open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بیٹی بکلی

بیٹی بکلی ہِک امریکی اداکارہ اَتے ڳائیکہ ہِن، جیڑھی براڈوے میوزیکل "کیٹس" وِچ گریزابیلہ دے کردار کِیتے مشہور ہِن۔ بکلی نے کئی ٹیلی ویژن شوز اَتے فلماں وِچ کَم کیتا ہِے۔

**فلموگرافی**

**فلم**

**ٹیلی ویژن**

**تھیٹر**

## ٻیا ݙیکھو

* فہرست امریکی فلمی اداکارائیں
* امریکی سنیما

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
غزالہ صدیق

غزالہ صدیق (جنم: 12 اپریل 1994ء) ہک پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی ہن۔

## پیشہ ورانہ حیاتی

### قومی کھیݙ
غزالہ صدیق گھریلو مقابلیاں وِچ واپڈا دی نمائندگی کریندیاں ہن، جنہاں وِچ نیشنل چیمپئن شپس تے نیشنل گیمز شامل ہن۔ پاکستان دے شہر لاہور وِچ منعقدہ 57 ویں نیشنل بیڈمنٹن چیمپئن شپ وِچ، غزالہ سنگلز مقابلیاں وِچ رنر اپ رہیاں۔ اوہ دفاعی چیمپئن ماحور شہزاد توں 2-0 (19-21 ، 13-21) نال ہار ڳئی۔ ویمنز ڈبلز ایونٹ دے فائنل وِچ، غزالہ تے انّھاں دی ساتھی، زبیرہ اسلام (ایس این جی پی ایل) کوں ماحور شہزاد (واپڈا) تے پلوشہ بشیر (این بی پی) نے 2 سیٹ نال 1 (11-21 ، 21-10 ، 3-21) نال ہرایا۔ مکس ڈبلز دے فائنل وِچ اوہ تے انّھاں دی ساتھی ایم علی لوروش کوں ٹیم ماسٹر، زونین جاوید تے فرزانہ علی نے 2 سیٹ نال ہرایا (12-21، 20-22)۔

### بین الاقوامی کھیݙ
2014 وِچ، غزالہ نے بھارتی کلب سینٹینرے لی ننگ بحرین انٹرنیشنل چیلنج وِچ سنگلز تے ڈبلز دے مقابلیاں وِچ حصہ گھِدا، جیڑھا مانامہ، بحرین وِچ منعقد تھیا۔ سنگلز وِچ اوہ 32 دے راؤنڈ وِچ ہندوستانی، اپرنا بالن توں 14-21 ، 5-21 نال ہار ڳئیاں جبکہ مکسڈ ڈبلز وِچ، محمد عرفان سعید بھٹی دے نال جوڑی بݨاوݨ دے بعد، اوہ ارون وشنو تے اپنا بالن دی ہندوستانی جوڑی توں 16 دے راؤنڈ (11-21،7-21) وِچ ہار ڳئیاں۔ 2016 وِچ، یونویکس سن رائز پاکستان انٹرنیشنل سیریز وِچ غزالہ نے سنگلز، ڈبلز تے مکسڈ ڈبلز مقابلیاں وِچ حصہ گھِدا۔ سنگلز وِچ، اوہ ساتھی سہرا اکرم توں 16 (18-21 ، 9-21) دے راؤنڈ وِچ ہار ڳئیاں۔

مکسڈ ڈبلز وِچ اوہ انجم بشیر دے نال مل ڳئیاں۔ اوہ ہم وطن، محمد عرفان سعید بھٹی تے میمونہ امیر توں (15-21، 17-21) نال کوارٹر فائنل وِچ ہار ڳئیاں۔ ویمنز ڈبلز وِچ غزالہ نے جویریہ طاہر دے نال مل تے کھیݙیا۔ اوہ سیمی فائنل وِچ ہم وطن، سدرہ حماد تے خضرا رشید (18-21 ، 18-21) توں ہار ڳئیاں۔ 2017 وِچ، انّھاں نے ہک واری پھر اسلام آباد وِچ یونیکس سن رائز پاکستان انٹرنیشنل سیریز ایونٹ وِچ حصہ گھِدا، حالانکہ صرف سنگلز تے مکسڈ ڈبلز وِچ حصہ گھِدا۔ سنگلز وِچ اوہ ہم وطن، سہارا اکرم توں کوارٹر فائنل وِچ (21-23 ، 10-21) نال ہار ڳئیاں۔

مکسڈ ڈبلز وِچ، محمد عتیق دے نال ٹیم بݨائی۔ اوہ ݙوہیں کوارٹر فائنل وِچ نیپالی جوڑی بشنو کٹوال تے سنینا مکھیا توں (21-15، 21-23، 19-21) نال ہار ڳئے۔ جکارتہ، انڈونیشیا وِچ منعقد تھیوݨ والیاں ایشیئن گیمز 2018 وِچ، انّھاں نے صرف زنانیاں دے ڈبل ایونٹ جِتے، جتھاں انّھاں نے صائمہ وقاص دے نال جوڑا بݨایا، اوہ پہلا میچ جِت ڳئیاں، جیڑھا مالدیپ دی جوڑی نیلا نجیب تے موسیٰ امیناتھ شہوروناز دی جوڑی نال ہئی (22-20، 18-21 ، 21-15)۔ اِیندے بعد اوہ 16 دے راؤنڈ وِچ مساکی ماتسوتوومو تے ایاکا تاکاہاشی (3-21 ، 3-21) دی جاپانی جوڑی توں ہار ڳئیاں۔ غزالہ صدیق، زنانیاں دی چھ ارکان ٹیم دا حصہ ہَن جنہاں نے نیپال دے کھٹمنڈو وِچ منعقدہ 2019 جنوبی ایشین گیمز وِچ حصہ گھِدا۔

#### جنھاں مقابلیاں وِچ حصہ گھِدا:

* انڈین کلب صد سالہ لی ننگ بحرین بین الاقوامی چیلنج (2014)
* یونویکس - طلوع آفتاب انٹرنیشنل سیریز (2016)
* یونویکس - طلوع آفتاب انٹرنیشنل سیریز (2017)
* ایشین گیمز (2018)
* جنوبی ایشین گیمز (2019)
* رجسٹرڈ لیکن اِیندے وِچ حصہ نی گھِدا:
* ڈونگ فینگ بیڈمنٹن ایشیا چیمپئن شپ ووہان چین (2015ء) سنگل تے ڈبلز

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:پاکستانی کِھݙار زنانیاں
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں
عائشہ اکرم

عائشہ اکرم ہک پاکستانی سابقہ بیڈمنٹن کھلاڑی ہِن۔

## مقابلیاں وچ شرکت

* بی ڈبلیو ایف ورلڈ چیمپیئن شپ، لوزان، سوئٹزرلینڈ - 1995
* قابلیت دے چکر، بی ڈبلیو ایف ورلڈ چیمپئن شپ، گلاسگو، برطانیہ - 1997
* ایران فجر بین الاقوامی - 2003 
* ایران فجر بین الاقوامی - 2004
* پاکستان سیٹلائٹ - 2004
* جنوبی ایشیائی کھیل، اسلام آباد، پاکستان - 2004
* ایران فجر انٹرنیشنل - 2005
* نیپال سیٹلائٹ - 2005
* بھارت سیٹلائٹ - 2005
* جنوبی ایشیائی کھیل، کولمبو، سری لنکا - 2006
* بھارت بین الاقوامی چیلنج - 2007
* پاکستان بین الاقوامی چیلنج - 2007
* شام بین الاقوامی سیریز، دمشق، شام - 2008 
* نیپال بین الاقوامی سیریز، کھٹمنڈو، نیپال - 2008
* ایران فجر بین الاقوامی سیریز، تہران، ایران - 2009
* جنوبی ایشیائی کھیل، ڈھاکہ، بنگلہ دیش - 2010

### ٹورنامنٹ وچ شریک، پر مقابلہ نہ تھیا:

# ایشین چیمپئن شپ 1997
# یو ایس اوپن 1998

## کارنامے

### بی ڈبلیو ایف بین الاقوامی چیلنج / سیریز (1 ٹائٹل)
*مخلوط ڈبلز*

:  بی ایف ڈبلیو انٹرنیشنل چیلنج ٹورنامنٹ
:  بی ایف ڈبلیو انٹرنیشنل سیریز ٹورنامنٹ
:  بی ایف ڈبلیو فیوچر سیریز ٹورنامنٹ

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں
غزالہ ودود

غزالہ ودود ہک سابقہ پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی ہِن۔ انّھاں نے 1980 توں 1992 تئیں اپݨے ملک دی نمائندگی کیتی تے پنج واری قومی سنگلز چیمپیئن رہیں۔ اوہ طارق ودود دی ڄائیں ہِن، جیڑھے ہک قومی بیڈمنٹن چیمپیئن ہَن تے انٹرنیشنل مقابلیاں وچ وی پاکستان دی نمائندگی کِیتی۔

## پیشہ وارانہ حیاتی
جِہڑیلے ودود نے اپݨا کیریئر شروع کِیتا، اِیں ویلھے زنانیاں ٻہوں گھٹ کھیݙ کھیݙدی ہَن جیویں جو اسکواش، ٹیبل ٹینس، ٹینس تے ایتھلیٹکس ۔ انّھاں کوں اپݨے والدین دی حمایت حاصل ہئی، جیڑھے ݙوہیں سابقہ کھلاڑی ہَن ۔ انّھاں دے بھائی طارق ودود سابقہ بیڈمنٹن ورلڈ نمبر 2 ہَن۔

### قومی
ودود پنج واری قومی سنگلز چیمپیئن ہِن۔ انّھاں نے اپݨا پہلا ٹائٹل 1983 وچ جِتیا، تے اِیں دے بعد 1984، 1985، 1989 تے 1990 وچ وی فتح حاصل کیتی۔ ترئے مسلسل سالاں تک، ڄائیں تے بھائی ݙوہیں پاکستان دے قومی چیمپیئن ہَن (1983-1985) ۔

### بین الاقوامی
ودود نے 1980 توں 1992 دے وِچالے پاکستان دی بین الاقوامی سطح تے نمائندگی کیتی۔

1990 وچ، انّھاں نے بیجنگ، چین وچ ایشین کھیلاں وچ حصہ گِھدّا۔ اوہ سنگلز، ڈبلز تے مکسڈ ڈبلز ایونٹس وچ شامل ہَن۔ اوہ ترئے ایونٹس وچ 16ویں راؤنڈ وچ ہار ڳئیں ۔ سنگلز وچ، انّھاں نے تھائی لینڈ دی سومہاروتھائی جاروئن سیری توں 2-0 (1-11 تے 2-11) توں ہار ڳئیں۔ زنانیاں ڈبلز وچ، انّھاں نے افشان شکیل دے نال پارٹنرشپ کیتی۔ اوہ چین دی جوڑی گوان ویژن تے نونگ قنہوا توں 2-0 (5-15 تے 4-15) توں ہار ڳئیں۔

1991 وچ، ودود کوں ورلڈ چیمپئن شپ وچ کھیݙݨ دا موقع مِلیا، پر اوہ آخر وچ مقابلے وچ حصہ نہ گِھن سڳیاں۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں
سہرا اکرم

