open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جام نذیر جاذب

اصل ناں       نذیر احمد

قلمی ناں       جام نذیر جاذبؔ

جٖمنْ           1985ء 

تعلیم          میٹرک

پیشہ           تجارت

جاہ پتہ         چک دوداڑہ چوٹی زیریں ضلع ڈیرہ غازی خان

جام نذیر جاذبؔ خدا داد صلاحیت دا حامل فطری شاعر ہے، رواں بحراں وچ خوبصورت شاعری کریندے، غزل دے موڈ مزاج کوں سمجھدے ۔ در حقیقت نذیر جاذبؔ رومان پسند شاعر ہے، جیڑھا جو غزل دا اصل موضوع ہے۔جیندے وچ عشق و محبت دا جذبہ پاتا ویندے، محبوب دے عشوے غمزے ، لبٖ و رخسار تے ہجر و وصال دیاں گٖالھیں کیتیاں ویندین۔ایہ سارے موضوعات غزل دے لوازمات اچ شامل ہن۔ تے ایہے موضوعات ای نذیر جاذبؔ دے پسندیدہ موضوعات ہن۔ نمونہ کلام۔

### (1)غزل
پیریں پوونْ کنوں ،ہتھ دھواونْ کنوں

تھک پئے ہیں اساں یاری لاونْ کنوں

پیر پکڑین جیندے پیریں داپھی گٖئے

بٖدھ کے ہتھ جی چھڑائے ، جی الاونْ کنوں

تیڈٖے راہ تے ولا ول نہ اَوسوں کڈٖی

موت چنگٖی ہے ہُنْ جی بچاونْ کنوں

ونجٖ توں غیریں دی محفل دا سہرا بنْیں

رہ اساکوں گٖیوں منہ ڈٖکھاونْ کنوں

عشق شوق اے جیکر شوق پورا کریں

ساڈٖی توبہ ، تیڈٖے پیار پاونْ کنوں

حال اے وی تیکوں ہُنْ مبارک ہووے

بٖس ہے جاذبؔ تیڈٖے ہتھ ملاونْ کنوں

### (2)غزل
وسردا توں نوھی اصلوں تیڈٖیاں تانگھاں تنگھینداں بٖہہ

سدا اپنْیں خیالیں وچ فقط تیکوں سوچینداں بٖہہ

میڈٖی روح وچ سمایا پئیں ، میڈٖی دل وچ تیڈٖیاں تانگھاں

کتھاں گم تھی گٖیوں سوہنْاں ،تیڈٖے رستے بھلینداں بٖہہ

خزاویں وچ ، بہاریں وچ ،ہوائیں وچ، طوفانیں وچ

اے روح دی ڈٖور نئیں ترٹدی تیکوں دل وچ وسینداں بٖہہ

میڈٖا ساہ ساہ تیڈٖے نانویں ، میڈٖیں خوابیں دا سچ توں ہیں

تیڈٖی تصویر اکھیں وچ سدا جیویں سجینداں بٖہہ

خوشی دی ہر لہر دیوچ میڈٖی اکھ دا نظارا توں

میکوں ہردم ضرورت ہیں تیکوں جاذبؔ گٖولینداں بٖہہ

؎جاذبؔ جڈٖاں ڈٖینہ عید دے پڑھ عید میں واندا تھیاں

ہر کہیں دا سئیں ، ہر کہیں دا جُٹ ، ہا نال ول توں یاد اَئیں

٭٭٭
جعفر زیدی

اصل ناں       جعفر حسین

قلمی ناں       جعفر زیدیؔ

ڄمݨ           1985ء 

تعلیم          مڈل

پیشہ           دکانداری

جاہ پتہ         وستی کلو والا تحصیل و ضلع لودھراں

### غزل
اساں اپݨی ہستی مٹا چھوڑی ڈھولا

سِوا تیݙے ہر شئے بھلا چھوڑی ڈھولا

محبت دا ناں سُݨ کے چھرکیاں بھریندے

جو ڈٖے دل کوں ایجھیں سزا چھوڑی ڈھولا

کریجے محبت دا اظہا کیویں

سوچیندیں حیاتی لنگھا چھوڑی ڈھولا

جتھاں نقشِ پا تیݙا ساکوں نظردے

اُتھئیں سیس اپݨی نوا چھوڑی ڈھولا

اساکوں توں ڄاݨے یا نہ ڄاݨے زیدیؔ

اساں اپݨی طرفوں نبھا چھوڑی ڈھولا

٭٭٭
زاہد بزمی

اصل ناں       زاہد محمود

قلمی ناں       زاہد بزمیؔ

جٖمنْ           1985ء 

تعلیم          ایف اے

پیشہ           ذاتی کاروبار

فون نمبر        0303 2026481

جاہ پتہ         رانْا سٹریٹ ٹیچرز کالونی علی پور ضلع مظفر گٖڑھ

### غزل
ڈٖسیندا کیوں نہیں کوئی تیڈٖی تقسیم دا مطلب

برائے نام ہے خلقت اُتے تعلیم دا مطلب

فقط ظلمت ونڈیندا پئے ایہو ملّاں زمانے دا

تیڈٖے ناں دی ڈٖسیندا نئیں پیا تکریم دا مطلب

جیکوں دعوٰی ہے اپنْے علم و فن تے او ڈٖساوے چا

علی دی عین دا مطلب، نبی دی میم دا مطلب

فقط ہے فرق فرقیں دا ، ریا دا راج ہے قائم

ڈٖسایا نئیں گٖیا اجٖ تئیں ’’ا‘‘، ’’ب‘‘ ،’’ج‘‘ دا مطلب

نہ غور و فکر ہے پلّے نہ علم و آگہی یا رب!

پچھے کَیں توں تیڈٖا بزمی ؔ تیڈٖی تحریم دا مطلب
زاہد حسین زاہد

اصل ناں      زاہد حسین

تخلص        زاہد

ڄمݨ         1986ء

تعلیم         میٹرک

فون نمبر      0300 3780818

جاہ پتہ       موضع کھاکھی پنجاݨی تحصیل شجاع آباد ضلع ملتان

### غزل
ہتھ جو رکھداں میں یار اکھیں تے

ڈھیر لڳدا ہے بار اکھیں تے

میڈٖے ہوندیں رقیب دو ݙیکھن

سخت ہوندا ہے وار اکھیں تے

تیݙی صورت طواف اکھیں دا

تیݙے غم دا مزار اکھیں تے

تیݙیاں اکھیں جو ڈھیر سوہݨیاں ہن

میکوں آندا ہے پیار اکھیں تے

روز زاہدؔ برات ہنجوں دی 

روز تھیندن وِیار اکھیں تے
محمد حنیف موج

اصل ناں       محمد حنیف

تخلص          موجؔ

جٖمݨ           1987ء 

تعلیم          ایف اے

پیشہ           ٹیچر

فون نمبر        0345 4981506

جاہ پتہ         موضع خان والا پہاڑ پور ضلع لیہ

### غزل
جندڑی عذابیں وات ہے دردیں توں دل دھاڑیں کڈھے

کر دردِ دل دی کئی دوا احسان کر مجبور تے

اوں بے وفا ہک نئیں سُݨی کر اَݨ سُݨی ٹر پئے سروں

روندی کوں روندا چھوڑ کے افسوس ہے مغرور تے

مسجد روجھائی پئے رات ݙینہ عابد سݙیجݨ واسطے

خلقِ خدا دا ہوش نِس نظراں جٖمائی پئے حور تے

پرھلی کندھی بٖہوں دور ہے ، پیدل دا پندھ وی ڈھیر ہے

سُݨ وے موہاݨہ چئی جُٖلیں بٖیڑی دے پہلے پور تے

قسمت بݨایا میل جے پیریں دے چیساں بٖیر میں 

فی الحال ہن دیداں سجٖݨ بٖیریں دے چاتے بٖور تے

دلدار مکھ مہتاب دا، لب یار دے قوسِ قزح

کئی موجؔ وچ مدہوش تھئے سانول دی اکھ مخمور دے
ارشد اعوان

اصل ناں       غلام رسول

تخلص          ارشدؔ اعوانْ

جٖمنْ           1987ء 

تعلیم          ایف اے

پیشہ           زمیندارہ

فون نمبر        0346 7592353

جاہ پتہ         وستی اکڑا موضع کانجنْ تحصیل کلور کوٹ ضلع بھکر

### غزل
تیڈٖے محبوب چہرے دا نظارا مل گٖیا آخر

اساکوں اجٖ تاں جیونْ دا سہارا مل گٖیا آخر

اساں سک دے سمندر وچ بٖہوں تئیں بُٖڈٖدے رہ گٖئے ہیں

تیڈٖی چاہت دے دریا دا کنارا مل گٖیا آخر

تیڈٖی تانگھ اچ میڈٖیاں اکھیں ستارے گِٖنْدیاں جو ہَن

میکوں اپنْے مقدر دا ستارا مل گٖیا آخر

تیڈٖے دیدار دے صدقے ولا ہک وار جی پئے ہیں

بیماراں نوں بیماری دا اُتارا مل گٖیا آخر

نہ ساکوں یاد کر ارشدؔ اساں ہُنْ جام کے پیسوں

اوندی اکھیاں چوں پیونْ دا اِشارا مل گٖیا آخر

٭٭٭
امتیاز حسین ظفر

اصل ناں       امتیاز حسین

قلمی ناں       امتیاز ظفرؔ

ڄمݨ           1988ء 

تعلیم          پرائمری

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0302 4688861

جاہ پتہ         ستلج روڈ ویرسی واہݨ میلسی ضلع وہاڑی

شعری مجموعہ’’رَل وسوں‘‘ دے خالق امتیاز ظفر ؔ دے حوالے نال جہانگیر مخلص لکھدن جو’’ ظفر حیاتی دے ورت ورتاوے وچ انسان دے ہر رویے کوں نشابر کیتے، اتے اپݨے نال گٖنڈھیل ہر کردار نال سچیاں تے کھریاں گٖالھیں کریندے۔ ظفر اپݨی شاعری وچ آلس ، دود تے چپ چندرائی کوں جوان دی شان دے خلاف اتے ہڈٖ بھن پورھیت نینگر دا کھٹیا وٹیا پورھیا ، ترکہ اتے اوندی محنت کوں جیوݨ جوگٖ نال تشبیہ ڈٖیندے ۔نمونہ کلام۔

