open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سکنیا سمردھی کھاتہ

**سُکَنیا سمرِدھی کھاتہ** (ہندی: सुकन्या समृद्धि खाता) سکنیا سمردھی منصوبہ دے تحت بݨائے ون٘ڄݨ والا ہِک خصوصی کھاتہ ہِے۔ اِیں منصوبے دا افتتاح بھارتی وزیر اعظم نریندر مودی دے 22 جنوری 2015 کوں تِھیا، وزیر اعظم دے مطابق اِیہ منصوبہ بھارت وِچ ڄَئیّاں دے تحفظ تے بہبود وِچ وادھے کِیتے تیار کِیتا ڳیا ہِے۔

## کھاتہ کھولݨ
اِیں منصوبے دے تحت، ݙہ سال توں گھٹ عمر (پیدا تِھئیاں یا ما بعد: 02-دسمبر-2003؛ معاشی سال 2014-15 کِیتے) ڄَئیّاں دے قانونی ذمہ دار یا والدین محفوظ کھاتہ (Savings account) کھول سڳدے ہِن۔ کھاتہ کھولݨ دے ویلھے گھٹ توں گھٹ ہِک ہزار بھارتی روپیہ (₹ 1,000/-) کہیں وی ڈاک گھر یا تصدیق شدہ بینکاں وِچ جمع کرواوݨا ہوسی۔

### بینکاں دی فہرست
سکنیا سمردھی منصوبے دے تحت کھاتہ کھلواوݨ کِیتے تصدیق شدہ بینکاں دی فہرست درج ذیل ہِے:

* الہ آباد بینک
* آندھرا بینک
* ایکسز بینک
* بینک آف بروڈا (BoB)
* بینک آف انڈیا (BoI)
* بینک آف مہاراشٹر (BoM)
* کینارا بینک
* سنٹرل بینک آف انڈیا (CBI)
* کارپوریشن بینک
* دینا بینک
* آئی سی آئی سی آئی بینک
* آئی ڈی بی آئی بینک
* انڈین بینک
* انڈین اوورسیز بینک (IOB)
* اورئنٹل بینک آف کامرس (OBC)
* پنجاب اینڈ سندھ بینک (PSB)
* پنجاب نیشنل بینک (PNB)
* سٹیٹ بینک آف بیکانیر اینڈ جے پور (SBBJ)
* سٹیٹ بینک آف حیدرآباد (SBH)
* سٹیٹ بینک آف انڈیا (SBI)
* سٹیٹ بینک آف میسور (SBM)
* سٹیٹ بینک آف پٹیالہ (SBP)
* سٹیٹ بینک آف ٹراونکور (SBT)
* سنڈیکیٹ بینک
* یوکو بینک
* یونین بینک آف انڈیا
* یونائٹڈ بینک آف انڈیا
* وجایا بینک

نیز بھارت دے تمام ڈاک گھراں وِچ وی اِیں منصوبے دے تحت کھاتے کھولے ون٘ڄ سڳدے ہِن۔

## مطلوبہ دستاویزات

* ڄائی دی پیدائشی سند (Birth certificate)
* پتے دا ثبوت [جیڑھا ڄائی دی جانب توں کھاتہ کھول رہیا ہووے]
* شناختی کارڈ [جیڑھا ڄائی دی جانب توں کھاتہ کھول رہیا ہووے]
* والدین تے ڄائی دیاں ترائے ترائے فوٹوواں
* والدین دے پین کارڈ تے آدھار کارڈ دے کاپیاں
* بجلی دا بل (Electricity Bill)

## سود
2015-16 معاشی سال کِیتے حکومت ہند نے اِیں منصوبے تے 9.2 فیصد شرح سود طے کِیتی ہِے۔ جبکہ 2014-2015 معاشی سال کِیتے شرح سود 9.1 ہئی۔

## کھاتے دا دورانیہ
ڄائی دی عمر اکیہہ سال یا شادی تِھیوݨ تک اِیہ کھاتہ جاری رہسی۔

## جزوی اخراج
ڄائی جِہڑیلے 18 سال دی تِھی ون٘ڄے، اِیں ویلھے اعلیٰ تعلیم ݙیوݨ کِیتے کھاتے وِچوں پچاس فیصد رقم کڈھݨ دی اجازت ہِے۔

## ذمہ دار
کھاتہ کھلواوݨ کِیتے ڄائی دا ذمہ دار:

* والد یا والدہ تِھی سڳدے ہِن۔
* جے والدین موجود کائنی ہوون یا اِیں قابل کائنی ہوون تاں قانونی طور تے جیڑھا شخص ٻالاں دی جائداد دا نگہبان ہووے، اوہ تِھی سڳدے ہِن۔

## تبدیلیاں دا خاکہ

## حوالے

ونکی:صنفی مساوات
شاردا مہتا

**شاردا مہتا** (انگریزی: Sharda Mehta؛ 26 جون 1882ء - 13 نومبر 1970ء) ہِک ہندوستانی سماجی کارکن، تعلیم نسواں دی حامی تے گجراتی زبان دی مصنفہ ہَن۔ سماجی مصلحین دے خاندان وِچ پیدا تِھئین، اوہ جدید دور دی ریاست گجرات، ہندوستان دی پہلی ݙو زنانیاں گریجویٹاں وِچوں ہِک ہَن۔ اُنّھاں نے زنانیاں دی تعلیم تے زنانیاں دی بہبود کِیتے ادارے قائم کِیتے ہَن۔ اُنّھاں نے کئی مضامین تے ہِک خود نوشت لکھی تے کجھ کم دا ترجمہ وی کِیتا۔

### ابتدائی حیاتی تے خاندان
شاردا مہتا 26 جون 1882ء کوں احمد آباد وِچ پیدا تِھئین۔ اوہ ہِک عدالتی افسر گوپی لال منی لال دھروا تے بالا بین دی ڄائی ہَن۔ ہِک نگر برہمن خاندان نال تعلق رکھݨ والی، اوہ ہِک سماجی مصلح تے شاعر بھولناتھ دیوتیا دی ماموں پوتی ہَن۔

اُنّھاں نے اپݨی ابتدائی تعلیم رائے بہادر مگن بھائی گرلز ہائی اسکول وِچ حاصل کِیتی۔ بعد وِچ اُنّھاں نے مہالکشمی ٹیچرز ٹریننگ کالج وِچ اینگلو ورناکولر کلاساں وِچ شمولیت اختیار کِیتی تے 1897ء وِچ میٹرک پاس کِیتا۔ اُنّھاں نے گجرات کالج توں 1901ء وِچ منطق تے اخلاقی فلسفہ وِچ بیچلر آف آرٹس حاصل کِیتا۔ اوہ تے اُنّھاں دی وݙّی بھیݨ ودیاگوری نیلکانتھ گجرات وِچ پہلی ݙو زنانیاں گریجویٹ ہَن۔

اُنّھاں نے 1898ء وِچ سمنت مہتا نال شادی کِیتی۔ اوہ اِیں ویلھے میڈیکل دا طالب علم ہئی تے اُون٘دے توں چار سال وݙّا ہئی۔ بعد وِچ اوہ ریاست بڑودا دے گائیکواڑ دے ذاتی ڈاکٹر تے سماجی کارکن دے طور تے خدمت انجام ݙِتی۔

### سماجی خدمت
شاردا مہتا نے سماجی اصلاحات کِیتے کم کِیتا تے تعلیم، زنانیاں کوں بااختیار بݨاوݨ، ذات پات دیاں پابندیاں دی مخالفت، اچھوت دے خاتمے تے ہندوستان دی آزادی دی حمایت کِیتی۔ اوہ مہاتما گاندھی توں متاثر ہَن۔ 1906ء توں اُنّھاں نے سودیشی تحریک (گھریلو سامان) تے کھادی کپڑے کوں فروغ ݙِتّا۔ اُنّھاں نے 1917ء وِچ انڈینچرڈ سرویٹیو (گرمیتیہ) دے خلاف ہِک احتجاج منظم کِیتا۔ اُنّھاں نے 1919ء وِچ نوجیون دی تدوین وِچ اندولال یاگنک دی مدد کِیتی۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
کالی کرشن متر

**کالی کرشن متر** (1822ء - 2 اگست 1891ء) بنگال دے ہِک مخیر، معلم تے مصنف ہَن۔ اُنّھاں نے ہندوستان وِچ سبھ توں پہلا غیر سرکاری زنانیاں دا اسکول قائم کِیتا ہئی۔

### ذاتی حیاتی
کالی کرشن متر دی پیدائش برطانوی ہند وِچ کلکتہ وِچ تِھئی۔ اُنّھاں دے والد دا ناں شیوناراین متر ہئی۔ اُنّھاں نے ابتدائی تے ثانوی تعلیم ہیئر اسکول وِچ حاصل کِیتی تے بعد وِچ پریزیڈنسی کالج وِچ داخلہ گِھدّا پر معاشی مجبوریاں دی وجہ توں اُنّھاں کوں اپݨا تعلیمی سلسلہ روکݨا پِیا۔ اِیں دے بعد اوہ باراسات وِچ واقع اپݨی نانیہال وِچ قیام پزیر رہئے۔ اُنّھاں دے وݙّے بھائی نوین کرشن متر ہِک معروف معالج ہَن۔

### سماجی حیاتی
کالی کرشن متر بنگال دے اصلاح سماج دے اقدامات تے ترقی پسند تعلیمی تحریک دے سرگرم کارکن ہَن۔ 1847ء وِچ اُنّھاں نے اپݨے بھائی نوین کرشن تے ماہر تعلیم پیارے چرن سرکار دے نال رل تے باراسات وِچ ہِک نجی زنانیاں دا اسکول قائم کِیتا۔ ہندو اشرافیہ دے خانداناں دیاں ڄَئیّاں کِیتے اِیہ پہلا اسکول ہئی جیڑھا ہِک ہندوستانی نے قائم کِیتا ہئی۔ شروع وِچ اِیں اسکول وِچ صرف ݙو ڄَئیّاں ہَن جیندیاں وِچوں ہِک نوین کرشن دی ڄائی کنتی بالا ہئی۔ اِیں ویلھے دے ہندو زمینداراں تے قدامت پرست سماج اِیں طرحاں دیاں کوششاں دے سخت مخالف ہَن پر ایشور چندر ودیا ساگر تے جان ایلیٹ ڈرنک واٹر بیتھون نے کالی کرشن دی اِیں عظیم کوشش کوں سَراہا تے اُنّھاں دی مدد کِیتی۔ بعد وِچ اِیں اسکول دا ناں کالی کرشن گرلز ہائی اسکول کر ݙِتا ڳیا۔ 1849ء وِچ جݙݨ بیتھون کاؤنسل آف ایجوکیشن دے صدر دی حیثیت نال اُتّھاں ڳئے تاں اوہ وی خاصے متاثر تِھئے تے اُنّھاں کوں تحریک مِلی۔