سہرا اکرم (پیدائش: 1 اکتوبر 1995ء) ہک پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی ہن۔

## پیشہ وارانہ حیاتی

### قومی
سہرا اکرم ملکی سطح دے مقابلیاں وِچ واپڈا دی نمائندگی کریندیاں ہن، جنہاں وِچ نیشنل چیمپئن شپ تے قومی کھیݙ شامل ہن۔

2020 وِچ پاکستان دے شہر لاہور وِچ منعقدہ 57 ویں نیشنل بیڈمنٹن چیمپئن شپ وِچ، سہرا اکرم نے سنگل تے وومن ڈبل وِچ حصہ گھِدا۔ سنگل وِچ، اوہ سیمی فائنل وِچ پُڄیاں جتھاں انّھاں کوں انّھاں دی ساتھی، ماحور شہزاد نے ایونٹ وِچ ہرایا۔ ڈبل وِچ انّھاں نے ہما جاوید دے نال جوڑی بݨائی تے انّھاں کوں ماحور شہزاد (واپڈا) تے پلوشہ بشیر (این بی پی) نے 2 سیٹ (21-9 تے 21-8) نال ہرایا۔

### بین الاقوامی
اکرم چھ رکنی زنانیاں دی ٹیم وِچ شامل ہَن جنہاں نے نیپال، کھٹمنڈو وِچ منعقدہ جنوب ایشیائی کھیݙاں، 2019ء وِچ حصہ گھِدا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں
بشریٰ قیوم

بشریٰ قیوم (جنم: 11 جولائی 1995ء) ہک پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی ہن۔

## پیشہ ورانہ حیاتی

### قومی
بشری قیوم ملکی سطح دے مقابلیاں وِچ واپڈا دی نمائندگی کریندیاں ہن، جنہاں وِچ نیشنل چیمپئن شپ تے قومی کھیݙ شامل ہن۔

2020 وِچ پاکستان دے شہر لاہور وِچ منعقدہ 57 ویں نیشنل بیڈمنٹن چیمپئن شپ وِچ، بشری قیوم سیمی فائنل وِچ پُڄیاں، جتھاں انّھاں دا مقابلہ غزالہ صدیقی نال تھیا، پر اوہ انّھاں توں (21-23, 6-21) نال ہار ڳئیاں۔ ٹیم مقابلیاں وِچ واپڈا دی ٹیم وِچ شامل ہَن، جیڑھی سوئی سدرن گیس کمپنی دی ٹیم کوں 3–0 نال ہرایا تے انفرادی مقابلیاں وِچ اقصی زکریا کوں 21–16، 21-13 21–13، 21–15 نال ہرایا۔

### بین الاقوامی
بشری قیوم چھ رکنی زنانیاں دی ٹیم وِچ شامل ہَن جنہاں نے نیپال، کھٹمنڈو وِچ منعقدہ جنوب ایشیائی کھیݙاں، 2019ء وِچ حصہ گھِدا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں
زرینہ جمال

زرینہ جمال پاکستان دی سابقہ بیڈمنٹن کھلاڑی ہِن تے سابقہ قومی چیمپیئن وی ہِن۔ زرینہ اِیں ویلے (2019ء) ملک دی واحد زنانی بیڈمنٹن کوچ ہِن۔

## پیشہ ورانہ حیاتی

### قومی
زرینہ جمال 1994ء وچ قومی چیمپیئن بݨیاں ہَن جِہڑیلے پاکستانی شہریاں دا لاہور وچ بیڈمنٹن ٹورنامنٹ دا انعقاد تھیا ہئی ۔

### بین الاقوامی
1991ء وچ ڈنمارک دے کوپن ہیگن وچ منعقدہ عالمی بیڈمنٹن چیمپئن شپ وچ، زرینہ کوں سنگل تے مخلوط جوڑی مقابلیاں وچ حصہ گِھدّݨاں ہئی۔ پر، اِیں وچ انّھاں نے مقابلہ نہ کِیتا۔

1995ء وچ، انّھاں نے سوئٹزرلینڈ دے شہر لوزین وچ منعقدہ ورلڈ بیڈمنٹن چیمپئن شپ وچ انفرادی، زنانیاں دی جوڑی تے مخلوط جوڑی مقابلیاں وچ حصہ گِھدّا ہئی جِتھاں اوہ 128ویں راؤنڈ (ݙوجھے راؤنڈ) وچ ہار ڳئی ہَن۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں
کارلا خان

کارلہ خان دی پیدائش 18 اگست 1981 کوں لندن وچ تھئی۔ اوہ ہک پاکستانی پیشہ ور اسکواش کھلاڑی اعظم خان دی پوتی ہِن، جیڑھے پاکستان وچ اسکواش دے ہک مایہ ناز کھلاڑی سمجھے ویندے ہِن۔ انّھاں دے والد دا ناں واصل خان ہے۔ انّھاں نے انگلینڈ وچ 12 سال دی عمر وچ اسکواش کھیݙݨ شروع کِیتا۔ ابتدائی طور تے انّھاں دے والد واصل خان نے اسکواش وچ انّھاں دی کوچنگ کیتی۔ کارلہ خان نے اپݨے کیریئر وچ پنج ٹائٹل اپݨے ناں کِیتے ہِن: ال سلواڈور اوپن 2002، اوٹاوا اوپن 2003، پاکستان اوپن 2005 تے ایرانی اوپن 2007 تے آسٹریا اوپن 2008۔ انّھاں دی اعلیٰ درجہ بندی 21ویں نمبر تے ہے۔ انّھاں دا پہلا ٹورنامنٹ 1999 وچ برٹش اوپن ہئی۔ 2000 وچ پہلے ناکام سیزن دے بعد، انّھاں نے اڳلے سال کامیابی حاصل کیتی، پر 2002 وچ انّھاں نے پہلا ٹائٹل اپݨے ناں کِیتا۔ نومبر 2002 وچ، ایل سلواڈور اوپن وچ، اوہ میکسیکو دی سامنتھا ٹیرن دے خلاف اپݨے پہلے فائنل وچ پُڄیاں۔ کارلہ خان نے انّھاں کوں 9-1، 2–9، 9–3، 9-1 توں ہرا ݙِتّا۔ کھیل وچ انّھاں دی بہتری 2003 وچ جاری رہی، اِیہ وقت انّھاں دے کھیل دا ہݨ تک دا سبھ توں کامیاب موسم ہئی تے انّھاں نے اوٹاوا انٹرنیشنل وی جِتیا، جِتھاں اوہ پیچھے توں آ کے آسٹریلیا دی میلیسا مارٹن کوں 3–9، 4–9، 9–4، 9–7، 9–3 توں ہرا ݙِتّا۔ اِیں طرح اوہ ٹاپ 30 بہترین کھلاڑیاں وچ شامل تھی ڳئیں۔ 2004 وچ آئرش اوپن وچ، خان نے 15 اپریل 2004 کوں ملائیشیا دی نکول ڈیوڈ کوں ہرا کے درجہ 21 دی اعلیٰ درجہ بندی حاصل کیتی۔ 2005 وچ اوہ فوربس دے فائنل وچ ہار ڳئیں۔ پر، انّھاں نے پاکستان وچ تھیوݨ والے پہلے پی او ایف ڈبلیو آئی ایس پی اے ٹورنامنٹ دے فائنل وچ جگہ بݨائی تے ملائیشیا دی شیرون وی کوں 9-1، 9–3، 9–4 توں ہرا ݙِتّا۔ انّھاں نے تہران وچ چوتھی ویمن اسلامک گیمز 2005 دے فائنل وچ جگہ بݨائی ہئی، پر اوہ ملائیشیا دی ٹریشیا چوہ توں 1–9، 9–6، 1–9، 1-9 دے اسکور نال ہار ڳئیں۔ 2005 دے آخر وچ اوہ علیل ہَن تے 2006 دے شروع وچ انّھاں نے کھیل وچ واپس آوݨ کِیتے ٻہوں جدوجہد کیتی یہاں تک جو اوہ 24 اگست 2006 کوں جنوبی ایشیائی کھیلاں دے دوران بھارت دی جوشنا چینپا دے خلاف کھیݙدیاں ہوئیاں منہدم تھی ڳئیں۔ 2008 وچ خان دی واپسی دی توقع کائنی کیتی ڳئی ہئی، پر اوہ ستمبر 2007 وچ کھیل وچ واپس آ ڳئیں تے ایرانی اوپن وچ چوتھا ٹائٹل اپݨے ناں کریندیاں ہوئیاں فائنل وچ ڈونا اروورچارت کوں ہرا ݙِتّا۔ 2008 وچ، کارلہ خان نے انگلینڈ دی ایما بیڈڈوز کوں 9-2، 9–2، 9–0 توں ہرا کے آسٹریا اوپن اپݨے ناں کِیتا ۔ اِیں دے بعد کارلہ خان پھر ریٹائر تھی ڳئیں تے پھر 2009 وچ انّھاں دی کھیل وچ وَلا واپسی تھئی ۔ پر، اوہ کھیل جاری رکھݨ توں قاصر رہیں تے ہک واری پھر ریٹائر تھی ڳئیں۔

### ذاتی حیاتی
کارلہ خان انگریزی والدہ جیکی اسٹوٹر تے پاکستانی اسکواش کھلاڑی والد واصل خان دی دھی ہِن۔ اوہ اعظم خان دی پوتی ہِن، روشن خان، نصراللہ خان تے اعظم خان دی ݙوجھی نواسی ہِن، شریف خان دی بھانجی ہِن، رحمت خان تے اداکارہ ساشا آغا تے نتاشہ خان دی تریجھی کزن ہِن۔

## حوالے


## ٻاہرلے جوڑ

* کارلا خان کی آفیشل ویب گاہ
* Interview at Squashtalk.com
* Return to playing at Paktribune.com
* Carla Khan – Interview with Squash Queen of Pakistan
* StarNow profile
ونکی:پاکستانی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:لندن دیاں ڄمان٘درو شخصیتاں
ونکی:پاکستانی نژاد برطانوی
ونکی:پاکستانی نژاد برطانوی لوک
ونکی:پاکستانی نژاد برطانوی کِھݙار
مقدس اشرف

مقدس اشرف (جنم: 27 جولائی 1987، لاہور) ہک پاکستانی پیشہ ور اسکواش کھلاڑی ہن۔ نومبر 2020 تک اوہ دنیا وِچ 133 نمبر تے رہیاں ہن۔

## ذاتی حیاتی
مقدس اشرف دے پِیؤ محمد اشرف ہن۔ مقدس اشرف 27 جولائی 1987 کوں پاکستان دے شہر لاہور وِچ پیدا تھئی۔

## قومی کیرئیر
مقدس اشرف قومی مقابلیاں وِچ واپڈا دی نمائندگی کریندیاں ہن۔ نومبر 2019 وِچ پشاور وِچ منعقدہ نیشنل گیمز وِچ انّھاں نے زنانیاں دی ٹیم ایونٹ وِچ چاندی دا تمغہ جِتیا۔

ایندے توں پہلے اوہ سنگلز کوارٹر فائنل وِچ پاکستان آرمی دی مدینہ ظفر توں ہار ڳئیاں ہَن۔