### (1)غزل
آوو پیار دے ڈٖیوے بٖالوں

نفرت وچ نہ عمراں گٖالوں

جاجا لاوو پیار دے بٖوٹے

نفرت دی کئی ولھ نہ پالوں

ہک ڈٖوجھے کوں ہاں نال لاکے

ہک بٖئے دے ہُݨ ڈٖکھڑے ٹالوں

لوکو! اپݨے حق دی خاطر

ہُݨ تاں جاگٖوں اکھیاں بھالوں

غربت آن ظفر کوں رڑکا

تھی گٖئے حال کنوں بے حالوں

### (2)غزل
کوئی سجدہ ادا کرݨاں نہ بھلیں

میڈٖا بٖچڑا وفا کرݨاں نہ بھلیں

نحق جیکر کوئی تہمت چمباڑے

اوندے حق اچ دعاء کرݨاں نہ بھلیں

تیڈٖے گھر آوݨاں ہووے جے دشمݨ

اوندا رستہ صفا کرݨاں نہ بھلیں

ملن تیکوں اگر ہیر ے، جواہر

غریباں کوں عطا کرݨاں نہ بھلیں

ظفر چاہندا ہیں جے توں شان شوکت

بزرگاں دا حیا کرݨاں نہ بھلیں
طارق طاہر

اصل ناں       محمد طارق

قلمی ناں       طارق طاہرؔ

ڄمݨ           1988ء 

تعلیم          پرائمری

پیشہ           مزدوری

فون نمبر        0300 4334049

جاہ پتہ         وستی کوٹلہ بخش خانڳڑھ ڈومہ تحصیل علی پور ضلع مظفر ڳڑھ

### غزل
نہ سنگِ مر مر تے کیر مٹی

نہ اوندے ونڄن تھی پیر مٹی

سفر فلک دو ہے کیتا خوشبو

پُھلیں دی تھی ڳئی چنگیر مٹی

اُڈٖر تے ظالم دے منہ تے ڳئی ہے

ہے اتنی تھی ڳئی دلیر مٹی

میڈٖے جو پلو دے پاند چھُٹ پن 

میݙے تاں تھی ڳئین ٻیر مٹی

ہے وا جھلوڑیں مذاق کیتا

چودھار ککھ ان چوفیر مٹی

نہ اپݨے چہرے کوں رول طاہرؔ

نہ ایویں شیشے تے کیر مٹی
اکرم کبیر بھٹی

اصل ناں       محمد اکرم

قلمی ناں       اکرمؔ کبیر بھٹی

جٖمنْ           1988ء 

تعلیم          پرائمری

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0346 7124655

جاہ پتہ         بھٹی ہاؤس غریب آباد ملتان روڈ کبیر والا ضلع خانیوال

### غزل
کوئی تاں سدھیاں رہواں دسو

کہڑے پاسے جاواں دسو

دھیاں دے سر ننگے کیوں ہن؟

کیوں ہن بے وس مانواں دسو

بلّھے شاہ تے جالب ورگے

کتھوں لے کے آواں دسو

دہشت گردی بم دھماکے

کیندے کھاتے پاواں دسو؟

اکرمؔ بھٹی رب ہے راکھا

مکدی گٖل مکاواں دسو

٭٭٭
شہزاد ملک

اصل ناں       شہزاد حسین

قلمی ناں      شہزاد ملک

ڄمݨ           1985ء

تعلیم           ایم اے، بی ایڈ

پیشہ            درس و تدریس

فون نمبر        0300 6397027

جاہ پتہ         موضع نورݨ ابڑیند تحصیل و ضلع مظفر ڳڑھ

### غزلیہ اشعار
؎اساݙے یار خوابیں کوں جڳارے مار ݙیندے ہن

خیالیں کوں وی سوچیں دے سہارے مار ݙیندے ہن

زمانے وچ میں ٹر پھر تے ایہو محسوس کیتا ہے

اتھاں لوکیں کوں نفرت دے بُٖلارے مار ݙیندے ہن

کݙاہیں تاں او میݙے بٖاجھ کھاندا ہا نہ پیندا ہا

جیڑھا آہدے محبت دے ودھارے مار ݙیندے ہن
عثمان نور

اصل ناں       عثمان نور

تخلص          عثمانؔ

ڄمݨ           1986ء

تعلیم           ایف اے

پیشہ            ملازمت(پرائیویٹ)

فون نمبر        0333 6451211

جاہ پتہ         غازی چوک جام پور(راجن پور)

### غزل
توڑے جو نال ہیں ولا وی تیݙے وچھوڑے دے غم سوار ہن پئے

اکھیں جڳاریں دے وات ہن پیاں تے دل تے فرقت دے بار ہن پئے

تیݙا اے ملنْاں فقیریں کیتے تاں معجزے کولوں گھٹ نئیں سانول

اے زخمی دل پئے دعائیں ݙیندا تے نین وی اشک بار ہن پئے

اساݙے ارمان قتل تھئے ہن تہاݙی نفرت دی کر بلا وچ

ولا وی بے درد ! تیݙیں یادیں دے تیر سینے دے پار ہن پئے

اَے دل دی دھرتی دا باد شاہا! کݙی رعایا دو پھیرا پا ونجٖ

مدت توں تیݙے ہجر دی درگاہ تے نین ساݙے زوار ہن پئے

روزانہ عثمانؔ راہ تیݙے تے اکھیں دے کونجیں کوں چھوڑ آنداں

بغیر تیݙے اے دل نی لڳداتوڑے جو کئی بٖئے وی یار ہن پئے

٭٭٭
عبدالطیف قمر

اصل ناں       عبدلطیف 

تخلص          قمرؔ

ڄمݨ           1988ء 

تعلیم          ایف اے

پیشہ           صحافت

فون نمبر        0301 3627946

جاہ پتہ        وستی حیدر غازی دائرہ دین پناہ تحصیل کوٹ ادو (مظفر ڳڑھ)

