قصیدہ سیّد عبدالقادر جیلانی

A HYM TO ABDUL QADIR JILANI

سن ن۔ م

راوی نَٹ

مقام منٹگمری

سامع آر ۔ سی ۔ ٹمپل

شاعر

(ترجمہ) ضلع منٹگمری دے ہک نَٹ د ی زبانی

عقیدت نال بھریا ایہ قصیدہ حضرت غوث الاعظم سیّد عبدالقادر جیلانی دی ہک کرامت بارے ہے جنھاںکوں ہندوستان وچ ٻہوں وݙا مسلم صوفی سمجھا ویندے ۔ تھی سڳدے جو موہروچ ایہ واقعہ اُنھاں دی نسل دے ہک بزرگ شیخ محمد غوث جیلانی (اُچ ۔ ضلع ملتان دے رہݨ آلے ) بارے بیان کیتا ڳیا ہووے ۔

پِیران پیر ‘ پیردست گیر ‘ غوث الاعظم ‘ غوث الصمدانی‘ محبوب سبحانی ‘میراں محی الدین سیّد ؍ شیخ عبدالقادر جیلانی حسنی الحسینی ‘ جہڑے سلسلہ قادریہ  دے بانی ہن ‘ پچادھی ایران دے ہک ضلع گیلان ؍ جیلان وچ (جیکوں ٹھیک لفظاں وچ کِیل وکِیلان آکھݨاں چاہیدا ہے) 471ھ؍1078ء اِچ ڄمّے ڄائے تے 1166ء اِچ بغداد وچ فوت تھئے ۔ اَحٖ وی اُتھاں اُنھاں دا روضہ عام خاص لوکاں کیتے زیارت گاہ ہے ۔ اُنھاں دے ݙو پتر ہَن ۔ سیّد علی محمد اَتے شیخ عبدالوہاب ۔ شیخ عبدالوہاب دی نسل وچوں نانہویں پُشت اِچوں شیخ حمید جہاں بخش پیدا تھئے ۔ جہڑے حضرت شیخ محمد غوث جیلانی دے ناں نال مشہور ہِن ۔ آپ تیمور دے زمانے (1326ء تا 1405ء) وچ 1394ء وچ اُچ ضلع ملتان وچ آن ٹِکّے۔ اَحٖ وی ریاست بہاولپور دے دادپوترے ‘ اُنھاں کوں آپݨاں سرپرست ولی سمجھدن ۔ اُنھاں دے پُتر پیرموسیٰ پاک شہید‘ جہڑے مشہور ولی ہَن ‘1593ء اِچ ملتان وچ دفن تھئے ۔ ملتان دے مخدوم اُنھاں د ی اولاد ہِن ۔ حضرت شیخ عبدالقادرجیلانی دے وݙے صاحبزادے دی اولاد وی بعد اِچ سرائے سدّھو ‘ تحصیل ملتان اِچ آ کے آباد تھی ڳئی ۔ ایہ سچیاں ڳالھیں پنجاب تے ہندوستان وچ حضرت شیخ عبدالقادر جیلانی دی مقبولیت دا اندازہ کرݨ کیتے کافی ہِن۔ سیّد محمد قاسم داناپوری 1855ء اِچ ہک کتاب ’’اعجازِ غوثیہ‘‘ اُردو وچ چھاپی ہئی جیندے وچ حضرت شیخ عبدالقادر جیلانی دے حال حویلے کھول کے ݙتے ڳئین۔

…………        

متن

مدح حضرت عبدالقادر عرف پیران پیر

تُوں پیر تمامی پیراں دا!

توں سرور کل امیراں دا!

غم دور کرو دِل گیراں دا!

یا غوث الاعظم جیلانی!

5                                          تُوں دوست پاک الٰہی دا!

                                               تُوں وچ حضوری چاہیدا !

                                               سر چھت جھلاندا شاہی دا!

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               تیرا وݙا بُلند ستارہ جی !

10                                      تجھے سیویں عالم سارا جی!

                                               تیرا چوکوٹ نقارہ جی!

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               توںشاہ مردان دا پوتا ہیں!

                                               توں نبی صاحب دا دوتا ہیں!

15                                      وچ نور الٰہی دے دھوتا ہیں!

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               توں سید پاک جیلانی ہیں!

                                               تُوں ظاہرا قطب ربانی ہیں!

                                               تُوں روشن دوہیں جہانی ہیں!

20                                                                                                                                                                                    یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               جگ ہوئے بہت ازاری جی!

                                               جے چا پڑھن مدح تمھاری جی!

                                               اوہدی بھی تُرت کر دیناں کاری جی!

یا غوث الاعظم جیلانی!

25                                    جگہ ہوئے بندی وان پیرا !

                                               اُوہدے مشکل کرے آسان پیرا!

                                               اوہنوں بہہ وڑھ ہر میدان پیرا!

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               اِک جو ٻڈھی مئی جی !

30                                    اُس تیری یارھی چائی جی !

                                               تُوں اوہدی مُراد پہنچائی جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               اُس ٻڈھی گھر فرزند ہویا !

                                               صورت وانگوں چند ہویا!

35                                    اوہ سوہنا قد بلند ہویا!

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               ٻڈھی کُرّم تے گھر سݙائی جی !

                                               ووہو سائوں دن ٹکائی جی !

                                               ووہو مُولی ڳڈھ پوائی جی !

40                                                                                                                                                                                    یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               ٻڈھی نینگر تُرت منگائیا جی!

