open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1662ء وچ سائنس دی ٹور

## 1662ء وچ سائنس دی ٹور
1662ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ نباتات دے حوالے نال ، 16 فروری کوں جان ایولین اپݨی "سلوا ، یا جنگلی درختاں تے لکڑی دی افزائش دے بارے اچ ہک گفتگو" دا بنیادی متن کالج برائے فزیکو-میتھیمیٹیکل تجرباتی تعلیم کوں پیش کیتا ، جیڑھا شئیت جنگلات تے ابتدائی مقالہ ہئی (ایہ 1664ء اچ کتابی شکل اچ شائع تھیا) ۔ کیمسٹری دے حوالے نال ، جرمنی دے نورمبرگ اچ پاوڈرڈ گریفائٹ (گندھک تے اینٹیمونی دے نال ملایا ڳیا) توں گریفائٹ ڈرائنگ سٹکس تیار کرݨ دی پہلی کوشش تھئی ۔ فزکس دے حوالے نال ، رابرٹ بوائل اپݨی "نیو ایکسپیریمنٹس فزیکو-میکانیکل ، ٹچنگ دی سپرنگ آف دی ایئر ، اینڈ اٹس ایفیکٹس" (آکسفورڈ) دے ݙوجھے ایڈیشن اچ بوائل دا قانون شائع کیتا ۔ ایں سال نباتات ، کیمسٹری تے فزکس دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال جنگلات تے ابتدائی مقالہ سامݨے آیا ، گریفائٹ ڈرائنگ سٹکس تیار کرݨ دی کوشش تھئی تے بوائل دا قانون پیش تھیا ۔

شماریات دے حوالے نال ، جان گرانٹ شماریات دے ابتدائی استعمال اچوں ہک اچ لندن اچ پیدائشاں تے اموات دے بارے اچ معلومات شائع کیتیاں ۔ واقعات دے حوالے نال ، 15 جولائی کوں لندن دی رائل سوسائٹی کوں اپݨا شاہی چارٹر ملا ۔ رابرٹ ہک ایں سال اوندے تجربات دے کیوریٹر بݨئے ۔ 1662ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 13 دسمبر کوں فرانسسکو بیانچینی ، اطالوی ماہر ایسٹرونومی پیدا تھیا (1729ء اچ فوت تھیا) ۔ 22 اپریل کوں جان ٹریڈیسکینٹ دی ینگر ، انگریز نباتات دان فوت تھیا (1608ء اچ پیدا تھیا) ۔ 19 اگست کوں بلیز پاسکل ، فرانسیسی ریاضی دان تے طبیعیات دان فوت تھیا (1623ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال نباتات ، کیمسٹری ، فزکس ، شماریات ، سائنسی اداریاں ، ایسٹرونومی ، ریاضی تے فزکس دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جان ایولین دا "سلوا" جنگلات دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں لکڑی دی افزائش تے جنگلات دے انتظام دے بارے اچ معلومات فراہم کیتیاں ۔

رابرٹ بوائل دا قانون فزکس دی تاریخ اچ ہک بنیادی دریافت ہئی ۔ ایں گیساں دے رویے دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں تبدیل کیتا ۔

جان گرانٹ دی شماریاتی معلومات دی اشاعت آبادی دے مطالعہ دی بنیاد بݨی ۔ ایں شماریاتی طریقیاں دی ترقی اچ مدد کیتی ۔

بلیز پاسکل دی موت ریاضی تے فزکس دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ پاسکل ہک باصلاحیت سائنسدان ہئی جئیں احتمال دے نظریہ تے سیال میکانکس اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں دے کم سائنس تے فلسفے دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1663ء وچ سائنس دی ٹور

## 1663ء وچ سائنس دی ٹور
1663ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، سکاٹش ریاضی دان جیمز گریگوری "اوپٹیکا پروموٹا" شائع کیتا ، جیندے اچ گریگورین ٹیلی سکوپ دا نظریاتی طور تے بیان کیتا ڳیا ۔ کھوڄ کاری دے حوالے نال ، 4 مارچ کوں ڈچ جہاز مائرسوین دے بیرنٹ بیرنٹ زون لام ولوں ذیلی انٹارکٹک بحر ہند اچ پرنس ایڈورڈ جزائر دریافت کیتے ڳئے تے انہاں دا ناں دینا (پرنس ایڈورڈ) تے مائرسوین (میریئن) رکھا ڳیا ۔ ریاضی دے حوالے نال ، موقع دے کھیلاں دے بارے اچ پہلی کتاب ، جیرولامو کارڈانو دی "لائبر ڈی لوڈو ایلیئے" ("ڈائی کاسٹنگ تے") ، جیڑھی 1560ء دے ݙہاکے اچ لکھی ڳئی ہئی ، شائع تھئی ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، کھوڄ کاری تے ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال گریگورین ٹیلی سکوپ دا نظریہ سامݨے آیا ، نویں جزیرے دریافت تھئے تے موقع دے کھیݙاں دی کتاب شائع تھئی ۔

موسمیات دے حوالے نال ، 7 اکتوبر کوں رابرٹ ہک لندن دی رائل سوسائٹی کوں "موسم دی تاریخ بݨاوݨ دا طریقہ" پیش کیتا ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، اینکر ایسکیپمنٹ والی قدیم ترین بچی ہوئی گھڑی انگلینڈ اچ ولیم کلیمنٹ بݨائی ۔ اشاعت دے حوالے نال ، رابرٹ بوائل "تجرباتی قدرتی فلسفہ دی افادیت دے بارے اچ خیالات" (پہلا حصہ) شائع کیتا ۔ ایں سال موسمیات ، ٹیکنالوجی تے اشاعت دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال موسم دی تاریخ دا طریقہ پیش تھیا ، اینکر ایسکیپمنٹ والی گھڑی بݨائی ڳئی تے تجرباتی قدرتی فلسفہ تے کم شائع تھیا ۔

1663ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 31 اگست کوں گیلوم امونٹنز ، فرانسیسی سائنسی آلہ موجد تے طبیعیات دان پیدا تھیا (1705ء اچ فوت تھیا) ۔ 28 دسمبر کوں فرانسسکو ماریا گریمالڈی ، اطالوی طبیعیات دان فوت تھیا (1618ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، کھوڄ کاری ، ریاضی ، موسمیات ، ٹیکنالوجی ، اشاعت تے فزکس دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جیمز گریگوری دی گریگورین ٹیلی سکوپ دی وضاحت ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں ٹیلی سکوپ دی ڈیزائن اچ بہتری دی بنیاد رکھی ۔

رابرٹ ہک دا موسم دی تاریخ بݨاوݨ دا طریقہ موسمیات دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں موسمیاتی مشاہدات کوں منظم کرݨ تے موسم دے نمونیاں کوں سمجھݨ اچ مدد کیتی ۔

فرانسسکو ماریا گریمالڈی دی موت فزکس دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ گریمالڈی ہک باصلاحیت طبیعیات دان ہئی جئیں روشنی دے انٹرفیرنس تے ڈفریکشن دی دریافت کیتی ۔ اوں دے کم آپٹکس دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1658ء وچ سائنس دی ٹور

## 1658ء وچ سائنس دی ٹور
1658ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، کملاکارا وارانسی اچ اپݨا وݙا کم ، "سدھانتتتوویویکا" مرتب کیتا ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، جان سوامیرڈم مائیکروسکوپ دی مدد نال (مینڈک اچ) سرخ خون دے خلیات دا مشاہدہ کیتا ۔ سیموئل وولکرٹزون روٹ نیسٹ جزیرے تے کواکا دا مشاہدہ کیتا ۔ ریاضی دے حوالے نال ، کرسٹوفر ورین سائکلائیڈ دی آرک لینتھ دا پہلا شائع شدہ ثبوت ݙتا ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، حیاتیات تے ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال فلکیاتی کم سامݨے آیا ، سرخ خون دے خلیات دا مشاہدہ تھیا ، کواکا دا مشاہدہ تھیا تے سائکلائیڈ دی آرک لینتھ دا ثبوت ملیا ۔

اشاعت دے حوالے نال ، اینا وان ڈیسباخ ولوں مرتب کردہ آرزیبچلین ، فارماکوپیا دی بعد از مرگ اشاعت تھئی ۔ 1658ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 5 مارچ کوں اینٹونی لاومیٹ ڈی لا موت ، سیور ڈی کیڈیلک ، فرانسیسی کھوڄ کار پیدا تھیا (1730ء اچ فوت تھیا) ۔ 2 اپریل کوں پیئر پومیٹ ، فرانسیسی فارماسسٹ پیدا تھیا (1699ء اچ فوت تھیا) ۔ 8 اپریل کوں جارجز ماریشل ، فرانسیسی سرجن پیدا تھیا (1736ء اچ فوت تھیا) ۔ نامعلوم تاریخ ، نکولس اینڈری ، فرانسیسی طبیب پیدا تھیا (1742ء اچ فوت تھیا) ۔ 9 جنوری کوں پیئر جین فیبر ، فرانسیسی طبیب تے کیمیا دان فوت تھیا (1588ء اچ پیدا تھیا) ۔ 22 اکتوبر کوں چارلس بووارڈ ، فرانسیسی گھاہ ٻوٹ دا ماہر فوت تھیا (1572ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، حیاتیات ، ریاضی ، اشاعت ، کھوڄ کاری ، فارمیسی ، سرجری ، طب ، کیمسٹری تے گھاہ ٻوٹ دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جان سوامیرڈم دا سرخ خون دے خلیات دا مشاہدہ حیاتیات دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں مائیکروسکوپ دے استعمال نال حیاتیات دی تحقیق دے نویں رستے کھولے.

