لیوپولڈ روزیکا

### لیوپولڈ روزیکا
لیوپولڈ روزیکا (13 ستمبر 1887 – 26 ستمبر 1976) ہک کروشیائی-سوئس سائنسدان ہن اتے 1939 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام مشترکہ طور تے جتیا ہن ۔ انھاں کوں ایہ انعام "پولیمیتھیلینز اتے اچے ٹرپینز تے کم کرݨ" اتے "مردانہ جنسی ہارمونز دی پہلی کیمیائی ترکیب" سمیت ملیا ہن ۔ انھاں اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ سوئٹزرلینڈ وچ کم کرݨ وچ گزاریا ، اتے سائنس ، طب اتے قانون وچ اٹھ ڈاکٹریٹ آنورس کازہ ، ست انعام اتے تمغے ، اتے کیمیائی ، بائیو کیمیائی اتے ٻیائیاں سائنسی سوسائٹیاں وچ چوویہ اعزازی رکنیت حاصل کیتی ۔ 

### ابتدائی زندگی
روزیکا ووکوار وچ پیدا تھئے (1918 توں پہلے آسٹریا-ہنگری وچ ، اڄ کل کروشیا وچ) ۔ انھاں دا کاریگر اتے کسان خاندان زیادہ تر کروٹ نژاد ہن ، ہک چیک پردادا ، روزیکا ، اتے ہک پردادی اتے ہک پردادا آسٹریا توں ہن ۔ انھاں چار سال دی عمر وچ اپݨے پیو ، سٹیپان کوں کھو ݙتا ، اتے انھاں دی ماء ، امالیہ سیور ، انھاں کوں اتے انھاں دے چھوٹے بھرا سٹیپان کوں اوسیجک رہݨ کیتے گھن ڳئی ۔ 

روزیکا اوسیجک وچ کلاسیکی پروگرام سیکنڈری سکول وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انھاں پادری بݨݨ دا اپݨا اصل خیال بدل ݙتا اتے تکنیکی مضامین پڑھݨ شروع کر ݙتے ۔ کیمسٹری انھاں دا انتخاب ہا ، شئیت اس واسطے جو انھاں کوں امید ہئی جو او اوسیجک وچ نویں کھولی ڳئی شوگر ریفائنری وچ نوکری حاصل کرݨ گے ۔ 

روزمرہ اتے سیاسی زندگی دی ودھیک تکلیف دی وجہ توں ، او جرمنی دے کارلسروہے وچ ہائی ٹیکنیکل سکول ڳئے ۔ او انھاں شعبیاں وچ چنڳاں طالب علم ہا جنھاں کوں او پسند کریندا ہا اتے جنھاں کوں او سمجھدا ہا جو او مستقبل وچ ضروری اتے فائدہ مند ہوسن ، جیڑھا جو آرگینک کیمسٹری ہا ۔ اسے واسطے انھاں دے فزیکل کیمسٹری دے پروفیسر ، فرٹز ہابر (1918 وچ نوبل انعام یافتہ) ، انھاں دی سما کم لاؤڈ ڈگری دی مخالفت کیتی ۔ تاہم ، اپݨے مطالعہ دے دوران ، روزیکا ہرمن سٹاؤڈنگر (1953 وچ نوبل انعام یافتہ) دے نال بہترین تعاون قائم کیتا ۔ سٹاؤڈنگر دے ڈیپارٹمنٹ وچ تعلیم حاصل کرݨ دے بعد ، انھاں 1910 وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ، اتے ول سٹاؤڈنگر دے اسسٹنٹ دے طور تے زیورخ چلے ڳئے ۔ 

