open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نصر اللہ خان دریشک

**سردار نصر اللہ خان دریشک** سابق چیف وہپ، سابق وزیر تے سابق رکن قومی اسمبلی ہن تے اوں ویلے حلقہ پی پی-249 توں پنجاب اسمبلی دے رکن ہن۔ سابق وزیر خزانہ پنجاب حسنین خان دریشک، سابق ضلعی ناظم راجن پور تے رکن پنجاب اسمبلی علی رضا دریشک دے پیو ہن۔ سردار نصر اللہ دریشک ولد سردار بہادر خان دریشک 28 جون 1942ء کوں کوٹ بہادر، ضلع راجن پور وچ پیدا تھئے۔ آپ نے 1962ء وچ گورنمنٹ کالج لاہور کنوں گریجویشن کیتی۔ پنجاب یونیورسٹی لا کالج لاہور کنوں 1964ء وچ ایل ایل بی کیتا تے پنجاب یونیورسٹی، لاہور کنوں 1966ء وچ ایم اے کیتا۔ آپ 1972ء توں 1977ء، 1977ء، 1985ء توں 1988ء، 1988ء توں 1990ء تے 1990ء توں 1993ء دے دوران متواتر پنج واری رکن صوبائی اسمبلی پنجاب رہے۔ 1973ء توں 1975ء دے دوران بطور وزیر خوراک و کوآپریٹو ز، 1975ء توں 1977ء دے دوران بطور وزیر برائے اریگیشن اینڈ پاور، 1988ء توں 1990ء دے دوران بطور وزیر آبپاشی، قانون تے پارلیمانی امور تے 1991ء توں 1993ء دے دوران بطور وزیر برائے منصوبہ بندی و ترقیات تے قانون و پارلیمانی امور خدمات سر انجام ݙتے۔ آپ 1997ء توں 1999ء تے 2002ء توں 2007ء دے دوران قومی اسمبلی دے رکن وی رہے تے 2004ء توں 2007ء دے دوران چیف وہپ دے طور تے فرائض سر انجام ݙتے۔ آپ زمیندار تے صنعتکار ہن، جیہڑے 2013ء دے عام انتخابات وچ چھیویں واری رکن پنجاب اسمبلی منتخب تھئے ہن۔ آپ سعودی عرب، دبئی، چین، برطانیہ، فرانس تے جاپان دا سفر کر چکیے ہن۔ آپ دے ابا سئیں سردار بہادر خان دریشک 1947ء توں 1949ء دے دوران رکن قانون ساز اسمبلی مغربی پنجاب، 1951ء توں 1955ء دے دوران رکن قانون ساز اسمبلی پنجاب تے 1956ء توں 1958ء دے دوران رکن صوبائی اسمبلی مغربی پاکستان رہے۔ آپ دے وݙے فرزند، سردار حسنین بہادر دریشک 2002ء توں 2007ء دے دوران پنجاب اسمبلی دے رکن رہے تے بطور وزیر خزانہ فرائض سر انجام ݙتے۔ آپ دے ݙوجھے فرزند بیرسٹر سردار علی رضا دریشک تے آپ دے پوہترے سردار احمد علی خان دریشک بالترتیب پی پی-247 تے پی پی-243 توں موجودہ ایم پی ایز ہن۔ طارق دریشک تے امان اللہ دریشک وی انہاں دی قوم دے ہن۔ 2018ء دے عام انتخابات وچ نصر اللہ دریشک نے 73,225 ووٹ ڳھن کے پی ٹی آئی دی طرف کنوں کامیابی حاصل کیتی، انہاں دے مد مقابل آزاد امیدوار حفیظ الرحمٰن خان دریشک نے 64,565 ووٹ حاصل کیتے۔

## آبائی سرزمین
سردار نصر اللہ خان دریشک دا تعلق دھگو یونین کونسل کوٹ بہادر، ضلع راجن پور نال ہے۔

## ٻیا ݙیکھو

* سردار حسنین بہادر دریشک
طفیل احمد جمالی

طفیل احمد جمالی پاکستان نال تعلق رکھݨ آلا اردو زبان دا نامور صحافی، شاعر، مزاح نگار تے ادیب ہن۔ انہاں نے انجام کراچی، نگار کراچی، مجید لاہوری دے جریدے نمکدان تے چین باتصویر (بیجنگ-China Pictorial) دی ادارت دے فرائض انجام ݙتے۔

## حالات حیاتی
طفیل احمد جمالی 1919ء کوں بنارس، برطانوی ہندوستان وچ ڄمیے ہن۔ انہاں نے جامعہ الہٰ آباد توں بی اے کیتا۔ شروع وچ انہاں نے دہلی دے مختلف اخبارات کیتے جز وقتی کم کیتا، بعد وچ منشور ناں دے اخبار نال وابستہ تھی ڳئے۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ پاکستان منتقل تھی ڳئے تے کراچی وچ سکونت اختیار کیتی۔ اتھاں روزنامہ جنگ نال وابستہ تھی ڳئے۔ جݙݨ میاں افتخار الدین نے امروز کوں کراچی توں چراغ حسن حسرت دی ادارت وچ شائع کیتا تاں طفیل احمد نے امروز وچ پہلا درویش دے ناں نال فکاہیہ کالم لکھݨ شروع کیتا۔ انہاں دے ملکی حالات تے سیاست دے نال نال سماجی برائیاں تے انہاں دے فکاہیہ کالم ٻہوں مشہور تھئے۔ امروز دی کراچی توں بندش دے بعد انہاں نے فلماں کیتے گیت تے مکالمے لکھیے۔ ہمایوں مرزا نے اپݨی فلم بڑے آدمی وچ انہاں توں گانے لکھوائے جنہاں کوں گاوݨ کیتے ممبئی توں مبارک بیگم کوں سݙایا ڳیا، خاص طور تے گیت "سن لو رنگیلے جوانو" تے ہک غزل "آسماں والے تیری دنیائے فانی ݙیکھ لی موت آساں تھی ڳئی" ٻہوں مشہور تھئی۔ سلیم احمد دی فلم راز دے گاݨے وی انہاں نے لکھے ہن جیندے وچ زبیدہ خانم دا گاݨا "چھلک رہی ہیں مستیاں" ٻہوں مشہور تھیا۔ انہاں دے علاوہ اوہ نگار کراچی تے لیل و نہار کراچی نال وی وابستہ رہے۔ ایں دوران انہاں نے انجام کراچی تے چین با تصویر (بیجنگ) دی ادارت دے فرائض وی انجام ݙتے۔

## اخبارات و جرائد دی ادارت

* نگار کراچی
* نمکدان
* انجام کراچی
* چین با تصویر بیجنگ

## وفات
طفیل احمد جمالی 12 اگست، 1974ء کوں کراچی، پاکستان وچ انتقال کر ڳئے۔ اوہ کراچی وچ سخی حسن دے قبرستان وچ آسودۂ خاک ہن۔

## حوالہ
ذوالفقار علی مگسی

نواب ذو الفقار علی مگسی مگسی قبیلے دے موجودہ نواب ہن۔ اوہ بلوچستان دے سابقہ گورنر تے وزیر اعلیٰ بلوچستان دے فرائض وی سر انجام ݙے چکیے ہن۔

## حوالہ
علی رضا دریشک

بیرسٹر علی رضا خان دریشک ولد سردار نصراللہ خان دریشک 9 اکتوبر 1977 کوں لاہور وچ ڄمیے ہن۔ آپ نے گورنمنٹ کالج لاہور توں 1998 وچ بی ایس سی دی ڈگری حاصل کیتی۔ 2000 وچ یونیورسٹی آف لندن برطانیہ توں ایل ایل بی (آنرز) کیتا تے لنکنزان، برطانیہ توں 2004 وچ بار ایٹ لا کیتا۔ آپ دے پیو موجودہ ایم پی اے ہن، 1972-93 دے دوران متواتر پنڄ دفعہ بطور رکن صوبائی اسمبلی پنجاب خدمات سر انجام ݙتی تے وزیر برائے اریگیشن اینڈ پاور، پلاننگ اینڈ ڈویلپمنٹ، قانون تے پارلیمانی امور دے فرائض وی سر انجام ݙتیے۔ 1997-99 تے ولا 2002-07 وچ رکن قومی اسمبلی رہے۔ آپ دے بھرا سردار حسنین بہادر دریشک 2002-07 وچ رکن پنجاب اسمبلی رہے تے بطور وزیر خزانہ فرائض سر انجام ݙتی۔ آپ دا وکالت پیشہ ہائی ۔2005-08 وچ ضلع ناظم راجن پور رہے تے میاں محمد شہباز شریف دی خالی کیتی ڳئی نشست تے 22 اگست 2013 کوں منعقد تھیوݨ آلی ضمنی انتخابات وچ بطور رکن صوبائی اسمبلی پنجاب منتخب تھئے۔ آپ برطانیہ، ایران، شام، سعودی عرب تے برازیل دا سفر کر چکیے ہن۔ علی رضا دریشک سابق چیف وہب نصر اللہ خان دریشک دے پتر ہن۔ مسلم لیگ ق دے پلیٹ فارم توں 2006ء وچ راجن پور دے ضلعی ناظم بݨیے تے 2014ء وچ حلقہ پی پی۔247 راجن پور 1 توں پاکستان تحریک انصاف دے ٹکٹ تے رکن پنجاب اسمبلی منتخب تھئے ہن۔

## حوالہ
بختاور بھٹو زرداری

بختاور بھٹو زرداری پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاسی ٹٻر دا حصہ ہن۔ اوہ 25 جنوری 1990ء کوں پاکستان دے صوبہ سندھ وچ ڄمی ہن۔ اوہ پاکستان دی سابق وزیراعظم محترمہ بے نظیر بھٹو تے پاکستان دے سابق صدر آصف علی زرداری دی سب توں وݙی دھی ہن۔ اوہ پاکستان پیپلز پارٹی دے بانی ذوالفقار علی بھٹو دی ݙوہتری تے شاہنواز بھٹو تے مرتضیٰ بھٹو دی بھڑینجی ہن۔

## تعلیمی سفر
بختاور بھٹو زرداری نے انگریزی ادب وچ ایم اے تے گریجویشن ایڈن برگ یونیورسٹی توں پاس کیتا۔ تعلیمی میدان وچ انہاں دی حوصلہ افزائی دی وݙی وجہ شہید ذوالفقار علی بھٹو انسٹی ٹیوٹ آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی ہے، جیندے وچ انہاں نے اہم کردار ادا کیتا۔ ایں ادارے دی بنیاد محترمہ بے نظیر بھٹو نے 1995ء وچ رکھی ہئی، جیندا مقصد پاکستان دے عوام کوں عالمی معیار دی تعلیم فراہم کرݨ ہے۔

## بختاور بھٹو زرداری کوں باکسنگ دا شوق
بختاور بھٹو زرداری سوشل میڈیا تے اپݨیاں سیاسی تے دلچسپ سرگرمیاں دی وجہ توں خاصی متحرک ہن۔ انہاں نے اپݨی باکسنگ دی ٹریننگ حاصل کریندے ہوئے ہک ویڈیو شیئر کیتی جیہڑی سوشل میڈیا تے مقبول تھئی۔ ایں ویڈیو دی خاص ڳالھ ایہ ہے جو اوہ جیندے توں باکسنگ دی ٹریننگ ڳھندی پئی ہئی اوہ کوئی ٻیا کائینی بلکہ پاکستانی نژاد برطانوی باکسر عامر خان ہے۔ بختاور بھٹو زرداری سوشل میڈیا تے دبئی دی ہک عمارت توں درک لاوݨ دی ویڈیو وی شیئر کر چکی ہن۔ ایندے علاوہ اوہ پاکستان پیپلز پارٹی دے مختلف رہنماویں دے حوالے نال وی رابطے وچ رہندیاں ہن۔

## بختاور دی سینٹ وچ بل دی مخالفت
رمضان المبارک توں پہلے سینیٹ وچ ہک بل منظور تھیا جیندے تحت عوامی مقامات تے روزے دے دوران کھاوݨ پیوݨ تے 25 ہزار روپے تک جرمانہ کیتا ویسی۔ عوامی تے مذہبی حلقیاں نے ایں بل کوں خوش آئند قرار ݙیندے ہوئیں ایندا خیر مقدم کیتا ہے۔ پر بختاور بھٹو نے ایں بل دی شدید مخالفت کیتی۔ بختاور بھٹو دے نزدیک شدید گرم موسم وچ مسافر تے مریض لوکیں کوں ترہے لڳ سڳدی ہے تے اگر اوہ پاݨی نہ پیون تاں ڈی ہائیڈریشن دا شکار تھی سڳدے ہن جیندے نال انہہں دی موت واقع تھی سڳدی ہے۔ انہاں نے ایں سوچ دے تحت بل دی مخالفت کیتی جیہڑا زبردستی کہیں کوں ٻھکھا تسا رکھݨ اسلام کائینی۔

## بختاور بھٹو دی ڈیزرٹ وارئیر چیلنج وچ شرکت
بختاور بھٹو زرداری نے متحدہ عرب امارات وچ تھیوݨ آلے ڈیزرٹ وارئیر چیلنج ایونٹ وچ حصہ ڳھدا۔ ایہ ایونٹ یکم اپریل 2017ء کوں منعقد کیتا ڳیا ہئی۔ ایونٹ وچ بختاور بھٹو نے بھڄݨ، جمپنگ، کلائمبنگ تے کرولنگ کریندے ہوئیں فائنل لائن عبور کیتی۔ بختاور بھٹو نے ڈیزرٹ وارئیر چیلنج وچ شرکت دیاں تصاویر پوسٹ کیتیاں تاں انہیں کوں سوشل میڈیا تے ٻہوں پزیرائی ملی۔

## بختاور دا بے نظیر بھٹو کوں خراج عقیدت
بختاور بھٹو زرداری نے اپݨی ماء محترمہ بے نظیر بھٹو کوں خراجِ عقیدت پیش کرݨ دے کیتے وکھرا طریقہ اختیار کریندے ہوئے ہک ڳاݨا ریلیز کیتا۔ جیہڑا انہاں نے خود ہی لکھیا تے خود ہی ڳایا۔ ایں ڳاݨے وچ انہاں نے اپݨی ماء کوں خوبصورتی تے دانش دا مرکز قرار ݙتا تے انہیں دی روح نال مخاطب تھیندے ہوئے آکھیا ہے جو بے نظیر اپݨے ٻچیاں کوں تنہا چھوڑ ڳئین، انہیں دے بغیر قوم ناامید ہے تے ایہ جو اوہ 54 سال دی عمر وچ ہی قتل کر ݙتی ڳئین۔ ڳاݨے دے ٻول ہن ’’میں درد کوں دور کریساں‘‘۔ ڳاݨے دی ویڈیو وچ محترمہ بے نظیر بھٹو دیاں تصاویر تے ویڈیو کلپس شامل کیتے ڳئین جنہیں وچ انہیں دی شہادت توں چند لمحے پہلے لیاقت باغ، راولپنڈی دے مناظر وی شامل ہن۔ محترمہ بے نظیر بھٹو کوں 27 دسمبر 2007ء کوں ایں مقام تے قتل کیتا ڳیا ہئی۔

## حوالہ
آفتاب شعبان میرانی

آفتاب شعبان میرانی شکارپور، سندھ وچ ڄمیے ہن۔ اوہ 25 فروری 1990 توں 6 اگست 1990ء تک صوبہ سندھ دے وزیر اعلیٰ تے وفاقی وزیر دفاع رہے۔ انہاں دا تعلق سیاسی جماعت پاکستان پیپلز پارٹی نال ہے۔

## حوالہ
میر بالاچ مری

بلوچستان دے سابق رکن اسمبلی، قوم پرست رہنما تے کالعدم تنظیم بلوچ لبریشن آرمی دے سرگرم رکن۔

## ابتدائی زندگی
کوئٹہ وچ 17 جنوری 1965ء کو ڄمݨ آلے اینہہ مری سپوت نے کوئٹہ دے گرامر سکول وچ ابتدائی تعلیم دے بعد روس دے ماسکو توں سول انجینئری دی ڈگری حاصل کیتی تے ولا کئی سال لندن وچ رہے۔

## سیاست
انہاں دا تعلق ہک سردار سیاسی خاندان نال رہیا۔ انہاں دے پیو نواب خیر بخش مری یا "گوںگا بابا" ساری حیاتی اپݨے قوم پرست تے سوشلسٹ نظریات تے ڈٹے رہے۔ سن 2000 وچ جنرل مشرف دے زیر سایہ تھیوݨ آلے انتخابات وچ لندن توں ہی کاغذات نامزدگی جمع کروائے تے صوبائی الیکشن وچ منتخب تھیوݨ دے بعد حلف ڳھنݨ کیتے کوئٹہ واپس آئے۔ اسمبلی وچ حلف ڳھنݨ دے ویلے پاکستان توں وفاداری دی بجائے بلوچستان توں وفاداری دا نعرہ لایا تاں ایوان وچ ہلچل مچ ڳئی۔ حلف ڳھنݨ دے بعد انہاں کوں حکومتی حلقےآں توں قاف لیگ وچ شامل تھیوݨ تے وزارتیں دی پیشکش وی کیتی ڳئی، پر انہاں نے انکار کر ݙتا جیندے بعد انہیں دے خلاف پراݨے مقدمات کوں تازہ کرݨ دی کوشش کیتی ڳئی تے اوہ زیر زمین چلیے ڳئے۔

## نواب اکبر بگٹی
اگست 2006ء وچ مری علاقے وچ نواب اکبر بگٹی دی ہلاکت دے ویلے وی بالاچ مری انہاں دے نال ہی ہن۔ انہاں دے بھرا گزن دے مطابق نواب بگٹی دے خلاف پاکستانی فوج دے آپریشن توں پندرہ منٹ پہلے نواب صاحب نے انہاں کوں تے اپݨے پوہترے براہمداغ بگٹی کوں اتھوں ونڄݨ کیتے آکھیا پر انہاں نے اپݨے مہمان کوں چھوڑ ونڄݨ توں انکار کر ݙتا جیندے تے نواب بگٹی نے زبردستی انہاں کوں اتھوں ٻھیڄ ݙتا۔

## ہلاکت
بالاچ مری پچھلے کئی سالیں توں قبائلی معاملات دے نال نال بلوچ مزاحمتی تحریک دے اہم رہنماویں وچوں ہن تے حکومت پاکستان کیتے مطلوب وی رہے۔ بالاچ مری پاک افغان سرحد دے نیڑے بلوچستان دے علاقہ نوشکی دے نیڑے سر لچ دے مقام تے سیکیورٹی فورسز دے نال جھڑپ وچ ہلاک تھئے۔ سرکاری طور تے اینہہ واقعے بارے لاعلمی دا اظہار کیتا ڳیا، پر انہاں دے گھر آلیاں نے ایندی تصدیق کیتی۔ فوجی ذرائع دے مطابق بالاچ دی موت ݙو قبائلی دھڑاں دے باہمی دشمنی دا نتیجہ ہو سڳدی ہے۔

## حوالہ
آصف سعید خان کھوسہ

آصف سعید خان کھوسہ پاکستان دی عدالت عظمیٰ دے 26ویں منصف اعظم ہن۔ اوہ 21 دسمبر 1954ء کوں ڈیرہ غازی خان وچ ڄمیے ہن۔ گورنمنٹ کالج لاہور توں بی اے تے جامعہ پنجاب توں انگریزی وچ ایم اے کیتا۔ انگلستان توں قانون دی تعلیم حاصل کیتی تے 26 جولائی 1976ء کوں وکیل بݨیے۔ سید یوسف رضا گیلانی توہین عدالت مقدمے وچ انہاں دے لکھیے اضافی نوٹ "حیف اس قوم پر" دی ٻہوں شہرت تھئی۔

## ابتدائی حیاتی
آصف سعید خان کھوسہ ڈیرہ غازی خان، سرائیکستان وچ ڄمیے ہن۔ انہاں دا تعلق پاکستان دے بلوچ قبیلے کھوسہ نال ہے۔ انہاں نے 1969ء وچ ملتان بورڈ توں میٹرک دا امتحان پنڄویں پوزیشن نال پاس کیتا تے ولا پنجاب کالج یونیورسٹی لاہور وچ داخلہ ڳھدا جتھوں انہاں نے لاہور بورڈ توں انٹرمیڈیٹ دے امتحان وچ پہلی پوزیشن حاصل کیتی۔ 1973ء وچ انہاں نے گورنمنٹ کالج لاہور توں پنجاب یونیورسٹی دے بی اے دے امتحان وچ اڳلی پوزیشن حاصل کیتی۔ جامعہ پنجاب دے دور طالب علمی وچ اوہ ابوالاعلیٰ مودودی تے نعیم صدیقی (تحریک اسلامی پاکستان دے بانی) توں متاثر ہن۔

## حوالہ
اللہ نذر بلوچ

ڈاکٹر اللہ نذر بلوچ بلوچ اسٹوڈنٹ آرگنائیزیشن (آزاد) دے بانی تے بلوچ مزاحمتی تنظیم بلوچستان لیبریشن فرنٹ (بی ایل ایف) دے سربراہ ہن۔ ݙوہیں قوم پرست تنظیماں کوں حکومت پاکستان دہشت گرد تنظیماں قرار ݙے چکی ہے۔ بی ایس او (آزاد) سیاسی حوالے نال بلوچستان دی آزادی کیتے جدوجہد کریندیاں پیاں ہن جبکہ بلوچستان لبریشن فرنٹ (بی ایل ایف) دے جنگجو مسلح محاذ تے بلوچستان دی آزادی کیتے لڑدےپئے ہن۔ اللہ نذر بلوچ دے بھرا تے بھتریجے وی بلوچستان لبریشن فرنٹ (بی ایل ایف) دے رکن ہن۔ ڈاکٹر اللہ نذر بلوچ 2 اکتوبر 1968ء کوں ضلع آواران دے علاقے مشکے وچ ڄمیے ہن۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم ہائی سکول توں حاصل کیتی تے 1989ء وچ پری میڈیکل ڈگری دے نال عطاشاد ڈگری کالج تربت ڳئے۔ ایندے بعد انہاں نے بولان میڈیکل کالج کوئٹہ وچ داخلہ ڳھدا۔ انہاں دے پیو نبی بخش خان بلوچ دا انتقال 2011ء وچ تھیا۔ اگست 2015ء وچ پاکستان آرمی نے ہک فوجی آپریشن وچ ڈاکٹر اللہ نذر بلوچ دے ماریے ونڄݨ دا اعلان کیتا، پر ݙو مہینے بعد ڈاکٹر اللہ نذر بلوچ نے ہک ویڈیو جاری کیتی جیندے وچ انہاں نے آکھیا جو اوہ زندہ ہن تے بی ایل ایف دی کمان سنبھالیے ہوئے ہن۔

## حوالہ
نواب ثناء اللہ خان زہری

ثناء اللہ زہری بلوچستان نال تعلق رکھݨ آلے ہک بلوچ قبائلی سردار تے سیاست دان ہن۔ اوہ مسلم لیگ ن بلوچستان دے صوبائی صدر ہن۔ اوہ 2013ء دے انتخابات وچ کامیاب تھی کے صوبائی اسمبلی دے رکن بݨیے۔ اوہ مری معاہدے دے تحت بلوچستان دے وزیر اعلیٰ وی رہ چکیے ہن۔

## حوالہ
اویس ٹپی

اویس ٹپی آصف علی زرداری دا منہ ٻولیا ٻھرا ہے۔ اصل ناں اویس مظفر ہے تے عرف ٹپی۔ زرداری دے دور صدارت تے ایندے بعد سندھ وچ پیپلز پارٹی حکومت وچ عملاً سندھ حکومت کوں چلاوݨ دا الزام لایا ویندا ہے۔ بدعنوانی تے بدمعاشی دی شہرت دی وجہ توں عدالت عظمیٰ نے وی زرداری دے دور حکومت وچ استفسار کیتا جو ایہ ٹپی کون ہے۔

## حوالہ
عبد القادر بلوچ

عبد القادر بلوچ بلوچستان نال تعلق رکھݨ آلے پاک فوج دے سابق جرنیل تے مسلم لیگ ن دے معروف سیاست دان ہن۔ اوہ صوبے دے گورنر وی رہ چکیے ہن تے ہݨ رکن قومی اسمبلی تے وفاقی وزیر دا عہدہ سنبھالیے ہوئیے ہن۔

## حوالہ
سردار خان بہادر اللہ بخش گبول

خان بہادر اللہ بخش خان گبول، جنہاں دا ڄم 15 اگست 1895ء کوں کراچی وچ تھیا تے وفات دسمبر 1972ء وچ تھئی، ویہویں صدی دے معروف سیاسی راہنما تے جاگیردار ہن۔ موجودہ لی مارکیٹ، صفورا گوٹھ، عبد اللہ گبول گوٹھ، چھٹہ خان گوٹھ تے گڈاپ دا علاقہ انہاں دی ذاتی ملکیت وچ شامل ہئی۔

## ابتدائی تے اعلیٰ تعلیم
اللہ بخش گبول نے ابتدائی تعلیم کراچی وچ حاصل کیتی تے اعلیٰ تعلیم کیتے ممبئی روانہ تھئے۔ 1930ء وچ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی توں گریجویشن دی ڈگری امتیازی نمبراں نال حاصل کیتی۔

## سیاسی زندگی
اللہ بخش گبول نے عملی سیاست دا آغاز کانگریس وچ شمولیت نال کیتا۔ گورنمنٹ انڈیا ایکٹ دے نفاذ دے بعد اوہ سندھ اسمبلی دے پہلے ڈپٹی سپیکر بݨیے۔ 1937ء دے پہلے انتخابات وچ انہاں نے مسلم لیگ دے سر عبد اللہ ہارون کوں شکست ݙتی۔ اوہ ݙو واری 1935ء تے 1962ء وچ کراچی دے میئر رہے۔ انگریز دور حکومت وچ انہاں کوں "خان بہادر" دا خطاب ݙتا گیا۔ پاکستان دے معرض وجود وچ آوݨ دے بعد 1966ء وچ صدر ایوب خان دی طرفوں انہاں کوں "ستارہ امتیاز" نال نوازا ڳیا۔

## سماجی خدمات
اللہ بخش گبول نے کراچی تے سندھ دے غریب خانداناں کوں زمیناں عطا کیتیاں۔ ٻہوں سارے سکول تے ثقافتی مراکز انہاں دے ناں نال منسوب ہن، جنہاں وچ لیاری دا مشہور "گبول پارک" وی شامل ہے۔ اوہ کراچی سول ہسپتال دے اعزازی سیکریٹری تے خزانچی، کراچی حج کمیٹی، موہتا آئی ہاسپتال، لیڈی ڈفرن ہسپتال دے انتظامی ممبر تے کراچی دے میئر دے طور تے خیراتی کمیں وچ ودھ چڑھ کے حصہ ڳھدے۔

## بلوچ لیگ دی بنیاد
بلوچ قومی شعور کوں اجاگر کرݨ کیتے کراچی نے اہم کردار ادا کیتا۔ کراچی وچ بلوچ لیگ دے ناں نال ہک قوم پرست جماعت تشکیل ݙتی گئی۔ غلام محمد نور الدین پہلے صدر بݨیے تے ݙوجھے سرکردہ عہدے داریں وچ واجہ عمر بخش سبیرا، محراب خان، مولانا عبد الصمد سربازی، خان صاحب عثمان، خان بہادر اللہ بخش خان گبول تے پیر بخش شہداد شامل ہن۔

## حوالہ
فیض بخشاپوری

فیض بخشاپوری پاکستان نال تعلق رکھݨ آلے اردو، سندھی تے بلوچی دے ممتاز شاعر، ادیب تے صحافی ہن۔

## حالات زندگی
فیض بخشاپوری 1922ء کوں بخشاپور، تحصیل کشمور، ضلع جیکب آباد، برطانوی ہندوستان وچ پیدا تھئے۔ انہاں دا پورا ناں فیض اللہ خان ڈومکی ہئی۔ اوہ "غالبِ سندھ" دے ناں نال وی مشہور ہن۔ ایہ خطاب انہاں کوں انہاں دے مداحیں نے عطا کیتا۔ انہاں دے شعری مجموعیاں وچ "شعلۂ عشق" تے "خمخانۂ فیض" اشاعت پذیر تھی چُکیے ہن۔

## تصانیف

# 1955ء - شعلۂ عشق
# 1976ء - خمخانۂ فیض

## اعزازات
فیض بخشاپوری دی ادبی خدمات دے اعتراف وچ حکومت پاکستان نے انہاں کوں صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی نال نوازیا۔

## وفات
فیض بخشاپوری 14 مئی، 1992ء کوں بخشاپور، تحصیل کشمور، ضلع جیکب آباد، پاکستان وچ وفات پاڳئے۔

## حوالہ
محمد وسیم

محمد وسیم  کوئٹہ  نال تعلق رکھݨ آلا ہک پیشہ ور باکسر ہے، جیہڑافلائی ویٹ مقابلیاں وچ پاکستان دا پہلا پیشہ ورانہ باکسر ہے۔ اوہ موجودہ ڈبلیو بی سی سلور فلائی ویٹ چیمپئن ہے۔

## حوالہ
عطا شاد

پاکستان دے صوبے بلوچستان نال تعلق رکھݨ آلے اردو تے بلوچی دے ممتاز شاعر، محقق تے ڈراما نویس ہن۔

## حالات زندگی
عطا شاد یکم نومبر 1939ء کوں سنگانی سر، ضلع تربت، بلوچستان وچ پیدا تھئے۔ انہاں دا اصل ناں محمد اسحاق ہئی۔

## ملازمت
عطا شاد نے مختلف عہدیاں تے خدمات سرانجام ݙتیاں، جنہاں وچ ڈائریکٹر جنرل، محکمہ آثار قدیمہ، بلوچستان، سیکریٹری، محکمہ اطلاعات، بلوچستان، تے پروڈیوسر تے ڈراما نویس، ریڈیو پاکستان شامل ہن۔

## ادبی خدمات
عطا شاد دی شاعری دی خاص ڳالھ ایہ ہے کہ ایہ اپݨا ہک الگ تے انفرادی ماحول رکھدی ہے۔ انہاں دی شاعری وچ بلوچستان دے جغرافیائی، تہذیبی تے ثقافتی عناصر نمایاں ہن۔ انہاں نے بلوچی زبان دے الفاظ کوں اردو شاعری وچ استعمال کیتا تے اردو زبان دے لسانی ذخیرے وچ اضافہ کیتا۔

## نمونہ کلام

### غزل

### غزل

### غزل

## تصانیف

* سنگاب
* روچ گیر
* درین
* گچین شاعری
* برفاگ
* بلوچی اردو لغت
* ہفت زبانی لغت (بلوچی حصہ)
* بلوچی نامہ

## اعزازات
عطا شاد کوں ادبی خدمات دے اعتراف وچ حکومت پاکستان دی طرفوں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی تے ستارہ امتیاز نال نوازا ڳیا۔

## وفات
عطا شاد دا انتقال 13 فروری 1997ء کوں کوئٹہ، پاکستان وچ تھیا۔

## حوالہ
عاصم کرد گیلو

میر محمد عاصم کرد گیلو 1958ء وچ کوئٹہ وچ ڄمیے۔ اوہ اوں ویلے وزیر خزانہ، حکومت بلوچستان دے عہدے تے فائز ہن۔ انہاں نے 1995ء وچ بلوچستان یونیورسٹی توں بی اے دی سند حاصل کیتی۔ اوہ زمینداری دے پیشے نال وابستہ ہن۔

1990ء تے 1997ء وچ رکن اسمبلی رہ چُکیے ہن۔ 2002ء دے عام انتخابات وچ نیشنل الائنس دے ٹکٹ تے کامیابی حاصل کرݨ دے بعد بلوچستان کابینہ وچ وزیر ریونیو رہے۔ 2008ء دے عام انتخابات وچ مسلم لیگ ق دے ٹکٹ تے چوتھی واری بلوچستان اسمبلی دے رکن منتخب تھئے۔ عاصم کرد گیلو دا تعلق ماضی وچ مسلم لیگ ن نال وی رہیا ہے۔

## حوالہ
بلال لاشاری

بلال لاشاری پاکستان دے فلم ڈائریکٹر تے کیمرا مین ہن۔ اوہ نامور بیوروکریٹ تے لاہور والڈ سٹی اتھارٹی دے ڈائریکٹر جنرل کامران لاشاری دے پُتر ہن۔ انہاں نے سان فرانسسکو دی اکیڈمی تے آرٹ یونیورسٹی توں گریجویشن کیتی ہوئی ہے۔ 16 اکتوبر 2013 کوں عید الاضحیٰ دے موقع تے انہاں دی پہلی فلم "وار" ریلیز تھئی۔

## حوالہ
جاوید جکھرانی

جاوید جکھرانی بلوچستان دے ضلع جعفرآباد نال تعلق رکھیندن۔ اوہ بلوچی زبان دے مشہور تے معروف گلوکار تے اداکار ہن۔ جاوید جکھرانی نہ صرف بلوچستان بلکہ پورے پاکستان وچ سݨیے ویندن۔ جاوید جکھرانی بلوچی دے علاوہ براہوی، سندھی تے سرائیکی وچ وی ڳاندے ہن۔ مشہور فلمیں وچ "ضدی بلوچ" تے "گنوخ" شامل ہن۔

## حوالہ
اولیور ہارٹ

اولیور ہارٹ

سر اولیور سائمن ڈی آرسی ہارٹ (ڄم 9 اکتوبر 1948) ہک برطانوی نژاد امریکی ماہر معاشیات ہن ، جیڑھے اڄ کل ہارورڈ یونیورسٹی اچ لیوس پی اینڈ لنڈا ایل گیزر یونیورسٹی پروفیسر دے طور تے خدمات سرانجام ݙیندے پئے ہن ۔ انہاں کوں بینگٹ ہولمسٹروم دے نال رل تے 2016 اچ معاشیات اچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ہا ۔

ہارٹ دی تحقیق دا مرکزہ بنیادی طور تے کنٹریکٹ تھیوری تے کارپوریٹ گورننس ہے ۔ انہاں ایہ ݙکھایا اے کہ کس طرحاں کمپنیاں تے افراد دے وچکار معاہدے طے پاندن تے ایہ کہ ایہ معاہدے کس طرحاں انہاں دے رویے کوں متاثر کریندن ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ کس طرحاں کمپنیاں دی ملکیت تے کنٹرول دا ڈھانچہ انہاں دی کارکردگی کوں متاثر کریندے ۔

ہارٹ دی سب توں اہم شراکت کنٹریکٹ تھیوری اچ ہے ۔ انہاں ایہ نظریہ پیش کیتا اے کہ نامکمل معاہدیاں دی موجودگی اچ ، ملکیت دے حقوق دا تعین ٻہوں اہم ہے ۔ انہاں ایہ ݙکھایا اے کہ جݙاں معاہدے مکمل نئیں ہوندے ، تاں ملکیت دے حقوق ایہ طے کریندن کہ کون فیصلہ سازی دا اختیار رکھدا اے تے کون خطرات تے فائدے دا ذمہ دار ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ ملکیت دے حقوق دی تقسیم کس طرحاں سرمایہ کاری ، جدت ، تے کارکردگی کوں متاثر کریندی ہے ۔

ہارٹ دا کم کارپوریٹ گورننس دے شعبے اچ وی ٻہوں اثر انداز رہیا ہے ۔ انہاں ایہ ݙکھایا اے کہ کمپنیاں دے بورڈ آف ڈائریکٹرز کس طرحاں کمپنی دے انتظام کوں کنٹرول کریندن تے ایہ کہ او کس طرحاں شیئر ہولڈرز دے مفادات دا تحفظ کریندن ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ کمپنیاں دی ملکیت دا ڈھانچہ کس طرحاں انہاں دی کارکردگی کوں متاثر کریندے ۔

ہارٹ دی تحقیق کوں بین الاقوامی سطح تے پذیرائی ملی اے تے انہاں کوں کئی ایوارڈز نال نوازا ڳیا ہے ۔ 2016 اچ انہاں کوں بینگٹ آر ہولمسٹروم دے نال رل تے کنٹریکٹ تھیوری اچ انہاں دے شراکت کیتے معاشیات اچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ہا ۔

ہارٹ دی تحقیق نہ صرف ماہرین اقتصادیات کیتے اہم اے بھل عام لوکاں کیتے وی مفید ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں تے مضامین معیشت دے بارے اچ لوکاں دی سمجھ اچ ودھارا کریندن تے انہاں کوں بہتر معاشی فیصلے کرݨ اچ مدد ݙیندن ۔ انہاں دی تحقیق توں ایہ وی پتہ لڳدے کہ کمپنیاں کوں کس طرحاں منظم کیتا ونڄے تاں جو او زیادہ موثر تے منافع بخش بݨ سڳن ۔

ہارٹ ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی طالب علماں دی تربیت کیتی ہے ۔ انہاں دے شاگرد اڄ کل دنیا بھر دیاں یونیورسٹیاں تے تحقیقی ادارےآں اچ کم کریندے پئے ہن ۔

ہارٹ دا کم نہ صرف برطانوی بھل بین الاقوامی سطح تے وی سراہا ڳیا ہے ۔ انہاں دے نظریات کوں کئی ملکاں اچ معاشی پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتا ڳیا ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں پتہ لڳدے کہ معاشی مسائل کوں حل کرݨ کیتے صرف مالیاتی ماڈلز کافی نئیں بھل انسانی رویے تے ادارہ جاتی عوامل کوں وی مدنظر رکھیݨ دی ضرورت ہے ۔

ہارٹ دی شخصیت ٻہوں منکسر المزاج اے تے او میڈیا توں دور رہݨ پسند کریندن ۔ او اپݨی تحقیق تے توجہ ݙیندن تے عوامی بحث مباحثیاں اچ گھٹ حصہ گھندے ہن ۔ تاہم ، انہاں دا کم ٻہوں طاقتور اے تے او خاموشی نال معاشی دنیا کوں تبدیل کریندے پئے ہن ۔

ہارٹ دی کامیابی ایہ ݙکھیندی اے کہ نظریاتی تحقیق وی عملی طور تے ٻہوں مفید ثابت تھی سڳدی ہے ۔ انہاں ایہ ثابت کیتا اے کہ کنٹریکٹ تھیوری کوں استعمال کر تے معاشی مسائل دا حل کڈھݨ ممکن ہے ۔ انہاں دا کم نہ صرف علم معاشیات کیتے بھل پوری انسانیت کیتے ہک قیمتی اثاثہ ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں اساں ایہ وی سکھدے آں کہ ادارے تے معاہدے کس طرحاں معاشی کارکردگی کوں متاثر کریندن تے ایہ کہ انہاں کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیہ اقدامات کیتے ونڄ سڳدے ہن ۔
رچرڈ تھیلر

## رچرڈ تھیلر
رچرڈ ایچ تھیلر (ڄم 12 ستمبر 1945) ہک امریکی ماہر معاشیات ہن تے یونیورسٹی آف شکاگو بوتھ سکول آف بزنس اچ چارلس آر والگرین ڈسٹنگوئشڈ سروس پروفیسر آف بیہیویئرل سائنس اینڈ اکنامکس ہن ۔ 2015 اچ ، تھیلر امریکن اکنامک ایسوسی ایشن دے صدر ہن ۔ 

تھیلر کوں رویے دی معاشیات دے شعبے اچ انہاں دے کم کیتے سڄاتا ویندے ۔ رویے دی معاشیات معاشیات دا ہک شعبہ اے جیڑھا ایہ ڳالھ کریندے کہ نفسیاتی ، سماجی ، تے جذباتی عوامل کس طرحاں لوکاں دے معاشی فیصلیاں کوں متاثر کریندن ۔ تھیلر دا کم روایتی معاشی نظریے کوں چیلنج کریندے جیڑھا ایہ سمجھدا اے کہ لوک ہمیشاں عقلی تے خود غرض ہوندن ۔ انہاں ݙکھایا اے کہ لوک اکثر غیر عقلی فیصلے کریندن کیوں جو او مختلف قسم دے تعصبات تے غلطیاں دا شکار تھیندن ۔ 

تھیلر دی سب توں مشہور شراکت نج (Nudge) کتاب اے جیڑھی انہاں کیس سن سٹین دے نال رل تے لکھی ہے ۔ این کتاب اچ انہاں ایہ دلیل ݙتی اے کہ لوکاں کوں نج کر تے ، یعنی انہاں کوں چھوٹے چھوٹے اشاریاں ݙے تے ، بہتر فیصلے کرݨ اچ مدد کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ حکومت تے ٻئے ادارے کس طرحاں نج کوں استعمال کر تے لوکاں دی صحت ، تعلیم ، تے مالی حالت کوں بہتر بݨا سڳدن ۔ 

تھیلر دا کم مختلف قسم دے موضوعات تے محیط ہے ، جیویں کہ بچت ، سرمایہ کاری ، عطیہ ، تے صارفین دا رویہ ۔ انہاں ایہ ݙکھایا اے کہ لوک اکثر مستقبل کیتے بچت کرݨ اچ ناکام رہندے ہن کیوں جو او فوری تسکین کوں ترجیح ݙیندن ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ لوک اکثر غیر معقول طریقے نال سرمایہ کاری کریندن کیوں جو او بھیڑ چال دا شکار تھیندن یا او جذباتی فیصلیاں کریندن ۔ 

تھیلر دی تحقیق کوں بین الاقوامی سطح تے پذیرائی ملی اے تے انہاں کوں کئی ایوارڈز نال نوازا ڳیا ہے ۔ 2017 اچ انہاں کوں معاشیات اچ نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی رویے دی معاشیات اچ انہاں دے شراکت کیتے ݙتا ڳیا ہا ۔ 

تھیلر دی تحقیق نہ صرف ماہرین اقتصادیات کیتے اہم اے بھل عام لوکاں کیتے وی مفید ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں تے مضامین معیشت دے بارے اچ لوکاں دی سمجھ اچ ودھارا کریندن تے انہاں کوں بہتر معاشی فیصلے کرݨ اچ مدد ݙیندن ۔ انہاں دی تحقیق توں ایہ وی پتہ لڳدے کہ حکومت تے ٻئے ادارے کس طرحاں لوکاں دی فلاح و بہبود کوں بہتر بݨا سڳدن ۔ 

تھیلر ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی طالب علماں دی تربیت کیتی ہے ۔ انہاں دے شاگرد اڄ کل دنیا بھر دیاں یونیورسٹیاں تے تحقیقی ادارےآں اچ کم کریندے پئے ہن ۔ 

تھیلر دا کم نہ صرف امریکی بھل بین الاقوامی سطح تے وی سراہا ڳیا ہے ۔ انہاں دے نظریات کوں کئی ملکاں اچ معاشی پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتا ڳیا ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں پتہ لڳدے کہ معاشی مسائل کوں حل کرݨ کیتے صرف روایتی معاشی ماڈلز کافی نئیں بھل انسانی رویے تے نفسیاتی عوامل کوں وی مدنظر رکھیݨ دی ضرورت ہے ۔ 

تھیلر دی شخصیت ٻہوں منکسر المزاج اے تے او میڈیا توں دور رہݨ پسند کریندن ۔ او اپݨی تحقیق تے توجہ ݙیندن تے عوامی بحث مباحثیاں اچ گھٹ حصہ گھندے ہن ۔ تاہم ، انہاں دا کم ٻہوں طاقتور اے تے او خاموشی نال معاشی دنیا کوں تبدیل کریندے پئے ہن ۔ 

تھیلر دی کامیابی ایہ ݙکھیندی اے کہ رویے دی معاشیات کتنا اہم شعبہ اے تے ایہ کہ ایہ کس طرحاں لوکاں دی زندگی کوں بہتر بݨا سڳدے ۔ انہاں ایہ ثابت کیتا اے کہ لوک ہمیشاں عقلی فیصلے نئیں کریندے تے ایہ کہ انہاں کوں بہتر فیصلے کرݨ اچ مدد کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں دا کم نہ صرف علم معاشیات کیتے بھل پوری انسانیت کیتے ہک قیمتی اثاثہ ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں اساں ایہ وی سکھدے آں کہ کس طرحاں نفسیاتی عوامل معاشی فیصلیاں کوں متاثر کریندن تے ایہ کہ انہاں عوامل کوں سمجھے بغیر معاشی پالیسیاں بݨاوݨ ممکن نئیں ۔
ولیم نورڈہاؤس

## ولیم نورڈہاؤس
ولیم ڈوبنی نورڈہاؤس (ڄم 31 مئی 1941) ہک امریکی ماہر معاشیات ہن ۔ او ییل یونیورسٹی اچ سٹرلنگ پروفیسر آف اکنامکس ہن ، جیڑھے اقتصادی ماڈلنگ تے موسمیاتی تبدیلی اچ انہاں دے کم کیتے مشہور ہن ، تے 2018 اچ معاشیات اچ نوبل میموریل انعام دے شریک وصول کنندہ ہن ۔ نورڈہاؤس کوں ایہ انعام موسمیاتی تبدیلی کوں طویل المدتی میکرو اکنامک تجزیہ اچ ضم کرݨ کیتے ݙتا ڳیا ہا ۔ 

نورڈہاؤس دی تحقیق دا مرکزہ ایہ سمجھݨ اے کہ موسمیاتی تبدیلی معیشت کوں کس طرحاں متاثر کریندی ہے تے معیشت موسمیاتی تبدیلی کوں کس طرحاں متاثر کریندی ہے ۔ انہاں کئی اقتصادی ماڈل تیار کیتے ہن جنہاں اچ موسمیاتی تبدیلی دے اثرات کوں شامل کیتا ڳیا ہے ۔ انہاں دا کم ایہ ݙکھیندا ہے کہ موسمیاتی تبدیلی ہک سنگین معاشی مسئلہ اے تے ایندے نال نمٹݨ کیتے فوری اقدامات دی ضرورت ہے ۔ 

نورڈہاؤس دا سب توں مشہور کم DICE ماڈل ہے ۔ ایہ ماڈل موسمیاتی تبدیلی تے معیشت دے وچکار تعلق کوں ݙکھیندا ہے ۔ DICE ماڈل کوں استعمال کر تے ، نورڈہاؤس ایہ ݙکھایا اے کہ کاربن دے اخراج کوں گھٹ کرݨ دے کیا معاشی اثرات ہوندن ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ موسمیاتی تبدیلی نال نمٹݨ کیتے مختلف پالیسیاں دے کیا فائدے تے نقصانات ہوندن ۔ 

نورڈہاؤس دا کم ٻہوں اثر انگیز رہیا اے تے انہاں کوں کئی ایوارڈز نال نوازا ڳیا ہے ۔ 2018 اچ انہاں کوں پال رومر دے نال رل تے موسمیاتی تبدیلی کوں طویل المدتی میکرو اکنامک تجزیہ اچ ضم کرݨ کیتے معاشیات اچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ہا ۔ 

نورڈہاؤس دی تحقیق نہ صرف ماہرین اقتصادیات کیتے اہم اے بھل عام لوکاں کیتے وی مفید ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں تے مضامین معیشت دے بارے اچ لوکاں دی سمجھ اچ ودھارا کریندن تے انہاں کوں بہتر معاشی فیصلے کرݨ اچ مدد ݙیندن ۔ انہاں دی تحقیق توں ایہ وی پتہ لڳدے کہ حکومت کس طرحاں موسمیاتی تبدیلی نال نمٹݨ کیتے پالیسیاں بݨا سڳدی ہے ۔ 

نورڈہاؤس ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی طالب علماں دی تربیت کیتی ہے ۔ انہاں دے شاگرد اڄ کل دنیا بھر دیاں یونیورسٹیاں تے تحقیقی ادارےآں اچ کم کریندے پئے ہن ۔ 

نورڈہاؤس دا کم نہ صرف امریکی بھل بین الاقوامی سطح تے وی سراہا ڳیا ہے ۔ انہاں دے نظریات کوں کئی ملکاں اچ موسمیاتی تبدیلی نال نمٹݨ کیتے پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتا ڳیا ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں پتہ لڳدے کہ معاشی مسائل کوں حل کرݨ کیتے صرف مالیاتی ماڈلز کافی نئیں بھل سائنسی تے تکنیکی عوامل کوں وی مدنظر رکھیݨ دی ضرورت ہے ۔ 

نورڈہاؤس دی شخصیت ٻہوں منکسر المزاج اے تے او میڈیا توں دور رہݨ پسند کریندن ۔ او اپݨی تحقیق تے توجہ ݙیندن تے عوامی بحث مباحثیاں اچ گھٹ حصہ گھندے ہن ۔ تاہم ، انہاں دا کم ٻہوں طاقتور اے تے او خاموشی نال معاشی دنیا کوں تبدیل کریندے پئے ہن ۔ 

نورڈہاؤس دی کامیابی ایہ ݙکھیندی اے کہ موسمیاتی تبدیلی کتنا اہم مسئلہ اے تے ایہ کہ ایہ معیشت کوں کس طرحاں متاثر کر سڳدا ہے ۔ انہاں ایہ ثابت کیتا اے کہ موسمیاتی تبدیلی نال نمٹݨ کیتے معاشی ماڈلز کوں استعمال کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔ انہاں دا کم نہ صرف علم معاشیات کیتے بھل پوری انسانیت کیتے ہک قیمتی اثاثہ ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں اساں ایہ وی سکھدے آں کہ کس طرحاں معیشت تے ماحول ہک ٻئے نال جڑے ہوئے ہن تے ایہ کہ انہاں ݙوہاں کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیہ اقدامات کیتے ونڄ سڳدے ہن ۔ خاص طور تے ، انہاں دا کم ایہ ݙکھیندا ہے کہ موسمیاتی تبدیلی نال نمٹݨ کیتے بین الاقوامی تعاون کتنا ضروری ہے ۔
ابھیجیت بینرجی

## ابھیجیت بینرجی
ابھیجیت ونایک بینرجی (ڄم 21 فروری 1961) ہک بھارتی نژاد بنگالی امریکی ماہر معاشیات ہن جیڑھے اڄ کل میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی اچ فورڈ فاؤنڈیشن انٹرنیشنل پروفیسر آف اکنامکس دے طور تے خدمات سرانجام ݙیندے پئے ہن ۔ او عبداللطیف جمیل پاورٹی ایکشن لیب (J-PAL) دے شریک بانی تے شریک ڈائریکٹر وی ہن ، جیڑھا ایم آئی ٹی اچ قائم ہک عالمی تحقیقی مرکز اے جیڑھا غربت گھٹاوݨ دیاں حکمت عملیوں کوں مطلع کرݨ کیتے سائنسی شواہد دے استعمال کوں ودھارا ݙیندا ہے ۔ 2019 اچ ، بینرجی ایسٹر ڈوفلو تے مائیکل کریمر دے نال رل تے عالمی غربت کوں گھٹاوݨ کیتے انہاں دے تجرباتی انداز کیتے معاشیات اچ نوبل میموریل انعام حاصل کیتا ۔ او تے ایسٹر ڈوفلو شادی شدہ ہن ، تے نوبل یا نوبل میموریل انعام مشترکہ طور تے جتݨ والے چھیویں شادی شدہ جوڑے بݨ ڳئے ۔

بینرجی دی تحقیق دا مرکزہ بنیادی طور تے ترقی پذیر ملکاں اچ غربت تے عدم مساوات ہے ۔ انہاں ایسٹر ڈوفلو دے نال رل تے J-PAL دی بنیاد رکھی ، جیڑھا غربت دے مسائل دا حل ڳولݨ کیتے تجرباتی طریقیاں کوں استعمال کریندے ۔ J-PAL دنیا بھر اچ کئی تحقیقی منصوبیاں تے کم کریندا ہے ، جیڑھا ایہ ݙیکھدا اے کہ مختلف قسم دیاں مداخلتاں ، جیویں کہ تعلیم ، صحت ، تے زراعت ، غربت کوں گھٹاوݨ اچ کتنی موثر ہوندین ۔

بینرجی دا کم ٻہوں اثر انگیز رہیا اے تے انہاں کوں کئی ایوارڈز نال نوازا ڳیا ہے ۔ 2019 اچ انہاں کوں ایسٹر ڈوفلو تے مائیکل کریمر دے نال رل تے عالمی غربت کوں گھٹاوݨ کیتے انہاں دے تجرباتی انداز کیتے معاشیات اچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ہا ۔

بینرجی دی تحقیق نہ صرف ماہرین اقتصادیات کیتے اہم اے بھل عام لوکاں کیتے وی مفید ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں تے مضامین معیشت دے بارے اچ لوکاں دی سمجھ اچ ودھارا کریندن تے انہاں کوں بہتر معاشی فیصلے کرݨ اچ مدد ݙیندن ۔ انہاں دی تحقیق توں ایہ وی پتہ لڳدے کہ حکومت کس طرحاں غربت کوں کم کرݨ کیتے پالیسیاں بݨا سڳدی ہے ۔

بینرجی ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی طالب علماں دی تربیت کیتی ہے ۔ انہاں دے شاگرد اڄ کل دنیا بھر دیاں یونیورسٹیاں تے تحقیقی ادارےآں اچ کم کریندے پئے ہن ۔

بینرجی دا کم نہ صرف بھارتی بھل بین الاقوامی سطح تے وی سراہا ڳیا ہے ۔ انہاں دے نظریات کوں کئی ملکاں اچ غربت کم کرݨ کیتے پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتا ڳیا ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں پتہ لڳدے کہ معاشی مسائل کوں حل کرݨ کیتے صرف مالیاتی ماڈلز کافی نئیں بھل انسانی رویے تے سماجی عوامل کوں وی مدنظر رکھیݨ دی ضرورت ہے ۔

بینرجی دی شخصیت ٻہوں منکسر المزاج اے تے او میڈیا توں دور رہݨ پسند کریندن ۔ او اپݨی تحقیق تے توجہ ݙیندن تے عوامی بحث مباحثیاں اچ گھٹ حصہ گھندے ہن ۔ تاہم ، انہاں دا کم ٻہوں طاقتور اے تے او خاموشی نال معاشی دنیا کوں تبدیل کریندے پئے ہن ۔

بینرجی دی کامیابی ایہ ݙکھیندی اے کہ غربت ہک پیچیدہ مسئلہ اے جیڑھا تجرباتی تحقیق نال حل تھی سڳدا ہے ۔ انہاں ایہ ثابت کیتا اے کہ غربت نال نمٹݨ کیتے مختلف قسم دیاں مداخلتاں دی تاثیر کوں ماپݨا ضروری ہے ۔ انہاں دا کم نہ صرف علم معاشیات کیتے بھل پوری انسانیت کیتے ہک قیمتی اثاثہ ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں اساں ایہ وی سکھدے آں کہ کس طرحاں غربت کوں کم کرݨ کیتے موثر پالیسیاں بݨائیاں ونڄ سڳدین تے ایہ کہ کس طرحاں لوکاں دی زندگی کوں بہتر بݨایا ونڄ سڳدا ہے ۔ خاص طور تے ، انہاں دا کم ایہ ݙکھیندا ہے کہ تعلیم تے صحت دے شعبے اچ سرمایہ کاری غربت کوں کم کرݨ اچ ٻہوں اہم کردار ادا کریندی ہے ۔
منزہ عارف

منزہ عارف (اردو: منزہ عارف، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 18 جنوری 1980ء) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِن جہڑی زیادہ تر پاکستانی ٹیلی ویژن سیریلز وِچ نظردی ہِن۔ اِیں نے پہلے واری واری چلّݨ آلے کرداراں دے طور تے کَم کِیتا ہَئی اَتے زیاد تر ماؤاں دا کردار ادا کِیتا ہَئی۔ اِیں نے آپݨی سینما دے کَم کار آلی حیاتی دا اَغاز "اظفر جعفری" دی فلم "ہیر مان جا" کنوں کِیتا اَتے بعد وِچ "پردے میں رہنے دو" وِچ کَم کِیتا ۔ اِین٘دے کُجھ قابلِ ذکر ٹیلی ویژن نمائشاں جِتّھاں اِیں نے معاون کردار ادا کِیتے۔ اُنّھاں وِچ "اوڑان"، "انکار"، "کشف"، "خُدا اور محبت" شامل ہِن۔   

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن سیریز

### ٹیلی فلم

### فلماں

## حوالے

ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ممتاز (پاکستانی اداکارہ)

ممتاز (اردو: ممتاز (پاکستانی اداکارہ)، کنوں) دا تعلق پاکستان نال ہِے اُوہ 1952ء وِچ ڄَمّی ہَئی، پاکستانی پنجابی فلماں وِچ ہِک سُپر سٹار فلم ہیروئن ہِے۔ 70ء دے ݙہاکے وِچ پاکستان دی فلمی صنعت وِچ وݙے چَنڳٖ فنکار سامھݨے آئے ہَن۔ بابرہ شریف، غلام محی الدین، شاہد، ندیم، روزینہ، سنگیتا اَتے انّھاں دے بھیݨ اداکارہ کویتا کنوں اَن٘ج ٻئے وی کئی فنکار ہَن جہڑے اِیں ݙہاکے وِچ اِیں صنعت وِچ آن رَلّے۔

## فلمو گرافی

## حوالے

ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:نگار اعزاز جِتّݨ آلیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پنجابی سینما دے اداکار
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پنجابی فلمی اداکارہ
مسرت شاہین

مسرت شاہین (اردو: مسرت شاہین، کنوں) خیبر پختونخوا نال تعلق رکّھݨ آلی پاکستانی اداکارہ اَتے سیاست دان ہِن۔ اُوہ پشتو سینما دی ہِک مشہور اداکارہ ہَئی۔ اُوہ پاکستان تحریک مساوات دی چیئرپرسن ہِن۔

## حیاتی دا احوال
انّھاں نے گھٹ کنوں گھٹ 400 پشتو فلماں وِچ کَم کِیتا۔ انّھاں نے ڈِھڳ اردو اَتے پنجابی فلماں، ڈرامیاں اَتے ٻئے منصوبیاں وِچ وی کَم کِیتا ہِے۔ انّھاں دیاں مشہور فلماں وِچ: "حسینہ ایٹم بم"، "آوارہ" اَتے "دھمکی" شامل ہِن۔

2000ء وِچ، مسرت نے آپݨی سیاسی جماعت پاکستان تحریک مساوات (پی ٹی ایم) بݨائی۔ بھان٘ویں جو انّھاں نے سیاست وِچ کوئی کامیابی حاصل نِھیں کِیتی، پَر اُوہ ہر چوݨ وِچ فضل الرحمٰن دے خلاف چوݨ لڑدی ہِن۔  

## حوالے

ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پشتو سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:پشتون اداکار زنانیاں
ونکی:پشتو اداکار زنانیاں
ونکی:پشتو سینما دی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
مزنہ وقاص

مزنہ وقاص (اردو: مزنہ وقاص، کنوں) جنّھاں کوں صرف مزنہ دے ناں نال وی سُن٘ڄاتا وین٘دا ہِے، ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اَتے تھیٹر دی اداکارہ ہِن جہڑی ڈِھڳ ڈرامیاں وِچ معاون کرداراں دی وجہ کنوں سُن٘ڄاتی وین٘دی ہِن۔ ہم ٹی وی دی مقبول سیریز "سنو چندا" اَتے سیکوئل وِچ "بِلّو" دا کردار ادا کِیتا۔

## فلمو گرافی

### اسٹیج

### ٹیلی ویژن

### ٻئی شراکت

## حوالے

ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:کراچی دے اداکار
مریم نور

مریم نور (اردو: مریم نور، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ اَتے ماڈل ہِن۔ اُوہ "اب دیکھ خُدا کیا کرتا ہے"، "سلسلے" اَتے "ملالِ یار" جئیں ڈرامیاں وِچ آپݨے بہترین کرداراں کِیتے مشہور ہِن۔

## حیاتی دا احوال
مریم نور 10 اکتوبر 1994ء کوں پاکستان دے شہر کراچی وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں نے ایل ایل بی دی ڈگری دے نال جامعہ کراچی کنوں آپݨی تعلیم پوری کِیتی۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

### ٹیلی فلم

## حوالے

ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو
ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں
مدیحہ رضوی

مدیحہ رضوی (اردو: مدیحہ رضوی، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ اَتے ماڈل ہِن۔ اُوہ ڈرامیاں: "کہیں دیپ جلے"،" پِیا نام کا دِیا" اَتے "میرے مہرباں" وِچ آپݨے کرداراں کِیتے مشہور ہِن۔

## حیاتی دا احوال
مدیحہ 25 دسمبر 1987ء کوں پاکستان دے شہر لاہور وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں کوں اداکاری دا نِکّے لاء کنوں شون٘ق ہَئی۔

## ذاتی حیاتی
مدیحہ رضوی نے اداکار حسن نعمان نال 2013ء وِچ شادی کِیتی اَتے انّھاں دیاں ݙُو دِھیاں ہِن۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دی اکارائیں
ونکی:لاہور دیاں اداکارائیں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
مختار بیگم (گلوکارہ)

مختار بیگم (اردو: مختار بیگم (گلوکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی کلاسیکی، غزل گائیکہ اَتے اداکارہ ہَئی۔ اُوہ فلماں اَتے ریڈیو اُتے ڳاوݨے ڳاوݨ کِیتے موسیقی دی ملکہ دے ناں نال مشہور ہَن۔ اُنّھاں نے ہندی، پنجابی، اردو فلماں وِچ کَم کِیتا اَتے "ہاتھیلی دلہن"، "علی بابا 40 چور"، "نالہ دمیانتی"، "دِل کی پیاس"، "آنکھ کا نشہ"، "مفلس عاشق" اَتے "چترا بکاولی" وِچ آپݨے کرداراں کِیتے سُن٘ڄاتا وین٘دا ہَئی۔

## فلمو گرافی

## حوالے

ونکی:اردو ٻولی دے ڳائیک
ونکی:لاہور دے ڳائیک
ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں
ونکی:ہندی ٻولی دے ڳائیک
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ
ونکی:وِیہویں صدی دیاں پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی گائیک زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دے ہندوستانی گائیک
ونکی:وِیہویں صدی دیاں بھارتی اداکار زنانیاں
ونکی:مہاجر شخصیتاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی گائیک زنانیاں
ونکی:پاکستانی سٹیج اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
میر گل خان نصیر

میر گل خان نصیر بلوچستان دی ہک ہر دلعزیز شخصیت ہن۔ آپ کوں "ملک الشعرا" دا خطاب ݙتا ڳیا ہئی۔ آپ 1914ء کوں نوشکی، بلوچستان وچ ڄمیے۔ آپ ہک مقبول سیاستدان، ہک قوم پرست شاعر، ہک تاریخ دان تے صحافی دی حیثیت نال پہچاݨیے ویندے ہن۔ آپ نے فارسی، اردو تے بلوچی ٻولی وچ شاعری کیتی۔ 6 دسمبر 1983ء کوں ایہ مڈ ایسٹ ہسپتال کراچی وچ کینسر دے موذی مرض دے ہتھوں فوت تھی ڳئے۔

## ابتدائی زندگی
میر گل خان نصیر 14 مئی 1914ء کوں بلوچستان دے شہر نوشکی وچ مینگل قبیلے دی ہک شاخ پائیند خیل دے میر حبیب خان دے ہاں ڄمیے۔ درجہ چہارم تک اپݨے دیہات وچ تعلیم حاصل کیتی پھر گورنمنٹ سنڈیمن ہائی سکول کوئٹہ چلیے ڳئے۔ میٹرک دے بعد آپ نے اسلامیہ کالج لاہور وچ داخلہ ڳھدا۔ ٻارہویں جماعت وچ انگیٹھی توں ہک کوئلے دا ذرہ آپ دی اکھ وچ چلیا ڳیا جیندے باعث آپ واپس گھر آ ڳئے۔

## سیاسی زندگی
لاہور توں واپس آ کے آپ نے "انجمن اتحاد بلوچستان" دی تنظیم وچ شرکت اختیار کیتی۔ ایہ تنظیم 1921ء وچ قائم تھئی ہئی۔ 1936ء وچ ایہ تنظیم جݙاں غیر فعال تھی ڳئی تاں بلوچستان دے نوجواناں نے "انجمن اسلامیہ ریاست قلات" دے ناں نال تنظیم بݨائی۔ میر گل خان نصیر صدر تے عبد الرحیم خواجہ خیل ایندے جنرل سیکرٹری منتخب تھئے۔ مشرقی پاکستان دے سانحے دے بعد میر عطا اللہ مینگل دی وزارت عظمیٰ دے دوران آپ صوبائی وزیر تعلیم، صحت تے انفارمیشن دے صوبائی وزیر ہن۔ آپ دے دور وچ بولان میڈیکل کالج دا سنگ بنیاد رکھیا ڳیا۔ ایں دوران بلوچستان حکومت دے اکبر بگٹی نال اختلافات بہت ودھ ڳئے۔

## تصانیف

* تاریخ بلوچستان
* کوچ و بلوچ
* گرند (شاعری)
* بلوچستان دے سرحدی چھاپہ مار (ترجمہ)
* گل بانگ (1951/بلوچی شاعری)

## نمونہ کلام
؎من شبیہہ این جوان ہائے شجاعی ہستم

کہ در کمین گاہ دشمنان گرفتار شدہ اند

آپ دے فارسی دے حوالے نال 30 دے قریب نظماں تے غزلاں ہن تے "جنگ نامہ مشہد" آپ دی عمدہ تصانیف وچوں ہک ہے جیندے وچ آپ نے احمد شاہ ابدالی دے آکھݨ تے مشہد تے حملہ کیتا تے ایںکوں فتح کیتا۔

## حوالہ
عبد المالک بلوچ

ڈاکٹر عبد المالک بلوچ بلوچستان دے سابق وزیر اعلیٰ ہن۔ انہاں دا تعلق نیشنل پارٹی نال ہے۔

## ابتدائی زندگی
15 جنوری 1958ء کوں ڈاکٹر عبد المالک بلوچ نے بلوچستان دے علاقے تربت وچ ڄمیے۔ آپ نے بچپن وچ ابتدائی تعلیم روایتی انداز نال حاصل کیتی تے مسجد وچ قرآن پاک پڑھیا۔ 1975ء وچ آپ نے انٹر سائنس کیتا۔ چنڳے نمبریں دی وجہ نال آپ کوں بولان میڈیکل کالج، کوئٹہ وچ داخلہ مل ڳیا۔ 1982ء وچ آپ نے ایم بی بی ایس دا امتحان پاس کیتا۔ 1987ء وچ آپ نے قوم پرست رہنما، ڈاکٹر عبدالحئی بلوچ دے نال مل کے نویں سیاسی جماعت، بلوچ نیشنل موومنٹ دی بنیاد رکھی۔ اینہہ اتحاد نال آپ نے الیکشن لڑیا تے صوبائی امیدوار بݨݨ وچ کامیاب رہے۔ وزیر اعلیٰ بلوچستان محمد اکبر خان بگٹی نے آپ کوں وزیر صحت بݨایا۔ ایں حیثیت نال آپ نے ہسپتال قائم کیتے۔ ڈاکٹر عبد المالک بلوچ 2008ء توں 2012ء تک سینٹ دے رکن وی رہے۔

## سیاسی زندگی
اپݨی سیاسی زندگی دا آغاز بلوچ سٹوڈنٹ آرگنائیزیشن نال کیتا۔ ولا 1988ء وچ بلوچستان نیشنل موومنٹ ناں دی جماعت تشکیل ݙتی۔ انتخابات دے بعد اوہ اکبر بگٹی دی کابینہ دے وزیر صحت منتخب تھئے۔ 2004ء وچ میر بخش بزنجو دی جماعت نے انہاں نال سیاسی اتحاد کر ڳھدا۔ اوہ 1993ء وچ وزیر تعلیم وی رہ چُکیے ہن۔ 7 جون 2013ء کوں انہاں کوں وزیر اعلیٰ بلوچستان بݨا ݙتا گیا تے مدت معاہدے دے تحت ختم تھی ڳئی جیندے بعد انہاں دے جانشین نواب ثناء اللہ خان زہری تھئے۔ بلوچ قبائل وچ انہاں کوں عزت دی نگاہ نال ݙٹھا ویندے۔

## حوالہ
یاسمین خان (اداکارہ)

یاسمین خان  (اردو: یاسمین خان (اداکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہَن جنّھاں دا تعلق پشتون ضلع نال ہَئی۔ اُوہ ہِک مشہور اداکارہ ہَئی جئیں ڈِھڳ پشتو فلماں وِچ اداکاری کِیتی۔ اوکوں 15 اپریل 1999ء کوں قتل کِیتا ڳِیا ہَئی۔

## ذاتی حیاتی
یاسمین 1950ء وِچ معین خان اَتے سیّد بی بی دے گھر وِچ، پشاور دے علاقے کاکل وِچ شمشاد دی حیثیت نال ڄَمّی ہَئی۔ 60ء دے ݙہاکے وِچ، یاسمین دا ٹٻّر کراچی چلا ڳِیا جتّھاں اُوہ آپݨے کَم کار آلی پہلی فلم  وِچ ہِک کردار ادا کرݨ دے قابل تھئی۔ فلماں وِچ جلتی ای یاسمین دی مقبولیت وِچ ودھارا تِھیا اَتے اُوہ ہِک مشہور اداکارہ بݨ ڳئی۔

یاسمین نے آپݨے ٻیلی اداکار ساقی نال شادی کِیتی اَتے اُنّھاں دے نال ہِک دِھی وی ڄَمائی۔ یاسمین خان دی ݙُوجھی شادی باری سٹوڈیو لاہور دے مالک ملک باری نال تھئی۔ اَتے تریجھی شادی کاکشال، پشاور نال تعلق رکّھݨ آلیع ارف اللہ نال تھئی۔ عارف اللہ شو با بازار، پشاور وِچ کاروباری مالک ہَئی۔

## کَم کار آلی حیاتی
یاسمین خان دی کَم کار آلی حیاتی دا اَغاز اُوں ویلے تھیا جہڑیلے اُنّھاں نے ہٹ بݨن آلی پہلی پشتو فلم وِچ مرکزی کردار ادا کِیتا۔ 1995ء وِچ یاسمین نے آپݨی فلم دی ہدایتکاری اَتے پروڈکشن دا اَغاز کِیتا پَر اُون٘دے وِچ کامیابی گَھٹ مِلّݨ دی پاروں، انّھاں نے کَم چھوڑ ݙِتّا۔ . 

## فوتڳی
یاسمین سُتّی پئی ہَئی جہڑیلے اُون٘دے پئے عارف اللہ دی طرفوں اُون٘دے سِر وِچ گولی لڳ ڳئی اَتے اُون٘دے کمرے دا ٻوہا بند ہَئی۔ 

## فلمو گرافی
دہقان

یوسف خان شیر بانو

دُولھن آک رات کی

آدم خان آو درخانی- 1971

اوربل- 1973

مہ جبین۔ 1972

جہان بارف گرتی گھاس- 1972

دل والا- 1974

دوستی تی دوشمنی- 1977

دبینہ دمینہ - 1977

## حوالے

ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پشتو سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی اداکارائیں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پشاور وِچ ڄَمّݨ آلیاں شخصیتاں
رابعہ خضداری

رابعہ خضداری، جنہاں کوں رابعہ بلخی دے ناں نال وی مشہور ہے، رابعہ پہلی تاجک فارسی گو شاعرہ ہن۔ اوہ چوتھی صدی ہجری دی فارسی شاعرہ دے طور تے مشہور تھئین۔ رابعہ دے پیو کعب قزداری ہن۔ آپ تاجیک النسل ہن تے خراسان، قندھار، بست دے حاکم رہے۔

## نمونہ کلام

## ١

## ٢

## ٣

## ٤

## حوالہ
ہما نواب

ہما نواب (اردو: ہما نواب، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِن۔ ہُما نے ڈرامہ سیریل "آہٹ" اَتے "سلسلہ" وِچ اہم کردار ادا کِیتا۔  

## حیاتی دا احوال
ہما نواب اسلام آباد، پاکستان وِچ ہِک مسلمان ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَئی۔ "چاند گرہن" اِنّھاں دا کامیاب ترین ڈرامہ ہَئی اَتے "ایاز نائیک" دے نال اِنّھاں دی جوڑی ݙاڈھی مشہور تھئی۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن سیریز

### ٹیلی فلماں

### فلماں

## حوالے

ونکی:پی ٹی وی اعزاز گِھنّݨ آلے
ونکی:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ہاجرہ خان (اداکارہ)

ہاجرہ خان  (اردو: ہاجرہ خان (اداکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی ٹیلی ویژن اَتے فلمی اداکارہ ہِن۔ اُوہ انجو انج ٹیلی ویژن ڈرامیاں وِچ نظر آئی اَتے انّھاں نے فلم "پنکی میم صاحب" دے نال فلمی دُنیا وِچ پیر رکّھیا۔ این٘دی پہلی سیریز جاوید فضلی دے ڈرامے "بری عورت" ہَئی جہڑی جیو ٹی وی اُتے نشر تھئی۔     

## ذاتی حیاتی
ہاجرہ خان (اداکارہ) کوئٹہ وِچ ہِک پشتون ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہئی۔ اُوں نے آئر لینڈ دے ڈبلن بزنس کالج کنوں بزنس منیجمنٹ دی تعلیم گِھدّی۔

## فلمو گرافی

### فلماں

### ٹیلی ویژن

## حوالے

ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
رمزی یوسف

رمزی یوسف یا رمزی محمد یوسف دا ڄماندرو ناں عبد الباسط کریم ہے۔ اوہ ٻہوں سارے ناواں نال ڄاݨیے ویندن۔ رمزی یوسف کویت وچ ہک پاکستانی فلسطینی گھراݨے وچ ڄمیے۔ 1993ء وچ تھیوݨ آلے ورلڈ ٹریڈ سینٹر بم دھماکے دا الزام انہاں تے ہے۔ اوہ 1995ء وچ اسلام آباد وچ القاعدہ دے ہک خفیہ ٹھکانے توں پاکستانی حکام دے ہتھوں گرفتار تھئے تے ولا انہاں کوں امریکی حکام دے حوالے کر ݙتا ڳیا۔ انہاں نے امریکی عدالت وچ اپݨے تے لائے ڳئے الزامات کوں قبول کیتا تے انہاں کوں زندگی بھر دی قید دی سزا ݙتی ڳئی۔ رمزی یوسف دے چاچا خالد شیخ محمد وی القاعدہ دے ہک سینئر رکن ہن جیہڑے بعد وچ گرفتار تھئے۔

## سوانح حیات
رمزی یوسف کویت وچ ڄمیے۔ انہاں دے پیو  تے چاچا خالد شیخ محمد دا تعلق بلوچستان، پاکستان نال ہئی۔ انہاں دی  اماں  ہک فلسطینی خاتون ہن۔ انہاں دے پءو  ہک انجینئر ہن جیہڑے کویتی ہوائی کمپنی کیتے کم کریندے ہن۔ زمانہ طالب علمی وچ اوہ تاریخ تے انگریزی ٻولی وچ کافی عبور رکھیندے ہن۔ اوہ انگریزی، عربی، اردو، عبرانی تے بلوچی زباناں ٻولیندن۔ انہاں نے اپݨی الیکٹریکل انجینئرنگ دی ڈگری West Glamorgan Institute (جو ہݨ Swansea Metropolitan University ہے)، Swansea, Wales توں حاصل کیتی تے مصر دے ہک اسلامی ادارے توں عملی زندگی دا آغاز کیتا۔

## حوالہ
گوہر افروز

گوری (اردو: گوہر افروز، کنوں) (ڄمان٘درو ناں: گوہر افروز) ہِک سابقہ پاکستانی فلمی اداکارہ ہِن۔ اُوہ پاکستانی اداکارہ انجمن شاہین دی نِکّی بھیݨ ہِن۔

## ابتدائی حیاتی
گوری 14 ستمبر 1965ء کوں ملتان، پاکستان وِچ " گوہر افروز" دے ناں نال ڄَمّی ہَئی۔

## کَم کار آلی حیاتی
گوری نے آپݨی کَم کار آلی حیاتی دا اَغاز آپݨی پہلی فلم "ذرا سی بات (1982ء)" کنوں اردو وِچ کِیتا ہَئی۔ انّھاں نے تقریباً 55 فلماں وِچ اداکاری کِیتی۔ انّھاں دی اَخِیرلی فلم "چوراں دا شہنشاہ (1996ء)" ہَئی۔

## چوݨویں فلمو گرافی

## ٻِیا ݙیکھو

* انجمن (اداکارہ)

## حوالے

ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:ملتان دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:ملتانی شخصیّتاں
ونکی:ملتان دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پنجابی سینما دے اداکار
ونکی:پنجابی فلمی اداکارہ
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
سردار یوسف عزیز مگسی

سردار نواب میر محمد یوسف علی خان عزیز مگسی بلوچستان دے مسلم حریت پسنداں وچوں ہن۔ انہاں دا تعلق جھل مگسی نال ہئی تے اوہ مگسی قبیلے دے سربراہ ہن۔ نواب صاحب دے معتمد، ہم فکر قریبی ٻاہنہ ٻیلی تے رفیق میر محمد امین خان کھوسہ نواب صاحب دے مزار تے حاضری ݙیندے ہن۔ بابو عبد الکریم "امن" بلوچ تے حاجی جان محمد مگسی میر صاحب دے نال۔

## حوالہ
کنزہ ملک

کنزہ ملک اعوان (اردو: کنزہ ملک، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ ہِے۔ اُوہ "قیامت"، "سمی"، "الف اللہ اور انسان"، "عشقیہ"، "پھانس" اَتے "نیلی زندہ ہے" دے ڈرامیاں وِچ آپݨے کرداراں کِیتے سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہِن۔ 

## حیاتی دا احوال

### ابتدائی حیاتی
کنزہ ملک 8 مارچ 1972ء کوں لاہور، پاکستان وِچ ڄَمّی ہَئی۔

### کَم کار آلی حیاتی
انّھاں نے 1990ء دے ݙہاکے وِچ پی ٹی وی اُتے بطورِ اداکارہ ڈیبیو کِیتا اَتے پی ٹی وی اُتے ڈرامیاں وِچ نظر آئی۔ 

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن سیریز

### ٹیلی فلماں

### فلم

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں
ونکی:لاہور دیاں اداکارائیں
ونکی:لاہور دی اکارائیں
ونکی:لاہور دیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو
کرن خان (اداکارہ)

کرن خان  (اردو: کرن خان (اداکارہ)، کنوں) ہِک پاکستانی اداکارہ اَتے میزبان ہِن۔ ایہ مصالحہ ٹی وی اُتے ہِک پروگرام لولی ویک اینڈ دی میزبان ہِن۔

## فنی پن٘دھ
کرن نے آپݨے فنی پندھ دا اَغاز پروگرام "جادو کی چراغ" کنوں کِیتا۔ انّھاں نے زبیدہ آپا دے نال کَم وی کِیتا۔ انّھاں نے ہِک بھارتی شو"رنگ دے انڈیا (رنگ دے بھارت)" کوں پروڈیوس وی کِیتا۔

## ذاتی حیاتی
انّھاں نے ݙُو واری شادی کِیتی۔ پہلے پئے کنوں انّھاں دے ݙُو ٻال ہِن۔ انّھاں نے ݙُوجھی شادی ہِک پاکستان آرمی دے پِچھوکڑ میجر نال کِیتی ہَئی۔  

## فلمو گرافی

* کالا پُل

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دی پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:پشتون شخصیتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:دبئی دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن ببورچی
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن شوز
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن پروڈیوسرز
ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ
ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں
صبا دشتیاری

صبا دشتیاری بلوچستان دے ہک حریت پسند رہنما ہن۔ اوہ سرکاری تعلیمی اداریاں نال وابستہ تھی کے وی پاکستان دی مرکزی قیادت دے ناقد ہن۔

## ابتدائی زندگی
صبا کراچی دے علاقے لیاری دے ہک غریب گھراݨے وچ ڄمے اوہ مقامی سکول توں پڑھݨ دے بعد نجی طور تے گریجوئیشن کیتا۔

## ملازمت دی شروعات
گریجوئیشن دی تکمیل دے دوران اوہ حاجی عبد اللہ ہارون سکول وچ بطور استاد کم کیتا۔

## با قاعدہ ملازمت
کراچی یونیورسٹی دے شعبہ اسلامک اسٹڈیز توں ماسٹرز دی ڈگری حاصل کرݨ دے بعد صبا بلوچستان یونیورسٹی وچ بطور لیکچرار کم شروع کیتا۔

## تصانیف
صبا ویہہ دے نیڑے کتاباں دے مصنف ہن۔ زیادہ تر کتاباں مذہب تے فلسفے دے بارے وچ ہن۔

## لسانی عبور
صبا ہمہ لسانی پہلو رکھیندے ہن۔ اوہ بلوچی دے نال اردو، فارسی تے عربی زبان تے وی عبور رکھیندے ہن۔

## شاعرانہ کلام
صبا شاعری وی کریندے ہن تے مشاعریں وچ باقاعدگی نال شرکت کریندے ہن۔

## بلوچستان تحریک نال وابستگی
صبا لاپتہ بلوچاں دی رہائی دی جدوجہد دا عملی حصہ بݨ ڳئے ہن۔ اوہ سرکاری اداریاں، دانشوراں، ادیباں تے صحافیاں کوں بلوچستان دی شورش دا ذمہ دار سمجھیندے ہن۔ صبا دے مطابق بلوچستان تے پاکستان دا رشتہ ہک غاصب تے غلام دا رشتہ ہے۔ انہاں نے اپݨی تنخواہ دا ہک وݙا حصہ کتاباں دی اشاعت، جریدے تے ادبی تنظیماں دی مدد کیتے مختص کر رکھیا ہئی۔ انہاں نے شادی نہ کیتی ہئی۔

## حوالہ
چکوری

چکوری (اردو: چکوری، کنوں) (ڄمان٘درو ناں: خاور سلطانہ) ہِک پاکستانی مشہور فلمی اداکارہ ہَئی۔ انّھاں دا تعلق سندھ نال ہَئی۔

## حیاتی دا احوال
اَتے انّھاں نے فلمی کَم کار دا اَغاز سندھی فلماں نال کِیتا۔ پَر 1979ء وِچ ریلیز تھیوݨ آلی شہرہ آفاق فلم "مولا جٹ" نے انّھاں کوں شہرت دیاں اُچائیاں اُتے پُچا ݙِتّا۔

اُوہ پنجابی فلماں نال ڈھیر شہرت رکھین٘دی ہَئی۔ اکھڑ مزاج چھوہر دے کردار کوں فِلم بیناں وِچ ݙاڈھا پسند کِیتا ڳِیا۔ چکوری نے ڈِھڳ فِلماں وِچ آپݨی اداکاری دے جوہر ݙِکھلائے۔ انّھاں نے معروف ہدایت کار اَتے اداکار کیفی نال شادی کِیتی۔ جنّھاں کنوں انّھاں دے ݙُو پُتر تھئے۔

## فوتڳی
خاورہ سلطانہ یکم نومبر 2010ء کوں لاہور، پاکستان وِچ فوت تھی ڳئی۔

## حوالے

ونکی:اردو سینما وِچ اداکارائیں
ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں
ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی اداکارائیں
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:سندھی اداکار زنانیاں
ونکی:سندھی فلمی اداکار
ونکی:سندھی سینما وِچ اداکار زنانیاں
ونکی:پنجابی زنانیاں
ونکی:پنجابی سینما دے اداکار
ونکی:پنجابی فلمی اداکارہ
تاج محمد جمالی

تاج محمد جمالی ہک پاکستانی سیاست دان ہن جنہاں دا تعلق ضلع جعفرآباد نال ہے۔ اوہ بلوچستان دے 17 نومبر 1990ء توں 20 مئی 1993ء تک بلوچستان دے وزیر اعلیٰ رہے۔ اوہ جان محمد جمالی، چیئرمین سینیٹ تے ظفر اللہ خان جمالی دے سوتر وی ہن۔ انہاں دا تعلق ضلع جعفرآباد دی تحصیل ڈیرہ اللہ یار دے دیہات روجھان جمالی نال ہے۔

## حوالہ