کرسٹوفر ورین دا سائکلائیڈ دی آرک لینتھ دا ثبوت ریاضی دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں جیومیٹری تے کیلکولس دی ترقی اچ مدد کیتی ۔

اینا وان ڈیسباخ دی فارماکوپیا دی اشاعت طب دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں مختلف دوائیاں دی تیاری تے استعمال دے بارے اچ معلومات فراہم کیتیاں ۔
1664ء وچ سائنس دی ٹور

## 1664ء وچ سائنس دی ٹور
1664ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، 9 مئی کوں رابرٹ ہک مشتری دے وݙے سرخ دھٻے کوں دریافت کیتا ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، فرانسسکو ریڈی "اوسرویزونی اینٹورنو ایلے وائپر" ("وائپر دے بارے اچ مشاہدات") لکھی ، جیندے اچ ایہ ثابت کیتا ڳیا کہ زہر دے بارے اچ مقبول عقائد غلط ہن ۔ ریاضی دے حوالے نال ، 18 جنوری کوں آئزک بیرو کوں کیمبرج یونیورسٹی اچ ریاضی دا پہلا لوسیشین پروفیسر مقرر کیتا ڳیا ۔ بلیز پاسکل دا مثلث دی خصوصیات تے مقالہ بعد از مرگ شائع تھیا ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، حیاتیات تے ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال مشتری دے وݙے سرخ دھٻے دی دریافت تھئی ، زہر دے بارے اچ سچ سامݨے آیا ، لوسیشین پروفیسر مقرر تھیا تے مثلث دی خصوصیات تے کم شائع تھیا ۔

طب دے حوالے نال ، تھامس ولس لندن اچ "سیریبری اناٹوم ، کوئ ایکسیسٹ نروورم ڈیسکرپٹیو ایٹ یوسس" شائع کیتا ، جیندے اچ کرسٹوفر ورین دیاں تصویراں شامل ہن ۔ ایں اچ اعصابی نظام دا درست بیان موجود ہے تے "نیورولوجی" دی اصطلاح متعارف کرائی ڳئی ہے ۔ 1664ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 24 فروری کوں تھامس نیوکومین ، انگریز موجد پیدا تھیا (1729ء اچ فوت تھیا) ۔ 22 ستمبر کوں کیتھرین جیرمی ، فرانسیسی-کینیڈین نباتات دان پیدا تھئی (1744ء اچ فوت تھئی) ۔ 11 جولائی (تدفین) کوں جان جانسونیئس ، ڈچ نقشہ نگار فوت تھیا (1588ء اچ پیدا تھیا) ۔ 22 اگست کوں ماریہ کنیٹز ، سیلیشین ماہر ایسٹرونومی فوت تھئی (1610ء اچ پیدا تھئی) ۔ ایں سال طب ، ایجاد ، نباتات ، نقشہ نگاری تے ایسٹرونومی دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

رابرٹ ہک دی مشتری دے وݙے سرخ دھٻے دی دریافت ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں مشتری دے نظام دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا ۔

فرانسسکو ریڈی دا زہر دے بارے اچ کم حیاتیات دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں تجرباتی طریقہ کار دی اہمیت کوں اجاگر کیتا تے حیاتیات دے مطالعہ اچ انقلاب برپا کیتا ۔

تھامس ولس دا "سیریبری اناٹوم" طب دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں اعصابی نظام دے بارے اچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں تے نیورولوجی دے میدان دی بنیاد رکھی ۔

ماریہ کنیٹز دی موت ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ کنیٹز ہک باصلاحیت ماہر ایسٹرونومی ہئی جئیں ایسٹرونومی دے مطالعہ اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں دے کم خواتین سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔
1659ء وچ سائنس دی ٹور

## 1659ء وچ سائنس دی ٹور
1659ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، کرسٹیان ہیوجنز "سسٹما سیٹرنیم" شائع کیتا ، جیندے اچ اورین نیبولا دی پہلی تصویر شامل ہئی ۔ ریاضی دے حوالے نال ، سٹیفانو ڈیگلی اینجیلی ولوں ایبسیسا دی اصطلاح دا پہلا معلوم استعمال تھیا ۔ سوئس ریاضی دان جوہان راہن "ٹیوٹش الجبرا" شائع کیتا ، جیندے اچ تقسیم دے ریاضیاتی علامت دے طور تے 'تقسیم دے نشان' (÷ ، ہک ریپرپزڈ اوبلس قسم) تے 'ایں کیتے نشان' (∴) دا پہلا چھپا ہویا استعمال شامل ہئی ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال اورین نیبولا دی تصویر سامݨے آئی ، ایبسیسا دی اصطلاح دا استعمال تھیا تے تقسیم تے ایں کیتے دے نشان متعارف تھئے ۔

طب دے حوالے نال ، تھامس ولس "ڈی فیبریبس" شائع کیتا ۔ فزکس دے حوالے نال ، کرسٹیان ہیوجنز سینٹریپیٹل فورس دا فارمولا اخذ کیتا ۔ ایں سال طب تے فزکس دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال بخاراں دے بارے اچ معلومات سامݨے آیاں تے سینٹریپیٹل فورس دا فارمولا ملیا ۔

1659ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 27 فروری کوں ولیم شیرارڈ ، انگریز نباتات دان پیدا تھیا (1728ء اچ فوت تھیا) ۔ 3 جون کوں ڈیوڈ گریگوری ، سکاٹش ماہر ایسٹرونومی پیدا تھیا (1708ء اچ فوت تھیا) ۔ 10 اکتوبر کوں ایبل تسمان ، ڈچ کھوڄ کار فوت تھیا (1603ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، ریاضی ، طب ، فزکس ، نباتات تے کھوڄ کاری دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

کرسٹیان ہیوجنز دا "سسٹما سیٹرنیم" ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں زحل دے نظام دے بارے اچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں تے اورین نیبولا دی پہلی تصویر پیش کیتی ۔

جوہان راھن دی "ٹیوٹش الجبرا" ریاضی دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں تقسیم تے ایں کیتے دے نشان متعارف کرائے ، جیڑھے اڄ وی استعمال تھیندے ہن ۔

ایبل تسمان دی موت کھوڄ کاری دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ تسمان ہک باصلاحیت کھوڄ کار ہئی جئیں آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دی کھوڄ کاری کیتی ۔ اوں دے کم جغرافیائی علم دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
انعم بانڈے

انعم بانڈے (اردو: انعم بانڈے؛ جنم: 22 مارچ 1997ء) ہک پاکستانی تیراک ہِن۔ اوہ فی الحال نارتھ ویسٹ لندن دے بارنیٹ کوپتھال سوئمنگ کلب وچ تیراکی کریندی ہِن۔ جون 2012ء وچ اوہ ملک دی تریجھی زنانی تیراک بݨ ڳئیں جیڑھیاں کوں اولمپکس کِیتے وائلڈ کارڈ ݙِتّا ڳیا ہئی۔

## کیریئر

### قومی
31 دسمبر 2011ء تک بانڈے دے کول 2 قومی ریکارڈ ہَن۔

### بین الاقوامی
2011ء وچ بانڈے نے شنگھائی، چین وچ منعقدہ 14ویں FINA ورلڈ چیمپئن شپ وچ حصہ گِھدّا جِتھاں انّھاں نے 400 میٹر انفرادی میڈلے وچ 5 منٹ 37.11 سیکنڈ دا نیا قومی ریکارڈ قائم کِیتا۔ اِیہی کارکردگی ہئی جیڑھی انّھاں کوں لندن اولمپکس وچ داخلہ ݙِلوائی۔

#### لندن اولمپکس
بانڈے نے اِنّھاں کھیلاں وچ 400 میٹر انفرادی میڈلے ایونٹ وچ حصہ گِھدّا جِتھاں اوہ آخری نمبر تے رہیں، پر انّھاں نے ہک نیا قومی ریکارڈ بݨایا جِہڑیلے انّھاں نے ایونٹ وچ 5:34.64 وچ تیراکی کیتی۔

#### کامن ویلتھ گیمز
بانڈے کوں گلاسگو، برطانیہ وچ 2014 دے کامن ویلتھ گیمز وچ حصہ گِھدّݨ کِیتے منتخب کِیتا ڳیا ہئی۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اِکویہویں صدی دیاں پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستانی تیراک زنانیاں
ونکی:تیراک زنانیاں
ونکی:پاکستان دے اولمپک تیراک
1665ء وچ سائنس دی ٹور

## 1665ء وچ سائنس دی ٹور
1665ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ واقعات دے حوالے نال ، گرمیاں اچ آئزک نیوٹن کیمبرج یونیورسٹی توں گریجویشن کیتا ، جینکوں بوبونک طاعون توں بچݨ کیتے بند کر ݙتا ڳیا ، ایں کیتے او اپݨی جائے پیدائش وولس تھورپ-بائی-کولسٹر ورتھ اچ اپݨے کیلکولس ، آپٹکس تے کشش ثقل دے قانون دے نظریات کوں تیار کرݨ کیتے ریٹائر تھی ڳیا ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، جیووانی کاسینی دریافت کیتا کہ مشتری دا سرخ دھبہ ہک مستقل خصوصیت ہئی تے اینکوں استعمال کریندے ہوئے مشتری دے گردش دے دورانیہ کوں 9 گھنٹے 56 منٹ ماپیا ۔ نقشہ نگاری دے حوالے نال ، جان بلیو ولوں ایمسٹرڈم اچ مکمل کیتا ڳیا 'اٹلس میجر' (تھیٹرم اوربس ٹیرارم) شائع تھیا ۔ ایں سال تعلیمی ، ایسٹرونومی ، نقشہ نگاری دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال نیوٹن دے نظریات دی بنیاد رکھی ڳئی ، مشتری دی گردش ماپی ڳئی تے وݙا اٹلس شائع تھیا ۔

