ظہور دے خلاف محاذ

جیویں میں پہلے آکھ اَئی ہاں جو ظہور احمد دھریجہ دا ہک روپ متنازعہ شخصیت دا وی ہے اُنہاں 15/20 سال ہک قومی اخبار دے وچ لکھیے ، اُنہاں وسیب دی محرومی دے بارے ٻہوں کجھ لکھیے، ایں دوران سوال جواب وی تھیندے رہ ڳن پر اساں ݙیکھدوں کہ 2016-17ء دے وچ جنگ تیز تھی ڳئی اے تے سوالی جوابی مضمون شائع تھیندے رہ ڳن، اُنہاں تفصیل کجھ ایں طرحاں بݨدی اے ۔ 

٭                       ظہور احمد دھریجہ دے خلاف اسلم اکرام زئی دا مضمون بعنوان ’’ سرائیکستان خبریں کے نام کھلا خط‘‘ تاریخ اشاعت 9ستمبر 2016ء ۔ ظہور احمد دھریجہ دا جواب بعنوان ’’سرائیکستان جواب حاضر ہے‘‘ روزنامہ خبریں تاریخ اشاعت 10 ستمبر 2016ء۔11 ستمبر 2016 ء کوں روزنامہ خبریں وچ مظہر عباس کات مرکزی چیئرمین سرائیکستان نوجوان تحریک دا کالم بعنوان ’’سرائیکستان ،خبریں کے نام دوسرا خط‘‘ شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں ظہور احمد دھریجہ تے سرائیکستان دا دفاع کیتا۔ 

٭                      11 ستمبر 2016ء کوں ضیاء شاہد دی تحریر بعنوان ’’چیف ایڈیٹر کا نوٹ‘‘ دے عنوان نال شائع تھی جیندے وچ اُنہاں لکھیا جو ’’ظہور دھریجہ کا کام بہت محبت سے چھاپتا ہوں اور ان کے ادارے اور اخبار کی قدر بھی کرتا ہوں مگر اس حق میں نہیں ہوں کہ تفریق پیدا ہو‘‘۔ 

٭                      13ستمبر 2016ء کوں روزنامہ خبریں میں عابد سیال دی تحریر شائع تھی جیندے وچ اُنہاں سرائیکی صوبہ تے ظہور دھریجہ دا دفاع کیتا۔ ایویں 16 ستمبر کوں 2016ء کوں اکبر انصاری دی تحریر بعنوان ’’اسلم اکرام زئی کے جواب میں‘‘ شائع تھئی جیندے وچ اُنہاں سرائیکی وسیب دا دفاع کیتا۔ 

٭                      17 ستمبر 2016ء کوں اسلم اکرام زئی دی تحریر ’’ سرائیکستان۔۔۔۔ نان سرائیکی نقطہ نظر‘‘ دے عنوان نال شائع تھئی جیندے وچ اُنہاں ظہور دھریجہ کوں مخاطب کر تے آکھیا جو میں خبریں دا پہلا جنرل منیجر ہاں ایندے نال اُنہاں اپݨے دل دی بھڑاس کڈھی۔ 

٭                      19 ستمبر 2016ء کوں عابدہ بخاری دا کالم بعنوان ’’ جناب ضیاء شاہد کے نام کھلا خط‘‘ شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں ظہور دھریجہ دا دفاع کیتا۔ہیں ڄہاڑے رانا تصویر احمد دا کالم بعنوان’’ سرائیکستان کے حامیوں کے نام‘‘ وی شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں ظہور دھریجہ تے زکریا یونیورسٹی دے سرائیکی ریسرچ سنٹر دے خلاف لکھیا۔

٭                      20 ستمبر 2016ء کوں ظہور احمد دھریجہ دا جواب بعنوان ’’ سرائیکستان۔ نان سرائیکی نقطہ نظر‘‘ شائع تھیا ۔ 

٭                      22 ستمبر 2016ء کوں سعید شباب دا مضمون ’’جنوبی پنجاب کو کراچی نہ بنائیں ‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                      23 ستمبر 2016ء کوں سلیم صابر گورمانی دا کالم ’’کیا سرائیکی لیڈر صوبے کے لئے مخلص ہیں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                      24 ستمبر 2016ء کوں شعیب نواز خان بلوچ دا ’’صوبائی سرحدیں اور سرائیکستان ‘‘دے عنوان نال کالم شائع تھیا ، ایں ڄہاڑے  شاکر شجاع آبادی دا خط چیف ایڈیٹر روزنامہ خبریں دے ناں شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں لکھیا جو میں مشاعرے دے وچ سیاسی بیان نی ݙتا، تہاݙے اخبار کوڑی خبر چھاپی اے میکوں ظہور دھریجہ دی شرارت لڳدی اے۔ 

