پیارا یار ‘ حیات اللہ خان نیازی

شاعری ٻیڑا پاݨ سگریٹ یا تیل تماخوں نی جو لُوݨی تیلی دی ہٹی تے مل ونڄے‘ شاعری کوئی ایجھی شئے وی کائنی جو پا پیسے یا مُلخ مربعے تے جاگیریں آلے ایندے حقدار ہوون ‘ شاعری کوئی ایجھی شئے وی کائنی جو سکول کالج یونیورسٹیں تے وݙے وݙے درسگاہیں دے عالمیں فاضلیں کول ہووے تے غریب یا اَݨ پڑھ تے ایں توں محروم ہوون ‘ شاعری تاں چنگی سوچ ‘ چنگی آواز تے چنگی شکل وانگے ’’عطا‘‘ ہے‘ جینکوں تھی ونڄے ‘ شاعری وی ہوا تے خشبو وانگے ہک ایجھی شئے ہے جینکوں اساں مسوس تاں کر سڳدوں قابو نی کر سڳدے کہیں وی شاعری دے ’’ٻول‘‘ سانگے اساں جہے اَݨ پڑھ گونگیں کوں پُچھݨ ݙسݨ دی ایں سانگے لوڑ نی ہوندی جو شاعر دے ٻول آپ اَلیندن ‘ آپ ٻولیندن تے خشبو وانگے اپݨی سُنڄاݨ وی آپ کرویندن ۔ آکھدن شاعر تاں رَبوں ہوندے پرکہیں ویلے ݙکھ وی بندے کوں شاعر بݨا ݙیندن میں آکھداں شاعر بݨیا بݨایا ہوندے پر ݙکھ اوندی شاعری کوں نکھار سڳدے ۔ سنوار سڳدے اوندے کلام وچ درد تے سوز پیدا کر سڳدے ‘ سیاݨے آکھدن ’’ݙکھ ݙکھ ہوندے ڈُٖکھ کوئی ہووے‘‘ یار دے وِچھوڑے دا ݙکھ ‘ یار دی لاغرضائی تے بے وفائی دا ݙکھ ۔ڳلکڑی دی شکل اِچ غیر دے ہاں نال لگ تے ہاں کوں چیر ݙیوݨ دا ݙکھ‘ غیر دے ڳل ٻاہیں دے ’’ہاریں‘‘ دا ݙکھ‘غیریں سانگے ہاسے تے دوستیں سانگے تماشے دا ݙکھ ‘ دِل ݙیوݨ آلیں دے ہاں تے رَنبے تے دِل نال کھیݙݨ آلئیں نال ’’چنبے‘‘ دا ݙکھ‘ ماء دی جُدائی دا ݙکھ تے ماء دھرتی دے غیر دے چک اِچ آوݨ دا ݙکھ‘ وسیب دا ݙکھ تے وسیبیاں نال تھیوݨ آلی ریاستی وانجھ دا ݙکھ ‘ وسیب اِچ اَن دے بھرے گودامیں دے ہوندے ہوئے بُکھ توں خود کشیاں کرݨ آلے یار ول خود کش بݨݨ آلیاں دا ݙکھ ‘ گھروں دَر توݨیں‘‘ حیاتی گزارݨ آلے عظیم لوکاں دے روزی کیتے بے روزگار تھیوݨ تے بُکھ توں مجبور تھی تے وسیب دے مقدس ماواں تے دھیاں دا کراچی ونج تے ساہوکاریں تے وڈھی خوریں دا نوکراݨیاں بݨݨ ‘ تھاں مانجݨ ‘ کپڑے دھووݨ ‘ فرش تے پوچے مارݨ ‘ اپݨے ٻال روا تے سیٹھیں دے ٻال رہاوݨ تے ماسی جہے مقدس تے عظیم رشتے دا کراچی وچ نوکراݨی دے معنیں وچ تبدیل تھیوݨ دا ݙکھ ‘ عظیم سرائیکی تہذیب کوں جانگلی تے پنجابی لہجہ قرار ݙیوݨ دا ڈُٖکھ ‘ سرائیکستان دے آزادنہ تھیوݨ دا ݙکھ تے وسیب دے سرداریں تے بھتاریں دا وسیب دشمن حکمرانیں دی چاکری کرݨ دا ݙکھ ۔