طب دے حوالے نال ، 12 اپریل کوں 'لندن دے وݙے طاعون' (1665-66) دا پہلا ریکارڈ شدہ شکار تھیا ، جیڑھا برطانوی جزائر اچ بوبونک طاعون دا آخری وݙا پھیلاؤ ہئی ۔ مائکروبیالوجی دے حوالے نال ، ستمبر اچ رابرٹ ہک دی "مائکروگرافیا" شائع تھئی ، جیندے اچ پہلی واری پودیاں دے ٹشو کیتے 'سیل' دی اصطلاح استعمال کیتی ڳئی ، جینکوں اوں پہلے کارک اچ ، ول زندہ جانداراں اچ ، مائیکروسکوپ دا استعمال کریندے ہوئے دریافت کیتا ۔ پیلیونٹولوجی دے حوالے نال ، ایتھاناسیئس کرچر "منڈس سبٹیرینیئس" اچ (جیندے دی اشاعت ایمسٹرڈم اچ شروع تھئی) وݙیاں ہݙیاں کوں معدوم انسانی نسلاں نال تعلق رکھݨ والیاں بیان کیتا ۔ اشاعت دے حوالے نال ، 5 جنوری کوں فرانس اچ 'جرنل ڈیس اسکیونس' دی اشاعت شروع تھئی ، جیڑھا پہلا سائنسی جریدہ ہئی ۔ 6 مارچ کوں ہنری اولڈنبرگ دی ادارت اچ لندن دی رائل سوسائٹی دے 'فلاسفیکل ٹرانزیکشنز' دی اشاعت انگلینڈ اچ شروع تھئی ، جیڑھا انگریزی اچ پہلا سائنسی جریدہ ہئی تے مسلسل شائع تھیوݨ والا قدیم ترین جریدہ ہے ۔ ایں سال طب ، مائکروبیالوجی ، پیلیونٹولوجی تے اشاعت دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال طاعون دا پھیلاؤ تھیا ، سیل دی دریافت تھئی ، معدوم نسلاں دی معلومات ملیاں تے سائنسی جریدیاں دی اشاعت شروع تھئی ۔

1665ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 1 مئی کوں جان ووڈورڈ ، انگریز ماہر فطرت تے طبیب پیدا تھیا (1728ء اچ فوت تھیا) ۔ جیمز پیٹیور ، انگریز ماہر فطرت تے اپوتھیکری پیدا تھیا (1718ء اچ فوت تھیا) ۔ 12 جنوری کوں پیئر ڈی فرماٹ ، فرانسیسی ریاضی دان فوت تھیا (1607ء اچ پیدا تھیا) ۔ 18 نومبر کوں بلیز فرانسوا پیگن ، فرانسیسی فوجی انجینئر فوت تھیا (1603ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال طب ، مائکروبیالوجی ، پیلیونٹولوجی ، اشاعت ، فطرت ، ریاضی تے انجینئرنگ دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

رابرٹ ہک دی "مائکروگرافیا" مائکروبیالوجی دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں مائیکروسکوپ دے استعمال نال حیاتیات دی تحقیق دے نویں رستے کھولئے ۔

پیئر ڈی فرماٹ دی موت ریاضی دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ فرماٹ ہک باصلاحیت ریاضی دان ہئی جئیں نمبر تھیوری تے کیلکولس اچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں دے کم ریاضی دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔

'فلاسفیکل ٹرانزیکشنز' دی اشاعت سائنسی اشاعت دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں سائنسداناں کیتے اپݨے کماں کوں شائع کرݨ تے معلومات دا تبادلہ کرݨ کیتے ہک پلیٹ فارم فراہم کیتا ۔
ہما جاوید

ہما جاوید (جنم: 6 مئی 1993ء) ہک پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی ہن۔

## پیشہ وارانہ حیاتی

### قومی
ہما جاوید ملکی سطح دے مقابلیاں وِچ واپڈا دی نمائندگی کریندیاں ہن، جنہاں وِچ نیشنل چیمپئن شپ تے قومی کھیݙ شامل ہن۔

2020 وِچ پاکستان دے شہر لاہور وِچ منعقدہ 57 ویں نیشنل بیڈمنٹن چیمپئن شپ وِچ، ہما جاوید نے سنگل تے وومن ڈبل وِچ حصہ گھِدا۔ ڈبل وِچ انّھاں نے سہرہ اکرم دے نال جوڑی بݨائی تے انّھاں کوں ماحور شہزاد (واپڈا) تے پلوشا بشیر (این بی پی) نے 2 سیٹ (21-9 تے 21-8) نال ہرایا۔

### بین الاقوامی
ہما جاوید چھ رکنی زنانیاں دی ٹیم وِچ شامل ہَن جنہاں نے نیپال، کھٹمنڈو وِچ منعقدہ جنوب ایشیائی کھیݙاں، 2019ء وِچ حصہ گھِدا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں
پلوشا بشیر

پلوشا بشیر (جنم: 20 اکتوبر 1987ء، کراچی) ہک پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی ہِن ۔ پلوشا 2009ء وچ زنانیاں دے سنگلز تے ڈبلز دے اعزازات جِت کے قومی چیمپیئن بݨ ڳئیں ۔ پلوشا کئی سالاں توں مختلف بین الاقوامی مقابلیاں وچ پاکستان دی نمائندگی کریندی پئی ہِن ۔ ابتدائی طور تے نیچے توں قومی اعزازات جِت کے قومی سطح تے ہک ستارے دے طور تے اُبھریاں۔ پلوشا نے ڈھاکہ وچ منعقدہ 2010ء دے جنوبی ایشیائی کھیلاں وچ کانسی دا تمغہ جِتیا ہئی۔ اِیں کامیابی نے انّھاں کوں پاکستان وچ ٻہوں زیادہ شہرت تے عزت ݙِتی۔ پلوشا نے 2014ء ایشین کھیل، 2014ء  تے 2018ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ اپݨے ملک دی نمائندگی کیتی ہے۔ انّھاں دی تربیت (کوچنگ) رضی الدین احمد نے کیتی ہے۔

## کھیݙ
2009ء وچ، پہلی واری قومی سنگل تے ڈبل وومن بیڈمنٹن ٹورنامنٹ وچ فتح حاصل کیتی۔

2010ء وچ پلوشا نے ڈھاکہ وچ منعقد تھیوݨ والے جنوبی ایشیائی کھیلاں وچ بیڈمنٹن دے انفرادی زنانیاں مقابلیاں وچ کانسی دا تمغہ حاصل کِیتا۔

## فتوحات

### جنوب ایشیائی کھیݙ
*نویکلی زنانیاں*

### بی ڈبلیو ایف انٹرنیشنل چیلنج/سیریز
نویکلی

جوڑی وِچ

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ماحور شہزاد

ماحور شہزاد (جنم: 17 اکتوبر 1996ء) ہک پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی ہن۔ ماحور گذشتہ چار سال توں پاکستان دی نمبر ایک بیڈمنٹن کھلاڑی ہن تے پچھلے ترے سال توں اوہ نیشنل چیمپئن وی ہن۔ ماحور شہزاد ٹوکیو اولمپکس وِچ وائلڈ کارڈ انٹری تے ملک دی نمائندگی کریساں۔

## کارکردگی
ماحور شہزاد نے پاکستان انٹرنیشنل بیڈمنٹن ٹورنامنٹ 2017ء دے سنگلز وِچ سونے دا تے ڈبلز مقابلیاں وِچ کانسی دا تمغہ جِتیا۔ جنوری 2017ء وِچ نیشنل بیڈمنٹن چیمپئن شپ دے سنگلز مقابلیاں دی فاتح رہیاں تے زنانیاں دے ڈبلز مقابلیاں وِچ ݙوجھی پوزیشن حاصل کیتی۔ ماحور ایشیئن گیمز 2014ء وِچ جنوبی کوریا وِچ پاکستان دی نمائندگی کر چُکیاں ہن۔ اِیندے بعد انّھاں نے 2015ء تے 2016ء وِچ منعقد تھیوݨ والے آل پاکستان رینکنگ بیڈمنٹن ٹورنامنٹ دے زنانیاں دے سنگلز مقابلے جِتے، جبکہ نیشنل بیڈمنٹن چیمپئن شپ 2015ء وِچ ݙوجھی پوزیشن حاصل کیتی۔ ماحور شہزاد نے پاکستان انٹرنیشنل 2016ء وِچ ݙوجھی پوزیشن حاصل کیتی تے 2017ء وِچ منعقد تھیوݨ والے ٹورنامنٹ دی فاتح رہی۔ 2019ء وِچ پاکستان انٹرنیشنل وِچ پہلی وار طلائی تمغہ جِتیا۔

## ماحور شہزاد دی منگنی
اولمپئین بیڈمنٹن کھلاڑی ماحور شہزاد دی میجر فیضان عالم دے نال منگنی تھئی ہے۔ لاہور توں جاری ہک بیان وِچ ماحور شہزاد دا آکھݨ ہے جو شادی دا اڄݨاں فیصلہ نہیں تھیا، کھیݙ جاری رکھساں۔ انّھاں نے آکھیا جو 13 فروری کوں منگنی دی تقریب کراچی وِچ تھئی ہئی جیندے وِچ قریبی عزیز و اقارب نے شرکت کیتی ہئی۔ ماحور شہزاد نے سماجی رابطے دی سائٹ ٹوئٹر تے اپݨی منگنی دی تقریب دیاں تصاویر وی شیئر کیتیاں ہن۔

### بی ڈبلیو ایف انٹرنیشنل چیلنج/سیریز
*وومن سنگل*

*وومن ڈبل*

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی بیڈمنٹن کِھݙار زنانیاں
1668ء وچ سائنس دی ٹور