### غزل
رات لمبی تے کالی دھماوݨ کیتے

کوئی نغمہ لکھیجے ہا ڳاوݨ کیتے

ایں کلھیپے کوں آکھو الیندا جُٖلے

ساڈٖے سفریں دی سنگت نبھاوݨ کیتے

کوئی انسان ٹکرے ہا دھرتی اُتے

دھانہہ سُݨاوݨ کیتے ،ڈٖکھ ونڈاوݨ کیتے

اے غنیمت ہے ڈٖو گز قبر مل ونڄے

تن دے کڄݨ کیتے ، سر لکاوݨ کیتے

اوں تاں دنیاں بݨئی ہے محبت کیتے

اے قمرؔ نئیں کہیں کوں رواوݨ کیتے

٭٭٭
یعقوب ساغر

اصل ناں       محمد یعقوب

قلمی ناں        یعقوب ساغرؔ 

ڄمݨ           1988ء 

تعلیم          میٹرک

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0308 7941534

جاہ پتہ         وستی کھوکھراں والی ڈاکخانہ رتہ ٹِٻہ تحصیل و ضلع وہاڑی

### غزل
وفاواں دے اوں پیکر توں کݙاں میکوں وفا ملسی

کݙاں ہجراں دے پھٹ چھُٹسن طبیب آسن دوا ملسی

میݙا دل ہا بڑا نازک تھی ݙکھاں دی نظر گٖیائے 

خدا ڄاݨے میں اُڄڑے کوں بھلا کتنی سزا ملسی

تیݙے قدماں تے سر رکھ کے میں زندگی کوں نبھا ویساں

میݙے صبراں دی رب کولوں کݙاہیں میکوں جزا ملسی

سدا کنعان وچ یعقوب دی فریاد نئیں رہݨی

خدا میکوں ولا ݙیسی میݙا یوسف وی آ ملسی

اساں یعقوبؔ رل گٖئے ہاں وانگوں سسڑی دے صحرا وچ 

پتہ ناہی محبتاں وچ کݙی انڄ دا صلہ ملسی

٭٭٭
اظہر دانش

اصل ناں       محمد اظہر

قلمی ناں       اظہر دانشؔ

جٖمنْ           1988ء

تعلیم           میٹرک

پیشہ            حکمت

جاہ پتہ         وستی راں تحصیل کروڑ ضلع لیہ

### غزل
پاندھی توں پچھ ایں دور دا ، دردِ سفر کیویں ہوندن

زندگی دے ہر ہک موڑ تے سوچاں دے گھر کیویں ہوندن

فرصت ملی تاں ڈٖیکھ جُٖل دریا کوں ہے اجٖ ڈھا لگٖی

تیکوں ڈٖکھاواں سیڑھ تے لُڑھدے ہوئے گھر کیویں ہوندن

ہر پھُل ہوندے خوشبو تئیں ، خوشبو مکی سانگا  مُکا

مِٹی تے پئے پھُلّاں دے ول تھیندے حشر کیویں ہوندن

تیکوں نہیں کوئی خبر قربت دیوچ ہن کرب کئی

سندھو دی بھوئیں ہے با خبر سینے تے چر کیویں ہوندن

نکھڑے تاں ول محسوس تھئے ساہ ساہ دے کرب و سوز تے

دانشؔ کہیں دی تانگھ وچ شام و سحر کیویں ہوندن

؎مسیت دیوچ کدورتاں کیوں ، عداوتاں کیوں ، رکاوٹاں کیوں؟

مسیت مُلّاں دا گھر تاں کائنی ، مسیت میڈٖے خدا دا گھر ہے
اجمیری

اصل ناں       اجمیر امین

تخلص         اجمیریؔ

جٖمنْ           1988ء 

تعلیم          پرائمری

پیشہ           درس و تدریس

فون نمبر        0303 5729164

جاہ پتہ         وستی گل پور طلبانْی تحصیل خیر پورٹامیوالی  ضلع بہاولپور

### غزل
ظلم سہندا ہے رب دی رضا کیتے جو

اوکوں صبراں دے پھل نت ڈھہیسن ودے

کامیابی انہاں کوں نہ ملسی کتھائیں

پٹئے ماء پیؤ دے جا جا تھڈٖیسن ودے

میں تاں ماء دی دعاء دا اثر ڈٖیکھساں

اے سفر جاری اکھیا ں دے تھیسن ودے

جھیڑے انساناں دے تھیندے رہسن ایویں

لوک رُسدے رہسن ، کئی منیسن ودے

جو کریندے نی محنت نکھٹو ودن

روز پیریں دیوچ او مندھیسن ودے

فانی دنیا دا اجمیریؔ غم توں نہ کر

اوکھے سوکھے جٖیہاڑے کٹیسن ودے
عدیل عباس ساحل

اصل ناں       عدیل عباس

تخلص          ساحلؔ

جٖمنْ           1989ء 

تعلیم          ایم اے

جاہ پتہ         محلہ نور شاہ بخاری احمد پور شرقیہ ضلع بہاولپور

عدیل عباس ساحل احمد پور شرقیہ دا ہک پڑھیا لکھیا ابھردا ہویا نوجوان شاعر ہے ، اردو تے سرائیکی ݙوہائیں زباناں وچ شاعری کریندے۔نمونہ کلام حاضر ہے۔

