open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شیخ احسن رشید

سیاݨے آکھدن غریب ہووے تے انا امیرویں رکھے ، یا امیر ہووے تے مزاج فقیرواں ہووے ، او وݙا آدمی ہوندے ۔ سئیں شیخ احسن رشید وی ہک ایجھا ناں اے۔ شیخ صاحب اونویں تاں صنعتکار اِن ، شمع گھیو مِل دے مالک اِن ، پر میں انہاں کوں شیخ برادری دا نی ’’ مشائخ برادری ‘‘ دا فرد سمجھداں ، کیوں جو انہاندا ایمان انسان دوستی ہے، اپݨی مٹی ، اپݨی دھرتی تے اپݨے وسیب دے لوکیں نال پیارانہاندی نشابر سنڄاݨ اے ۔ وسیب دی زبان تے ثقافت واسطے شیخ صاحب تے اوندے ادارے ٻہوں کم کیتے ،غریبیں ، مسکینیں سانگے وی ٻہوں کجھ کریندن ۔

سئیں پروفیسر شوکت مغل دی کتاب دعائیں چھپین ، اے ساریاں دعائیں سئیں شیخ احسن رشید صاحب واسطے ہِن کیونجو او دعائیں دے لائق ہِن ’’بھلاتھیوی ، جتھ پیر ہووی اُتھ خیر ہووی ، اللہ دی امان ہووی ، اللہ مال رزق اچ برکت پاوی ،شالا سیت سدھے رہنی ، ڈدھ پتر اللہ بشک ݙیوی، شالا بخت اقبال بلند ہووی ، ہر ویلہا نور حضور دا ہووی ، شالا جھوک وسی ، شالا ݙیوا ٻلدا رہی، اللہ کہیں دا محتاج نہ کری ، شالا جیویں تے لکھ تھیویں ، شالا لایاں سجائیاں تھیونی، اللہ لوڑ دی تھوڑ نہ ݙیوی ، شالا نت مراد وند ہوویں ، شالا چڑھی کمان ہووی ، شالا کوسی وا نہ لڳی ، اللہ دا کڄ ہووی ، شالا کݙاہیں اوکھ نہ آوی ، صحت دی بادشاہی ہووی ،شالا جڳ جہان نال جیویں ، ایمان دی سلامتی ہووی، شالا ہر ہک کوں فیض پُڄاویں ، اللہ رسول وارث ہووی ، شالا کوسی وا نہ لڳی ،شالا پیر استاد دی رکھ ہووی ، دعائیں دی بہار ہووی ،شالا تخت تے بخت دی خیر ہووی ،شالا ٹھر ٹھر ونڄی امڑی ، سڄݨیں دے پاسوں نِت ٹھڈیاں وائیں آونی ، خوش پیاں وسیں شالا، جندڑی ماݨے ، جیوݨ جوڳا، جیویں ہوویں ، شالا جوڑی جیوی، شالا جیویں سہریں آلا بنرا، نت چڑھی کمان ہووی ، شالا حسبی اللہ تے بسم اللہ دا ورد ہووی ، حیاتی دا دھاڳا وݙا ہووی ، حیاتی دی خیر ہووی ،خیر نال ونڄ تے خیر نال آ، سبھ کوں سکھ ݙیویں ،کوئی اوکھ نہ آوی ،نت ٻوہے کُھلے راہنی، حضور دی کچاری اچ ہوویں ، اللہ حق نا حق توں بچاوی ، دشمن دور ہوونی ، شالا سوکھا ساواتھیویں ، شالا لنگر چلدا رہی ، رب سئیں ہتھ نہ منبھاوی ، ہک دا لکھ تھیویں ، شالا تاریں جتی تھیویں ، شالا چندر آنگے چمکیں ، شالا ݙیندا نہ تھکیں ، شالا شرم بھرم قائم ہووی ، اللہ دی امان ہووی ،چڑھی کمان ہووی ، شالا شر شیطان توں امان پاویں ، شالا قرآن وسیلہ ہووی ، شالا لنگیں پیریں خیر ہووی ، کھنڈ کھیر تھیویں ، شالا مٹھی ٻولی ٻولیں ، سب دی خیر سب دا بھلا، کل جمل جہان دی خیر، شالا ماکھی وانگے مٹھا تھیویں ، شالا بے واہیں کوں واہ لاویں، شالا ویہڑا وسدا رہے ، اللہ ٻہوں ݙیوی ، شالا عمراں دراز ہووی ۔ ‘‘

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شاہ پور صدر

ضلع سرگودھا دی ہک تحصیل ہے۔ اے بذریعہ ریل تے سڑک سرگودھا توں19میل دے فاصلے تے واقع ہے۔ 9دسمبر 1960ء توں قبل اے ضلع سرگودھا دا صدر مقام ہا۔ شاہ پور دی وجہ تسمیہ دے بارے اچ کئی روایات مشہور ہن۔کئی لوکیں دے نیڑے ایکوں شیر شاہ سوری نے آباد کیتاہا۔بعض لوکیں دے نیڑے ایندا ناں ہک صاحب کرامت بزرگ شاہ شمس دے ناں تے رکھیا ڳیا، جنہاں دا مزار شہر دے وسط اچ ہُݨ تئیں مرجع خلائق ہے۔ ہُݨ اے مزار محکمہ اوقاف دی تحویل اچ ہے۔ صنعتی اعتبار نال اے قصبہ ترقی پذیر ہے۔ کوہ نور شوگر ملز مشہور صنعتی ادار ہ ہے۔ اتھاں دے کھیس تے چار پائیاں دے پاوے وی مشہور ہن۔ تحصیل شاہ پور دے ہک قصبے ساہیوال اچ ہاتھی تے ݙند یں دا ٻہوں سوہݨا کم تھیندے۔ اتھاں گورنمنٹ کالج ہے طلبہ تے طالبات کیتے انج انج ہائی سکول ہن۔ ہک نارمل سکول وی ہے ۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شاہ جیونہ

ضلع جھنگ دا مشہور قصبہ ہے۔ ایندا ناں حضرت شاہ جیونہ کروڑ بخاری نقوی دے ناں تے رکھیا ڳیاہا۔ او مادر زاد ولی ہن۔انہاں دی دُعائیں بارگاہ ایزدی اچ قبول تھیاں ہن۔ اتھاں ہر سال وِساکھ اچ ست ݙینھ تک انہاں دا عرس جاری رہندے اتھاں سیال، بھروانے، چچکانے، بلوچ، سپرا، چدھڑ تے کملاݨے قبیلیاں دے لوگ آباد ہن۔ اتھاں زرعی اجناس دی منڈی ہے کپاہ نال کپڑ ا بݨاوݨ دے کارخانے ہن شور کوٹ توں ایندا فاصلہ 60میل ہے۔ 

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شورکوٹ

ضلع جھنگ دی ہک تحصیل ہے۔ دریائے چناب توں چار میل تے جھنگ توں 34میل دے فاصلے تے واقع ہے۔ اتھاں ریلوے اسٹیشن وی ہے تے فوجی چھائونی وی ۔تاریخی لحاظ نال اتنا ای قدیم ہے جتنا ہڑپہ۔ سکندر اعظم دے حملے دے ویلھے ’’سورین‘‘ آکھیا ویندا ہے۔ایکوں پہلی واری سفید ہن قبائل نے تاخت و تاراج کیتا۔ ݙاہویں صدی عیسوی اچ از سر نو آباد کیتاڳیا۔ اتھاں حضرت تاج الدین شوری دا مزار ہے جو محمود غزنوی دے زمانے اچ غیر مسلماں دے خلاف چلائی ونڄݨ آلی مہم اچ شہید تھی ڳے ہن۔ انہاں دے ناں دی نسبت شور کوٹ سݙیا ویندے۔ایں قصبے دے نواح اچ اُچے ٹٻے ایندی تہذیبی قدامت دے واضح ثبوت ہن۔ اتھوں کراشوک اعظم دے عہد دے سکے وی برآمد تھئے ہن۔ صوفی بزرگ سلطان باہو اتھائیں پیدا تھئے ہن۔ اتھاں انٹر کالج ہے، ہائی سکول ہے ، تحصیل دے دفاتر ہن۔ آبادی50ہزار توں ودھ ہے۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شوکت مغل دا کم

پروفیسر شوکت مغل دا سرائیکی لسانیات تے ٻہوں وݙا کم ہے۔ انہاں اپݨی کتاب ’’سرائیکی دیاں خاص آوازاں دی کہاݨی ‘‘ ءِ چ سرائیکی دے قدیم رسم الخط دے دراوڑی دور توں گھن تے مختلف ادوار دے نمونے درج کیتے ہن تے ایں دے نال سرائیکی قاعدہ جات دی تریخ وی درج ہے ۔ نال ای انہاں کانفرنساں دا وی حوالہ جات دے نال ذکر کیتا ہے جیرھا سرائیکی رسم الخط طے کرݨ دے سلسلے ءِ چ منعقد تھیاں ۔ کانفرساں دی رپورٹاں پڑھݨ نال اندازہ تھیندے جو سرائیکی زبان تے سرائیکی رسم الخط کیتے کیا کیا کوششاں تھیاں تے کتنے نامور لوکاں ایں عمل ءِ چ حصہ گھدا ۔ 

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شاہ جیونہ بخاری

شاہ جیونہ بخاری دا اصل ناں محبوب عالم ہا، سید میراں بھیک چشتی صابری دے خلیفہ ہن انہاں دا وصال 113ہجری وچ تھیا۔ مرشد دے حکم تے جھنگ آئے اَتے عرف عام وچ شاہ جیون مشہور تھئے۔ آپ دا تذکرہ اردو دے ابتدائی شعرا وچ تھیندے ۔ فقہ ، سندی ، محشر نامہ ، درد نامہ ، خواب نامہ پیغمبر اَتے ٻیاں کتاباں دے مصنف ہن ۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شہر فرید