کالی کرشن نے باراسات وِچ سائنسی زراعت، شجرکاری تے تحقیق کِیتے 150 بیگھہ زمین دا انتظام کِیتا تے اِیں مقصد کِیتے اُنّھاں نے انگلستان توں جدید آلات منگوائے۔

## حوالے

ونکی:کلکتہ دے مصنف
ونکی:بنگالی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
زویا حسن

**زویا حسن** ہِک بھارتی تعلیمی تے سیاسی سائنس دان ہِن۔

## تعلیم تے عملی حیاتی
اوہ جواہر لعل نہرو یونیورسٹی، نئی دہلی وِچ سیاسیات دی پروفیسر تے اسکول آف سوشل سائنسز (ایس ایس ایس) دی ڈین رہ چُکّیاں ہِن۔ اُنّھاں نے 2006ء توں 2009ء تک قومی کمیشن برائے اقلیت دی رُکن دے طور تے خدمت انجام ݙِتی۔ اوہ زیورخ، ایڈنبرا تے ہاؤس آف ہیومن سائنسز، پیرس دیاں یونیورسٹیاں وِچ وزٹنگ پروفیسر رہ چُکّیاں ہِن تے انسٹی ٹیوٹ آف ڈیولپمنٹ اسٹڈیز، یونیورسٹی آف سسیکس، راکفیلر سینٹر، بیلجیو تے سینٹر فار ماڈرن اورینٹل اسٹڈیز، برلن وِچ فیلوشپ حاصل کر چُکّیاں ہِن۔

اُنّھاں نے انڈین کونسل آف سوشل سائنس ریسرچ، فورڈ فاؤنڈیشن، ڈی ایف آئی ڈی، اقوام متحدہ دے ریسرچ انسٹی ٹیوٹ فار سوشل ڈیولپمنٹ تے آبزرور ریسرچ فاؤنڈیشن دے تحقیقی منصوبیاں تے کم کِیتا ہِے۔

زویا دے کم نے بھارت وِچ ریاست، سیاسی جماعتاں، نسلی، جنس تے اقلیتاں تے شمالی بھارت وِچ سماج تے توجہ مرکوز کِیتی ہِے۔ اوہ اتر پردیش دی سیاست تے اپݨے کم کِیتے مشہور ہِن۔

اُنّھاں نے بھارتی مسلماناں تے مسلم زنانیاں دے سماجی تے تعلیمی پہلوؤں تے وی وسیع تحقیق کِیتی ہِے۔

## ذاتی حیاتی
زویا حسن دی شادی بھارتی مورخ تے جامعہ ملیہ اسلامیہ یونیورسٹی، نئی دہلی دے سابق وائس چانسلر مشیر الحسن (1949ء–2018ء) نال تِھئی ہئی۔

## کتابیات

* *غلبہ تے متحرک: مغربی اتر پردیش وِچ دیہی سیاست، 1930ء–1980ء* (سیج، 1989ء)
* *جعلی شناخت: جنس، کمیونٹیز تے بھارت وِچ ریاست* (ویسٹ ویو پریس، 1991ء)
* *اقتدار دی ڳول، اپوزیشن دیاں تحریکاں تے اتر پردیش وِچ کانگریس دے بعد دی سیاست* (اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس، 1998ء)
* *بھارت وِچ سیاست تے ریاست* (سیج، 2000ء)
* *بھارت وِچ جماعتاں تے جماعت دی سیاست* (اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس، 2002ء)
* *غیر مساوی شہری: بھارت وِچ مسلم زنانیاں* (ریتو مینن دے نال) (اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس، 2004ء)
* *مسلم ڄَئیّاں دی تعلیم: پنج ہندوستانی شہراں دا موازنہ* (ریتو مینن دے نال) (وویمن ان لیمیٹڈ، 2005ء)
* *بھارت دا موجودہ آئین: نظریات، طرز عمل، تنازعات* (انتہم پریس، 2005ء)
* *مسلم معاشریاں وِچ جمہوریت: ایشیائی تجربہ* (سیج، 2007ء)
* *شمولیت دی سیاست: ذاتیں، اقلیتیں تے مثبت کارروائی* (اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس، 2009ء)
* *کانگریس دے بعد اندرا: پالیسی، طاقت تے سیاسی تبدیلی 1984ء-2009ء* (اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس، 2012ء)

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
رامادیوی چودھری

**رامادیوی چودھری** (اڈیا: ରମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀ؛ 3 دسمبر 1899 - 22 جولائی 1985) جیڑھیاں **راما دیوی** دے ناں نال وی ڄاتیاں ویندیاں ہِن، ہِک ہندوستانی آزادی پسند تے سماجی مصلح ہَن۔ اڈیشہ دے لوک اُنّھاں کوں "ماں" آہدے ہَن۔ بھونیشور وِچ واقع راما دیوی ویمنز یونیورسٹی دا ناں اِیں عظیم شخصیت دے ناں تے رکھیا ڳیا ہِے۔

## خاندان
اوہ گوپال بلو داس تے بسنت کماری دیوی دی ڄائی تے مدھو سودن داس دی بھانجی ہَن۔ 15 سال دی عمر وِچ، اُنّھاں دی شادی گوپا بندھو چودھری نال تِھئی، جیڑھے اِیں ویلھے ڈپٹی کلکٹر ہَن۔

### آزادی دی تحریک وِچ کردار
اپݨے شوہر دے نال، اوہ 1921ء وِچ ہندوستان دی آزادی دی تحریک وِچ شامل تِھئین۔ اوہ مہاتما گاندھی توں ٻہوں متاثر ہَن تے اُنّھاں نے عدم تعاون تحریک وِچ بھرپور حصہ گِھدّا۔ اوہ زنانیاں کوں تحریک آزادی وِچ شامل تِھیوݨ دی ترغیب ݙیوݨ کِیتے ڳاں ڳاں جایا کریندیاں ہَن۔ 1921ء وِچ اُنّھاں دی گاندھی جی نال پہلی ملاقات تِھئی تے اوہ تحریک عدم تعاون وِچ شامل تِھی ڳئین۔ اِیں سال اُنّھاں نے انڈین نیشنل کانگریس وِچ شمولیت اختیار کِیتی تے کھادی پہݨݨ شروع کر ݙِتی۔

1930ء وِچ، اُنّھاں نے اڑیسہ وِچ نمک ستیہ گرہ تحریک وِچ سرگرم کردار ادا کِیتا۔ اُنّھاں کوں 1930ء وِچ گرفتار کر گِھدّا ڳیا تے کئی وَرہے جیل وِچ رکھیا ڳیا۔ اُنّھاں نے انڈین نیشنل کانگریس دے 1931ء دے کراچی اجلاس وِچ شرکت کِیتی۔ 1932ء وِچ جیل توں رہائی دے بعد، اوہ ہریجن دی فلاح و بہبود کِیتے کم کرݨ لڳ پئین۔  

## آزادی دے بعد دا کردار
1947ء دے بعد، راما دیوی نے ونوبا بھاوے دی بھوڈن تحریک وِچ کم کِیتا۔ 1952ء وِچ اُنّھاں نے اپݨے شوہر دے نال ریاست بھر وِچ 4000 کلومیٹر پیدل سفر کِیتا تاں جو غریباں کوں زمین ݙیوݨ دا پیغام پُڄایا ون٘ڄ سڳے۔     

اُنّھاں نے اتکل کھادی منڈل دے قیام وِچ مدد کِیتی تے رام چندر پور وِچ اساتذہ تربیت مرکز قائم کِیتا۔ 1950ء وِچ اُنّھاں نے ڈمبوروگیڈا وِچ ہِک قبائلی فلاحی مرکز بݨایا۔ 1962ء دی ہند-چین جنگ دے دوران اُنّھاں نے متاثرہ فوجیاں دی مدد کِیتی۔

## اعزازات

* 1981ء وِچ جمنالال بجاج اعزاز
* 1984ء وِچ اتکل یونیورسٹی طرفوں ڈاکٹر آف فلاسفی (اعزازی)

## یادگار

* راما دیوی ویمنز یونیورسٹی، بھونیشور
* رام دیوی شیشو وہار اسکول، کٹک

## وفات
اوہ 22 جولائی 1985ء کوں 85 سال دی عمر وِچ انتقال کر ڳئین۔

## حوالے

ونکی:بھارتی زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:سماجی کارکن
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
حمیدہ حبیب اللہ

**حمیدہ حبیب اللہ** (20 نومبر 1916ء - 13 مارچ 2018ء) ہِک بھارتی رکن پارلیمان، ماہر تعلیم تے سماجی کارکن ہَن۔ اُنّھاں کوں آزادی دے بعد دے بھارت وِچ بھارتی عورت دا معروف چہرہ آکھیا ویندا ہِے۔

## ابتدائی حیاتی تے تعلیم
بیگم حمیدہ حبیب اللہ لکھنؤ وِچ پیدا تِھئین۔ اوہ حیدرآباد ہائی کورٹ دے چیف جسٹس نواب نذیر یار جنگ بہادر دی ڄائی تے ترئے بھائیاں دی وݙّی بھیݨ ہَن۔ اُنّھاں نے اپݨا بچپن تے ابتدائی سال حیدرآباد وِچ گزاریا۔ اُنّھاں نے لندن دے وائٹ لینڈز کالج وِچ ݙو سالہ اساتذہ تربیتی کورس کِیتا۔

## ذاتی حیاتی
1938ء وِچ، اُنّھاں نے نیشنل ڈیفنس اکیڈمی، کھڑکواسلا دے بانی کمانڈنٹ میجر جنرل عنایت حبیب اللہ نال شادی کِیتی۔