## 1668ء وچ سائنس دی ٹور
1668ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، آئزک نیوٹن ریفلیکٹنگ ٹیلی سکوپ ایجاد کیتی ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، فرانسسکو ریڈی "ایسپیریینز انٹورنو آلا جنریشن ڈیگلی انسیٹی" ("حشرات دی نسل تے تجربات") شائع کیتا ، جیندے اچ سڑدے ہوئے مادے اچ میگٹس دی خود بخود نسل دے نظریات کوں غلط ثابت کیتا ڳیا ۔ ریاضی دے حوالے نال ، نکولس مرکیٹر تے ولیم براؤنکر ہائپربولک حصے دے تحت رقبہ معلوم کرݨ دی کوشش کریندے ہوئے لوگارتھم کیتے ہک لامحدود سلسلہ دریافت کیتا ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، حیاتیات تے ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال ریفلیکٹنگ ٹیلی سکوپ ایجاد تھئی ، خود بخود نسل دا نظریہ غلط ثابت تھیا تے لوگارتھم کیتے لامحدود سلسلہ دریافت تھیا ۔

طب دے حوالے نال ، فرانسوا موریو پیرس اچ "ٹریٹے ڈیس مالادیز ڈیس فیمس گروس ایٹ اکوچیز" شائع کیتا ، جیڑھا سائنسی زچگی اچ ہک اہم متن ہئی ۔ جان میو آکسفورڈ اچ سانس تے ہک مقالہ شائع کیتا ، جیندے اچ "اسپریٹس نائٹرو-ایریس" کوں ہوا دا ہک جزو تسلیم کیتا ڳیا ، جیڑھا آکسیجن دی تنہائی دی پیش گوئی کریندا ہئی ۔ اشاعت دے حوالے نال ، جان ولکنز "این اینجھے ٹوورڈز اے ریئل کریکٹر اینڈ اے فلاسفیکل لینگوئج" شائع کیتا ، جیندے اچ قدرتی فلسفیاں دے درمیان بین الاقوامی مواصلات کیتے ہک آفاقی زبان تے پیمائش دے ہک یکساں نظام دی تجویز ݙتی ڳئی ۔ ایں سال طب تے اشاعت دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال زچگی تے کم شائع تھیا ، آکسیجن دی پیش گوئی تھئی تے آفاقی زبان دی تجویز ݙتی ڳئی ۔

1668ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں ۔ 31 دسمبر کوں ہرمن بوئرہاو ، ڈچ طبیب تے کیمیا دان پیدا تھیا جئیں لیڈن کوں طبی علم دا یورپی مرکز بݨایا (1738ء اچ فوت تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، حیاتیات ، ریاضی ، طب ، اشاعت ، طب تے کیمسٹری دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسدان پیدا تھیا ۔

آئزک نیوٹن دی ریفلیکٹنگ ٹیلی سکوپ دی ایجاد ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں ٹیلی سکوپ دی ڈیزائن اچ بہتری دی بنیاد رکھی تے دور دی اشیاء دے مشاہدے کوں آسان بݨایا ۔

فرانسسکو ریڈی دا حشرات دی نسل تے کم حیاتیات دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں تجرباتی طریقہ کار دی اہمیت کوں اجاگر کیتا تے خود بخود نسل دے نظریات کوں غلط ثابت کیتا ۔

جان میو دا سانس تے کم فزیالوجی دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں آکسیجن دی دریافت دی پیش گوئی کیتی تے ساہ دے عمل دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا ۔
1669ء وچ سائنس دی ٹور

## 1669ء وچ سائنس دی ٹور
1669ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، 23 فروری کوں آئزک نیوٹن اپݨی نویں ایجاد ، ریفلیکٹنگ ٹیلی سکوپ دی پہلی وضاحت لکھی ۔ جیمینیانو مونٹاناری گرہن لڳݨ والے بائنری الگول دی تغیر پذیری دا پتہ لایا ۔ جین پیکارڈ فرانس اچ زمین دے میریڈیئن آرک دے 1 ڈگری دی پیمائش شروع کیتی ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، مارسیلو مالپیگی لندن اچ "ڈیزرٹیشیو ایپسٹولیکا ڈی بومبائس" شائع کیتا ، جیڑھا بومبائس موری دا مطالعہ ہے ، جیڑھا ہک انورٹیبریٹ تے شائع تھیوݨ والا پہلا مونوگراف ہے ۔ رابرٹ موریسن "پریلوڈیا بوٹینیکا" شائع کیتا ، جیندے اچ پودے دی درجہ بندی کیتے اوندے پھلاں دی بݨتر دے استعمال تے زور ݙتا ڳیا ۔ فرانسس ولوبی تے جان رے "ایں موسم بہار اچ وݨاں اچ رس دی حرکت دے بارے اچ تجربات" شائع کیتے ۔ جان سوامیرڈم نیدرلینڈز اچ "ہسٹوریا انسیکٹرم جنرلس" شائع کیتا ، جیندے اچ حشرات اچ میٹامورفوسس دے عمل دی وضاحت کیتی ڳئی ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے حیاتیات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال ریفلیکٹنگ ٹیلی سکوپ دی وضاحت سامݨے آئی ، بائنری الگول دی تغیر پذیری دا پتہ لڳا ، میریڈیئن آرک دی پیمائش شروع تھئی ، انورٹیبریٹ تے مونوگراف شائع تھیا ، پودیاں دی درجہ بندی تے کم سامݨے آیا ، وݨاں اچ رس دی حرکت دا پتہ لا تے حشرات اچ میٹامورفوسس دی وضاحت تھئی ۔

کیمسٹری دے حوالے نال ، جرمن کیمیا دان ہیننگ برانڈ فاسفورس دریافت کیتا ، جیڑھا قدیم زمانے توں نہ ڄاݨیا ونڄݨ والا پہلا کیمیاوی عنصر ہے ۔ جیالوجی دے حوالے نال ، نکولس سٹینو اپݨا نظریہ پیش کیتا کہ تلچھٹ دی تہاں سابقہ سمندراں اچ جمع تھیندیاں ہن ، تے فوسلز نامیاتی اصل دے ہوندن ۔ ریاضی دے حوالے نال ، 29 اکتوبر کوں آئزک نیوٹن کوں کیمبرج یونیورسٹی اچ ریاضی دا لوسیشین پروفیسر مقرر کیتا ڳیا ۔ فزکس دے حوالے نال ، راسمس بارتھولن آئس لینڈ سپار (کیلشیم کاربونیٹ) ولوں روشنی دی شعاع دے بائی ریفرنجنس دے اپݨے مشاہدے کوں شائع کیتا ۔ رابرٹ بوائل "اے کنٹینیویشن آف نیو ایکسپیریمنٹس فزیکو-میکانیکل ، ٹچنگ دی سپرنگ اینڈ ویٹ آف دی ایئر ، اینڈ دیئر ایفیکٹس" شائع کیتا ۔ ایں سال کیمسٹری ، جیالوجی ، ریاضی تے فزکس دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال فاسفورس دریافت تھیا ، تلچھٹ دے نظریہ سامݨے آیا ، لوسیشین پروفیسر مقرر تھیا ، بائی ریفرنجنس دا مشاہدہ شائع تھیا تے ہوا دے اثرات تے کم سامݨے آیا ۔

فزیالوجی تے طب دے حوالے نال ، رچرڈ لوئر دل دے کم کار تے اپݨا "ٹریکٹیٹس ڈی کورڈے" شائع کیتا ۔ چینی روایتی گھاہ ٻوٹ دی دوائی دی کمپنی ٹونگ رین ٹانگ بیجنگ اچ شاہی طبیب یوے ژیانگ یانگ ولوں قائم کیتی ڳئی ۔ اشاعت دے حوالے نال ، آئزک بیرو لندن اچ "لیکشنز آپٹیکے ایٹ جیومیٹریکے" شائع کیتا ۔ 1669ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 26 مئی کوں سیبسٹین ویلینٹ ، فرانسیسی نباتات دان پیدا تھیا (1722ء اچ فوت تھیا) ۔ 12 اپریل کوں ابدیاز ٹریو ، جرمن ریاضی دان فوت تھیا (1597ء اچ پیدا تھیا) ۔ تقریباً اپریل ، نکاسیئس لی فیبور ، فرانسیسی پیدائشی شاہی کیمیا دان ، کیمیا دان تے اپوتھیکری فوت تھیا (1615ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، حیاتیات ، کیمسٹری ، جیالوجی ، ریاضی ، فزکس ، فزیالوجی ، طب ، اشاعت تے نباتات دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔
1666ء وچ سائنس دی ٹور

## 1666ء وچ سائنس دی ٹور
1666ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ واقعات دے حوالے نال ، 22 دسمبر کوں فرانسیسی اکیڈمی آف سائنسز دا پہلا اجلاس تھیا ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، ایمسٹرڈم اچ سٹینیسلاو لوبینیکی دی "تھیٹرم کومٹیکم" دی اشاعت شروع تھئی ، جیڑھی دمدار تاریاں دا پہلا انسائیکلوپیڈیا تے اٹلس ہئی ۔ نباتات دے حوالے نال ، ہینور اچ ہیرن ہاؤسر گارڈنز دا قیام تھیا ۔ ایں سال سائنسی اداریاں ، ایسٹرونومی تے نباتات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال فرانسیسی اکیڈمی قائم تھئی ، دمدار تاریاں دا انسائیکلوپیڈیا شائع تھیا تے نباتاتی باغ قائم تھیا ۔

ریاضی دے حوالے نال ، آئزک نیوٹن تفریق کیلکولس تیار کیتا ۔ سیموئل مورلینڈ جیبی کیلکولیٹنگ مشین دے کئی ڈیزائن تیار کیتے تے "اے نیو میتھڈ آف کرپٹوگرافی" وی شائع کیتا ۔ فزکس دے حوالے نال ، آئزک نیوٹن سجھ دی روشنی کوں پرزم دا استعمال کریندے ہوئے آپٹیکل سپیکٹرم دے اجزاء دے رنگاں اچ تقسیم کیتا ، جیندے نال روشنی دی نوعیت کوں سمجھݨ اچ مدد ملی ۔ رابرٹ ہک تے جیووانی الفانسو بوریلی ݙوہاں کشش ثقل کوں ہک پرکشش قوت دے طور تے بیان کیتا (ہک دا لیکچر "آن گریویٹی" 21 مارچ کوں لندن دی رائل سوسائٹی اچ؛ بوریلی دی "تھیوریکے میڈیسیم سیاریاں ایکس کازس فزیکس ڈیڈکٹیو" ، جیڑھی ایں سال دے آخر اچ فلورنس اچ شائع تھئی) ۔ ایں سال ریاضی تے فزکس دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال کیلکولس تیار تھیا ، کیلکولیٹنگ مشین بݨائی ڳئی ، روشنی دی نوعیت سمجھ اچ آئی تے کشش ثقل دا نظریہ پیش تھیا ۔