## ساؤتھ ایشین گیمز
اوہ اِیں ٹیم دا حصہ ہَن جنہاں نے 2004 وِچ پاکستان دے شہر اسلام آباد وِچ تھیوݨ والیاں ساؤتھ ایشین گیمز وِچ شرکت کیتی ہئی۔ انّھاں نے زنانیاں دی ٹیم ایونٹ وِچ چاندی دا تمغہ تے انفرادی ایونٹ وِچ کانسی دا تمغہ جِتیا۔ 2006 وِچ اوہ ہک واری پھر اِیں ٹیم دا حصہ بݨ ڳئیاں جنہاں نے سری لنکا دے شہر کولمبو وِچ منعقدہ ساؤتھ ایشین گیمز وِچ حصہ گھِدا تے ٹیم ایونٹ وِچ کانسی دا تمغہ جِتیا۔ کہیں وی زنانیاں دی ٹیم کوں 2010 وِچ مقابلے کِیتے نہیں بھیڄیا ڳیا ہئی تے انّھاں کوں 2016 دے کھیݙاں وِچ وی شامل نہیں کِیتا ڳیا ہئی۔ ہک دہائی دے وقفے دے بعد 2019 وِچ اوہ ہک واری پھر نیپال دے شہر کھٹمنڈو وِچ منعقدہ ساؤتھ ایشین گیمز 2019 وِچ بھیڄی ڳئی ٹیم دا حصہ ہَن۔ انّھاں نے زنانیاں دی ٹیم ایونٹ وِچ چاندی دا تمغہ جِتیا۔

## پروفیشنل
2005 وِچ مقدس اشرف نے پیشہ ورانہ زندگی دا آغاز کِیتا۔ اِیں وقت اوہ عبد الرشید دی کوچنگ کر رہیاں ہَن۔ 2018 وِچ لاہور وِچ منعقدہ فیلیٹی کی انٹرنیشنل ویمن اسکواش چیمپئن شپ وِچ کوارٹر فائنل وِچ انّھاں نے ساتھی دیسی دی زنانی تے نمبر 1 سیڈ مدینہ ظفر کوں 3 سیٹ نال 2 (7-11، 14–12، 6) نال ہرایا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
مدینہ ظفر

مدینہ ظفر (اردو: مدینہ ظفر؛ جنم: 10 اگست 1998ء) ہک پاکستانی زنانی اسکواش کھلاڑی ہِن ۔ جنوری 2019ء وچ پی ایس اے دی عالمی اسکواش درجہ بندی وچ اوہ 76ویں درجے تے ہَن، جیڑھا انّھاں دی ہݨ تک دی سبھ توں وݙی درجہ بندی ہئی۔ جݙاں جو نومبر 2020ء دے مطابق انّھاں دی درجہ بندی 120 ہے۔ انّھاں دی وݙی بھیݨ فائزہ ظفر وی اسکواش دی ساتھی کھلاڑی ہِن جیڑھیاں بین الاقوامی سطح تے پاکستان کِیتے کھیݙدی ہِن۔

## کھیݙ
مدینہ ظفر تے فائزہ ظفر دے ہک مشترکہ انٹرویو وچ انّھاں ݙوہیں بھیݨاں دا آکھݨا ہئی جو انّھاں نے بچپن توں ہی اسکواش شروع کر ݙتی ہئی، اِیں دی وجہ جہانگیر خان ہَن، جیڑھے نال ہک ملاقات دے بعد مدینہ ظفر دے والد نے اپݨیاں دھیئاں کوں اسکواش دی طرف مائل کِیتا۔ مدینہ ظفر کوں اپݨی بھیݨ دے ہمراہ 2018ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ پاکستان دی نمائندگی کِیتے منتخب کِیتا ڳیا ہئی جِتھاں انّھاں ݙوہیں نے دولت مشترکہ کھیلاں وچ پہلی واری حصہ گِھدّا ہئی ۔ مدینہ دی شراکت وچ فائزہ ظفر نے زنانیاں ڈبل مقابلے وچ 2018ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ حصہ گِھدّا تے گروپ مرحلے وچ ہی باہر تھی ڳئیں۔

مدینہ ظفر نے 2018ء پی ایس اے عالمی دورے دے حصے پی ایس ایف پاکستان اسکواش سرکٹ دے فائنل وچ اپݨی بھیݨ فائزہ ظفر کوں ہرا ݙِتّا۔

2019ء وچ نیپال وچ جنوبی ایشیائی کھیلاں وچ اسکواش دے ویمن سنگل وچ بھارت دی کھلاڑی توں سیمی فائنل وچ ہار کر کانسی دا تے زنانیاں ٹیم مقابلیاں وچ بھارت دی ٹیم توں فائنل وچ ہار کر چاندی دا تمغہ جِتیا۔

مدینہ ظفر اِیں وقت پاکستان دی اپݨی اسکواش درجہ بندی وچ 15ویں درجے تے ہِن، جݙاں جو اِیہ پاکستان فوج دے ہک معاہدے دے تحت، فوج دی اسکواش ٹیم دا حصہ ہِن۔ تے ملکی سطح تے تھیوݨ والے اسکواش مقابلیاں وچ فوجی ٹیم دی نمائندگی کریندی ہِن۔

انّھاں دی ٻیاں بھیݨاں وچ، وݙی بھیݨ پاکستان قومی کرکٹ ٹیم وچ تے چھوٹی بھیݨ وی اسکواش کھیݙدی ہے۔

## شماریات

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستانی اسکواش کِھݙار زنانیاں
فائزہ ظفر

فائزہ ظفر (پیدائش: 4 مارچ 1996ء، سیالکوٹ) ہک پاکستانی زنانی پیشہ ور اسکواش کھلاڑی ہن۔ نومبر 2018ء وِچ پی ایس اے دی عالمی اسکواش درجہ بندی وِچ اوہ 78 درجے تے ہَن، جو انّھاں دی ہݨ تک دی سبھ توں وݙی درجہ بندی ہئی۔ جبکہ اِیں وقت نومبر 2020ء دے مطابق انّھاں دی درجہ بندی 109 ہے۔ انّھاں دی چھوٹی بھیݨ مدینہ ظفر وی اسکواش دی ساتھی کھلاڑی ہن، جو بین الاقوامی سطح تے پاکستان کِیتے کھیݙدی ہن۔

## کھیݙ
مدینہ ظفر تے فائزہ ظفر دے ہک مشترکہ انٹرویو وِچ انّھاں ݙوہیں بھیݨاں دا آکھݨا ہئی جو انّھاں نے بچپن ہی توں اسکواش شروع کر ݙتی ہئی، اِیندا وجہ جہانگیر خان ہَن، جنہاں دے نال ہک ملاقات دے بعد فائزہ ظفر دے والد نے اپݨیاں دِھیاں کوں اسکواش دی طرف مائل کِیتا۔ فائزہ ظفر کوں اپݨی بھیݨ دے نال 2018ء دولت مشترکہ کھیݙاں وِچ پاکستان دی نمائندگی کِیتے چُݨیا ڳیا ہئی جتھاں انّھاں ݙوہیں نے دولت مشترکہ کھیݙاں وِچ پہلی وار حصہ گھِدا۔ فائزہ دی شراکت وِچ مدینہ ظفر نے زنانیاں ڈبل مقابلے وِچ 2018ء دولت مشترکہ کھیݙاں وِچ حصہ گھِدا تے گروپ مرحلے وِچ ای باہر تھی ڳئی۔

فائزہ ظفر نے 2018ء پی ایس اے عالمی دورہ دے حصے پی ایس ایف پاکستان اسکواش سرکٹ دے فائنل وِچ اپݨی بھیݨ مدینہ ظفر توں شکست کھادی۔

2017ء وِچ فائزہ نے فائنل وِچ پاکستان دی نمبر ایک کھلاڑی سعدیہ گل کوں ݙو دے مقابلے توں ترے سیٹ نال ہرا تے، پشاور دے پی اے ایف ہاشم خان اسکواش کمپلیکس وِچ آٹھویں آئی سی ایم ایس قومی زنانیاں اسکواش چیمپئن شپ جِتی۔ 2019ء وِچ نیپال وِچ جنوب ایشیائی کھیݙاں وِچ اسکواش دے ٹیم مقابلیاں وِچ چاندی دا تے سنگل مقابلیاں وِچ کانسی دا تمغہ جِتیا۔ مارچ 2020ء وِچ سندھ رینجرز جہانگیر خان اسکواش کمپلیکس وِچ کھیݙے ڳئے سندھ اوپن اسکواش چیمپئن شپ سرکٹ تھری دے ویمنز ایونٹ دے فائنل وِچ فائزہ ظفر نے آمنہ فیاض کوں کہیں مزاحمت دے بغیر ترے، صفر نال ہرا تے چیمپئن شپ جِتی۔ اکتوبر 2020ء وِچ پاکستان آرمی دی طرفوں کھیݙدیاں ہوئیاں، فائزہ ظفر نے اپݨی بھیݨ مدینہ ظفر کوں ہرا تے قومی ویمن اسکواش چیمپئن شپ جِتی۔

فائزہ ظفر اِیں وقت پاکستان دی اپݨی اسکواش درجہ بندی وِچ 25ویں درجے تے ہن، جبکہ اوہ پاکستان فوج دے ہک معاہدے دے تحت، فوج دی اسکواش ٹیم دا حصہ ہن تے ملکی سطح تے تھیوݨ والے اسکواش مقابلیاں وِچ فوجی ٹیم دی نمائندگی کریندیاں ہن۔

انّھاں دی ٻیاں بھیݨاں وِچ، وݙی بھیݨ پاکستان قومی کرکٹ ٹیم وِچ تے چھوٹی بھیݨ وی اسکواش کھیݙدی ہے۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:پاکستانی اسکواش کِھݙار زنانیاں
کلثوم ہزارہ

کلثوم ہزارہ (جنم: 4 ستمبر 1988ء) ہک پاکستانی کراٹے کھلاڑی ہِن ۔

## پس منظر
کلثوم دا تعلق کوئٹہ، بلوچستان دی ہزارہ برادری نال ہے۔ اوہ چار بھیݨ بھراواں وچ سبھ توں چھوٹی ہِن۔ انّھاں نے اپݨی والدہ کوں ݙو سال دی عمر وچ کینسر دی وجہ توں کھو ݙِتّا تے نو سال دی عمر وچ انّھاں دے والد کوں دل دا دورہ پِیا۔ والد دے انتقال تے، انّھاں دی سبھ توں وݙی بھیݨ، فاطمہ تے انّھاں دی کزن تے بھیݨوئی، سرور علی انّھاں دے سرپرست بݨ ڳئے۔ 2000ء وچ، اپݨے آبائی شہر وچ فرقہ وارانہ تشدد دی وجہ توں، اوہ کراچی شفٹ تھی ڳئیں۔ 2003ء وچ انّھاں دے بھیݨوئی دی وفات تکلیف دہ ثابت تھئی، جیڑھی کلثوم دی زندگی کوں بدل ݙِتی۔

## پیشہ ورانہ حیاتی
کلثوم دے والد نے انّھاں کوں سرور علی دی سرپرستی وچ چلݨ والے کراٹے کلب وچ داخل کرا ݙِتّا، جِہڑیلے اوہ پنج سال دی ہَن۔

