئی، تاں اُون٘ں اتوسا نال ویاہ کر گِھدّا۔ اتوسا نے اخمینیہ سلطنت وِچ ہک اہم کردار ادا کِیتا تے داریوش توں خشایارشا اول کوں جنم ݙِتّا، جیڑھا بعد وِچ ہخامنشی سلطنت دا بادشاہ بݨیا۔

اتوسا کوں شاہی دربار وِچ وݙی طاقت تے اثر رسوخ حاصل ہئی۔ اُون٘دی داریوش اول نال ویاہ دی ہک اہم وجہ اُون٘دا کوروش اعظم دی براہ راست اولاد ہووݨ وی ہئی، جیندے نال اُون٘دی حیثیت ٻئی وی مستحکم تِھی ڳئی۔ ہیرودوت دے مطابق، اتوسا کوں سینے وِچ ہک رسولی دی شکایت تِھئی، جیندے تے اُون٘ں خود کوں تنہائی وِچ محدود کر گِھدّا۔ بعد وِچ ہک یونانی غلام دیموسیدس نے اُون٘کوں قائل کِیتا جو اوہ اُون٘دا علاج کر ݙیوے تے اُون٘ں رسولی کوں کڈھ ݙِتّا۔ اِیہ التہابِ ثدی (mastitis) دا سَبھ توں قدیم تاریخی ریکارڈ شدہ واقعہ ہِے۔ خشایارشا اول، جیڑھا اتوسا تے داریوش دا سَبھ توں وݙا پُتر ہئی، اپݨی ماں دی زندگی وِچ ہی یونان تے حملہ آور تِھیا۔ جیویں جو اتوسا کوروش اعظم دی براہ راست وارث ہئی، اُون٘دا شاہی دربار وِچ خاص مقام ہئی۔ اِیہو وجہ ہئی جو خشایارشا، جیڑھا داریوش دا سَبھ توں وݙا پُتر کائنی ہئی، سلطنت دا وارث بݨیا۔ 

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:فارسی ہمسر ملکاواں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ابیسوئے اجے اکین فولارین

**ابیسوئے اجے اکین فولارین** (پیدائشی ناں: ابیسوئے ابوسیڈے اجائی، 19 مئی 1985ء) ہک سماجی اثر کاروباری اتے انسانی ترقی دی ماہر ہَن۔ انّھاں نے پرلز افریقہ یوتھ فاؤنڈیشن دی بانی اتے چیف ایگزیکٹو آفیسر ہَن، ہک غیر منافع بخش تنظیم جیڑھی کم خدمات حاصل کرݨ والیاں برادریاں وِچ نوجوان ڳالھیں اتے زنانیاں کوں ٹیکنالوجی دیاں مہارتاں تک رسائی ݙیوݨ اتے معاشی آزادی دے وسیع مقصد کِیتے رہنمائی فراہم کرݨ تے مرکوز ہَئی۔ سال 2018ء وِچ، نومبر وِچ، اجے-اکینفولرین کوں سی این این دے ݙاہ سرفہرست ہیروز وِچوں ہک قرار ݙتا ڳیا۔ ایہے مہینے وِچ انّھاں کوں بی بی سی 100 ویمن وِچ شامل کیتا ڳیا۔ ابیسوئے اجے اکین فولارین انفارمیشن ٹیکنالوجی، کمپیوٹر پروگرامنگ، ڈیٹا تجزیہ اتے فرق پیدا کرݨ کِیتے عقیدت کوں برقرار رکھݨ وِچ تجربے دے سالاں نال ہک ہوشیار پیشہ ور ہَن۔

## ابتدائی زندگی
ابیسوئے نائیجیریا دی اونڈو ریاست دے آقور وِچ مرحوم چیف جیمز اولانی اجے اتے کرسٹینا ٹٹیلیو اجے دے خاندان وِچ پیدا تھئی ہَن۔ انّھاں نے نائیجیرین انسٹی ٹیوٹ آف انفارمیشن ٹکنالوجی (این آئی آئی ٹی) وِچ تعلیم حاصل کیتی۔ انّھاں نے یونیورسٹی آف لاگوس وِچ مزید تعلیم حاصل کیتی جتھاں انّھاں نے بزنس ایڈمنسٹریشن وِچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی، ایہ کورس بنیادی کاروباری افعال تے مبنی ہَئی جیڑھا انفارمیشن ٹیکنالوجی، ٹیم ورک اتے مسئلا حل کرݨ دے اطلاق کوں واضح کریندا ہَئی۔ ابیسوئے پبلک ایڈمنسٹریشن دے مڈ کیریئر ماسٹرز دے نال میسن فیلو ہَن، جو ہارورڈ کینیڈی اسکول دے سابق طالب علم ہَن۔ انّھاں ایڈرین چینگ فیلو وی ہَن، ہک فیلوشپ جیڑھی تبدیلی گھِن آوݨ والیاں کِیتے ہَئی اتے جیڑھی سماجی مسائل کوں نویں اتے تخلیقی طریقیاں نال حل کرݨ کِیتے پرعزم ہَئی۔

## پیشہ ورانہ کیریئر
اجے-اکینفولرین نے اپݨے کیریئر دا آغاز ای ڈی پی آڈٹ اینڈ سیکیورٹی ایسوسی ایٹس وِچ ہک ٹرینی کنسلٹنٹ دے طور تے کیتا، 3 سال دے بعد انّھاں نے 5 سال تک کل وقتی ایسوسی ایٹ کنسلٹنٹ اتے ڈیٹا تجزیہ کار دے طور تے کم کیتا۔ اجے-اکینفولرین نے 2015ء وِچ پرلز افریقہ یوتھ فاؤنڈیشن دی بنیاد رکھی، ہک این جی او جیڑھی حساس نوجوان ڳالھیں اتے زنانیاں دی وجہ اتے ترقی کوں متحرک کرݨ تے مرکوز ہَئی۔

