یاداں

کھلے آنگن وچ پپل دے ہک وݙے سارے گھاٹے درخت تلے اوہ پچھلے ݙڈھ گھنٹے توں ہک بغیر چھک دے کھٹڑے تے ایویں ہی چُپ کر تے ٻیٹھا ہا۔

بس ٹکر ٹکر درخت دے سُکے تلے ڈھاندے ہوئے پتیاں کوں ݙیہدا ٻیٹھا ہئی جیڑھے ہوا گُھلݨ نال تُرٹ تُرٹ کے آنگن وچ کھنڈدے پئے ہَن ۔ اے سارا کجھ ایویں ہی تھیندے۔ شمسہ بیگم تے وَل وی تھیندا رہسی ۔ اوں خود ہی دل وچ سوچیا تے ٻیا توں وی ہک سکے پتے وانگوں کہیں دے گھر ونڄ ڈٹھی ایں۔ ہرے بھرے سوہݨے ساوے درختاں توں دور۔

پچھلے ہک سال اِچ اُوں اے نہ سوچیا ہئی جو کݙاہیں ایویں وی تھی سڳدے۔ اُوندی زندگی وچ کیݙا وݙا انقلاب آڳیا ہئی، ایہہ سوچیندے ہوے او اپݨے ماضی اِچ ٻݙ ڳیا۔

او کیݙی سوہݨی شام ہئی ، جݙاں او شمسہ دے گھر ٻیٹھا اپݨی ہووݨ والی سس نال کِھل کِھل تے ڳالھیں کریندا پیا ہے تے اُنھاں دے نِکے نِکے ٻالیں کوں جھولی اِچ گھن ٻہندا تے ٹافیاں گھن تے ݙیندا۔ او کتنا خوش ہئی۔

اپݨا آئیڈیل پا کراہیں ۔ پر اونکوں کیا خبر ہئی جو ہک ݙینہہ اے سب خواب وانگوں کھنڈر ویسی۔ ترائے سالاں دا لمبا عرصہ لنگھ ڳیا ہئی ۔ او ماء پیئو تمام رشتہ داریں نال تعلق تروڑ ڳیا ہا ۔ او صرف تے صرف اپݨے ساہوریاں داتھی کے رہ ڳیا ہئی، اوندی پولیس آفس اِچ نوکری ہئی۔

او ہک متوسط گھراݨے نال تعلق رکھدا ہا ۔ اپݨی معمولی جئی تنخواہ او ونڄ کے اپݨی تھیوݨ آلی سس دے ہتھ اُتے رکھ ݙیندا۔ او اُنھاں دے ماحول اِچ ایہو جیہا رَچ وس ڳیا جو ایویں لڳدا ہئی جیویں او اُنھاں دے گھر دا فرد ہووے۔

جہالت دا گو زمانہ نی ، لیکن کجھ لوک ہُݨ وی پڑھ لکھ تے جاہل ہِن تے تعویز ڳنڈھیاں تے یقین رکھیندن۔ شمسہ دی ماء دی وی ایہو خواہش ہئی جو او کہیں نہ کہیں طرحاں شاہد کوں قابو کرے۔ تے اونکوں گھر ڄماترابݨا گھنے ۔ اوں اپݨی چھوٹی جئی وستی وچوں ہر مولوی ہر پیر فقیر توں تعویزوغیرہ گھن تے شاہد کوں پلا ݙتے ،تے خدا دا کرݨا اینویں تھیا جو اوہ واقعی اُنھاں دے گھر دا تھی تے رہ ڳیا ۔ اوں اپݨے ماء پیئو دی وَل تے خبر نہ گھدی جو اوندے والدین تے باقی رشتہ دار وی ہِن؟۔

شاہد اپݨی سرکشیاں دے سمندر وچ وہندا چلا ڳیا تے اپݨے پیاریاں کولوں ہمیشہ کیتے دور تھی ڳیا۔

او شمسہ دے حُسن ، اوندیاں زُلفاں دا پوری طرحاں دیوانہ تھی چکیا ہا ۔ او شمسہ کوں اپݨی زندگی تے کُل کائنات سمجھدا ہی ۔او سوچ وی نہ سڳدا ہئی جو کݙاہیں شمسہ توں اَنج تھی کراہیں زندہ وی رہ سڳسی ۔ او مہینے دی چُھٹی گھن تے آندا تے اُنھاں دے گھر چلا ویندا۔

اوندی زندگی دے ہر خواب دی تعبیر اونکوں ملݨ آلی ہئی ۔ او اپݨی خوشیاں وچ اتنا مگن ہا جو اونکوں آوݨ والے وقت دی خبر وی نہ تھئی۔