                                               اوہدے ڳانا دست بندھائیا جی !

                                               سائیاں مل مل خوب نہائیا جی!

یا غوث الاعظم جیلانی!

45                                    اوہدے اَڳے تھال ٹِکائیا جی!

                                               اوہناں نانک دادک آئیا جی!

                                               اوہنوں نیوندرا سب اُگھرائیا جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               لڑکے تُوں مہندی تُرت لگائی جی !

50                                    اوہنوں چڑھا رنگ الٰہی جی !

                                               اوہدے شُکر کرے ہَئے مائی جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               ٻڈھی نے گھوڑی تُرت منگائی جی!

                                               اوہدے مُکھ لگام ݙوائی جی !

55                                    سب ویلاں دیندے بھائی جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               لڑکے پیر رِکابے پائیا جی !

                                               اُن برسے نور سوائیا جی!

                                               جو کُچھ لِکھا ہئی سو پائیا جی !

60                                                                                                                                                                                   یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               اُنہیں بہن جو پکڑے واڳ جی !

                                               دے بہناں دا لاڳ جی !

                                               تینوں اللہ لائیا بھاڳ جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

65                                   اُس دِتّا سی اُچیرا جی !

                                               اُس اُٹھ ‘ گھوڑا‘ وچھیرا جی !

                                               اُس گائیں ‘ مَہیں ‘ لویرا جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               لڑکا ڄنڈی جا نمدار ہویا !

70                                    اوہ بھائیاں نال تیار ہویا !

                                               سب سائون تے شگن وچار ہویا !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               تا جنج پتن تے آئی جی !

                                               اُن ٻیڑی تُرت منگائی جی !

75                                    سب مال متاع بھرائی جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               راتی جا نمدار ہوئے!

                                               سب سَون تے شگن وچار ہوئے!

                                               سب عالم نال تکرار ہوئے !

80                                                                                                                                                                                    یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               اوہ اڳلا آہا فردا جی !

                                               اوہ بُھوکا مال نہ زر دا جی !

                                               اُس جو کُچھ دِتّا سردا جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

85                                    جنج کرتی ایہ صلاحاں جی !

                                               ونج پکڑے آن ملاّحاں جی !

                                               ٻیڑا تر کے ہوئے اگاہاں جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               اُتے گُھلّی مینہ ہنیری جی !

90                                    اُتھے بُھل ڳئی تیری میری جی!

                                               اُتھے پیش نہ جائے دلیری جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               وچوں تو لڑکی بولی جی !

                                               مینوں کاہ نوں پائیا ڈولی جی !

95                                    سد شگن تو میری جھولی جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               ’’ربّا میوں کاہنوں پیدا کیتا اَئی!

                                               میرے کنتھ کھڑا چُپ کیتا اَئی!

                                               سس وارنا پانی پیتا اَئی !

100                                                                                                                                                                                یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               اُتھے گُھلاّں تے چَوائیا جی !

                                               دریا لہر وچ آئیا جی !

                                               اُس ٻیڑا چُک اُلٹائیا جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

105                                ٻیڑا لتھّا جائے دُغاتی جی !

                                               جانڄی غرق ہوئے جا پانی جی !

                                               تو حکم الٰہی والی جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               تاں ٻڈھی ایسی خُشی وچ آئی جی !

110                                  اَگّے خبر دِتّی جا راہی جی !

                                               جو ورتی کھول سُنائی جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               اوہ ٻڈھی ہُڑی نِت وَچھا دھرے!

                                               اوہنوں دیکھن دا چاہ کرے !

115                                  اوہ قدرت اوہدی نوں واہ کرے!

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               ٻڈھی آکھڑی دریائے تے

                                               جتھے ٻیڑی ٻڈھی سو جائے جی !

                                               اُس بدھا لکھ دُعائے جی !

120                                                                                                                                                                                یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               ٻڈھی نا کُچھ پی کھائے جی!

                                               اوہ دَم دَم پِیر منائے جی !

                                               اوہ دِن رات کُرلائے جی !

یا غوث الاعظم جیلانی!

125                                اِک روز پیر شکار آئے

                                               اوہ پاروں لنگھ اُروار آئے

                                               ’’کیوں رونی حال ونڄا مائی؟‘‘

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               ’’میتھوں اِکو پُوت وچاری دا

130                                اوہ ٻڈھ مویا ہتیاری دا

                                               کوئی اور نا اوگن ہاری دا

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               اُتھے دُعا تو منگی پِیر جی

                                               اُس ندی کا وگّے نیر جی

135                                ٻیڑا کڈھّا ٹور زنجیر جی

یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               ’’ابو صالح کے تُم بنس بہادر!

                                               جودھا بڑا سِپا ہن نر‘‘

                                               میراں قدرت ایہ ݙکھائی نینگر ڈولی عام بہر

140                                                                                                                                                                                یا غوث الاعظم جیلانی!

                                               ڈھولک تاں طنبورے وحٖ کر

                                               شادی ہو گئی وچ شہر

                                               میراں قدرت ایہ ݙکھائی ‘ نینگر ݙولی عام ٻہر

144                                                                                                                                                                                یا غوث الاعظم جیلانی!

(حکایت نمبر26۔جلد دوم)

## حوالہ
وسیبی قصے، ترجمہ /لکھت وٹاندرا :  شوکت مغل ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز ‘ ملتان