open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عذرا فضل پیچوہو

**عذرا فضل پیچوہو** ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑیاں 19 اگست 2018ء توں سندھ دی  صوبائی وزیر برائے صحت تے آبادی بہبودرہ چکی ہن۔ اوہ اگست 2018ء توں سندھ دی صوبائی اسمبلی دی رکن وی رہی  ہن۔ عذرا 2002ء توں مئی 2018ء تک پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن رہیاں۔

### ابتدائی حیاتی تے تعلیم

### سیاسی حیاتی

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
عذرا فضل پیچوہو 21 فروری 1953ء کوں پاکستان دے شہر لاڑکانہ وچ حکیم علی زرداری تے بلقیس سلطانہ زرداری دے ہاں پیدا تھیاں۔ انہاں دے ݙو بھینڑیں بھرا، آصف علی زرداری تے فریال تالپور ہن۔ عذرا پیشے دے لحاظ نال ہک طبیب ہن تے ڈاؤ میڈیکل کالج توں ایم بی بی ایس کیتا ہئی۔ 

## سیاسی زندگی

### 2002ءکے عام انتخابات
عذرا فضل پیچوہو 2002ء دے عام انتخابات وچ حلقہ این اے 213 (نواب شاہ 1) توں پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دی حیثیت نال قومی اسمبلی پاکستان دی رکن منتخب تھیاں۔ انہاں نے 75،237 ووٹ حاصل کیتے تے انہاں نے مسلم لیگ (ق) دے امیدوار سید زاہد حسین شاہ کوں شکست ݙتی۔

عذرا 2007ء وچ بینظیر بھٹو دے قتل تک مقبول سیاست دان نہ ہن۔ بینظیر بھٹو دے قتل دے بعد، اوہ شہید ذوالفقار علی بھٹو انسٹی ٹیوٹ آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی دی چانسلر بݨیاں۔ 

### 2002ء دے عام انتخابات
عذرا فضل 2008ء دے عام انتخابات وچ حلقہ این اے 213 (نواب شاہ 1) توں پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دی حیثیت نال قومی اسمبلی پاکستان دی رکن ولا منتخب تھیاں۔ انہاں نے 75،237 ووٹ حاصل کیتے تے انہاں نے 108،404 ووٹ حاصل کیتے تے انہاں نے مسلم لیگ (ف) دے امیدوار سید زاہد حسین شاہ کوں شکست ݙتی۔

### 2013ء دے عام انتخابات
عذرا 2013ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ این اے 213 (نواب شاہ 1) توں پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دی حیثیت نال پاکستان دی قومی اسمبلی دی رکن ولا منتخب تھیاں۔ انہاں نے 113،199 ووٹ حاصل کیتے تے متحدہ قومی موومنٹ دے امیدوار عنایت علی رند کوں شکست ݙتی۔

### 2018ء دے عام انتخابات
عذرا 2018ء دے عام انتخابات وچ حلقہ پی ایس 37 (شہید بینظیرآباد 1) توں پاکستان پیپلز پارٹی دی امیدوار دی حیثیت نال سندھ دی صوبائی اسمبلی دی رکن منتخب تھیاں۔

19 اگست 2018ء وچ انہاں کوں وزیر اعلی سید مراد علی شاہ دی صوبائی سندھ کابینہ وچ شامل کیتا ڳیا تے انہاں کوں سندھ صوبائی وزیر برائے صحت تے سندھ صوبائی وزیر برائے آبادی بہبود بݨایا ڳیا۔

## حوالہ

ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں
ونکی:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 2018ء کنوں 2023ء
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
کرم الٰہی بندیال

**کرم الٰہی بندیال**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 2008 توں مئی 2018 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

### ابتدائی حیاتی تے تعلیم

### سیاسی کیریئر

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
کرم الٰہی بندیال یکم مئی 1961 کوں خوشاب وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے 1981 وچ گورنمنٹ کالج لاہور توں گریجویشن کیتا تے بیچلر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی۔ 

## سیاسی کیریئر
کرم الٰہی بندیال نے 2002 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-40 (خوشاب-II) توں آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست دے کیتےانتخاب لڑیا، پر اوہ ناکام رہے۔ انہاں نے 24,307 ووٹ حاصل کیتے تے قومی اتحاد دے امیدوار ملک صالح محمد گنجیال توں نشست ہار ڳئے۔ اوہ 2008 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-40 (خوشاب-II) توں آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے  منتخب تھئے۔ انہاں نے 26,494 ووٹ حاصل کیتے تے آزاد امیدوار ملک حسن نواز گنجیال کوں شکست ݙتی۔ اوہ 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-40 (خوشاب-II) توں پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے لیے ولامنتخب تھئے۔ انہاں نے 45,854 ووٹ حاصل کیتے تے آزاد امیدوار محمد صالح محمد گنجیال کوں شکست ݙتی۔  

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
عبدالقدیرعلوی

**عبدالقدیر علوی**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے مئی 2013 توں مئی 2018 تک تے اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
عبدالقدیر علوی 14 فروری 1963 کوں تحصیل گوجرہ وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے انٹرمیڈیٹ تک تعلیم حاصل کیتی۔  

## سیاسی کیریئر
عبدالقدیر علوی 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-85 (ٹوبہ ٹیک سنگھ-II) توں پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتےمنتخب تھئے۔ اوہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 119 (ٹوبہ ٹیک سنگھ-II) توں مسلم لیگ ن دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولامنتخب تھئے۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
کامران اختر

**کامران اختر**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے مئی 2013 توں مئی 2018 تک سندھ دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہ چکیے ہن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
اوہ 10 اپریل 1977 کوں کراچی وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے کراچی یونیورسٹی توں بیچلرز آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی۔ 

## سیاسی کیریئر
کامران اختر 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ PS-91 کراچی-III توں متحدہ قومی موومنٹ دے امیدوار دے طور تے سندھ دی صوبائی اسمبلی دے کیتےمنتخب تھئے۔ 

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
چودھری طارق محمود باجوہ

**چودھری طارق محمود باجوہ**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 2008 توں مئی 2018 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## ابتدائی زندگی تےتعلیم
چودھری طارق محمود باجوہ 12 جولائی 1963 کوں سانگلہ ہل وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے 2007 وچ بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی توں گریجویشن کیتا تے بی اے دی ڈگری حاصل کیتی۔

## سیاسی کیریئر
چودھری طارق محمود باجوہ نے 2002 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-170 (شیخوپورہ-IX) توں آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست دے کیتے انتخاب لڑیا، پر اوہ ناکام رہے۔ انہاں نے 14,846 ووٹ حاصل کیتے تے اوہ نشست پاکستان مسلم لیگ (ق) دے امیدوار آصف جیلانی توں ہار ڳئے۔ اوہ 2008 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 170 (ننکانہ صاحب-I) توں پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے منتخب تھئے۔ انہاں نے 25,890 ووٹ حاصل کیتے تے پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار آصف جیلانی کوں شکست ݙتی۔ اوہ 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 170 (ننکانہ صاحب-I) توں مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ انہاں نے 36,444 ووٹ حاصل کیتے تے آزاد امیدوار میاں اعجاز حسین بھٹی کوں شکست ݙتی۔  

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
محمد نعیم اختر خان بھابھہ

**محمد نعیم اختر خان بھابھا**، آپ دا تعلق جٹ بھٹی قبیلے دی ہک ذیلی شاخ بھابھہ نال ہے۔ آپ دی ماء ٻولی سرائیکی ہے تے آپ خان بطور قبیلے دا لقب استعمال کریندے ہن۔ آپ ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 2008 توں مئی 2018 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔ انہاں کوں 2016 وچ پنجاب دے صوبائی وزیر زراعت دے عہدے تے تعینات کیتا ڳیا ہئی۔

## ابتدائی زندگی تےتعلیم
محمد نعیم اختر خان بھابھہ 20 فروری 1972 کوں پنجاب دے ضلع وہاڑی وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے پنجاب یونیورسٹی توں گریجویشن کیتا۔

## سیاسی کیریئر
محمد نعیم اختر خان بھابھہ 2008 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-237 (وہاڑی-VI) توں پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے منتخب تھئے۔ اوہ 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-237 (وہاڑی-VI) توں آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ انہاں نے مئی 2013 وچ مسلم لیگ ن وچ شمولیت اختیار کیتی۔ دسمبر 2013 وچ انہاں کوں پارلیمانی سیکرٹری برائے مواصلات تے کم مقرر کیتا ڳیا۔ نومبر 2016 وچ انہاں کوں وزیر اعلیٰ پنجاب شہباز شریف دی صوبائی کابینہ وچ شامل کیتا ڳیا تے انہاں کوں پنجاب دا صوبائی وزیر زراعت بݨایا ڳیا۔ 

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
میاں محمد شعیب اویسی

**میاں محمد شعیب اویسی**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے مئی 2013 توں مئی 2018 تک تے اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## ابتدائی زندگی تےتعلیم
میاں محمد شعیب اویسی 6 اگست 1971 کوں بہاولپور وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے گورنمنٹ صادق ایجرٹن کالج بہاولپور توں انٹرمیڈیٹ دی تعلیم حاصل کیتی ہے۔   

## سیاسی کیریئر
میاں محمد شعیب اویسی 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-270 (بہاولپور-IV) توں پاکستان مسلم لیگ (نواز) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے منتخب تھئے۔ اوہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ PP-252 (بہاولپور-VIII) توں مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا  منتخب تھئے۔

## حوالہ جات

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
محمد طارق انیس

**محمد طارق انیس**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 2008ء توں 2013ء تک پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن رہے۔ اوہ 1988ء توں 1990ء تے ولا 1993ء توں 1996ء تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## سیاست
اوہ 1988 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 114 (سیالکوٹ-XIII) توں اسلامی جمہوری اتحاد (آئی جے آئی) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے منتخب تھئے۔ انہاں نے 16,933 ووٹ حاصل کیتے تے آزاد امیدوار عتیق الرحمان کوں شکست ݙتی۔ رکن پنجاب اسمبلی دے دور وچ انہاں نے پارلیمانی سیکرٹری برائے داخلہ دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔   

انہاں نے 1990 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 114 (سیالکوٹ-XIII) توں آئی جے آئی دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست دے کیتےانتخاب لڑیا، پر اوہ ناکام رہے۔ انہاں نے 22,984 ووٹ حاصل کیتے تے اوہ سیٹ عتیق الرحمان توں ہار ڳئے۔ 

اوہ 1993ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 114 (نارووال-III) توں پاکستان مسلم لیگ (ن) (پی ایم ایل-این) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ انہاں نے 18,302 ووٹ حاصل کیتے تے آزاد امیدوار شوکت علی کوں شکست ݙتی۔ 

انہاں نے 1997ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 114 (نارووال-III) توں پاکستان مسلم لیگ (جے) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست دے کیتے انتخاب لڑیا، پر اوہ ناکام رہے۔ انہاں نے 9,276 ووٹ حاصل کیتے تے اوہ نشست آزاد امیدوار مولوی غیاث الدین توں ہار ڳئے۔ 

انہاں نے 2002ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ این اے-116 (نارووال-II) توں آزاد امیدوار دے طور تے پاکستان دی قومی اسمبلی دی نشست دے کیتے انتخاب لڑیا، پر اوہ ناکام رہے۔ انہاں نے 37,145 ووٹ حاصل کیتے تے دانیال عزیز توں نشست ہار ڳئے۔ 

اوہ 2008ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ آزاد امیدوار دے طور تے حلقہ این اے-116 (نارووال-II) توں قومی اسمبلی دے کیتے منتخب تھئے تے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) وچ شمولیت اختیار کیتی۔ انہاں نے 45,097 ووٹ حاصل کیتے تے دانیال عزیز کوں شکست ݙتی۔ نومبر 2008ء وچ، انہاں کوں وزیر اعظم یوسف رضا گیلانی دی وفاقی کابینہ وچ شامل کیتا ڳیا تے انہاں کوں ہاؤسنگ اینڈ ورکس دا وزیر مملکت مقرر کیتا ڳیا جتھاں انہاں نے فروری 2011ء تک خدمات انجام ݙتیاں۔   

2012ء وچ، انہاں کوں زرعی ترقیاتی بینک لمیٹڈ دا چیئرمین مقرر کیتا ڳیا۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
محمد اجمل آصف

**محمد اجمل آصف**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 2008 توں مئی 2018 تک پنجاب صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## ابتدائی زندگی
محمد اجمل آصف 25 مارچ 1976 کوں پیدا تھئے ۔

## سیاسی دور
اوہ 2008 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-63 (فیصل آباد-XIII) توں پاکستان مسلم لیگ (ق) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی وچ منتخب تھئے۔ انہاں نے 29,413 ووٹ حاصل کر کے پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار کوں شکست ݙتی۔ 

2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-63 (فیصل آباد-XIII) توں پاکستان مسلم لیگ (ن)  دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولامنتخب تھئے۔ 

2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ PP-108 (فیصل آباد-XII) توں مسلم لیگ ن دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولامنتخب تھئے۔

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
عبدالستار راجپر

**عبد الستار راجپر**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے 2008 توں مئی 2018 تک سندھ دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
اوہ یکم جنوری 1960 کوں ضلع نوشہرو فیروز وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے جامشورو دے لیاقت میڈیکل کالج توں ایم بی بی ایس دی ڈگری حاصل کیتی۔ 

## سیاسی کیریئر
عبد الستار راجپر 2008 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ PS-22 (نوشہرو فیروز-IV) توں پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار دے طور تے سندھ دی صوبائی اسمبلی دے کیتےمنتخب تھئے۔ انہاں نے 34,793 ووٹ حاصل کیتے تے نیشنل پیپلز پارٹی دے امیدوار عبد الستار عباسی کوں شکست ݙتی۔ اوہ 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ PS-22 نوشہرو فیروز-IV توں پی پی پی دے امیدوار دے طور تے سندھ دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولامنتخب تھئے۔ انہاں نے 30,124 ووٹ حاصل کیتے تے نیشنل پیپلز پارٹی دے امیدوار عارف مصطفی جتوئی کوں شکست ݙتی۔    

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
محمد منشااللہ بٹ

**محمد منشا اللہ بٹ**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے اگست 2018 توں جنوری 2023 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔ ایں توں پہلے اوہ 1990 توں 1999 تے ولا  اگست 2013 توں مئی 2018 تک رکن پنجاب اسمبلی رہے۔

## ابتدائی زندگی
محمد منشا اللہ بٹ 30 جون 1939 کوں سیالکوٹ وچ پیدا تھئے۔ 

## سیاسی کیریئر
محمد منشا اللہ بٹ 1990 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی 103 (سیالکوٹ) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے منتخب تھئے۔ پنجاب اسمبلی دے رکن دی حیثیت نال اپݨے دور وچ انہاں نے پنجاب دے پارلیمانی سیکرٹری برائے محنت دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ اوہ 1993 دے پاکستانی عام انتخابات وچ پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی 103 (سیالکوٹ) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ انہاں نے 34,941 ووٹ حاصل کیتے تے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) دے امیدوار کوں شکست ݙتی۔   

اوہ 1997 دے پاکستانی عام انتخابات وچ مسلم لیگ ن دے امیدوار دے طور تے حلقہ پی پی 103 (سیالکوٹ) توں پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ انہاں نے 36,487 ووٹ حاصل کیتے تے پیپلز پارٹی دے امیدوار کوں شکست ݙتی۔ انہاں نے اوں ویلے  دے وزیر اعلیٰ پنجاب دے پولیٹیکل سیکرٹری دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ اوہ اگست 2013 وچ تھیوݨ آلے ضمنی انتخابات وچ حلقہ پی پی-123 (سیالکوٹ-III) توں مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ نومبر 2016 وچ انہاں کوں وزیر اعلیٰ پنجاب شہباز شریف دی صوبائی کابینہ وچ شامل کیتا ڳیا تے انہاں کوں پنجاب دا صوبائی وزیر برائے لوکل گورنمنٹ اینڈ کمیونٹی ڈویلپمنٹ بݨایا ڳیا۔ اوہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-37 (سیالکوٹ-III) توں مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ 

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
احسان الحق باجوہ

**احسان الحق باجوہ**     ہک پاکستانی سیاست دان تے تاجر ہن جیہڑے اگست 2018 توں اگست 2023 تک پاکستان دی قومی اسمبلی دے رکن رہے۔ ایں توں پہلے اوہ مئی 2013 توں مئی 2018 تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔ اوہ بیرون ملک درجناں کمپنیاں دے مالک ہن، بشمول متحدہ عرب امارات وچ بگ کرین جنرل ٹرانسپورٹ ایل ایل سی۔ اوہ پاکستان وچ 32,000 ایکڑ توں زائد زرعی اراضی دے مالک ہن۔ اوہ پاکستان دے امیر ترین پارلیمنٹیرین تے ہک وݙے بزنس مین ہن۔ انہاں نے 2018 دے عام انتخابات وچ وی سب توں زیادہ لیڈ تے ووٹ مارجن نال کامیابی حاصل کیتی تے رکن قومی اسمبلی بݨ ڳئے۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
احسان الحق باجوہ 4 مارچ 1972 کوں ضلع بہاولنگر دے علاقے ڈاہرانوالہ وچ حاجی عبد الستار دے ہاں پیدا تھئے، جیہڑے ہک ڈپٹی سپرنٹنڈنٹ آف پولیس، تاجر تے ماہر زراعت ہن۔

انہاں نے 1992 وچ گورنمنٹ کالج آف ٹیکنالوجی، بہاولپور توں ایسوسی ایٹ انجینئری دا ڈپلوما حاصل کیتا۔

## کاروباری کیریئر
احسان الحق باجوہ ہک تاجر تے ہن جیہڑے دنیا بھر وچ درجناں کمپنیاں دے مالک ہن، بشمول Big Crane General Transport LLC، جیندی مجموعی مالیت اربوں درہم ہے۔ اوہ پاکستان وچ 6000 ایکڑ توں زائد زرعی اراضی دے وی مالک ہن۔ 2020 وچ، انہاں کوں پاکستان دے امیر ترین پارلیمنٹرین دے طور تے نامزد کیتا ڳیا، جنہاں دے اثاثیاں وچ 50 بلین PKR ہے، جنہاں وچوں زیادہ تر بیرون ملک ہن۔

## سیاسی کیریئر
انہاں دا تعلق پاکستان مسلم لیگ (ن) نال ہے، جیہڑی پاکستان وچ  کھبی ٻانہہ دی ہک مرکزی سیاسی جماعت ہے۔

انہاں نے اپݨی سیاسی حیاتی دا آغاز 2013 وچ کیتا، جݙݨ انہاں نے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دی نشست تے عام انتخابات وچ حصہ ڳھدا۔۔

2013 وچ، انہاں نے صوبائی اسمبلی دی نشست PP-281 دا انتخاب لڑیا تے چشتیاں، بہاولنگر توں کل 36,704 ووٹ ڳھن کے ایم پی اے منتخب تھئے۔

انہاں نے 2013 توں 2018 تک حکومتی یقین دہانیاں تے کمیٹی دے چیئرمین دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔

2018 وچ، انہاں نے قومی اسمبلی دی نشست NA-168 دا انتخاب لڑیا تے مجموعی طور تے 124,218 ووٹاں نال پاکستان دی سب توں زیادہ لیڈ تے ووٹ مارجن نال ایم این اے منتخب تھئے۔ انہاں نے پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) دی امیدوار فاطمہ طاہر چیمہ کوں شکست ݙتی۔

اوہ 2020 وچ PMLN دے گلف ریجن دے صدر بݨیے۔

2023 وچ، اوہ PMLN دے بین الاقوامی امور دے لیے UAE کوآرڈینیٹر وی بݨ ڳئے۔

## حوالہ

ونکی:پنجابی شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
عبدالرؤف مغل

**عبد الرؤف مغل**، ہک پاکستانی سیاست دان ہن جیہڑے اگست 2018ء توں جنوری 2023ء تک پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے رکن رہے۔ ایں توں پہلے اوہ 1993ء توں 1996ء تک تے مئی 2013ء توں مئی 2018 تک رکن صوبائی اسمبلی رہ چکیے ہن۔

## ابتدائی زندگی اور تعلیم
عبد الرؤف مغل یکم جنوری 1947ء کوں گوجرانوالہ وچ پیدا تھئے۔ انہاں نے انٹرمیڈیٹ تک تعلیم حاصل کیتی ہے۔ 

## سیاسی کیریئر
عبد الرؤف مغل 1993 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-88 (گوجرانوالہ-XII) توں پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے منتخب تھئے۔ انہاں نے 30,531 ووٹ حاصل کیتے تے پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار خالد عزیز لون کوں شکست  ݙتی۔ اوہ 1997 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ PP-88 (گوجرانوالہ-XII) توں مسلم لیگ ن دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے  ولا منتخب تھئے۔ انہاں نے 30,594 ووٹ حاصل کیتے تے پیپلز پارٹی دے امیدوار جمشید احمد چوہدری کوں شکست ݙتی۔ اوہ 2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-94 (گوجرانوالہ-IV) توں مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔ انہاں نے 47,744 ووٹ حاصل کیتے تے پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار خواجہ خالد عزیز لون کوں شکست ݙتی۔ اوہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-58 (گوجرانوالہ-VIII) توں مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دے طور تے پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے کیتے ولا منتخب تھئے۔  

## حوالہ

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
نلتر جھیل

## نلتر جھیل
نلتر وادی ، جینکوں "زمین دا ٹکڑا جنت" وی آکھیا ویندے ، گلگت بلتستان دے ضلع نگر اچ واقع ہک خوبصورت وادی ہے ۔ ایں وادی دی خاص ڳالھ اتھاں دیاں چار وݙیاں الپائن جھیلاں ہن ، جنہاں کوں نلتر جھیلاں یا بشکیری جھیلاں وی آکھیا ویندے ۔ ایہ جھیلاں 3050 توں 3150 میٹر (10010 توں 10330 فٹ) دی بلندی تے واقع ہن تے اپݨے سݨہپ دی وجہ توں پوری دنیا اچ مشہور ہن ۔ 

## نلتر وادی دا تعارف
نلتر وادی ہک پہاڑی علاقہ ہے جیڑھا برف نال ڈھکے ہوئے پہاڑاں ، سرسبز جنگلات تے صاف پاݨی دیاں جھیلاں نال بھریا ہویا ہے ۔ اتھاں دا موسم ٻہوں خوشگوار ہوندے ۔ گرمیاں اچ اتھاں دا درجہ حرارت معتدل رہندے تے سردیاں اچ برف باری ٻہوں زیادہ تھیندی ہے ۔ وادی دے لوک ٻہوں مہمان نواز تے سادہ مزاج ہوندے ہن ۔ اتھاں دی ثقافت وی ٻہوں امیر ہے ۔ 

## نلتر جھیلاں دی تفصیل
نلتر وادی اچ چار اہم جھیلاں ہن ، جنہاں دی تفصیل اے اے

پہلی جھیل (First Lake) اے جھیل سب توں ودھ مشہور ہے ۔ ایں جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے برف نال ڈھکے ہوئے پہاڑاں دا منظر ٻہوں دلکش ہوندے ۔ 

ݙوجھی جھیل (Second Lake) اے جھیل پہلی جھیل توں تھوڑی اڳوں ہے ۔ ایہ جھیل وی ٻہوں خوبصورت ہے تے اتھاں دا ماحول ٻہوں پرسکون ہوندے ۔ 

تریجی جھیل (Third Lake) تریجھی جھیل ٻاقی جھیلاں توں تھوڑی وݙی ہے ۔ ایں جھیل دے کنارے ٻہوں سارے وݨ تے ٻوٹے ہن جیڑھے ایندی خوبصورتی کوں مزید ودھیندے ہن ۔ 

چوتھی جھیل (Fourth Lake) چوتھی جھیل سب توں اچی جھیل ہے ۔ اتھاں دا منظر وی ٻہوں شاندار ہوندے ۔ ایہ جھیل عام طور تے برف نال ڈھکی راہندی ہے ۔ 

## جھیلاں دی خوبصورتی تے اہمیت
نلتر جھیلاں اپݨے سݨہپ دی وجہ توں پوری دنیا اچ مشہور ہن ۔ اتھاں دا صاف پاݨی ، برف نال ڈھکے ہوئے پہاڑ ، تے سرسبز جنگلات ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ہن ۔ ایہ جھیلاں نہ صرف سیاحت کیتے اہم ہن بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہن ۔ ایہ جھیلاں ٻہوں سارے آبی جانوراں دا گھر ہن تے اتھاں دی حیاتیاتی گھݨ ونک کوں برقرار رکھݨ اچ اہم کردار ادا کریندیاں ہن ۔
خلتی جھیل

## خلتی جھیل
خلتی جھیل ، جینکوں خلتیو چھت وی آکھیا ویندے ، گپیس یاسین ضلعے اچ واقع ہک خوبصورت جھیل ہے ۔ ایہ ضلع گلگت بلتستان دے مغربی حصے اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل تازہ پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے تے اتھاں ٹراؤٹ مچھی دی وی افراند ہے ۔ پاکستان ٹورزم ڈویلپمنٹ کارپوریشن (PTDC) دا ہک موٹل وی جھیل دے نیڑے واقع ہے ۔ جھیل دا پاݨی ٻہوں ٹھڈھا ہوندے جیڑھا آس پاس دے گلیشیئرز توں براہ راست آندے ۔ سردیاں اچ ایہ جھیل ڄم ویندی ہے تے لوک ایں تے آسانی نال ٹر سڳدے ہن ۔ 

گپیس یاسین ، گلگت بلتستان دا ہک خوبصورت ضلع ہے ۔ ایہ ضلع اپݨے پہاڑاں ، وادیاں ، جھیلاں تے دریاواں دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دے لوک وی ٻہوں مہمان نواز ہن تے انہاں دی ثقافت وی ٻہوں رڄی کڄی ہے ۔ 

خلتی جھیل گپیس یاسین دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے سرسبز علاقہ ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

خلتی جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

خلتی جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
لوئر کچورا جھیل

## لوئر کچورا جھیل
لوئر کچورا جھیل ، جینکوں شنگریلا جھیل وی آکھیا ویندے ، گلگت بلتستان دے شہر سکردو دے نیڑے واقع ہک خوبصورت جھیل ہے ۔ ایہ جھیل 2500 میٹر (8200 فٹ) دی بلندی تے واقع ہے ۔ 1983ء توں ایں جھیل دے کنارے ہک سیاحتی ریسورٹ وی قائم ہے جیڑھا سیاحاں کیتے رہائش تے تفریح دی بہترین سہولیات پیش کریندے ۔ ایں ریسورٹ دی تعمیر ، فن تعمیر تے پس منظر اچ موجود قراقرم پہاڑ ایں جھیل دے مناظر کوں شمالی پاکستان دے خوبصورت ترین سیاحتی تھانواں اچوں ہک بݨا ݙیندے ہن ۔ 

سکردو ، گلگت بلتستان دا ہک اہم شہر اے جیڑھا اپݨے سݨہپ ، بلند پہاڑاں تے دلکش نظاریاں دی وجہ توں مشہور ہے ۔ ایہ شہر کوہ قراقرم دے دامن اچ واقع ہے تے ٻہوں سارے سیاحتی تھانواں دا مرکز ہے ۔ 

لوئر کچورا جھیل سکردو شہر دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے سرسبز علاقہ ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

لوئر کچورا جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

لوئر کچورا جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ خاص طور تے خزاں دے موسم اچ جݙاں درختاں دے پتے رنگ بدلیندے ہن تاں اے منظر ٻہوں ہی دل فریب ہوندے ۔ 

لوئر کچورا جھیل دے کنارے ہک مشہور ریسورٹ وی اے جینکوں شانگریلا ریسورٹ آکھیا ویندے ۔ ایہ ریسورٹ 1983ء اچ قائم کیتا ڳیا ہئی تے ایندی تعمیر تے فن تعمیر ٻہوں منفرد ہے ۔ ریسورٹ دی وجہ توں سیاحاں کیتے رہائش تے کھاوݨ پیݨ دیاں بہترین سہولیات میسر ہن ۔ 

لوئر کچورا جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
پریستان جھیل

پریستان جھیل

پریستان جھیل ، پاکستان دے خوبصورت شمالی علاقہ جات ، گلگت بلتستان اچ واقع ہک نویں دریافت شدہ جھیل ہے ۔ اینکوں 2018 اچ کوہ پیماواں سکردو دے نیڑے دریافت کیتا ہئی ۔ ایہ جھیل 15,641 فٹ (4,767 میٹر) دی بلندی تے واقع ہے ، جیڑھی اینکوں پاکستان دی سب توں اچی تے دنیا دی بلند ترین جھیلاں اچوں ہک بݨیندی ہے ۔ 

پریستان جھیل دی دریافت ہک دلچسپ ڳالھ ہے ۔ 2018 اچ کجھ کوہ پیما گلگت بلتستان دے پہاڑاں اچ گھمݨ پھرݨ کیتے ڳئے ہوئے ہن ۔ انہاں سکردو دے نیڑے ہک نویں جھیل ݙٹھی جیڑھی اوں وقت تک کسے کوں معلوم نہ ہئی ۔ ایں جھیل دی بلندی تے خوبصورتی کوہ پیماواں کوں حیران کر ݙتا تے انہاں ایں جھیل دی دریافت دا اعلان کیتا ۔ 

پریستان جھیل گلگت بلتستان دے ضلع سکردو دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ علاقہ پہاڑی سلسلاں نال بھریا ہویا ہے ۔ جھیل دی بلندی 4,767 میٹر ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے شفاف ہوندے تے اتھوں دا منظر ٻہوں دلکش ہوندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے برف نال ڈھکے ہوئے پہاڑ ہن جیڑھے ایندی خوبصورتی کوں مزید ودھیندے ہن ۔ 

ایں جھیل دا ناں "پریستان" رکھݨ دی وجہ شئیت ایندی خوبصورتی تے دلکشی ہے ۔ پریستان دا مطلب ہے پریاں دی سرزمین ، تے ایں جھیل دا منظر وی کجھ ایں طرحاں دا ہوندے جیویں پریاں دی کوئی جڳہ ہو ۔ 

پریستان جھیل دی دریافت دے بعد اے جھیل سیاحاں کیتے ہک نویں کشش دا مرکز بݨ ڳئی ہے ۔ کوہ پیماواں تے فطرت نال محبت کرݨ والیاں کیتے اے جھیل ہک بہترین مقام ہے ۔ پر ہنوز اتھاں تک پہنچݨ ٻہوں مشکل ہے تے سہولیات دی وی کمی ہے ۔ اگر حکومت اتے متعلقہ ادارے اتے توجہ ݙیون تاں اے جھیل ملکی تے غیر ملکی سیاحاں کیتے ہک بہترین سیاحتی مقام بݨ سڳدی ہے ۔ 

پریستان جھیل نہ صرف خوبصورتی دا شاہکار اے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے آبی جانوراں دا گھر ہے ۔ ایندے نال نال ، ایہ جھیل علاقے دے موسم تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ جھیل دے نیڑے دا علاقہ وی ٻہوں خوبصورت ہے تے مختلف قسم دے وݨ تے ٻوٹے اتھاں پاتے ویندے ہن ۔
ہندارپ جھیل

## ہندارپ جھیل
ہندارپ جھیل ، جینکوں شونجو چھت وی آکھیا ویندے ، ہک اچی سطح تے پاݨی دا ذخیرہ ہے جو شانڈور وادی اچ واقع ہے ۔ ایہ وادی گپیس یاسین ضلع اچ واقع ہے ، جیڑھا گلگت بلتستان دا مغربی حصہ ہے ۔ ہندارپ جھیل نہ صرف تازہ پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے بھل ہک مقبول سیاحتی مقام وی ہے ۔ ایں جھیل اچ ٹراؤٹ مچھی وی پاتی ویندی ہے جیڑھی دریاواں توں آندی ہے ۔ 

## شانڈور وادی دا تعارف
شانڈور وادی ، گلگت بلتستان دی ہک خوبصورت تے دلکش وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز چراگاہواں ، صاف پاݨی دے چشماں تے جھیلاں دی وجہ توں مشہور ہے ۔ شانڈور پولو فیسٹیول وی اتھائیں منعقد تھیندے جیڑھا دنیا بھر اچ مشہور ہے ۔ 

## ہندارپ جھیل دی جغرافیائی حیثیت
ہندارپ جھیل شانڈور وادی دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا رہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے سرسبز علاقہ ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

## جھیل دی تشکیل
ہندارپ جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

## جھیل دی خوبصورتی
ہندارپ جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے پہاڑاں دا عکس ہک دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ 

ہندارپ جھیل ہک مقبول سیاحتی مقام ہے ۔ اتھاں سال بھر پھرندڑ آندے ہن تے جھیل دی خوبصورتی توں لطف اندوز تھیندے ہن ۔ ہندارپ جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھاں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
راما جھیل

راما جھیل

راما جھیل ، جینکوں راما سر جھیل وی آکھیا ویندے ، گلگت بلتستان دے علاقے استور دے نیڑے واقع ہک خوبصورت جھیل ہے ۔ ایہ جھیل استور وادی اچ واقع ہے ، جیڑھی اوک دے درختاں تے ٻوݙیاں دی ہلکی چھتری نال پہچانی ویندی ہے ۔ پر افسوس دی ڳالھ اے ہے کہ 2013ء توں ایں علاقے اچ جنگلات دی وݙی پیمانے تے کٹائی ، گھٹ بارش تے گھٹ روئیدگی تھئی ہے ، جیہدی وݙی وجہ غیر قانونی لکڑی دی کٹائی ہے ۔ 

استور وادی ، گلگت بلتستان دی ہک خوبصورت وادی ہے جیڑھی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز چراگاہواں ، صاف پاݨی دے چشماں تے جھیلاں دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ پر حالیہ سالاں اچ جنگلات دی کٹائی دی وجہ توں اتھوں دے ماحول تے ٻہوں اثر پیا ہے ۔ 

راما جھیل ، استور وادی اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے ہلکیاں جھاڑیاں ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

راما جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

راما جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہئی ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندا ہئی ۔ خاص طور تے خزاں دے موسم اچ جݙاں آس پاس دے درختاں دے پتے رنگ بدلیندے ہن تاں منظر ٻہوں ہی دل فریب ہوند ۔ پر ہن جنگلات دی کٹائی دی وجہ توں ایندی خوبصورتی ماند پے ڳئی ہے ۔ 

جنگلات دی کٹائی دا اثر تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی پیا ہے ۔ درختاں دی کمی دی وجہ توں انہاں کوں ٻہوں ساریاں مشکلات دا سامݨا کرݨا پوندا ہے ۔ ایندے نال نال ، سیاحت اچ کمی دی وجہ توں انہاں دی آمدنی وی گھٹ ڳئی ہے ۔ 

راما جھیل نہ صرف ہک خوبصورت سیاحتی مقام اے بھل ایندی ماحولیاتی اہمیت وی ٻہوں ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے آبی جانوراں دا گھر ہے ۔ ایندے نال نال ، ایہ جھیل علاقے دے موسم تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔
شیوسر جھیل

## شیوسر جھیل
شیوسر جھیل ، جینکوں "اندھی جھیل" وی آکھیا ویندے ، ہک خوبصورت الپائن جھیل ہے جیڑھی دیوسائی نیشنل پارک دے مغربی سرے تے واقع ہے ۔ ایہ جھیل گلگت بلتستان ، پاکستان اچ واقع ہے ۔ 4,250 میٹر (13,940 فٹ) دی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں ، اینکوں دنیا دی بلند ترین جھیلاں اچوں ہک سمجھیا ویندے ۔ 

دیوسائی نیشنل پارک ، گلگت بلتستان اچ واقع ہک وݙا تے خوبصورت پارک ہے ۔ ایہ پارک اپݨی وسیع و عریض سطح مرتفع ، جنگلی جیون ، تے خوبصورت مناظر دی وجہ توں مشہور ہے ۔ دیوسائی دا مطلب ہے "دیوتاواں دی سرزمین" تے واقعی اے جاہ وی کجھ ایں طرحاں دی ہے ۔ 

شیوسر جھیل ، دیوسائی نیشنل پارک دے مغربی حصے اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے برف نال ڈھکے ہوئے سلسلے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

شیوسر جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

شیوسر جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے برف پوش پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ خاص طور تے جݙاں بادل جھیل دے اتے آندے ہن تاں منظر ٻہوں ہی پراسرار تے خوبصورت لڳدے ۔ 

شیوسر دا مطلب ہے "اندھی جھیل" ۔ شئیت ایں جھیل کوں اے ناں ایں واسطے ݙتا ڳیا ہے کیوں جو اتھاں اکثر دھند ہوندے تے کجھ وی صاف نظر نی آندا ۔ یا فیر شئیت ایں واسطے جو ایہ جھیل وݙی گہری ہے تے ایندی تہہ نظر نی آندی ۔ 

شیوسر جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
آنسو جھیل

## آنسو جھیل
آنسو جھیل ، جینکوں انگریزی اچ Teardrop Lake یعنی "ہنجو جھیل" وی آکھیا ویندے ، خیبر پختونخواہ دی خوبصورت وادی کاغان اچ واقع ہے ۔ جیویں جو ایندا ناں ہے ، ایہ جھیل ہک ہنجو دی شکل دی ہے تے پاکستان دے ضلع مانسہرہ اچ واقع ہے ۔ آنسو جھیل اپݨی منفرد شکل ، بلند مقام تے دلکش مناظر دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

کاغان وادی ، خیبر پختونخواہ دی ہک خوبصورت تے مشہور وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز چراگاہواں ، صاف پاݨی دے چشماں ، جھیلاں تے دلکش مناظر دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ کاغان وادی ہر سال ہزاراں سیاحاں کوں اپݨی طرف کھچدی ہے ۔ 

آنسو جھیل ، کاغان وادی اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے برف نال ڈھکے ہوئے سلسلے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ خاص ڳالھ اے ہے کہ ایندی شکل ہک ہنجو دی مانند ہے ۔ 

آنسو جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

آنسو جھیل دی سب توں وݙی خاصیت ایندی شکل ہے ۔ ایہ جھیل بالکل ہک ہنجو دی طرحاں ڈسدی ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے تے چاروں پاسے دے پہاڑاں دا عکس ایندی خوبصورتی کوں مزید ودھیندا ہے ۔ جھیل دے اتے ہک برف دا ڈھیر وی اے جیڑھا اینکوں ہور وی دلکش بݨیندا ہے ۔ 

آنسو جھیل ہک مقبول سیاحتی مقام ہے ۔ اتھاں سال بھر پھرندڑ آندے ہن تے جھیل دی خوبصورتی توں لطف اندوز تھیندے ہن ۔

آنسو جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
بشکارگول جھیل

## بشکارگول جھیل
بشکارگول جھیل ، جینکوں مقامی زبان اچ "سبز وادی دی جھیل" وی آکھیا ویندے ، خیبر پختونخواہ دے ضلع چترال اچ ، چترال شہر توں تقریباً 170 کلومیٹر (110 میل) دے فاصلے تے ، اتلے چترال وادی اچ واقع ہک خوبصورت جھیل ہے ۔ ایہ جھیل دور دراز علاقہ ہووݨ دی وجہ توں حالی وی ٻہوں گھٹ لوکاں دی نظر اچ آئی ہے ، پر ایندی خوبصورتی تے سکون لاجواب ہے ۔ 

چترال وادی ، خیبر پختونخواہ دی ہک منفرد تے خوبصورت وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز چراگاہواں ، صاف پاݨی دے چشماں ، جھیلاں تے دلکش مناظر دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ چترال وادی اپݨی ثقافت تے روایات دی وجہ توں وی خاص اہمیت رکھدی ہے ۔ 

بشکارگول جھیل ، اتلے چترال وادی اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے برف نال ڈھکے ہوئے سلسلے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

بشکارگول جھیل تک پہنچݨ کیتے پہلے چار وہیل ڈرائیو گاڑی تے سور لاسپور وستی تک ونڄݨا پوندے ۔ اتھوں اڳوں 20 کلومیٹر دا پیدل سفر (ہائیک) ہے ۔ ایہ سفر تھوڑا اوکھا ضرور ہے ، پر رستے اچ دے مناظر سارے تھکاوٹ کوں بھلا ݙیندے ہن ۔ 

بشکارگول جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے برف پوش پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ 

بشکارگول جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی کجھ اثر پیا ہے ۔ جتنے وی پھرندڑ آندے ہن انہاں دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔
چٹا کتھا جھیل

## چٹا کتھا جھیل
چٹا کتھا جھیل ، آزاد کشمیر دی خوبصورت وادی شونٹر اچ واقع ہک الپائن جھیل ہے ۔ ایہ جھیل 13,500 فٹ (4,100 میٹر) دی بلندی تے واقع ہے ۔ ہندو مذہب دے پیروکاراں کیتے اے جھیل ٻہوں مقدس ہے ، کیوں جو انہاں دا عقیدہ ہے کہ ایہ جھیل بھگوان شیو دا مسکن ہے ۔ پھرندڑ جون توں ستمبر تئیں ایں جھیل دا دورہ کر سڳدے ہن ، جیندے کیتے انہاں کوں بیس کیمپ توں 5 توں 7 گھنٹے دی ہائیک کرݨی پوندی ہے ۔ 

شونٹر وادی ، آزاد کشمیر دی ہک خوبصورت تے دلکش وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز چراگاہواں ، صاف پاݨی دے چشماں تے جھیلاں دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ شونٹر وادی اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

چٹا کتھا جھیل ، شونٹر وادی اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے برف نال ڈھکے ہوئے سلسلے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

چٹا کتھا جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

چٹا کتھا جھیل ہندو مذہب دے پیروکاراں کیتے ٻہوں مقدس ہے ۔ انہاں دا عقیدہ ایہ کہ ایہ جھیل بھگوان شیو دا مسکن ہے ۔ ایں واسطے ہر سال ٻہوں سارے ہندو یاتری ایں جھیل دا دورہ کریندے ہن تے اتھاں پوجا پاٹ کریندے ہن ۔ 

چٹا کتھا جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
ڈرگ جھیل

## ڈرگ جھیل
ڈرگ جھیل ، جینکوں ڈرگ جھیل وی آکھیا ویندے ، صوبہ سندھ دے ضلع قمبر شہدادکوٹ اچ واقع ہک خوبصورت جھیل ہے ۔ ایہ جھیل لاڑکانہ شہر توں 29 کلومیٹر (18 میل) تے قمبر قصبے توں 7 کلومیٹر (4 میل) دے فاصلے تے ہے ۔ ایندا سطحی رقبہ 408 ایکڑ (165 ہیکٹر) ہے تے جھیل دی لمبائی اُبھے توں لمے تئیں تقریباً 5.64 میل ہے ۔ ایہ جھیل 1814 ، 1815 تے 1817 دے سیلاباں اچ وجود اچ آئی ہئی ۔ 

قمبر شہدادکوٹ ، صوبہ سندھ دا ہک ضلع اے جیڑھا اپݨی زرخیز زمین ، زراعت تے ثقافت دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دے لوک عموماً زراعت نال وابستہ ہن تے سادہ زندگی گزاریندے ہن ۔ 

ڈرگ جھیل ، قمبر شہدادکوٹ ضلع اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل لاڑکانہ تے قمبر شہراں دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ جھیل ہک نشیبی علاقے اچ واقع ہے تے ایندے چاروں پاسے زرعی زمین ہے ۔ 

ڈرگ جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ تاریخ دے مطابق ، 1814 ، 1815 تے 1817 اچ آوݨ والے وݙے سیلاباں دی وجہ توں اتھاں پاݨی جمع تھی ڳیا جئیں نال ایہ جھیل وجود اچ آئی ۔ ایں واسطے اینکوں قدرتی جھیل سمجھا ویندے ۔ 

ڈرگ جھیل اپݨی قدرتی خوبصورتی دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے تے اتھاں مختلف قسم دے آبی حیات وی پاتے ویندے ہن ۔ جھیل دے چاروں پاسے سرسبز کھیت تے وݨ ایندی خوبصورتی کوں مزید ودھیندے ہن ۔ 

ڈرگ جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ ایندے نال نال ، جھیل دا پاݨی زراعت کیتے وی استعمال تھیندے ۔
دودی پت سر جھیل

دودی پت سر جھیل

دودی پت سر جھیل ، جینکوں دودی پت جھیل وی آکھیا ویندے ، ہک خوبصورت جھیل ہے جیڑھی برف نال ڈھکی ہوئی چوٹیاں نال گھری ہوئی ہے ۔ ایہ جھیل لولوسر-دودی پت سر نیشنل پارک اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل وادی کاغان دے شمالی سرے تے ، ضلع مانسہرہ ، خیبر پختونخواہ صوبے اچ ، شمالی پاکستان اچ واقع ہے ۔ دودی پت سر جھیل اپݨے سݨہپ ، بلند مقام تے دلکش مناظر دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

لولوسر-دودی پت سر نیشنل پارک ، پاکستان دا ہک خوبصورت تے اہم نیشنل پارک ہے ۔ ایہ پارک اپݨی متنوع حیاتیات ، خوبصورت جھیلاں ، وادیاں تے پہاڑاں دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھاں مختلف قسم دے جنگلی جانور تے پرندے وی پاتے ویندے ہن ۔ 

دودی پت سر جھیل ، لولوسر-دودی پت سر نیشنل پارک اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے برف نال ڈھکے ہوئے سلسلے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

دودی پت سر جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

دودی پت سر جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ 

دودی پت سر دا مطلب ہے "سفید چوٹیاں والی جھیل" ۔ شئیت ایں جھیل کوں اے ناں ایں واسطے ݙتا ڳیا اے کیوں جو ایندے چاروں پاسے برف نال ڈھکی ہوئی چوٹیاں ہن ۔ 

دودی پت سر جھیل ہک مقبول سیاحتی مقام ہے ۔ اتھاں سال بھر پھرندڑ آندے ہن تے جھیل دی خوبصورتی توں لطف اندوز تھیندے ہن ۔ 

دودی پت سر جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
کرمبر جھیل

کرمبر جھیل

کرمبر جھیل ، جینکوں قورمبر جھیل وی آکھیا ویندے ، ہک بلند و بالا جھیل ہے جیڑھی وادی اشکومن ، ضلع غذر ، گلگت بلتستان ، پاکستان اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل دنیا دی 31ویں بلند ترین جھیل ہے تے ہندو کش-ہمالیہ خطے اچ واقع ہے ، جیڑھا دنیا دے امیر ترین حیاتیاتی گھݨ ونک والے خطیاں اچوں ہک ہے ۔ 

وادی اشکومن ، گلگت بلتستان دی ہک خوبصورت تے منفرد وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے بلند پہاڑاں ، سرسبز چراگاہواں ، صاف پاݨی دے چشماں ، جھیلاں تے دلکش مناظر دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ وادی اشکومن اپݨی ثقافت تے روایات دی وجہ توں وی خاص اہمیت رکھدی ہے ۔ 

کرمبر جھیل ، وادی اشکومن اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ تے برف نال ڈھکے ہوئے سلسلے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

کرمبر جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل گلیشیئر دے پگھرݨ نال بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل زلزلے دی وجہ توں بݨی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

کرمبر جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے برف پوش پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ 

کرمبر جھیل ہک بہترین جاہ ہے کیمپنگ کیتے ۔ اتھاں اکثر کوہ پیما تے ٹریکرز آندے ہن ۔ ایندی دوری تے دشوار گزار رستے دی وجہ توں اتھاں عام پھرندڑ ٻہوں گھٹ آندے ہن ، پر جیڑے وی آندے ہن او اتھاں دی خوبصورتی دے دیوانے تھی ویندے ہن ۔ 

کرمبر جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی کجھ اثر پیا ہے ۔ جتنے وی پھرندڑ آندے ہن انہاں دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔
ہݙیری جھیل

## ہݙیری جھیل
ہݙیری جھیل ، صوبہ سندھ دے ضلع ٹھٹھہ اچ واقع ہک اہم کھاری پاݨی دی جھیل ہے ۔ ایہ جھیل آبی پرندیاں کیتے ہک اہم مسکن ہے ، جتھاں مختلف قسم دے آبی پرندے آندے ہن ۔ ایں جھیل کوں مہاجر تے رہائشی پرندیاں دے تحفظ کیتے وائلڈ لائف سینکچوری قرار ݙتا ڳیا ہے ۔ 

ضلع ٹھٹھہ ، صوبہ سندھ دا ہک تاریخی تے اہم ضلع ہے ۔ ایہ ضلع اپݨی قدیم تہذیب ، ثقافت ، زرعی زمین تے قدرتی خوبصورتی دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھاں ٻہوں سارے تاریخی مقامات وی موجود ہن جیڑھے سیاحاں کیتے کشش دا باعث ہن ۔ 

ہݙیری جھیل ، ضلع ٹھٹھہ اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل ہک نشیبی علاقے اچ واقع ہے تے ایندے چاروں پاسے زرعی زمین ہے ۔ جھیل دا پاݨی کھارا ہوندے تے اتھاں مختلف قسم دے آبی حیات وی پاتے ویندے ہن ۔ 

ہݙیری جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل دریائے سندھ دے پاݨی دی وجہ توں بݨی ہے ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل مختلف موسمی تبدیلیاں دی وجہ توں وجود اچ آئی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

ہݙیری جھیل آبی پرندیاں کیتے ٻہوں اہم ہے ۔ ایہ جھیل مہاجر تے رہائشی پرندیاں کیتے ہک محفوظ مسکن ہے ۔ اتھاں مختلف قسم دے آبی پرندے آندے ہن ، جیڑھے اینکوں ہک منفرد ماحولیاتی نظام عطا کریندے ہن ۔ ایں جھیل کوں وائلڈ لائف سینکچوری قرار ݙیوݨ دا مقصد وی پرندیاں دا تحفظ کرݨ ہے ۔ 

ہݙیری جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ ایندے نال نال ، جھیل دا پاݨی زراعت کیتے وی استعمال تھیندے ۔
حمل جھیل

## حمل جھیل
حمل جھیل ، صوبہ سندھ دے ضلع قمبر شہدادکوٹ اچ واقع ہک وݙی تے خوبصورت جھیل ہے ۔ ایہ جھیل لاڑکانہ شہر توں 58 کلومیٹر تے قمبر قصبے توں 40 کلومیٹر دے فاصلے تے ہے ۔ ایندی لمبائی 25 کلومیٹر تے چوڑائی 10 کلومیٹر ہے ، تے ایندا رقبہ 2,965 ایکڑ (1,200 ہیکٹر) ہے ۔ ایہ ہک مٹھے پاݨی دی جھیل ہے تے اینکوں پاݨی دا وݙا ذریعہ کوہ کیر تھر دے پہاڑاں توں آوݨ والے نالے ہن ۔ 

ضلع قمبر شہدادکوٹ ، صوبہ سندھ دا ہک زرخیز تے زرعی لحاظ نال اہم ضلع ہے ۔ اتھوں دے لوک عموماً زراعت نال وابستہ ہن تے سادہ زندگی گزاریندے ہن ۔ ایں ضلعے دی زمین ٻہوں زرخیز اے جیندے ڪري اتھاں فصلاں دی افراند تھیندی ہے ۔ 

حمل جھیل ، ضلع قمبر شہدادکوٹ اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل لاڑکانہ تے قمبر شہراں دے نیڑے واقع ہے ۔ ایہ جھیل ہک نشیبی علاقے اچ واقع ہے تے ایندے چاروں پاسے زرعی زمین ہے ۔ 

حمل جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل مختلف موسمی تبدیلیاں تے کوہ کیر تھر توں آوݨ والے نالیاں دے پاݨی دی وجہ توں وجود اچ آئی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

حمل جھیل مٹھے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ ایہ جھیل نہ صرف انساناں کیتے بھل مختلف قسم دے جانوراں تے پرندیاں کیتے وی مفید ہے ۔ اتھاں مختلف قسم دے آبی پرندے وی آندے ہن ، جیڑھے اینکوں ہک منفرد ماحولیاتی نظام عطا کریندے ہن ۔ ایں جھیل دا پاݨی زراعت کیتے وی استعمال تھیندے ۔ 

حمل جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ ایندے نال نال ، جھیل دا پاݨی زراعت کیتے وی استعمال تھیندے ۔
ہنہ جھیل

## ہنہ جھیل
ہنہ جھیل ، صوبہ بلوچستان دے دارالحکومت کوئٹہ دے نیڑے وادی اورک اچ واقع ہک خوبصورت جھیل ہے ۔ ایہ جھیل پہاڑاں نال گھری ہوئی ہے ۔ ہنہ جھیل اپݨے سݨہپ ، ٹھڈھے موسم تے دلکش مناظر دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

وادی اورک ، بلوچستان دی ہک خوبصورت تے سرسبز وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے باغات ، پہاڑاں ، صاف پاݨی دے چشماں تے دلکش مناظر دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ وادی اورک اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کیتے ہک خاص کشش رکھدی ہے ۔ 

ہنہ جھیل ، وادی اورک اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سطح سمندر توں کافی بلندی تے واقع ہووݨ دی وجہ توں اتھوں دا موسم عموماً ٹھڈھا راہندے ۔ جھیل دے چاروں پاسے بلند پہاڑ ہن جیڑھے ایندی خوبصورتی کوں مزید ودھیندے ہن ۔ جھیل دا پاݨی صاف تے نیلگوں ہوندے ۔ 

ہنہ جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل مختلف موسمی تبدیلیاں تے پہاڑاں توں آوݨ والے پاݨی دی وجہ توں وجود اچ آئی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ کجھ عرصہ پہلے ایہ جھیل سک ڳئی ہئی لیکن حالیہ بارشاں دی وجہ توں ایندے اچ پاݨی ول آیا ہے ۔ 

ہنہ جھیل اپݨے سݨہپ دی وجہ توں سیاحاں کوں ٻہوں پسند ہے ۔ جھیل دا صاف پاݨی ، نیلگوں رنگ تے چاروں پاسے دے پہاڑاں دا عکس ہک عجیب تے دلکش منظر پیش کریندے ۔ سویر تے شام دے وقت جݙاں سجھ دی روشنی پہاڑاں تے پوندی ہے تاں منظر ٻہوں ہی سہانا لڳدے ۔ 

ہنہ جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ 

ہنہ جھیل نہ صرف ہک خوبصورت سیاحتی مقام ہے بھل ایندی ماحولیاتی اہمیت وی ٻہوں ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے آبی جانوراں دا گھر ہے ۔ ایندے نال نال ، ایہ جھیل علاقے دے موسم تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔
کھبکی جھیل

کھبکی جھیل

کھبکی جھیل ، ہک نمکین پاݨی دی جھیل ہے جیڑھی وادی سون سکیسر اچ ، جنوبی سالٹ رینج اچ ، ضلع خوشاب ، پنجاب ، پاکستان اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل ایں علاقے اچ پاݨی دے نکاسی نہ ہووݨ دی وجہ توں بݨی ہے ۔ ایہ جھیل اچھالی ویٹ لینڈز کمپلیکس دا حصہ ہے تے اینکوں رامسر سائٹ قرار ݙتا ڳیا ہے ۔ 

وادی سون سکیسر ، ضلع خوشاب دی ہک خوبصورت تے منفرد وادی ہے ۔ ایہ وادی اپݨے پہاڑاں ، وݨاں ، صاف پاݨی دے چشماں ، جھیلاں تے دلکش مناظر دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھوں دا موسم عموماً معتدل راہندے ۔ ایہ وادی تاریخی تے ثقافتی لحاظ نال وی اہمیت رکھدی ہے ۔ 

کھبکی جھیل ، وادی سون سکیسر اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل سالٹ رینج اچ واقع ہے تے ایندے نیڑے پہاڑ ہن ۔ جھیل دا پاݨی نمکین ہوندے تے اتھاں مختلف قسم دے آبی حیات وی پاتے ویندے ہن ۔ 

کھبکی جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایں علاقے اچ پاݨی دے نکاسی دا کوئی ذریعہ نہ ہووݨ دی وجہ توں بارش دا پاݨی اتھاں جمع تھی ڳیا جئیں نال ایہ جھیل وجود اچ آئی ۔ 

کھبکی جھیل ماحولیاتی لحاظ نال ٻہوں اہم ہے ۔ ایہ جھیل مختلف قسم دے آبی جانوراں اتے پرندیاں دا گھر ہے ۔ خاص کر تے مہاجر پرندے اتھاں ٻہوں تعداد اچ آندے ہن ۔ ایں جھیل کوں رامسر سائٹ قرار ݙیوݨ دا مقصد وی ایندی ماحولیاتی اہمیت کوں اجاگر کرݨ ہے ۔ کیوں جو رامسر سائٹ او جاہ ہوندی ہے جیڑھی بین الاقوامی سطح تے آبی حیات دے تحفظ کیتے اہم سمجھی ویندی ہے ۔ 

کھبکی جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔
کینجھر جھیل

## کینجھر جھیل
کینجھر جھیل ، جینکوں عام طور تے کارلی جھیل وی آکھیا ویندے ، صوبہ سندھ دے ضلع ٹھٹھہ اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل ٹھٹھہ شہر توں تقریباً 36 کلومیٹر (22 میل) دے فاصلے تے ہے ۔ ایہ جھیل ضلع ٹھٹھہ تے کراچی شہر کیتے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایندی مشرقی جانب ہک بند بݨاوݨ نال ایہ جھیل ݙو جھیلاں ، سونہری تے کینجھر دے ملاپ نال وجود اچ آئی ۔ 

ضلع ٹھٹھہ ، صوبہ سندھ دا ہک تاریخی تے اہم ضلع ہے ۔ ایہ ضلع اپݨی قدیم تہذیب ، ثقافت ، زرعی زمین تے قدرتی خوبصورتی دی وجہ توں مشہور ہے ۔ اتھاں ٻہوں سارے تاریخی مقامات وی موجود ہن جیڑھے سیاحاں کیتے کشش دا باعث ہن ۔ 

کینجھر جھیل ، ضلع ٹھٹھہ اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل ہک نشیبی علاقے اچ واقع ہے تے ایندے چاروں پاسے زرعی زمین ہے ۔ جھیل دا پاݨی مٹھا ہوندے تے اتھاں مختلف قسم دے آبی حیات وی پاتے ویندے ہن ۔ 

کینجھر جھیل دے بارے اچ مختلف رایاں موجود ہن ۔ کجھ لوکاں دا خیال ہے کہ ایہ جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہئی ، جݙاں جو کجھ لوک اینکوں ݙو جھیلاں دے ملاپ نال بݨی ہوئی جھیل سمجھدے ہن ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایندی مشرقی جانب ہک بند بݨاوݨ نال ایہ ݙو جھیلاں ، سونہری تے کینجھر مل ڳئیاں تے ایں طرح ایہ جھیل وجود اچ آئی ۔ 

کینجھر جھیل مٹھے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ ایہ جھیل نہ صرف انساناں کیتے بھل مختلف قسم دے جانوراں تے پرندیاں کیتے وی مفید ہے ۔ اتھاں مختلف قسم دے آبی پرندے وی آندے ہن ، جیڑھے اینکوں ہک منفرد ماحولیاتی نظام عطا کریندے ہن ۔ سب توں اہم ڳالھ ایہ ہے کہ ایہ جھیل ضلع ٹھٹھہ اتے کراچی شہر کیتے پیݨ دے پاݨی دا ہک وݙا ذریعہ ہے ۔
منچھر جھیل

## منچھر جھیل
منچھر جھیل ، جینکوں منچھر وی لکھیا ویندے ، پاکستان دی سب توں وݙی قدرتی مٹھے پاݨی دی جھیل ہے ، تے جنوبی ایشیا دیاں وݙیاں جھیلاں اچوں ہک ہے ۔ ایہ جھیل دریائے سندھ دے مغرب اچ ، ضلع جامشورو تے دادو ، سندھ اچ واقع ہے ، جیڑھی سیہون توں 18 کلومیٹر (11 میل) دے فاصلے تے ہے ۔ منچھر جھیل کوہ کیر تھر دے ٻہوں سارے چھوٹے نالیاں توں پاݨی حاصل کریندی ہے ، تے ول دریائے سندھ اچ ونج ڈہیندی ہے ۔ جھیل دا سطحی رقبہ موسماں دے نال بدلدا راہندے ، جیڑھا گھٹ توں گھٹ 36 مربع کلومیٹر توں گھن تے مون سون دی بارشاں دے دوران 500 مربع کلومیٹر تئیں تھی ویندے ۔ 

منچھر جھیل ، ضلع جامشورو تے دادو اچ واقع ہے ۔ ایہ جھیل دریائے سندھ دے کنارے واقع ہے تے ایندے چاروں پاسے زرعی زمین ہے ۔ 

منچھر جھیل قدرتی طور تے وجود اچ آئی ہے ۔ آکھیا ویندا ہے کہ ایہ جھیل مختلف موسمی تبدیلیاں تے کوہ کیر تھر توں آوݨ والے نالیاں دے پاݨی دی وجہ توں وجود اچ آئی ہے ۔ پر ایں ڳالھ دا کوئی حتمی ثبوت موجود کینی ۔ 

منچھر جھیل مٹھے پاݨی دا ہک اہم ذریعہ ہے ۔ ایہ جھیل نہ صرف انساناں کیتے بھل مختلف قسم دے جانوراں تے پرندیاں کیتے وی مفید ہے ۔ اتھاں مختلف قسم دے آبی پرندے وی آندے ہن ، جیڑھے اینکوں ہک منفرد ماحولیاتی نظام عطا کریندے ہن ۔ ایں جھیل وچ مچھی دی افراند دی وجہ توں وی مشہور ہے ۔ 

منچھر جھیل دی وجہ توں تل وطنی لوکاں دی زندگی تے وی ٻہوں اثر پیا ہے ۔ سیاحت دی وجہ توں اتھوں دے لوکاں کیتے روزگار دے موقعے پیدا تھئے ہن ۔ ٻہوں سارے تل وطنی لوک سیاحت نال جڑے کاروباراں نال وابستہ ہن تے اپݨی روزی روٹی کمیندے پئے ہن ۔ ایندے نال نال ، جھیل دا پاݨی زراعت کیتے وی استعمال تھیندے ۔