### غزل
میں ہاں ، میݙی حیاتی ، وپریں دے واجھولڑیں

فکریں دے تیز جکھڑ ، سوچیں دے وا جھولڑیں

دل دے شہر دے اندر ݙینہ رات چلدے رہندن 

ہجراں دے سرد موسم ، یادیں دے وا جھولڑیں

سینہ ہے میݙا روہی تے اکھ وی ہے مارو تھلڑا

چودھار اتھ اݙردن یادیں دے واجھولڑیں

انصاف اتھ نی ملدا جو پرھئیں دے وچ وݙیرہ

سچ اولے بٖہہ چلاوے کوڑیں دے وا جھولڑیں

اے لَے ، اے فن، اے سوچاں ساحلؔ اوندی عطا ہن

جئیں گݙ اُݙردے ویندن لفظیں دے واجھولڑیں

٭٭٭
ظفر فرہاد عباسی

اصل ناں       محمد ظفر

تخلص         فرہادؔ

ڄمݨ           1989ء 

تعلیم          میٹرک

پیشہ           زمیندارہ

فون نمبر        0345 8737623

جاہ پتہ         مقبول آباد خانقاہ شریف تحصیل و ضلع بہاولپور

### غزل
تیݙی سک دا جوں جوں اثر تھیندا ویندے

محبت دا اوکھا سفر تھیندا ویندے

جڳارے مریندن تے راتیں نی مکدیاں

اے دل لڳدے دردیں دا گھر تھیندا ویندے

میں خود آپ کوں اوپرا آپ لڳداں

تہوں اوکھا ہر ہک پہر تھیندا ویندے

جݙاں اپݨی صورت کوں اوڈھر کریندیں

ساکوں ایویں لڳدے قہر تھیندا ویندے

خوشی ساݙے ویڑھے دا راہ بھل ڳئی ہے

تے غم نال ساݙا حشر تھیندا ویندے

تیݙے ٻاجھ ایں ساکوں فرہادؔ لڳدے

اے دل ساݙا ݙکھدا نگر تھیندا ویندے
ظفر چانڈیہ

اصل ناں       ظفر اقبال

قلمی ناں       ظفرؔ چانڈیہ

ڄمݨ           1989ء 

تعلیم          ایف اے

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0300 9615851

جاہ پتہ         موضع نظام آباد تحصیل و ضلع رحیم یار خان

### غزل
کݙاں گھر کوں اے گھر کریندی ہے

ہنجھ مسافر سفرکریندی ہے

مونجھ تیݙی پہاج وانگوں ہے

نِت میݙے نال شرکریندی ہے

اوکوں دھمکی تے او وی میں ݙیواں

اوں تے دھمکی اثر کریندی ہے؟

رب جو بخشس شعور ہستی دا

گٖالھ تہوں مختصرکریندی ہے

ابنِ آدم دھیان وچ رہوے

یاد کلہی قبرکریندی ہے

باد شاہ وی ظفرؔ پچھوں ٹُردن

موت ایں معتبرکریندی ہے

٭٭٭
مرتضٰے واجد

اصل ناں       غلام مرتضٰے 

قلمی ناں      مرتضٰے واجدؔ

ڄمݨ           1989ء

تعلیم           ایف اے

پیشہ            محنت مزدوری

فون نمبر        0342 9119363

جاہ پتہ         پہاڑ پور ضلع ڈیرہ اسماعیل خان

### غزل
جوبن عین بہار کوں پرکھݨ والا ہم

چڑیاں دے چلکار کوں پرکھݨ والاہم

مونجھاں دے آثار نظردے ہن میکوں

ہجراں دے دربٖار کوں پرکھݨ والا ہم

بے عتبارا اوں چا میکوں آکھا ہے

میں جیندے عتبار کوں پرکھݨ والا ہم

کوٹھے دیوچ شیشہ کیجھیں رنگ دا ہے

کوٹھے دے سنگھار کوں پرکھݨ والا ہم

ݙیکھاں ولدی واری تاں کئی نکھڑی نئیں

کونجاں والی ݙار کوں پرکھݨ والا ہم

ہک دی سک وچ سارے واجدؔ پرکھے گٖئے

میں تاں بٖس ݙو چار کوں پرکھݨ والا ہم
فیاض دانش

اصل ناں       فیاض احمد

قلمی ناں      فیاض دانشؔ

جٖمݨ           1989ء

تعلیم           ایم اے

پیشہ            ٹیچر

فون نمبر        0307 8130886

جاہ پتہ         ڈیرہ ہیبت ڈاکخانہ رنگ پور تحصیل و ضلع مظفر ڳڑھ

### غزلیہ اشعار
؎کݙاں زمیں تے ذلیل تھیوݨ دے لائق ہاسے

اساں تاں تاریں دے نال چمکݨ دے لائق ہاسے

اساݙے اندر دا سوجھلا جے  سڄاک تھیندا

اساں تاں کندھاں دے پار ݙیکھݨ دے لائق ہاسے

اساکوں امڑی تنور دیوچ بھکایا کئے نی

اساں انگاریں دے نال کھیݙݨ دے لائق ہاسے

تیݙے نکھیڑے دے بعد دانش ؔ توں آپ ݙس ہاں

کہہیں بہانے وی اساں جیوݨ دے لائق ہاسے
سراج احمد معصوم

اصل ناں       سراج احمد

تخلص          معصومؔ

جٖمنْ           1990ء 

تعلیم           پرائمری

پیشہ           کھیتی باڑی

فون نمبر         0334 6929630

جاہ پتہ         دری 29ہزار ڈاکخانہ شیخ عمر تحصیل کوٹ ادو ضلع مظفر گٖڑھ

### غزل
آ ہک واری چن دریا تے

ایویں لحظہ کھن دریا تے

ساکوں کیہل سمجھنْ والو

ساکوں ڈٖیکھو ان دریا تے

ساڈٖیاں منجھیں مال مہاگٖاں 

ساڈٖا تن من دھن دریا تے

جے تئیں لوک شکاری نہ ہن

ساڈٖیاں موجاں ہن دریا تے

دل دیاں ہِن معصومؔ دلیلاں

تھیسوں یار دفن دریا تے
امیر عباس راقب

اصل ناں       امیر عباس 

تخلص         راقبؔ

ڄمݨ           1990ء 

تعلیم          میٹرک

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0347 5720712

جاہ پتہ         ڈاکخانہ کوٹلہ جام تحصیل و ضلع بھکر

### غزل
ساہ پرایا ہے ساہ دا کیا تھیسی

ساڈٖی کوڑی انا دا کیا تھیسی

بعد تیڈٖے میں ساہ وی نئیں گھنݨاں

آپ ڈٖس توں ہوا دا کیا تھیسی

ساری مخلوق مر گٖئی تاں ول

میں سوچینداں خدا دا کیا تھیسی

تَیں جے آمین وی نہ آکھی تاں

ول اساڈٖی دعاء دا کیا تھیسی

توں جو ہر کہیں کوں آپ ونڄ ملدیں

تیڈٖی وستی دے راہ دا کیا تھیسی

شہر دے شہر سڑدے ویندے ہن

یار نفرت دی بھاہ دا کیا تھیسی

میڈٖا ہر خواب مر گٖئے راقبؔ

میڈٖے اندر دی آہ دا کیا تھیسی

٭٭٭
ثمر ارسم دستی

اصل ناں       ثمر ارسم

قلمی ناں       ثمر ارسمؔ دستی

جٖمنْ           1990ء 

تعلیم          میٹرک

پیشہ           دکانداری

جاہ پتہ         ٹِبٖہ دستیاں والا تحصیل کروڑ لعل عیسن ضلع لیّہ

### غزل
خواب ادھورے رہ ویندے ہن

ہُنْ تاں چیتے لہہ ویندے ہن

میڈٖی سک دے روز کبوتر

کیوں دربٖار تے بٖہہ ویندے ہن

لوک تاں تیڈٖیاں اتنیاں سُنْکے

ساریاں گٖالھیں سہہ ویندے ہن

پگٖ کوں شالا کجھ نہ تھیوے

خیر اے سر تاں لہہ ویندے ہن

ہُنْ تاں شودے شکرے ارسمؔ

چڑیاں ڈٖیکھ کے چھہہ ویندے ہن

٭٭٭
ایوب عاطف

اصل ناں       محمد ایوب

قلمی ناں       ایوب عاطفؔ

ڄ 

مݨ           1990ء 

تعلیم          پرائمری

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0346 8800242

جاہ پتہ         دری ڈھولے والی ڈیرہ غازی خان

### غزل
توڑے جتنے اوکھے تھئے ہیں

تیݙو سر دے بھرݨے اَئے ہیں

اِتھ ، اُتھ ڳول نہ ساکوں ، اساں

تیݙے پیریں تلّے پئے ہیں

پچھ گھن ساݙی خیر کلامی

آخر تیݙے حق ہمسائے ہیں

سوہݨاں توں وی جھݨکاں ݙیندیں

اساں کیا ایں سانگے ڄئے ہیں

مونجھی موت نہ آوے عاطفؔ

ساری عمراں مونجھے رئے ہیں
نظر فرید بودلہ

اصل ناں       نظر فرید

قلمی ناں       نظر فرید بودلہ

ڄمݨ           1990ء

تعلیم           گریجوایشن

پیشہ            صحافت

فون نمبر        0303 9778104

جاہ پتہ         وستی یارے والا ڈاکخانہ ڈھورے والا شجاع آباد

### غزلیہ اشعار
؎ساڈٖے سر تے آ ونڄے جیکر قضا کنتے ونڄوں

ہُݨ تاں نئیں گستان وچ وی کوئی جا کنتے ونڄوں

لوک آہدے ہن قبر ہے آخری آرام گاہ

سٹے ساکوں کئی سمندر وچ بھکا کنتے ونڄوں

توں نظرؔ جے ہیں خدا تاں بھیڄ وت کوئی حسینؓ

ملک تے ہُن مچ گٖئی ہے کربلا کنتے ونڄوں

؎اکھ توں ہنجھ دا ساوݨ وہندے ،ہاں کیوں لہندے

یاد پراݨاں ویلا آندے ، ہاں کیوں لہندے

اوں تاں ساکوں اپݨے دل چوں کڈھ چھوڑیا ہا

ول کیوں کندھ تے کاں آ ٻہندے ، ہاں کیوں لہندے
رفیق چغتائی

اصل ناں       محمد رفیق

قلمی ناں       رفیق چغتائی

جٖمنْ           1991ء 

تعلیم           پرائمری

پیشہ           آجڑی

فون نمبر         0341 6767175

جاہ پتہ         مسلم کوٹ ضلع بھکر

رفیق ؔ چغتائی ہک معمولی پڑھیا لکھیا سدھا سادہ شیشہ دل انسان ہے ،بٖکریاں بھیڈٖاں چریندے۔مگر شعر اپنْی علمی بصیرت توں بٖہوں وڈٖے آہدے ۔حضرت اقبال ؔ سوکڑی دا ہک مصرعہ ہے۔

ع۔میں اپنْے چہرے دے ودھر شیشے دے منہ تے مارین تے کھل پیا ہاں

ہیں مصرعے دے تناظر اچ رفیق چغتائی دا ہک شعر ڈٖیکھو ۔آہدے جو

؎ہن منہ تے ودھر بُٖڈھیپے دے        پر سوچ  رفیق ؔ کنواری  ہے

آپدیاں ڈٖو کتاباں ’’آجڑی‘‘ تے’’ارداس‘‘ وی چھپ چکیاں ہن جڈٖاں جو ترائے کتاباں ’’پرلے پار‘‘ ،’’گنْجے دھاگٖے‘‘ تے ’’چوتھی لکیر‘‘زیرِ ترتیب ہن۔نمونہ کلام۔

### غزل
کئی نئیں پچھدا حال اساڈٖے

روندے رہندن بٖال اساڈٖے

رزق دی گٖول اچ رلدے ڈٖیکھو

ست سالاں دے لعل اساڈٖے

کیڑھے پھنّے خان اساں ہیں

گھر ہے پکدی دال اساڈٖے

مار کُریہہ دی سنجٖ کر گٖئی ہے

بکھ توں مر گٖئے مال اساڈٖے

ذہن رفیقؔ خموش کھڑا ہے

سم گٖئی سوچ خیال اساڈٖے
غفار تعبیر

اصل ناں       عبدالغفار

قلمی ناں       غفار تعبیرؔ

جٖمنْ           1991ء

تعلیم           ایم اے (اسلامیات)

پیشہ            ٹیچر

فون نمبر        0346 9174095

جاہ پتہ         بند کورائی تحصیل پہاڑ پور ضلع ڈیرہ اسماعیل خان

غفار تعبیرؔ 5جولائی1991ء کوں خدا بخش ارائیں دے گھر تحصیل پہاڑ پور دی ہک وستی وچ پیدا تھئے، ایم اے تک تعلیم حاصل کیتی ۔مارچ2017ء کنوں امیر تنہا دی راہنمائی وچ اپنْی شاعری دا آغاز کیتا ، تے بٖہوں جلد خوبصورت ،رواں شاعری کرنْ لگٖے۔ نومبر 2018ء وچ ادبی تنظیم ’’ تانگھ سرائیکی سنگت ‘‘ وانڈہ نادر شاہ دی بنیاد رکھی ، جیندے زیرِ اہتمام تسلسل نال ماہانہ محافل دا انعقاد کر کے اردو تے سرائیکی ادب دے فروغ واسطے اپنْیاں خدمات سر انجام ڈٖیندے پئین۔نمونہ کلام۔

(1)غزل

رات میں ڈٖٹھن ستارے دیر تئیں

یاد اَئے ہن کجھ پیارے دیر تئیں

جیندے نانویں کیتی ہاسے زندگی

ڈٖیندا رہ گٖئے او خسارے دیر تئیں

تیڈٖے بٖاجھوں دل دی حالت ایویں ہے

جیویں بکھدے ہن انگارے دیر تئیں

اوں تاں سمجھے جاں نکھڑسوں مر ویسی

کر گھدے ہن میں گزارے  دیر تئیں

آپنْی توں ٹیک تے تعبیرؔ ٹُر

کوئی ڈٖیندا نئیں سہارے دیر تئیں
عمران فیض

اصل ناں       عمران فیض

تخلص          عمراؔن

ڄمݨ           1992ء 

تعلیم           بی اے

پیشہ           کارو بار

فون نمبر         0335 7366970

جاہ پتہ         روجھان مزاری ضلع راجن پور

شاعر ابنِ شاعر عمرانؔ فیض گورچاݨی استاذالشعراء حضرت فیض فقیر مرحوم دے فرزند ہن ،شاعری آپ کوں ورثے وچ ملی ہے ۔ آپدے والدِ محترم اپݨی زندگی وچ روجھان مزاری جھئیں پسماندہ علاقے وچ علم و ادب دے چراغ روشن کیتے۔تے انہاں دے بعد انہاں دے صاحب زادگان وی انہاں دی جگٖائی ہوئی جوت کوں مسلسل روشن رکھیا ہوئے۔عمرانؔ فیض دا ہک اردو شعری مجموعہ وی چھپ چکے ۔ توڑے جو عمران فیض دی مادری زبان بلوچی ہے لیکن ایندے با وجود اوہ سرائیکی زبان نال زیادہ دلچسپی رکھدن۔عمران فیض گورچاݨی دی سرائیکی غزل دا نمونہ پیشِ خدمت ہے۔