اُنّھاں دا پُتر، وجاہت حبیب اللہ، ہِک سابق آئی اے ایس افسر ہووݨ دے نال نال اقلیتیاں دے قومی کمیشن دے سابق چیئرپرسن ہِن تے اُنّھاں دے پِتر عمار حبیب اللہ تے سیف حبیب اللہ ممتاز کاروباری ہِن۔

## سیاست
کانگریس دی حامی ہَن، اوہ اپݨے شوہر دی ریٹائرمنٹ دے بعد 1965ء وِچ فعال سیاست وِچ شامل تِھئین۔ اُنّھاں نے حیدر گڑھ (ضلع بارہ بنکی) توں ایم ایل اے دے طور تے خدمت انجام ݙِتی، 1971ء-73ء تک سماجی تے ہریجن بہبود، قومی یکجہتی تے شہری دفاع دی ریاستی وزیر تے 1971ء-74ء تک وزیر سیاحت رہئین۔ اوہ 1980ء تک اتر پردیش کانگریس کمیٹی (یو پی سی سی) دی ایگزیکٹو کمیٹی دی رُکن تے 1969ء توں آل انڈیا کانگریس کمیٹی (اے آئی سی سی) دی رُکن (منتخب) وی رہئین۔ اوہ 1972ء-76ء تک مہیلا کانگریس، یو پی سی سی دی صدر رہئین۔ اِیں دے بعد اوہ 1976ء-82ء تک راجیہ سبھا دی رُکن رہئین۔

## تعلیمی تے سماجی خدمت
لندن توں واپسی دے بعد، اُنّھاں نے خطے وِچ زنانیاں دی تعلیم کوں اڳاں ٹُراوݨ وِچ اہم کردار ادا کِیتا تے اوہ 1975ء توں لکھنؤ دے ڄَئیّاں کِیتے پہلے انگریزی ڈگری کالج دی صدر رہئین۔ اوہ 1975ء توں تلم گاہ نسوان کالج دی صدر وی رہئین، ہِک ایہجھا اسکول جیندے وِچ مسلم ڄَئیّاں دی تعلیم کِیتے 3,500 دی گنجائش ہئی جیڑھا اُنّھاں دی ساس مرحومہ بیگم انعام حبیب اللہ نے قائم کِیتا ہئی۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:سماجی کارکن
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
جینسی جیمس

**جینسی جیمس** (انگریزی: Jancy James) سینٹرل یونیورسٹی آف کیرلا دی بانی وائس چانسلر تے کیرلا دی پہلی زنانی وائس چانسلر ہِن۔ ایہ جامعہ کاسرگوڈ، کیرلا، بھارت وِچ موجود ہِے۔

## تعلیم
جینسی جیمس مملکت متحدہ دی وارویک یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی کرݨ دے بعد دولت مشترکہ پوسٹ ڈاکٹورل فیلو رہ چُکّیاں ہِن۔

## بیرونی تدریسی تحقیق
اوہ ٹورانٹو یونیورسٹی، کینیڈا وِچ فیکلٹی ریسرچ فیلو وی رہ چُکّیاں ہِن۔

## وائس چانسلری ذمہ داریاں
جینسی جیمس پہلے مہاتما گاندھی یونیورسٹی، کیرالا دی وائس چانسلر رہئین۔ ول اوہ سینٹرل یونیورسٹی آف کیرلا دی بانی وائس چانسلر بݨئین۔

## ادارہ جاتی وابستگیاں
جینسی جیمس حسب ذیل اداریاں نال وابستہ ہِن/رہ چُکّیاں ہِن:

* رُکن، کیندریہ ساہتیہ اکیڈمی
* قومی صدر، کمپیریٹیو لٹریچر ایسوسی ایشن آف انڈیا
* اوباما-سنگھ پہل دے تحت 2011ء وِچ بھارت-ریاستہائے متحدہ امریکا تعلیمی مؤتمر، واشنگٹن وِچ بھارت دی وزارت انسانی وسائل دے وفد دی رُکن

## ادبی ذوق
اوہ ہِک مصنفہ، ادبی نقاد تے مترجم دے طور ڄاݨیاں ویندیاں ہِن۔

## انعامات تے اعزازات
جنوری 2016ء وِچ جینسی جیمس کوں پروفیسر ایم وی پائیلی ایوارڈ برائے بہترین مدرس (Prof M V Pylee Award for the best academician) نال نوازیا ڳیا۔ اِیہ اعزاز کوچین یونیورسٹی آف سائنس اینڈ ٹکنالوجی دی جانب توں قائم کِیتا ڳیا ہئی تے اِیں انعام دے نال ہِک لکھ روپے دی رقم تے توصیفی سند ݙِتی ویندی ہِے۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ایلا رمیش بھٹ

**ایلا رمیش بھٹ** (پیدائش: 7 ستمبر 1933ء) ہِک بھارتی کوآپریٹو آرگنائزر، سماجی کارکن تے گاندھیائی خاتون ہِن۔ اُنّھاں نے 1972ء وِچ سیلف ایمپلائیڈ ویمنز ایسوسی ایشن آف انڈیا (SEWA) دی بُنیاد رکھی تے 1972ء توں 1996ء تک اِیندے دی جنرل سکریٹری دے طور تے خدمت انجام ݙِتی۔ اوہ گجرات ودیا پیٹھ دی موجودہ چانسلر ہِن۔

## ابتدائی حیاتی تے تعلیم
ایلا بھٹ دا جنم احمد آباد وِچ تِھیا۔ اُنّھاں دے والد ہِک کامیاب وکیل ہَن جبکہ اُنّھاں دی والدہ آل انڈیا ویمنز کانفرنس دی سکریٹری ہَن۔ اُنّھاں نے سرواجنک گرلز ہائی اسکول، سورت توں تعلیم حاصل کِیتی تے 1952ء وِچ ایم ٹی بی کالج توں انگریزی وِچ بیچلر آف آرٹس کِیتا۔ 1954ء وِچ اُنّھاں نے سر ایل اے شاہ لا کالج توں قانون دی ڈگری حاصل کِیتی۔

## پیشہ ورانہ حیاتی

* 1955ء: ٹیکسٹائل لیبر ایسوسی ایشن وِچ شمولیت
* 1972ء: SEWA دی بُنیاد رکھی
* 2007ء: دی ایلڈرز تنظیم وِچ شامل تِھئین

## اعزازات

* ریمن میگسیسے ایوارڈ (1977ء)
* رائٹ لائیولی ہڈ ایوارڈ (1984ء)
* پدم بھوشن (1986ء)

## ذاتی حیاتی
ایلا بھٹ دی 1956ء وِچ رمیش بھٹ نال شادی تِھئی۔ اُنّھاں دے ݙو ٻال ہِن۔ اوہ ہݨ احمد آباد وِچ اپݨے خاندان دے نال رہین٘دیاں پئین۔

## تصنیفاں

* *ہم غریب ہیں لیکن بہت سارے ہیں* (2006ء)
* *انوبند: سو میل کمیونٹیز بنانا* (2015ء)

## حوالہ جات

ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:بھارتی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:سماجی کارکن
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
انو آغا

**انو آغا** (پیدائش: 3 اگست 1942ء) ہِک بھارتی ارب پتی کاروباری خاتون تے سماجی کارکن ہِن۔ اُنّھاں نے 1996ء توں 2004ء تک تھرمیکس کمپنی دی سربراہی کِیتی۔ اوہ فوربس میگزین دے مطابق بھارت دیاں 40 امیر ترین شخصیات وِچ شامل رہ چُکّیاں ہِن۔

## تعلیم

* سینٹ زیویئر کالج، ممبئی توں معاشیات وِچ بی اے
* ٹاٹا انسٹی ٹیوٹ آف سوشل سائنسز توں میڈیکل تے نفسیات وِچ پوسٹ گریجویشن
* فلبرائٹ اسکالرشپ تحت امریکا وِچ 4 مہینے دی تعلیم

## پیشہ ورانہ حیاتی

* 1985ء: تھرمیکس وِچ شمولیت
* 1991-1996ء: انسانی وسائل ڈویژن دی سربراہ
* 1996-2004ء: تھرمیکس دی چیئرپرسن
* 2012ء: راجیہ سبھا دی نامزد رُکن
* موجودہ: ٹیچ فار انڈیا دی چیئرپرسن

## سماجی خدمات

* تعلیم تے خواتین دے بااختیار بناوݨ کِیتے کم
* 2010ء وِچ پدم شری اعزاز حاصل کِیتا

## ذاتی حیاتی

* شادی: روہنٹن آغا (وفات: 1996ء)
* اولاد: مہر پڈومجی (بیٹی) تے کروش آغا (بیٹا، وفات: 1997ء)
* موجودہ رہائش: پونے، مہاراشٹر

## پارلیمانی خدمات

* کمیٹی برائے پرسنل، عوامی شکایات، قانون تے انصاف دی رُکن
* پارلیمانی فورم برائے اطفال دی رُکن
* خواتین کوں بااختیار بناوݨ دی کمیٹی دی رُکن

## اعزازات

* ممبئی ویمن آف دی ڈیکیڈ ایوارڈ
* پدم شری (2010ء)

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:سماجی کارکن
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
اندرا جے سنگھ

**اندرا جے سنگھ** (پیدائش: 3 جون 1940ء) ہِک بھارتی وکیل تے سماجی کارکن ہِن۔ 2018ء وِچ، فارچون میگزین نے اُنّھاں کوں دنیا دے 50 عظیم ترین لیڈراں دی فہرست وِچ 20ویں نمبر تے رکھیا۔

## ابتدائی حیاتی تے تعلیم

* سینٹ ٹریسا کانونٹ ہائی اسکول، ممبئی توں تعلیم
* بنگلور یونیورسٹی توں بی اے
* 1962ء وِچ ممبئی یونیورسٹی توں قانون وِچ ماسٹرز

## پیشہ ورانہ حیاتی

* 1981ء: لائرز کلیکٹو دی بُنیاد رکھی (این جی او)
* 1986ء: بمبئی ہائی کورٹ دی پہلی زنانی سینئر وکیل
* 2009ء: بھارت دی پہلی زنانی ایڈیشنل سولیسٹر جنرل

