ظہور احمد دھریجہ ۔ محسن سرائیکستان

سرائیکی زبان تے ادب دی ترقی وچ سئیں ظہور احمد دھریجہ دا ہک وݙا ناں ہے، آپ دا تعلق ضلع رحیم یار خان دی تحصیل خان پور دی ہک قدیمی وستی دھریجہ نگر توں ہے۔ 1960 وچ مولانا کریم بخش دھریجہ دے گھر ڄمݨ آلے سئیں ظہور دھریجہ ابتدائی طور پر اپݨی وستی دے مدرسے وچ اپݨے والد صاحب توں قرآن مجید دے نال دینی تعلیم حاصل کیتی۔ فن خطاطی دا شوق پیدا تھیا کیونجو دھریجہ نگر دے ڈھیر سارے لوک خطاطی دے شعبے توں وابستہ تے مختلف اخباراں وچ کم کریندے ہن۔

1975ء وچ استاد مقبول احمد دھریجہ توں کراچی وچ کتابت سکھی۔ کراچی توں واپس آ تے روزنامہ ”رہبر“ بہاولپور وچ بحیثیت کاتب ملازمت اختیار کیتی، کتابت دے نال نال ادبی سرگرمیاں وچ وی حصہ گھندے ریہے ، ایں دوران سرائیکی صوبہ محاذ دے رہنماواں ریاض ہاشمی ایڈووکیٹ بانی سرائیکی صوبہ محاذ تے سیٹھ عبید الرحمان دے نال رل تے سرائیکی تحریک شروع کیتی۔

1977ء وچ بہاولپور توں واپس خان پور آ ڳئے، 1978ء وچ افشاں پریس رحیم یار خان تے بحیثیت کاتب ملازمت اختیار کیتی۔ 1979 وچ رحیم یار خان وچ اپنا پرنٹنگ پریس قائم کیتا جݙݨ جو 1981ء وچ خان پور وچ دھریجہ پرنٹرز دے ناں توں پرنٹنگ پریس قائم کیتی، ایں دوران خان پور دے ہفتہ وار اخبار ”الاستاذ“ وچ سرائیکی ادبی صفحہ شائع کریندے ریہے تے نال ای 1982ء وچ ”روہی رنگ“ دے ناں توں خان پور وں مہینہ وار رسالہ شروع کیتا۔ 

11جون 1990ء کوں خان پور توں پہلا سرائیکی روزنامہ اخبار ”جھوک“دے ناں توں شروع کیتا، روزنامہ ”جھوک“ دے شروع تھیوݨ تے کہیں اینکوں صدی دا معجزہ آکھیا تے کہیں اینکوں سرائیکی زبان دا نواں آغاز آکھیا۔ کیونجو ایں اخبار نال سرائیکی کوں ہک منفرد جاہ ملی۔ روزنامہ ”جھوک“ وچ ڳال ای صرف سرائیکی دی تھیندی ، ایں اخبار دے چھپݨ نال جتھاں سرائیکی وسیب دی آواز چاوݨ آلے قوم پرستاں کوں جاہ ملی اُتھاں سرائیکی لکھاریاں، ادیباں، شاعراں کوں وی حوصلہ ملیا۔ روزنامہ ”جھوک“ دے شروع تھیوݨ وچ جتھاں نویں نویں لکھاری سامھے آوݨ لڳیے اُتھاں سرائیکی ادب کوں سنبھالݨ دا سلسلہ وی شروع تھی ڳیا،  1992ء وچ قیس فریدی دا مرتب کیتا ہویا ”دیوان فرید“ شائع کیتا تے نال ای سرائیکی کتاباں دی اشاعت دا سلسلہ وی شروع کر ݙتا۔ دھریجہ نگر وچ دھریجہ ادبی اکیڈمی دے ناں توں ادبی سرگرمیاں شروع کیتیاں۔  

روزنامہ ”جھوک“ 17 نومبر کوں ملتان توں شروع تھیا جئیں دے نال سرائیکی ادب وچ وادھے کیتے خان پور دے نال نال ملتان وچ وی ”جھوک پبلشرز“ دا قیام عمل وچ گھن آیا ڳیا۔ جھوک پبلشرز دے پلیٹ فارم توں اڄ تئیں ہزاراں چھوٹیاں تے وݙیاں سرائیکی کتاباں شائع  کیتیاں ڳئن تے مخالفین کوں وی مݨݨا پَمسے جو جتنی کتاباں سرائیکی زبان وچ شائع تھیندیاں پن اتنیاں کہیں ݙوجھی زبان وچ شائع نی تھیاں ۔ ایویں ای جھوک سرائیکی سنگت بݨائی ڳئی جئیں دے ذریعے سرائیکی وسیب دے وݙے وݙے شہراں سودھے سارے مُلخ وچ ادبی تے ثقافتی پروگرام کرائے ڳئے۔ 

1989ء وچ پنجاب دے گورنر جنرل ٹکا خا بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان تے اسلامیہ یونیورسٹی بہاولپور وچ سرائیکی زبان دی ترقی سانگے سرائیکی شعبے کھولݨ  دا اعلان کیتا، اسلامیہ یونیورسٹی بہاولپور وچ سرائیکی شعبہ کھل ڳیا پر بہاء الدین زکریا یونیورسٹی دی انتظامیہ سرائیکی شعبہ کھوݨ وچ ڈھلی تھی ڳئی جئیں تے سئیں ظہور دھریجہ عدالت پڄ ڳئے، 4 سال پیشیاں بھڳتݨ دے بعد اخیر فیصلہ انہاں دے حق وچ آیا تے سرائیکی شعبہ کھُل ڳیا۔ ایویں اسلامیہ یونیورسٹی بہاولپور وچ شعبہ قائم تھیا تاں اینکون مستقل نہ کیتا ڳیا تاں ظہور احمد دھریجہ اوں ویلھے دے صدر فاروق لغاری کوں خط لکھیا جئیں وچ صدر فاروق لغاری وائس چانسلر کوں لکھیا جو فوری طور تے شعبہ مستقل کر تے میکوں رپورٹ ݙیو۔ 