### پرکھ پرچول تے گزر گزران
روزیکا دے پہلے کم قدرتی مرکبات دی کیمسٹری دے شعبے وچ ہن ۔ او اپݨی ساری زندگی ایں تحقیق دے شعبے وچ ریہے ۔ انھاں ڈالمیشیئن کیڑے مار پاؤڈر پائریتھرم (جڑی بوٹی تناسیٹم سینیراریفولیم توں) دے اجزاء دی تحقیق کیتی ، جیڑھا ہک ٻہوں مشہور کیڑے مار دوا ہا جیڑھا پائریتھرینز وچ پایا ویندا ہا ، جیڑھا سٹاؤڈنگر دے نال انھاں دے کم دا مرکز ہا ۔ روزیکا بعد وچ اس ویلھے دے بارے وچ آکھیا: "پائریتھرینز تے تقریباً ساڈھے پنج سال دی زیادہ تر مصنوعی کم دے آخر وچ میں اس پکے نتیجے تے پہنچ ڳیا ہم جو اساں غلط درخت تے چڑھ ریہے ہیں ۔ " ایں طرحاں ، او ٹرپینول دی کیمسٹری دے نال رابطے وچ آئے ، جیڑھا سبزی دی اصلیت دا ہک خوشبودار تیل ہا ، جیڑھا پرفیوم انڈسٹری کیتے دلچسپ ہا ۔ جݙاں انھاں جنیوا وچ چوئٹ اینڈ نیف کمپنی (بعد وچ فرمینیچ دے ناں نال ڄاݨی ویندی ہئی) دے نال تعاون شروع کیتا تاں انھاں اتے سٹاؤڈنگر کمپنی چھوڑ ݙتی ۔ 

1916–1917 وچ ، انھاں کوں دنیا دے سب توں پراݨے پرفیوم تیار کرݨ والے ہارمان اینڈ ریمر ، ہولزمندن ، جرمنی دی حمایت ملی ۔ او 1917 وچ سوئس شہری بݨ ڳئے ، اتے 1918 وچ اپݨی ہیبیلیٹیشن شائع کیتی ۔ فورناسر اتے انھاں 1919 وچ لینالول انج کیتا ۔ 

ٹرپین دے شعبے وچ مہارت دے نال ، او 1918 وچ سینئر لیکچرر بݨ ڳئے ، اتے 1923 وچ ، ای ٹی ایچ (Eidgenössische Technische Hochschule) اتے یونیورسٹی آف زیورخ وچ آنریری پروفیسر بݨ ڳئے ۔ اتھاں ، اپݨے ڈاکٹریٹ دے طلباء دے ہک گروپ دے نال ، انھاں مرکبات مسکون اتے سیویٹون دی ساخت ثابت کیتی ، جیڑھے میکرو سائکلک کیٹون خوشبو ہن جیڑھے مشک ہرن (Moschus moschiferus) اتے سیویٹ بلی (Viverra civetta) توں حاصل تھیندے ہن ۔ ایہ پہلے قدرتی مصنوعات ہن جنھاں وچ چھی توں زیادہ ایٹم والے حلقے ہن ، اتے اس ویلھے روزیکا اندازہ لایا جو سیویٹون وچ 17 رکنی حلقہ ہوندے ۔ اس ویلھے مصنوعی تکنیک صرف اٹھ رکنی حلقیاں کیتے ڄاݨی ویندی ہن ۔ مسکون 1904 وچ انج تھیا ہا پر سیویٹون دی خصوصیت کرݨ دے بعد روزیکا میکرو سائیکل دا شک کیتا تاں جو ایکوں 3-میتھائل سائکلوپینٹاڈیکانون دے طور تے ڄاݨیا نہ ڳیا ۔ انھاں میکرو سائیکل تیار کرݨ دا ہک طریقہ وی تیار کیتا ، جیڑھا ہݨ روزیکا وݙا رنگ سنتھیسس دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے ، جیڑھا انھاں 1927 وچ سیویٹون تیار کر تے ݙیکھایا ۔ 

1921 وچ ، جنیوا پرفیوم تیار کرݨ والیاں چوئٹ اینڈ نیف انھاں کوں تعاون کرݨ کیتے آکھیا ۔ اتھاں کم کرݨ نال ، روزیکا مالی آزادی حاصل کیتی ، پر اتنی وݙی نہ جتنی انھاں منصوبہ بݨایا ہا ، اسے واسطے او زیورخ چھوڑ ݙتا اتے باسل وچ سی آئی بی اے کیتے کم کرݨ شروع کر ݙتا ۔ 1927 وچ ، انھاں نیدرلینڈز دی یوٹریچٹ یونیورسٹی وچ آرگینک کیمسٹری دی چیئر سنبھالی ۔ نیدرلینڈز وچ ، او ترائے سال ریہے اتے ول سوئٹزرلینڈ واپس چلے ڳئے ، جیڑھا اپݨی کیمیائی صنعت وچ بہتر ہا ۔ انتظامیہ اتے کیمسٹری ڈیپارٹمنٹ ݙونہاں وچ ہک ہم آہنگ تبدیلی انھاں دی خوش قسمتی کوں ممکن بݨایا ۔ 