## اہم قانونی معاملات

* میری رائے کیس: کیرالہ دی عیسائی زنانیاں کِیتے وراثت دے حقوق
* روپن دیول بجاج کیس: پہلا کامیاب جنسی ہراسانی دا مقدمہ
* گیتا ہری ہرن کیس: ماں دا ناں رکھݨ دا حق
* عیسائی طلاق ایکٹ وچ ترمیم
* گرین پیس انڈیا کیس وِچ پریا پلئی دی نمائندگی

## موجودہ قانونی چیلنجز

* این جی او دے اکاؤنٹس ڈی فریز تے عدالتی چارہ جوئی
* سینئر وکیلاں دے تقرر دے طریقہ کار اُتے عدالت عظمیٰ وِچ چیلنج

## اعزازات

* فارچون میگزین دے 50 عظیم ترین لیڈراں وِچ شامل (2018ء)

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
امبوجمال

**امبوجمال دیسیکچاری** (8 جنوری 1899 - 1993) ہِک بھارتی آزادی کارکن تے زنانیاں دے حقوق دی علمبردار ہَن۔ اُنّھاں کوں 1964ء وِچ پدم شری اعزاز نال نوازیا ڳیا۔

## ابتدائی حیاتی

* پیدائش: 8 جنوری 1899ء کوں مدراس پریزیڈنسی وِچ
* والد: ایس سری نواس اینگر، انڈین نیشنل کانگریس دے رہنما
* نانا: سر وی بھشیام اینگر، پہلے مقامی بھارتی ایڈووکیٹ جنرل
* 1910ء وِچ ایس دیسیکچاری نال شادی

## تعلیم تے سماجی کم

* استاد دی تربیت حاصل کِیتی
* شاردا ودیالیہ گرلز اسکول وِچ تدریس
* 1929-1936: ساردا خواتین یونین دی رُکن
* 1929ء: خواتین سودیشی لیگ دی خزانچی

## سیاسی سرگرمیاں

* 1930ء: سول نافرمانی تحریک وِچ شمولیت
* نمک ستیہ گرہ وِچ حصہ گِھدّا تے گرفتار تِھئین
* 1932ء: کانگریس دی "تیسری ڈکٹیٹر" دے طور تے کم کِیتا
* 1934-1938: ہندی پرچار سبھا دی منیجنگ کمیٹی دی رُکن
* 1939-1947: خواتین انڈیا ایسوسی ایشن دی سکریٹری تے خزانچی

## نمایاں کم

* 1948ء: سری نواسا گاندھی نیلائم دی بُنیاد رکھی
* 1956ء: بھوڈن تحریک وِچ ونوبا بھاوے دے نال کم کِیتا
* 1957-1962: تمل ناڈو کانگریس کمیٹی دی نائب صدر
* زنانیاں دے حقوق کِیتے قانونی تبدیلیاں دی حمایت

## تصنیفاں

* تامل وِچ مہاتما گاندھی تے ترئے کتاباں

## اعزازات

* پدم شری (1964ء)

## انتقال
1993ء وِچ انتقال کر ڳئین

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
بیگم ظفر علی

**بیگم ظفر علی** (1901–1999) ہِک بھارتی تعلیمی ماہر، سماجی کارکن تے جموں و کشمیر دی سابقہ قانون ساز اسمبلی رُکن ہَن۔ اُنّھاں کوں 1987ء وِچ پدما شری اعزاز نال نوازیا ڳیا ہئی۔

## ابتدائی حیاتی تے تعلیم
بیگم ظفر علی 1901ء وِچ مہاراجا ہری سنگھ دے دور وِچ پیدا تِھئین۔ اُنّھاں دے والد خان بہادر آغا سید حسین ٹھاکر ریاست دے وزیر داخلہ تے انصاف ہَن۔

## پیشہ ورانہ حیاتی
1925ء وِچ اُنّھاں نے ملنسن گرلز اسکول وِچ استانی دے طور تے اپݨا کیریئر شروع کِیتا۔ اوہ زنانیاں دے حقوق کِیتے سرگرم رہئین تے وادی وِچ ڄَئیّاں دی تعلیم کِیتے کم کِیتا۔

## ذاتی حیاتی
اُنّھاں دی شادی آغا ظفر علی نال تِھئی جیڑھے ہِک افغان گھرانے نال تعلق رکھین٘دے ہَن۔ اُنّھاں دے ترئے پُتر ہَن:

* آغا ناصر علی (آئی اے ایس افسر)
* آغا شوکت علی (پاکستانی سول سروس)
* آغا اشرف علی (تعلیمی ماہر)

### اعزازات

* 1987ء وِچ پدما شری اعزاز (بعد وِچ احتجاج کر تے واپس کر ݙِتّا)

## انتقال
اوہ 1999ء وِچ امریکا وِچ انتقال کر ڳئین۔

## ادبی حوالہ
اُنّھاں دے پوتے آغا شاہد علی (کشمیری-امریکی شاعر) نے اُنّھاں دی یاد وِچ نظم "دی ویلڈ سوٹ" لِکّھی ہِے۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:کشمیری شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
آنندی بین پٹیل

**آنندی بین پٹیل** (پیدائش: 21 نومبر 1941ء) ہِک بھارتی سیاست دان تے موجودہ اتر پردیش دی گورنر ہِن۔ اوہ گجرات دی پہلی زنانی وزیر اعلیٰ وی رہ چُکّیاں ہِن۔

### سیاسی کیریئر

* 1987ء: بھارتیہ جنتا پارٹی وِچ شمولیت
* 2002ء-2007ء: گجرات حکومت وِچ وزیر تعلیم
* 2014ء-2016ء: گجرات دی وزیر اعلیٰ
* 2018ء-2019ء: مدھیہ پردیش دی گورنر
* 2019ء توں ہݨ تائیں: اتر پردیش دی گورنر

### اعزازات تے نمایاں کم

* گجرات دی پہلی زنانی وزیر اعلیٰ
* بی جے پی دی سینئر رہنما

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ایم لیلاوتی

**ایم لیلاوتی** ہِک ملیالم زبان دی مشہور ادیبہ، نقاد، مقرر تے معلمہ ہِن۔ اُنّھاں کوں 2008ء وِچ پدم شری اعزاز سمیت کئی اعزازات نال نوازیا ڳیا ہِے۔

### اعزازات

* سوویت لینڈ نہرو ایوارڈ (1976)
* اوڈاکوژال ایوارڈ (1978)
* کیرالہ ساہتیہ اکادمی ایوارڈ (1980)
* کیندرا ساہتیہ اکادمی ایوارڈ (1987)
* ولاسنی ایوارڈ (2002)
* بشیر اعزاز (2005)
* ویالار راما ورما ایوارڈ (2007)
* سی جے تومس میموریل ایوارڈ (1989)
* نالاپاڈن ایوارڈ (1994)
* این وی کرشنا واریار ایوارڈ (1994)
* للتامبکا انترجنم ایوارڈ (1999)
* پتما پربھا ایوارڈ (2001)
* تایاٹ ایوارڈ (2005)
* گپتن نایر میموریل ایوارڈ (2007)
* بالامنی اماں ایوارڈ (2005)
* پدم شری اعزاز (2008)
* وی کے ناراین بھٹاتری پاڈ ایوارڈ (2010)
* سمستا کیرلا ساہتیہ پریشد ایوارڈ (2010)
* ایژوتاچن ایوارڈ (2010)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:ملیالم ٻولی دے مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
گوری ما

گوری ما (انگریزی: Gauri Ma) (فروری 1857ء شیب پور، ہاوڑہ، برطانوی ہند – 1 مارچ 1938ء) پیدائش بطور مریدانی، رام کرشن دی ہک ممتاز ہندوستانی شاگرد، ساردا دیوی دی ساتھی تے کولکاتا دے سردیشوری آشرم دی بانی ہَن۔ جݙݨ گوری ما دکشنیشور وچ رہندی ہَن، سری رام کرشن نے انّھاں کوں ہک سنیاسینی دا گدار لباس ݙِتّا تے ساتھ دی رسومات دا انتظام کِیتا۔ سری رام کرشن نے خود ہوما آگ وچ بلوا دی پتی پیش کیتی۔ ایں توں پہلے، گوری ما نے تیاگ دی بیرونی علامت دے طور تے سنیاسی دا لباس پہنا ہَئی، پر انّھاں نے کوئی رسمی قسم نی گھِدّی ہئی۔ ایں رسم دے بعد، انّھاں نے انّھاں کوں ہک نواں ناں گوریانند ݙِتّا۔ سری رام کرشن عام طور تے انّھاں کوں گوری یا گوری داسی آہدے ہَن تے کجھ لوک انّھاں کوں گورما آہدے ہَن۔ پر گوری ماں اوہ ناں ہَئی جیڑھا نال اوہ عام طور تے ڄاݨیاں ویندیاں ہَن۔

## ابتدائی زندگی
گوری ماں شیب پور، ہاوڑہ، ہندوستان وچ پیدا تھئیں۔ بچپن وچ وی انّھاں دا ہندو روحانیت دی طرف شدید رجحان ہَئی۔ اپݨے تیرھویں سال تک، گوری ماں نے شادی کِیتے نفرت پیدا کر ݙِتی، اپݨی ماں نال آکھیا، "میں صرف اُوہو دولہے نال شادی کریساں جو لافانی ہے،" یعنی اوہ کرشن نال شادی کرݨ چاہندی ہَن تے کوئی نہیں۔

جݙݨ گوری ماں جوان ہَن تاں انّھاں کوں ہک یوگنی توں سری کرشن دی ہک پتھر دی تصویر ملی ہئی۔ یوگنی نے انّھاں نال آکھیا، "خدا دی ایہ شبیہ میرا سب کجھ ہے تے الہی توانائی نال زندہ ہے۔ ایہ تہاݙے نال پیار کر گھِدّا ہے، ایں سانگے میں ایہ تہاݙے حوالے کرین٘دا پیاں۔ میرے بچے، ایں دی عبادت کرو، تہاݙے کِیتے چنگا تھیسی۔" گوری ماں نے تحفہ قبول کِیتا تے سری کرشنا دی تصویر اپݨے شوہر دے طور تے گھِن گھِدّی۔ ساری زندگی انّھاں نے پتھر دی تصویر اپݨے کول رکھی تے پیار نال ایں دی خدمت کیتی۔ گوری ما نے کم عمری وچ ای سری رام کرشن توں گھولا وچ تعلیم حاصل کیتی۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
پنڈتا رما بائی