٭                      26 ستمبر 2016ء کوں ظہور دھریجہ دا کالم ’’ سرائیکستان مخالفوں کے نام‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں رانا تصویر دے ڳالھیں دا وَلدا ݙتا۔ ہِیں ڄہاڑے ’’سرائیکی صوبہ ۔ حقائق‘‘ دے عنوان نال منصور بلوچ سرائیکی صوبے دے خلاف لکھیا۔ 

٭                      27 ستمبر 2016ء کوں ’’جناب ضیاء شاہد کے نام‘‘ مہر مظہر عباس کات سرائیکی صوبے دی وکالت کیتی۔ 

٭                      28 ستمبر 2016ء کوں ’’شاکر شجاع آبادی ظہور دھریجہ اختلافات‘‘ دے عنوان نال سلیم قریشی لکھیا تے ظہور دھریجہ اُتے الزام لاتا جو شاکر شجاع آبادی دے بارے وچ لڳݨ آلی خبر ظہور دھریجہ دی شرارت اے۔ ایندے نال ظہور دھریجہ دی وضاحت وی شائع تھئی جیندے وچ اُنہاں لکھیا جو میں نہ تاں خبریں دا سپورٹر آں تے نہ سب ایڈیٹر تے نہ میکوں پتہ ہے جو اے خبر کئیں بھیڄی اے تے کئیں لوائی اے۔ ایندے نال ضیاء شاہد وضاحت کیتی جو میں اپݨے ادارے دی طرفوں تحقیق کروائی ہے اے خبر ظہور دھریجہ دی طرفوں نی بلکہ فہد قتال پوری دی طرفوں آئی اے۔

٭                      29 ستمبر 2016ء کوں ’’ ظالمو! شاکر شجاع آبادی کو سیاست میں نہ گھسیٹو‘‘ دے عنوان نال طاہر خان دا مضمون شائع تھیا۔ 

٭                      30 ستمبر 2016ء کوں ’’ ہم نان سرائیکی 67 فیصد ‘‘ دے عنوان نال اشرف قریشی دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      یکم اکتوبر 2016ء کوں شہباز ترگڑ دا کالم ’’ سرائیکی صوبہ۔ حقائق‘‘ دے ناں نال شائع تھیا۔ 

٭                      2 اکتوبر 2016ء کوں ظہور احمد دھریجہ دا کلام ’’شاکر کو کون گھسیٹ رہا ہے‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      3 اکتوبر 2016ء کوں رازش لیاقتپوری دا کالم ’’ضروری نہیں آپ ٹھیک کہتے ہوں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                       4 اکتوبر 2016ء کوں ’’ساجدہ لنگاہ نے پارٹی کیوں چھوڑی‘‘ دے عنوان نال آصفہ بلوچ دا کالم شائع تھیا۔

٭                      5 اکتوبر2016ء کوں اشرف اکرام دا کالم ’’دھریجے سرائیکی نہیں سندھ سے آئے‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                      6 اکتوبر 2016ء کوں ’’لسانیت ایک بھارتی سازش‘‘ دے عنوان نال عطاء اللہ بگٹی دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      7 اکتوبر 2016ء کوں ’’بے انصاف پنجابی قوم پرست ‘‘ دے عنوان نال عاشق بزدار کا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      8 اکتوبر 2016ء کوں ’’این جی اوز کے تنخواہ دار لیڈر‘‘ دے عنوان نال منصور بلوچ دا کالم شائع تھیا جیندے وچ اوں شہباز ترگڑ تے صوبہ سرائیکستان دی مخالفت کیتی۔ 

٭                      9 اکتوبر 2016ء کوں ’’سرائیکی وسیب کے عوام کے نام کھلا خط‘‘ اجالا لنگاہ دا کالم شائع تھیا جیندے وچ اوں لکھیا جو اجالا لنگاہ وسیب دشمناں دے ہتھیں وچ کھیݙدی ودی اے۔ 

٭                      10 اکتوبر 2016ء کوں اسلم اکرام زئی دا کالم ’’ نخبہ لنگاہ کی بنگلہ دیش میں تقریر حیرت ناک، افسوسناک‘‘ شائع تھیا جیندے وچ اوں سرائیکی تحریک آلئیں کوں بھارتی ایجنٹ دا الزام لاتا۔ 

٭                      11 اکتوبر 2016ء کوں ’’بھارتی ایجنٹ کون‘‘ دے عنوان نال ظہور احمد دھریجہ جواب ݙتا۔

٭                      12 اکتوبر 2016ء کوں نواب عارف رائو دا کالم ’’ قوم کو زبان کے نام پر تقسیم نہ کریں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      13 اکتوبر 2016ء کوں ’’ پنجاب یا مقامی سامراج‘‘ دے عنوان نال مدثر اقبال بٹ دا کالم شائع تھیا جیندے وچ اوں لکھیا جو پنجابی سامراج دی اصطلاح استعمال کرݨ درست کائینی۔ 

٭                      14 اکتوبر 2016ء کوں ’’سرائیکی تحریک اور نام نہاد دانشور‘‘ دے عنوان نال ڈاکٹر نخبہ لنگاہ اسلم اکرام زئی دے الزامات دا جواب ݙتا۔

٭                      16اکتوبر 2016ء کوں ’’میں بھی پنجابی ہوں‘‘ دے عنوان نال افضال احمد دا کالم شائع تھیا جیندے وچ اوں لکھیا جو وسیب دے وچ ٻہوں محرومی اے، وسیب دے لوک حق تے ہِن۔ 

٭                      16 اکتوبر 2016ء کوں ’’ملک میں اُبھرتی ہوئی علیحدگی کی تحریکیں‘‘ دے عنوان نال آصفہ بلوچ سرائیکی تحریک دے اُتے الزامات لاتے۔ 

٭                      17 اکتوبر 2016ء کوں ’’زبان کے نام کس نے تقسیم کیا ‘‘ظہور دھریجہ دا کالم شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں الزامات دے جواب ݙتے۔ 

٭                      18 اکتوبر 2016ء کوں پنجابی اخبار بُھلیکا  دے ایڈیٹر مدثر اقبال بٹ دا کالم بعنوان ’’ سرائیکی تحریک ، عوام کو گمراہ کرنے کی کوشش‘‘ شائع تھیا۔ 

٭                      19 اکتوبر 2016ء کوں عامر سلیم دھریجہ دا کالم ’’دھریجوں کو بُرا بھلا نہ کہیں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں آکھیا جو دھریجے سندھ توں ضروری آئے ہن پر ہُݨ او سندھی نی سرائیکی ہِن۔ 

٭                      20 اکتوبر 2016ء کوں پروفیسر شوکت مغل دا کالم ’’ اقوام متحدہ سے اپیل کیوں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں سرائیکی تحریک دے الزامات دا جواب ݙتا تے آکھیا جو وسیب دے مزدور بلوچستان اِچ مزدوری کرݨ ویندن تے قتل تھی ویندن ، اُنہاں دا جرم کیا ہے اُنہاں کوں اپݨے گھر وچ روزگار کیوںنی مِلدا؟

٭                      21 اکتوبر 2016ء کوں رازش لیاقت پور دا کالم ’’لسانیت اور تعصب میں فرق‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      22 اکتوبر 2016ء کوں اکبر انصاری دا کالم ’’پاکستان قائم ہوا، فتح نہیں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں ظہور احمد دھریجہ کے سرائیکی تحریک دے اُتے لڳݨ آلے الزامات دا جواب ݙتا۔ 

٭                      23 اکتوبر 2016ء کوں رانا عبدالرئوف دا کالم ’’لسانیت ’’را‘ کا منصوبہ‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      24 اکتوبر 2016ء کوں ظہور احمد دھریجہ دا کالم ’’ الزامات کی حقیقت‘‘ دے عنوان نال سرائیکی تحریک تے اپݨے اُتے لڳݨ آلے الزامات دا جواب ݙتا۔ 

٭                      25 اکتوبر 2016ء کوں ’’سرائیکی نہ پنجابی، میں پاکستانی‘‘ دے عنوان نال شیخ ممتاز دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      26 اکتوبر 2016ء کوں ’’گیلانی، قریشی، ہاشمی وڈیرے قصور وار‘‘ دے عنوان نال اقبال گیلانی دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      27 اکتوبر 2016ء کوں ’’نفرت کے بیج نہ بوئیں‘‘ منصور بلوچ دا کالم شائع تھیا۔

٭                      28 اکتوبر 2016ء کوں ’’غدار غدار کھیلنا بند کریں‘‘ دے عنوان نال آصف خان دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      30 اکتوبر 2016ء کوں ’’نفرت کی بجائے امن کی آبیاری کریں‘‘ دے عنوان نال عاشق بزداردا کالم شائع تھیا جنہاں اشرف قریشی دے الزامات دا جواب ݙتا۔ 

٭                      31 اکتوبر 2016ء کوں ’’نخبہ لنگاہ کی تقریر اور حقائق ‘‘منصور بلوچ دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                       یکم نومبر 2016ء کوں ’’ سرائیکی وسیب کے سرائیکالوجسٹ‘‘ دے عنوان نال منیر احمد بھٹہ دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      2 نومبر 2016ء کوں ’’ سرائیکی تحریک یا فتنہ‘‘ دے عنوان نال آصفہ بلوچ دا کالم شائع تھیا۔

٭                      4 نومبر 2016کوں ڈاکٹر نخبہ لنگاہ دا کالم ’’حب الوطنی کے سرٹیفکیٹ کی ضرورت نہیں‘‘شائع تھیا۔ 

٭                      5 نومبر 2016ء کوں ’’دھریجے سرائیکی نہیں، سندھ سے آئے‘‘ دے عنوان نال اشرف اکرام دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      6 نومبر 2016ء کوں ’’ دھریجہ کے نام پر سرائیکی تحریک پر حملے‘‘ دے عنوان نال ظہور دھریجہ دا کالم شائع تھیا۔

٭                      7 نومبر 2016ء کوں ’’جھگڑا زبان کا نہیں سوچ کا ہے‘‘ دے عنوان نال اشرف قریشی دا کالم شائع تھیا۔

٭                      8 نومبر 2016ء کوں ’’سرائیکستان کی تاریخی حیثیت‘‘ دے عنوان نال جام اظہر مراد دا کالم شائع تھیا۔

٭                      9 نومبر 2016ء کوں ’’سرائیکی تحریک ۔ پاکستان توڑنے کی سازش‘‘ دے عنوان نال تمکین آفتاب دا کالم شائع تھیا۔

٭                      10 نومبر 2016ء کوں ’’ سرائیکی، پیپلزارٹی کا احتساب کریں‘‘ دے عنوان نال سید مہدی الحسن شاہ داکالم شائع تھیا۔ 

٭                      11/12 نومبر 2016ء کوں رانا محبوب اختر دا کالم ’’سرائیکی وسیب کا مقدمہ۔۔۔۔‘‘ دے عنوان نال ݙو قسطیں وچ شائع تھیا۔ 

٭                      14 نومبر 2016 ء کوں پنجابی اخبار بُھلیکا دے ایڈیٹر مدثر اقبال بٹ داک الم ’’سرائیکستان کی بحث بند کریں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      15 نومبر 2016ء کوں ’’ نخبہ لنگاہ کی پاکستان دشمنی‘‘ دے عنوان نال منصوربلوچ دا کالم چھپیا۔

٭                      16 نومبر 2016ء کوں ’’مزید صوبوں سے انکار کیوں‘‘ دے عنوان نال آصف علی خان دا کالم چھپیا۔

٭                      17 نومبر 2016ء کوں ’’دھریجی سوچ اور کاغذی پٹھان‘‘ دے عنوان نال رئوف احمد دا کالم  شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں ظہور احمد دھریجہ دے خلاف الزامات لاتے۔

٭                      18 نومبر 2016 ء کوں رائو اسلام دا کالم ’’صوبہ بنائیں مگر لسانیت پر نہیں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      20 نومبر 2016ء کوں چودھری منیر وڑائچ دا ’’ جنوبی پنجاب کے اصل مسائل پر توجہ دیں‘‘ دے عنوان نال کالم شائع تھیا۔

٭                      21 نومبر 2016ء کوں ’’وسیب دشمن۔ عینک والا جن‘‘ دے عنوان نال ظہور دھریجہ دا کالم شائع تھیا۔

٭                      22 نومبر 2016ء کوں ’’ سرائیکی تحریک کے برہمداغ‘‘دے عنوان نال عطاء اللہ بگٹی دا کالم شائع تھیا۔

٭                      23 نومبر 2016ء کوں ’’صوبہ تحریک اور سرائیکی رہنما‘‘ دے عنوان نال مقصود احمد دھریجہ دا کالم چھپیا۔

٭                      24 نومبر 2016ء کوں ’’ سرائیکی صوبہ تحریک یا فتنہ‘‘ دے عنوان نال سلیمان الحق حقانی دا کالم چھپیا۔

٭                      25 نومبر 2016ء کوں عابد سیال دا کالم بعنوان ’’ جماعت اسلامی سے سرائیکی تحریک تک‘‘ چھپیا۔

٭                      26 نومبر 2016ء کوں افضال صدیقی دا کالم بعنوان ’’ پرویز مشرف فاؤنڈیشن اور سرائیکی مسائل‘‘ چھپیا۔

٭                      27 نومبر 2016ء کوں ’’ فتنہ پرور کون ، سرائیکی یا حقانی‘‘ دے عنوان نال ظہور احمد دھریجہ دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      28 نومبر 2016ء کوں ’’سرائیکی صوبہ اور بھارتی عزائم‘‘ دے عنوان نال وزیر عباس سنگوال دا کالم شائع تھیا۔

٭                      29 نومبر 2016ء کوں رازش لیاقت پوری دا کالم بعنوان ’’ سرائیکی تعصب پسند نہیں‘‘شائع تھیا۔ 

٭                      30 نومبر 2016ء کوں حماد ظفر دا کالم ’’ سرائیکی، بنگلہ دیش سے متاثر کیوں؟‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                      2دسمبر 2016ء کوں مشتاق احمد فاروقی دا کالم بعنوان ’’سرائیکی مقدمہ یا تماشہ‘‘ کالم شائع تھیا۔ 

٭                      3 دسمبر 2016 کوں عامر سلیم دھریجہ دا کالم بعنوان’’ ایک اور دھریجہ بنام آصفہ بلوچ‘‘ شائع تھیا۔

٭                      4 دسمبر 2016ء کوں چودھری عبدالرئوف دا کالم بعنوان ’’ سرائیکی، بھارتی عزائم کو سمجھیں‘‘ شائع تھیں۔

٭                      5 دسمبر 2016ء کوں ظہور احمد دھریجہ دا کالم بعنوان ’’ عینک والا ’’درشنی ‘‘ جن‘‘ شائع تھیا۔ 

٭                      6 دسمبر 2016ء کوں راجہ شاہد دا کالم بعنوان ’’لسانی تحریکیں۔ بھارتی سازش‘‘ شائع تھیا۔

٭                      7 دسمبر 2016ء کوں چودھری فیصل عزیز دا کالم ’’ انتشار سرائیکی نہیں پھیلا رہے‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      8 دسمبر 2016ء کوں منصور بلوچ دا کالم ’’ قوم پرستوں کی اصلیت‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      9 دسمبر 2016ء کوں روزنامہ خبریں دی طرفوں ’’کچھ سرائیکی بحث کے بارے میں‘‘ ادارے دا نوٹ لکھیا ڳیا جو بحث ذاتیات تے آ ڳئی اے تے اینکوں دائرے وچ رکھیا ونڄے۔

٭                      15دسمبر 2016ء کوں رائو اسلام دا کالم ’’لسانی نہیں انتظامی صوبہ‘‘دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      16 دسمبر ’’توہین لسانیت نہ کریں‘‘ دے عنوان نال منیر بھٹہ دا کالم شائع تھیا۔ ہیں ڄہاڑے ظہور احمد دھریجہ دا خط شائع تھیا جیندے وچ اُنہاں لکھیا جو اسلم اکرام زئی میݙے کول دفتر آ تے معافی منگی اے تے آکھیے جو میں کنوں تہاݙے خلاف لکھوایا ڳے۔

٭                      17 دسمبر 2016ء کوں عامر حسین دا کالم بعنوان ’’ مہاجروں سے زمین واپس لینے کی دھمکیاں‘‘ شائع تھیا۔

٭                      18 دسمبر 2016ء کوں پروفیسر شوکت مغل دا کالم ’’ سرائیکستان کی بحث اور 16 دسمبر ‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ایں ڄہاڑے پروفیسر شوکت مغل  مشرقی پاکستان دی علیحدگی ، سقوط ڈھاکہ تے اوندی وجوہات دا ذکر کیتا تے لکھیا جو ظہور دھریجہ تے اوندے اخبار جھوک نال لسانیت پرست بنگالیاں آلا سلوک کریندے پن۔

٭                      19 دسمبر 2016ء کوں ’’صوبایت پرستی زہر قاتل ہے ‘‘ دے عنوان منصوربلوچ دا کالم شائع تھیا۔

٭                      20 دسمبر 2016ء کوں ’’ یہ مغل کہاں سے آئے‘‘ دے عنوان نال رانا محمد ظہیر دا کالم شائع تھیا۔

٭                      21دسمبر 2016ء کوں ظہور دھریجہ دا کالم ’’سالانہ سرائیکی کانفرنس‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                      22 دسمبر 2016ء کوں رائو محمد اسلام دا کالم ’’ سرائیکی تحریک۔ دانشوروں کے تاثرات‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا جیندے وچ اوں لکھیا جو ظہور دھریجہ سے سوال کرتا ہوں کہ سرائیکی لیڈروں کی بیس سال میں عوام کے لئے کیا خدمات ہیں؟

٭                      23 دسمبر 2016ء کوں ’’خبریں کے نام خطوط‘‘ دے عنوان نال اطہر ماہڑا تے عامر سلیم دھریجہ دے خطوط شائع کیتے ڳے۔

٭                      26 دسمبر 2016ء کوں محمد ارشد دا ’’ سرائیکستان کی نہیں، شعور کی ضرورت‘‘ دے عنوان نال کالم شائع تھیا۔ 

٭                      31 دسمبر 2016ء کوں رانا ظہیر احمد دا کالم ’’ صوبہ ضرور بنوا لیں مگر بھارت سے کیوں؟‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      یکم جنوری 2017ء کوں علمبردار حسین دا کالم بعنوان ’’ سرائیکستان تحریک یا کمپنی کی مشہوری‘‘ شائع تھیا۔

٭                      2 جنوری 2017ء کوں ’’ سرائیکی کاز کے لئے چار خطوط‘‘ دے عنوان نال ممتاز احمد ملتان، عامر سلیم دھریجہ، جام خدا بخش کھونہارا تے سراج احمد ساغر دے خط شائع تھئے۔

٭                      3 جنوری 2017ء کوں ظہور احمد دھریجہ دا کالم ’’دھریجستان نہیں سرائیکستان چاہیے‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      4 جنوری 2017ء کوں ارسلان شبیر دا کالم ’’ جنوبی پنجاب کو بلوچستان نہ بنائیں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      5 جنوری 2017ء کوں سراج احمد ساغر دا ’’ بھارت آئی انوکھی مخلوق‘‘ دے عنوان نال کالم شائع تھیا۔

٭                      6 جنوری 2017ء کوں اشفاق چودھری دا کالم ’’ سرائیکستان نہیں، ملتان یس پنج نند صوبہ‘‘ دے عنوان نال کالم شائع تھیا۔

٭                      10 جنوری 2017ء کوں چودھری ظفر محمود دا کالم ’’ یہ سراج ساغرکون ہے‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      11 جنوری 2017ء کوں سید ساجد راہی دا کالم ’’ ہم را نہیں دھرتی ماں کے ایجنٹ ہیں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      14 جنوری 2017ء کوں مسز جمشید خاکوانی دا کالم ’’ دھریجوں کے الفاظ میں چھُپی نفرت‘‘ دے عنوان نال کالم شائع تھیا۔ 

٭                      15 جنوری 2017ء کوں عامر سلیم دھریجہ دا کالم ’’ پانچواں دھریجہ بولتا ہے‘‘ دے عنوان شائع تھیا۔ 

٭                      16 جنوری 2017ء کوں رانا بلال احمد دا کالم ’’ نیا صوبہ نہ بنائیں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                      17 جنوری 2017ء کوں رانا محبوب اختردا کالم ’’ زبان کا مقدمہ اور خبریں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      18 جنوری 2017ء کوں ’’ ہم پنجابیوں کی بھی سنیں‘‘ دے عنوان نال چوہدری محمد عامر دا کالم شائع تھیا۔

٭                      19 جنوری 2017ء کوں محمد عاصم دھریجہ دا کالم ’’ چھٹا دھریجہ بھی بول اُٹھا‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      20 جنوری 2017ء کوں منصور بلوچ دا کالم ’’ دو چار نہیں پچاس صوبے بنا لیں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      21 جنوری 2017ء کوں ظہور احمد دھریجہ دا کالم ’’ ضیاء شاہد سے ملاقات‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      22 جنوری 2017ء کوں رائے دل احمد خان دا کالم ’’ لسانیت پر ستو! اب بس کرو‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                      23 جنوری 2017ء کوں ’’منافق کون ‘‘ دے عنوان نال پروفیسر شوکت مغل دا کالم شائع تھیا۔

٭                      24 جنوری 2017ء کوں شفقت حسین دا کالم ’’ الگ صوبہ ضرور مگر نام سرائیکی کیوں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                      25 جنوری 2017ء کوں عمیر منہاس دا کالم ’’ صوبہ کیوں چاہیے‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      27 جنوری 2017ء کوں عامر سلیم دھریجہ دا کالم ’’ پانچواں دھریجہ پھر بول اُٹھا‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      28 جنوری 2017ء کوں ع ر ش لیاقت پوری دا کالم ’’ سرائیکستان نہیں پاکستان کا نعرہ‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      29 جنوری 2017ء کوں میاں سہیل دا کالم ’’ سرائیکی صوبے کا میرٹ‘‘ شائع تھیا۔

٭                      31 جنوری 2017ء کوں محمد نعمان دا ’’ پاکستان کو بچائیں۔ پنجاب کو نہ توڑیں‘‘ دے عنوان نال کالم شائع تھیا۔

٭                      یکم فروری 2017ء کوں ظہور احمد دھریجہ دا کالم ’’ نئی کشیدگی سے جمہوریت کو خطرہ‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      2 فروری 2017ء کوں عبدالقیوم دا ’’ دھریجہ، سرائیکی زمین کا سندھی دعویدار‘‘ دے عنوان نال کالم شائع تھیا۔

٭                      3 فروری 2017ء کوں رشید بہاولنگری دا کالم ’’ سرائیکی نہیں بہاولپور کو صوبہ بنائیں‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔

٭                      4 فروری 2017ء کوں محمد زاہد تاشفقین منظر دا کالم بعنوان ’’ سرائیکی رہنما ’’را‘‘ کے ایجنٹ نہیں‘‘ شائع  تھیا۔ 

٭                      5 فروری 2017ء کوں طاہر نعیم چوہدری دا کالم ’’ سرائیکستان نہیں صوبہ بہاولپور‘‘ دے عنوان نال شائع تھیا۔ 

٭                      7 فروری 2017ء کوں ’’دھریجے دلیل سے بات کریں‘‘ دے عنوان نال  رائو محمد اسلم دا کالم شائع تھیا۔ 