اشاعت دے حوالے نال ، مارگریٹ کیوینڈش ، ڈچس آف نیو کیسل اپون ٹائن "آبزرویشنز اپون ایکسپیریمنٹل فلاسفی" شائع کیتی ، جیندے اچ رابرٹ ہک دی "مائکروگرافیا" تے حملہ شامل ہئی ۔ 1666ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ دسمبر اچ سٹیفن گرے ، انگریز سائنسدان پیدا تھیا (1736ء اچ فوت تھیا) ۔ جیووانی بپٹسٹا بالیانی ، جینوس طبیعیات دان فوت تھیا (1582ء اچ پیدا تھیا) ۔ سونگ ینگ زنگ ، چینی انسائیکلوپیڈسٹ فوت تھیا (1587ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال سائنسی اداریاں ، ایسٹرونومی ، نباتات ، ریاضی ، فزکس ، اشاعت تے سائنس دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

آئزک نیوٹن دا کیلکولس ریاضی دی تاریخ اچ ہک انقلابی دریافت ہئی ۔ ایں ریاضی دے مختلف شعبیاں دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔

رابرٹ ہک تے جیووانی الفانسو بوریلی دا کشش ثقل دا نظریہ فزکس دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں نیوٹن دے کشش ثقل دے قانون دی بنیاد رکھی ۔

مارگریٹ کیوینڈش دی "آبزرویشنز اپون ایکسپیریمنٹل فلاسفی" سائنسی فلسفے دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں سائنسی طریقہ کار تے تجرباتی فلسفے دے بارے اچ اہم سوالات چاتے تے سائنسی بحث کوں تحریک ݙتی ۔
1671ء وچ سائنس دی ٹور

## 1671ء وچ سائنس دی ٹور
1671ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، پیرس آبزرویٹری مکمل تھی ڳئی ، جیڑھی دنیا دی پہلی ایں طرح دی قومی ادارہ ہئی ۔ 27 فروری کوں اورٹینو میٹورائٹ جرمنی اچ لاتھا ۔ 25 اکتوبر کوں اطالوی پیدائشی فرانسیسی ماہر ایسٹرونومی جیووانی ڈومینیکو کاسینی آئیپیٹس دریافت کیتا ، جیڑھا سیارہ زحل دا ݙوجھا ڄاݨیا ونڄݨ والا چندر ہئی ۔ ریاضی دے حوالے نال ، جیمز گریگوری انورس ٹینجنٹ فنکشن کیتے ہک سیریز ایکسپینشن تیار کیتا تے ٹیلر دا تھیورم دریافت کیتا ۔ ساواگوچی کازویوکی کوکین-سانپو-کی شائع کیتا ، جیندے اچ اوں جاپان اچ چینی الجبرا دا پہلا جامع اطلاقی بیان ݙتا ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے ریاضی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال آبزرویٹری مکمل تھئی ، میٹورائٹ لاتھا ، زحل دا چندر دریافت تھیا ، ٹیلر دا تھیورم سامݨے آیا تے جاپان اچ چینی الجبرا تے کم شائع تھیا ۔

طب دے حوالے نال ، گرینوبل اچ چینی طب دے راز ، پوادھی روایتی طب تے پہلی مغربی کتاب شائع تھئی ۔ جین شارپ دی "دی مڈوائیوز بک: یا دی ہول آرٹ آف مڈوائفری ڈسکورڈ" شائع تھئی ، جیڑھی ہک انگریز خاتون ولوں لکھئے ونڄݨ والی ایں موضوع تے پہلی کتاب ہئی ۔ فزکس دے حوالے نال ، جیکس روہالٹ پیرس اچ "ٹریٹے ڈی فزیک" شائع کیتا ، جیندے اچ کارٹیشین فزکس دی تشہیر کیتی ڳئی ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، 31 مارچ کوں انگریزی رائل نیوی پورٹسماؤتھ رائل ڈاکیارڈ اچ HMS رائل جیمز لانچ کیتا ، جیڑھا اوں دا پہلا جنگی جہاز ہئی جینکوں تمام لکڑی دے جہاز دی بجائے لوہے دی سلاخاں نال مضبوط کیتا ڳیا ہئی ، جیڑھا بحری معمار انتھونی ڈین دی ایجاد ہئی ۔ ایں سال طب ، فزکس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال پوادھی طب تے کتاب شائع تھئی ، مڈوائفری تے کم سامݨے آیا ، کارٹیشین فزکس دی تشہیر تھئی تے لوہے دے جہاز بݨائے ڳئے ۔

1671ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 1 اکتوبر کوں گائیڈو گرانڈی ، اطالوی ریاضی دان پیدا تھیا (1742ء اچ فوت تھیا) ۔ 25 جون کوں جیووانی بپٹسٹا ریکیولی ، اطالوی ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1598ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، ریاضی ، طب ، فزکس ، ٹیکنالوجی تے ریاضی دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جیووانی ڈومینیکو کاسینی دی آئیپیٹس دی دریافت ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں زحل دے نظام دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا ۔

جیمز گریگوری دا ٹیلر دا تھیورم ریاضی دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں کیلکولس تے ریاضیاتی تجزیہ دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔

جین شارپ دی "دی مڈوائیوز بک" طب دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں مڈوائفری دے بارے اچ معلومات فراہم کیتیاں تے خواتین دے صحت دے مسائل تے توجہ ݙتی ۔
1670ء وچ سائنس دی ٹور

## 1670ء وچ سائنس دی ٹور
1670ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ نباتات دے حوالے نال ، جان رے "کیٹلاگس پلانٹرم اینگلی" شائع کیتا ، جیڑھا انگلینڈ دے تمام بعد دے فلورا دی بنیاد ہے ۔ رائل بوٹینک گارڈن ایڈنبرا دا پیشرو ڈاکٹر رابرٹ سیبالڈ تے اینڈریو بالفور ولوں ہولی روڈ ، ایڈنبرا ، سکاٹ لینڈ اچ ہک فزیک گارڈن دے طور تے کھولیا ڳیا ۔ زمین دی سائنس دے حوالے نال ، جین پیکارڈ زمین دے رداس دی جدید قدر دے 0.44% دے اندر پیمائش کیتی ۔ اگوسٹینو سکیلا نیپلز اچ "لا وانا سپیکولازیون ڈسنگناٹا ڈال سینسو: لیٹیرا رسپونسوا سی آئی کورپی مارینی ، چے پیٹریفیکیٹی سی ٹرووانو ان ویری لووگھی ٹیرسٹری" ("حس ولوں بے وقوف بݨائی ڳئی بیکار قیاس آرائی") شائع کیتی ، جیندے اچ فوسلز دی نامیاتی اصل دی وکالت کیتی ڳئی ۔ ایں سال نباتات تے زمین دی سائنس دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال انگلینڈ دا فلورا شائع تھیا ، بوٹینک گارڈن کھلیا ، زمین دا رداس ماپیا ڳیا تے فوسلز دی نامیاتی اصل دی وکالت تھئی ۔

ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، ولیم کلیمنٹ ولوں انگلینڈ اچ پہلی لانگ کیس گھڑی بݨائی ڳئی ۔ 1670ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 25 فروری کوں ماریا مارگریتھ کرچ ونکل مین پیدا تھئی ، جرمن ماہر ایسٹرونومی (1720ء اچ فوت تھئی) ۔ 10 مارچ کوں جوہان روڈولف گلابر ، جرمن کیمیا دان فوت تھیا (1604ء اچ پیدا تھیا) ۔ 21 مئی کوں نیکولو زوچی ، اطالوی ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1586ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال نباتات ، زمین دی سائنس ، ٹیکنالوجی ، ایسٹرونومی تے کیمسٹری دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جان رے دا "کیٹلاگس پلانٹرم اینگلی" انگلینڈ دے فلورا دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں انگلینڈ دے پودیاں دی درجہ بندی کیتے بنیاد رکھی ۔

جین پیکارڈ دی زمین دے رداس دی پیمائش جیومیٹری دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں زمین دے سائز دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا ۔

ولیم کلیمنٹ دی لانگ کیس گھڑی دی ایجاد گھڑی سازی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں گھڑی دی ڈیزائن اچ بہتری دی بنیاد رکھی ۔

جوہان روڈولف گلابر دی موت کیمسٹری دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ گلابر ہک باصلاحیت کیمیا دان ہئی جئیں سوڈیم سلفیٹ (گلابر نمک) دی دریافت کیتی ۔ اوں دے کم کیمسٹری دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1667ء وچ سائنس دی ٹور

## 1667ء وچ سائنس دی ٹور
1667ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، 24 جون کوں پیرس میریڈیئن تے پیرس آبزرویٹری دی جاہ متعین کیتی ڳئی ۔ کیمسٹری دے حوالے نال ، جوہان جوآخم بیچر اپݨی "فزیکل ایجوکیشن" اچ او نظریہ پیش کیتا جینکوں بعد اچ فلوجسٹن تھیوری دے ناں نال ڄاݨیا ڳیا ۔ سائنس دی تاریخ تے فلسفہ دے حوالے نال ، تھامس سپریٹ "دی ہسٹری آف دی رائل سوسائٹی آف لندن ، فار دی امپروونگ آف نیچرل نالج" شائع کیتا ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، کیمسٹری تے سائنسی تاریخ دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال آبزرویٹری دی جگہ متعین تھئی ، فلوجسٹن تھیوری پیش تھئی تے رائل سوسائٹی دی تاریخ شائع تھئی ۔