پنڈتا رما بائی سرسوتی (23 اپریل 1858ء — 5 اپریل 1922ء) ہندوستان دی ہک سماجی مصلح تے آزادی تے تعلیم نسواں دی علم بردار ہَن۔ اوہ پہلی زنانی ہَن جنّھاں کوں سنسکرت عالم دی حیثیت نال کلکتہ یونیورسٹی نے پنڈتا تے سرسوتی دا خطاب ݙتا۔

پنڈتا رما بائی سماجی کارکن، دانشور، حقوق نسواں، آزادی تے تعلیم نسواں دی علم بردار ہَن۔ پنڈتا رما بائی نے جدوجہد آزادی وچ وی حصہ گھِدّا تے 1889ء دے کانگریس اجلاس دی ݙس زنانی ارکان وفد وچوں ہک ہَن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
پنڈتا رما بائی سرسوتی 23 اپریل 1858ء کوں پیدا تھئیں۔ انّھاں دے والد اننت شاستری ڈونگرے سنسکرت دے عالم ہَن تے انّھاں دی والدہ لکشمی بائی ڈونگرے اننت شاستری دی ݙوجھی زال ہَن۔ رما بائی دا پیدائشی ناں "رما ڈونگرے" ہئی۔ اننت شاستری نے اپݨی ݙوجھی زال یعنی رما بائی دی ماں تے رما بائی کوں سنسکرت دے متون پڑھائے۔ جݙݨ 1877ء دے قحط وچ انّھاں دے والدین لقمہ اجل تھی ڳئے تاں انّھاں نے اپݨے بھائی شری نواس دے نال مل تے اپݨے والد دے کم کوں جاری رکھݨ دا فیصلہ کیتا۔ ݙوہاں بہݨ بھائی نے سارے ہندوستان دا سفر کیتا۔ حتیٰ جو رما بائی دی تقریر دی شہرت کلکتہ پہنچی تاں اتھاں دے پنڈتاں نے انّھاں کوں کلکتہ آنے دی دعوت ݙتی۔

1878ء وچ کلکتہ یونیورسٹی نے انّھاں کوں پنڈتا تے سنسکرت متون تے انّھاں دی تشریحات دے اعزاز وچ سرسوتی جیہے اعلیٰ خطاب نال سرفراز کیتا۔ الٰہیاتی مصلح کیشب چندر سین نے انّھاں کوں ویداں دا ہک نسخہ ݙتا جیڑھا ہندو ادب وچ سب توں مقدس سمجھا ویندا ہے تے انّھاں کوں وید پڑھݨ دی ترغیب ݙتی۔

1880ء وچ شری نواس دی وفات دے بعد رما بائی نے بنگالی وکیل بپن بہاری میدھوی نال شادی کیتی۔ بپن بہاری بنگالی کائستھ ہَن، ایں طرح ایہ شادی ݙو مختلف ذات دا بندھن ہئی ایں سانگے اینکوں مناسب نی سمجھا ڳیا۔ 13 نومبر 1880ء کوں ہک شہری تقریب وچ ݙوہاں رشتہ ازدواج وچ منسلک تھئے۔ انّھاں دی ہک بیٹی ہئی جیندا ناں منورما ہئی۔

رما بائی نے فیصلہ کیتا جو اوہ ہندوستان وچ زنانیاں دی بہبود کِیتے زندگی بھر جدوجہد کریندی رہسِن۔ انّھاں نے انّھاں مسائل دا گہرائی نال جائزہ گھِدّا جو ہندوستانی زنانیاں خصوصاً ہندو زنانیاں کوں درپیش ہَن۔ اوہ نکاح نابالغاں دی سخت مخالف ہَن کیونکہ ایں دی وجہ نال نابالغ بیوگی دا خطرہ وڄݨ پون٘دا ہئی۔ نابالغ بیواؤں کِیتے انّھاں نے ہک اسکول قائم کرݨ دا منصوبہ بݨا رکھّا ہئی جو انّھاں دے شوہر 1882ء وچ وفات پا ڳئے۔

## حوالے

ونکی:بھارتی زنانیاں
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
گیان دان دنی دیوی

گیان دان دنی دیوی (سابقہ مکھوپادھیائے؛ 26 جولائی 1850ء – 1 اکتوبر 1941ء) (بنگالی: জ্ঞানদানন্দিনী দেবী) ہک سماجی مصلح ہَئی جِنّھاں نے متعدد ثقافتی اختراعات متعارف کرائیاں تے انیسویں صدی وچ آزادی نسواں دے پہلے مرحلے کوں خاصا متاثر کِیتا۔ گیان دان دنی دیوی ستیندر ناتھ ٹیگور دی زوجہ ہَن۔

## ابتدائی زندگی
گیان دان دنی دیوی جیسور، بنگال پریزیڈنسی دے نریندر پور گاؤں وچ پیدا تھئیں۔ انّھاں دے والد دا ناں ابھے چرن مکھوپادھیائے تے والدہ دا ناں نسترینی دیوی ہَئی۔ ابھے چرن کولین برہمن ہَن پر پیرالی خاندان نال شادی کرݨ دی وجہ نال انّھاں کوں ذات باہر کر ݙِتّا ڳیا تے انّھاں دے والد نے انّھاں کوں اپݨی جائداد توں عاق کر ݙِتّا۔ ایں عہد دے رواج دے مطابق گیان دان دنی دیوی ست یا آٹھ سال دی عمر وچ دویندرناتھ ٹیگور دے ݙوجھے پُتر ستیندر ناتھ ٹیگور نال بیاہی ڳئی ہَن۔

جیسور وچ انّھاں دی زندگی بہت آرام دہ ہَئی جݙݨ جو شادی دے بعد جوراسانکو وچ ٹیگور خاندان دا حصہ بݨݨ دے بعد انّھاں دی زندگی سخت پردے وچ گزریندی رہی۔ 1862ء وچ ستیندر ناتھ نے انڈین سول سروس دا امتحان ݙیندے ہوئے اپݨی زوجہ نال لندن آنے دی درخواست کیتی پر انّھاں دے والد دیویندر ناتھ نے اجازت نہ ݙِتی۔

ایں دوران وچ گیان دان دنی دیوی دے دیور ہمیندر ناتھ ٹیگور نے انّھاں دی تعلیم دی ذمہ داری سنبھالی۔ کجھ عرصے اوہ معروف برہمو ماہر تعلیم ایودھیاناتھ پرکاشی توں وی پڑھدی رہیں۔ 1864ء وچ جݙݨ ستیندر ناتھ انگلستان توں واپس آئے تاں اوہ انّھاں دے نال بمبئی چلی ڳئیں۔

## بمبئی وچ
بمبئی دے دوران قیام وچ گیان دان دنی دیوی یورپی حلقیاں وچ اٹھݨ بیٹھݨ لڳیں تے کجھ کجھ فرنگی آداب وی برتنݨ لڳیں۔ زندگی دی ایہ تبدیلی ایں ڳالھ دی متقاضی ہَئی جو اوہ موزوں لباس زیب تن کرے، اتھاں بنگالی انداز تن پوشی پھوہڑ سا لڳدا ہَئی۔ چنانچہ ساڑی پہنݨ دا ہک نیا انداز انّھاں نے ایجاد کِیتا جو بعد وچ برہمو سماج دی زنانیاں وچ خاصا مقبول تھیا۔

## حوالے

ونکی:بنگالی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی شخصیتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
چندر مکھی باسو

چندر مکھی باسو (انگریزی: Chandramukhi Basu) ((بنگالی: চন্দ্রমুখী বসু); 1860 – 3 فروری 1944، ہک بنگالی زنانی دہرہ دون دی، جیڑھا آگرہ تے اودھ دے متحدہ صوبے وچ واقع ہئی۔) برطانوی ہندوستان دی پہلی ݙو زنانیاں گریجویٹس وچوں ہک ہئی۔ 1882ء وچ کادمبنی گانگولی دے نال، انّھاں نے کلکتہ یونیورسٹی توں آرٹس وچ بیچلر ڈگری (بی اے) دا امتحان پاس کیتا۔ انّھاں دیاں باضابطہ ڈگریاں 1883ء وچ یونیورسٹی دے کانووکیشن دے دوران ݙتیاں ڳئیاں۔

## ابتدائی زندگی
بھوبن موہن بوس دی بیٹی، انّھاں نے 1880ء وچ دہرادون دے مقامی کرسچن اسکول توں فرسٹ آرٹس دا امتحان پاس کیتا۔ ایں ویلے بیتھون اسکول، جیندے وچ اوہ داخل تھیوݨ چاہندی ہئی، غیر ہندو لڑکیاں کوں داخلہ نی ݙیندا ہئی تے ایں طرح انّھاں کوں ریورنڈ الیگزینڈر ڈف دے فری چرچ انسٹی ٹیوشن (ہݨ سکاٹش چرچ کالج) وچ فرسٹ آرٹس (ایف اے) دی سطح تے داخلہ گھِنݨا پیا۔ 1876ء وچ صنف دے حوالے نال امتیازی سرکاری موقف دی وجہ نال، انّھاں کوں ایف اے دے امتحان وچ شرکت کِیتے خصوصی اجازت ݙیوݨی پئی۔ ایں سال امتحان وچ شامل تھیوݨ والی اکلتی لڑکی دے طور تے، انّھاں نے پہلا نمبر گھِدّا ہئی، پر یونیورسٹی کوں ایہ فیصلہ کرݨ کِیتے کئی میٹنگاں کرݨیاں پئیاں جو آیا انّھاں دے نتائج شائع کیتے ونڄ سڳدن۔ کادمبنی گانگولی توں پہلے، چندر مکھی باسو نے 1876ء وچ اپݨا داخلہ امتحان پاس کر گھِدّا ہئی، حالانکہ یونیورسٹی نے انّھاں کوں کامیاب امیدوار دے طور تے اندراج کرݨ توں انکار کر ݙِتّا ہئی۔ صرف 1878ء وچ یونیورسٹی دی تبدیل تھئی قرارداد نے انّھاں کوں مزید تعلیم حاصل کرݨ دی اجازت ݙِتی۔ ایف اے دا امتحان پاس کرݨ دے بعد، اوہ کادمبنی گانگولی دے نال ڈگری کورس کِیتے بیتھون کالج چلی ڳئیں۔ اپݨی گریجویشن دے بعد، اوہ 1884ء وچ کلکتہ یونیورسٹی تے برطانوی سلطنت توں ایم اے پاس کرݨ والی واحد (تے پہلی) زنانی ہَن۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ناہید عابدی