اجے-اکینفولرین دی تنظیم نے گرلز کوڈنگ دا اہتمام کیتا، جو موتیوں دے افریقہ دا ہک فلیگ شپ پروگرام ہَئی۔ ایں خلا کوں ختم کرݨ اتے اپݨے شعبے وِچ ٻیاں زنانیاں دی حوصلہ افزائی کرݨ دی خواہش رکھدیاں، اجے-اکینفولرین نے اپݨی غیر منافع بخش تنظیم قائم کیتی۔ 2012ء وِچ اجے-اکینفولرین نے پرلز افریقہ یوتھ فاؤنڈیشن دی بنیاد رکھی، ہک غیر سرکاری تنظیم جیڑھی ڳالھیں کوں مختلف پروگراماں دے ذریعے ٹیکنالوجی دیاں مہارتاں کوں فروغ ݙیوݨ وِچ مدد کریندی ہَئی جنہاں وِچ گرلز کوڈنگ، جی۔سی۔مینٹرز، گرلز انسٹیم اتے بااختیار ہتھ شامل ہَن۔ 2012ء توں، تنظیم نے 10،000 توں زائد نوجوان زنانیاں کوں کوڈ کرݨ دی تربیت ݙتی ہَئی۔

## اعزازات

* سی این این ہیروز اعزاز، 2018ء
* بی بی سی 100 خواتین، 2018ء
* ون کے 2018ء ویمن آف دی ایئر ایوارڈز 

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:فعالیت پسند
ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
اخلاق قریشی

اخلاق قریشی (ڄمݨ دی تاریخ: 7 فروری 1962ء) پاکستانی نژاد سابق اطالوی بین الاقوامی کرکٹ کھݙاڑی ہن۔ او ہک سڄے ہتھ دے بلے باز اتے سڄے ہتھ دے درمیانے رفتار نال چلݨ آلے باؤلر ہن جنہاں نے پہلی واری 1984/85ء دے سیزن وچ کرکٹ کھیݙی۔ انہاں نے 1984ء وچ لاہور سٹی وائٹس کیتے کرکٹنگ دا آغاز کیتا، پیٹرنز ٹرافی دے ہک میچ وچ ہرے ہوئے جتھاں انہاں نے ݙوجھی اننگز وچ 50 رنز بݨائے۔ بعد وچ اوں نے 1998ء دے ولز کپ وچ 3 لسٹ اے گیمز کھیݙے۔ 

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ابان مارکرکبراجی

ابان مارکر کبراجی (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 12 مارچ 1953، بمبئی (ہݨ ممبئی)، ہندوستان) ہک پاکستانی ماہر حیاتیات اَتے پارسی نژاد سائنسدان ہَن۔ اوہ آئی یو سی این دے ایشیائی علاقائی دفتر، بین الاقوامی یونین برائے قدرتی تحفظ دے ریجنل ڈائریکٹر ہَن۔ ایندے توں پہلے، اوہ آئی یو سی این پاکستان دے دفتر کِیتے ملک دی نمائندہ ہَن۔ 19 فروری 2020 کوں آئی یو سی این ایشیا ریجنل آفس دے ریجنل ڈائریکٹر دے عہدے دی تشہیر 1 جولائی 2020 دی متوقع تاریخ نال کیتی ڳئی ہئی، جیندے وِچ اشارہ کیتا ڳیا ہئی جو کبراجی دی ایں عہدے توں آن والی ریٹائرمنٹ ہوسی۔

## ٹٻّر
اوہ ترئے ٻالاں وِچ سب توں وݙی اَتے جمشید مارکر دی بھتیجی ہئی۔

## کَم
کبراجی تھائی لینڈ دے شہر بینکاک وِچ آئی یو سی این دے ایشیا علاقائی دفتر کِیتے اسٹریٹجک قیادت فراہم کریندے ہَن۔ ایندے وِچ تقریباً 300 عملے دے حامل 11 ملکی دفاتر دی نگرانی اَتے 70 ماحولیاتی اقدامات شامل ہَن۔ کبراجی 1988 توں آئی یو سی این دے نال ہَن، جݙاں اوہ بطور نمائندہ پاکستان دفتر وِچ شامل تِھیاں۔ ایندے بعدوں انّھاں نے حکومتاں، آئی یو سی این دے ممبراں اَتے شراکت داراں دے نال ڳالھ مُہاڑ دا وسیع تجربہ حاصل کیتا ہئی تاں جو حیاتیاتی تنوع، رامسر اَتے CITES جیہاں وݙے عالمی کنونشناں دے نفاذ دی حمایت کر سڳن۔

کبراجی آئی یو سی این-یو این ڈی پی دے علاقائی اقدام مینگروز دے مستقبل دے شریک ہَن اَتے جنگلی حیاتیات دی تجارت دی نگرانی کرݨ والے نیٹ ورک ٹریفک دی نامزد کرسی ہَن۔ انّھاں نے ایکو سسٹم فار لائف کِیتے مشاورتی کمیٹی دی شریک صدر دی حیثیت نال کم کیتا، جو بنگلہ دیش-بھارت وِچ پاݨی دے مکالمے دا ہک پروگرام ہئی۔ کبراجی ییل گلوبل انسٹی ٹیوٹ برائے پائیدار جنگلات اَتے بین الاقوامی انسٹی ٹیوٹ برائے پائیدار ترقی (IISD) دے گورننگ بورڈ دے بیرونی مشاورتی بورڈ دے رکن رہ چُکے ہَن۔ کبراجی میک کلکی دے ساتھی اَتے ییل اسکول آف فارسٹری اینڈ ماحولیاتی مطالعات وِچ آن والے پروفیسر اَتے اقوام متحدہ دے سینٹر برائے علاقائی ترقی دی مشاورتی کمیٹی دے رکن ہَن۔

انّھاں دے کیریئر دے آغاز وِچ، محترمہ کبراجی کراچی اَتے بلوچستان دے ساحل توں متاثر ہووݨ والی سبز کچھی آبادی دے تحفظ وِچ شامل ہَن۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:گجراتی نسل دیاں پاکستانی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی علما
ونکی:پاکستانی سائنسدان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
آنیکا سورنستام