ریاضی دے حوالے نال ، جیمز گریگوری π دی ماورائیت ثابت کیتی ۔ فزیالوجی تے طب دے حوالے نال ، 15 جون کوں جین بپٹسٹ ڈینس ہک بھیݙ توں ہک چھوکرے اچ پہلا خون منتقل کیتیا ۔ رابرٹ ہک ثابت کیتا کہ پھیپھڑیاں اچ خون دی تبدیلی سانس کیتے ضروری ہے ۔ تھامس ولس "پیتھولوجیکے سیریبری ، ایٹ نرووسی جینیرس سپیسیمن" شائع کیتا ۔ اشاعت دے حوالے نال ، نکولس سٹینو فلورنس اچ "ایلیمینٹورم مائیولوجی سپیسیمن ، سیو مسکولی ڈیسکرپٹیو جیومیٹریکا کوئ ایکسسیڈنٹ کینس کارچاریئے ڈسیکٹم کیپٹ ، ایٹ ڈسیکٹس پیسس ایکس کینم جینیر" شائع کیتا ، جیندے اچ عضلات دی میکانکس ، اووری (ڈاگ فش دی چیر پھاڑ دی بنیاد تے) ، تے جیالوجی دے تلچھٹ دے نظریہ دے مطالعہ کیتے بنیاد فراہم کیتی ڳئی ۔ ایں سال ریاضی ، فزیالوجی ، طب تے اشاعت دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال π دی ماورائیت ثابت تھئی ، خون چڑھایا ڳیا ، سانس دا عمل سمجھ اچ آیا ، اعصابی نظام تے کم شائع تھیا تے عضلات ، اووری تے تلچھٹ دے نظریہ تے کم سامݨے آیا ۔

1667ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 29 اپریل (بپتسمہ) کوں جان اربوتھنوٹ ، سکاٹش پیدائشی پولی میتھ پیدا تھیا (1735ء اچ فوت تھیا) ۔ 2 مئی کوں جیکب کرسٹوف لی بلون ، چار رنگاں دی چھپائی دا جرمن موجد پیدا تھیا (1741ء اچ فوت تھیا) ۔ 26 مئی کوں ابراہم ڈی موئور ، فرانسیسی ریاضی دان پیدا تھیا (1754ء اچ فوت تھیا) ۔ 27 جولائی کوں جوہان برنولی ، سوئس ریاضی دان پیدا تھیا (1748ء اچ فوت تھیا) ۔ 3 اپریل کوں ایڈورڈ سومرسیٹ ، 2nd مارکوئس آف ورسیسٹر ، انگریز موجد فوت تھیا (1601ء اچ پیدا تھیا) ۔ 10 اپریل کوں جان مارک مارسی ، بوہیمیئن طبیب فوت تھیا (1595ء اچ پیدا تھیا) ۔ 5 جون کوں گریگوائر ڈی سینٹ ونسنٹ ، فلیمش ریاضی دان فوت تھیا (1584ء اچ پیدا تھیا) ۔پیٹر منڈی ، انگریز مسافر فوت تھیا (تقریباً 1596ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، کیمسٹری ، سائنس دی تاریخ ، ریاضی ، فزیالوجی ، طب ، اشاعت ، پولی میتھ ، ایجاد ، ریاضی تے سفر دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جیمز گریگوری دی π دی ماورائیت دا ثبوت ریاضی دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں ٹرانسینڈینٹل نمبرز دے مطالعہ دی بنیاد رکھی ۔

جین بپٹسٹ ڈینس دا خون چڑھاوݨ دا تجربہ طب دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں خون دی منتقلی دے میدان دی بنیاد رکھی ۔

نکولس سٹینو دا "ایلیمینٹورم مائیولوجی سپیسیمن" جیالوجی دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں تلچھٹ دے نظریہ دی بنیاد رکھی ۔
1672ء وچ سائنس دی ٹور

## 1672ء وچ سائنس دی ٹور
1672ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، 6 فروری کوں آئزک نیوٹن آپٹکس تے اپݨا پہلا مقالہ لندن دی رائل سوسائٹی کوں پیش کیتا ۔ 23 دسمبر کوں جیووانی کاسینی ریا دریافت کیتا ، جیڑھا زحل دا ہک سیارہ ہے ۔ جان فلیم سٹیڈ مریخ دے مشاہدات توں شمسی پیرالاکس دا تعین کیتا ۔ نباتات دے حوالے نال ، رابرٹ موریسن "پلانٹرم امبیلیفرارم ڈسٹریبیوشیو نووا ، فیئر ٹیبولاس کوگنیشنز ایٹ افینیٹیٹس ، ایکس لیبرا نیچوری آبزرواتا ایٹ ڈیٹیکٹا" شائع کیتا ، جیڑھا پودیاں دے ہک مخصوص گروہ ، امبیلیفرے کیتے وقف کیتا ڳیا پہلا مونوگراف ہے ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے نباتات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال آپٹکس تے کم سامݨے آیا ، زحل دا سیارہ دریافت تھیا ، شمسی پیرالاکس ماپیا ڳیا تے پودیاں تے مونوگراف شائع تھیا ۔

ریاضی دے حوالے نال ، جارج موہر موہر-ماسکیرونی تھیورم شائع کیتا ، جیڑھا کمپاس تے سٹریٹ ایج نال کیتا ونڄݨ والا کوئی وی جیومیٹرک تعمیر صرف کمپاس نال کیتا ونڄ سڳدے ۔ طب دے حوالے نال ، پال باربیٹ "اوپرا اومنیا میڈیکا ایٹ سرجیکا" شائع کیتا ۔ رچرڈ لوئر "ڈی کیٹاریس" شائع کیتا ، جیڑھا ہک انگریز طبیب ولوں ہک کلاسیکی نظریہ (ایہ نظریہ کہ ناک دی کیٹار دماغ توں خارج تھیوݨ والے رطوبتاں دی وجہ توں تھیندی ہے) کوں گھنݨ تے سائنسی تجربے نال اونکوں غلط ثابت کرݨ دی پہلی علمی کوشش ہئی ۔ ڈچ طبیب ریگنیر ڈی گراف خواتین دے تولیدی نظام دا بیان ݙتا ۔ اسبرینڈ وان ڈیمربروک یوٹریچٹ اچ اپݨے "اناٹوم کورپورس ہیومانی" دا پہلا ایڈیشن شائع کیتا ۔ تھامس ولس طبی نفسیات تے ابتدائی انگریزی کم ، "ٹو ڈسکورسز کنسرننگ دی سول آف بروٹز ، وچ از دیٹ آف دی وائٹل اینڈ سینسیٹیو آف مین" شائع کیتا ۔ ایں سال ریاضی تے طب دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال جیومیٹرک تعمیر دا تھیورم سامݨے آیا ، طب تے کم شائع تھیا ، خواتین دے تولیدی نظام دا بیان سامݨے آیا تے طبی نفسیات تے کم شائع تھیا ۔

ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، ڈچ مصور جان وان ڈیر ہیڈن اپݨے بھائی نکولس ، ہک ہائیڈرولک انجینئر دی مدد نال فائر ہوز کوں بہتر بݨایا ۔ اداریاں دے حوالے نال ، 11 جنوری کوں آئزک نیوٹن کوں لندن دی رائل سوسائٹی دا فیلو منتخب کیتا ڳیا تے اوں انگلینڈ دے بادشاہ چارلس ݙوجھے کوں اپݨی ریفلیکٹنگ ٹیلی سکوپ دا مظاہرہ کیتا ۔ 1672ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 13 فروری کوں ایٹین فرانسوا جیوفروئے ، فرانسیسی کیمیا دان پیدا تھیا (1731ء اچ فوت تھیا) ۔ 2 اگست کوں جوہان جیکب شیوچزر ، سوئس قدرتی مورخ پیدا تھیا (1733ء اچ فوت تھیا) ۔ این بینارڈ ، انگریز قدرتی فلسفی پیدا تھئی (1697ء اچ فوت تھئی) ۔ مارچ اچ پیٹر بلونڈو ، فرانسیسی پیدائشی سکہ دی میکانیکی ٹکسال دے علمبردار فوت تھیا ۔ 26 اپریل کوں لیونل لاکیر ، انگریز جعلی ڈاکٹر فوت تھیا (تقریباً 1600ء اچ پیدا تھیا) ۔ 3 جولائی کوں فرانسس ولوبی ، انگریز آرنیتھولوجسٹ تے اکیتھیولوجسٹ ، پسلی دے درد توں فوت تھیا (1635ء اچ پیدا تھیا) ۔ 19 نومبر کوں جان ولکنز ، انگریز بشپ تے قدرتی فلسفی ، رائل سوسائٹی دے شریک بانی فوت تھیا (1614ء اچ پیدا تھیا) ۔ آخر اچ سیمین دیژنیو ، پومور نیویگیٹر فوت تھیا جئیں 1648ء اچ بیرنگ سٹریٹ توں پہلی ریکارڈ شدہ سفر کیتی (تقریباً 1605ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، نباتات ، ریاضی ، طب ، ٹیکنالوجی ، اداریاں ، کیمسٹری ، قدرتی تاریخ ، فلسفہ ، سکہ سازی ، طب ، آرنیتھولوجی ، اکیتھیولوجی تے سفر دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔
1675ء وچ سائنس دی ٹور