ناہید عابدی ہک کشمیری سنسکرت اسکالر تے مصنفہ ہن۔ انّھاں کوں حکومت ہند دی طرفوں، 2014ء وچ، انّھاں دی خدمات دے اعتراف وچ بھارت دا چوتھا سب توں وݙا شہری اعزاز پدم شری اعزاز ݙتا ڳیا، ایہ اعزاز انّھاں کوں ادب دے شعبے وچ ݙتا ڳیا۔

## سوانح
ناہید عابدی 1961ء وچ ہک مسلمان زمیندار خاندان وچ، مرزاپور، بھارتی ریاست اتر پردیش وچ پیدا تھئیاں۔ انّھاں نے سنسکرت کوں بطور مضمون چݨیا تے اپݨی گریجویشن کملا مہیشوری ڈگری کالج وچ کیتی تے مرزاپور دے کے وی ڈگری کالج توں ایم اے تک سنسکرت دی تعلیم حاصل کیتی۔

ناہید وارانسی منتقل تھی ڳئیاں تے اتھاں دے ہک وکیل احتشام عابدی نال شادی کیتی۔ وارانسی کوں ہندو مت وچ مقدس سمجھا ویندا ہے۔ پی ایچ ڈی دی ڈگری کِیتے مہاتما گاندھی کاشی ودھاپت (ایم جی کے وی)، ہک عوامی جامعہ وچ داخلہ گھِدّا تے اپݨا مقالہ "ویدی ادب وچ اشوین دی شکل" دے عنوان نال 1993ء وچ شائع کیتا۔

## اعزازات تے اعتراف
ناہید عابدی کوں 2014ء وچ بھارت دا چوتھا وݙا شہری اعزاز پدم شری اعزاز ݙتا ڳیا۔

## تعلیمی کاوشاں

* ناہید عابدی (2008)۔ "Devalayasya dipah"۔ Rashtriya Sanskrit Sansthan۔ ISBN:9788186111536
* ناہید عابدی (2006)۔ "Sanskrit Sahitya Mein Rahim"۔ Hindi Book Centre۔ ISBN:9788186111321

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
شرمیلا ریگے

شرمیلا ریگے بھارت دی ہک زنانی ماہرِ عمرانیات ہَئی جیڑھی مہاراشٹر دے شہر پونے نال تعلق رکھدی ہَئی۔ پونے یونیورسٹی وِچ انّھاں دراساتِ جنسیات دی سربراہی کِیتی جیڑھا عہدہ اُتے اوہ 1991 توں فائز ہَئی۔ بھارت دی ہک نامور زنانی اسکالر، شرمیلا ریگے دیاں تحقیقات دلت ذات دی معاشرتی حالت تے انّھاں دے خلاف سماجی تے معیشی تعصب دے بارے وِچ ہَن۔ اِیں دے علاوہ انّھاں نے بھارتی ریاست دی تعمیر وِچ بھیم راؤ امبیڈکر دے کردار اُتے وی نویں روشنی پائی ہَئی۔ دلت طالبِ علماں دے حقوق دی ترویج تے زنانیاں دے حقوق کِیتے آواز اٹھانا انّھاں دیاں سماجی سرگرمیاں دا ہک اہم حصہ ہَئی۔ سال 2013 وِچ اوہ کینسر دا شکار تِھی ڳئیں تے اِیں دی اطلاع تِھیوݨ دے کجھ ہی ہفتیاں دے بعد 13 جولائی 2013 کوں انّھاں دا انتقال تِھی ڳیا۔

## تصانیف

* ذات لکھݨا، جنس لکھݨا: دلت زنانیاں دے بیانات ـ (انگریزی) ـ 2006
* ذات تے جنس: بھارت وِچ زنانیاں اُتے تشدد ـ (انگریزی) ـ 1996

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
سویتا بہن

سویتا بہن (1919ء–2009ء) ہک ہندوستانی سیاست دان، سماجی کارکن، ماہر تعلیم تے راجیہ سبھا دی سابق رکن ہَئی، جیڑھی دو ایواناں والی ہندوستانی پارلیمان دے ایوان بالا ہَئی۔ اوہ زنانیاں کوں بااختیار بݨاوݨ تے صنفی مساوات دی حامی دے طور تے ڄاݨی ویندی ہَئی تے 1990ء وِچ کونسل فار پیریٹی ڈیموکریسی دی طرفوں دنیا دیاں 3300 ممتاز زندہ زنانیاں وِچ شامل کِیتا ڳیا ہَئی۔ انّھاں کوں حکومت ہند نے 1971ء وِچ پدم شری نال نوازیا ہَئی، جیڑھا بھارت دا چوتھا سب توں وݙا شہری اعزاز ہَئی۔

## سوانح
سویتا بہن دی پیدائش 23 جنوری 1919ء کوں روہتاس ضلع جہلم وِچ سابق برطانوی ہندوستان وِچ تِھئی، جیڑھا اِیں وقت پاکستان وِچ ہَئی۔ انّھاں نے آپݨی کالج دی تعلیم گورنمنٹ کالج لاہور تے پی ایل کالج شملہ توں حاصل کِیتی۔ چھوٹی عُمر وِچ ہی ہندوستانی جدوجہد آزادی وِچ شامل تِھیوݨ دے بعد اوہ سماجی کماں وِچ سرگرم تِھی ڳئیں۔ انّھاں نے 1944ء وِچ ویمن سیویکا دل دی بُنیاد رکھی تے بعد وِچ، دہلی وِچ زنانیاں کِیتے ہریجن ایڈلٹ ایجوکیشن سینٹر تے ٹیلرنگ تے صنعتی مراکز قائم کِیتے۔ انّھاں نے ہریجن تے دلت ٻالاں کِیتے ترے اسکول وی قائم کِیتے ہَن۔

سویتا بہن پناہ گزین بیوہ تحفظ کمیٹی دی چیئرمین ہَن تے پناہ گزین زنانیاں کِیتے دو صنعتی تے تعلیمی مراکز دے قیام وِچ انّھاں دا اہم کردار ہَئی۔ اوہ آل انڈیا ویمن کونسل، دہلی دی زنانیاں دی بہبود ایسوسی ایشن تے سپر بازار کوآپریٹو اسٹورز لمیٹڈ، نئی دہلی دی صدارت تے فائز رہیں تے دہلی میونسپل کمیٹی دی پہلی زنانی نائب صدر ہَن، اِیں عہدے تے اوہ 1956ء توں 1957ء تک رہیں۔ انّھاں نے 1962ء توں 1966ء تک پنجاب لیجسلیٹو کونسل، پنجاب قانون ساز اسمبلی دی پیشرو خدمات انجام ݙتیاں۔ اوہ 1972ء وِچ بھارتی پارلیمان دے ایوان بالا راجیہ سبھا کِیتے چُݨی ڳئیں، دہلی دی نمائندگی کریندی ہَئی تے 1978ء تک ایوان دی خدمت کریندی رہیں۔ اوہ بھارتی پارلیمان دی مشترکہ کمیٹی دے 15 نامزد ارکان وِچوں ہک ہَن جنّھاں کوں بھارتی پارلیمان نے سینٹرل کونسل آف ہومیوپیتھی دے قیام کِیتے قائم کِیتا ہَئی۔

سویتا بہن آندھرا پردیش دے علاقے ورنگل کِیتے برہما کماریس ورلڈ اسپرچوئل یونیورسٹی دی راجیوگا ایجوکیشن اینڈ ریسرچ فاؤنڈیشن دے بزنس اینڈ انڈسٹری ونگ دی زونل کوآرڈینیٹر ہَن۔ انّھاں کوں حکومت ہند نے 1971ء وِچ پدم شری دے شہری اعزاز نال نوازیا ہَئی۔ کونسل فار پیریٹی ڈیموکریسی نے انّھاں کوں 1990ء وِچ 3300 ممتاز زندہ زنانیاں وِچ شامل کِیتا۔ انّھاں دا انتقال 10 مارچ 2009ء کوں 90 سال دی عُمر وِچ تِھیا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:سماجی کارکن
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
سنیتی دیوی

سُنیتی دیوی (1864ء–1932ء) ہند دی نوابی ریاست کوچ بہار دی مہارانی ہَئی۔

## نجی زندگی
اوہ کلکتہ دے برہمو سماج دے اصلاح پرست، کیشب چندر سین دی دِیہتری ہَئی۔ جݙاں اوہ چوداں سال دی ہَئی تاں 1878ء وِچ کوچ بہار دے مہاراجا، نرپیندر نارائن (1863ء–1911ء) دے نال اُوندا ویاہ تِھیا۔ اوہ ویاہ توں ݙو سال بعد تک آپݨے پیو دے گھر رہی، کیوں جو نرپیندر نارائن آپݨے ویاہ دے فوری بعد اُچّی تعلیم کِیتے لندن روانہ تِھی ڳیا ہَئی۔

اوہ چار پُتراں تے ترے دِیہتریں دی ماں بݨی: راجیندر نارائن، جتیندر نارائن، وکٹر نتیندر نارائن، ہتیندر نارائن تے پرتبھا دیوی، سدھیرا دیوی تے سکرتی دیوی۔