### قومی کھیݙ
واپڈا دا رخ کرݨ توں پہلے کلثوم ابتدا وچ پاک فوج دی نمائندگی کریندی ہَن۔ انّھاں نے 2005ء وچ قومی سطح دا پہلا سونے دا تمغہ جِتیا ہئی۔ انّھاں دی شاندار کارنامیاں دی وجہ توں، ہزارہ کوں 2017ء وچ 'آئیکون آف دی نیشن' ایوارڈ مِلیا۔

### بین الاقوامی کھیݙ
انّھاں نے پہلی واری 2005ء وچ تہران وچ منعقد تھیوݨ والے چوتھے "زنانیاں اسلامی کھیلاں" وچ پاکستان دی نمائندگی کیتی جِتھاں اوہ پنجویں نمبر تے آئیاں۔ 2010ء وچ، انّھاں نے بنگلہ دیش دے شہر ڈھاکہ وچ منعقدہ جنوبی ایشیائی کھیلاں وچ اپݨے پہلے ݙو تمغے جیڑھے کانسی دے ہَن، جِتے۔ 2012ء وچ، اوہ ایشین چیمپئن شپ کِیتے بھیجی ونڄݨ والی پہلی زنانیاں ٹیم دا حصہ ہَن، جیڑھی ازبکستان دے شہر تاشقند وچ منعقد کیتی ڳئی ہئی۔ بھارت دی نئی دہلی وچ منعقدہ 2016ء دی جنوبی ایشیائی کراٹے چیمپیئن شپ وچ، انّھاں نے ݙو تمغے جِتے: ہک سونے دا تے ہک چاندی دا۔ کولمبو، سری لنکا وچ منعقدہ 2017ء وچ، چیمپیئن شپ وچ، 68 کلو دے مقابلے وچ انّھاں نے ہک کانسی تے ہک سونے دا تمغہ جِتیا۔ 68 کلو دے مقابلے وچ فائنل وچ انّھاں نے اپݨے حریف کوں 10 پوائنٹس توں 2 پوائنٹس توں ہرا کے اپݨے اعزاز دا دفاع کِیتا۔ 2018ء وچ، انّھاں نے انڈونیشیا دے جکارتہ وچ منعقدہ ایشین گیمز وچ حصہ گِھدّا۔ نیپال دے شہر کھٹمنڈو وچ 2019ء جنوبی ایشیائی کھیلاں وچ، کلثوم نے ٹیم کمائٹ ایونٹ وچ طلائی تمغہ تے 68 کلو دے مقابلے وچ چاندی دا تمغہ جِتیا ہئی۔

## مقابلے
کلثوم نے درج ذیل بین الاقوامی مقابلیاں وچ حصہ گِھدّا ہے:

* چوتھا اسلامی زنانیاں کھیل 2005ء تہران، ایران
* ݙہواں جنوبی ایشیائی کھیل 2006ء کولمبو، سری لنکا
* گیارویں جنوبی ایشیائی کھیل 2010ء ڈھاکہ، بنگلہ دیش
* گیارویں سینئر کیڈٹ اے کے ایف (ایشین) چیمپئن شپ 2012ء تاشقند، ازبکستان
* 17ویں ایشین گیمز 2014ء انچیون، جنوبی کوریا
* تریجھی جنوبی ایشیائی کراٹے چیمپیئن شپ، نئی دہلی، بھارت
* چوتھی جنوبی ایشیائی کراٹے چیمپیئن شپ 2017ء کولمبو، سری لنکا
* چوتھا اسلامی یکجہتی کھیل 2017ء باکو، آذربائیجان
* کراٹے 1 پریمیر لیگ 2017ء دبئی، متحدہ عرب امارات
* 15ویں اے کے ایف سینئر چیمپئن شپ 2018ء عمان، اردن
* 18ویں ایشین گیمز 2018ء جکارتہ، انڈونیشیا
* کراٹے اے ون سیریز 2018ء شنگھائی، چین
* 13ویں جنوبی ایشیائی کھیل 2019ء کھٹمنڈو، نیپال

## فلم
2018ء وچ، شرمین عبید چنائے نے کلثوم دے ناں دے عنوان نال کلثوم ہزارہ کراٹے ونڈر دے بارے وچ ہک مختصر فلم بݨائی۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:کوئٹہ دے کِھݙار
ونکی:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی کِھݙار زنانیاں
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
1974ء وچ سائنس دی ٹور

## 1974ء وچ سائنس دی ٹور
1974ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 8 فروری کوں 84 ݙینہاں خلا وچ رہݨ دے بعد عارضی امریکی خلائی سٹیشن سکائی لیب دا آخری عملہ زمین اتے واپس آیا ۔ 13-15 فروری کوں بروس بالک تے رابرٹ براؤن ولوں امریکہ دی نیشنل ریڈیو آسٹرونومی آبزرویٹری دے بیس لائن انٹرفیرومیٹر دا استعمال کریندے ہوئے سیجیٹیریس اے دی سنڄاݨ کیتی ڳئی ، جینکوں ہک سپر میسیو بلیک ہول دی جاہ سمجھا ویندا ہئی ۔ 16 نومبر کوں اریسیبو آبزرویٹری توں میسیئر 13 تک اریسیبو پیغام منتقل کیتا ڳیا ۔ سٹیفن ہاکنگ ولوں ہاکنگ ریڈی ایشن دی پیش گوئی کیتی ڳئی ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، جوناتھن ٹائٹس ولوں انٹیل 8008 مائیکرو پروسیسر اتے مبنی مارک-8 مائیکرو کمپیوٹر ڈیزائن کیتا ڳیا ۔ ایندا اعلان جولائی 1974 دے ریڈیو الیکٹرانکس دے شمارے دے سرورق اتے "یور پرسنل منی کمپیوٹر" دے طور تے کیتا ڳیا ۔

سائنس دی تاریخ دے میدان وچ ، ایف ڈبلیو ونٹر بوتھم دی الٹرا سیکرٹ: دی انسائیڈ سٹوری آف آپریشن الٹرا ، بلیچلے پارک اینڈ اینگما شائع کیتی ، جیڑھی ݙوجھی عالمی جنگ دے دوران بلیچلے پارک وچ کیتی ڳئی کرپٹو گرافی دا پہلا مقبول اکاؤنٹ ہئی ۔

ریاضی دے میدان وچ ، یویس ہیلیگوارچ فرماٹ دے آخری تھیورم تے فرے وکر دے درمیان ہک تعلق دی تجویز ݙتی ۔

طب دے میدان وچ ، 25 ستمبر کوں امریکہ وچ فرینک جوب ولوں کہنی دے جوڑ دے النار کولیٹرل لیگامینٹ دی تبدیلی کیتے پہلی "ٹومی جان سرجری" کیتی ڳئی ۔ آرچی کوچرین ولوں وکالت کردہ پیری نیٹل میڈیسن وچ کنٹرولڈ ٹرائلز دی سنڄاݨ کارڈف ، ویلز وچ شروع تھئی ۔ ہنری ہیملچ دم گھٹݨ دے علاج دے طور تے "ہیملچ مینیوور" دا بیان ݙتا ۔

پیلیو اینتھروپولوجی تے پیلینٹولوجی دے میدان وچ ، 24 نومبر کوں پیلیو اینتھروپولوجسٹاں دے ہک گروپ ایتھوپیا دے افار ڈپریشن وچ آسٹریلوپیتھیکس افارینسس دے 3.2 ملین سال پراݨے کنکال دی باقیات دریافت کیتیاں ، جینکوں "لوسی" دا ناں ݙتا ڳیا ۔

فزکس دے میدان وچ ، 18 مئی کوں "سمائلنگ بدھا" ، بھارت دا پہلا ایٹمی تجرباتی دھماکہ پوکھران وچ زیر زمین تھیا ۔ "نومبر انقلاب" وچ جے/ψ میسون ، چارم کوارک رکھݨ والا پہلا ذرہ ، سیموئل ٹنگ دی اڳواݨی وچ بروک ہیون نیشنل لیبارٹری تے برٹن ریکٹر دی اڳواݨی وچ سٹینفورڈ لکیری ایکسلریٹر سینٹر دیاں ٹیماں ولوں دریافت تھیا ۔

فزیالوجی دے میدان وچ ، مئی وچ برطانوی نیورو سائنسدان جان ہیوز تے ہانس کوسٹرلٹز پیپٹائڈز میٹ تے لیو اینکیفالن دی تنہائی دا اعلان کیتا ۔ 

نفسیات دے میدان وچ ، کونراڈ لورینز ولوں سولائزڈ مینز ایٹ ڈیڈلی سنز شائع تھیا ۔ لیون کامن ثابت کیتا کہ سر سائریل برٹ دی جڑواں مطالعہ دا استعمال کریندے ہوئے آئی کیو دی وراثت وچ بااثر تحقیق شماریاتی جعل سازی دے ثبوت ݙیندی ہے ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 26 جون کوں یونیورسل پروڈکٹ کوڈ پہلی وار سکین کیتا ڳیا ، ٹرائے ، اوہائیو وچ مارش سپر مارکیٹ وچ رگلیز چیونگم دا ہک پیک ویچݨ کیتے ، جیڑھا امریکی ریٹیلنگ وچ بار کوڈ ٹیکنالوجی دا پہلا استعمال ہئی ۔ سٹیفن سالٹر "سالٹر ڈک" ایجاد کیتا ، جیڑھا ویو انرجی کنورٹر ہے ۔

حیوانیات دے میدان وچ ، 7 جنوری کوں جین گڈال ولوں رپورٹ کیتی ڳئی تنزانیہ وچ 4 سالہ گمبے چمپینزی جنگ دا آغاز تھیا ۔ چیلی تے مورٹیلرو ولوں اٹلی وچ مویشیاں وچ ڈیجیٹل ڈرمیٹیٹس دی سنڄاݨ کیتی ڳئی ۔

ارنو روبک ولوں روبک دا مکعب ایجاد کیتا ڳیا ۔

ریاضی وچ فیلڈز پرائز اینریکو بومبیری تے ڈیوڈ ممفورڈ کوں ݙتا ڳیا ۔ نوبل انعام فزکس وچ مارٹن رائل ، اینٹونی ہیوش ، کیمسٹری وچ پال جے فلوری ، طب وچ البرٹ کلاڈ ، کرسچن ڈی ڈوو ، جارج ایمیل پالڈ کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ ڈونلڈ کنوتھ کوں ݙتا ڳیا ۔
1975ء وچ سائنس دی ٹور

## 1975ء وچ سائنس دی ٹور
1975ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 19 اپریل کوں بھارت دا پہلا سیٹلائٹ آریہ بھٹہ سوویت بوسٹرز دا استعمال کریندے ہوئے لانچ تھیا ۔ 17 جولائی کوں اپولو-سویوز ٹیسٹ پروجیکٹ وچ ہک امریکی اپولو تے ہک سوویت سویوز خلائی جہاز مدار وچ ہک ݙوجھے نال جڑ ڳئے ، جیڑھا ݙوہاں قوماں دے خلائی جہازاں دے درمیان ایں طرحاں دا پہلا رابطہ ہئی ۔ 20 اگست کوں وائکنگ پروگرام وچ ناسا وائکنگ 1 سیارہ پروب مریخ دی طرف لانچ کیتا ۔

