منظو رحسین خاکی

ج:1939ء ۔ م 30نومبر2013ء

                        ڈاکٹر منظور حسین خاکی’’ بزم نقوی‘‘ دے فعال ممبر ہن ۔ نقوی احمد پوری دے قریبی سنگتی ہن۔ ہک لمبے عرصے کنوں شاعری کریندن پر حالی تئیں اُنہاں دا کوئی مجموعہ نی چھپ سڳیا ۔ سادہ غزل لکھدن تے سوہݨی ڳالھ کریندن ۔ طبیعت دے سادے تے من بھاوݨیں انسان ہن ۔اُنہاں دیاں کجھ غزلاں پیش خدمت ہن :

؎                     جے آیاہیں تاں ذرا دیر ٻہہ تاں ونج خاکی

                       وَلا کیا جاݨوں ایہ گھڑیاںنصیب وی تھیسن 

٭                      بمطابق شناختی کارڈ شاعر خود۔2فروری 2012ء

کلام  ٭

(1)

جݙاں کہیں تے وی اُوندی ذات دا فیضان تھی ویندے

گدا ہوندے، زمانے دا مگر سلطان تھی ویندے

کرے ہمت اگر کوئی تاں کیا کجھ تھی نہیں سڳدا

کیجھا مشکل توں مشکل ہووے کم آسان تھی ویندے

سنبھل تے ٹُر زمانے وچ وَدھا نہ پیر چادر توں

اِیں جھوٹی شان وچ ہک ݙینہہ وݙا نقصان تھی ویندے

میں تیݙے پیار دی بھاہ وِچ ہے ایویں آپ کوں ساڑیا

کوئی پروانہ ݙیوے تے جیویں قربان تھی ویندے

تیݙے ٻاجھوں میݙا جانی تھیا ہے حال کجُھ اِیجھا

ہے جیویں رُوح ٹُر ویندی بدن بے جان تھی ویندے

او جنت کوں نی کھڑ ݙہدا اُو دوزخ توں وی نی ݙردا

اُوندے دروازے دا خاکیؔ جیہڑا دربان تھی ویندے

(2)

ہے انتظار دیوچ دل بے قرار آ ونڄ

آ ونڄ نہ دیر لا توں اے ہاں دے ٹھار آ ونڄ

کر چا توں مہربانی کر چا نظر کرم دی

رُوندا ہے ہجر دیوچ دل زار و زار آ ونڄ

دردیں دے نال اَڄکل تھیندے میݙا گذارا

ہک پل نی چین آندا بݨ تے قرار آ ونڄ

ہے شوق دا تقاضا رَڄ رَڄ تے تیکوں ݙیکھاں

رُخ توں ہٹا تے پردہ اے پردہ دار آ ونڄ

تیݙے بغیر دلدا ویران تھی ڳے گلشن 

ہُݨ تاں خزاں دیوچ توں بݨ تے بہار آ ونڄ

آوݨ دا کر تے وعدہ کیوں بھُل ڳیاں ہیں خاکیؔ

ݙینہہ رات دل کوں تیݙا ہے انتظار آ ونڄ

(3)

غماں دا بحر ہے سر توں وی تار نال نہ چل

میں ݙکھڑے جھاڳ تے ونڄݨاں ہے پار نال نہ چل

ݙراکلا ہے ایہہ رستہ تے دُور ہے منزل

ہے ہر قدم تے مصیبت ہزار نال نہ چل 

نہ دِھکڑے کھا توں اَجئی خوار تھی نہ اَوجھڑ وچ

میݙے تاں سِر تے ہے ݙکھیں دا بار نال نہ چل

توں سُکھ تے چین دا پلیا ہویا ہیں نازک ہیں

تے میں ہاں رنج و الم دا شکار نال نہ چل 

میݙے خلاف ہے اَڄکل میݙا مقدر وی

تے حالی وقت وی نئیں ساز گار نال نہ چل 

سیاہ خانہ توں بے شک نہ ݙیکھ خاکیؔ دا

فقط توں سُݨ چا اِیندا حالِ زار نال نہ چل 

(4)

سحر کوں دیر ہے حالی ذرا تحمل کر

اَڄݨ تاں رات ہے کالی ذرا تحمل کر 

اُٻالھا تھی نہ اَجئی سوجھلا تاں تھیوݨ ݙے

نی سِجھ نے اَکھ اَڄاں بھالی ذرا تحمل کر

قدم قدم اُتے ہِن مورچے لُٹیریاں دے

کھڑن تھے راہ سنبھالی ذرا تحمل کر

اَندھارے وچ تاں ہزارں وقوعے تھی ویندن

اُفق تے آ ونڄے لالی ذرا تحمل کر

فضا خراب ہے ݙسدی اُبھردی لاندھی تک

ہے شر نے بھا ایجھی ٻالی ذرا تحمل کر

میݙی وفا کوں نہ بدنامیاں دے لیکے لا

نہ ڳالھ کر توں اُٻالھی ذرا تحمل کر

خدا کریسی اُو خاکیؔ ضرور مل پوسی

کݙاہیں تاں ݙیسی ݙکھالی ذرا تحمل کر

(5)

خبر نہ ہئی جو ایہہ خوشیاں رقیب وی تھیسن

خزاں توں پہلے بہاراں غریب وی تھیسن

میکوں یقین ہا ہک ݙینہہ اُو نفرتاں والے

مُکاتے فاصلے دل دے قریب وی تھیسن

کݙاہیں تاں آسی مُسک تے اُو سامݨے میݙے

کݙاہیں تاں میکوں بہاراں نصیب وی تھیسن

اُوندے مزاج دی تلخی توں میں نہ واقف ہم

پتہ نہ ہا جو ایہہ ڳالھیں عجیب وی تھیسن۔

توں رُس ڳیوں تاں ایہ ساری خدائی رُس ویسی

خلاف میݙے خود اپݨے نصیب وی تھیسن

جے آیا ہیں تاں ذرا دیر ٻہہ تاں ونڄ خاکیؔ

وَلا کیا ڄاݨوں ایہہ گھڑیاں نصیب وی تھیسن

(6)