٭                      8 فروری 2017ء کوں  ظہور احمد دھریجہ دا کالم بعنوان ’’ بہاولپور سرائیکی تحریک کا مرکز‘‘ شائع تھیا۔ 

٭                      9 فروری 2017ء کوں رانا تصویر احمد دا کالم بعنوان ’’ سرائیکستان نہیں صوبہ ملتان بنائیں‘‘ شائع تھیا۔

٭                      10 فروری 2017ء کوں اکبر انصاری دا کالم بعنوان ’’ سرائیکی اپنی حب الوطنی کیسے ثابت کریں‘‘ شائع تھیا۔

٭                      11 فروری 2017ء کوں ارشد رحمان دا کالم بعنوان ’’ لسانیت پر تقسیم قبول نہیں‘‘ شائع تھیا۔ 

٭                      12 فروری 2017ء کوں رازش لیاقت پوری دا کالم بعنوان ’’ ارکان اسمبلی سرائیکی صوبہ پر بولیں‘‘ شائع تھیا۔ 

٭                      13 فروری 2017ء کوں رانا تصویر احمد دا کالم بعنوان ’’ سرائیکستان کے حامیوں کے نام‘‘ شائع تھیا۔ 

٭                      14 فرری 2017ء کوں ظہور احمد دھریجہ د اکالم بعنوان ’’ صوبہ تو بنائیں‘‘ شائع تھیا۔

ایں دوران ظہور دھریجہ دے کالم ’’سرائیکستان کی بحث‘‘ توں شروع تھیوݨ آلا مباحثہ ضیاء شاہد بند کر ݙتا البتہ باقی مضمون اُنویں چلدے رہ ڳئے تے ظہور احمد دھریجہ دا کالم ’’سرائیکی وسیب‘‘ وی چلدا رہ ڳیا۔ ظہور احمد دھریجہ ݙسیندن جو سال بعد میݙے خلاف خبریں وچ غیر صحافتی زبان استعمال تھیوݨ پئے ڳی جیندے نتیجے وچ اُنہاں خبریں دے وچ لکھݨ بند کر ݙتا تے ایں سلسلے وچ خبریں دے چیف ایڈیٹر ضیاء شاہد کوں آگاہ کر ݙتا،اوندے ݙوجھے ڄہاڑے 14 تے 15 جون 2018ء کوں خبریں وچ ضیاء شاہد ’’دھریجہ صاحب خدا حافظ، خس کم جہاں پاک ‘‘ دے عنوان نال ݙو قسطیں دے وچ طویل ترین کالم لکھیا تے ظہور احمد دھریجہ کوں بے وفائی دا طعنہ ݙتا تے ٻے الزامات وی لاتے۔ 

ظہور احمد دھریجہ ایندے جواب وچ اپݨے اخبار جھوک اِچ لکھیا جو جناب ضیاء شاہد صاحب ! میݙا جرم کیا ہے؟میݙے خلاف خبریں لاہور دے دفتر اِچ کالم لکھوائے ویندے ہن تے ناں او فرضی لا ݙتے ویندے ہن ، کجھ ناں وسیب اِچ رہݨ آلے وسیب دشمنیں دے وی ہن تے کجھ ناں وسیب دے کجھ ایجھے لوکیں دے وی ہن جو کالم او لکھدے ہن تے ناں ٻے دا ہوندا ہئی۔ یکم جنوری 2016 توں خبریں دی طرفوں ملݨ والی میݙے تنخواہ بند ہئی ، گھمݨ صاحب کوں ڳالھ کریندا ہم تے او آکھدے ہن ضیاء شاہد صاحب نال ڳالھ کرو ، تہاکوں ڳالھ کریندا ہم تاں تساں ٹال ݙیندے ہاوے، تنخواہ توں علاوہ میکوں ترائے سال ذہنی طور تے ٹارچر کیتا ڳیا کہ جیرھے اخبار واسطے میں اپݨیاں ذہنی تے فطری توانائیاں صرف کیتیاں خبریں کوں ملتان اِچ خبریں بݨاوݨ واسطے کوششاں کیتیاں ، سرائیکی مشاعرے دا اجراء کرایا، سرائیکی وسیب سنگ شروع کرایا، سرائیکی صفحہ آئو سرائیکی لکھوں، سرائیکی پڑھوں شروع کرایا۔ خبریں دی تمام تقریبات اِچ پیش پیش ریہا، اوند اصلہ میکوں گھٹیا لوکیں دے ناں تے خود کالم لکھوا تے ݙتا ڳیا۔ شجاع آباد دے ہک گھٹیا تے بلیک میلر نمائندے سلیم قریشی دی طرفوں شاکر شجاع آبادی نال شر پسندی کر تے جھیڑا شروع کرایا ڳیا ، سرائیکی تحریک تے میݙے خلاف ’’را‘‘ دے ایجنٹ ہووݨ دے الزامات لاتے ڳے، فرضی طور تے لکھوائے ڳئے ہر کالم اِچ سرائیکی تحریک دے خلاف گند سٹیا ڳیا، میں جیرھے کالمیں دا جواب ݙیندا ہم اُنہاں کوں کٹ فٹ کر تے اپݨی مرضی دا بݨا ݙتا ویندا ہا، میں سب کجھ برداشت کر سڳدا ہم ، اپݨی ذات تے وی حملے برداشت کیتے پر سرائیکی دے خلاف کوئی ڳالھ برداشت نہ کیتی ونڄ سڳدی ہئی۔ ایں واسطے میں خبریں کوں چھوڑݨ دا فیصلہ کیتا ۔ 

ضیاء شاہد صاحب تساں میکوں محسن کش لکھیے، میں پُچھداں جو محسن کش کون اے؟ خبریں دے وچ تہاݙی طرفوں چھیڑی ڳئی جنگ اِچ میں بیمار تھی ڳیم، شوگر تے ݙوجھیاں بیماریاں اپݨے ڳل پا ڳھدیاں اڄݨ وی آکھدو جو میں خبریں کیوں چھوڑیے؟ میݙا سوال اے جو کیا میں اڄݨ وی ناں چھوڑاں ہا؟ ہک ٻیا سوال اے جو اگر میں خبریں چھوڑ تے جرم کیتے تاں ہک کتاب ایں سال یعنی 2018ء وچ قلم فاؤنڈیشن انٹر نیشنل لاہور دی طرفوں شائع تھی اے ، کتاب دا ناں ’’ستلج راوی، بیاس کا سارا پانی بند کیوں‘‘ دا اقتباد پیش کرینداں ایندے وچ تساں آپ ݙیکھو جو تساں آپ کتنے اخبار چھوڑین تے کتنے جوائن کیتن۔ ضیاء شاہد صاحب تساں خود لکھیے جو میں 

                       صحافت، مترجم، روزنامہ تسنیم لاہور، کالم نویس ہفت روزہ اقدام لاہور، سب ایڈیٹر روزنامہ کوہستان لاہور، سب ایڈیٹر روزنامہ حالات  لاہور، ڈپٹی ایڈیٹر ماہانہ اردو ڈائجسٹ لاہور، ایڈیٹر پبلشر ہفت روزہ کہانی لاہور، ایڈیٹر روزنامہ مغربی پاکستان لاہور، ایڈیٹر پبلشر ہفت روزہ صحافت لاہور، میگزین ایڈیٹر روزنامہ نوائے وقت لاہور، ریذیڈنٹ ایڈیٹر روزنامہ نوائے وقت کراچی، ایڈیٹر فورم/ ڈپٹی ایڈیٹر، جوائن ریذیڈنٹ ایڈیٹر روزنامہ جنگ لاہور، ایڈیٹر ہفت روزہ ’’آواز پنجاب‘‘ لاہور، چیف ایڈیٹر روزنامہ پاکستان۔ جناب ضیاء شاہد صاحب اے ہے او تفصیل جیرھی تساں آپ لکھی اے جیکر ظہور دھریجہ ہک اخبار خبریں کوں چھوڑیئے تے محسن کش تھی ڳئے تاں تساں آپ ݙسو تساں کتنے محسن کش ہیوے؟؟؟

ظہور دھریجہ ݙسیندن جو ایندے بعد ضیاء شاہد 23 جون 2018ء کوں روزنامہ خبریں دے پہلے صفحے تے ترائے کالمی سرخی ’’کائنات کا مذہبی مرکز (نعوذ بالل) مکہ مکرمہ نہیں ملتان ہے ، ظہور دھریجہ کی شر انگیزی‘‘لاتی تے خبر دی تفصیل اچ من گھڑت ڳالھیں لکھیاں تاں جو لوگ ظہور دھریجہ دے خلاف تھی ونڄن۔ اے خبر سرائیکی دشمن ازہر منیر دی کریڈٹ لائن نال لاتی ڳئی جیرھی جو ݙو سال توں سرائیکی دشمنی دی بنا تے میݙے خلاف ݙو سال توں کالم لکھدا پیا ہئی مگر میں دلائل نال اونکوں کوڑا کر ݙتا ہئی تے سرائیکی خطے دی تاریخی حیثیت کوں ثابت کر ݙتا ہئی۔ ایندے بعد میں ایں خبر دا جواب بھیڄیا پر میݙا جواب شائع نہ کیتا ڳیا ۔ 

## حوالہ
ظہور احمد دھریجہ دی سرائیکی ادبی خدمات دا جائزہ (مقالہ نگار: شائستہ ظہور،بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان)  نگران مقالہ: ڈاکٹر محمد ممتاز خان کلیانی