آنیکا سورنستام (انگریزی: Annika Sörenstam) ہک سویڈش پیشہ ور گالفر ہِن۔ اُنھاں دا شمار تاریخ دیاں بہترین زنانی گالفرز وِچ تِھیندا ہِے۔ 2008ء دے سیزن دے اختتام تے مسابقتی گولف توں الڳ تِھیوݨ توں پہلے اُنھاں نے ہک پیشہ ور دے طور تے 90 بین الاقوامی ٹورنامنٹ جِتے ہَن، جیندے نال اوہ اپݨے ناں دی سبھ توں زیادہ جِتݨ والی زنانی گالفر بݨ ڳئیاں۔ اُنھاں نے 72 آفیشل ایل پی جی اے ٹورنامنٹس جِتے ہِن جنہاں وِچ بین الاقوامی سطح تے ݙاہ وݙے تے 18 ٻئے ٹورنامنٹس شامل ہِن تے اوہ ایل پی جی اے دی کیریئر منی لسٹ وِچ $22 ملین توں زیادہ دی کمائی دے نال سرفہرست ہِن - 149 کم ایونٹس کھیڈدے ہوئے اپݨے قریبی حریف توں $2 ملین توں زیادہ۔ 2006ء دے بعد توں آنیکا سورنستام دے پاس ݙوہری امریکی تے سویڈش شہریت ہِے۔

سولہیم کپ وِچ 1994ء تے 2007ء دے درمیان وِچ آٹھ مواقع تے یورپ دی نمائندگی کریندے ہوئے، آنیکا سورنستام ایونٹ دی سبھ توں زیادہ پوائنٹس بݨاوݨ والی ہَن جے تک جو اُون٘دا ریکارڈ 2011ء دے سولہیم کپ دے دوران وِچ انگلینڈ دی لورا ڈیوس نے پِچھوں چھوڑ ݙِتّا۔ آنیکا سورنستام 2017ء یورپی سولہیم کپ ٹیم دی کپتان وی ہَن۔ 2003ء وِچ آنیکا سورنستام 1945ء دے بعد توں پی جی اے ٹور ایونٹ وِچ کھیڈݨ والی پہلی زنانی بݨ کے بینک آف امریکا کالونیل ٹورنامنٹ وِچ کھیڈیاں۔

2 دسمبر 2020ء کوں اوہ 1 جنوری 2021ء توں انٹرنیشنل گالف فیڈریشن دی صدر مقرر تِھئیاں۔ 7 جنوری 2021ء کوں اُنھاں نے صدر ڈونلڈ ٹرمپ دی طرفوں صدارتی تمغا برائے آزادی حاصل کِیتا۔

## بچپن تے شوقیہ کیریئر
اوہ سویڈن دے شہر اسٹاک ہوم دے نیڑے برو وِچ پیدا تِھئیاں۔ آنیکا سورنستام دے پیؤ ٹام ہک آئی بی ایم ایگزیکٹو ہَن تے اُون٘دی ماں گنیلا ہک بینک وِچ کم کریندی ہَن۔ اُون٘دی چھوٹی بھیݨ شارلٹا، ہک پیشہ ور گولفر تے ایل پی جی اے ٹور دی فاتح وی بݨ ڳئی تے اپݨے کھیڈ دے کیریئر دے بعد اپݨی بھیݨ دی اکیڈمی وِچ کوچنگ کِیتی۔ آنیکا تے شارلٹا سورنستام پہلی ݙو بھیݨاں بݨ ڳئیاں جنہاں نے ایل پی جی اے ٹور تے $1 ملین جِتے۔

بچپݨ وِچ آنیکا سورنستام ہک باصلاحیت ایتھلیٹ ہَن۔ اوہ قومی سطح تے درجہ بندی دی جونیئر ٹینس کھلاڑی ہَن، اپݨے آبائی شہر دی ٹیم برو وِچ ایسوسی ایشن فٹ بال (ساکر) کھیڈدی ہَن تے اِتّی چنگی سکئیر ہَن جو سویڈن دی قومی سکی ٹیم دے کوچ نے اونکوں ٻئی محنت دا مشورہ ݙِتّا۔ سال بھر اپݨی اسکیئنگ کوں بہتر بݨاوݨ کِیتے خاندان شمالی سویڈن چلا ڳیا۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:سویڈش شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
آنا سوروکن

**آنا سوروکن** (انگریزی: Anna Sorokin) (روسی: Анна Сорокина; جنوری 23, 1991 کوں پیدا تھئی) آنا ڈیلوی دے ناں نال وی ڄاݨی ویندی ہَئی، ہک جعلساز اتے دھوکہ باز ہَئی جیڑھی 2013ء توں 2017ء تک نیو یارک شہر دے سماجی اتے آرٹ دے مناظر دے اوپری پہلوؤں تک رسائی حاصل کرݨ کِیتے خود کوں ہک دولت مند جرمن وارث دے طور تے پیش کریندی رہی ہَئی۔

سوویت یونین وِچ محنت کش طبقے دے والدین دے گھر پیدا تھیوݨ والی، سوروکین 2007ء وِچ اپݨے خاندان دے نال روس توں جرمنی ہجرت کر ڳئی ہَن۔ 2013ء وِچ نیو یارک شہر منتقل تھیوݨ توں پہلے انّھاں نے 2011ء وِچ لندن اتے پیرس وِچ رہوݨ کِیتے جرمنی چھوڑ ݙتا، جتھاں انّھاں نے فرانسیسی فیشن میگزین پرپل کِیتے انٹرن کیتا۔ سوروکین نے ہک پرائیویٹ ممبرز کلب اتے آرٹس فاؤنڈیشن دا خیال پیش کیتا، جیندے وِچ ہک وݙی عمارت کوں لیز تے گھنݨ شامل ہَئی تاں جو اوہ پاپ اپ شاپس اتے ان قابل ذکر فنکاراں دیاں نمائشاں پیش کر سڳے جنہاں نال انٹرننگ دے دوران ملاقات کیتی ہَن۔ بعد وِچ انّھاں نے ملٹی ملین یورو ٹرسٹ فنڈ رکھݨ دے اپݨے دعوے کوں ثابت کرݨ کِیتے جعلی مالیاتی دستاویزات تیار کیتیاں اتے متعدد وائر ٹرانسفر دی تصدیق دی جعلسازی کیتی۔ سوروکین نے انہاں دستاویزات دے نال نال جعلی چیکاں دا استعمال، ڄاݨݨ والیاں اتے رئیلٹرز کوں نقد رقم دی ادائیگی اتے بغیر ضمانت دے وݙے قرضے ݙیوݨ کِیتے کیتا ہَئی۔ انّھاں نے ایندے کوں اپݨے شاہانہ طرز زندگی کوں فنڈ ݙیوݨ کِیتے استعمال کیتا، جیندے وِچ متعدد اعلیٰ درجے دے ہوٹلاں وِچ رہائش شامل ہَئی۔ 2013ء اتے 2017ء دے درمیان، سوروکین نے وݙے مالیاتی اداریاں، بینکاں، ہوٹلاں اتے افراد کوں مجموعی طور تے $275,000 دا دھوکہ ݙتا۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
سامنتھا ڈی میل