روزیکا پہلا شخص ہا جنھاں صنعتی پیمانے تے مشک تیار کیتا ۔ فرمینیچ ایں مصنوع کوں ایکسالٹون دا ناں ݙتا ۔ ٻئے سوئس تیار کنندگان اتے ڈوپونٹ انھاں دے نال مقابلے وچ ہن ۔ 

1934 وچ ، روزیکا مردانہ ہارمون اینڈروسٹیرون تیار کیتا اتے ایہ وی ثابت کیتا جو "ایں دا سٹیرولز نال بناوٹ اتے ترتیب دا تعلق ہے ۔ " ایں دے بعد 1935 وچ ٻہوں زیادہ فعال مردانہ ہارمون ٹیسٹوسٹیرون دی جزوی ترکیب تھئی ۔ ݙونہاں دریافتیاں دی وجہ توں سٹیرائڈ ہارمون دے شعبے وچ سوئس صنعت کوں برتری حاصل تھئی ۔ ای ٹی ایچ زیورخ وچ او آرگینک کیمسٹری دے پروفیسر بݨ ڳئے اتے انھاں دے پیشہ ورانہ گزر گزران دا سب توں شاندار دور شروع تھیا ۔ انھاں اپݨی تحقیق دے علاقے کوں وسیع کیتا ، جیڑھا اچے ٹرپینز اتے سٹیرائڈز دی کیمسٹری ہا ، ایکوں وی اچ شامل کیتا ۔ 1935 وچ سیکس ہارمونز (اینڈروسٹیرون اتے ٹیسٹوسٹیرون) دی کامیاب ترکیب دے بعد ، انھاں دی لیبارٹری آرگینک کیمسٹری دا عالمی مرکز بݨ ڳئی ۔ انھاں کوں 1936 وچ ہارورڈ یونیورسٹی توں آنریری ڈگری نال نوازیا ڳیا ۔ 

1939 وچ انھاں ایڈولف بوٹیننڈٹ دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام جتیا ۔ 1934–1939 دے عرصے وچ انھاں طبی لحاظ نال اہم سٹیرائڈ سیکس ہارمونز دے شعبے وچ 70 پیپر شائع کیتے ، اتے ایں توں علاوہ کئی درجن پیٹنٹ وی فائل کیتے ۔ 

1940 وچ ، انعام ملݨ دے بعد ، انھاں کوں کروشیائی کیمیکل ایسوسی ایشن دعوت ݙتی ، جتھاں انھاں معززین دے ہک ٻہوں وݙے ہال وچ لیکچر ݙتا ۔ لیکچر دا موضوع "ڈالمیشیئن کیڑے مار پاؤڈر توں سیکس ہارمونز تک" ہا ۔ 1940 وچ او رائل نیدرلینڈز اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دے غیر ملکی رکن بݨئے ، 1942 وچ او رائل سوسائٹی دے غیر ملکی رکن منتخب تھئے ، اتے 1944 وچ او یو ایس نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دے بین الاقوامی رکن بݨ ڳئے ۔ عالمی جنگ دوم دے دوران ، انھاں دے کجھ بہترین ساتھی کھو ڳئے ، پر روزیکا اپݨی لیبارٹری کوں نویں ، نوجوان اتے امید افزا لوکاں نال دوبارہ تشکیل ݙتا؛ انھاں وچ نوجوان سائنسدان اتے مستقبل دے نوبل انعام یافتہ ولادیمیر پریلوگ وی شامل ہن ۔ نویں لوکاں اتے نویں نظریات دے نال تحقیق دے نویں علاقے کھولئے ڳئے ۔ 