ضلع بہاول نگر دا ہک وڈا قصبہ ہے۔ دریائے ستلج دے جنوب اچ پنج میل دے فاصلے تے چشتیاں ریلوے اسٹیشن دے شمال اچ چار میل دے فاصلے تے واقع ہے۔ اتھاں فرید خان دوئم نے لال خان دے عہد اچ رنگیل محل تعمیر کرایا۔ ایں محل کوں بارود پھٹݨ نال بھاہ لڳ ڳی تے محل سُوا دا ڈھیر تھی ڳیا پر ایندے کھنڈر حالی تئیں موجود ہن۔ اتھاں بابا فرید گنج شکر دے مرید شیخ بدر الدین چشتی دا مزار وی ہے۔ اے قصبہ فرید خان دے ناں نال اورنگ زیب عالمگیر دے عہد اچ آباد تھیا۔ اتھاں تھانہ ڈاک خانہ تے ہسپتال وغیرہ دیاں سہولتاں موجود ہن۔ لُنگیاں، جائے نماز تے کھیساں دی وجہ نال مشہور ہے۔ 

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شاہ یوسف گردیزؒ ملتانی

حضرت شاہ یوسف ؒ گردیز ملتانی دیکنیت ابو الفضل تے لقب آپ دا جمال الدین اے ،اسم گرامی شاہ یوسف اے،لوک عام طور تے آپ کوں شاہ گردیز آکھدن،آپ دی ولادت با سعادت قصبہ گردیز جیڑھا غنی دے نیڑے اے 450ھ اچ تھی۔تاریخ پیدائش تے بعض کتاباں اچ اتفاق کائنی مگر تقریباً ایہا درست سمجھی گی اے،درج اے جو آپ جد امجد حضرت شاہ گردیزی دا مزار وی ایں قصبہ اچ اے،آپ دا نسب سید کائنات حضرت محمد ؐ تک پُجدے۔

آپ دے جد امجد مخدوم علی قسور صاحب کرامت بزرگ ہن انہاں نے شاہ گردیزی ملتانی کوں تمام روحانی عطا کیتے آپ دی والدہ محترمہ نے وی فیضان نظر نال نوازیا ،انہاں بزرگاں کنوں روحانی فیض حاصل کرݨ دے بعد آپ سیر واسطے گئے آپ نے ایران ،توران،شام تے روم دا سفر کیتا ،ایں دوران سفر اچ عازمان حق تے سالکان جادٗہ نال ملاقاتاں کیتیاں تے انہاں کنوں فیوض تے برکات حاصل کیتیاں۔ایں طرح آ پ صاحب تصرفات ظاہری تے باطنی حامل محائن صوری تے معنوی وحید العصر بݨ گئے۔

والد محترم دی وفات دی خبر سݨ کرائیں سیر ترک کر تے اپݨے جد امجد دی خدمت کرݨ لگے۔اکثر اوقات گوشہ نشینی اچ گزار ݙیندے ہن تے خلوت اچ عبادت تے اطاعت الہی اچ یک گونہ مسرت محسوس کریندے ہن۔لیکن جیں ویلھے خلوت کنوں جلوت اچ امدے تاں آپ کنوں کرامات ظہور پذیر تھیندیاں ان ہاں کرامات کوں ݙیکھ کراہیں آپ دے ݙاݙا آپ کوں پندو نصاح دے ذریعے ایجھی گالھیں دے اظہار کنوں منع فرمیندے لیکن آپ نے صفر سنی اچ جیڑھی ریاضت تے مجاہدے کیتے ہن،انہاں دے باعث غیرار دی طور تے کرامتاں دا اظہار تھی ویندا ہا۔

آپ ہک مدت تائیں ملتان دے دیگر خطاں دے لوکاں کوں اپنیْ روحانی فیوض و برکات ونڈیندے ریہے،آخر کار81سال دی عمر اچ دار فانی کنوں رخصت تھئے۔ آپ کوں اوں جاہ تے دفن کیتا گیا جیڑھے حجرہ اچ آپ عبادت کریندے ہن،آپ دا مزار بوہڑ گیٹ دے اندر محلہ شاہ گردیز اچ واقع اے،جیڑھے اپݨے حسن تے جمال تے فن تعمیر دا بہترین نمونہ ہن ،آپ دے مقبرہ دے باہر شمالی پاسے ہک چبوترہ اے جیندے اچ ہک پکی خشت اتے حضرت علیؑ دا قدم مبارک ثبت اے ،اکثر سیاح روضہ تے حاضر تھی کراہیں قدم مبارک دے نشان دی وی زیارت کریندن۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شیر شاہ

شیر شاہ ضلع ملتان دا ہک قصبہ ہے۔ ملتان توں نو میل دے فاصلے تے دریائے چناب دے کنارے واقع ہے۔ اتھوں ملتان تے غازی گھاٹ کیتے پختہ سڑکاں ویندیاں ہن۔ ایندا پُراݨا ناں رتن واہن ہا۔ سولہویں صدی عیسوی دے اوائل اچ صوفی بزرگ شاہ علی المعروف شیر شاہ نے اتھاں سکونت اختیار کیتی تے ایندا ناں شیر شاہ مشہور تھی ڳیا۔ انہاں دا مزار وی اتھائیں ہے۔ اکبر اعظم دے زمانے اچ اتھاں شدید سیلاب آیا جئیں نال علاقے کوں نقصان تھیاتے ایں شہر کوں ول آباد کیتا ڳیا ۔ فروری 1889ء اچ دریائے چناب تے ریل دا پل وی تعمیر کیتا ڳیا۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
حضرت شاہ حسینؒ

حضرت شاہ حسینؒ سرائیکی زبان دے قدیم شاعر ہن۔ بابر بادشاہ دی ہندوستان آمد دے ٻارہاں تیرھاں سال بعد 1539ء اچ لاہور اچ پیدا تھئے۔ابے سئیں دا ناں شیخ عثمان ہا ۔ ابتدائی تعلیم ٹکسالی دروازے دی مسجد اچ مولوی ابو بکر توں حاصل کیتی ۔ اتھاں شیخ بہلول دریائی توں فیض کیتا تے ٻارھاں سال دی عمر اچ قرآن حفظ کر گھٖدا۔ ݙینھ کوں روزہ رکھدے تے رات کوں تلاوت قرآن اچ گزریندے ہن۔ باقاعدگی نال داتا گنج بخش ؒ دے مزار تے حاضری ݙیندے ہن۔ 36سال دی عمراچ لاہور دے ممتاز عالم دین شیخ سعد توں تفسیر مدارک پڑھی۔ ایں دورا ن انہاں تے مجذوبیت دی کیفیت طاری تھی ڳئی تے ول کجھ ہوش نہ ریہا۔ آکھیا ویندا ہے جو انہاں دی مجذوبیت دا سبب ہک برہمن زادہ مادھو لال ہا ،جئیں نال آپ کوں ایں طرح پیار ہا ول آپ سماج دی پرواہ نہ کریندے ہن تے ول ’’مادھو لال‘‘ آپ دے ناں دا جز بݨ ڳیا۔ حالانکہ آپ دا اصل ناں شاہ حسین ہا۔ انہاں دے کلام اچ کافیاں ملدیاں ہن۔ اپݨے کلام اچ حافظ قرآن ہووݨ دی بناء تے ٻہوں سارے الفاظ علامت دے طور تے استعمال کیتے ہن۔ انہاں دی کافیاں اچ بے شمار قرآنی آیات موجود ہن ۔ مزار شالا مار باغ دے نیڑے باغبان پورہ لاہور اچ مرجع خلائق ہے۔ ہر سال مارچ اچ میلہ چراغاں دے ناں نال ہک ٻہوں وݙا میلہ لڳدے۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شہاب دہلوی

شہاب دہلوی پاکستان دے معروف صحافی ، مورخ ، مصنف ہن۔ 20اکتوبر 1922ء کوں دہلی دے ہک علمی گھرانے اچ پیدا تھئے۔ اصل ناں مسعود حسین تے تخلص شہاب ہا۔ آپ نے تکمیل تعلیم دے بعد 1940ء اچ دہلی توں ماہنامہ تے ول ہفت روزہ ’’الہام‘‘ جاری کیتا جیڑھا1947ء تئیں باقاعدگی نال شائع تھیندا ریہا۔انجمن مدیران جرائد دہلی دے جنرل سیکرٹری منتخب تھئے۔ تحریک پاکستان دی سرگرمی اچ حصہ گھٖدا۔ 1947ء اچ ہجرت کر تے بہاول پور اچ سکونت اختیار کیتی۔ اتھوں کر اخبار ’’الہام‘‘ دا دوبارہ اجراء کیتا۔سیاست اچ حصہ گھنݨا شروع کیتا۔ 1949ء اچ بلدیاتی انتخابات اچ بہاول پور دے پہلے میونسپل کمشنر تے پہلے وائس چیئرمین منتخب تھیوݨ دا اعزاز حاصل کیتا۔ بہاول پور مسلم لیگ دی مجلس عاملہ تے آل پاکستان مسلم لیگ کونسل دے رکن ریہے۔ صدرایوب دے بنیادی جمہوریت دے نظام اچ یونین کمیٹی دے چیئرمین ، میونسپل کمیٹی ، ڈسٹرکٹ کونسل تے ڈویژنل کونسل دے رکن منتخب تھئے۔

بہاول پور اچ کئی ادبی تنظیماں قائم کیتیاں۔حلقہ ارباب ادب دے صدر ریہے جیندے زیر اہتمام بہاول پور اچ کل پاکستان اُردو کانفرنس منعقد کیتی ڳئی۔انجمن مدیران جرائد بہاول پور دے صدر ریہے۔ پریس کلب دے کئی واری بلا مقابلہ صدر منتخب تھئے۔اُردو اکیڈمی نال تاحیات وابستہ ریہے۔ اکیڈمی دے سہ ماہی رسالے ’’الزبیر‘‘ دے کئی یادگار خصوصی نمبرشائع کیتے مثلاً آپ بیتی نمبر، ادبی معرکہ نمبر، چولستان نمبر، آثار قدیمہ نمبر، اقتصادیات نمبر۔ آپ نے 29اگست 1990ء کوں وفات پاتی۔ بہاول پور اچ مدفن ہن۔