## 1675ء وچ سائنس دی ٹور
1675ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، 4 مارچ کوں جان فلیم سٹیڈ کوں "فلکیاتی مبصر" مقرر کیتا ڳیا ، جیڑھا درحقیقت انگلینڈ دا پہلا فلکیاتی ماہر ہئی ۔ 10 اگست کوں انگلینڈ دے بادشاہ چارلس دوم  لندن دے قریب رائل گرین وچ آبزرویٹری دا سنگ بنیاد رکھیا ۔ جیووانی کاسینی زحل دے حلقیاں اچ کاسینی ڈویژن دریافت کیتا ۔ کھوڄ کاری دے حوالے نال ، اپریل اچ اینٹارکٹک کنورجنس کوں انگریز تاجر انتھونی ڈی لا روچے پہلی واری پار کیتا ، جئیں جنوبی جارجیا تے لینڈ کیتا ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے کھوڄ کاری دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال فلکیاتی ماہر مقرر تھیا ، آبزرویٹری دا سنگ بنیاد رکھیا ڳیا ، کاسینی ڈویژن دریافت تھیا تے انٹارکٹک کنورجنس پار کیتا ڳیا ۔

ریاضی دے حوالے نال ، 29 اکتوبر کوں جرمن پولی میتھ گوٹ فرائیڈ لیبنز کیلکولس اچ انٹیگرل دی علامت دے طور تے لانگ ایس (∫) دا پہلا استعمال کیتا ۔ 11 نومبر کوں لیبنز فنکشن y=f(x) دے گراف دے تحت رقبہ معلوم کرݨ کیتے پہلی واری انفینیٹیسیمل کیلکولس استعمال کیتا ۔ فزیالوجی تے طب دے حوالے نال ، اینٹونی وین لیوین ہوک انسانی ٹشوز تے مائعات دے مشاہدے کیتے مائیکروسکوپ استعمال کرݨا شروع کیتا ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، 25 فروری کوں نیدرلینڈز دے سائنسدان کرسٹیان ہیوجنز جرنل ڈیس اسکیونس کوں ہک خط اچ اپݨی ایجاد بیلنس سپرنگ دے خاکے جمع کرائے ، جیڑھا پورٹیبل گھڑیاں تے جیبی گھڑیاں دی درستگی دا اہم جزو ہئی ۔ ایں سال ریاضی ، فزیالوجی ، طب تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال انٹیگرل دی علامت استعمال تھئی ، انفینیٹیسیمل کیلکولس استعمال تھیا ، مائیکروسکوپ نال انسانی ٹشوز دا مشاہدہ تھیا تے بیلنس سپرنگ ایجاد تھیا ۔

1675ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 28 فروری کوں گیلوم ڈیلیسل ، فرانسیسی نقشہ نگار پیدا تھیا (1726ء اچ فوت تھیا) ۔ اکتوبر اچ جیمز گریگوری ، سکاٹش ریاضی دان تے ماہر ایسٹرونومی فوت تھیا (1638ء اچ پیدا تھیا) ۔ 27 اکتوبر کوں گیلز ڈی روبرول ، فرانسیسی ریاضی دان فوت تھیا (1602ء اچ پیدا تھیا) ۔ 11 نومبر کوں تھامس ولس ، انگریز طبیب فوت تھیا (1621ء اچ پیدا تھیا) ۔ جان جونسٹن ، پولش ماہر فطرت تے طبیب فوت تھیا (1603ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، کھوڄ کاری ، ریاضی ، فزیالوجی ، طب ، ٹیکنالوجی ، نقشہ نگاری ، ریاضی تے فطرت دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

جان فلیم سٹیڈ دی تقرری ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں رائل گرین وچ آبزرویٹری دی بنیاد رکھی تے برطانوی ایسٹرونومی دی ترقی اچ اہم کردار ادا کیتا ۔

گوٹ فرائیڈ لیبنز دا انٹیگرل دی علامت دا استعمال کیلکولس دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں کیلکولس دے مطالعہ کوں آسان بݨایا تے ریاضی دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔

تھامس ولس دی موت طب دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ ولس ہک باصلاحیت طبیب ہئی جئیں اعصابی نظام تے دماغ دے بارے اچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ اوں دے کم نیورولوجی دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔
1673ء وچ سائنس دی ٹور

## 1673ء وچ سائنس دی ٹور
1673ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ریاضی دے حوالے نال ، جان کرسی "دی ایلیمنٹس آف دیٹ میتھمیٹیکل آرٹ کامنلی کالڈ الجبرا" دی اشاعت شروع کیتی ۔ گوٹ فرائیڈ ولہیلم لیبنز آرک ٹینجنٹ سیریز کوں ول دریافت کیتا تے خاص صورت دے طور تے π کیتے لیبنز فارمولا حاصل کیتا ۔ سیموئل مورلینڈ "اے پرپیچوئل المانک اینڈ سیورل یوزفل ٹیبلز" شائع کیتا ۔ مائکروبیالوجی دے حوالے نال ، اینٹونی وین لیوین ہوک دے مائیکروسکوپ نال مشاہدات پہلی واری رائل سوسائٹی دے فلاسفیکل ٹرانزیکشنز اچ شائع تھئے ۔ فزکس دے حوالے نال ، کرسٹیان ہیوجنز پینڈولم دا اپݨا ریاضیاتی تجزیہ ، "ہوریلوجیم اوسیلٹریئم سیو ڈی موٹو پینڈولورم" شائع کیتا ۔ ایں سال ریاضی ، مائکروبیالوجی تے فزکس دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال الجبرا دی اشاعت شروع تھئی ، لیبنز فارمولا سامݨے آیا ، المانک شائع تھیا ، مائیکروسکوپ نال مشاہدات شائع تھئے تے پینڈولم دا تجزیہ پیش تھیا ۔

1673ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 10 اگست کوں جوہان کونراڈ ڈیپل ، جرمن تھیولوجین ، کیمیا دان تے طبیب پیدا تھیا (1734ء اچ فوت تھیا) ۔ 11 اگست کوں رچرڈ میڈ ، انگریز طبیب پیدا تھیا (1754ء اچ فوت تھیا) ۔ 6 مئی کوں ورنر رولفنک ، جرمن سائنسدان فوت تھیا (1599ء اچ پیدا تھیا) ۔ 17 اگست کوں ریگنیر ڈی گراف ، ڈچ طبیب تے اناٹومسٹ فوت تھیا جئیں اووریئن فولیکلز دریافت کیتے (1641ء اچ پیدا تھیا) ۔ 15 دسمبر کوں مارگریٹ کیوینڈش ، ڈچس آف نیو کیسل اپون ٹائن ، انگریز قدرتی فلسفی فوت تھئی (1623ء اچ پیدا تھئی) ۔ ایں سال ریاضی ، مائکروبیالوجی ، فزکس ، تھیولوجی ، کیمسٹری ، طب ، اناٹومی  تے فلسفہ دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔

اینٹونی وین لیوین ہوک دے مائیکروسکوپ نال مشاہدات مائکروبیالوجی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں مائیکروسکوپ دے استعمال نال حیاتیات دی تحقیق دے نویں رستے کھولئے ۔

کرسٹیان ہیوجنز دا پینڈولم دا تجزیہ فزکس دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں پینڈولم دی حرکت دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا تے ٹائم کیپنگ دے میدان اچ بہتری دی بنیاد رکھی ۔

ریگنیر ڈی گراف دی موت طب دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ ڈی گراف ہک باصلاحیت طبیب تے اناٹومسٹ ہئی جئیں اووریئن فولیکلز دریافت کیتے ۔ اوں دے کم تولیدی حیاتیات دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔

مارگریٹ کیوینڈش دی موت فلسفہ دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ کیوینڈش ہک باصلاحیت فلسفی ہئی جئیں سائنسی طریقہ کار تے تجرباتی فلسفے دے بارے اچ اہم سوالات چاتے تے سائنسی بحث کوں تحریک ݙتی ۔
1674ء وچ سائنس دی ٹور

## 1674ء وچ سائنس دی ٹور
1674ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، اینٹونی وین لیوین ہوک مائیکروسکوپ دا استعمال کریندے ہوئے انفوسوریا دریافت کیتا ۔ فارماکولوجی دے حوالے نال ، تھامس ولس "فارماسیوٹیس ریشنلس" شائع کیتا ۔ ایں سال حیاتیات تے فارماکولوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال انفوسوریا دریافت تھیا تے فارماکولوجی تے کم شائع تھیا ۔ 

اینٹونی وین لیوین ہوک دی انفوسوریا دی دریافت مائکروبیالوجی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں مائیکروسکوپ دے استعمال نال حیاتیات دی تحقیق دے نویں رستے کھولئے ۔ لیوین ہوک دے مشاہدات زندگی دے چھوٹے جانداراں دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں تبدیل کیتا تے مائکروبیالوجی دے میدان دی بنیاد رکھی ۔ 

تھامس ولس دا "فارماسیوٹیس ریشنلس"  فارماکولوجی دی تاریخ اچ ہک اہم کم ہئی ۔ ایں دوائیاں دے استعمال دے بارے اچ سائنسی نقطہ نظر پیش کیتا تے فارماکولوجی دے مطالعہ دی ترقی اچ مدد کیتی ۔ ولس دے کم دوائیاں دے اثرات دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا تے کلینیکل فارماکولوجی دی بنیاد رکھی ۔ 

1674ء اچ صرف ہک اہم شخصیت فوت تھئی ۔ جین پیکویٹ ، فرانسیسی اناٹومسٹ فوت تھیا (1622ء اچ پیدا تھیا) ۔ پیکویٹ ہک باصلاحیت اناٹومسٹ ہئی جئیں لمفیٹک نظام دے بارے اچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ اوں دے کم فزیالوجی دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا ۔
1676ء وچ سائنس دی ٹور