## کم
1887ء وِچ، اُوندا شوہر، نرپیندر نارائن کوں نائٹ گرانڈ کمانڈر آف دی آرڈر آف دی انڈین آرمی (GCIE) نال نوازیا ڳیا تے اُونکوں کمپینینز آف دی آرڈر آف دی انڈین آرمی (CIE) نال وی نوازیا ڳیا۔ سُنیتی دیوی پہلی بھارتی زنانی ہَئی جیڑھی CIE نال نوازی ڳئی ہَئی۔ اُونڈے 1898ء وِچ ملکہ وکٹوریہ دی ڈائمنڈ جوبلی سیلیبریشن وِچ تے 1911ء وِچ آپݨے شوہر دے نال دہلی دربار وِچ حصہ گِھدّا۔ اوہ آپݨی بھیݨ، سچارو دیوی، دے نال شاندار ڈریسنگ کِیتے مشہور ہَئی۔

اُونڈے شوہر نے 1881ء وِچ سُنیتی دے ناں تے ہک دِیہتریں دا اسکول سُنیتی کالج قائم کِیتا جیندا بعد وِچ ناں سُنیتی اکیڈمی رکھیا ڳیا۔ اِیں اسکول دے قیام دے پِچھے سُنیتی دیوی دی سوچ ہَئی۔

اوہ ہک ماہر تعلیم تے ہک حقوق زنانیاں دی کارکن ہَئی، اوہ اداریاں کوں سالانہ گرانٹ ݙیندی ہَئی، طالبات کوں ٹیوشن فیساں دی چھوٹ ݙیندی تے کامیاب طالبات کوں انعام وی ݙیندی ہَئی۔ اُونڈے طالبات کوں گھر توں اسکول واپس گِھن آوݨ کِیتے محل دیاں گاڑیاں دا انتظام کِیتا ہَئی۔ کہیں وی اختلاف توں بچݨ کِیتے اُونڈے ہک ٻیا فیصلہ کِیتا، اُونڈے حکم ݙِتّا جو اسکول ویندیاں دِیہتریں دیاں گاڑیاں دیاں کھڑکیاں کوں پردے نال ڈھکا ونڄے۔

## خطابات
1887ء - آپݨے شوہر نرپیندر نارائن دے نال ملکہ وکٹوریہ دی گولڈن جوبلی تقریب وِچ شرکت دے موقع تے کمپینینز آف دی آرڈر آف دی انڈین آرمی نال نوازی ڳئی۔

## وراثت
اُونڈے شہر، کوچ بہار، دی سڑک دا ناں اُونڈی موت دے بعد سُنیتی روڈ رکھیا ڳیا۔

## حوالے

ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:بنگالی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
سفینہ حسین

سفینہ حسین ہک بھارتی سماجی کارکن تے ایجوکیٹ گرلز دی بانی ہَئی، جیڑھا ہک غیر منافع بخش تنظیم ہَئی جیندا صدر دفتر ممبئی، بھارت وِچ ہَئی۔ اِیہ بھارت دے دیہی تے تعلیمی لحاظ نال پسماندہ علاقیاں وِچ دِیہتریں دی تعلیم کِیتے کمیونٹیز کوں متحرک کرݨ تے توجہ مرکوز کریندی ہَئی۔ انّھاں دی قیادت وِچ، ایجوکیٹ گرلز نے تعلیم وِچ دنیا دا پہلا ڈویلپمنٹ امپیکٹ بانڈ شروع کِیتا جیڑھا 2018ء وِچ مکمل تِھیوݨ تے آپݨے ہدف دے ݙوہاں نتائج کوں پیچھے چھوڑ ڳیا۔

## تعلیم
سفینہ نے لندن اسکول آف اکنامکس توں گریجویشن کِیتا ہَئی تے انّھاں نے دنیا بھر وِچ دیہی تے شہری انڈر سروسز کمیونٹیز دے نال ترقی وِچ کم کِیتا ہَئی۔ 1997ء توں 2004ء تک، اوہ سان فرانسسکو، یو ایس اے وِچ چائلڈ فیملی ہیلتھ انٹرنیشنل دی ایگزیکٹو ڈائریکٹر رہیں، صحت دے مختلف پروگراماں دی ترقی وِچ معاونت کریندی رہی ہَن۔ سفینہ انٹرنیشنل ڈویلپمنٹ ایکسچینج دی بورڈ چیئروومین وی ہَن۔

## ایجوکیٹ گرلز
ایجوکیٹ گرلز بھارت وِچ ہک غیر منافع بخش تنظیم ہَئی، جیندی بُنیاد 2007ء وِچ سفینہ حسین نے رکھی ہَئی، جیڑھا بھارت دے دیہی تے تعلیمی لحاظ نال پسماندہ علاقیاں وِچ کمیونٹیز کوں متحرک کر تے دِیہتریں دی تعلیم کِیتے کم کریندی ہَئی۔

اِیہ فی الحال راجستھان تے مدھیہ پردیش دے 13،000 توں زائد گَݨاں وِچ کم کریندی پئی ہَئی۔ اسکولاں وِچ حکومت دی موجودہ سرمایہ کاری توں فائدہ چاوݨ دے نال نال تے کمیونٹی رضاکاراں دے ہک وݙے اڈے دے نال مشغول تِھی تے، دِیہتریں دی تعلیم اسکول توں باہر دِیہتریں دی شناخت، اندراج تے انّھاں کوں برقرار رکھݨ تے تمام ٻالاں (دونویں دِیہتراں تے پُتراں) کِیتے خواندگی تے تعداد وِچ بنیادی مہارتاں کوں بہتر بݨاوݨ وِچ مدد کریندی ہَئی۔ 2007ء وِچ آپݨے قیام دے بعد توں، اِیہ تنظیم 6.7 ملین توں زائد کل مستفید تِھیوݨ والیاں تک پُڄ چُکی ہَئی تے اِیں تقریباً 380،000 اسکول توں باہر دِیہتریں کوں اسکول وِچ داخل کراوݨ کِیتے کمیونٹیز کوں متحرک کرݨ وِچ مدد کِیتی ہَئی۔

## پہچان تے اعزازات
2011ء وِچ، اوہ ایشیا سوسائٹی دی جانب توں ایشیا 21 ینگ لیڈرز وِچوں ہک چُݨی ڳئی ہَن۔ اوہ ہک رینر آرن ہولڈ فیلو ہَن تے "دِیہتریں دی تعلیم کِیتے بھارت وِچ سرکاری اسکولاں دی تجدید" دے موضوع تے ہک ٹیڈ ایکس اے ایس بی پروگرام وِچ اسپیکر دے طور تے نمایاں تِھئی ہَن۔ اوہ ٹائمز ناؤ وِچ "امیزنگ انڈین" دے طور تے وی نمایاں تِھئی ہَن۔

* ای ٹی پرائم ویمن لیڈرشپ اعزاز 2019ء
* نیتی آیوگ ویمن ٹرانسفارمنگ انڈیا اعزاز 2017ء دی فاتح
* این ڈی ٹی وی-ایل اوریل پیرس ویمن آف ورتھ اعزاز 2016ء دی فاتح
* سماجی انٹر پرینیور شپ کِیتے اسکال اعزاز 2015ء جیتݨ والی - اپریل 2015ء
* وائس اعزاز دی فاتح - ستمبر 2014ء
* رینر آرن ہولڈ فیلو - ستمبر 2013ء

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:سماجی کارکن
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:دہلی دیاں ڄمان٘درو شخصیتاں
لیڈی حیدری کلب

[link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Eleanor_Roosevelt_at_Lady_Hydari_Club.jpg|thumb|[:ur:ایلینور_روزویلٹ|ایلینور روزویلٹ اِیں کلب نال 1952ء وِچ خطاب کریندے ہوئیں]]
لیڈی حیدری کلب (انگریزی: Lady Hydari Club) سابق نوابی ریاست حیدرآباد وِچ زنانیاں کِیتے مخصوص روسا دا کلب ہَئی۔ اِیہ بشیر باغ علاقے وِچ موجودہ طور تے گاندھی میڈیکل کالج دی عمارت وِچ واقع ہَئی۔

## تاریخ
اِیں کلب دی بُنیاد 1929ء وِچ لیڈی آمنہ حیدری نے رکھی ہَئی تاں جو زنانیاں ٹینس کھیڈ سڳݨ تے میل جول وڌا سڳݨ۔ لیڈی آمنہ حیدری سر نواب اکبر حیدری دی زوجہ ہَن جیڑھے نظام دی ایگزیکیٹیو کونسل دے صدر 1938-42 دے دور وِچ رہے ہَن۔ اِیں کلب دا استعمال ہندوستان تے برطانوی، ݙوہاں زنانیاں تے حیدرآباد لیڈیز ایسوسی ایشن نے کِیتا، جیڑھا 1901ء وِچ قائم کِیتا ڳیا ہَئی۔ 1952ء وِچ جݙاں اِیں کلب وِچ سماجی کارکناں دی کانفرنس تِھئی ہَئی، تاں مقررین وِچ ایلینور روزویلٹ وی ہک ہَن۔ اِیہ کلب بعد دے دور وِچ ہک شادی خانے یا تقریب گاہ دی شکل اختیار کر ڳیا ہَئی۔ اِتھاں کئی شادیاں تے ٻیاں تقریبات انجام پاتیاں رہیاں ہَن۔ اِیں عرصے تئیں اِیہ زنانیاں شہر دا ہک اجتماعی مرکز وی بݨا رہیا۔ تاہم بعد وِچ اِیں عمارت کوں گاندھی میڈیکل کالج کِیتے حاصل کر گِھدا ڳیا۔ اِیں دے بعد اِیندی سابقہ تاریخ توں کٹ تے اِیہ ہک تعلیم گاہ دا حصہ بݨ تے رہ ڳیا۔

اِیں کلب دی بانی لیڈی حیدری نے محبوبیہ گرلز اسکول دے ناں نال ہک دِیہتریں دا اسکول وی شروع کِیتا ہَئی۔

## حوالے

ونکی:بھارت وِچ زنانیاں دیاں تنظیماں
ونکی:زنانیاں
ونکی:زنانیاں دیاں تنظیماں
ونکی:ریاست حیدر آباد دیاں زنانیاں
درشہوار سلطان

بیگم صاحبہ خدیجہ خیریہ عائشہ دُرّ شہوار سلطان (سلطان سلطنت عثمانیہ دیاں شاہی زنانیاں کِیتے ورتیا ویندا ہِے) (ڄَمَّݨ: 26 جنوری 1914ء، استنبول – انتقال: 7 فروری 2006ء، لندن) آخری خلیفۃ المسلمین عبد المجید ثانی دی صاحبزادی ہَن۔

اوہ جِہڑے ویلے ڄَمّی ہَن اُوں ویلے سلطنت عثمانیہ آپݨے آخری ݙینہہ گِݨ رہی ہئی۔ 1924ء وِچ خلافت دے خاتمے دے بعد اُنہاں دے پیو عبد المجید ثانی کوں ملک بدر کر ݙتا ڳیا تے اوہ جنوبی فرانس وِچ رہوݨ لڳے۔

12 نومبر 1931ء کوں نیس، فرانس وِچ اُنہاں دی شادی آخری نظام حیدرآباد میر عثمان علی خان دے وݙے صاحبزادے اعظم جاہ نال تِھئی۔

1933ء وِچ اُنہاں دے بطن توں مکرم جاہ تے 1936ء وِچ مفحم جاہ ڄَمّے۔ ݙوہاں نے برطانیہ وِچ تعلیم حاصل کِیتی تے ترک زنانیاں نال ہی شادیاں کِیتیاں۔

روایتی طور تے پردہ کرݨ دی بجائے اوہ خاص تقاریب وِچ شریک تِھیندی ہَن تے عوام دی فلاح و بہبود کِیتے مختلف سرگرمیاں انجام ݙیندی ہَن۔ اُنہاں نے حیدرآباد شہر وِچ ہک شفا خانہ وی قائم کروایا جیڑھا اَڄّ وی اُنہاں دے ناں نال موسوم ہِے۔

اوہ آخری واری نظامی عجائب گھر دے 25 سال مکمل تِھیوݨ تے منعقدہ تقریب دی صدارت دے موقع تے منظر عام تے آئیاں۔

7 فروری، 2006ء کوں اوہ لندن وِچ انتقال کر ڳئیاں۔

## تصویراں

فائل:Caliph_Abdulmecid_II_of_the_Ottoman_Empire.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Caliph_Abdulmecid_II_of_the_Ottoman_Empire.jpg|شہزادی در شہوار آپݨے پِیؤ عبدالمجید ثانی اَتے پئے اعظم جاہ دے نال
فائل:Princess_Durru_Shehvar.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Princess_Durru_Shehvar.jpg|شہزادی در شہوار ساڑھے نو سال دی عمر وِچ

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
آمنہ حیدری

آمنہ نجم الدین طیب جی، آمنہ حیدری (ڄَمَّݨ: 1878ء - وفات: 1939ء) بھارت نال تعلق رکھݨ والی سماجی کارکن، ریاست حیدرآباد دے صدر المہام (وزیر اعظم) سر اکبر حیدری دی زال ہَن۔ 1908ء دے عظیم موسی سیلاب وِچ خدمتاں دے صلے وِچ اُنہاں کوں قیصر ہند تمغا ݙتا ڳیا۔ اوہ پہلی زنانی ہَن جیڑھیاں کوں اِیہ تمغا مِلیا۔ آمنہ حیدری نے 1929ء وِچ لیڈی حیدری کلب تے محبوبہ گرلز اسکول دی بُنیاد رکھی جیڑھا ریاست حیدرآباد دا پہلا دِیہتریں دا اسکول ہَئی۔ بھارت دے معروف کانگریس سیاست دان تے وکیل بدرالدین طیب جی اُنہاں دے چاچا ہَن۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
لکشمی پاروتی

ننداموری لکشمی پاروتی (ڄَمَّݨ: 14 ستمبر 1955ء) آندھرا دی ہک زنانی سیاست دان تے این ٹی راما راؤ دی بیوہ ہَن۔ اِیں توں پہلے اُوندی شادی ہک ہریکتھا فنکار ویراگنڈھم وینکٹا سبا راؤ نال تِھئی ہئی۔  بعد وِچ اوہ اُوں توں الگ تِھی ڳئی تے این ٹی راما راؤ دے نال رہوݨ لڳی جیڑھے 1993ء وِچ اُونڈے نال باضابطہ شادی کیتی۔

## تعلیم
لکشمی پاروتی نے سال 2000ء وِچ تلنگانہ دی تلگو یونیورسٹی توں تلگو ادب وِچ آپݨی تعلیم مکمل کیتی۔

## سیاسی کیریئر
این ٹی راما راؤ نال شادی دے بعد اوہ سیاست وِچ سرگرم تِھی ڳئی ہَن۔ این ٹی راما راؤ دے انتقال دے فوراً بعد، اُنہاں نے 1995ء وِچ این ٹی آر تلگو دیشم پارٹی دی بُنیاد انتخابات وِچ رکھی۔ لکشمی پاروتی نے بھارتیہ جنتا پارٹی دی حمایت نال این ٹی آر ٹی ڈی پی دی جانب توں پاتھاپٹنم (اسمبلی حلقہ) توں ایم ایل اے دے طور تے کامیابی حاصل کیتی۔ این ٹی آر (ٹی ڈی پی) دے ذریعہ 1996ء وِچ 42 حلقیاں دے امیدواراں دا آغاز کیتا ڳیا ہئی۔ انتخابات وِچ 3,249,267 ووٹ حاصل کرݨ دے بعد وی پارٹی ہک وی سیٹ نہ جیت سڳی۔ بعد وِچ اوہ انڈین نیشنل کانگریس پارٹی وِچ شامل تِھی ڳئی۔ فی الحال اوہ وائی ایس آر کانگریس پارٹی دی رکن ہَن۔ اُنہاں نے 1999ء وِچ آندھرا پردیش اسمبلی دے انتخابات کِیتے سومپیتا تے ایلورو حلقیاں توں انتخاب لڑیا ہئی۔ اوہ ݙوہاں سیٹاں ہار ڳئی۔ اُنہاں نے ایلورو وِچ محض 1500 ووٹ حاصل کیتے۔ اُنہاں نے این ٹی آر دی دِیہتری تے بی جے پی اے پی دی صدر دگوبتی پورندیشوری تے داماد تے ٹی ڈی پی دے قومی صدر این چندرابابو نائیڈو کوں 28 اگست کوں نئی دہلی وِچ منعقد تِھیوݨ والے عظیم الشان پروگرام وِچ مدعو نہ کرݨ تے تنقید کیتی۔

انہاں کوں 2019ء وچ  ٹیلیگو اکیڈمی دا صدر مقرر کیتا ڳیا ہائی۔

## بعد دی زندگی
پاروتی 6 نومبر 2019ء کوں آپݨی تقرری دے بعد توں تیلگو اکیڈمی دی موجودہ چیئر ہَن۔ اُنہاں نے آپݨی اداکاری دا آغاز 2021ء دی فلم رادھا کرشنا توں کیتا، جیڑھا کویا گڑیا (کویا بومالو) دے روایتی دستکاری دے بارے وِچ ہئی۔ 

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:وِیہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
عمرجی انورادھا

عمرجی انورادھا (انگریزی: Umarji Anuradha) ہک بھارتی مصنفہ ہَئی جیڑھی تیلوگو سنیما تے صحافت وِچ آپݨی پہچان رکھدی ہَئی۔ اُنہاں نے مستقل ستارہ فلم ہفتہ روز میگزین (انگریزی: Sitara Film Weekly Magazine) کِیتے دی لیجینڈز آف انڈین سنیما (انگریزی: The Legends of Indian Cinema) لکھا۔ اِیہ فلمی ہفتہ روز تیلیگو وِچ سب توں زیادہ نشر تِھیندا ہَئی۔ اُنہاں نے آل انڈیا ریڈیو کِیتے ڈرامے وی لکھے تے زی تیلیگو دے ویسالی سیریئل، ای ٹی وی دے گرشنا تے پیلی چیسکندمرا (انگریزی: Pelli Chesukundamra) جیہاں ڈرامے وی لکھے۔ انورادھا نے 2010 وِچ بہترین مکالمہ نگار دی حیثیت نال اکینینی ابھینندنا اعزاز (انگریزی: Akkineni Abhinandana Award) تے یہ مایہ چیساوے (انگریزی: Ye Maaya Chesave) فلم دے واسطے سپر ہٹ فلم ویکلی اعزاز وی حاصل کِیتا۔

## ابتدائی زندگی
عمرجی انورادھا دی ڄَمَّݨ 8 ستمبر 1970 کوں ہک مراٹھی ٻولیݨ والے مادھوا خاندان وِچ تِھئی۔ اُنہاں نے آپݨی ابتدائی تعلیم وجے واڈا تے منگالاگری، آندھرا پردیش وِچ حاصل کیتی۔ اُنہاں نے انٹرمیڈیٹ دی تعلیم لیڈی ولنگڈن کالج، چینائی، تمل ناڈو توں 1987 وِچ حاصل کیتی۔ انگریزی ادب وِچ بی-اے دے بعد عمرجی نے پریسیڈینسی کالج، مدراس توں تیلیگو ادب وِچ ایم-اے کِیتا۔

## کیریئر
عمرجی انورادھا نے آپݨی صحافتی زندگی دا آغاز مئی 1993 توں کِیتا۔ راجیو گاندھی کیس دی کوریج وِچ انورادھا دا خاص کردار رہیا ہَئی۔ 2015 جنوری توں عمرجی تیلوگو سائن رائٹرز ایسوسییشن (انگریزی: Telegu Cine Writers Association) دی نائب صدر ہَن۔ عمرجی نے سب توں اولین ایناڈو نیوز ڈیلی (انگریزی: Eenadu News Daily) دے نال وابستگی اختیار کیتی۔ عمرجی ایناڈو نیوز ڈیلی کِیتے پہلی زنانی رپورٹر مانی ویندی ہَن۔ اُنہاں نے ایناڈو تمل ناڈو ایڈیشن کِیتے انچارج دی حیثیت نال وی کم کِیتا۔ ایناڈو کِیتے عمرجی نے بطور اسٹاف رپورٹر، سنیما ڈیسک انچارج، مہاراشٹر ڈیسک انچارج دی حیثیت نال کم کِیتا۔ اُنہاں نے ایناڈو ممبئی ایڈیشن دی افتتاحی تقریب دی سرپرستی کیتی۔

## فلمی کارنامے
عمرجی انورادھا نے درج ذیل فلماں دی کہانیاں تے مکالمے لکھے ہِن:

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون