کُرَاہ (سرائیکی ڈرامہ)

= کُرَاہ =

(سرائیکی ڈرامہ)

## کردار:

·       رمضان        …………         رکشہ ڈرائیور          …………                                       عمر ۵۵ سال

·       سکینہ                  …………                   رکشہ ڈرائیور دی ذال        …………                                       عمر ۵۴سال

·       ارم                   …………                   رکشہ ڈرائیور دی دھی        …………                                       عمر ۸۱ سال

·       خاور                  …………                   رکشہ ڈرائیور دا پتر                 …………                                       عمر ۳۱ سال

·       حیدر                   …………                   رکشہ ڈرائیور دا پتر                 …………                                       عمر ۸ سال

·       پنکی …………                   رکشہ ڈرائیور دی دھی        …………                                       عمر ۷ سال

·       عثمان             …………                   رکشہ ڈرائیور دا پتر                 …………                                       عمر ۵ سال

·       مودا                  …………         کن ٹٹا بدمعاش  …………                                       عمر ۵۳ سال

·       ٹیڈی                 …………                   منشی ٹائپ                                  …………                                       عمر ۰۴ سال

·       تریمت ۱      …………                   رشتے ڈیکھن والی                  …………                                       عمر ۰۴ سال

·       تریمت۲       …………                   رشتے ڈیکھن والی                  …………                                       عمر ۵۴ سال

·       بوا  نصیبو       …………                   رشتے کراؤن والی               …………                                       عمر ۵۴ سال

## منظر 1

                    رکشہ ڈرائیور رمضان دا عام سادہ جھیاں گھر، عام سادہ جھئیں چارپائی تے رمضان دی ذال سکینہ چادر ولہیٹ تے ستی پئی ہے۔و              ڈی دھی، اپنے بھرا نوں تے بھینڑیں کوں کتاب ہتھ وچ گھن تے پڑھیندی بیٹھی ہے، رکشہ ڈرائیور گھر دی ہک نکڑ وچوں کوئی شے لبھن دی کوشش وچ مصروف ڈسدے۔

سکینہ:                         ارم…………پچھ اپنے ابے توں اونکوں کیا شے چاہیدی ہے؟

ارم:                           ابا جی…………کیا شے لبھدے پئے او؟

رمضان:                                     (چہرے توں ناراضگی) اتھائیں الماری وچ ہک پلگ تے ربڑ رکھی ہئی۔

سکینہ:                         (بیمار ہے تے چارپائی تے لیٹے لیٹے) اپنے پیو کوں آکھ پلگ تے ربڑ میں سنبھال کے اندرلے صندوق وچ رکھ چھوڑے ہن اندر لے کمرے وچوں چا ڈے…………اپنے ابے کوں۔

رمضان:                                     (مزید ناراضگی دا اظہار کریندے ہوئے) ناں میں الماری وچ رکھیاں ہن اے چیزاں توں چاکے صندوق وچ کیوں رکھ ڈیتین۔

سکینہ:                         میں آکھیے۔ بال کتھائیں اِن اُن نہ کر چھوڑن۔ نیاٹے جو تھئے کھیڈن کوں چیزاں لبھدے ودے راہندن۔

رمضان:                                     ہک تاں ایں گھر وچ کڈانہیں کوئی شے میکوں ویلھے سر نئیں لبھدی۔

ارم:                           (اندرلے کمرے توں باہر آندے ہوئے)…………ابو جی ……اے گھنو

رمضان:                                     اوراں ڈے میکوں۔(رمضان مونڈھے تے صافہ رکھ تے ہولے ہولے باہر دے دروازے در ویندا ڈسدے…………)

سکینہ:                         رمضان…………میں آکھیے……بالاں دے سکول دی فیس ڈیونی ہے تے میں ڈاکٹر کولوں دوائی وی گھننی ہے۔

رمضان:                                     (کاوڑ نال) کھیسے کوں ہتھ لاتے ڈیہدے …………خالی اے  کھیسہ…………خالی ہے…………کوئے نی میڈے کول پیسے۔

سکینہ:                         بالاں دا ناں کٹیج ویسی سکولوں …………

رمضان:                                     ناں …………کٹیندے تاں کٹیج ونجے…………ناں توں ہر ویلھے دی  بیمار…………کڈا نہیں توں ٹھیک وی تھیسیں؟

سکینہ:                         بیماری کوئی آپ تاں نی منگدا؟ تیکوں میڈا تے بچیاں دا کوئی خیال نی؟ (نکے  وڈے بال، بالڑیاں، ماں، پیو دی تکرار سن تے ڈرے، ڈرے، اکٹھے تھی کے  سکینہ (ما) دی چارپائی دے آسے پاسے آکھڑدن)

رمضان:                                     ناں میں کیا کراں؟ کیا کراں کن مراں؟ کہیں کوں میڈا وی خیال  ہے؟(اچل چیت دروازے کھڑکن دی آواز)

## منظر2

                    رمضان اپنے گھر دا دروازہ کھول تے باہر نکلدے جتھاں گلی وچ ہک پاسے نال رکشا کھڑے گلی وچ ملک صاحب کے کجھ غنڈے کھڑن ملک صاحب سود دا کاروبار کریندے اتے ڈیہاڑی اتے رکشے چلیندے۔

رمضان:                                     جی …………میں اج آؤناں ہئی ملک صاحب دے کولوں 

مودا:                          (جیندیاں وڈیاں وڈیاں مچھاں تے ڈراکلی جئی شکل ہے) ملک صاحب دی قسط  کیوں نئیں اپڑی؟

رمضان:                                     بس کج ڈینہاں دی مہلت ڈے ڈیوو۔

ٹیڈی:                         ڈیکھ یار مودے آ…………رمضو کجھ پریشان پریشان لگدے میاں رمضو تیکوں  پنج……ڈاہ ہزار سودتے چاہیدے ہون تاں …………میاں …………گھن  گھن…………

رمضان:                                     نا سئیں نا……میکوں بئی رقم نی چاہیدی……

مودا:                          چل تیڈی مرضی…………پر ڈیکھ گھن رمضو، ملک صاحب دی رقم تیڈے ذمے بنڑدی ہے……جے بہوں ڈینہ اُتے تھی گئے تاں وت جرمانہ وی بھرنا پوسیا۔

کیمرہ:                             (ٹیڈی منشی اتے مودے دی مکارانہ کھل اتے رمضو دی ودھی ہئی شیو کوں  Focus کریندے۔)

## منظر 3

                    اسلم اپنے گھر دا بوہا بند کرتے اپنے گھر دے صحن وچ پلگ اتے ربڑ ہتھ وچ ہس اپنی دھی ارم کوں سڈیندے۔

رمضو:                       ارم…………

ارم:                           جی ابا جی…………

رمضو:                       او…………پتر…………(سچیندے ہوئے)

ارم:                           جی ابا جی…………ڈسو کیا گالہہ ہے۔

رمضو:                       تیڈے کول کوئی ترے چار سو  روپے ہوسن رکشے وچ پٹرول پواوناں  ہئی…………

ارم:                           جی ابا جی…………کجھ بال میکوں ٹیوشن فیس دے پیسے ڈے گئے ہن۔(ارم  بٹوے وچوں پیسے گھنن کیتے صحن توں اندر کمرے وچ ویندی ہے)

سکینہ:                         (چارپائی تے ستے ستے)……ناں کل دے پیسیاں دیاں ……ول توں انعامی  جوئے والیاں پرچیاں گھن گھدیاں ہوسن پٹرول کیتے تاں کجھ پیسے بچا گھنیں ہا۔

ارم:                           (پیو کوں پیسے ڈیندی ہے) اے گھنو ابا جی

رمضو:                       اورے ڈے۔(رمضو دھی ارم کولوں رقم گھن تے کھیسے وچ رکھیندے گھر دا  دروزہ کھول تے باہر گلی وچ آؤندے گلی وچ کھڑے رکشے کوں سٹارٹ کرن دی  کوشش کریندے)

## منظر 4

                    اسلم سڑک تے رکشے وچ سواریاں بہا کے ویندا پئے…………تے رکشہ ہک جا تے رکدے…………

سواری:                                      حکم کرو جناب …………کتنا کرایہ بنڑدے؟

رمضو:                       جو مرضی ڈیو چا…………سفر تہاڈے سامنے ہے۔

سواری:                                      ڈینوس یار…………50 روپے بیاکیا ہُن۔

رمضو:                       جناب کرایہ تاں 100 روپے بنڑدے

سواری:                                      او کج خدا دا خوف کر

رمضو:                       جناب تساں آپ کجھ خیال کرو…………کتنا فاصلہ ہئی اتوں پٹرول وی مہنگا  ہے۔

سواری:                                      50روپے ڈیندے ہوئے…………رکھ …………بھئی رکھ…………ساڈے کول  ہور کوئی نی کرایہ……

رمضو:                       اے تاں کوئی گالہہ نہ تھئی جناب…………(رمضو بددلی نال 50 روپے گھن تے  کھیسے وچ رکھ گھندے)

## منظر 5

                    ہک سٹاپ تے سڑک دے کنارے ڈو سواریاں اسلم کوں رُکن کیتے ہتھ دا اشارہ کریندن۔کرایہ طے کرتے اوڈوسواریاں رکشے وچ بہہ ویندین، رمضو رکشہ سٹارٹ کرتے تھوڑی دور ویندے تے رکشہ رک ویندے بہوں کوشش دے باوجود رکشہ سٹارٹ نی تھیندا۔

سواری:                                      (غصے نال) تیڈا رکشہ ٹھیک نہ ہئی تاں ول ساکوں کیوں بہایا ہاوی۔

سواری:                                     اینویں ساڈا وقت ضائع کیتی۔

سواری:                                      گھروں تیل پانی چیک کر تے ٹرے کرو…………

رمضو:                       (چپ چپیتا سب کجھ سنڑدا کھڑے جاں جو سواریاں ڈوجھے رکشے کوں ہتھ ڈے  تے اوندے وچ بہہ ویندین۔کیمرہ رمضو دے مایوس چہرے اتے Focus  کریندے رمضو کہیں گہر ی سوچ                 وچ…………رکشے دے سجے ہتھ لگے ہوئے  شیشے وچ اپنے آپ کوں غور نال ڈیہدے……شیو ودھی                 ہوئی۔

## منظر 6 Flash Back

                    رمضان اپنے گھر داخل تھیندے تاں اوندے بال…………ابو آگئے ابو آگئے آہدے ہوئے اوندے آسے پاسے جمع تھی ویندن۔

بال ۱۔                                       ابو ابو …………میں کاپی گھننی ہے پیسے

بال ۲۔                                       ابو میں کتاب گھننی ہے۔

ارم:                           چلو…………چلو…………ہٹو ابو کو آرام کرن ڈیو (کیمرہ رمضو تے رکشے دے سجے ہتھ لگے  شیشے  کوں Focus  کریندے رمضو ایں خیال توں واپس آندے…………ہک لحظے کیتے ایڈے اوڈے  ڈیہدے…………کوئی سواری تاں نی آندی پئی؟…………رمضو ول  ہک واری شیشے وچ اپنے آپ کوں ڈیہدے۔)

## منظر 7  Flash Back

                    رات دا ویلھا ہے بال منجیاں اتے گھر دے صحن وچ ستے پین، جاں جو رمضو دی وڈی دھی ارم اندر کمرے وچ کتاب پڑھدی بیٹھی ہے۔ رمضو تے سکینہ…………برآمدے دے Shade وچ ہولے ہولے ہک ڈوجھے نال الیندے بیٹھن

سکینہ:                         رمضو…………

رمضو:                       (کہیں سوچ وچ گم) …………ہونہہ

سکینہ:                         میں آکھے تہاکوں مبارک ہووے۔

رمضو:                       کت دی مبارک؟

سکینہ:                         ارم نے گھر بیٹھے اوپن یونیورسٹی توں بی۔اے کر گھدے 

رمضو:                       سچ؟ پر…………

سکینہ:                         ارم آہدی اے میں ہن ایم اے کریساں 

رمضو:                       توں ایندے رشتے دی سوچ …………کہیں چنگی جائے۔(کیمرہ رمضو کوں Focus کریندے او رکشے دے شیشے وچ اپنے آپ کو  ڈیہدا بیٹھے ہک سواری رمضو دے مونڈھے تے ہتھ رکھ تے)

سواری:                                      میاں اسٹیشن گھن چلسیں؟ رکشہ روڈ تے ویندا ڈسدے

## منظر۸

                    اسلم دے گھر دا اندرونی منظر…………ارم اتے اوندی ما گھر وچ کرسیاں …………میز……تے منجیاں کوں ترتیب نال رکھیندیاں پین۔

بوا: (رشتے کراون والی: گھر وچ داخل تھیندی ہے تے اوندے نال ڈو تریمتیں وی ہوندین  السلام و علیکم۔

سکینہ:                         وعلیکم السلام…………آؤ آؤ…………(بوا دے نال آئیاں ڈو تریمتیں گھر کوں غور  نال ڈیہدیاں کھڑیاں راہندن، جینویں سب کجھ ناگوار محسوس تھیندا پیا ہووے)

سکینہ:                         اتھ بہوو بھین (کرسیاں ور اشارہ)

تریمت۱:                                   (نک سکڑیندے ہوئے) جی اچھا

تریمت ۲:                                  بوا اے ساکوں کتھاں گھن آئی ایں؟

سکینہ:                         (دھی کوں آواز ڈیندی ہے) دھیا چل جلدی نال شربت گھن آ۔

ارم:                           جی امی جی آئی…………

سکینہ:                         اے اے گھنو پکھی جھلو…………ہونے ہونے بجلی چلی گئی اے…………

ارم:                           (ٹرے وچ شربت گھن تے آندی ہے تے مہماناں کوں پیش کریندی ہے)  تریمتیں ارم کول غور نال ڈیہدن۔

تریمت ۱:                                  اڑمی دھیے توں تعلیم چوکھی حاصل کیتی اے؟

ارم:                           جی خالہ جی میں بی۔اے دا امتحان ہونے پاس کیتے۔

تریمت:                                       بالڑی دا پیو کیا کریندے؟

رمضو:                       بہن جی میں محنت مزدوری کرینداں۔ رکشہ چلینداں 

تریمت:                                       رشتہ تاں ساکوں پسند ہے پر ساڈا پتر پڑھیا لکھیا اے چنگی تنخواہ ہس۔ پر  او چاہندے اونکوں جہیز وچ ہورسامان دے نال نال کار وی ملے۔

سکینہ:                         پر بوا نصیبو تے تاں پہلے اے گالہہ نی ڈسائی؟

تریمت:                                       چلو ہن اساں جو تہاکوں اے شرط ڈس ڈتی اے۔ (اے آکھ تے ڈونہیں مہمان تریمتیں تے بوا نصیبو اجازت گھندین۔ارم اپنے  کمرے وچ لگی ویندی ہے تے کتاب کھول تے پڑھن لگ پوندی ہے۔سکینہ  اتے رمضو تے چہرے تے پریشانی دے آثار ڈسن پئے ویندن)

رمضو:                       میں آہداں اے رشتے گھندیاں ودیں یا تجارت کریندیاں ودین؟

سکینہ:                         ایہو ای دستور اے اج کل دا…………ایہو ای رواج ہے…………جے تیکوں  اپنی دھی دی فکر ہوندی تاں توں …………

رمضو:                       (غصے نال) ناں میں کیا کراں …………جتنی میڈے کولوں ہمت ہے  میں …………میں …………اے آہدے ہوئے رمضو گھروں باہر چلا ویندے)

## منظر 10

                    رمضو انعامی بانڈز والی دکان توں جوا پرچی جیب وچوں کڈھ تے نمبر ڈیہدا کھڑے پرچی دکاندار کوں ڈکھیندے او کھل تے انکار دے انداز وچ پرچی واپس رمضو کوں ڈے ڈیندے رمضو دے چہرے تے مایوسی صاف ڈسن لگ پوندی ہے۔

## منظر11

                    رمضو ہک ویران گھر دی اینجھی کندھ نال ٹیک لگا کھڑے جیندی دیوار دا پلستر غائب ہے تے اٹاں اکھڑدیاں ڈسدین۔

رمضو:                       (خود کلامی) اندر دی آواز۔کیا سچیندا کھڑیں رمضو؟

رمضو:                       (حیران تھی تے) میں کیا سچیندا کھڑاں؟

رمضو:                       (اندر دی آواز) بہوں نہ سوچیا کر…………ہمت کر ہمت

رمضو:                       میڈی ہمت ہن جواب ڈے گئی ہے جواب ڈے گئی ہے۔(ایہ خود کلامی  کریندے ہوئے دیوار دی ٹیک گھن تے اپنے قدماں بھار بہون دی کوشش  کریندے رمضو دے چہرے تے مایوسی…………)

## منظر12

                    رمضو اپنے گھر آندے جھتاں اوندی ذال بیمار منجی تے چادر ولہیٹ تے ستی پئی ہے نکے بال اپنی بھین ارم دے کول کتاباں کھول تے پڑھدے بیٹھن رمضو کچن وچ ونج تے جگ وچ پانی پا تے شربت بناون پئے ویندے۔

سکینہ:                         ارم…………دھیا…………بابے کوں بھک لگی ہوسیا توں اس کوں سالن روٹی  آپ پا کے ڈے چا۔

ارم:                           ابا جی میں آئی…………میں تہاکوں سالن روٹی آپ ڈیندی آں …………

رمضو:                       نئیں دھیے…………میکوں بھک کوئے نی لگی (رمضو جگ وچ کھنڈ پانی ملاون  دی کوشش کریندا پئے)

ارم:                           اوراں میکوں ڈیو ابا جی میں تہاکوں شربت بنا ڈیندی آں۔

رمضو:                       توں ونج دھیے میں آپ شربت بنا گھنساں (ارم واپس آتے بھینڑیں بھرانوں  کوں پڑھاون لگ پوندی ہے) رمضو کھیسے وچوں سفوف دی ہک پڑی شربت  وچ ملا ڈیندے تے ایں دوران اوندے ہتھ کمبدے ڈسدن، اونکوں متھے تے  پسینہ آؤن لگ پوندے۔

رمضو:                       (کچن توں نکل تے باہر صحن وچ آندے۔ اوندے ہتھ وچ جگ گلاس ہوندے۔آوو شربت پی گھنو…………ول ایندے بعد میں تہاکوں ہک خوشخبری   سناساں (ارم اتے اوندے بئے بھرا بھینڑیں رمضودے چوگرد اکٹھے تھی ویندن)

رمضو:                       (جگ وچوں گلاس وچ شربت پیندا پئے تے اوندے چہرے تے خوف دا  تاثر)رمضو سب کنوں پہلے اپنی وڈی دھی ارم کوں گلاس شربت دا ڈیندے ارم  اگاں ہتھ ودھیندی پئی ہوندی ہے کہ اوندا چھوٹا بھرا ابو پہلے میں آکھ تے گلاس  گھنن دی کوشش کریندے تے گلاس ڈھہ پوندے شربت وٹیج پوندے               

رمضو:                       (خود کلامی) توں کتنا ظالم پیو ایں …………ڈیکھ انہاں بالاں کوں …………غور  نال ڈیکھ اپنی دھی ارم در ڈیکھ…………اے معصوم تیڈے اُتے کتنا اعتماد کرتے  شربت گھنن چاہندن تے توں انہاں کوں زہر پلاؤن چاہندیں۔تیکوں انہاں  معصوماں دا اصلوں خیال نی او تیکوں کینویں پیار نال ابو ابو پئے آہدن توں بہوں  ظالم ایں۔توں انہاں واسطے صرف ایہو کج کر سکدیں؟ (اچانک رمضو دی سوچ  وچ تبدیلی آندی ہے) نئیں …………نئیں …………نئیں ………… میں …………(غصے دے نال رمضو جگ کوں دیور نال بھکا مریندے)

سکینہ، ارم:                               کیا تھی گئے؟

حیدر بال:                                   ابو…………ابو…………تہاکوں کیا تھی گئے؟

رمضو:                       ہا میکوں کج تھی گیا ہئی………………میکوں پتہ نی کیا تھی گیا؟ ہئی………… (رمضو دے چہرے دے تاثر توں پتہ لگدے جو او مایوسی  وچوں نکل تے امید ول آویندے)

رمضو:                       (ساہ بھرتے) میکوں کج تھی گیا ہئی پر ہن میں کراہے توں ہٹ کے راہ تے آ  گیاں۔ہن میں تہاڈے واسطے محنت کریساں، محنت کریساں (اپنے بالاں کوں  گل نال لاتے) میں تہاکوں خشیاں  ڈیساں)

(اقتباس از کتاب: ‘‘نکڑ ناٹک (سرائیکی ڈرامے)’’۔ مصنف: ڈاکٹر خالد اقبال)

MubasherKaleem (talk) 11:45, 20 June 2019 (UTC)