حیاتیات دے میدان وچ ، 7 اگست کوں سیزر ملسٹین تے جارجز کوہلر ہائبرڈوما خلیات دا استعمال کریندے ہوئے مونوکلونل اینٹی باڈیز کوں انج کرݨ دے طریقے دی دریافت دی اطلاع ݙتی ، جیندے نال سائنس وچ مونوکلونل اینٹی باڈی دے استعمال دی تاریخ مؤثر طریقے نال شروع تھئی ۔ چاکوان پیکری (کیٹاگونوس ویگنری) دے زندہ نمونے ، جینکوں پہلے صرف فوسلز توں ڄاݨیا ویندا ہئی ، پیراگوئے وچ سنڄاݨ کیتے ڳئے ۔

آب و ہوا دے مطالعہ دے میدان وچ ، 8 اگست کوں گلوبل وارمنگ دی اصطلاح شئیت پہلی وار والیس سمتھ بروکیر ولوں اپݨے جدید مفہوم وچ استعمال کیتی ڳئی ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، جنوری وچ الٹیر 8800 جاری تھیا ، جیندے نال مائیکرو کمپیوٹر دے دور دا آغاز تھیا ۔ 5 مارچ کوں سلیکون ویلی وچ ہیکرز ہوم بریو کمپیوٹر کلب دی پہلی میٹنگ منعقد کیتی ۔ 4 اپریل کوں بل گیٹس تے پال ایلن الٹیر 8800 کیتے اپݨے الٹیر بیسک انٹرپریٹر سافٹ ویئر تیار کرݨ تے ویچݨ کیتے نیو میکسیکو دے البوکرک وچ مائیکرو سافٹ دے ناں نال ہک کمپنی بݨائی ۔ ایم او ایس ٹیکنالوجی 6502 متعارف کرایا ڳیا ۔ چک پیڈل دی اڳواݨی وچ ہک چھوٹی ٹیم ولوں ایم او ایس ٹیکنالوجی کیتے ڈیزائن کیتا ڳیا ہک 8 بٹ مائیکرو پروسیسر ہئی ، ایہ مارکیٹ وچ سب توں گھٹ مہنگا مکمل خصوصیات والا مائیکرو پروسیسر ہئی ۔

ریاضی دے میدان وچ ، بینوئٹ مینڈیلبروٹ فریکٹل دی اصطلاح تیار کیتی ۔ ہاراڈا نورٹن گروپ دریافت تھیا ۔ جان این ماتھر تے رچرڈ میک گیہی ثابت کیتا کہ نیوٹنین کولینیئر چار باڈی پرابلم کیتے ایں طرحاں دے حل موجود ہن جیڑھے محدود وقت دے وقفے وچ بے قابو تھی ویندن ۔ سٹیو سیلون ولوں امکان وچ مونٹی ہال دے مسئلے کوں پہلی وار پیش کیتا ڳیا ۔

طب دے میدان وچ ، 16 اکتوبر کوں چیچک دا آخری قدرتی طور تے تھیوݨ والا کیس تشخیص تے علاج کیتا ڳیا ، جیندے وچ ٻہ سالہ رحیمہ بانو بنگلہ دیش وچ متاثر تھئی ۔ لائم ، کنیکٹی کٹ وچ لائم بیماری کوں پہلی وار تسلیم کیتا ڳیا ۔ ڈیمنشیا یا ݙوجھے علمی خرابی دی سکریننگ کیتے منی مینٹل سٹیٹ ایگزامینیشن یا فولسٹین ٹیسٹ متعارف کرایا ڳیا ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، امریکہ وچ ایسٹ مین کوڈک دے سٹیون ساسن پہلا خود مختار پورٹیبل ڈیجیٹل کیمرہ تیار کیتا ۔

نوبل انعام فزکس وچ ایج بوہر ، بین روئے موٹلسن ، جیمز رین واٹر ، کیمسٹری وچ جان وارکپ کارنفورتھ ، ولادیمیر پریلوگ ، طب وچ ڈیوڈ بالٹیمور ، ریناٹو ڈولبیکو ، ہاورڈ مارٹن ٹیمن کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ ایلن نیویل ، ہربرٹ اے سائمن کوں ݙتا ڳیا ۔
1978ء وچ سائنس دی ٹور

## 1978ء وچ سائنس دی ٹور
1978ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی سائنس دے میدان وچ ، 2 مارچ کوں ولادیمیر ریمیک خلا وچ پہلا چیکوسلواک تے  سوویت یونین  یا امریکہ توں علاوہ کہیں ݙوجھے ملک دا پہلا خلاباز بݨ ڳیا ، جیڑھا سویوز 28 اتے سوار ہئی ۔ 22 جون کوں امریکہ دی نیول آبزرویٹری وچ جیمز ڈبلیو کرسٹی چارون دریافت کیتا ، جیڑھا پلوٹو دا پہلا چندر ہئی ۔ اکتوبر وچ پہلی وار تجویز ݙتی ڳئی کہ جینس تے ایپیمیتھیئس سیٹرن دے ݙو علیحدہ چندر ہن ، جیڑھے ہک ہی مدار سانجھا کریندے ہن ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 16 فروری کوں پہلا کمپیوٹر بلیٹن بورڈ سسٹم (شکاگو ، الینوائے وچ سی بی بی ایس) بݨایا ڳیا ۔ فیکٹرنگ دے مسئلے اتے مبنی پبلک کی کرپٹو گرافی کیتے آر ایس اے الگورتھم پہلی وار رون ریویسٹ ، آدی شمیر تے لیونارڈ ایڈلمین ولوں عوامی طور تے بیان کیتا ڳیا ۔

جیو فزکس دے میدان وچ ، جیمز بائرلی بائرلی دا قانون طے کیتا ، جیڑھا زمین دی پرت وچ تناؤ دے حالات ݙیندا اے جیندے اتے ارضیاتی فالٹ دے نال فریکچر تھیندا ہے ۔

سائنس دی تاریخ دے میدان وچ ، 17 اکتوبر کوں جیمز برک دی سائنس دی تاریخ دی سیریز کنیکشنز پہلی وار برطانیہ وچ بی بی سی ٹیلی ویژن اتے نشر تھئی ۔

پیلینٹولوجی دے میدان وچ ، سینٹ باتھنز ممالیہ دے فوسلز پہلی وار جمع کیتے ڳئے ۔ 1976 وچ تنزانیہ وچ لاٹولی اتے 3.6 ملین بی پی توں ݙو طرفہ ہومینینی دے فوسل فوٹ پرنٹس میری لیکی دی ٹیم ولوں کھدائی کیتے ڳئے ۔ جنوبی یونان وچ اپیڈیما غار وچ ملݨ والی ہومینیڈ باقیات وچ ہک فوسلائزڈ جزوی انسانی کھوپڑی وی شامل ہئی ۔

فزیالوجی تے طب دے میدان وچ ، 13 مئی کوں اٹلی وچ "باساگلیا قانون" (ذہنی صحت ایکٹ) تمام نفسیاتی ہسپتالاں کوں بند کرݨ تے انہاں دی جاہ کمیونٹی سروسز نال بدلݨ دی ضرورت پیش کیتی ۔ 25 جولائی کوں لوئیس براؤن انگلینڈ وچ وٹرو فرٹیلائزیشن توں پیدا تھیوݨ والی دنیا دی پہلی انسان بݨ ڳئی ۔ اگست وچ جانوراں دی ہݙی وچ پہلی وار اوسٹیو کیلکن دی سنڄاݨ کیتی ڳئی ۔ 6 ستمبر کوں کیلیفورنیا وچ اعلان کیتا ڳیا کہ جینینٹیک وچ ہربرٹ بوائر دے تعاون نال سٹی آف ہوپ نیشنل میڈیکل سینٹر دے بیک مین ریسرچ انسٹی ٹیوٹ وچ آرتھر رگز تے کیچی اتکورا ولوں ای کولی دا استعمال کریندے ہوئے پہلے جینیاتی طور تے انجینیئرڈ مصنوعی "انسانی" انسولین دی تیاری کیتی ڳئی ۔ نایاب جینیاتی عارضہ پٹ ہاپکنز سنڈروم دا پہلی وار بیان ݙتا ڳیا ۔ وکٹر سکومن پہلی وار "کارڈیو پروسٹیٹک سائیکوپیتھولوجیکل سنڈروم" دا بیان ݙتا ، جینکوں بعد وچ "سکومن سنڈروم" دے ناں نال ڄاݨیا ڳیا ، جیڑھا مصنوعی دل دے والو حاصل کرݨ والیاں کوں تھیوݨ والی بے چینی دی ہک شکل ہے ۔ امپوسٹر سنڈروم دا پہلی وار ہک رجحان دے طور تے بیان ݙتا ڳیا ۔ 

ریاضی وچ فیلڈز پرائز پیئر ڈیلیگن ، چارلس فیفرمین ، گریگوری مارگولس ، ڈینیئل کوئلن کوں ݙتا ڳیا ۔ نوبل انعام فزکس وچ پیوٹر لیونڈوچ کپیتسا ، آرنو ایلن پینزیاس ، رابرٹ ووڈرو ولسن ، کیمسٹری وچ پیٹر ڈی مچل ، طب وچ ورنر آبر ، ڈینیئل ناتھنز ، ہیملٹن او سمتھ کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ رابرٹ فلوئڈ کوں ݙتا ڳیا ۔
زینت عرفان

link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Zenith_Irfan.jpg|thumb|زینت عرفان آپݨی موٹر سائیکل اُتے اَرام کرین٘دی پئی ہِے۔
زینت عرفان پاکستان دی پہلی موٹرسائیکل سوار زنانی ہن جیڑھی پاکستان بھر وِچ سواری کریندی ہن۔  انّھاں دے والد نے اپݨی موٹرسائیکل تے دنیا بھر وِچ سفر کرݨ دا خواب ݙٹھا ہئی، پر جݙاں اوہ 34 سال دی عمر وِچ فوت تھی ڳئے تاں زینت نے اپݨے والد دے خواب کوں پورا کرݨ دا فیصلہ کِیتا۔ "میں ایہ اپݨے والد کِیتے کِیتا ہئی تے میں ہݨ وی ایندے کِیتے کریندی پئیں۔" زینت دا آکھݨ ہے جو میرے کِیتے پاکستان بھر وِچ ون٘ڄݨ تے موٹرسائیکل دی سواری کرݨ ہک روحانی سعی ہے۔

## پیشہ ورانہ حیاتی
2013 وِچ، زینت دے چھوٹے بھائی سلطان نے موٹرسائیکل گھِدی تے زینت نے اپݨے آبائی شہر وِچ مشق کریندے ہوئے این٘دے توں موٹرسائیکل دا سبق گِھنݨ شروع کِیتا۔ "میں صرف شہر وِچ سواری کریساں تے صرف سواری دی بنیادی ڳالھوں کوں ڄاݨدی ہاں،" اوہ آہدیاں ہن۔