ودنلاگے سمانتھا پاتھما چندر ڈی میل (ڄمݨ دی تاریخ: 12 دسمبر 1964ء) سری لنکن نژاد سابق اطالوی کرکٹ کھݙاڑی ہن۔ کھٻے ہتھ دے آرتھوڈوکس اسپنر، اوں نے 1996ء اتے 1998ء دے درمیان اٹلی دی قومی کرکٹ ٹیم کیتے کھیݙیا، ایں توں پہلے اپݨے آبائی شہر سری لنکا وچ برگر ریکریشن کلب اتے سیباسٹیانائٹس کرکٹ اتے ایتھلیٹک کلب کیتے فرسٹ کلاس کرکٹ کھیݙ چکے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
آنا برنابیچ

آنا برنابیچ (سربیائی: Ана Брнабић) (تلفظ [âna bř̩nabit͜ɕ]) ہک سربیائی سیاست دان ہئی جو 29 جون 2017ء توں سربیا دی وزیر اعظم ہئی۔ اوہ سربیا دی پہلی زنانی وزیر اعظم ہئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
جوئے ہنٹر (کرکٹر)

جوزف ہنٹر (ڄمݨ دی تاریخ: 3 اگست 1855ء - وفات دی تاریخ: 4 جنوری 1891ء) ہک پیشہ ور کرکٹ کھݙاڑی ہئی جئیں نے 1878ء اتے 1888ء دے درمیان یارکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب کیتے 143 میچ کھیݙے۔ ہنٹر نے انگلینڈ کیتے پنج ٹیسٹ میچ وی کھیݙے۔

سکاربورو، یارکشائر، انگلینڈ وچ پیدا تھئے، ہنٹر، جیہڑے پنج بھراواں وچوں ہک ہئی، نے اسکاربورو دے ساحل سمندر تے اپݨی کرکٹ سکھی اتے اول درجہ وکٹ کیپر بݨے۔ اگرچہ اینکوں اپݨے ہم عصراں وچوں بہترین قرار نہیں ݙتا ڳیا، لیکن او الفریڈ شا دے 1884/5ء وچ آسٹریلیا دے دورے تے ڳیا اتے اتھائیں اوں نے اپݨے پنج ٹیسٹ کھیݙے۔ تاہم، او خرابی صحت دا شکار ہئی اتے 1888ء وچ کرکٹ توں ریٹائر تھی ڳیا، جݙݨ ایندی جاہ ایندے بھرا ڈیوڈ نے یارکشائر دا وکٹ کیپر بݨایا۔ ہنٹر اصل وچ ہک پتھر ساز ہئی، لیکن ہک پب مالک مکان بݨ ڳیا۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم
* انگلستان کے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیوں کی فہرست

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
آرلین کیلی (کرکٹر)

**آرلین نورا کیلی** (پیدائش: 8 جنوری 1994ء) ہک آئرش کرکٹ کھلاڑی ہَئی جیڑھی ڈریگنز، آکلینڈ ہارٹس اتے آئرلینڈ کِیتے کھیݙدی ہَئی۔ انّھاں پہلے کینٹ کِیتے وی کھیݙ چکی ہَن۔ انّھاں نے جون 2022ء وِچ آئرلینڈ کِیتے بین الاقوامی کیریئر دا آغاز کیتا۔ 

## ابتدائی زندگی تے کیریئر
کیلی 1994ء وِچ آکلینڈ، نیوزی لینڈ وِچ پیدا تھئی ہَن۔ انّھاں دے والد وی نیوزی لینڈ وِچ پیدا تھئے ہَن لیکن انّھاں دے والدین ݙوہائیں آئرلینڈ وِچ پیدا تھئے ہَن اتے انّھاں دی والدہ وی آئرلینڈ وِچ پیدا تھئی ہَن، کیلی دے کول آئرش پاسپورٹ ہَئی۔ کیلی نیوزی لینڈ دے ڈومیسٹک ٹورنامنٹس وِچ آکلینڈ ہارٹس کِیتے کھیݙدی ہَن، جیندے وِچ ہیلی برٹن جان سٹون شیلڈ وی شامل ہَئی۔ دسمبر 2018ء وِچ انّھاں نے کلب کِیتے اپݨی 50ویں کیپ حاصل کیتی۔ مارچ 2020ء وِچ 2019-20 ہالی برٹن جانسٹون شیلڈ دے فائنل وِچ کیلی نے میچ جیتݨ والے 110 رنز بݨائے جیویں جو آکلینڈ ہارٹس نے ناردرن اسپرٹ کوں 67 رنز نال شکست ݙے کے مقابلہ جِت گھِدا۔ انّھاں 2018ء وِچ کینٹ کِیتے ہک غیر ملکی کھلاڑی دے طور تے وی کھیݙیا ہَئی۔

آئرلینڈ وِچ زنانیاں دے 2022ء دے ڈومیسٹک کرکٹ سیزن توں پہلے، کیلی کوں ڈریگنز نے 2022ء آراچاس سپر 20 ٹرافی اتے 2022ء آراچاس سپر 50 کپ وِچ کھیݙݨ کِیتے سائن کیتا ہَئی۔ مئی 2022ء وِچ کیلی کوں جنوبی افریقہ دے خلاف سیریز کِیتے آئرلینڈ دیاں زنانیاں دے ون ڈے بین الاقوامی اتے زنانیاں دے سکواڈز وِچ شامل کیتا ڳیا۔ آئرلینڈ دے نو ریگولر کھلاڑی سلیکشن کِیتے دستیاب کائنی ہَن، کیلی نے آکھیا جو آئرلینڈ دے ہیڈ کوچ ایڈ جوائس دی طرفوں کال اپ گھِدݨ "خوش آئند سرپرائز" ہَئی۔ شروع وِچ صرف ڈریگنز کِیتے کھیݙݨ کِیتے آئرلینڈ وِچ رہوݨ دے بعد، کیلی آئرلینڈ دی قومی ٹیم کوں کال کرݨ کِیتے صحیح وقت تے صحیح جاہ تے ہَن۔ 