1950 دے بعد ، روزیکا کیمسٹری وچ واپس آ ڳئے ، جیڑھا تحقیق دے ہک نویں دور وچ داخل تھی ڳیا ہا ۔ ہݨ او بائیو کیمسٹری دے شعبے ، ارتقاء دے مسائل اتے زندگی دی ابتدا ، خاص طور تے ٹرپینز دی بائیوجینیسس ول متوجہ تھئے ۔ 1953 وچ ، انھاں اپݨا مفروضہ ، بائیوجینیٹک آئسوپرین رول (کہ ٹرپینز دا کاربن ڈھانچہ باقاعدگی نال یا بے قاعدگی نال جڑے ہوئے آئسوپرین یونٹس تے مشتمل ہوندے) شائع کیتا ، جیڑھا انھاں دے سائنسی گزر گزران دا عروج ہا ۔ 1952 وچ ، اوسکر جیگر اتے انھاں ہک ٹیم دی نگرانی کیتی جنھاں لینوسٹیرول انج کیتا اتے ٹرپینز اتے سٹیرائڈز دے درمیان تعلق قائم کیتا ۔ روزیکا 1957 وچ ریٹائر تھی ڳئے ، لیبارٹری چلاوݨ دی ذمہ داری پریلوگ کوں سونپ ݙتی ۔ 

### بعد دی زندگی ، میراث ، اعزازات اتے انعامات
روزیکا کوں اٹھ آنریری ڈاکٹریٹ اتے 1938 دا مارسل بینوئسٹ انعام ملیا ہا ۔ انھاں دا ناں 583 سائنسی پیپرز وچ بطور مصنف درج ہا ۔ 1965 وچ ، او پولش کیمیکل سوسائٹی دے اعزازی رکن بݨئے ، اتے او امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دے اعزازی رکن ہن ۔ جنگ دے بعد انھاں ڈچ شاہکاراں دا شوق پیدا کیتا ، جنھاں کوں بعد وچ انھاں کنسٹھاؤس زیورخ وچ روزیکا کلیکشن دے طور تے جمع کرایا ۔ انھاں ایٹمی ہتھیاراں دے خلاف جدوجہد کیتی ۔ 

1970 وچ ، روزیکا لنڈاؤ وچ نوبل انعام یافتہ کانفرنسز وچ "نوبل انعام اتے زندگی دی کیمسٹری" دے عنوان نال ہک لیکچر ݙتا ۔ 

بعد دے سالاں وچ ، انھاں باسل دے سینڈوز اے جی دے مشیر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ 

روزیکا تعلیم دے مسائل تے خاصی کوششاں کیتیاں ۔ انھاں نویں یوگوسلاویہ وچ تعلیمی تعلیم اتے سائنسی کم دی بہتر تنظیم تے زور ݙتا اتے سوئس-یوگوسلاو سوسائٹی قائم کیتی ۔ روزیکا اس ویلھے زغرب وچ یوگوسلاو اکیڈمی آف سائنسز اینڈ آرٹس وچ اعزازی ماہر تعلیم بݨ ڳئے ۔ 

1974 وچ انھاں کوں گولڈن ورتھ نال آرڈر آف دی یوگوسلاو فلیگ نال نوازیا ڳیا ۔ 

ای ٹی ایچ زیورخ وچ ، انھاں دی ریٹائرمنٹ دے موقع تے 1957 وچ روزیکا ایوارڈ قائم کیتا ڳیا ، جیڑھا سوئٹزرلینڈ وچ کم کرݨ والے نوجوان کیمیا داناں کیتے ہا ۔ 

انھاں دے آبائی شہر ووکوار وچ ، 1977 وچ انھاں دے اعزاز وچ ہک میوزیم کھولیا ڳیا ۔ 

روزیکا دے آرکائیوز ای ٹی ایچ زیورخ وچ رکھے ڳئے ہن ۔ 

روزیکا ری ایکشن انھاں دے ناں تے رکھی ڳئی ہے ۔ 

### ذاتی زندگی
روزیکا ݙو وار شادی کیتی: 1912 وچ اینا ہاؤسمین نال ، اتے 1951 وچ گیرٹروڈ ایکلین نال ۔ 1929 توں ، او فریڈنبرگسٹراس 101 وچ اپݨی زندگی دے آخری سالاں تک ریہے ۔ او 89 سال دی عمر وچ جھیل کونسٹینس دے کنارے ہک وستی ، مامیرن ، سوئٹزرلینڈ وچ فوت تھئے ۔