جیا سئیں ! اے تے ایجھے ٻئے سینکڑاں ݙکھیں ’’حیاتی ہووس‘‘ حیاتی اللہ خان نیازی دی شاعری کوں وی نکھار ݙتے‘ حیات اللہ خان نیازی صرف ہڈ بُت دا وی وݙا کائنی اپݨی سوچ اپݨی فکر تے اپݨے کردار دا وی وݙا آدمی اے ۔ حیات اللہ خان نال وقت گزریندیں اساݙی حیاتی گزری اے ‘ اے شخص اساݙے ݙکھیں دے ویلے دا سنگتی اے ‘ حیات اللہ غریب ہا‘ پڑھدا وی ہا تے روزی دا تݨ وی مریندا ہا تے جھوک تے وی پھیرا ضرور پیندا ہا ‘ حیات اللہ جھوک دی حیاتی سانگے فکر مند راہندا ہا ‘ بھانویں زائد وَس نہ لڳدا ہا ‘ جھوک سانگے سو سو ݙو ݙو سو دے اشتہار وی گھن اَمدا ہا ‘ اوں ویلے جݙاں اساݙے کول پنسل کاغذ تے مَس دے پیسے نہ ہوندے ہَن ۔ اساݙے کیتے سو ݙو سو وی لکھ سو ہئی ۔ حیات اللہ اکنامکس وچ ایم اے کر گھدا ‘ اساں خوش تھیوسے ۔ شکرانے پڑھے جو اساݙے نِکے بھرا کوں اجھونوکری ملی ‘ لاہور ‘ کراچی ‘ اسلام آباد تے گوادر کیرھی جاہ دی خاک ہوسے نوکری سانگے جیرھی حیات اللہ نہ چھاݨی ہوسے‘ نوکری سانگے ٻاݨ مریندے مریندے کئی ورہیوں وِہا ڳے ‘ جیویں بے منگی کنوار کوں چِٹے آوݨ دا وپرا مار مکا ݙیندے‘ ایویں حیات اللہ کوں وی اپݨی حیاتی بُٖک وچوں پاݨی وانگوں وہݨ تے ’’اوورایج‘‘ تھیوݨ دا بھئو لڳ ڳیا ‘ انت ہک نیازی صاحب بھلا کیتا تے حیات اللہ برسر روزگار تھی ڳیا ‘ نوکری مِلݨ دے بعد حیات اللہ اَکھیں متھے تے نی رکھیاں یاریں کوں نی بُھلیا ‘ سنگت نی چھوڑی ماء ٻولی تے ماء دھرتی نال پیار گھٹایا نی ودھا چھوڑے ‘ حیات اللہ پہلی تنخواہ مِلݨ تے جھوک آیا تے آوݨ نال آکھیُس سئیں ماء ٻولی دی خذمت سانگے ہک تنظیم جوڑو میں ہر مہینے پنج سو ݙیساں تے ٻئے سنگتیں  توں وی گھنا ݙیساں۔

حیات اللہ خان نیازی دے آکھݨ تے سرائیکستان قومی کونسل بݨ ڳئی اے ‘ فنڈ کٹھا تھیوݨ شروع تھی ڳے ‘ تنظیم دے مہاندرے اڳواݨ سئیں پروفیسر شوکت مغل کول پندرھراں ویہہ ہزار کٹھا تھی ڳن۔ سرائیکی کتاباں ’’دلی ڈھائی کوہ‘‘ چھپ ڳئی اے۔ ٻیاں کتاباں وی چھاپݨ دا پروگرام اے ‘ بزرگ آکھدن چنگائی دے بارے سوچݨ تے چنگائی دی صلا ݙیوݨ وی کارِ ثواب اے تے اے ثواب دائمی ہوندے ۔ حیات اللہ صرف سوچیا یا صلا نی ݙتی بلکہ چنگا کم شروع کرائے ‘ ایجھے آدمی کوں کون بُھل سڳدے؟ میݙی دُعا ہے جو حیات اللہ خان دی وݙی حیاتی ہووے اے وݙے شاعر دے نال نال وسیب دا وݙا انسان ثابت تھیوے ۔(آمین)

## '''حوالہ'''
·        معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