آپ دی تصانیف بے شمار ہن زیادہ اہم تے قابل ذکر اے ہن: خطہ پاک اوچ شریف ۔ خواجہ غلام فرید۔ اولیائے بہاول پور۔ مشاہیر بہاول پور۔ بہاول پور میں اُردو۔ بہاولپور کی سیاسی تاریخ۔ بہاول پور کی سا لمیت۔ جنگ نامہ۔ آپ دے شعری مجموعے اے ہن۔گل دسنگ۔ موج نور۔ نقوش شہاب۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شاہی عیدگاہ

اے عظیم عیدگاہ محمد شاہ دے زمانے اچ ملتان دے گورنر نواب عبدالصمد خان نے 1735ء اچ تعمیر کرائی۔ اے ملتان لاہور کوئٹہ روڈ تے شمال آلے پاسے ایں سڑک دے بالکل سامݨے واقع ہے جیڑھی عید گاہ توں دولت دروازے آلے پاسے ویندی ہے۔ مسجد دا محراب دار مسقف دالان 250فٹ لمبا تے 50فٹ چوڑا ہے۔ ایندے ست گنبد ہن۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شمشیر حیدر ہاشمی

آواز دی دنیا دے وچ سئیں شمشیر حیدر ہاشمی کوں ٻہوں وݙا مقام اَتے مرتبہ حاصل اے۔ریڈیو پاکستان ملتان 1970ء ءِ چ قائم تھیا ۔ نومبر ء ِ چ جمہور دی آواز ء ِ چ مہر صاحب دی آواز سامݨے آئی تاں سارے جڳ جہان تے چھا ڳئی۔ملک عزیز الرحمن تے شمشیر حیدر ہاشمی ’’مہر صاحب تے ملک صاحب دی جوڑی ‘‘ایجھے رنگ لاتے جو نہ صرف ریڈیو پاکستان ملتان د ا ناں اُچا تھیا بلکہ سرائیکی دی آواز وی سارے جڳ جہان تے پُڄ ڳی۔شمشیر حیدر ہاشمی ٻہوں چنڳے ٻہوں وݙے فنکار دے نال نال ٻہوںوݙے آدمی وی ہن انہاں دیاں ٻہوں خدمتاں ہن۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شاہینہ خان

شاہینہ خان اللہ ݙیوایا رند بلوچ دے گھر روہیلانوالی اچ 1982 ء اچ ڄمی۔ ایف اے تئیں تعلیم حاصل کیتی تے درس و تدریس دے پیشے نال منسلک تھی ڳئی ۔ 2000 اچ شاعری شروع کیتی تے سئیں دلنور نور پوری دی شاگردی اختیار کر گھدی ۔ پیار دی چھاں انہاں دی مشہور کتاب ہِے ۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شیر شاہ سوری

شیر شاہ سوری دا اصل ناں فرید خان ہا۔ سلطان محمد حاکم بہار دی ملازمت دے دوران ایں تلوار نال ہک شیر کوں ہلاک کیتا۔جیندی وجہ نال سلطان محمد نے ایکوں شیر خان دا خطاب ݙتا۔شیر شاہ سوری نے ملتان تا لاہور سڑک بݨوائی۔حضرت بہاء الدین زکریا ، شاہ رکن عالم ؒ تے شاہ یوسف گردیز دے مزاراں تے روغنی سلھاں دی وݙی خوبصورت مسیتاں تعمیر کرائیاں۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شاعریں دی عظیم دھرتی ‘دیرہ غازی خان

دیرہ غاز یخان ملتان ڈویژن دا ہک ضلع ہا۔ یکم جولائی 1982ء کوں ایکوں ڈویژن بݨا ݙتا ڳیا۔ایں علاقے دی تاریخ خاصی پُراݨی ہے۔ 1445ء اچ لنگاہ خاندان دے تحت ریہا۔ شہر ڈیرہ غازی خان ہک مقتدر بلوچ سردار میر حاجی میرانی نے اپݨے پُتر غازی خان دے ناں تے 1476ء اچ آباد کیتاہا۔ 1739ء اچ نادر شاہ نے حملہ کیتا۔ 1747ء اچ نادر شاہ دے قتل تے ایندے تے احمد شاہ ابدالی قابض تھیا۔ 1819ء اچ راجا رنجیت سنگھ دا قبضہ تھیا ۔ 1849ء اچ انگریزاں دا قبضہ تھی ڳیا۔

ضلع ڈیرہ غازی خان دے شمال اچ ڈیرہ اسماعیل خان تے جنوبی وزیرستان، مشرق اچ ضلع مظفر گڑھ، جنوب اچ ضلع جیکب آباد تے سکھر دے اضلاع تے مغرب اچ کوہ سلیمان تے کوئٹہ ڈویژن ہن۔فورٹ منرو اتھاں دا بلند ترین مقام ہے۔ تونسہ تے راجن پور اچ جنگلات دے وݙے وݙے ذخائر ہن۔ ہُݨ پختہ پل نال غازی گھاٹ کوں مظفر گڑھ نال ملایا ڳیا ہے۔ریلوے لائن دی تعمیر نال ضلع دے اہم قصبے جام پور ، مٹھن کوٹ، تونسہ وغیرہ آپت اچ مل ڳے ہن۔ اتھاں گورنمنٹ کالج، گورنمنٹ ایلیمنٹری کالج( خواتین) ڈویژنل پبلک سکول، گورنمنٹ انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وغیرہ تے کئی تعلیمی ادارے ہن۔ حضرت سخی سرور ، حضرت خواجہ سلیمان تونسوی، حضرت دین پناہ، حضرت پیر عادل شاہ تے زندہ پیر دے مزارات وی ہیں ضلع اچ ہن۔

شہر ڈیرہ غازی خان دریائے سندھ دے کھٻے کنارے ، ملتان دے مغرب اچ 60میل دے فاصلے تے واقع ہے۔ ایں شہر کوں ’’دیرہ پھُلاں دا سہرا ‘‘ آکھدن۔

1909ء اچ اے شہر دریا دے کٹائو دی زد اچ آڳیا۔ دریا برد تھیوݨ دے بعد موجودہ شہر دی بنیاد دریا توں ویہہ کلو میٹر دے فاصلے تے رکھی ڳئی۔پُراݨی جھاہ ہُݨ چورہٹہ سݙویندی ہے۔ اتھاں غازی خان اول دا مقبرہ پہلے توں موجود ہا۔ ایں شہر کوں اے فخر حاصل ہے جو پاکستان دا ناں سب توں پہلے ہیں جھاہ تے گھٖدا ڳیا۔ لفظ ’’پاکستان‘‘ دے خالق تے تحریک پاکستان دے رہنما چودھری رحمت علی 1930ء توں کجھ پہلے ، ضلع ڈیرہ غازی خان دے علاقے ’’روجھان‘‘ اچ مزاری اسٹیٹ دے مشیر تے مزاری برادران (بلخ شیر مزاری تے شیر باز مزاری)دے اتالیق دی حیثیت نال فرائض انجام ݙیندے ریہے ہن۔ٻیا اے جو ڈیرہ غازی خان دے ہک معروف صحافی شیر محمد نے 1934ء اچ ای اپݨے ناں دے نال ’’پاکستانی‘‘ لکھیا۔ قومی یادگار دی حیثیت نال ’’پاکستانی چوک‘‘ تعمیر کیتا ڳیا۔ یونینسٹ حکومت دے خلاف سول نافرمانی دی تحریک دا آغاز ایں چوک توں تھیا ہا۔شہر اچ کئی سوہݨیاں عمارتاں ہن۔ عجائب گھر، ریلوے سٹیشن، غازی خان دا مقبرہ تے ٹینس کورٹ دی عمارت قابل دید ہے۔

گھریلو صنعتاں اچ لکڑی دی مختلف اشیاء جنہاں اچ ٹیبل لیمپ، تصویریں دے فریم، شیشیاں دے فریم، تے کھݙوݨے شامل ہن۔ پاکستان دی سب توں وݙی سیمنٹ فیکٹری ’’ڈی جی سیمنٹ‘‘ اتھاں قائم کیتی ڳئی ہے۔ اے فیکٹری 600ایکڑ رقبے تے کھنڈی ہوئی ہے تے ایندی پیداواری صلاحیت 40لکھ ٹن سالانہ ہے۔ٻیا اے جو ٹریکٹر سازی دا ہک کارخانہ تے ہک ٹیکسٹائل مل وی کم کریندی پئی ہے۔ قدرت نے ایں علاقے کوں تیل، گیس تے یورانیم جیہیں قیمتی دھاتاں دے تحفے عطاء کیتے ہن۔ شہر اچ یورانیم دی تلاش تے ایندے تے ریسرچ کیتے پاکستان ایٹمی توانائی کمیشن دا ہک مقامی ادارہ کم کریندا پے۔

## '''حوالہ'''
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
محمد سعید بابصیل

شیخ الاسلام محمد سعید بابصیل مکی شافعی (1245ھ مطابق 1830ء – 1330ھ) یمن دے ہک ممتاز شافعی عالم دین ہن۔ انہاں دا تعلق حضرموت خاندان نال ہا، تے اوہ ہجرت کر کے مکہ مکرمہ وچ آباد تھی ڳئے ہن۔ انہاں نے نامور شافعی عالم احمد زینی دحلان مکی تے مدرسہ صولتیہ دے رحمت اللہ کیرانوی توں تعلیم حاصل کیتی ہئی۔ انہاں کوں مسجد حرام وچ مدرس مقرر کیتا ڳیا ہا تے شیخ العلماء دا منصب وی عطا کیتا ڳیا ہا ۔

## تدریس
انہاں دے زمانے وچ حرم مکی عالم اسلام دی سب توں اہم درسگاہ ہئی۔ تعلیم دے بعد شیخ کوں مسجد حرام وچ ہی مدرس مقرر کر ݙتا ڳیا، جتھاں انہاں نے ساری زندگی تعلیم ݙتی۔ اوہ تفسیر قرآن، حدیث تے تصوف دے علوم پڑھایا کریندے ہن۔ انہاں نے تفسیر خطیب شربینی، صحاح ستہ، ریاض الصالحین، الاواہل الجلونیہ، النصائح الدینیہ، تفسیر جلالین، حاشیہ صاوی، حاشیہ جمل تے احیاء العلوم وغیرہ توں درس ݙتا ہا ۔