او سمجھدا ہا جو ہُݨ میں اپݨی منزل حاصل کر گھدی ہے ۔ ہُݨ وقت ٻہوں لنگھ ڳیا ہے ۔ تاں شمسہ دی ماء نے آکھݨاں شروع کر ݙتا جو پُتر توں ہُݨ جلدی شادی کر گھن ۔ او تاں پہلے اِی ایہو چاہندا ہئی ۔ اوں فوراً حامی بھر گھدی ، تے ہوں فوراً ساریاں تیاریاں کرݨ لڳ پیا ۔ کݙاہیں کݙاہیں اوندے دل اِچ اے احساس جاڳدا جو اگر اَڄ میݙی ماء میݙے توں ناراض نہ ہوندی تاں ساریاں تیاریاں او اپݨے ہتھ نال کریندی ۔ پر وَل او فوراً اے خیال جھٹک تے کماں وچ رُجھ ویندا۔

ایویں ہولے ہولے اوندی تمام تیاریاں مکمل تھی ڳئیاں ، تے وَل اوہ ݙینہہ وی آ ڳیا جو اُوں اپݨی ساری برادری کوں کانڈھے لکھ پٹھے ، مگر سب رشتہ داراں نے اونکوں لعنت ملامت کیتی جو اساں اصلوں شادی اِچ شرکت نہ کریسوں ۔ کیوں جو تئیں کہیں دی رضا مندی نی گھدی۔ ایں واسطے تیݙا جیکوں دل آکھے اونکوں سݙا ݙے ، اونویں کر پر اساں ہمیشہ کیتے تیݙے کولوں اَنج تھی ڳئے ہیں ۔جݙݨ ساری برادری دا اے جواب سُݨیا تے اوندا دماغ بُھوں تے رہ ڳیا ۔ او تاںسمجھدا ہئی جو شئیت میں شادی دے بعد والدین تے رشتے داراں کوں منا گھنساں۔ پر اے ہک سوہݨا خواب ہا۔ جیڑھا فوراً تُرٹ ڳیا ۔ اُونکوں ہک ذہنی جھٹکا لڳا جیندے پاروں اوندے جسم دا لُوں لُوں کنب ڳئی ۔ او ٻہوں رُنا تڑپیا، چیکیا ۔ مگر شمسہ دے والدین اونکوں ایہو آکھن جو توں شادی کر گھن تے وَت فوراً بعد کنوار کوں نال گھن تے والدین کولوں چلیا ونڄیں۔ تیݙے ماء پیئو تہاکوں ݙیکھ تے خوش تھیسن تے تیݙی غلطیاں معاف کر ݙیسن۔ 

مگر ہک خیال ہی جیڑھا شاہد کوں اَندری اندر پریشان کیتی کھڑا ہئی ۔ اوندے دل وچ ماء پیئو ، بھیݨ بھرا ، دے اے الفاظ ہکلاں مارݨ لڳے جیڑھے او پیار دی شدت اِچ آہدے ہَن جو پُتر جلدی نوکری تے لڳ میں صرف تیݙا سہرا ݙیکھݨ دی تمنا اِچ جیندی پئی ہاں۔ لالہ جلدی نال میݙی بھابھی کوں گھن آئو ۔اونکوں چکر جیہا آیا تے اوں اپݨے نال وعدہ کیتا جو جݙݨ تئیں میں والدین کوں راضی نی کر گھندا ہرگز شادی نہ کریساں۔

چھوہِر دی مینڈھی کھول تے مایوں ٻلہا ݙتا ڳیا ۔ اوں سسرال آلیاں نال بہانہ کیتا تے جلدی نال بس تے سوار تھی تے اپݨے شہر واپس آ ڳیا ۔ پہلے رستے وچ او اپݨی ماسی دے گھر ڳیا ،اُوندے قدمیں وچ ڈَٹھا ۔ رو رو تے معافی منگی ، تھوڑی دیر اُتھاں ٻیٹھا تے وَت اوندے بعد اپݨے گھر چلا آیا ۔ ماء پیئو اونکوں پہلے ݙیکھ تے حیران تھئے تے وَل ٻہوں کاوڑ تے غصہ کیتا تے غصے کولوں منہ پھیر گھدا۔آخر او ایں گھر دا وݙا پُتر ہا کݙݨ تئیں غصہ کرن ہا ، وَت ہر شئے کوں بُھل تے پُتر کوں ہاں نال لا گھدا۔ گھنٹہ ماء پیئو پُتر کوں سینے نال چمباڑ تے روندے ریہے ۔ چھیکڑ ماء ہار ڳئی تے جوان پُتر جِت ڳیا۔

اَسمان ماں دی فراخدلی تے عقیدت نال جُھک ڳیا ۔ پُتر دے ہنجوں نال ماء دا سینہ پُس ڳیا تے وَت اماں صدقے گھولی تھیندی ، نال ونڄݨ کیتے تیار تھی ڳئی ۔ ماء تے خوش ہئی جو پُتر دا سہرا ݙیکھساں۔ چھوہِر اونکوں پسند ہے ۔ زندگی اوں گزارݨی ہے ۔ خیر ہے جو وی ہے بس کنوار گھر گھن آندے ہِسے۔اماں نے جلدی جلدی ݙو چار کپڑے خرید کیتے ، چھوٹے موٹے زیور ڳل دا ہار ، نک دا تِیلا ، کن دیاں والیاں تے ٻانہہ دے ݙو کڑے مُدا جو نِک سُک اوندے کولوں بݨا آیا ، اوں کٹھا کیتا تے پُتر دے نال روانگی دا پروگرام بݨا گھدا۔ ایݙوں پتر وی ٻہوں خوش ہا جو چنگا تھئے ، میں آ ڳیاں۔ ماواں تاں ٹھڈیاں چھانواں ہوندن ، کیویں میݙیاں ساریاں ڳالھیں بُھل تے میکوں ہاں نال لا گھدے۔ایہہ ساریاں ڳالھیں سوچ کراہیں او اماں بابے کوں نال لا تے بس تے چڑھ ٻیٹھا ۔ بھرا وی خوش ، بھیݨیں وی خوش جو اساں کل گھر اِچ اپݨی بھرڄائی گھن آسوں۔

سارا رستہ شاہد خوشی توں وَل وَل گھڑی دو ݙیکھے جو سفر مُکݨ وچ کتنا ویلا رہ ڳئے ، سفر ہئی جو مُکݨ اِچ نہ اَمدا ہئی۔ ماء دے دِل وچ وی لکھاں ارمان ہَن ۔ پُتر دے سِر تے سہرا ݙیکھݨ دے جیڑھے جو ہُݨ پورے تھیوݨے ہَن ، او وی سارے گلے اُلانبھے بُھل تے سامان کٹھا کر تے پُتر دے نال روانہ تھی ڳئی ہئی تے پچھوں چاچے قصائی کوں ٻکرے دا وی آکھ ݙتا ۔ روٹی دا وی آکھ ݙتا جو واپس آئوں تاں روٹی بھاڄی دا چنتا نہ ہووے ۔ آخر انتظار ختم تھیا تے شاہد کوں اپݨاں ساہورا شہر نظر آوݨ لڳ پیا ۔ او جلدی نال اُٹھیا تے سامان لہاوݨ کیتے دروازے دے نال تھیوݨ لڳ پیا۔

خوشی خوشی سارے بس سٹاپ تے لتھے تے وَل رکشہ کر تے اوندے اِچ چڑھ ٻیٹھے تے ساہورے ٻوہے تے لہہ تے دَر کھڑکایا تے ٻہوں خوش تھیا تے جو میکوں ݙیکھ تے سارے ٻہوںخوش تھیسن۔

پر اے کیا دروازے کوں تاں جندرا لڳیا پیا ہئی ۔ او اُتھاہیں ہاں کوں پکڑ تے زمین تے ٻہہ ڳیا ۔ تے رووݨ لڳ پیا ۔ نال دے لوکاں نے ݙٹھا تے پُچھیا جو کیا تھئے اوں اپݨی ساری کہاݨی سُݨائی ۔ اُنھاں ݙسایا جو او تاں خراب لوک ہَن ایویں لوکیں کوں لُٹ پُٹ تے چلے ویندن۔

شکر کر تے گھر دو واپس ونڄ ۔ اُتھاں تے تیکوں صرف مالی نقصان پُچایا ہے ۔ انھاں نے تاں کئی لوکیں کوں جسمانی نقصان وی پُچائے۔

چھیکڑ اے تھیا جو اوں وَل اپݨی ساری حیاتی روندیاں خاموشی تے یاداں دی نذر کر ݙتی۔

جیتی بازی ہَر کے ݙیکھوں 

اے کم وی اَڄ کر تے ݙیکھوں

متاں یار قبر تے آوے 

آ وے شاکرؔ مر تے ݙیکھوں

## حوالہ
کتاب: سُکے پتراں دا ݙُسکار، رضوانہ تبسم درانی ، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ملتان