غرور وچ نہ وݙار وچ ہے

وقار تاں اِنکسار وچ ہے 

ضرور تھیندی ہے ٻیرے ٻیرے

اُو اکھ جیڑھی انتظار وچ ہے

اُوندا تصور ہے دل دے اندر

تاہوں طبیعت قرار وچ ہے 

سکون تے چین زندگی دا

خلوص وچ ہے تے پیار وچ ہے

ہمیشہ اُوں کوں عروج مِلدے

جو با اَدب ہوش بار وچ ہے 

او کہیں نظارے دیوچ نی لبھدی

جو دلکشی حُسن یار وچ ہے 

اُوہے قیامت دے وانگ خاکیؔ

جو لمحہ فرقت دی مار وچ ہے 

(7)

خود غرضی دے جکھڑ وچ ہر رشتہ تُرٹیا لڳدا ہے 

ہر ہک فرد اَساکوں گھردا کھنڈیا پُنڈیا لڳدا ہے

دور جو نفسا نفسی دا ہے ہر کوئی آپ ݙو تݨدا پے

جیکوں ݙیکھو لالچ دی سُولی تے ٹنگیا لڳدا ہے 

کیہڑا کہیں کوں سمجھاوے اِتھ ڳالھ ہے سُݨدا کہیں دی کون

ہر کوئی تاں مغروری دے وچ وِگڑیا تِڳڑیا لڳدا ہے

پیار خلوص وفا دے قصے رہ ڳن صرف کتاباں وچ

ہمدردی وی مطلب دا ہک کھیݙ کھݙاوا لڳدا ہے

جیڑھے ݙینہہ توں کھیر تے پاݨی رَلمل تے ہک تھی ڳے ہن

اُوں ݙینہہ توں رنگ خون دا وی کجھ بدلیا بدلیا لڳدا ہے

حرِص ہوس دی بھاہ دیوچ خود آپ پے ساڑݨ اپݨیاں کوں

رشتے سڑ تے کولا تھی ڳن ہر کوئی اُوپرا لڳدا ہے

رب ڄاݨے کیا ڳالھ ہے خاکی کوئی تاں مونجھ مونجھاری ہے

چہرہ جو اَڄ ہر کہیں دا ٻہوں اُݙیا پُݙیا لڳدا ہے 

(8)

دل وچ اَصلوں پیار نہ پاویں دَھن دولت ہر جائی دا

اَڄ تیݙی ہے کل کہیں ٻے دی ماݨ کیا چیز پرائی دا

کیہڑے کیہڑے دَرد کوں رُوواں سُولیں وات حیاتی ہے

زخم ہزاراں دل دے اندر کر ڳے تیر جدائی دا

تیݙے میݙے پیار دا چرچا جا جا اُتے تھیندا پے

میݙے دل کوں کھادی ویندے خوف تیݙی رُسوائی دا

اَوڑک چھوڑ تے تاݙا اپݨا سِر دا درد مُکایا ہے

ساݙے نال جو نِت ہا راہندا جھڳڑا ہک ہمسائی دا

تن تابوت دا قیدی ݙاݙھا ماندا ہے کُرلاندا ہے

رب ڄاݨے پروانہ کیں ݙینہہ ملسِس آن رِہائی دا

تیݙے ٻاجھوں کون آسی تے میݙی بھال بھلیسی کون

کجھ تاں تُوں احساس کریں ہا یار میݙی تنہائی دا

خود غرضی دی چادر وچ سب رشتے خاکی لُک ڳے ہن

منہ نی بھاندا دُنیا تے اَڄ بھائی کوں خود بھائی دا

(9)

ہر ستم اُوندا جو کھِل کھِل تے بھُلا ݙیندا رِیہاں

اِیں طرح خود کوں وفا دی میں سزا ݙیندا ریہاں

بھاہ اُوندی کاوِڑ دی کہیں ویلے جھڑڳ پوندی جو ہئی

پاݨی چھڑکا تے محبت دا ٻجھا ݙیندا ریہاں

ہجر دے صحرا دی میں سڑدی پڄلدی ریت تے

ہر قدم تے دوستا تیکوں صدا ݙیندا ریہاں

بد دُعا ݙیوݨ کہیں کوں میݙے مسلک وچ نہ ہا

زخم کھا تے وی ستم گر کوں دُعا ݙیندا ریہاں

بے وفائی کر تے بھانویں بے وفا ہا ٹُر ڳیا

دل نہ بھُل سڳیا اُوکوں توڑیں بھلا ݙیندا ریہاں

پھُل تاں پھُل ہن گلستاں دی خوشنمائی واسطے

میں تاں کنڈیاں کوں وی رَت اپݨی پلا ݙیندا ریہاں

پندھ وی اَوکھا ہا ، منزل وی وفا دی دور ہئی

رب بھروسے میں قدم خاکی ودھا ݙیندا ریہاں

٭                      بمطابق بیاض شاعر ، محولہ خود۔2فروری 2012ء

## حوالہ
کتاب احمد پور شرقیہ اِچ سرائیکی غزل دی ٹور، مصنف : عبدالباسط بھٹی ، ناشر : جھوک پبلشرز ، ملتان