## 1676ء وچ سائنس دی ٹور
1676ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، گرمیاں اچ کرسٹوفر ورین ولوں ڈیزائن کیتی ڳئی رائل گرین وچ آبزرویٹری لندن دے قریب مکمل تھی ڳئی ۔ 7 دسمبر کوں ڈینش ماہر ایسٹرونومی اولے رومر مشتری دے چندراں دے گرہن دا مشاہدہ کریندے ہوئے روشنی دی رفتار ماپی ، جیڑھی 140,000 میل فی سیکنڈ (تقریباً 25% ٻہوں گھٹ) حاصل تھئی ۔ ایڈمنڈ ہیلی آکسفورڈ یونیورسٹی چھوڑ تے سینٹ ہیلینا دے جزیرے تے پہنچ ڳیا تے جنوبی نصف کرہ توں تاریاں دی تندیر بݨاوݨ کیتے ہک فلکیاتی آبزرویٹری قائم کیتی ۔ حیاتیات دے حوالے نال ، اینٹونی وان لیوین ہوک مائیکروسکوپ نال مشاہدہ کریندے ہوئے بیکٹیریا دریافت کیتا ۔ فرانسس ولوبی دی "آرنیتھولوجی" جان رے ولوں شائع کیتی ڳئی ، جیڑھی سائنسی آرنیتھولوجی دی بنیاد ہے ۔ ایں سال ایسٹرونومی تے حیاتیات دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال آبزرویٹری مکمل تھئی ، روشنی دی رفتار ماپی ڳئی ، آبزرویٹری قائم تھئی ، بیکٹیریا دریافت تھیا تے آرنیتھولوجی تے کم شائع تھیا ۔

طب دے حوالے نال ، ولیم برگز کیمبرج اچ اکھ دی اناٹومی  (انگلینڈ اچ پہلی واری) ، "اوفتھلموگرافیا" شائع کیتی ۔ تھامس سیڈنہم درسی کتاب "آبزرویشنز میڈیسائی" شائع کیتی ، جیڑھی اوندے "میتھوڈس کیوراندی فیبریس" دا وݙا تھیوݨ والا تریجھا ایڈیشن ہئی ۔ پیلیونٹولوجی دے حوالے نال ، ہݨ تک ڈائنوسار دی ڄاݨی ونڄݨ والی پہلی فوسل ہݙی رابرٹ پلاٹ انگلینڈ اچ دریافت کیتی ، جیڑھی آکسفورڈ شائر دے چپنگ نورٹن دے قریب کورن ویل اچ ہک چونے دے پتھر دی کھاݨ توں میگالوسورس دی فیمر ہئی ۔ فزکس دے حوالے نال ، رابرٹ ہک پہلی واری ہک دا قانون لاطینی ایناگرام دے طور تے ظاہر کیتا ۔ ٹیکنالوجی دے حوالے نال ، 7 جولائی کوں رائل گرین وچ آبزرویٹری اچ رچرڈ ٹاؤنلی دے ڈیزائن تے تھامس ٹومپیون ولوں بݨائی ڳئی ڈیڈ بیٹ ایسکیپمنٹ دی ہک شکل استعمال کرݨ والیاں پہلی گھڑیاں نصب کیتیاں ڳئیاں ۔ ایں سال طب ، پیلیونٹولوجی ، فزکس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال اکھ دی اناٹومی  شائع تھئی ، طب تے کم شائع تھیا ، ڈائنوسار دی ہݙی دریافت تھئی ، ہک دا قانون سامݨے آیا تے گھڑیاں نصب کیتیاں ڳئیاں ۔

1676ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 28 مئی کوں جاکوپو ریکاٹی ، اطالوی ریاضی دان پیدا تھیا (1754ء اچ فوت تھیا) ۔ کالیب تھریلکیلڈ ، آئرش نباتات دان پیدا تھیا (1728ء اچ فوت تھیا) ۔ ماریا کلارا ایمارٹ ، جرمن ماہر ایسٹرونومی ، انگیور تے ڈیزائنر پیدا تھئی (1707ء اچ فوت تھئی) ۔ 25 مئی کوں جوہان رہن ، سوئس ریاضی دان فوت تھیا (1622ء اچ پیدا تھیا) ۔ 4 ستمبر کوں جان اوگلبی ، انگریز نقشہ نگار فوت تھیا (1600ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، حیاتیات ، طب ، پیلیونٹولوجی ، فزکس ، ٹیکنالوجی ، ریاضی ، نباتات ، ایسٹرونومی تے نقشہ نگاری دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔  

اولے رومر دی روشنی دی رفتار دی پیمائش ایسٹرونومی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں روشنی دی رفتار دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں تبدیل کیتا تے جدید فزکس دی بنیاد رکھی ۔

اینٹونی وان لیوین ہوک دی بیکٹیریا دی دریافت مائکروبیالوجی دی تاریخ اچ ہک انقلابی واقعہ ہئی ۔ ایں مائیکروسکوپ دے استعمال نال حیاتیات دی تحقیق دے نویں رستے کھولئے تے مائکروبیالوجی دے میدان دی بنیاد رکھی ۔

رابرٹ ہک دا ہک دا قانون فزکس دی تاریخ اچ ہک بھرویں اڳونہیں ہئی ۔ ایں لچک دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں بہتر بݨایا تے انجینئرنگ دے میدان اچ بہتری دی بنیاد رکھی ۔
1677ء وچ سائنس دی ٹور

## 1677ء وچ سائنس دی ٹور
1677ء سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان اچ کجھ اہم واقعات پیش آئے ۔ ایسٹرونومی دے حوالے نال ، جان سیلر دے "اٹلس کوئلیسٹی" دی اشاعت تھئی ، جیڑھا پہلا انگریزی سٹار اٹلس ہئی ۔ ریاضی دے حوالے نال ، گوٹ فرائیڈ ولہیلم لیبنز ٹینجنٹ دے مسئلے دا مکمل حل ݙتا ۔ ایڈورڈ کوکر (1676ء اچ فوت تھی ڳیا) نال منسلک "کوکرز ارتھمیٹک: بینگ اے پلین اینڈ فیملیئر میتھڈ سوٹیبل ٹو دی مینسٹ کیپیسٹی فار دی فل انڈرسٹینڈنگ آف دیٹ انکمپیریبل آرٹ ، ایز اٹ از ناو ٹاٹ بائی دی ایبیسٹ سکول ماسٹرز ان سٹی اینڈ کنٹری" شائع تھیا ۔ ایہ انگلینڈ اچ 150 سال توں ودھ عرصے تک ہک معیاری گرامر سکول دی درسی کتاب رہی ۔ طب دے حوالے نال ، 21 جنوری کوں بوسٹن اچ چیچک تے ہک پمفلٹ شائع تھیا ، جیڑھا شمالی امریکہ اچ برطانوی کالونیاں اچ پہلی طبی اشاعت بݨ ڳیا ۔ ایں سال ایسٹرونومی ، ریاضی تے طب دے میدان اچ بھرویں اڳونہیں تھئی ، جیندے نال سٹار اٹلس شائع تھیا ، ٹینجنٹ دا مسئلہ حل تھیا ، ریاضی دی درسی کتاب شائع تھئی تے طبی اشاعت سامݨے آئی ۔

مائکروبیالوجی دے حوالے نال ، اینٹونی وین لیوین ہوک سپرماتوزون دریافت کیتا ۔ پیلیونٹولوجی دے حوالے نال ، رابرٹ پلاٹ "دی نیچرل ہسٹری آف آکسفورڈ شائر ، بینگ این اینجھے ٹوورڈ دی نیچرل ہسٹری آف انگلینڈ" شائع کیتا ، جیندے اچ اوں ہک انسانی جنات دی فوسل فیمر بیان کیتی ، جینکوں ہݨ ڈائنوسار میگالوسورس دے طور تے ڄاݨیا ویندے ۔ 1677ء اچ کجھ اہم شخصیات پیدا تھئیاں تے فوت وی تھئیاں ۔ 8 فروری کوں جیکس کاسینی ، فرانسیسی ماہر ایسٹرونومی پیدا تھیا (1756ء اچ فوت تھیا) ۔ 17 ستمبر کوں سٹیفن ہیلز ، انگریز فزیالوجسٹ تے پادری پیدا تھیا (1761ء اچ فوت تھیا) ۔ 27 ستمبر کوں جوہان گیبریل ڈوپل میئر ، جرمن ریاضی دان ، ماہر ایسٹرونومی تے نقشہ نگار پیدا تھیا (1750ء اچ فوت تھیا) ۔ 4 مئی کوں آئزک بیرو ، انگریز ریاضی دان فوت تھیا (1630ء اچ پیدا تھیا) ۔ 23 مئی (تدفین) کوں جان کرسی ، انگریز ریاضی دان فوت تھیا (1677ء اچ پیدا تھیا) ۔ 11 اکتوبر کوں سر کارنیلیس ورمیوڈن ، ڈچ پیدائشی نکاسی آب انجینئر فوت تھیا (1595ء اچ پیدا تھیا) ۔ 14 اکتوبر کوں فرانسس گلیسن ، انگریز طبیب فوت تھیا (1599ء اچ پیدا تھیا) ۔ ایں سال مائکروبیالوجی ، پیلیونٹولوجی ، ایسٹرونومی ، فزیالوجی ، ریاضی ، انجینئرنگ تے طب دے میدان اچ اہم واقعات پیش آئے تے اہم سائنسداناں دی پیدائش تے موت تھئی ۔

اینٹونی وین لیوین ہوک دی سپرماتوزون دی دریافت مائکروبیالوجی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں تولیدی حیاتیات دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں تبدیل کیتا تے مائکروبیالوجی دے میدان دی بنیاد رکھی ۔

رابرٹ پلاٹ دی میگالوسورس دی فوسل فیمر دی دریافت پیلیونٹولوجی دی تاریخ اچ ہک اہم واقعہ ہئی ۔ ایں ڈائنوسارز دے بارے اچ ساݙی سمجھ کوں تبدیل کیتا تے پیلیونٹولوجی دے میدان دی بنیاد رکھی ۔

آئزک بیرو دی موت ریاضی دی تاریخ اچ ہک وݙا نقصان ہئی ۔ بیرو ہک باصلاحیت ریاضی دان ہئی جئیں کیلکولس تے جیومیٹری دے بارے اچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ اوں دے کم ریاضی دی ترقی دی بنیاد رکھی ۔