اسلامیہ یونیورسٹی دے وائس چانسلر فوری طور تے شعبے کوں مستقل کیتا تے پڑھاوݨ آلے استادیں کوں وی مستقل نوکری ݙتی۔ کالجاں سانگے وی سرائیکی لیکچرر دی پوسٹاں آئیاں پر محکمہ تعلیم سرائیکی لیکچرر بھرتی نہ کیتے ، سئیں ظہور دھریجہ صوبائی محتسب پنجاب دی عدالت چلیے ڳئے تے ایہ مقدمہ وی جت گھدا تے فیصلہ انہاں دے حق وچ آیا۔ حکومت پنجاب ݙو کالجاں ایمرسن کالج ملتان تے ایس ای کالج بہاولپور وچ سرائیکی دی ݙو پوسٹاں ݙتیاں ، کالج دی سطح تے سرائیکی تعلیم بارے ایہ پہلی کامیابی ہئی ، ایندے بعد سرائیکی لیکچرر دی میل، فی میل پوسٹاں ہر سال توں آندیاں پن۔ 

سئیں ظہور احمد دھریجہ سرائیکی دھرتی تے ہک مہان یونیورسٹی دا درجہ رکھیندن ، ایں ویلھے تئیں سئیں ظہور احمد دھریجہ دی 50 توں ودھ کتاباں شائع تھی چکین تے مزید کتاباں دی اشاعت تے کم جاری اے ،  ملک دے نامور قومی اخبار روزنامہ 92 نیوز وچ ادارتی صفحے تے سئیں ظہور دھریجہ دا کالم ”وسیب“ دے عنوان توں شائع تھیندے، ایں توں پہلے روزنامہ خبریں، روزنامہ پاکستان ، روزنامہ بدلتا زمانہ ، ݙینھ وار جھوک سرائیکی سمیت قومی تے علاقائی اخباریں تے رسالیں وچ انہاں دے کالم شائع تھیندے رہندن۔ 

سرائیکی اجرک سئیں ظہور احمد دھریجہ دی ایجاد ہے تے اینکوں متعارف کراوݨ وچ ٻہون وݙا کردار ہے، سئیں ظہور دھریجہ دی کاوش سرائیکی اجرک سرائیکی وسیب دی وݙی طاقت بݨ تے سامھے آئی ہے ۔ سئیں ظہور احمد دھریجہ دے کریڈٹ وچ جتھاں ٻئے ٻہوں سارے وݙے وݙٖ کم ہن اُتھاں سرائیکی اجرک کوں ایجاد کرݨ تے اینکوں متعارف کراوݨ سانگے محنت تے زر کثیر خرچ کر تے اونکون ہر جاہ تے پڄاوݨ انہاں دا تاریخی کارنامہ ہے جئیں کوں سرائیکی قوم کݙاہیں نہ بھُلسی ۔ وسیب وچ رہݨ آلے سارے لوک سرائیکی اجرک پا تے خوش تھیندن کیونجو نیلا رنگ سرائیکی ماء دھرتی دی خاص نشانی ہے۔ نیل دی پیداوار اساݙے وسیب دا خاصا ہے، نیل دا استعمال وی اساݙی ماء دھرتی توں ای شروع تھیندے، تاریخی طور تے نیلا رنگ وسیب دے لوکاں دی حیاتی دا اہم حصہ ہے۔ 

سئیں ظہور احمد دھریجہ کوں اے اعزاز وی حاصل جو انہاں پاکستان وچ سب توں ودھ سرائیکی کانفرنساں، سیمینار، سمپوزیم تے سرائیکی میلے کرائن جنہاں دا سلسلہ ہُݨ تئیں جاری اے ۔ ملتان وچ قلعہ کہنہ قاسم باغ دولت دروازے دے ٻاہروں جھوک دے دفتر وچ ہر ویلھے وسیب سودھے پاکستان تے ٻاہرلے مُلخوں ادیب، دانشور، شاعر، فنکار، گلوکار، صحافیوں سودھے ہر طبقے نال تعلق رکھݨ آلی شخصیات اَمدیاں رہندن ۔ خصوصاً وسیب دے مختلف علاقیاں توں کوئی شخص ملتان آوے تے دفتر جھوک سرائیکی نہ آوے اے تھی ای نی سڳدا۔ 

عظیم سرائیکی خدمات دے اعتراف وچ حکومت پاکستان دی طرفوں گورنر میاں بلیغ الرحمان انہاں کوں خصوصی ایوارڈ توں وی نوازیا۔ ایندے نال مختلف ادبی اداریں تے مختلف شخصیات دی طرفوں درجناں تقریبات وچ سئیں ظہور احمد دھریجہ دی دستار بندی کیتی ڳئی، انہاں کوں محسن سرائیکستان دے لقب نال وی پکاریا ویندے ۔ سئیں ظہور احمد دھریجہ دی حیاتی دی وݙی خوبی اے ہے جو سرائیکی وسیب سانگے انہاں دی عظیم خدمات دا اعتراف انہاں دے مخالفین وی کریندن ۔

## حوالہ
جھوک ڈیجیٹل میڈیا، لکھاری: طاہر دھریجہ ، نیوز ایڈیٹر ݙینھ وار جھوک سرائیکی