## شیخ العلما دا منصب
مسجد حرم وچ طلبہ دی تعداد ودھݨ نال استادیں دی تعداد وی ودھائی ڳئی۔ تدریسی نظام کوں صحیح طریقے نال چلاوݨ کیتے گورنر مکہ سید محمد بن عبد المعین بن عون نے ہک نواں منصب "شیخ العلما" قائم کیتا۔ 1303ھ وچ ایں منصب تے فائز سید دحلان مکی مکہ توں مدینہ منتقل تھی ڳئے، جیندے تے محمد سعید بابصیل کوں شیخ العلما دا منصب سونپ ݙتا ڳیا۔ شیخ نے اپݨی وفات تک پنڄوی سال توں ودھ عرصے تک ایں منصب تے خدمات انجام ݙتیاں ۔

## مفتی و امام حرم
سلطنت عثمانیہ دے دور وچ چونکہ چاریں فقہی مذاہب دے مطابق حرم وچ الگ الگ نماز دی جماعت تھیندی ہئی، محمد سعید بابصیل کوں نائب امام دے منصب تے فائز کیتا ڳیا ہا ۔

ایں طرح عثمانی خلافت وچ مفتی دا عہدہ ہا تے صرف مجاز مفتی ہی فتویٰ ݙے سکدے ہن۔ انہاں کوں مکہ شہر وچ شافعی مفتی دا منصب ملیا ہویا ہا ۔ ایں توں پہلے جتنا عرصہ زینی دحلان مکی مفتی شافعہ رہے، سعید بابصیل انہاں دے معتمد تے فتاویٰ دے اجرا وچ معاون رہے۔ ایں طرح اوہ باقاعدہ ایں عہدے تے فائز تھیوݨ توں پہلے افتا دی باریکیاں توں واقفیت حاصل کر چکے ہن۔ انہاں دے مفتی بݨݨ تے انہاں دی شہرت ہئی تے انہاں کوں شیخ الاسلام دا لقب ملیا۔https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B5%DB%8C%D9%84

= حوالہ =

* محمد سعید بابصیل
محمد طاہر ابن عاشور

محمد طاہر بن عاشور (1879–1973) ہک مشہور اسلامی سکالر ہن۔ اوہ جامعہ زیتونہ توں فارغ التحصیل ہن۔ انہاں نے اسلامی تعلیم تے فقہ دی اصلاح تے کم کیتا۔ انہاں دی سب توں مشہور تصنیف تفسیر التحریر والتنویر ہے۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
محمد طاہر بن عاشور تیونس وچ ڄمیے ہن۔ انہاں نے جامعہ زیتونہ وچ تعلیم حاصل کیتی، جتھاں انہاں نے اسلامی علوم وچ مہارت حاصل کیتی۔

## علمی خدمات
محمد طاہر بن عاشور نے اسلامی تعلیم تے فقہ دی اصلاح تے ٻہوں کم کیتا۔ انہاں نے اصول فقہ تے وی تنقید کیتی تے آکھیا کہ ایہہ ٻہوں پیچیدہ ہو ڳیا ہے۔ انہاں نے جدید دنیا کیتے قوانین کوں وی ترتیب ݙتا۔

## تفسیر التحریر والتنویر
محمد طاہر بن عاشور دی سب توں مشہور تصنیف تفسیر التحریر والتنویر ہے۔ ایہہ قرآن دی 30 جلداں تے مشتمل تفسیر ہے۔ اینکوں جدید دور دی بہترین تفسیراں وچوں ہک سمجھیا ویندا ہے۔

## اعزازات
محمد طاہر بن عاشور کوں کئی اعزازات نال نوازا ڳیا، جنہاں وچ نشان افتخار (تیونس) تے آرڈر آف سول میرٹ (تیونس) شامل ہن۔ اوہ دمشق دی عرب اکیڈمی تے قاہرہ وچ عربی زبان دی اکیڈمی دے رکن وی ہن۔

## تصانیف
محمد طاہر بن عاشور نے 30 توں ودھ کتاباں لکھیاں، جنہاں وچوں کجھ اے ہن:

مقاصد الشریعہ الاسلامیہ

اصول النظام الاجتماعی فی الاسلام

الوقف و آثارہ فی الاسلام

تحقیقات و انظار فی القرآن و السنة

التوضیح و التصحیح لمشکلات کتاب التنقیح

النوازل الشرعیہ

آراء اجتہادیہ

اصول التقدم فی الاسلام

الفتاوی

تفسیر التحریر والتنویر

محمد طاہر بن عاشور ہک عظیم عالم دین ہن، جنہاں نے اسلامی تعلیم تے فقہ کیتے ٻہوں کم کیتا۔ انہاں دی تصانیف اڄ وی پڑھی ویندی ہن تے انہاں توں استفادہ کیتا ویندا ہے۔

= حوالہ٢ =
ابو سعود آفندی

ابو السعود آفندی ہک حنفی عالم، مفسر قرآن تے شیخ الاسلام ہن۔ انہاں دا پورا ناں محمد بن محمد بن مصطفی العمادی ہا، تے اوہ ابو السعود العمادی دے ناں توں وی جاݨیے ویندے ہن۔

## ڄم تے تعلیم
ابو السعود آفندی 30 دسمبر 1490ء کوں قسطنطنیہ دے نیڑے ہک وستی وچ ڄمیے ہن۔ انہاں نے اپݨے وقت دے بہترین استاداں توں تعلیم حاصل کیتی، تے اوہ عربی، فارسی تے ترکی زباناں تے عبور رکھدے ہن۔

## ملازمت
انہاں نے مختلف شہراں وچ پڑھایا، تے فیر بروسہ، قسطنطنیہ تے روم ایلی وچ قاضی مقرر تھئے۔ 1545ء وچ انہاں کوں شیخ الاسلام دے عہدے تے فائز کیتا ڳیا۔

## علم تے فضل
ابو السعود آفندی ہک وݙے عالم دین ہن، تے انہاں نے فقہ، اصول فقہ تے تفسیر قرآن تے ٻہوں کم کیتا۔ انہاں دی سب توں مشہور تصنیف "ارشاد العقل السلیم الی مزایا الکتاب الکریم" ہے، جیہڑی 9 جلداں تے مشتمل ہے۔

## وفات
ابو السعود آفندی 23 اگست 1574ء کوں وفات پا ڳئے۔ انہاں کوں قسطنطنیہ وچ دفن کیتا ڳیا ہے۔

## تصنیفات
ابو السعود آفندی دی چند مشہور تصنیفات اے ہن:

ارشاد العقل السلیم الی مزایا الکتاب الکریم (تفسیر ابو السعود)

حاشیہ علی العنایة

بضاعة القاضي في الصكوك

ثواقب الأقطار في أوائل منار الأنوار

حسم الخلاف في المسح على الخفاف

غلطات العوام

غمرات المليح في أول مباحث قصد العام من التلويح

الفتاوى

قانون المعاملات

معاقد الطراز

موقف العقول في وقف المنقول

ميمية (قصيدته المشهورة)

نهاية الأمجاد على كتاب الجهاد على الهداية للمرغيناني

تهافت الأمجاد في فروع الفقه الحنفي

تحفة الطلاب في المناظرة

تسجيل الأوقاف

قصة هاروت وماروت

رسالة في مسائل الوقوف

شرح على ألفية ابن مالك

## حوالہ
وکیپیڈیا تے کلام فرید

thumb|دربارِ حضرت خواجہ غلام فریدؒ
اَللّٰه تعالیٰ دے فضل و کرم نال  6 فروری 2025 توں اساں ہک کَم دا آغاز کیتے جو سرائیکی دے سبھ توں عظیم شاعر حضرت خواجہ غلام فریدؒ دے کلام کوں سرائیکی وکیپیڈیا تے گھن تے آیا ونڄے تاں جو اُنہاں دا سنیہا زیادہ توں زیادہ لوکاں تک پُڄ سڳے تے آپ دی شاعری وچ دلچسپی رکھݨ آلے لوکاں کوں آپ دا کلام سمجھݨ وچ آسانی تھیوے۔ اِنہاں توں علاوہ سرائیکی وکیپیڈیا اَتے سرائیکی زبان دی ترقی سانگے وی ایہ کَم ٻہوں زیادہ اَہم ہے۔

اِیہ کَم شروع کرݨ کیتے ٻہوں سارے لوکاں نے اَساݙی حوصلہ افزائی کیتی جِنہاں وچ سئیں پرویز قادر ، سئیں مشتاق ، سئیں جام صدیق مڑل اَتے سئیں مُجاہد جتوئی شامل ہِن اَتے ٻہوں سارے اَساݙی مدد وی کریندے پین۔ اِیں کَم کیتے اساں زیادہ تر مدد سئیں مجاہد جتوئی دی کتاب دیوان فرید بالتحقیق توں گھندے پیوں(اُنہاں دی اجازت نال)

اِیں کَم وچ ترئے توں چار شیئاں شامل کیتیاں ڳن:

1- کافی دے الفاظ اَتے مصرعاں دی تعداد تاں جو کوئی بندہ کافی وچ لفظاں اَتے مصرعاں دی تعداد گھٹا ودھا نہ سڳے۔ اِیں کَم کیتے سئیں مُجاہد جتوئی دی کتاب دیوان فرید بالتحقیق توں مدد گھدی ویندی پئی ہے۔

2- کافی درست اِملاء اَتے اعراب دے نال۔ ایں کم کیتے وی سئیں مجاہد جتوئی دی کتاب دیوان فرید بالتحقیق اَتے قیس فریدی توں مدد گھدی ویندی پئی ہے۔

3-اوکھے لفظاں دے معانی و تلفظ۔ ایں کَم کیتے دیوان فرید بالتحقیق اَتے سرائیکی لُغتاں جیویں شوکت اللغات ہے توں مدد گھدی ویندی پئی ہے۔