غیر ملکی کھلاڑیاں دے چُنݨ دے حوالے نال ایڈ جوائس نے آکھیا جو کیلی جیہاں کرکٹرز ٹیم وِچ "معیار کوں چانڳا" کریسن۔ کیلی نے اپݨا WT20I ڈیبیو 3 جون 2022ء کوں جنوبی افریقہ دے خلاف آئرلینڈ کِیتے کیتا۔ میچ وِچ کیلی نے ݙو وکٹاں گھِدّیاں جیندے وِچ جنوبی افریقہ دے کپتان سنی لوس دی وکٹ وی شامل ہَئی۔ آئرلینڈ نے ایہ میچ ݙاہ رنز نال جِت گھِدا، جنوبی افریقہ دے خلاف فارمیٹ وِچ اپݨی ݙوجھی جیت درج کیتی، پہلی جیت اگست 2016ء وِچ آئی ہَئی۔ کیلی نے 11 جون 2022ء کوں اپݨے WODI دی شروعات کیتی، اوہ وی جنوبی افریقہ دے خلاف سیریز وِچ۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
آمنہ القبیسی

آمنہ القبیسی (پیدائش 28 مارچ 2000ء) ہک اماراتی زنانی ریسنگ ڈرائیور ہِن، جو فی الحال ایم پی موٹرسپورٹ کِیتے F1 اکیڈمی وِچ ریس کریندی پئی ہِن۔ 16 دسمبر 2018ء کوں، اوہ سعودی عرب وِچ Diriyah ePrix دے بعد فارمولا ای کِیتے موٹرسپورٹ ٹیسٹ پروگرام وِچ حصہ گِھنݨ والی مشرق وسطیٰ دی پہلی زنانی بݨ ڳئیاں۔

## ذاتی زندگی
امنا دی پیدائش ریاستہائے متحدہ وِچ ورجینیا دے واشنگٹن وِچ تِھئی۔ اوہ مبارکالہ انویسٹمنٹ کمپنی وِچ رئیل اسٹیٹ تے انفراسٹرکچر انویسٹمنٹ پلیٹ فارم دے سی ای او خالد القوبیسی دی دھی ہِن تے ہک ریسنگ ڈرائیور وی ہِن جیڑھی فرانس وِچ 24 آورس لی مینس ریس وِچ حصہ گِھنݨ والی پہلی اماراتی ہَن، جنھاں نے ݙو کلاس پوڈیم دا دعویٰ کِیتا ہئی۔ اوہ دمن سپیڈ اکیڈمی دے نال موٹر اسپورٹس وِچ حصہ گِھنݨ تے بین الاقوامی سطح تے مقابلہ کرݨ والی پہلی اماراتی زنانی ہِن۔ اوہ حمد القبیسی دی وݙی بھیݨ وی ہِن۔ امنا نے سوربون یونیورسٹی ابوظہبی وِچ تعلیم حاصل کِیتی، ریکارڈ مینجمنٹ تے آرکائیول سائنس وِچ ڈگری مکمل کِیتی تے اُون٘دے مفادات وِچ کارٹنگ، جمناسٹکس تے جیٹ اسکیئنگ شامل ہِن۔ 

## کیریئر
امنا نے اپݨے کارٹنگ کیریئر دا آغاز 2014ء وِچ 14 سال دی عُمر وِچ کِیتا۔ اوہ روٹیکس میکس چیلنج (آر ایم سی ورلڈ فائنلز) وِچ حصہ گِھنݨ والی پہلی عرب زنانی ہَن۔ ݙو سال بعد اُون٘ں نے بین الاقوامی سطح تے مقابلہ کرݨا شروع کِیتا تے ٹاپ 10 وِچ جاہ بݨاوݨ دا دعویٰ کِیتا۔ 2017ء وِچ، اوہ متحدہ عرب امارات آر ایم سی چیمپئن شپ جِتݨ والی پہلی عربی لڑکی ہَن۔ اوہ کاسپرسکی لیب دی سرپرستی کرݨ والی پہلی زنانی وی ہَن۔ اوہ جی سی سی ینگ ڈرائیورس اکیڈمی پروگرام وِچ متحدہ عرب امارات دی نمائندگی کرݨ کِیتے اے ٹی سی یو اے ای دی طرفوں چُݨی ون٘ڄݨ والی پہلی زنانی وی ہَن جیڑھا اُنھاں نے جِتیا ہئی۔

امنا تے اُون٘دی بھیݨ ہمدا نے ٹیم ڈرائیور دے نال ویکرزڈورف وِچ ایکس 30 یورو سیریز وِچ حصہ گِھدّا۔ اِیہ امنا دا ویکرزڈورف وِچ گاڑی چلاوݨ دا پہلا موقع ہئی تے اُون٘ں نے اپݨی ہک ہیٹ وِچ ٹاپ فائیو وِچ شامل تِھیوݨ دی وجہ توں زبردست رفتار ݙکھائی ہئی۔ امنا 54 ڈرائیوراں وِچوں مجموعی طور تے 16ویں نمبر تے رہیاں تے اوہ فائنل تائیں پُڄݨ والی واحد زنانی وی ہَن۔

امنا نے 2018ء دی اطالوی ایف 4 چیمپئن شپ وِچ پریما پاور ٹیم جِتݨ والی چیمپئن شپ دے نال حصہ گِھدّا۔ اُون٘ں نے ست وِچوں چھ راؤنڈز وِچ حصہ گِھدّا، جیندے وِچ اُون٘دی سبھ توں زیادہ پوزیشن 12ویں نمبر تے ہئی۔ اُون٘ں نے اڳلے سیزن وِچ وی حصہ گِھدّا، بغیر کہیں پوائنٹ دے 31ویں نمبر تے رہیاں۔

القوبیسی 16 دسمبر 2018ء کوں سعودی عرب دے شہر دیریا وِچ ہک اسٹریٹ سرکٹ تے ایڈ دریا ای پریکس وِچ 2018-19ء فارمولا ای سیزن دے پہلے راؤنڈ دے بعد ٹیسٹ سیشن وِچ حصہ گِھنݨ والیاں نو زنانیاں ڈرائیوراں وِچوں ہک ہَن۔ اُون٘ں نے موٹرسپورٹ کمیشن وِچ ایف آئی اے ویمن دی پہل وِچ آڈی توں چلݨ والی فارمولا ای کار وِچ این ویژن ورجن ریسنگ کِیتے گاڑی چلائی۔ سعودی عرب وِچ پہلی وار زنانیاں کوں گاڑی چلاوݨ دی قانونی اجازت ملݨ دے چھ مہینے توں گھٹ عرصے بعد اِیہ واقعہ پیش آیا۔ 

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ڈیو والیس (کرکٹر)

ڈیوڈ والیس (ڄمݨ دی تاریخ نامعلوم) ہک سابق بین الاقوامی کرکٹ کھݙاڑی ہے جئیں نے 1996ء اتے 2001ء دے درمیان امریکی قومی ٹیم دی نمائندگی کیتی۔ او ہک اوپننگ بلے باز دے طور تے کھیݙا۔

## حوالہ جات

ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ڈیوڈ کاکس (سکاٹش کرکٹر)

ڈیوڈ جان کاکس (ڄمݨ دی تاریخ: 1 مارچ 1973ء) سکاٹش دے سابق بین الاقوامی کرکٹ کھݙاڑی ہن جنہاں نے 1999ء اتے 2001ء دے درمیان سکاٹش قومی ٹیم دی نمائندگی کیتی۔ او سڄے ہتھ دے تیز گیند باز دے طور تے کھیݙدے ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ناوو ماہا

نوولانی ماہا (ڄمݨ دی تاریخ: 30 ستمبر 1974ء کوں آلوکونی، پاپوا نیو گنی وچ) پاپوا نیو گنی دے ہک آل راؤنڈ کھݙاڑی ہن جنہاں نے کرکٹ اتے آسٹریلوی رولز فٹ بال وچ پاپوا نیو گنی دی نمائندگی کیتی ہے۔ او پاپوا نیو گنی دے آئی سی سی دے چیئرمین دے پتر ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ایوریل لاوین

اوریل لاوین (Avril Ramona Lavigne) (تلفظ: /ˈævrɪl ləˈviːn/; فرانسیسی تلفظ: [avʁil laviɲ]) ہک کینیڈین-فرانسیسی ڳائیکہ اَتے ڳاوݨ کار ہئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:فیشن ڈیزائنر زنانیاں
ونکی:کینیڈین فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
آئس اسپائس

آئسس نیجا گیسٹن (پیدائش: 1 جنوری 2000ء) پیشہ ورانہ طور تے آئس اسپائس دے ناں نال مشہور، ہک امریکی ریپر ہِن۔ نیویارک شہر دے برونکس وِچ پیدا تِھئیاں تے پرورش پائی۔ اُنھاں نے 2021ء وِچ کالج وِچ تعلیم گِھندے ہوئے پروڈیوسر رائٹ یو ایس اے نال ملاقات دے بعد اپݨے میوزیکل کیریئر دا آغاز کِیتا۔ موسیقی دے صحافیاں نے آئس اسپائس دے آرام دہ ریپنگ انداز کوں نوٹ کِیتا ہِے۔ 2023ء وِچ ٹائم نے اُون٘کوں "بریک آؤٹ اسٹار" دے طور تے بیان کِیتا۔ بل بورڈ نے اُون٘کوں "ریپ دی نویں شہزادی" دا ناں ݙِتّا ہِے۔ اُنھاں کوں بہترین نواں فنکار لیے ایم ٹی وی ویڈیو میوزک ایوارڈ، "سال دے نویں فنکار" لیے پیپلز چوائس ایوارڈ تے بی ایم آئی آر اینڈ بی/ہپ ہاپ ایوارڈز توں امپیکٹ ایوارڈ دے نال نال بہترین نویں فنکار سمیت چار گریمی ایوارڈز لیے نامزدگیاں ݙِتّیاں ڳئیاں ہِن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
آئسس نیجا گیسٹن یکم جنوری 2000ء کوں برونکس نیو یارک شہر وِچ پیدا تِھئیاں جتھاں اُنھاں دی پرورش فورڈھم روڈ دے پڑوس وِچ تِھئی۔ اوہ 5 بھیݨ بھراواں وِچوں سَبھ توں وݙی ہِن۔ اوہ مخلوط نسل دی ہِن: اُون٘دے پیؤ جوزف گیسٹن، افریقی نژاد امریکی ہِن تے ہک واری زیر زمین ریپر ہَن۔ اُون٘دی ماں، چرینہ المانزار، ڈومینیکن ہِن۔ المانزار ہک کار ڈیلرشپ وِچ کم کریندی ہَن تے جݙاں اُون٘ں گیسٹن کوں جنم ݙِتّا تاں اوہ 17 سال دی ہَن۔ اُون٘دے والدین دی پہلی ملاقات میکڈونلڈز وِچ تِھئی ہئی تے جݙاں گیسٹن 2 سال دی ہَن تاں اُون٘دی طلاق تِھی ڳئی ہئی۔ 

## کیریئر
آئس اسپائس نے 2021ء وِچ ریکارڈ پروڈیوسر رائٹ یو ایس اے نال ملاقات دے بعد ریپنگ شروع کِیتی۔ اُون٘ں نے اپݨا پہلا گانا "بلی فری اسٹائل" تیار کِیتا، جو مارچ 2021ء وِچ آئس اسپائس دے "بس اِیہ" چیلنج کرݨ دی ویڈیو دے بعد ٹویٹر تے وائرل تِھی ڳیا۔ اُون٘دے گانے "نیم آف لو" نے ساؤنڈ کلاؤڈ تے توجہ گِھدی جیندے نال اوہ انسٹاگرام تے مقبول تِھی ڳئی۔ 10 اگست 2022ء کوں آئس اسپائس نے اپݨا گانا "منچ (فیلین 'ا')" ورلڈ اسٹار ہپ ہاپ دے ذریعے تقسیم کِیتی ڳئی ہک ویڈیو دے نال ریلیز کِیتا، اُون٘دے اِیں ویلے دے نام نہ رکھݨ والے ای پی، لائک..؟ دے مرکزی سنگل دے طور تے۔ اِیہ گانا ڈریک دی حمایت حاصل تِھیوݨ دے بعد مقبولیت حاصل کِیتا جیندے اپݨے سیریس ایکس ایم ریڈیو اسٹیشن، ساؤنڈ 42 تے گانا چلایا۔ اِیں دے بعد اِیہ ٹویٹر تے ٹک ٹاک تے وائرل تِھیا تے بل بورڈ دے ہاٹ آر اینڈ بی/ہپ ہاپ گانےآں تے ببلنگ انڈر ہاٹ 100 چارٹس تے چارٹ تِھیا۔ ستمبر 2022ء وِچ آئس اسپائس بی-لووی دے گانے "ون ٹائم" وِچ بطور فیچرڈ آرٹسٹ نمودار تِھئی۔ اِیں مہینے دے آخر وِچ اُون٘ں نے 10K پروجیکٹس تے کیپیٹل ریکارڈز دے نال ہک ریکارڈ معاہدے تے دستخط کِیتے۔ 28 اکتوبر کوں اُون٘ں نے سنگل "بکنی باٹم" ریلیز کِیتا۔ آئس اسپائس دا پہلا ای پی، لائک..؟جیسے..؟، 20 جنوری 2023ء کوں ریلیز کِیتا ڳیا ہئی تے اِیندے وِچ سنگلز "منچ (فیلین 'ا')"، "بیکنی باٹم" تے "ان ہا موڈ" شامل ہَن۔

## ذاتی زندگی
آئس اسپائس دوجنسیت پرست ہِن۔ اوہ اپݨے کیریئر دی پیشرفت دے بعد نیو جرسی منتقل تِھی ڳئیاں۔

## حوالے

ونکی:امریکی شخصیتاں
ونکی:زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ایڈیل اونینگو

**ایڈیل اونینگو** (پیدائش: 5 فروری 1989ء) کینیا دی زنانی ریڈیو پیش کنندہ، سماجی کارکن اتے میڈیا شخصیت ہَن۔ انّھاں کوں 2017ء دی بی بی سی 100 زنانیاں وِچوں ہک اتے 2018ء دی اوکے افریقہ دی ٹاپ زنانیاں وِچوں ہک دے طور تے چُݨیا ڳیا ہَئی۔

## ابتدائی زندگی تےتعلیم
اونیاگو دا تعلق کینیا نال ہَئی پر انّھاں نے بوٹسوانا دے ہائی اسکول وِچ تعلیم حاصل کیتی۔ 2008ء وِچ ویسٹ لینڈز، نیروبی وِچ ہک اجنبی نے انّھاں دی عصمت دری کیتی۔ اون یانگو نے ایں دے بعد توں عصمت دری دے متاثرین دی حمایت کرݨ دے مقاصد دی حمایت کیتی ہَئی جیویں جو "مہم نمبر کا کوئی مطلب کائنی"۔ انّھاں نے یونائیٹڈ سٹیٹس انٹرنیشنل یونیورسٹی افریقہ وِچ صحافت اتے نفسیات دی تعلیم حاصل کیتی جتھاں انّھاں نے تعلقات عامہ وِچ مہارت حاصل کیتی۔ انّھاں ہمیشاں شاعری وِچ دلچسپی رکھیندی رہیاں ہَن پر محسوس کیتا جو انّھاں دے اتے انّھاں دے ساتھی فنکاراں کِیتے کافی جاہ کائنی ہَئی۔ یونیورسٹی وِچ اپݨے آخری سال وِچ انّھاں نے ہک اوپن مائیک نائٹ شروع کیتی جتھاں شاعراں اتے موسیقاراں نے اپݨے کم دا اشتراک کیتا۔ یونیورسٹی وِچ رہندیاں اونیاگو کوں کینیا دے ہک ریڈیو اسٹیشن، تھین ون ایف ایم نے موقع ݙتا اتے اپݨے ڈرائیو ٹائم ریڈیو پروگرام دی میزبانی کِیتے بھرتی کر گھِدا۔ انّھاں نے 2012ء وِچ اپݨی ماں کوں چھاتی دے کینسر وِچ کھو ݙتا جیڑھا اونیانگو کوں آگاہی اتے علاج کوں فروغ ݙیوݨ دیاں مہماں وِچ شامل تھیوݨ دی ترغیب ݙتی۔

## کیریئر
اونینگو نے کینیا دے ریڈیو اسٹیشن کس ایف ایم نیروبی کِیتے پیش کنندہ دے طور تے کم کیتا جتھاں انّھاں نے 7 سال تک سنیچر بریفسٹ شو پیش کیتا۔ کس ایف ایم وِچ انّھاں نے سنیچر شام دا ہک پروگرام شروع کیتا جتھاں انّھاں نے افریقی موسیقی بݙائی ۔ انٹیل نے اعلان کیتا جو اونیانگو 2015ء وِچ انّھاں دے "شی ول کنیکٹ" ایمبیسڈرز وِچوں ہک ہَن۔ ایں صلاحیت وِچ انّھاں نے افریقہ وِچ زنانیاں کوں آن لائن زیادہ پر اعتماد تھیوݨ اتے انٹرنیٹ کوں بااختیار بݨاوݨ دے آلے دے طور تے استعمال کرݨ دی تربیت ݙتی ہَئی۔ انّھاں نے آن لائن ٹرولاں دے خلاف ڳالھ کریندیاں آکھیا ہَئی: "... چنگا تھیوو یا وݙے تھی ون٘ڄو۔ اپݨے اندرونی مسائل کوں اساݙے اڳوں پیش کرݨ دی بجائے انّھاں نال نمٹ ون٘ڄو۔" 2016ء وِچ اون یانگو نے ہک سرپرستی پروگرام، "سسٹر ہڈ" قائم کیتا جیڑھا افریقہ وِچ زنانیاں کِیتے مدد فراہم کریندا ہَئی۔ "تھرو نو مینز نو" اتے "سسٹر ہڈ" اونینگو زنانیاں کوں علاج اتے محفوظ گھراں تک رسائی دے نال نال عصمت دری دے متاثرین کِیتے اعتماد دیاں کلاسیں پیش کرݨ وِچ مدد کریندا ہَئی۔ انّھاں نے کینیا دیاں زنانیاں اتے نوجواناں کوں چیمپئن بݨاوݨ کِیتے کم کیتا ہَئی اتے 2018ء وِچ ہک نیا اقدام، "غیر اخلاقی طور تے افریقی" شروع کیتا ہَئی۔ ایں کوشش دے ہک حصے دے طور تے انّھاں نے ہائی اسکول دے طلبہ کِیتے ہک کم دے تجربے دا پروگرام تیار کیتا۔

### اعزازات
اونینگو کوں 2017ء وِچ بی بی سی دی سرفہرست 100 زنانیاں وِچوں ہک دے طور تے چُݨیا ڳیا ہَئی۔ 2018ء وِچ اوہ اوکے افریقہ دی سرفہرست 100 زنانیاں وِچوں ہک دے طور تے چُݨیاں ڳیاں ہَن۔ انّھاں 2019ء وِچ افریقہ یوتھ ایوارڈز دے 100 سبھ توں زیادہ بااثر نوجوان افریقیاں وِچ شامل ݙو کینیا دے باشندیاں وِچوں ہک ہَن۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:بی بی سی 100 زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
میتھیو ڈوائر

میتھیو ڈیمین ڈوائر (ڄمݨ دی تاریخ: 22 فروری 1959ء) ہک سابق آئرش کرکٹ کھݙاڑی ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ایوا ریکوبونو

**ایوا ریکوبونو** (پیدائش 7 فروری 1983ء) ہک اطالوی ماڈل، اداکارہ اتے ٹیلی ویژن پیش کنندہ ہَئی۔

## ابتدائی زندگی
ریکوبونو پالرمو، سسلی وِچ پیدا تھئی ہَن، ہک اطالوی پیو اتے جرمن ماں دی دھی ہَن۔ انّھاں دیاں ترے وݙیاں بھیݨاں ہَن۔ ریکوبونو نے 18 سال دی عمر وِچ میلان ویچݨ توں پہلے سسلی وِچ ماڈلنگ شروع کیتی، جتھاں انّھاں نے اپݨے فیشن کیریئر کوں اڳاں تے ودھایا اتے ݙو اطالوی میوزک ویڈیوز وِچ نظر آئیاں۔ 2002ء وِچ انّھاں نے اپݨے ٹیلی ویژن دی شروعات فیوریلو دے ذریعے اپݨے RAI شو "Stasera Pago Io" ("Tonight I'll Pay") کِیتے کیتی ہَن، جیندے وِچ جو کاکر، لینی کراوٹز اتے سیلین ڈیون جیویں ٻہوں سارے بین الاقوامی ستارے شامل تھئے ہَن۔

## کیریئر

### ماڈلنگ
ریکوبونو دی تصویر سبھ توں پہلے مارکو گلیانو نے گھِدی ہَن، جیڑھا انّھاں کوں سسلی وِچ ݙٹھا ہَئی۔ 2002ء وِچ انّھاں نے ڈولچے اینڈ گبانا دے نال ہک معاہدہ کیتا جیندے نال انّھاں نے D&G S/S 2003 دی مہم کیتی جیڑھی ماریو ٹیسٹینو نے سپر ماڈل ناؤمی کیمبل دے نال شوٹ کیتی ہَن۔ ول بروس ویبر نے 2003ء دے پیریلی کیلنڈر کِیتے انّھاں دی تصویر کھِچی۔ ایں دے بعد انّھاں نے جیورجیو ارمانی، چینل، ویلنٹینو، جیانفرانکو فیری، ایمانوئل انگارو اتے ٻہوں سارے ݙوجھے ڈیزائنراں کِیتے ماڈلنگ کیتی ہَن۔ انّھاں نے فوٹوگرافراں کِیتے کم کیتا ہَن جنہاں وِچ مائلز ایلڈریج، ڈیوڈ بیلی، گیلس بینسیمون، پیٹرک ڈیمارچیلیئر، آرتھر ایلگورٹ، اینی لیبووٹز، پیٹر لنڈبرگ، کریگ میکڈین، پاؤلو روورسی اتے ایلن وون انورتھ شامل ہَن، جنہاں نے ایلے، وان، جی فائر، ووگ دے بین الاقوامی ایڈیشناں کِیتے پوز ݙتی ہَن۔

انّھاں نے آسکر ڈی لا رینٹا، چینل، الیگزینڈر میک کیوین، لینون، بالمین، فینڈی، البرٹا فیریٹی، جیریمی سکاٹ، ویوین ویسٹ ووڈ اتے ٻہوں سارے ݙوجھیاں کِیتے شو کیتے۔ انّھاں نے چینل بیوٹی، سونیا رائکیل، لوریل، جیانفرانکو فیری، ٹروسارڈی، سیلائن، لا پرلا دیاں مہماں وِچ نمایاں طور تے کم کیتا۔ ریکوبونو نے لاوازا کیلنڈر 2009ء کِیتے اینی لیبووٹز دیاں تصویراں کِیتے پوز ݙتا۔ انّھاں نے مارکو گلیانو دی ارجنٹوویو مہم دا چہرہ وی بݨائیاں اتے 2012ء وِچ سوارووسکی کِیتے کم کیتا۔ انّھاں نے نویں اسکائی چینل ہائی لائف ٹی وی کِیتے لگژری اتے طرز زندگی دے بارے وِچ کمرشل وی پیش کیتا۔ 2011ء دے کانز فلم فیسٹیول دے دوران ریکوبونو نے فنڈ ریزنگ شو فیشن فار ریلیف کِیتے واک کیتا، جیڑھا نومی کیمبل اتے فرانکا سوزانی نے توہوکو دے زلزلے اتے سونامی دے متاثرین کِیتے قائم کیتا ہَئی۔

## ذاتی زندگی
2004ء توں 2005ء تک ریکوبونو نیو یارک سٹی وِچ رہیاں، کم کیتا اتے تعلیم حاصل کیتی۔ اوہ ہݨ لندن اتے میلان دے درمیان اپݨے بوائے فرینڈ، ساؤنڈ ڈیزائنر میٹیو سیکارینی دے نال رہندی ہَن۔ ایں جوڑے دا ہک پُتر لیو ہَئی، جیڑھا 2014ء وِچ پیدا تھیا اتے ہک دھی لیویا، جیڑھی 2020ء وِچ پیدا تھئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں
ونکی:ٹیلی ویژن پیش کنندگان زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون