وسیب دی آبادی تے وسائل

سرائیکی وسیب دی آبادی 7 کروڑ ہے ۔ اے بیمان آکھدن جو 1998 دی مردم شماری ءِ چ سرائیکی آبادی ءِ چ 10 فیصد آئی اے تے پنجابی دی 45 فیصد آئی اے ۔ اساں پُچھدوں جو 1998ء دی مردم شمار ی ءِ چ سرائیکی خانہ کتھ ہا ؟ اساݙی دھاڑ پٹ تے عدالت دے حکم تے تُساں نویں فارم چھپوا تے صرف چند ضلعیں ءِ چ بھیڄے ہن، اُتھاں وی ݙو فارم ہَن۔ اوندا کیا رزلٹ آوے ہا ؟ سرائیکی خانہ سارے ملک ءِ چ اونویں ہکو سنواں ہووے جیویں ٻے زبانیں دے ہِن۔ ہُݨ تُساں نویں آدم شماری کیوں نی کرویندے ؟ آئین پاکستان دی رو نال تُساں 1998ء دے بعد 2008ء ءِ چ نویں آدم شماری کراوݨ دے پابند ہاوے ۔ ول پنج سال ٻے کیوں لنگھا ݙتن ۔ عدالتاں وی چُپ ان؟ سرائیکی وزیراعظم کوںگھر بھیڄݨا ہووے تاں 30 سکینڈ دی سزا ڈیزائن تھی ویندی اے، قتل تے ٻئے اہم مقدمے جیرھے لکھاں دی تعداد ءِ چ ویہہ ویہہ سالیں توں رُلدے پن، انصاف گھنݨ آلے قبریں ونڄ سُتن، تہاکوں لحاظ نی آیا ۔ ݙینھ رات از خود نوٹس ، از خود نوٹس، سرائیکی وزیراعظم گھر آیا تاں ونڄ تے تہاݙا ہاں ٹھریا ۔ کیا ایہو انصاف اے ؟ آدم شماری جیرھی آئینی تقاضہ ہے دا نوٹس کیوں نی گھدا ڳیا؟ سرائیکی نال بے انصافیاں تے سرائیکی دشمنیاں کے توݨیں کریسو ۔ اساں ظلم دے ایں سماج تے تہاݙے کوڑے انصاف کوں نی منیندے ۔ بھرا بݨیندو تاں ول ہر شے کوں انصاف دی ترکڑی ءِ چ تولو تے پورا پورا وزن کر تے ساریں کوں ݙیو ۔ ایہو انصاف تے ایہو قرآن دا فرمان اے ۔ نہ تاں چاؤ اپݨے ترکڑی وٹے تے پرے تھیوو۔ اساں سرائیکی نہ تہاݙے ٻیلی تے نہ رہک ہیسے ۔اسیݙی اپݨی زمین اے، اساں تُساں جہے بکھیں کوں ݙیوݨ آلے ہیسے  گھنݨ آلے کائنی، اساں ہک لکھ 43 ہزار مربع میل دنیا دے زرخیز ترین رقبے دے مالک ہیسے۔ اساݙی مقدس تے پاک دھرتی تے چنبے نہ کھوڑو، اپݨے پلیت پیر پرے کرو، تُساں اپݨے ٻنے اساں اپݨے ٻنے تے نہ تاں یاد رکھو ،اساں سرائیکی ٹکر دے گبھے تے نی لڑدے پر بنی تے ونی تے جھیڑا ضرور تھیندے ۔

اساں کنوں لہوری پُچھدن جو تہاݙے کول کیا ہے ؟ در اصل ایہو سوال تاں انہائیں نال بݨدے جو تہاݙے کول کیا ہے ؟ اساں ست دریاویں دی وارث تے امین دھرتی دے وارث ہیسے ۔ اسیݙے دریا تے بیراج اپݨے ہِن ۔ اساں کنے امب ، اناج ، کپاہ تے کپڑا سب کجھ ہے ۔ تُساں اسیݙے متھاج ہیوے ، اساں تہاݙے کائنی ۔ تُساں کنے سب کجھ ہووے تاں گھر ٻہو ہا، اسیݙے کول نہ آؤ ہا ۔ تُساں کنے کجھ کائنا ہا تہوں بھڄ تے آئے وے ۔ ہُݨ رڄ دے مخول اساکوں نہ ݙکھاؤ۔ تُساں آکھدو تُساں کنے کیا ہے ؟ سݨو، تونسہ بیراج، چشمہ بیراج، جناح بیراج، ہیڈ پلہ،ہیڈ محمد آلا، ہیڈ تریموں ، ہیڈ پنجند ، ہیڈ سدھنائی، میلسی ، بہاولپور اسیݙے کول ہِن۔ یورنیم، گندھک، سنگ مرمر، جپسم، کولہ ، تیل تے گیس دے ذخائر، لوہے دے ذخائر، سرخ پتھر، باری پاݨی، ملتانی مٹی ، چونے دا پتھر تے ٻے معدنی وسائل اسیݙے کول اِن۔ گوشت تے اُن آلے زناور اسیݙے کو اِن۔ یورنیم 100 فیصد ، عام پتھر 100 فیصد ،جپسم 92 فیصد، امب 90 فیصد ، قالین 80 فیصداِن۔ 80 فیصد پھٹی، 2 فیصد گوشت، 70 فیصد چمڑا، 70 فیصد کھیر مکھݨ، 80 فیصد کھل بنولہ، 62 فیصد ساوا سُکا گھاہ60 فیصد، کݨک 65 فیصد، تھوم 5 فیصد، سبزیاں 55 فیصد تے قیمتی پتھر 30 توں 50 فیصد سرائیکی وسیب پیدا کریندے ۔ میݙا سندھو کالا باغ تے سرائیکی وسیب ءِ چ قدم رکھیندے ۔ میانوالی ، بھکر، لیہ، دیرہ غازی خان، راجن پور، رحیم یارخان توں تھیندا ہیڈ گڈو توں سمندر آلے پاسے لنگھ ویندے ۔ایویں چنہاں، ستلج، راوی ،جہلم تے ٻے دریا میݙی مقدس تے پاک دھرتی تے ا یویں ولا کے مار تے کھیݙدن جیویں جلیبی یا نانگ وکڑ کھمدے ۔میݙے وسیب وچ شوگر ملاں ،کپڑے، سیمنٹ، ٹریکٹر، کھاد مِلاں، فلور مِلاں ، فوڈ انڈسٹری، پلاسٹک انڈسٹری ، کاٹن فیکٹری تے اُن دے کارخانے تے تھرمل گھر ہِن۔ میݙے وسیب ءِ چ ریل دا ٻہوں وݙا نظام ہے۔ ریل دا ملتان ڈویژن پاکستان دا سب توں وݙا ڈویژن ہے۔ خانیوال، سمہ سٹہ ، ملتان، سرگودھا، خانپور ، کوٹ ادو ، شیر شاہ، کندیاں تے ٻے وݙے وݙے جنگشن اِتھاں موجود ہِن ۔ آبادیں کوں ملاوݨ آلے سڑکیں دا ٻہوں وݙا نیٹ ورک اِتھاں موجود ہے۔ سرائیکی وسیب ءِ چ اناج تے اجناس دیاں منڈیاں ٻہوں اِن ۔ اڄاں تُساں پُچھدو ، سرائیکی وسیب ءِ چ کیا ہے۔ تُساں آپ ݙسو تہاݙے کول کیا ہے؟

## حوالہ
معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