### غزل
ایں دھرتی دے غریبیں دی کݙاہیں گزران ݙیکھیں ہا

کھیݙوݨاں ہے زمانے دا کوئی انسان ݙیکھیں ہا

میݙے تاں تن تے کھلدے ہن میݙے لیرے اے گٖل پاتے

بھوئیں دا میں تماشہ ہاں میݙے ارمان ݙیکھیں ہا

تیݙی وستی دیوچ کیکوں صدائے دلبری ݙیواں

میݙے پلکیں دا بٖیلا جو تھئے ویران ݙیکھیں ہا

میں اپݨی بے کسی دا سئیں حوالہ روز تاں ݙینداں

جیڑھے تَیں کرم کیتے ہن اوہے احسان ݙیکھیں ہا

میݙے ساہ ہن ݙکھیرے سئیں سکھیرے ساہ ولا ولدے

محبت دی نگاہ بھر تے میں ݙو عمرانؔ ݙیکھیں ہا
برکت لغاری

اصل ناں       برکت علی

قلمی ناں       برکت ؔلغاری

جٖمنْ           1992ء 

تعلیم           ایم اے(اردو)

پیشہ           دکانداری

جاہ پتہ         موضع چک ننگر چوٹی بالا ضلع ڈیرہ غازیخان

برکتؔ لغاری چوٹی بالا دا اُبھردا ہویا نوجوان شاعر ہے ، معروف شاعر ، نقادتے عروضدان فرید ساجد لغاری دا قریبی رشتے دار تے شاگرد ہے ۔ٹیلنٹ تاں ماشاء اللہ زبردست ہے مگر ساری گٖالھ ہے مشقِ سخن دی اگر ایں نوجوان مشقِ سخن جاری رکھی تاں بٖہوں جلد وڈٖے شعرا دی صف اچ کھڑا ہویا نظر آسی۔انشاء اللہ۔ نمونہ کلام۔

### غزل
وقت وسدے دے نال وسوں ہا

دل کہیں دا ٹھگٖال وسوں ہا

کئی تاں احسان لا سجٖنْ ہکوار

مونجھ موئی کوں گٖال وسوں ہا

تئیں توں پہلے خدا گواہ ِ پنل

فکر وسوں نہ خیال وسوں ہا

تیڈٖے ہوندیں مہاگٖ چھڑدی ہئی

بٖیٹ وسوں ہا مال وسوں ہا

برکتیں کوں بچا سنبھل برکتؔ

وقت دے نال نال وسوں ہا
الطاف حسین مطلب

اصل ناں       محمد الطاف

تخلص          مطلبؔ

جٖمنْ           1993ء 

تعلیم           میٹرک(تقریبََا)

پیشہ           رنگساز

فون نمبر         0302 3151786

جاہ پتہ         وستی بگے کمبھار چوک وسندیوالی ضلع مظفر گٖڑھ

### غزل
دل دا سارا قرار لُٹ گھندیں

کر کے اکھیاں دے وار لُٹ گھندیں

لب تے سرخی تے اکھیاں وچ کجلا

کر کے کئی کئی سنگھار لُٹ گھندیں

کہیں کوں کر کے دیوانہ زلفیں دا

سارے جوبن وقار لُٹ گھندیں

ہوش والا وی ہوش بھُل ویندے

تیر نیناں دے مار لُٹ گھندیں

جے کئی مقتل تیڈٖے توں بچ آوے

ونجٖ کے اوکوں بزار لُٹ گھندیں

تئیں توں مطلبؔ کوئی نی بچ سگٖدا

کر کے نخرے ہزار لُٹ گھندیں
فیاض ثمر

اصل ناں       فیاض احمد

قلمی ناں       فیاض ثمرؔ

ڄمݨ           1993ء 

تعلیم           میٹرک

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر         0303 9575785

جاہ پتہ         وستی موج دین تحصیل لیاقت پور ضلع رحیم یار خان

### غزل
جنتے وڳدا ہے ، جنتے ویندا ہے

کون دریا دا راہ روکیندا ہے

بٖوسے مستک دے دھرتی گھندی ہے

بندہ اللہ کوں سجدے ݙیندا ہے

ریت بھاہیں جو پئی اُݙیندی ہے

جھڑ وی دریا ودا اُݙیندا ہے

سچ الاوݨ دا شوق کیکوں ہے؟

کون کاتی تے ڳل رکھیندا ہے

حشر تھیوے تاں سُدھ ثمرؔ پووے

کون کیندا ہے، کون کیندا ہے

؎ہا سیاݨاں او میݙیں اکھیں وچ

اپݨاں چہرہ وسار کیویں ڳئے

٭٭٭
شہباز منظر

اصل ناں       شہباز علی

قلمی ناں       شہباز منظرؔ

ڄمݨ           1994ء

تعلیم           گریجوایشن

پیشہ            ذاتی کاروبار

فون نمبر        0308 7180956

جاہ پتہ         صادق آباد ضلع رحیم یار خان

اُبھردے ہوئے نوجوان شاعر شہباز علی منظرؔ 5اپریل1994ء کوں صادق آباددی ہک نواحی وستی وچ پیدا تھئے، ابتدائی تعلیم اپنْی وستی توں حاصل کیتی۔شعر و شاعری دا شوق بچپن توں ہا پیا ۔ آپ اردو،پنجابی تے سرائیکی دے سہ زبان شاعر ہن ، سرائیکی شاعری دیاں تمام مروجہ اصناف لکھدن۔

’’پھُل کلیاں ‘‘ یعنی ٻالیں واسطے خصوصی ادب تخلیق کریندن۔ آپ دے کئی اردو ، سرائیکی شعری مجموعے وی چھپ چکے ہن ۔جتھوں تک منظرؔ صاحب دی غزل دا تعلق ہے تاں خوبصورت غزل لکھدن۔ نمونہ کلام۔

### غزل
ہاں دے ٹھارے پار دے پکھی

اکھ دے تارے پار دے پکھی

ڈھولݨ پار اے تہوں تاں میکوں 

لڳدن پیارے پار دے پکھی

آن جو پتہ ڈھول دا ݙیندن

کون وسارے پار دے پکھی

مور ، چکوراں ، گھوگھیاں ، ڳیرے

اے ہن سارے پار دے پکھی

وچ گستان دے ݙس ہاں منظرؔ

کَیں ہن مارے پار دے پکھی
محمد علی کاظمی

اصل ناں       محمد علی

قلمی ناں       محمد علی کاظمیؔ

جٖمݨ           1994ء 

تعلیم           ایم اے (اردو)ایم فل جاری

پیشہ           طالب علم

فون نمبر         0346 3520978

جاہ پتہ         کوٹلہ سیدان ڈیرہ اسماعیل خان

محمد علی کاظمیؔ ڈیرہ اسماعیل خان دا ابھردا ہویا نوجوان شاعر ہے ، بٖہوں سوہݨی غزل لکھدے۔ جے مشقِ سخن ایویں جاری رہی تاں بٖہوں جلد وݙے شعراء دی صف اچ شامل تھی ویسی۔ انشاء اللہ ۔ نمونہ کلام۔

### غزل
ہک نظر دا کمال کیتی ونجٖ

دل دی کوئی تاں گٖالھ کیتی ونجٖ

اساں ٹکڑے ولا مِلا گھنسوں

دل کوں تاں پائمال کیتی ونجٖ

دل دی چوکھٹ تے آگٖئیں تاں سُݨ

ویندے ویندے سوال کیتی ونجٖ

ہجر کوں ݙسکیاں دا صدقہ ݙے

اپݨے غم کوں حلال کیتی ونجٖ

دل دی حسرت نہ رہ ونجٖے دل وچ

چپ نہ بٖہہ دل دی گٖالھ کیتی ونجٖ

راہ تے پوسی تریڑھ ݙکھاں دی

اوندے زلفاں دی شال کیتی ونجٖ

٭٭٭
الطاف ملک

اصل ناں       الطاف احمد

قلمی ناں       الطاف ملک

جٖمنْ           1994ء

تعلیم           ایم فل (کمپیوٹر)

پیشہ            معلم

فون نمبر        0300 9673468

جاہ پتہ         امین گٖڑھ خاص، ضلع رحیم یار خان

### غزل
لوکیں اپنْے فوجیں کوں امداد اچ غزلاں لکھیاں

اساں گھر دے پھُل بٖوٹیں دی یاد اچ غزلاں لکھیاں

تہذیبیں سر چاونْ لو نیزیں دا آسرا گھدا

فطرت ایرے جھکے کر بنیاد اچ غزلاں لکھیاں

ڈٖکھ ملیا تاں اپنْے آپ دا مرثیہ پڑھ ، رُنّے

سکھ ملیا تاں کھل تے تیڈٖی یاد اچ غزلاں لکھیاں

ہجر دی رات مشاعرہ کیتا دردیں شعر سنْائے

اساں ویل اچ مصرعے گھولئے داد اچ غزلاں لکھیاں

عشق دے شرک دی سرحد وچ ہے فرق الطاف معمولی

نعت غزل دی بندش وچ ، میلاد اچ غزلاں لکھیاں

٭٭٭
محمد حنیف ساقی

اصل ناں       محمد حنیف

تخلص          ساقی

جٖمنْ           1995ء 

تعلیم           مڈل

پیشہ           زرگر

فون نمبر         0346 7044387

جاہ پتہ         اندرون چوطاقہ گیٹ ،صرافہ بازار شجاع آباد

### غزل
او بٖولئے نہ میں کجھ آکھئے

پچھو تاں سہی کَیں کجھ آکھئے

اوندے ناں دے مہنْے سہنداں

چپ کر بٖیٹھاں جَیں کجھ آکھئے

موسم نال مزاج وگٖڑ گٖئے

یا ول شوخ ہوائیں کجھ آکھئے

نال جنہاں دے ٹُردا ہاویں

لگٖدے شیت اُنھائیں کجھ آکھئے

سُتّیں ہوئیں جو ڈٖر ویندا ہاں

شاید ڈھیر بلائیں کجھ آکھئے

مدتاں بعد الا سُنْ ساقیؔ

دل آہدے جو تَیں کجھ آکھئے
مشتاق آویز

اصل ناں       محمد مشتاق

تخلص         آویزؔ

جٖمنْ           1995ء

تعلیم           ایم اے (اسلامیات)

پیشہ            حوالدار(کے پی کے پولیس)

فون نمبر        0345 9013404

جاہ پتہ         گرہ ڈیال ضلع ٹانک

### غزل
ایں چڑھدی ہوئی جوانی وچ جگارے رول ڈٖیندے ہن

نہ بنْ تاراں دا سونہاں چن اے تارے رول ڈٖیندے ہن

جیندے نکھڑنْ تے زندگی ہک اندھاری رات ڈٖسدی ہے

چِٹے ڈٖینہ کوں اے زندگی دے اندھارے رول ڈٖیندے ہن

خودی رکھ برقرار اپنْی ، توں ٹُر اپنْے ای پیراں تے

نہ گھن کہیں دے سہارے توں ، سہارے رول ڈٖیندے ہن

کدی اُٹھدی ، کدی جھکدی اے عادت ہے محض اکھ دی

اِشاراں تے نہ بھُل پوویں ، اِشارے رول ڈٖیندے ہن

مناونْ اوکھ ہوندا ہے ، نِبھاونْ اوکھ ہوندا ہے

نہ چا آویزؔ قسماں توں ، سپارے رول ڈٖیندے ہن
زوار راہب

اصل ناں       محمد زوار

قلمی ناں       زوار راہبؔ

جٖمنْ           1995ء 

تعلیم           پرائمری

پیشہ           زمیندارہ

فون نمبر         0300 8398192

جاہ پتہ         چک47/Aتحصیل لیاقت پور ضلع رحیم یار خان

### غزل
آکھیا اے من دھرتی اُتے

کر نہ فتن دھرتی اُتے

تارے زمیں تے آ پوسن

آلس نہ بھن دھرتی اُتے

الفت دا کئی پیغام ڈٖے

تھیسے امن دھرتی اُتے

ونجٖنْاں فلک دو ہے عمل

رہنْاں ہے دھن دھرتی اُتے

رہندا ہیویں کتھ لیوں خفا

راہب ؔ دا چن دھرتی اُتے
گلنور نور پوری

اصل ناں       حافظ محمد شہباز

قلمی ناں        گلنورؔ نور پوری

جٖمنْ           1996ء 

تعلیم           مڈل

پیشہ           ٹیلر ماسٹر

فون نمبر         0301 5823381

جاہ پتہ         موضع ہزاری والا نور پور نورنگا تحصیل و ضلع بہاولپور

### غزل
مونجھ تیڈٖی دا سال ول آ گٖئے

میکوں تیڈٖا خیال ول آ گٖئے

ہجر رخصت مسائیں کیتا ہم

رکھ تے مونڈھے تے شال ول آگٖئے

چھانگاں سودھے روہیلے آندے پن

لگٖدے روہی تے کال ول آگٖئے

پہلا جھیڑا اوئیں کھڑے حالی

او رقیبیں دے نال ول آگٖئے

عید ’’دلچسپ‘‘ دی سُنْائی کہیں تاں

لگیا’’ منشی کمال‘‘ ول آگٖئے

درد گلنورؔ روگٖ دے رلّے

ساڈٖی لہونْ سنبھال ول آگٖئے
علی اکبر

اصل ناں       علی حسن

قلمی ناں        علی اکبرؔ

ڄمݨ          1996ء 

تعلیم           ایم فل (جاری)

پیشہ           طالب علم

فون نمبر         0301 2838229

جاہ پتہ         محراب والا تحصیل احمد پور شرقیہ ضلع بہاولپور

### غزل
سانول میݙا ٻہوں دور ہے

آیا جو نئیں مجبور ہے

اکھیاں تے بار ہے مونجھ دا

پپلیاں تے ݙکھ دا پور ہے

میں ہاں پریشانی دیوچ

سانول میݙا رنجور ہے

اوندا پئے غم کھاندڑا

جیڑھا ٻہوں مغرور ہے

سینے تے بھاہ ہے مونجھ دی

دل وی ݙکھاں توں چور ہے

اکبرؔ میکوں اوندا حکم

جو وی تھیوے منظور ہے
اشرف گلزار

اصل ناں       محمد اشرف

تخلص          گلزارؔ

ڄمݨ           1998ء 

تعلیم           گریجویٹ

پیشہ           ٹیچر

جاہ پتہ         موضع خان والا نشیب پہاڑ پور ضلع لیہ

### غزلیہ اشعار
؎میں ونڄ کے کہیں چمن دیوچ جڈٖاں کہیں پُھل کوں ہتھ لینداں

تیڈٖے ہونٹھیں دا نازک پن نہ کہیں پُھل وچ نظر آندے

سیاݨے ٹھیک آہدے ہن کوئی کہیں دا وی نئیں ہوندا

اوہو ہوندے سڄݨ کر کے جیڑھاں مشکل سفر آندے

تیڈٖی ڳول اچ تیڈٖے گلزار ؔ بھوئیں اسمان پٹ مارین

اے سچ ہے چنڳی شئے ڳولݨ دے ویلے بٖہوں پگھر آندے
بلال کالیہ

اصل ناں       محمد بلال

تخلص           کالیہؔ

جٖمنْ           1998ء

تعلیم           میٹرک

پیشہ            محنت مزدوری

جاہ پتہ         محلہ سلطانیہ پہاڑ پور ضلع ڈیرہ اسماعیل خان

### غزل
مونجھا اے ملک ہا نمانْے نسے تھئے

پھُل ہاسے کھُس کے کمانْے نسے تھئے

ایں واری میلے تے اساں نہ ویسوں

ایں واری کھاونْ دے دانْے نسے تھئے

قسمت دے جندراں کوں کہیں وی نہ کھولا

سیانْاں دیوچ بٖہہ سیانْے نسے تھئے

جئیں گٖل دی سک اچ پئے بند ہیں صندوق اچ

گٖل گٖئے ہیں اوں گٖل دے گٖاہنْے نسے تھئے

اوندے میلے ہاں وچ اجٖاں کالیہؔ سئیں

نوّیں نکور ہیں ، پرانْے نسے تھئے

٭٭٭
اسجد بخاری

اصل ناں       عبدالمجید شاہ

قلمی ناں       اسجدؔ بخاری

جٖمنْ           1999ء 

تعلیم           میٹرک

پیشہ           دکانداری

فون نمبر         0300 5286554

جاہ پتہ         اَڈٖا گلنْ دی ہٹّی تحصیل و ضلع بہاولپور

### غزل
ایجھاں دور انوکھا تھی گٖئے

جگٖ تے جیونْ اوکھا تھی گٖئے

روح کوں درد جلیندا ویندے

لگٖدے حد توں چوکھا تھی گٖئے

میں اُجٖڑیاں تاں کوئی غم نئیں

میڈٖا یار تاں سوکھا تھی گٖئے

تیکوں یار وفا نئیں ملی

میڈٖے نال وی دوکھا تھی گٖئے

اسجدؔ میڈٖے دل دا سکھ وی

اوندے پیار دا موکھا تھی گٖئے

؎اپنْی نظر دا دیوانہ چا کیتئی

ولا رُس ونجٖنْ دا بہانہ چا کیتئی
عابد زائر

اصل ناں       عابد حسین

قلمی ناں       عابد زائرؔ

جٖمنْ           1999ء  

تعلیم          میٹرک

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0349 6383172 

جاہ پتہ         وستی گجانْی، کالا کالونی ڈیرہ غازی خان

### غزل
اجٖ کل نہ کھل ہس ہے مرشد

لگٖدے تیڈٖی بٖس ہے مرشد

توں اَہدا ہیں بھُل ونجٖ میکوں

اے کئی میڈٖے وس ہے مرشد

توڑے جتناں پیار توں ڈٖیندیں

وت وی رہندی تس ہے مرشد

تیکوں یار بھلاواں کیویں

دلڑی جو گٖئی پھَس ہے مرشد

زائرؔ آپ سیانْاں تھی ہُنْ

پیار اچ لگٖدی کس ہے مرشد
نعمان نومی

اصل ناں       محمد نعمان

قلمی ناں       نعمان نومیؔ

ڄمݨ           2002ء

تعلیم           میٹرک

پیشہ            مدرس

فون نمبر        0348 9438141

جاہ پتہ         گرہ حیات ضلع ٹانک

### غزل
در دربان توں ݙردا بٖیٹھاں

دل بائمان توں ݙردا بٖیٹھاں

ݙردا نئیں میں شیر کسے توں

پر انسان توں ݙردا بٖیٹھاں

سب کجھ جݙاں اللہ دا ہے

کیوں نقصان توں ݙردا بٖیٹھاں

کیجھاں دور ہے اپݨے گھر وچ

اپݨی جان توں ݙردا بٖیٹھاں

ایہا نومیؔ دوزخ نیسی

تیز زبان توں ݙردا بٖیٹھاں
ندیم نازش

اصل ناں       محمد ندیم

قلمی ناں       ندیم نازشؔ

جٖمنْ           2005ء

تعلیم          مڈل

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0333 7737413

جاہ پتہ         نون والی داجٖل روڈ جام پور ضلع راجن پور

### غزل
جڈّٖاں اکھّیں دے وار تھیندے ہن

تیر سینے دے پار تھیندے ہن

جیکوں ترّنْ دا ڈٖا وی نئیں آندا

او وی تارے شمار تھیندے ہن

اے تاں نگری ہے حسن والیں دی

اِتھاں اندھے وپار تھیندے ہن

استعارے غزل دا گٖہنْاں ہن

شعر ریشم دی کار تھیندے ہن

توں وی گٖالھا ہیویں میڈٖا نازشؔ

کڈٖاں اک تے انار تھیندے ہن

٭٭٭
مولانا نور محمد کہترؒ دے مولود

محبوب خدا ، تاجدار انبیاء حضرت محمد مصطفی  ﷺ  دی شان  وچ مولود آکھݨ کائنات دی سب توں وݙی سعادت تے برکت اے ، انسان تاں کای حجر شجر، جمادات ، نبادات ، جن و ملائک اَتے تمام مخلوق دے نال نال خود خالق کائنات وی ثناء  خوانِ رسول  ﷺ ہی اللہ دا کلام قرآن مجید آپؐ دی شان نال بھریا پے، آپ دی تعریف تے توصیف صرف عربی زبان وچ نی بلکہ کائنات دی ہر ٻولی تے ہر زبان وچ تھئی اے ، دنیا دا کوئی ایہو جہا خظہ یا ایہو جہی جاہ کینھی جتھاں آپؐ دا ذکر نہ تھیا ہووے۔ علامہ حسان توں گھن تے علامہ بوصیری ، رومی ؒ ، جامی ؒ ایویں سرائیکی زبان وچ ہِک ہزار سال پہلے لکھے ڳئے مولوی نور دین دے نور نامے توں گھن تے مولانا نور محمد کہتر اَتے مولانا نور محمد صابر مبارکپوری تک مولود لکھݨ تے پڑھݨ دی روائت قابل فخر وی ہے تے قابل تقلید وی۔ سرائیکیز بان دیمٹھا ، نرمی تے ملائمت اَتے ݙوجھے پاسے اللہ تعالیٰ دے مِٹھے مِٹھے محبوب دا ذکر سبحان اللہ ، ایویں لڳدے جیویں سرائیکی زبان پید ا وی محبوبیں دے پیارے ذکر واسطے تھئی ہووے۔

مولانا نور محمد کہتر سرائیکی زبان دے وݙے ناں والے تے او خوش قسمت نعت گو شاعر ہن جنہاں دا کلام پورے سرائیکستان دے سارے علاقیاں وچ وݙی عقیدت تے محبت نال پڑھیا تے سُݨیا ویندے۔ آپ سچے عاشقِ رسولؐ ہن ایہا وجہ ہے سو سال گزرݨ دے باوجود آپ دا کلام احٖ وی نواں ہے ا۔تے سرکار مدینہ ؐ دے ہر جلسے وچ نویں چس رس اَتے محبت نال پڑھیا تے سُݨیا ویندے ۔

بار گاہ رسالت مآبؐ وچ نذرانہ عقیدت پیش کرݨ جتھاں ٻہون وݙی سعادت اے اُتھاں ٻہوں وݙا امتحان وی ہے ، مولود یا نعت دی ہر سطر ، ہر لفظ اَتے ہر زیر زبر دا خیال رکھݨ ضروری ہوندے ۔ تشبیہاں تے مثالاں احتیاط نال ݙیوݨیاں پوندن۔ استعارے تے تلمیہاں دا ورتارا ݙاڈھی باریک بینی نال کرݨاپوندے ‘احتیاط کیتی ویندی اے جو کتھائیں بے ادبی نہ تھیوے، کتھائیں غلو نہ آوے ،ا َتے محبت دے جذبات وچ آ تے کوئی ایجھا فقرہ مونوہوں نہ نکلے جو بے ادبی دے زمرے اِچ آوے ، مولانا نور محمد کہتر  نہ صرف شاعری بلکہ نعت گوئی دے فن توں وی پوری طرح آگاہ ہن، انہاں جریھی ڳالھ کیتی اے جچی تُلی کیتی اے ، انہاں دی ہر سطر تے ہر لفظ وچ بارگاہ رسالت مآب  ﷺ  نال سچی محتب دی جھلک نظر آندی اے ، انہاں اَپݨے کلام دے ذریعے آوݨ آلے نعت خوانیں کوں دڳ وی ݙکھائے تے رہبری وی کیتی اے ۔ اللہ سئیں اپݨے سوہݨے محبوب دے صدقے سئیں مولانا نور محمد کہترؒ دے ناں تے انہاندے کلام کوں تا قیامت زندہ رکھے اَتے ایندا ثواب انہاندی روح کوں مِلدا رہے۔ ( آمین )

## '''حوالہ'''
·        معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ
چھیڑُو دی بگڑو

چھیڑو دی بَگڑو___

وسوں نِسرے___ساڳ میاں ! 

اللّٰہ سائیں ___دا  رنگ  ساوا 

ساݙی سَرمی کوں بھاڳ میاں

واہ وَڳدے _____جھاڳ میاں 

نُور  دی  نائیں____چھِڑ    پئی  

سونڑھی منجھیں دی مہاڳ میاں_ !

ساݙی سئیں ہتھ___  واڳ  میاں 

سَنجھ نِسرے_____ ٹُر   پوندے 

ڈینہ پورھیے دی____ جاڳ  میاں !

سانول گورمانی
ڈاکٹر گل عباس اعواݨ دی تحقیق

سرائیکی ادب دی دنیا اچ ڈاکٹر گل عباس اعواݨ دا ٻہوں وݙا ناں اے ۔ اپݨی دھرتی ، اپݨی مٹی تے اپݨے وسیب نال ٻہوں محبت کریندن ۔ سرائیکی کتابیں دی اشاعت دے نال نال سوجھل سویل دے ناں تے رسالہ وی شائع کریندن جیندے وچ وسیب دے وݙے وݙے لکھاریں دیاں لکھتاں شائع تھیندن ۔ ڈاکٹر گل عباس اعواݨ دے کتابیں اچ سوجھلا ، سوجھل خواب ، اردو شاعری اچ انسان دوستی ، سرائیکی ثقافت دے رنگ ، لوں لوں جاڳدی تس ، کوہ سلیمان دا حاتم ، سرائیکی شاعری اچ انسان دوستی ، جدید سرائیکی شاعری ( تنقید تے تحقیق ) دے نال نال ٻیاں کتاباں وی شامل ہِن ۔ ڈاکٹر گل عباس اعواݨ دی خوبی اے ہے جو او اپݨے پَلے توں سرائیکی ماء ٻولی واسطے پیسے خرچ کریندن تے دوست احباب کوں سرائیکی کتاباں تے سرائیکی رسالے ݙیندن۔

ڈاکٹر گل عباس اعواݨ چنڳے شاعر ،چنڳے ادیب تے چنڳے محقق ہووݨ دے نال نال ٻہوں چنڳے انسان وی ہِن ۔ آپ گورنمنٹ کالج آف کامرس لیہ وچ پڑھیندن تے اپݨا وی ہِک تعلیمی ادارہ بݨائی کھڑن ۔ 25 مئی 1964 ء کوں لیہ وچ پیدا تھیوݨ آلے سئیں ڈاکٹر گل عباس اعواݨ دی کتاب جدید سرائیکی شاعری دی تحقیق بارے ریسرچ سکالر سئیں اسلم رسول پوری لکھدن جو ڈاکٹر گل عباس اعوݨ جدید سرائیکی ادبی نقادیں وچ اپݨا خاص مقام دے حامل ہِن کیونجو انہاں زیادہ تر تنقید عملی تے سیاسی بنیادیں تے قائم ہے۔ جیں دی وجہ کنوں انہاں دے ادبی تجزیئے معتبر ہِن ۔ انہاں دی تنقید دی اے وی خوبی ہے جو او تخلیقی ہوندی اے ۔ اِت واسطے او کہیں وی شاعری دے کلام دا تجزیہ کریندے ہوئیں نویں نویں پہلو نشابر کریندن جیرھے سرسری قسم دے مطالعے دے دوران سامݨے نی آندے ۔ سئیں ڈاکٹر گل عباس اعواݨ دی ہک شاعری دی کتاب سوجھل خاب وی ہے ۔ سرائیکی سوجھواݨ ریاض ہاشمی آکھیا ہئیجو آزادی دی خاہش موت اے تاں ول وی اساں وطن دی آزادی کیتے جیسوں تے آزادی کیتے مرسوں ۔ ایویں سوجھل خاب دے صفحہ 155 تے سئیں ہِک نظم اے اوندا عنوان زندگی ہے ۔ آزاد نظم اچ او اکھیندن ’’زندگی جے پتھر ہے تاں ‘ پتھریں نال ہنڈیسوں ،زندگی جیکر مُکدا رستہ، رستہ آپ بݨیسوں ‘‘ ۔