4-کلام دی مختصر وضاحت۔ ایہ ایں سلسلے دا سب توں اَوکھا کَم ہے اَساں ارادہ کیتے کہ خواجہ سئیں دے کلام دی  سوکھی سرائیکی وچ مختصر وضاحت کروں تاں جو اُوندا معنی واضح تھی ونڄے یاد رہوے کہ ایندے وچ تشریح کائنی کیتی ڳئی بلکہ صرف سوکھے انداز وچ معنی واضح کیتا ڳئے۔

5-کافی دا نِتارا۔ نتارا مطلب خلاصہ اساں ایہ ارادہ کیتے جو آخر وچ کافی دا مختصر خلاصہ وی پیش کروں تاں جو معنی سمجھݨ وچ مزید آسانی تھیوے۔

ایہ ہک طویل کَم ہے ہالی ایندے اُتے کَم جاری ہے اگر تساں کہیں کافی کوں سمجھݨ چاہوو تاں وکیپیڈیا اُتے ڳولݨ شیشی وچ کہیں وی کافی دا پہلا مصرع لِکھو اگر اوہ کافی مکمل تھی ڳئی ہوسے تاں تُہاݙے سامنے آ ویسے۔

ایہ ہک اوکھا تے طویل کَم ہے ایندے وچ غلطیاں تھی سڳدیاں ہِن۔ اہلِ علم حضرات کنوں ارداس ہے جو اوہ اگر کوئی غلطی ݙیکھن یا کَم کوں ودھاوݨ چاہون تاں اوندے وچ ترمیم کر ݙیون۔شکریہ۔  
(تحریر: حافظ عُمر ونجارہ)
مریم فاطمہ

مریم فاطمہ (اردو: مریم فاطمہ، کنوں) ہِک پاکستانی ماڈل اَتے ٹیلی ویژن ڈرامہ اداکارہ ہِے۔ انّھاں نے جنوری 2016ء کنوں "ہم ٹی وی" دی ڈرامہ سیریل لگاؤ وِچ زینب قیوم اَتے عدنان جعفر دے نال مرکزی کردار ادا کر کے آپݨی اداکاری دا اَغاز کِیتا۔ انّھاں نے اے آر وائی ڈیجیٹل دی سیریز "کب میرے کہلاؤ گے" وِچ اُجالا دا مرکزی کردار ادا کِیتا۔ 

اُوہ "ہم ٹی وی" دے ڈرامہ سیریل "اُڈاری" وِچ وی نظر آئی۔ عروہ حسین کنوں پہلاں اِیں نے فرحان سعید دے نال اِیں ڈرامے دا گاݨاں گایا پَر بعد وِچ عروہ حسین وی اِین٘دے وِچ رَل ڳئی۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

### ماڈلنگ

#### ٹی وی کمرشلز

* گولڈن سن کے کے سی
* نیسفروٹا

## حوالے


## ٻاہرلے جوڑ

* 
* مریم فاطمہ ٹی وی سیریل میں
* ڈراما سیریل لاگو میں مریم فاطمہ
* ڈراما سیریل اداری میں مریم فاطمہ
* ڈراما سیریل زارہ یاد کار میں مریم فاطمہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
مریم خلیف

مریم خلیف (اردو: مریم خلیف، کنوں) جنّھاں کوں عام طور تے صرف "مریم" دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨیا وین٘دا ہِے، ہِک پاکستانی ٻال اداکارہ ہِن جنّھاں نے اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے نشر تھیوݨ آلے ٹیلی ویژن ڈرامے "پارچیان" وِچ آپݨی اَداکاری دا اَغاز کِیتا۔ مریم خلیف 11 اپریل 2007ء کوں ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں نے جیو ٹی وی دے مشہور ڈرامے بشر مومن وِچ "پاریزہ" دے طور تے کَم کِیتا ہے۔ اِنّھاں دا ساریاں کنوں مقبول کردار "دیارِ دِل" وِچ جؤان فرح دا ہِےجہڑا بعد وِچ مایا علی نے ادا کِیتا۔  

## ٹیلی ویژن

## فلماں

* *شبِ ظلمت* مین بطور گڑیا (مردہ)

## ٹی وی کمرشلز

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی اداکار ٻالڑیاں
ونکی:پاکستانی اداکار چھوہِرِیں
مدیحہ گوہر

مدیحہ گوہر (اردو: مدیحہ گوہر، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 21 ستمبر 1956ء – فوتڳی دی تریخ: 25 اپریل 2018ء) ہِک پاکستانی اداکارہ ہَئی۔

## حیاتی دا احوال
اُوہ 1956ء کوں پاکستان دے صوبہ سندھ دے شہر کراچی وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں نے علم فنون اَتے انگریزی وِچ اعلیٰ تعلیم گِھدّی اَتے وَل لندن یونیورسٹی کنوں تھیٹر سائنس وِچ ماسٹرز دی ڈگری وی گِھدی۔

## مہان٘درا کَم
1983ء وِچ پاکستان وَلّݨ دے بعد انّھاں نے آپݨے پئے ڈرامہ نویس اَتے ڈائریکٹر شاہد محمود ندیم دے نال لاہور وِچ "اجوکا تھیٹر " دا اَیرا پاتا، جتّھاں انّھاں نے آپ وی اداکاری دے جوہر ݙِکھائے اَتے اَݨ ڳِݨَت سٹیج ڈرامیاں دے سکرپٹ وی لِکّھے۔

مدیحہ گوہر کوں زمانہ طالبِ علمی کنوں ای اداکاری دا شون٘ق ہَئی۔ اُوہ کینئرڈ کالج لاہور اَتے گورنمنٹ کالج یونیورسٹی دے ڈراما کلب دی صدر وی رہی۔ 

ادب اَتے ثقافت دے میدان وِچ اعلیٰ کارکردگی دی بُنیاد اُتے حکومتِ پاکستان نے مدیحہ کوں 2003ء وِچ تمغۂ حُسنِ کارکردگی نال نوازیا۔ 

## فوتڳی
مدیحہ 25 اپریل 2018ء کوں 62 ورھیاں دی عمر وِچ لاہور وِچ فوت تھی ڳئی۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
ونکی:پاکستانی سٹیج اداکارائیں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:تمغۂ امتیاز گِھنَّݨ آلے
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستان وِچ سرطان نال موتاں
ماہم عامر

ماہم عامر (اردو: ماہم عامر، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِن جہڑی اردو ٻولی دی ٹیلی ویژن سیریز وِچ ݙِسدی ہِے۔ اُوہ ڈرامہ سیریل "سایہ" وِچ آپݨے کردار "صالحہ" کِیتے مشہور ہِن۔ اِین٘دے کنوں اَن٘ج انّھاں نے ڈرامہ سیریل "ریڈی سٹیڈی گو" وِچ نوشی دا کردار ادا کِیتا۔ 

## حیاتی دا احوال
ماہم نے آپݨے کَم کار دا اَغاز بطورِ میزبان سندھ ٹی وی دے ہِک پروگرام "سلام سندھ" نال کِیتا۔ انّھاں نے 2014ء وِچ اے آر وائی ڈیجیٹل دی ڈرامہ سیریل "دوسری بیوی" وِچ معاون اداکارہ دے طور تے کَم کِیتا۔ اَتے اَݨ ڳِݨَت ٹیلی ویژن سیریلز وِچ مختصر کردار ادا کِیتے۔

## ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن شوز
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ماہ نور عثمان

ماہ نور عثمان (اردو: ماہ نور عثمان، کنوں) ہِک پاکستانی فلمی اداکارہ ہِے، جئیں تنقید دے ذریعے سراہی ون٘ڄݨ آلی اَزادانہ فِلم "سیاہ" وِچ بطورِ چائلڈ آرٹسٹ آپݨی فنّی حیاتی دا اَغاز کیِتا۔ جین٘دے ذریعے اُوہ اے آر وائی فلم ایوارڈ وِچ "ہِک منفی کردار وِچ بہترین اداکارہ" دے طور تے چُݨی ڳئی۔ اِین٘دے کنوں ان٘ج اُوہ مقامی ڈرامیاں اَتے ٹی وی کمرشلز دا وی کَم کرین٘دی رہی ہِن جین٘دے وِچ اُوہ بطورِ ٻال آرٹسٹ وی نظر آن٘دی رہن٘دی ہِن۔ اُوہ ایں ویلے بزنس ایڈمنسٹریشن دی طالبہ ہِن۔ اِین٘دے نال نال اُوہ دماغی صحت، امتیازی سلوک، نفرت انگیز جرائم، انسدادِ منشیات، کاروباری سفر، زنانیاں کوں اختیار آلا بݨاوݨ، ٻالاں دی زیادتی، تخلیقی صلاحیتاں اَتے تعلیم دے موضوعاں اُتے ڳالھ مُہاڑ کرین٘دے ہوئے ان٘جو ان٘ج فورماں اَتے پلیٹ فارماں وِچ وی ݙِٹّھی ون٘ڄ سڳین٘دی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
ماہ نور نے 8 ورھیں دی عمر وِچ تھیٹر دے اداکار دی حیثیت نال آپݨے کَم کار دا اَغاز کِیتا۔ اُوہ نو عمری دے سالاں وِچ کلینیکل ڈپریشن دا شکار ہَئی اَتے بعد وِچ انّھاں کوں شدید پولی سسٹک اووری سنڈروم دی تشخیص تھئی۔ انّھاں ݙُون٘ہائیں بیماریاں دے نال آپݨے سفر دی وجہ کنوں، انّھاں نے انجو انج پلیٹ فارماں اُتے افسردگی اَتے پی سی او ایس دے بارے وِچ آگاہی پھیلائی۔ اُوہ ہِک وائی ایل سی دی سابق طالبہ ہِے۔ اِیں نے آپݨی ڈگری دا عملی تجربہ گِھنّݨ کِیتے ایچ آر، مارکیٹنگ اَتے کسٹمر کیئر سمیت انجو انج کاروباری محکمیاں وِچ وی کَم کِیتا۔ 