اگست 2015 وِچ، انّھاں نے لاہور توں شمالی پاکستان دے درہ خنجراب تک 3،200 کلومیٹر دا فاصلہ طے کِیتا ہئی جیڑھا چین نال ڳنڈھیا ہویا ہے۔ خیال کِیتا ویندا ہے جو اوہ پاکستان دی پہلی زنانی موٹرسائیکل سوار زنانی ہن۔ ایندے بعد توں اوہ ݙو دورے کر چُکیاں ہن، خیبر پختونخوا تے گلگت بلتستان وِچ موٹرسائیکل تے سوار تھی کے انّھاں نے 20،000 کلومیٹر دا فاصلہ طے کِیتا۔

اوہ ہݨ ہک فوٹو بلاگ، زینت عرفان: 1 گرل 2 پہیے، اپݨے سفر دی دستاویزات کِیتے فیس بک تے رکھیندیں ہن۔

## بایوپِک
عدنان سرور نے "موٹرسائیکل گرل" دے ناں نال انّھاں دے سفر دے بارے وِچ ہک بایوپک بݨائی ہے، جیڑھی 20 اپریل 2018 کوں جاری کِیتی ڳئی ہئی۔  سوہائے علی ابڑو نے زینت دی تصویر کشی کِیتی ہے تے کاسٹ وِچ ثمینہ پیرزادہ تے علی کاظمی وی شامل ہن۔  عرفان نے تبصرہ کِیتا جو اینکوں صرف ہک فلم دے طور تے نہ سمجھݨا چاہیدا بلکہ ہک "خواب میرے والد نے ݙٹھا ہئی تے اوہ موٹرسائیکل تے دنیا بھر وِچ سوار تھیوݨ دی امید کین٘ویں رکھیندے ہن"۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی کِھݙار زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
1979ء وچ سائنس دی ٹور

## 1979ء وچ سائنس دی ٹور
1979ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 7 فروری کوں پلوٹو 230 سالاں وچ پہلی وار نیپچون دے مدار دے اندر 20 سالاں دے عرصے وچ داخل تھیا ۔ 7 مارچ کوں سب توں وݙے میگنیٹر (سافٹ گاما ریپیٹر) ایونٹ ریکارڈ کیتا ڳیا ۔ 11 جولائی کوں امریکہ دے پہلے خلائی سٹیشن سکائی لیب کوں جان ٻجھ تے بھارتی سمندر اتے فضائی داخلے اتے ساڑ ݙتا ڳیا ، کیوں جو ایندا مدار کمزور تھی ڳیا ہئی تے اینکوں اتے دھکیلݨ کیتے ہک نواں خلائی جہاز بݨاوݨ دا وقت نہ ہئی ۔ 1 ستمبر کوں امریکی پائنیر 11 سیٹرن دا دورہ کرݨ والا پہلا خلائی جہاز بݨ ڳیا ، جݙݨ ایہ 21,000 کلومیٹر دے فاصلے توں سیارے توں گزرا ۔ 24 دسمبر کوں اریانے 1 دا پہلا لانچ تھیا ، جیڑھا اریانے لانچر خاندان دا پہلا راکٹ ہئی ۔ فلکیاتی سوسائٹی آف دی پیسیفک دا شوقیہ کامیابی ایوارڈ پہلی وار ݙتا ڳیا ۔

حیاتیات دے میدان وچ ، آرتھر ولیم بیڈن پاول نیوزی لینڈ مولسکا شائع کیتا ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 8 مئی کوں ریڈیو شیک ٹی آر ایس ڈی او ایس 2.3 جاری کیتا ۔ ویسی کیلک پہلا سپریڈ شیٹ پروگرام بݨ ڳیا ۔ امریکی وفاقی حکومت ایمبیڈڈ سسٹمز کیتے استثنیٰ ہینڈلرز دے نال مضبوطی نال ٹائپ شدہ ، کومب سٹرکچرڈ لینگویج ، اڈا (پروگرامنگ لینگویج) دا ابتدائی مسودہ ورژن جاری کیتا ۔

تحفظ دے میدان وچ ، 5 اپریل کوں آسٹریلیا وچ کاکاڈو نیشنل پارک دا پہلا مرحلہ اعلان کیتا ڳیا ۔

زمینی علوم دے میدان وچ ، آر آئی ایس ای پروجیکٹ پہلی وار بحر الکاہل وچ وسط سمندری پٹی اتے 'بلیک سموکرز' دے ناں نال ڄاݨے ونڄݨ والے ہائیڈرو تھرمل وینٹس دریافت کیتے ۔

سائنس دی تاریخ دے میدان وچ ، رابرٹ گوئن میکفارلین ہاورڈ فلوری: دی میکنگ آف اے گریٹ سائنٹسٹ شائع کیتی ۔

ریاضی دے میدان وچ ، 'مونسٹرس مون شائن': جان کونوے تے سائمن پی نورٹن ثابت کیتا کہ مونسٹر گروپ ایم تے نمبر تھیوری وچ جے فنکشن دے درمیان ہک تعلق ہے ۔ ہاورڈ گارنس ولوں تیار کردہ پہلا جدید سوڈوکو ، جینکوں نمبر پلیس دے ناں نال ڄاݨیا ویندا اے ، ڈیل پنسل پزلز اینڈ ورڈ گیمز وچ ظاہر تھیا ۔

طب دے میدان وچ ، اگست وچ برطانوی ماہر نفسیات جیرالڈ رسل ولوں ایٹنگ ڈس آرڈر بلومیا نرووسا دا پہلی وار بیان ݙتا ڳیا تے ناں ݙتا ڳیا ۔ 9 دسمبر کوں عالمی ادارہ صحت چیچک دے عالمی خاتمے دی تصدیق کیتی ۔ امریکہ وچ پولیو دے آخری قدرتی طور تے تھیوݨ والے کیسز دی اطلاع ملی ۔ لیونل کرافورڈ ، ڈیوڈ لین ، آرنولڈ جے لیوائن تے لائیڈ جے اولڈ ولوں ٹیومر پروٹین پی 53 دی سنڄاݨ کیتی ڳئی ۔

پیلینٹولوجی دے میدان وچ ، مونٹانا دے ݙو میڈیسن فارمیشن وچ ڈائنوسار دے انڈے ملے ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 1 مارچ کوں فلپس نیدرلینڈز دے آئنڈہوون وچ ہک پریس کانفرنس وچ آپٹیکل ڈیجیٹل آڈیو ڈسک دے پروٹوٹائپ دی عوامی طور تے نمائش کیتی ۔ 12 جون کوں پال میک کریڈی دی اڳواݨی وچ ہک امریکی ٹیم ولوں بݨائے ڳئے تے برائن ایلن ولوں چلائے ڳئے انسانی طاقت والے طیارے گوسامر الباٹراس ݙوجھا کریمر انعام جتݨ کیتے انگلش چینل دی کامیاب عبور کیتی ۔ بوائز ، ایڈاہو وچ پوسٹ اٹ نوٹس دی پہلی فروخت تھئی ۔

نوبل انعام فزکس وچ شیلڈن گلاشو ، عبدالسلام ، سٹیون وینبرگ ، کیمسٹری وچ ہربرٹ براؤن ، جارج وٹیگ ، طب وچ ایلن کورمیک ، گاڈفری این ہونسفیلڈ کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ کینتھ ای آئیورسن کوں ݙتا ڳیا ۔
1981ء وچ سائنس دی ٹور

## 1981ء وچ سائنس دی ٹور
1981ء وچ سائنس دی ٹور حیاتیات دے میدان وچ ، ستمبر وچ برازیل وچ پینٹانل میٹوگروسینس نیشنل پارک نامزد کیتا ڳیا ۔ امریکہ وچ سٹیفن جے گولڈ دی حیاتیاتی تعینات دی تنقید دی اشاعت ، دی مس میژر آف مین شائع تھئی ۔

کیمسٹری دے میدان وچ ، ڈارمسٹڈ وچ جی ایس آئی ہیلمہولز سینٹر فار ہیوی آئن ریسرچ وچ پیٹر آرمبرسٹر تے گاٹفریڈ منزنبرگ دی اڳواݨی وچ ہک جرمن تحقیقی ٹیم بسمتھ-209 دے ہدف کوں کرومیم-54 دے تیز رفتار نیوکلیائی نال بمباری کر تے آئسوٹوپ بوہریم-262 دے 5 ایٹم تیار کیتے ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 5 مارچ کوں زیڈ ایکس 81 ، ہک برطانوی گھریلو کمپیوٹر ، سنکلیئر ریسرچ ولوں لانچ کیتا ڳیا ، جیڑھا دنیا بھر وچ 1.5 ملین یونٹ ویچݨ کیتے ڳیا ۔ 3 اپریل کوں پہلا کامیاب پورٹیبل کمپیوٹر اوسبورن 1 سان فرانسسکو وچ ویسٹ کوسٹ کمپیوٹر فیئر وچ پیش کیتا ڳیا ۔ 9 جولائی کوں نائنٹینڈو آرکیڈ گیم ڈونکی کانگ جاری کیتا ، جیندے وچ ماریو دا آغاز تھیا ۔ 12 اگست کوں آئی بی ایم پرسنل کمپیوٹر جاری کیتا ڳیا ۔ 12 ستمبر کوں واو ہالینڈ تے ݙوجھے لوکاں ولوں برلن وچ ہیکرز دی ہک یورپی ایسوسی ایشن ، کیوس کمپیوٹر کلب قائم کیتا ڳیا ۔

ریاضی دے میدان وچ ، الیگزینڈر مرکورجیف کیس این = 2 تے ایل = 2 کیتے نارم ریزیڈیو آئسومورفزم تھیورم ثابت کیتا ۔

طب دے میدان وچ ، 26 اپریل کوں یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان فرانسسکو دے ڈاکٹر مائیکل آر ہیریسن دنیا دی پہلی انسانی اوپن فیٹل سرجری کیتی ۔ 5 جون کوں ایڈز وبائی مرض دا آغاز تھیا جݙݨ یو ایس سینٹرز فار ڈیزیز کنٹرول اینڈ پریونشن لاس اینجلس وچ پنج ہم جنس پرست مرداں وچ نیوموسسٹس نمونیا دے غیر معمولی جھرمٹ دی اطلاع ݙتی ۔ بروس ریٹز اسٽینفورڈ ہسپتال وچ میری گولکے اتے پہلا کامیاب دل پھیپھڑے دی پیوند کاری کرݨ والی ٹیم دی اڳواݨی کیتی ۔ لیکومپٹے مینیوور پہلی وار کیتا ڳیا ۔ انگریز ماہر نفسیات لورنا ونگ "ایسپرجر سنڈروم" دی اصطلاح متعارف کرائی ۔

خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 12 اپریل کوں سپیس شٹل دا پہلا لانچ تھیا: کولمبیا ایس ٹی ایس-1 مشن اتے لانچ تھیا ۔ 6 اکتوبر کوں یو او ایس اے ٹی-1 ، پہلا جدید مائیکرو سیٹلائٹ ، لو ارتھ مدار وچ لانچ تھیا ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 7 جولائی کوں پال میک کریڈی دی اڳواݨی وچ ہک امریکی ٹیم ولوں ڈیزائن کردہ تے سٹیفن پٹیک ولوں چلائے ڳئے الیکٹرک طیارے سولر چیلنجر ونگ اتے نصب فوٹو وولٹک سیلز توں صرف شمسی توانائی دا استعمال کریندے ہوئے انگلش چینل دی 163 میل عبور کیتی ۔ 17 جولائی کوں ہائٹ ریجنسی واک وے دا انہدام تھیا: دیر نال ڈیزائن دی تبدیلی دی وجہ توں ساختی خرابی تھئی ، جیندے نال کینساس شہر ، میسوری وچ ہائٹ ریجنسی ہوٹل وچ ݙو اندرونی معطل واک وے گر ڳئے ، جیندے وچ 114 افراد ہلاک تھئے ۔

نوبل انعام فزکس وچ نکولاس بلومبرجن ، آرتھر لیونارڈ شاولاو ، کائی ایم سیگباہن ، کیمسٹری وچ کینیچی فوکوئی ، رولڈ ہوفمین ، طب وچ راجر ڈبلیو سپری ، ڈیوڈ ایچ ہیوبل ، ٹورسٹن این ویزل کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ ایڈگر ایف کوڈ کوں ݙتا ڳیا ۔
1984ء وچ سائنس دی ٹور

## 1984ء وچ سائنس دی ٹور
1984ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 7 فروری کوں خلاباز بروس میک کینڈلیس II تے رابرٹ ایل سٹیورٹ پہلی بغیر بندھے خلائی واک کیتی ۔ امریکہ وچ نیشنل ریڈیو آسٹرونومی آبزرویٹری کٹ پیک اتے 36 فٹ ریڈیو ٹیلی سکوپ کوں اے آر او 12 میٹر ریڈیو ٹیلی سکوپ وچ تبدیل کیتا ۔

حیاتیات دے میدان وچ ، انگلینڈ وچ بووائن سپونجیفارم اینسیفالوپیتھی دا پہلا ڄاݨیا ونڄݨ والا کیس سامݨے آیا ۔ سلیئیٹ ٹیٹراہیمینا وچ کیرول ڈبلیو گریڈر تے الزبتھ بلیک برن ولوں انزائم ٹیلومیریز دریافت کیتا ڳیا ۔ ڈینش فزیالوجسٹ سٹین ولاڈسن برطانوی زرعی تحقیقی کونسل دے انسٹی ٹیوٹ آف اینیمل فزیالوجی ، کیمبرج وچ نیوکلیئر ٹرانسفر ولوں ممالیہ (بھیݙ) کوں کلون کرݨ کیتے ابتدائی جنین توں خلیات دا پہلی وار کامیابی نال استعمال کیتا ۔

کیمسٹری تے فزکس دے میدان وچ ، پیٹر کریمر تے ڈین شیکٹمین اپݨیاں دریافتاں شائع کیتیاں جینکوں ستت کواسی کرسٹلز ناں ݙتا ڳیا ۔ ہیروشی کوبایاشی تے انہاں دے ساتھیاں ٹیٹراکس(3,5-بس(ٹرائی فلورومیتھائل)فینائل)بوریٹ ("بارف") دی ترکیب دا اعلان کیتا ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 24 جنوری کوں ایپل کمپیوٹر امریکہ وچ میکنٹوش پرسنل کمپیوٹر ویچݨ کیتے پیش کیتا ۔ ایہ گرافیکل یوزر انٹرفیس دا استعمال کرݨ والا پہلا کامیاب پی سی بݨا ۔ لینگویج دستاویزات کامن لسپ دی لینگویج (سی ایل ٹی ایل 1 دے ناں نال ڄاݨی ویندی اے) دا پہلا ایڈیشن امریکہ وچ شائع تھیا ۔

سائنس دی تاریخ دے میدان وچ ، رابرٹ گوئن میکفارلین الیگزینڈر فلیمنگ: دی مین اینڈ دی متھ شائع کیتی ۔

پیلینٹولوجی دے میدان وچ ، کینیا وچ ہومینیڈ "ترکانا بوائے" دا فوسل کنکال دریافت تھیا ۔

فزیالوجی تے طب دے میدان وچ ، 3 فروری کوں ڈاکٹر جان بسٹر تے ہاربر-یو سی ایل اے میڈیکل سینٹر دی تحقیقی ٹیم ہک عورت توں ݙوجھی عورت تک تاریخ دی پہلی ایمبریو ٹرانسفر دا اعلان کیتا ، جیندے نتیجے وچ زندہ پیدائش تھئی ۔ 22 اپریل کوں یو ایس پبلک ہیلتھ سروس دے ڈاکٹر رابرٹ گیلو تے مارگریٹ ہیکلر ایڈز دا سبب بݨݨ والے وائرس دے طور تے ایچ ٹی ایل وی-III دی دریافت دا اعلان کیتا ۔ 10 مئی کوں باربرا ایچ باؤمین تے اولیور سمتھیز ݙکھایا کہ ہیپٹوگلوبنز وچ تغیرات جینیاتی پولی مورفزم دی وجہ توں ہوندن ۔ 

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 5 مئی کوں جنوبی امریکہ وچ اتاپو ڈیم پن بجلی پیدا کرݨا شروع کیتا ۔ 21 جولائی کوں جیکسن ، مشی گن وچ ہک فیکٹری روبوٹ ہک کارکن کوں حفاظتی بار دے خلاف کچل ݙتا ، جیڑھا امریکہ وچ بظاہر روبوٹ نال متعلقہ پہلی موت ہئی ۔

نوبل انعام فزکس وچ کارلو روبیا ، سائمن وین ڈر میر ، کیمسٹری وچ رابرٹ بروس میری فیلڈ ، طب وچ نیلز تے جرنے ، جارجز جے ایف کوہلر ، سیزر ملسٹین کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ نکلاؤس ورتھ کوں ݙتا ڳیا ۔
1986ء وچ سائنس دی ٹور

## 1986ء وچ سائنس دی ٹور
1986ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 24 جنوری کوں ناسا وائجر 2 خلائی پروب یورینس نال پہلی ملاقات کیتی ۔ 28 جنوری کوں ناسا سپیس شٹل چیلنجر لانچ تھیوݨ تے پھٹ ڳیا ، جیندے وچ سوار سارے ست خلاباز ہلاک تھی ڳئے ۔ انہاں دیاں لاشاں 9 مارچ کوں امریکی بحریہ دے غوطہ خوراں ولوں لبھیاں ڳئیاں ۔ 19 فروری کوں  سوویت یونین  میر خلائی سٹیشن لانچ کیتا ۔ 8 مارچ کوں جاپانی خلائی جہاز سوئی سی ہیلی دے دومکیت دے کولوں اݙاݨ بھری ، جیندے یو وی ہائیڈروجن کورونا تے شمسی ہوا دا مطالعہ کیتا ۔ 10 اکتوبر کوں زمین دے نال شریک مداری ترتیب وچ ایٹن کشودرگرہ 3753 کروتھنے دی سنڄاݨ ڈنکن والڈرون ولوں کیتی ڳئی ۔

حیاتیات دے میدان وچ ، مئی وچ ماؤس تے انسانی اینٹی باڈیز دے حصے اتے مشتمل مونوکلونل اینٹی باڈی بݨاوݨ دے پہلے رپورٹ شدہ طریقے سامݨے آئے ، جیڑھا انسانی اینٹی باڈیز دی ترقی کیتے ضروری پہلا قدم ہئی ، جیڑھے بعد وچ طبی علاج دے طور تے استعمال تھیندے ہن (جیویں کہ انفیلکسی میب) ۔ انگریز ماہر وبائیات ڈیوڈ بارکر اپݨا جنین دی اصلیت دا مفروضہ پیش کیتا ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، 16 جنوری کوں انٹرنیٹ انجینئرنگ ٹاسک فورس ، ہک سٹینڈرڈ تنظیم جیڑھی انٹرنیٹ سٹینڈرڈ تیار کریندی تے فروغ ݙیندی اے ، اپݨا پہلا اجلاس منعقد کیتا ، جیندے وچ امریکی حکومت ولوں فنڈ ݙتے ڳئے 21 محققین شامل ہن ۔ 19 جنوری کوں پہلا ایم ایس-ڈاس اتے مبنی پرسنل کمپیوٹر وائرس ، برین ، پھیلݨا شروع تھیا ۔ 3 اپریل کوں آئی بی ایم پی سی کنورٹیبل پیش کیتا ، جیڑھا پہلا لیپ ٹاپ کمپیوٹر ہئی ۔ 23 جون کوں ایرک تھامس لسٹ سرور تیار کیتا ، جیڑھا پہلا ای میل لسٹ مینجمنٹ سافٹ ویئر ہئی ۔ مارک کرسپن ولوں انٹرنیٹ میسج ایکسیس پروٹوکول (آئی ایم اے پی) دا تصور پیش کیتا ڳیا ۔ چارلس ہل ولوں تھری ڈی پرنٹنگ تیار کیتی ڳئی ۔ پکسر دی بنیاد رکھی ڳئی ۔

ریاضی دے میدان وچ ، گرمیاں وچ کینتھ ایلن ریبٹ ایپسائلن قیاس دا ثبوت پیش کیتا ، جینکوں بعد وچ ریبٹ دا تھیورم دے ناں نال ڄاݨیا ڳیا ، جیندے وچ گیرہارڈ فرے دی تجویز دی تصدیق تھئی کہ تانیاما شیمورا قیاس فرماٹ دے آخری تھیورم دا اشارہ ݙیسی ۔ لارنس پالسن ازابیل (پروف اسسٹنٹ) دا پہلا اجرا کیتا ۔ لی سالوز الفا میجک سکوائر متعارف کرایا ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 11 جنوری کوں آسٹریلیا دے برسبین وچ گیٹ وے برج کھولیا ڳیا ، جیڑھا دنیا دا سب توں وݙا پریسٹریسڈ کنکریٹ سنگل باکس پل ہئی ۔ 26 اپریل کوں چرنوبل حادثہ: یوکرینی سوویت سوشلسٹ ریپبلک وچ چرنوبل نیوکلیئر پاور پلانٹ وچ ہک آر بی ایم تے فوری تنقیدی حالت وچ پہنچ ڳیا ۔ 23 دسمبر کوں روٹن وائجر بغیر رکے یا ایندھݨ بھرے دنیا دے گرد اݙاݨ بھرݨ والا پہلا طیارہ بݨ ڳیا ، جیڑھا ڈک روٹن تے جینیا یاجر ولوں نو ݙینہہ دے سفر دے بعد کیلیفورنیا وچ ایڈورڈز ایئر فورس بیس اتے اتریا ۔

جیو سائنسز وچ کرافورڈ انعام جیرالڈ واسربرگ تے کلاؤڈ جین الیگرے کوں ݙتا ڳیا ۔ ریاضی وچ فیلڈز پرائز سائمن ڈونلڈسن ، گيرڈ فالٹنگز تے مائیکل فریڈمین کوں ݙتا ڳیا ۔ نوبل انعام فزکس وچ ارنسٹ رسکا ، گيرڈ بینگ ، ہینرک روہرر ، کیمسٹری وچ ڈڈلی آر ہرشباخ ، یوان ٹی لی ، جان سی پولانی ، طب وچ سٹینلے کوہن ، ریٹا لیوی مونٹالکینی کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ جان ہوپ کرافٹ ، رابرٹ ٹارجن کوں ݙتا ڳیا ۔ جیالوجی کیتے وولسٹن میڈل کلاؤڈ جین الیگرے کوں ݙتا ڳیا ۔
1987ء وچ سائنس دی ٹور