### فلماں

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ماہ نور بلوچ

ماہ نور بلوچ (اردو: ماہ نور بلوچ، کنوں) ہِک امریکہ وِچ ڄَمّݨ آلی پاکستانی اداکارہ ہِن جہڑی زیادہ تر ٹی وی ڈرامیاں وِچ کَم کریندی ہِن۔ اُوہ ماڈلنگ وی کرین٘دی ہِے اَتے فلم دی ہدایت کاری وی کرچُکی ہِن۔ ماہ نور بلوچ نے پی ٹی وی ڈراما سیریل "ماروی" کنوں 1993ء وِچ آپݨے کَم کار دا اَغاز کِیتا۔ اُوہ اکثر آپݨی موزونیت، مناسبت اَتے پردے اُتے کَم سن نظر آوݨ تے نقاداں دی طرفوں ٻہوں سراہی ڳئی ہِن۔  

## حیاتی دا احوال
ماہ نور بلوچ معروف برانڈز کِیتے متعدد ٹی وی اشتہار کر چُکی ہِن۔ 1993ء وِچ ٹی وی سیریل ماروی کنوں اداکاری دا اَغاز کِیتا جین٘دی ہدایت کاری سلطانہ صدیقی نے کِیتی ہَئی۔ انّھاں دی اگلی سیریز "دوسرا آسمان" ہَئی جین٘دے وِچ انّھاں نے عابد علی دی دِھی دا کردار نبھایا۔

2000ء وِچ ماہ نور نے آپݨے ڈرامے سیریل بݨاوݨ دا اَغاز کِیتا انّھاں دا پہلا ڈرامہ سیریل بطورِ ہدایت کار "لمحے" ہَئی۔ این٘دے بعد انّھاں نے ہِک ٹی وی سیریز "پت جھڑ کی چھاؤں" بݨایا۔

## فلماں
2013 وِچ "میں ہوں شاہد آفریدی" 2013 وِچ "ٹورن" (Torn)

## ٹی وی

* ماروی
* لمحے
* دوسرا آسمان
* شدت
* انہونی
* صلہ
* کبھی کبھی پیار میں
* چاندنی راتیں
* یہ زندگانی
* پت جھڑ کی چھاؤں
* جانے کیوں

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:بلوچ شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن ہدایت کار
ماورہ حسین

ماورہ حسین یا ماورہ ہوکین (اردو: ماورہ حسین، کنوں) ہِک پاکستانی ماڈل، ٹیلی ویژن اَتے فلمی اداکارہ ہِے۔ انّھاں دی بھیݨ عروہ حسین وی مشہور ماڈل، ٹیلی ویژن اَتے فلمی اداکارہ ہِے۔

## حیاتی دا احوال
ماورہ حسین اداکاری کنوں پہلاں اے آر وائی میوزک وِچ بطورِ وی جے کَم کر چُکی ہِن۔ انّھاں نے پاکستانی ڈرامے "آہستہ آہستہ، اِک تمنا لا حاصل سی، اَتے نکھر گئے گلاب سارے" کنوں شہرت پاتی۔ بالی ووڈ وِچ "صنم تیری قسم" دے نال پیر رکھیا۔ این٘دے کنوں ان٘ج اُوہ ݙُو ٻئے بالی ووڈ فلماں وی سائن کر چُکی ہِن۔

## حوالے

ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
مائرہ خان

مائرہ خان (اردو: مائرہ خان، کنوں) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اَتے فلمی اداکارہ، ماڈل اَتے سابق وی جے ہِن۔ این٘دی قابل ذکر پرفارمنس وِچ "چمبیلی (2013ء، فلم)"، "ریونج آف دی ورتھلیس (2016ء، فلم)"، "درج (2019ء، فلم)"، "چیخ (2019ء، ٹی وی ڈرامہ)"، "بے وفا (2019ء)" شامل ہِن۔

## کَم کار آلی حیاتی
مائرہ خان دی قابل ذکر پرفارمنس وِچ "چمبیلی (2013ء، فلم)"، "ریونج آف دی ورتھلیس (2016ء، فلم)"، "درج (2019ء، فلم)"، "چیخ (2019ء، ٹی وی ڈرامہ)"، "بے وفا (2019ء)" شامل ہِن۔ 

## ٹیلی ویژن

## فلمو گرافی

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
مدیحہ امام

مدیحہ امام (اردو: مدیحہ امام، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 8 فروری 1991ء) ہِک پاکستانی وی جے اَتے اداکارہ ہِن۔ اُوہ ہِک حیرت انگیز اداکارہ ہِن اَتے انّھاں نے نہ صرف پاکستان بلکہ سرحد پار وی آپݨی اداکاری دی مہارت دا ثبوت ݙِتّا ہِے۔ انّھاں نے بولی ووڈ فلم وِچ وی کَم کِیتا جِتّھاں آپݨی اداکاری لوہا منوایا۔ اُوہ ہیئر (2015ء) اَتے دھانی (2016ء) وِچ آپݨے کرداراں دی وجہ کنوں ݙاڈھی مقبول تھئی انّھاں نے 2017ء وِچ ڈئیر مایا فلم دے ذریعے فلمی میدان وِچ پیر رکّھیا ہَئی ۔ اُوہ اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے ہِٹ پاکستانی سیریز دُشمن جان (2020ء) وِچ وی نظر آئی۔

## ٹٻّر
مدیحہ امام دا ٹٻّر کراچی وِچ رہن٘دا ہِے۔ اُوہ آپݨے پئے دے نال رہن٘دی ہِن اَتے انّھاں دی ہِک نِکڑی بھیݨ وی ہِے۔ انّھاں نے آپݨی تعلیم کراچی کنوں پوری کِیتی ہِے۔

## کَم کار

* عشق میں تیری (2013) وِچ مہوش حیات اَتے اظفر رحمان دے نال کِیتی 
* ہیئر (2015) ، 
* دھانی (2016) ، 
* شان سیریہی (2017) ، 
* زویا صالحہ (2017) 
* زخم (2017)  
* مدیحہ امام منیشا کویرالہ دے مقابل ہِک بالی ووڈ فلم ڈئیر مایا (2017) وِچ وی نظری

## فلماں اَتے ٹی وی
بالی وڈ فلم " ڈیئر مایا "  پاکستانی فلم نیلوفر 

## ٹیلی ویژن

* ویک اینڈ مدیحہ میزبان کے ساتھ 
* خلش 
* عشق میں تیرے 
* ہیئر  
* نظر کی سامنے  
* دھانی  
* سانپ سیڑھی 
* زخم  
* سلمیٰ کا بلما  
* وہ میرا دل تھا
* ہم چلے آئے  
* بابا جانی  
* میرا رب وارث 
* دشمن

## حوالے

ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
مایا علی

مایا علی یا مریم تنویر علی (اردو: مایا علی، کنوں) 27 جولائی 1989ء کوں ڄَمّݨ آلی ہِک پاکستانی اداکارہ، ماڈل، وی جے اَتے زیادہ تر پاکستانی ٹی وی ڈرامیاں اَتے فلماں وِچ کردار کنوں پِچھاݨی وین٘دی ہِن۔ فلمی اَغاز ایکشن ڈرامہ فلم "طیفہ ان ٹربل" نال کِیتا۔ اِین٘دے بعد 2019ء وِچ "پرے ہٹ لو" وِچ شہریار منور دے مقابل کَم کِیتا جہڑی کمرشل سطح اُتے کامیاب رہی۔

## ابتدائی حیاتی اَتے تعلیم
مایا علی دا ڄمان٘درو ناں"مریم تنویر علی" ہِے۔ اُوہ لاہور وِچ 27 جولائی 1988ء کوں ڄَمّی ہَئی۔  

### ٹی وی شو
مایا علی دیاں ٹی وی شو وِچ شراکتاں

٭ سن رائز فرام استنبول  ٭ آفٹر مون ود یاسر 

٭ ٹونائٹ ود ایچ ایس وائی 

٭ روائنڈ ود ثمینہ پیرزادہ 

٭ ون ٹیک 

٭ بی بی سی ایشین نیٹ ورک پر انٹرویو 

٭ آپ کے ستارے حدیقہ کیانی کے ہمراہ 

٭ بول نائٹس ود احسن خان 

٭ وائس اوور مین 

٭ دا منشی شو 

### فلماں
٭ طیفا ان ٹربل 

٭ پرے ہٹ لو 

### ٹی وی
٭ در شہوار

٭ اک نئی سنڈریلا

٭ آؤ ذرا

٭ کھویا کھویا چاند

٭ رنجش ہی سہی

٭ میری زندگی ہے تو 

٭ شناخت

٭ لاڈوں میں پلی

٭ ضد

٭ میرا نام یوسف ہے

٭ دیار دل 

٭ من مائل

٭ صنم 

## حوالے

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
فضیلہ قاضی

فضیلہ قاضی (اردو: فضیلہ قاضی، کنوں) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ، پروڈیوسر، مصنف اَتے باورچن ہِن۔ اُوہ چار ݙہاکیاں کنوں وَدھ مُد کنوں ٹیلی ویژن دی ہِک وݙی شخصیت رہی ہِن۔ انّھاں کوں پاکستان دی روایتی "گرل نیکسٹ ڈور" دی علامت دے طور تے سُن٘ڄاݨیا وین٘دا ہِے۔ فضیلہ نے بطورِ فیشن ماڈل 1988ء وِچ آپݨی شہرت قائم کِیتی اَتے 1991ء وِچ ڈرامہ انڈسٹری وِچ وَڑ ڳئی۔

## ذاتی حیاتی
انّھاں دے پئے قیصر خان نظامانی آپ ہِک مشہور اداکارہ، ہدایت کار اَتے پروڈیوسر ہِن۔ 

## فلمو گرافی

## حوالے

ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
فاطمہ آفندی

فاطمہ آفندی  (اردو: فاطمہ آفندی، کنوں) ہِک پاکستانی ماڈل اَتے اداکارہ ہِن انّھاں دے مشہور ڈرامے "چل جھوٹی، من و سلویٰ، میری ذات ذرہ بے نشاں، عشق عبادت، کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتے، پُل صراط" ہِن۔

## ذاتی حیاتی
فاطمہ آفندی 1992ء وِچ پاکستان دے شہر کراچی وِچ ہِک مسلمان ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں دی امّاں فوزیہ مشتاق وی ہِک اداکارہ ہِن۔ این٘دیاں ݙُو بھیݨیں اَتے ہِک بِھرا ہِے۔

## کَم کار آلی حیاتی
فاطمہ اِیں ویلے کراچی وِچ فیشن ڈیزائننگ وِچ بیچلر ڈگری گِھدّی۔ 

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

* *چل جھوٹی، * پی ٹی وی (2001)
* *دام رسائی، * (پی ٹی وی) (2001)
* *من و سلوی، * ( ہم ٹی وی ) (2009)
* *میری ان سنی کہانی، * (ہم ٹی وی) (2009)
* سندل، جیو ٹی وی (2009)
* *[[:ur:میری_ذات_ذرہ_بے_نشاں|میری ذات ذرہ بے نشاں]]، * (جیو ٹی وی) (2010)
* *ماسی اور ملکہ، * (جیو ٹی وی)
* گمشدہ، (پی ٹی وی)
* *لڑکیاں محلے کی، * (ہم ٹی وی) (2010)
* *شہرِ دل کے دروازے* ( آری ڈیجیٹل )
* جیوے جیوے پاکستان (ٹی وی ون )
* *باجی، * (پی ٹی وی)
* *عورت کا گھر کونسا، * (پی ٹی وی)
* *پل صراط، * (اے آر وائی) (2011)
* *کچھ کمی سی ہے، * (جیو ٹی وی)
* *عشق عبادت، * (جیو ٹی وی) (2010–2011)
* *[[:ur:کاش_میں_تیری_بیٹی_نہ_ہوتی|کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتی]]، * (جیو ٹی وی) (2011–2012)
* *[[:ur:کاش_میں_تیری_بیٹی_نہ_ہوتی|کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتی]] 2،* (جیو ٹی وی) (2011)
* *ایکسٹراز (مینگو لوگ، * (ہم ٹی وی) (2011)
* *جیا نہ جائے، * (ہم ٹی وی) (2013)
* *دربار تیرے لیے، * (ہم ٹی وی) (2014–2015)
* *میڈوینچرز، * سیزن 2 (آری ڈیجیٹل) (2015)
* *تکبر، * اے پلس ٹی وی (2015)
* جورو کا غلام (2016)
* منجھدار، (جو ستم کے نام سے بھی معروف ہے) (جیو ٹی وی) (2016–17)
* *میرا آنگن* (اے آر وائی ڈیجیٹل) (2017 – موجودہ) 
* *چمپا اور جنبیلی، * ( جیو کہانی ) (2017 – موجودہ)
* زندان، (اے آر وائی ڈیجیٹل) (2017)
* *لو میں ٹوسٹ، * ( پی ٹی وی ہوم ) (2015)
* *اے دل تو بتا، * (جیو ٹی وی) (2018) 
* *پیمانے، * (اردو 1) (2017)
* *منافق، * (جیو انٹرٹینمنٹ) (2020)
* *میں اگر چپ ہوں، * (جیو انٹرٹینمنٹ) (2020)

### ٹیلی فلماں

* *دولہا بھائی،* (ہم ٹی وی) (2008)
* *تم سے کیسے کہوں،* (ہم ٹی وی) (2009)
* *راجو چاچا بن گئے جنٹلمین،* (ہم ٹی وی) (2010)
* *چل جھوٹی،* (ہم ٹی وی) (2010)
* *اچھے کی لڑکی،* (ہم ٹی وی) (2010)
* *پپو کی پڑوسن،* (ہم ٹی وی) (2011)
* *یہ کون سا دیار ہے،* (ہم ٹی وی) (2011)
* *شادی کا لڈو۔ میرا ٹیچر میرا شوہر* (ایکسپریس انٹرٹینمنٹ) (2011)
* *کٹوی چھت ،* (اے آر وائی ڈیجیٹل) (2015)

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن مصنف
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
غزالہ رفیق

غزالہ رفیق (اردوـ: غزالہ رفیق، کنوں) (1939ء – جنوری 1977ء) ہِک پاکستانی ریڈیو، ٹی وی اَتے فلمی اداکارہ ہَن۔ اُوہ گائیکہ اَتے ریڈیو پاکستان کراچی دی میزبان وی ہَن۔ اُوہ 1960ء اَتے 1970ء دے ݙہاکیاں وِچ ٹی وی دی مقبول ترین اداکارہ ہَن۔

## حیاتی دا احوال
اُوہ 1939ء وِچ قمبر علی خان، ضلع لاڑکانہ (اِیں ویلے: قمبر شہداد کوٹ ضلع) وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں دا ڄمان٘درو ناں "بلقیس انصاری" ہَئی۔ اُوہ سندھی ٻولی دے معروف ادیب عثمان علی انصاری دی بھݨین٘جی ہَن۔ پڑھے لکّھے ٹٻّر نال تعلق رکّھݨ دی وجہ کنوں انّھاں کوں نِکّے لاء کنوں پڑھݨ اَتے گاوݨ دا شون٘ق ہَئی۔

## اردو ڈرامے
غزالہ رفیق نے پاکستان ٹیلی ویژن (پی ٹی وی) سینٹر کراچی دے متعدد اردو ڈرامیاں اَتے سیریلز وِچ اداکاری کِیتی۔ انّھاں دے مقبول ترین ڈرامے / سیریلز ایہ ہَن:

* میں کون ہوں
* اے ہم نفسو
* اکیری ماں بتی
* مرزا غالب
* پت جھڑ کے بعد
* گڑیا گھر

## سندھی ڈرامے
اُوہ 1977ء وِچ آپݨی اَچّݨ چیتی موت تئیں سندھی ٹی وی ڈرامیاں دی مقبول ترین اداکارہ وِچوں ہِک ہَئی۔ انّھاں دے سندھی ٻولی دے کُجھ یادگار سیریلز اِیہ ہِن:

* زینت ( سندھی : زينت)
* ماؤ ( سندھی : ماءُ)
* عمر ماروی ( سندھی : عمرمارئي)
* سسی پنھو ( سندھی : سسئي پنھون)
* نوری جام تماچی ( سندھی : نوري ڄام تماچی)
* لیلا چنیسر ( سندھی : ليلا چنيسر)
* پچھا اور پرلو ( سندھی : پاڇا اور پڑلاءُ)
* اونداہ آئے روشن ( سندھی : اوندھ اور روشني)

## فوتڳی
انّھاں دی 24 جنوری 1977ء کوں کراچی وِچ فوتڳی تھئی۔ 

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ریڈیو میزبان
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
یمنیٰ زیدی

یمنیٰ زیدی (اردو: یمنیٰ زیدی، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِے۔ انّھاں کوں ڈرامیاں "خوشی ایک روگ، میری دلاری، دِل محلے کی حویلی، رشتے کُچھ ادھورے سے، موسم، گزارش اَتے ذرا یاد کر" وِچ آپݨے کرداراں کِیتے پِچھاݨی وین٘دی ہِن۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

### ٹیلی فلماں

### ٻِیا کَم

## ایوارڈز اَتے نامزدڳیاں

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ہم ایوارڈز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
لبنیٰ اسلم

لبنیٰ اسلم (اردو: لبنی اسلم، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِن۔ اُوہ اَݨ ڳِݨَت ٹیلی ویژن ڈرامیاں اَتے اشتہاراں وِچ کَم کر چُکی ہِن۔ انّھاں نے "بابر جاوید"، "مہرین جبار" اَتے "حصام حسین" جہیں ہدایت کاراں دے نال کَم کِیتا ہِے۔ اُوہ زیادہ تر آزاد خیال ماں دے طور تے کردار ادا کرین٘دی ہِن۔ ڈرامہ سیریل "میری ذات ذرہ بے نشاں (2010ء) کنوں ان٘ج ٻئے ڈرامیاں وِچ انّھاں نے اکثر امّاں دا کردار ای ادا کِیتا ہِے۔ انّھاں دے ڈرامیاں وِچ: پرچیاں(1976ء) دام (2010ء) ، روشن ستارہ (2012ء) ، عشق گمشدہ (2010ء) ضد (2014ء) ، تھوڑا سا آسمان (2016ء) ، صحرا میں سفر (2016) اَتے من مائل (2016ء)  شامل ہِن۔

## فلمو گرافی

### فلماں

### ٹیلی ویژن ڈرامے

## حوالے

ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
فوزیہ وہاب

فوزیہ وہاب (اردو: فوزیہ وہاب، کنوں) (14 نومبر 1956ء – 17 جون 2012ء) پاکستان پیپلز پارٹی نال تعلق رکّھݨ آلی پاکستانی سیاست دان ہَن اَتے قومی اسمبلی پاکستان دی رُکن ہَن۔ انّھاں نے شیری رحمٰن دی جاء تے 18 مارچ 2009ء کوں پارٹی دے شریک صدر آصف علی زرداری دے حُکم تے پیپلز پارٹی دی سیکرٹری اطلاعات دا عہدہ سنبھالیا۔

## حیاتی دا احوال
فوزیہ 14 نومبر 1956ء کوں ڄَمّی ہَئی اُوہ آپݨے چار بھیݨ بِھران٘واں وِچوں ساریاں کنوں وݙّی ہَئی۔ انّھاں نے 1978ء وِچ وہاب صدیقی جہڑے ہِک صحافی اَتے بعید نما دے میزبان ہَن، نال شادی کِیتی۔ 

## سیاست
فوزیہ پاکستان پیپلز پارٹی نال تعلّق رکّھݨ آلی سیاست دان ہَن۔ انھاں نے طالبِ علمی دے ݙیہاڑیاں کنوں سیاست نال دلچسپی رہی اَتے ترقی پسند خیال رکھین٘دی ہَن۔ 1993ء وِچ جہڑے وزیر اعظم بے نظیر بھٹو نے بلدیہ عظمیٰ کراچی کِیتے ایدھی ائیر ایمبولینس دے کپتان فہیم الزمان کوں ایڈمنسٹریٹر مقرر کِیتا تاں ٻئے امور چلاوݨ کِیتے ہِک مشاورتی کمیٹی وی بݨائی اِیں کمیٹی وِچ فوزیہ وہاب وی شامل ہَئی۔ 

## فوتڳی
فوزیہ وہاب پِتّے دے مرض وِچ مبتلا ہَئی اَتے 17 جون 2012ء کوں کراچی دے او ایم آی ہسپتال وِچ فوت تھی ڳئی۔

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں
ونکی:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
یشمہ گل

یشمہ گل (اردو: یشمہ گل، کنوں) ہِک پاکستانی فلم اَتے ٹیلی ویژن اداکارہ ہِن۔ متعدد منصوبیاں وِچ معاون کردار ادا کرݨ دے بعد یشمہ نے سراہے ون٘ڄݨ آلے منصوبیاں: "کی جاناں میں کون" اَتے "کب میرے کہلاؤ گے" وِچ مرکزی کردار ادا کِیتا اَتے رومانوی سیریز "پیار کے صدقے" وِچ منفی کردار ادا کرݨ اُتے دادا گِھدی۔    2019ء وِچ، یشمہ نے آپݨاں ہِک یوٹیوب چینل لانچ کِیتا ہَئی۔

## ذاتی حیاتی
یشتمہ دا تعلق پنجاب، پاکستان دےضلع جہانیاں، خانیوال کنوں ہِے۔  

## فلمو گرافی

### فلم

* 2019 *[[:ur:رانگ_نمبر_2|رانگ نمبر 2]]* ؛ گانے "گلی گلی" وِچ خصوصی نمائش

### ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:یوٹیوبر زنانیاں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی یوٹیوبر
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
یاسمین اسماعیل

یاسمین اسماعیل (اردوـ: یاسمین اسماعیل، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 28 مارچ 1950ء – فوتڳی دی تریخ: 18 جنوری 2002ء، کراچی) پاکستان نال تعلق رکّھݨ آلی ہِک مشہور اداکارہ اَتے تھیٹر ہدایت کارہ ہَن۔

## حیاتی دا احوال
یاسمین 28 مارچ 1950ء کوں راولپنڈی وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں دے پِیؤ فوج وِچ ہِک کرنل ہَن جنّھاں دی کئی واری منتقلی تِھیوݨ دی وجہ کنوں انّھاں کئی سکولاں وِچ تعلیم گِھدّی۔

## فنی سفر
1971ء وِچ آپݨے پِیؤ دی فوتڳی دے بعد یاسیمن نے کراچی وِچ ٹِکاݨاں کر گِھدّا۔ انّھاں دی شادی 1974ء وِچ طارق اسماعیل نال تھئی۔ یاسمین نے 1960ء دے ݙہاکے دے اَخِیر وِچ پی ٹی وی دے نال کَم کرݨ دا اَغاز کِیتا ہَئی۔ انّھاں نے تقریباً 24 تھیٹر ڈرامیاں دی ہدایت کاری کِیتی۔ جنّھاں وِچوں زیادہ تر عمران اسلم نے لکھے ہَن۔ انّھاں دے کَم کوں ݙاڈھا سراہیا ڳِیا۔

## ذاتی حیاتی
یاسمین دا پئے ہِک کمپنی وِچ چیف ایگزیکٹو افسر ہَئی۔ انّھاں دی فوتڳی دے ویلے انّھاں دے پُتر امل اسماعیل دی عمر 22 سال اَتے دِھی سلا اسماعیل دی عمر 18 سال ہَئی جہڑی انڈس ویلی سکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر دی طالب علم ہَئی۔ 

## فوتڳی
یاسمین اسماعیل 18 جنوری 2002ء کوں کراچی وِچ فوت تھئی۔ 

## ٹیلی ویژن

* تنہائیاں (1985ء) (پی ٹی وی)

## تھیٹر ہدایت کار

* اسامہ ہو تو سامنے آئے 

## حوالے

ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی سٹیج اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن ہدایت کار
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ابن حجر ہیتمی

ابن حجر ہیتمی، پورا ناں احمد بن محمد بن علی بن حجر الہیتمی السعدی الانصاری المکی الشافعی ہے۔ اوہ شہاب الدین مفتی الحجاز ابو الفضل احمد بن محمد بدر الدین بن حجر السعدی الہیتمی دے ناں توں مشہور ہن۔

= ڄم تے تعلیم =
ابن حجر ہیتمی مغربی مصر دے علاقے محلہ ابی ہيتم وچ 909 ھ (1504ء) کوں ڄمیے ہن۔ اتھائیں تعلیم حاصل کیتی تے 974 ھ (1567ء) کوں مکہ وچ فوت تھئے۔

= علم =
اوہ شافعیہ فقہ دے ماہر عالم ہن۔ ابن تیمیہ دے سخت مخالف ہن۔ ہک سوال دے جواب وچ انہاں نے ابن تیمیہ کوں گمراہ تے بدبخت قرار ݙتا ہے۔

= استاد =
ابن حجر ہیتمی دے استاداں وچ زکریا انصاری، شیخ عبد الحق سنباطی، شمس مشہودی، شمس سمہودی، امین غمری، شہاب الدین رملی، طبلاوی، ابو حسن بکری، شمس لقانی ضیروطی، شہاب بن نجار حنبلی تے شہاب بن صائغ شامل ہن۔

= حوالہ =
ابن کمال

ابن کمال پاشا احمد بن سلیمان بن کمال پاشا، شمس الدین انہاں دی کنیت ہے۔

## ولادت
انہاں دی ولادت دا سال مصدقہ کائنی، ترکی الاصل ہن، اے قاضی ہن، انہاں دا شمار علما حدیث اتے رجال حدیث وچ تھیندے۔

التاجی نے آکھیا شاید ہی کوئی فن ایہو جیہا ہووے جیندے وچ ابن کمال پاشا نے تصنیف نہ کیتی ہووے، ترکی نژاد عربی ہن، ادرنہ وچ تعلیم حاصل کیتی، ول ادرنہ دے مدرسہ علی بیگ اسکوای خلیفہ، ثمان، سلطان بایزید خان وچ استاد مقرر تھئے، ول اتھائیں قاضی بݨے، اتے ول بعد وچ وفات تک آستانہ دے قاضی رہے۔

## تصنیفات

* طبقات الفقہا
* طبقات المجتہدين
* مجموعہ رسائل۔ 36 رسالہ جات
* الكلمات العربیہ
* رسالہ فی الجبر والقدر
* ايضاح الاصلاح فی فقہ الحنفیہ
* رجوع الشيخ الى صباہ
* تاريخ آل عثمان
* تغيير التنقيح فی اصول الفقہ

## وفات
انہاں دی وفات 940ھ بمطابق 1534ء وچ ہے۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
جلال الدین سیوطی

امام جلال الدین سیوطیؒ ہک وݙے عالم دین، مفسر، محدث، فقیہ تے مورخ ہن۔ آپؒ دا اصل ناں عبد الرحمان ہئی، کنیت ابو الفضل ہئی، لقب جلال الدین ہئی تے عرف ابن کتب ہئی۔

## ڄم تے نسب
آپؒ 2 اکتوبر 1445ء کوں مصر وچ ڄمیے ہن۔ آپؒ دا نسب ایویں ہے: عبد الرحمٰن بن کمال الدین ابی بکر بن محمد بن سابق الدین بن فخر الدین بن اصلاح ایوب بن ناصر الدین محمد بن ہمام الحضیری الاسیوطی الشافعی۔

## تعلیم
آپؒ نے 8 سال دی عمر وچ قرآن پاک حفظ کیتا تے بعد وچ وݙے علماء کولوں تعلیم حاصل کیتی جنہاں وچ شیخ شہاب الدین الشار مسامی، شیخ الاسلام عالم الدین بلقینی، علامہ شرف الدین النادی تے علامہ محی الدین کافیجی شامل ہن۔

## علمی خدمات
امام جلال الدین سیوطیؒ نے 500 توں زائد کتاباں لکھیاں جنہاں وچ تفسیر جلالین، تفسیر درمنثور، الاتقان فی علوم القرآن تے تاریخ الخلفاء شامل ہن۔ آپؒ ہک وݙے عالم دین ہن تے انہاں دی علمی خدمات کوں اڄ وی قدر دی نگاہ نال ݙٹھا ویندے۔

## وفات
آپؒ 17 اکتوبر 1505ء کوں مصر وچ فوت تھی ڳئے۔ آپؒ دی وفات نال عالم اسلام ہک عظیم عالم دین توں محروم تھی ڳیا۔

= حوالہ =
کمال الدین بن ابی شریف

علامہ کمال الدین بن ابی شریفؒ ہک وݙے شافعی فقیہ، محدث، ماہر لسانیات، اصولی، منطقی تے متکلم ہن۔ آپؒ 822ھ وچ ڄمیے ہن تے 906ھ وچ وفات پا ڳئے ہن۔

## تعلیم تے تربیت
علامہ کمال الدین بن ابی شریفؒ نے علم حدیث دے حصول کیتے قاہرہ دا سفر کیتا تے اتھوں دے وݙے علماء کولوں تعلیم حاصل کیتی جنہاں وچ ابن حجر، شمس قایاطی، العز بغدادی تے کمال بن حمام شامل ہن۔ ایں توں علاوہ انہاں نے مدینہ وچ محب طبری کولوں تے مکہ وچ ابو فتح مراغی کولوں وی احادیث دا سماع کیتا۔

## علمی خدمات
علامہ کمال الدین بن ابی شریفؒ ہک وݙے عالم دین ہن۔ انہاں نے مختلف علوم تے فنون تے مہارت حاصل کیتی ہئی۔ آپؒ نے قاہرہ وچ قیام کیتا تے اتھوں دے لوکاں نے انہاں توں فائدہ چاتا۔

## وفات
علامہ کمال الدین بن ابی شریفؒ یروشلم وچ واپس آئے تے اتھائیں جمعرات 25 جمادی الاول کوں وفات پاتی۔

علامہ کمال الدین بن ابی شریفؒ دی علمی خدمات کوں اڄ وی قدر دی نگاہ نال ݙٹھا ویندے۔ انہاں نے اپݨے علم نال ٻہوں سارے لوکاں کوں فیض ݙتا۔

= حوالہ =