## 1987ء وچ سائنس دی ٹور
1987ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی دے میدان وچ ، 23 فروری کوں سپرنووا 1987 اے مشاہدہ کیتا ڳیا ، جیڑھا 1604 دے بعد پہلا "ننگی اکھ" سپرنووا ہئی ۔ کشودرگرہ 7816 ہنوئی ماساہیرو کویشیکاوا ولوں دریافت تھیا ۔ 10500 نیشی کوین دریافت تھیا ۔

بائیو کیمسٹری دے میدان وچ ، دسمبر وچ یوشی زومی ایشینو سی آر آئی ایس پی آر دا ڈی این اے سیکوینس دریافت کیتا ۔ پیوٹر چومزنسکی تے نیکولیٹا ساکی اپݨا ایسڈ گوانینیئم تھیوسائینیٹ فینول کلوروفارم ایکسٹریکشن پروٹوکول شائع کیتا ۔

کمپیوٹنگ دے میدان وچ ، لیری وال کمپ ڈاٹ سورس ڈاٹ مسک نیوز گروپ دے ذریعے پرل پروگرامنگ لینگویج دا پہلا ورژن جاری کیتا ۔ ایپل انکارپوریٹڈ ولوں ہائپر کارڈ جاری کیتا ڳیا ، جیڑھا ہائپر میڈیا دی ہک ابتدائی مثال ہئی ، جیندے ورلڈ وائڈ ویب کوں متاثر کیتا ۔ تھامس نول تے جان نول فوٹوشاپ دا پہلا ورژن تیار کیتا ۔

جینیات دے میدان وچ ، 6 نومبر کوں فلوریڈا دا ریپسٹ ٹومی لی اینڈریوز ڈی این اے فنگر پرنٹنگ دے نتیجے وچ سزا پاوݨ والا پہلا شخص بݨ ڳیا ۔

سائنس دی تاریخ دے میدان وچ ، رابرٹ وی بروس دی لانچنگ آف ماڈرن امریکن سائنس ، 1846–1876 شائع کیتی ۔

ریاضی دے میدان وچ ، خدا دے وجود دا گوڈل دا آنٹولوجیکل ثبوت بعد از مرگ شائع تھیا ۔ ابیلیئن سینڈ پائل ماڈل ، خود منظم تنقیدی حالت ݙکھاوݨ والے ڈائنامیکل سسٹم دی پہلی دریافت شدہ مثال ، پر بیک ، چاو تانگ تے کرٹ ویزنفیلڈ ولوں شائع کیتا ڳیا ۔

طب دے میدان وچ ، 20 مارچ کوں امریکہ دے فوڈ اینڈ ڈرگ ایڈمنسٹریشن پہلی وار ایچ آئی وی/ایڈز دے علاج کیتے اینٹی ریٹرو وائرل دوا ، زیڈووڈین کوں منظور ݙتی ، جینکوں اے زیڈ ٹی (ایزیڈوتھائیمیڈین) یا ریٹروویر دے ناں نال وی ڄاݨیا ویندا ہے ۔ مئی وچ طبی ادب وچ پہلی وار کرانک فٹیگ سنڈروم دا ناں سامݨے آیا ۔ 11 مئی کوں پہلا دل پھیپھڑے دی پیوند کاری کیتی ڳئی ۔ 31 اگست کوں ایف ڈی اے پہلی وار سٹیٹن ، لوواسٹاٹن کوں منظور ݙتی ۔ 5 ستمبر کوں ڈاکٹر بین کارسن ولوں کرینیوپیگس جڑواں ٻالاں دی پہلی کامیاب جراحی علیحدگی کیتی ڳئی ۔ 29 دسمبر کوں پروزیک امریکہ وچ اپݨا آغاز کیتا ۔

پیلیو اینتھروپولوجی دے میدان وچ ، 1 جنوری کوں مائٹو کونڈریل ایو مفروضہ پیش کیتا ڳیا ۔

پیلینٹولوجی دے میدان وچ ، ارجنٹائنوسورس دے پہلے فوسلز ملے ۔

فزکس دے میدان وچ ، 18 مارچ کوں فزکس دا ووڈ اسٹاک ، اعلیٰ درجہ حرارت والے سپر کنڈکٹرز دی سائنس دے حوالے نال 51 پیشکشاں پیش کرݨ والے امریکی فزیکل سوسائٹی دے اجلاس دا میراتھن سیشن تھیا ۔ ہیری جے لپکن پینٹا کوارک دا ناں ݙتا ۔

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، 1 دسمبر کوں چینل ٹنل دی کھدائی شروع تھئی ۔ ٹنکر ہیٹ فیلڈ نائکی ایئر میکس ڈیزائن کیتا ۔ میگ لائٹ طبی تے صنعتی ایپلی کیشنز کیتے 2 اے اے اے منی میگ لائٹ فلیش لائٹ متعارف کرائی ۔

حیوانیات دے میدان وچ ، 17 جون کوں آخری ڄاݨیڄݨ والی خالص نسل والی ڈسکی سائیڈ چڑیا ، "اورنج بینڈ" ، فلوریڈا وچ مر ڳئی ۔ واروا ڈسٹرکٹر ، شہد دی مکھی دا حملہ آور پرجیوی ، امریکہ وچ ملیا ۔

نوبل انعام فزکس وچ جے جارج بیڈنورز ، کارل الیگزینڈر مولر ، کیمسٹری وچ ڈونلڈ جے کریم ، جین میری لین ، چارلس جے پیڈرسن ، طب وچ سوسومو ٹونیگاوا کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ جان کوک کوں ݙتا ڳیا ۔ جیالوجی کیتے وولسٹن میڈل کلاؤڈ جین الیگرے کوں ݙتا ڳیا ۔
1988ء وچ سائنس دی ٹور

## 1988ء وچ سائنس دی ٹور
1988ء وچ سائنس دی ٹور ایسٹرونومی تے خلائی تحقیق دے میدان وچ ، 29 ستمبر کوں ناسا چیلنجر حادثے دے بعد بند تھیوݨ والی سپیس شٹل پروازاں دوبارہ شروع کیتیاں ۔ 15 نومبر کوں  سوویت یونین  وچ بغیر عملے دے شٹل بوران کوں اینرجیا راکٹ ولوں اپݨی پہلی مداری خلائی پرواز اتے لانچ کیتا ڳیا (ایہ شٹل کیتے پہلی تے آخری خلائی پرواز ہئی) ۔ کینیڈا دے فلکیات دان بروس کیمبل ، جی اے ایچ واکر تے سٹیفنسن یانگ ریڈیئل ویلوسیٹی دے مشاہدات شائع کیتے ، جیندے وچ تجویز ݙتی ڳئی کہ ہک اضافی سیارہ ستارہ گاما سیفی دے مدار وچ گھمدے ، حالانکہ ایندے وجود دی تصدیق 2003 تک نی تھئی ۔ ماساہیرو کویشیکاوا ولوں کشودرگرہ 3994 آیاشی دریافت تھیا ۔ 4407 تائیہاکو دریافت تھیا ۔ 4539 میاگینو دریافت تھیا ۔

آب و ہوا دے میدان وچ ، ناسا دے آب و ہوا دے سائنسدان جیمز ہینسن امریکی کانگریس وچ گواہی ݙیندے ہوئے گلوبل وارمنگ دی اصطلاح استعمال کیتی ، جیندے نال ایہ عوامی توجہ دا مرکز بݨ ڳئی ۔ انٹر گورنمنٹل پینل آن کلائمیٹ چینج (آئی پی سی سی) قائم کیتا ڳیا ۔

کمپیوٹر سائنس دے میدان وچ ، اگست وچ فن لینڈ وچ جارکو اوکارینن ولوں پہلا انٹرنیٹ اتے مبنی چیٹ پروٹوکول انٹرنیٹ ریلے چیٹ بݨایا ڳیا ۔ 2 نومبر کوں رابرٹ ٹپن مورس ولوں لکھیا ڳیا مورس ورم ، انٹرنیٹ دے ذریعے تقسیم تھیوݨ والا پہلا کمپیوٹر ورم ، امریکہ وچ میساچوسٹس انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی توں لانچ کیتا ڳیا ۔ 17 نومبر کوں نیدرلینڈز انٹرنیٹ نال جڑݨ والا ݙوجھا ملک بݨ ڳیا ۔ دسمبر وچ یورپ نال پہلا مناسب تے سرکاری انٹرنیٹ کنکشن پرنسٹن ، نیو جرسی وچ نیشنل سائنس فاؤنڈیشن نیٹ ورک تے اسٹاک ہوم ، سویڈن وچ نورڈنیٹ دے درمیان بݨایا ڳیا ۔ تھامس نول ولوں تیار کردہ فوٹوشاپ گرافکس سافٹ ویئر دا پہلا ورژن بارنی سکین امیج سکینرز دے نال بھیڄا ڳیا ۔ نیکسٹ کمپیوٹر جاری کیتا ڳیا ۔ ٹم برنرز لی سی ای آر این وچ ورلڈ وائڈ ویب بݨݨ والے منصوبیاں اتے کھل تے ڳالھ مہاڑ شروع کیتی ۔

فزیالوجی تے طب دے میدان وچ ، 1 مئی کوں کرانک فٹیگ سنڈروم دی ابتدائی کیس تعریف ("ہومز تعریف") شائع تھئی ، جیندے وچ کرانک ایپسٹیئن بار وائرس سنڈروم دا ناں بدل ݙتا ڳیا ۔ 13 اگست کوں 2nd انٹرنیشنل اسٹڈیز آف انفارکٹ سروائیول (آئی ایس آئی ایس-2) مایو کارڈیل انفارکشن دے علاج وچ اسپرین دے فائدہ مند اثرات ݙکھائے ۔ پیٹریشیا باتھ لیزرفیکو پروب دا پیٹنٹ کرایا ، جیڑھا "موتیابند دے لینز کوں ختم کرݨ تے ہٹاوݨ" دا آلہ ہئی ۔ 

ٹیکنالوجی دے میدان وچ ، آپٹیکل فائبر دا استعمال کرݨ والی پہلی ٹرانس اٹلانٹک ٹیلی فون کیبل ٹی اے ٹی-8 مکمل تھئی ، جیندے نال امریکی تے یورپی انٹرنیٹ دے ربط وچ آسانی تھئی ۔

اشاعت دے میدان وچ ، سٹیفن ہاکنگ اے بریف ہسٹری آف ٹائم شائع کیتی ۔

نوبل انعام فزکس وچ لیون ایم لیڈر مین ، میلون شوارٹز ، جیک سٹینبرگر ، کیمسٹری وچ جوہان ڈیسنہوفر ، رابرٹ ہوبر ، ہارٹمٹ مائیکل ، طب وچ سر جیمز ڈبلیو بلیک ، گرٹروڈ بی ایلین ، جارج ایچ ہچنگز کوں ݙتا ڳیا ۔ ٹیورنگ ایوارڈ ایوان سدرلینڈ کوں ݙتا ڳیا ۔