## '''حوالہ'''
·        معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ
سئیں دلنور نور پوری دیاں نظماں

اونویں تاں ساری دی ساری شاعری کوں نظم آکھیا ویندے پر نظم دے ݙو حصے بݨائے ویندن ، ہک آزاد نظم تے ٻئی پابند نظم ۔ آزاد نظم نویں شاعر لکھدے پن پر پابند نظم ازلاں توں لکھیندی امدی اے ۔ واراں ، جنگ نامے ، رزمیہ ڳاوݨ ، لوک قصے ، لوک شاعری ،سہرے ، موسماں دے گیت، چرخہ ، ڈھولہ، گانمݨ تے ایویں شاعری دیاں ٻہوں ساریاں ونکیاں ایجھیاں ہن جیرھیاں در اصل نظماں ہن پر انہاں وچ اصلاحی نظمیں دی اپݨی الگ ہک سنڄاݨ اے۔ سئیں دلنور نور پوری دیاں چند اصلاحی نظماں نظم دی حقیقت کوں سمجھݨ سانگے کافی مدد ݙے سڳدین ۔ جیویں جو نظم لٻاری ، رشوت تے ممبری داجھیڑا ۔

کہیں وی قوم دا لوک ورثہ اکھاݨ ،بجھارتاں ، لوک داستاناں ، سماجی نظماں تے لوک گیت ہوندن ،سرائیکی وسیب اچ لٹ مار تے قتل عام ہک عرصے توں جاری اے ۔ حملہ آور تے حملہ آوری دیاں شکلاں تبدیل تھیندیاں رہ ڳن پر حملہ آوری دی چھل نی رُکی ۔ وسیب دے لوکاں اپݨی اپݨی جاہ تے مزاحمت جاری رکھی ، واراں لکھیاں ڳیاں ، مزاحمتی نظماں وجود اچ آیاں ۔ ٻیاں تاں ٻیاں ظلم ، زیادتی تے ڈڈھپ دے خلاف اکھاݨ آکھئے جیویں جو ’’ ݙاڈھے دے ݙو بھانگے  ، ݙاڈھیں نال وپارتے ݙیندیں گھندیں سئیں ، لڑݨ سانجھ پٹیجن ٻوٹے ، سُکی نال سنی ٻل ویندی اے ، غریب دی ماء نہ ویاوے، غریب دی کُتی شاہ کوں بھونکے تاں شہر دا شہر مراوے ‘‘۔ ایویں اکھ چکی تبالوں غرق، سچ کوں مرچاں ، سئیں دلنور نور پوری دیاں اصلاحی نظماں تے ٻئے شاعریں دیاں وسیبی نظماں ݙیکھوں تاں پتہ لڳدے جو وسیب دے لوک کتنے سیاݨے ہِن ۔

لوک میں توں پچھدن جو سرائیکی وسیب کیا ہے ؟ میں آکھداں بہشت ۔ او آکھدن کیویں؟ میں ݙسینداں جو قرآن مجید اچ اللہ سئیں بہشت دے بارے فرمائے جو باغ ہوسن ، کھیر تے نہراں ہوسن، ایہو سب کجھ سرائیکی وسیب اچ ہے ، وسیب دیاں فصلاں ݙیکھو ، امب ، امبیں دا ٻور، ٻور دی خوشبو، امبلیاںتے ول انہائیں دے رنگ ݙیکھو ، ول آپ ݙسو جو سرائیکی وسیب بہشت ہے کہ کئیناں؟ میں ݙساں جو سرائیکی وسیب دے نشابر نشانیاں وچ روہ ، روہی ، تھل ، دمان آندے ، وسیب وچ پہاڑ وی ہن ، دریا وی ہن ، صحرا وی ہن تے میدانی علاقے وی ہن ۔ وسیب دا سارا نقشہ ہو بہو بہشت وانگے ہے ۔ زبان تے زمین دا ٻہوں اثر ہوندے ، جیکر تُساں دریائی علاقیں وچ ویسو تاں تہاکوں دریائی ، صحرا وچ صحرائی تے میدان وچ میدانی گیت ، نظماں تے شاعری ملسے ۔ سارے جڳ جہان وانگوں سرائیکی وسیب دی دیہات تے شہراں وچ ونڈیا ہویا ہے ۔ پر دیہاتی تے شہری کلچر اچ ٻہوں زیادہ فرق ایں سانگے کائنی جوسرائیکی وسیب تے قابض قوتیں وسیب دے شہراں کوں وی دیہات آنگے آکھیا ہوئے ۔ اتھاں کوئی ایݙی وݙی صنعتی ترقی نی تھیوݨ ݙتی ۔ ہک ٻیا اے تھئے جو سرائیکی وسیب کوں محکوم بݨا تے ٻاہروں آوݨ آلے حاکمیں لُٹ مار کوں اپݨا وطیرہ بݨائے تے رشوت دا بزار گرم کیتے ۔ رشوت خور کیویں لٹیندے ، انسانیں کوں کیویں ذلیل کریندے ، اے سارا کجھ تُساں دلنور نور پوری دی نظم رشوت وچ ݙیکھ سڳدو۔ اساݙی بہشت جہی دھرتی کوں دوذخ کئیں بݨائے ؟ اے ویورا کہیں ٻئے ویلھے ۔

جیویں میں پہلے آکھئے سرائیکی زبان وچ کھل ہس تے ٻٹ کڑاک بارے نظماں ازلاں توں لکھیندیاں آئن ،این توں ودھ اصلاحی نظماں لکھݨ دی اتھاں مضبوط روائت موجود اے ، اصلاحی نظماں ٻہوں شاعراں لکھن ۔ سئیں دلنور نور پوری بہترین اصلاحی نظماں لکھین ، انہاں وچ جوا ، منشیات ، رشوت ، فضول خرچی ، چوری ، ہیرا پھیری ، گستاخی ، بے فرمانی ، بے ادبی تے ٻئے موضوعات وی شامل ہن ۔ تُساں ضرور پڑھو تے تُساں اساں سارے سئیں دلنور نور پوری دی سرائیکی خدمات کوں سلام پیش کریندے ہوئے انہاندی مغفرت سانگے دعا کروں۔

## '''حوالہ'''
·        معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ
سرائیکی قاعدے

رسم الخط دی ڳالھ چلی اے تاں رسم الخط ا چ سب توں وݙا تے بنیادی کم سرائیکی قاعدہ ہوندے، قاعدیں آلے پاسے دید بھنوائوں تاں اساکوں 1893ء ا چ قاضی فخر الدین راضی دا سرائیکی قاعدہ نظر امدے۔ 1942ء ا چ مولانا عزیزالرحمن بہاولپوری دیوان فرید کوں مرتب کرݨ ویلھے ہک کمیٹی بݨائی جئیں سب توں پہلے سرائیکی املا تے سرائیکی حرفیں دی شکل دا فیصلہ کرݨاں ہا ، ایں کمیٹی دے ا چ ٻہوں مہان تے مہاندرے لوک شامل ہن جن  دے وچ مولانا نصیر الدین خرم بہاولپوری، علامہ عبدالرشید نسیم تالوت، مولانا نور احمد خان فریدی، مولوی فیض محمد ریٹائرڈ ڈسٹرکٹ جج، پروفیسر شیخ محمد معین الدین ، پروفیسر دلشاد کلانچوی تے منشی واحد بخش خان بلوچ دے ناں شامل ہن ۔ ایویں 1944ء وچ مولانا عبیداللہ سندھی وی سرائیکی قاعدہ بݨایا جیندا ناں ریاستی زبان دا قاعدہ ہاتے ایں قاعدے کوں 1943ء اچ جمعیت الانصار دین پور خان پور توں شائع کیتا۔ نور احمد سیال وی سرائیکی قاعدے دے حرف بݨائے تے 1953ء وچ اختر وحید انصاری سرائیکی قاعدہ لکھیا ، 1955ء وچ ظامی بہاولپوری سرائیکی قاعدہ لکھیا ۔ ہک قاعدہ   سرائیکی رسم الخط ایجاد کر تے لکھیے ، اے قاعدہ پڑھیجݨ ا چ تاں نی امدا پر انہائیں دا کم نویکلا تے قابل قدر ہے جو اساکوں اپݨے رسم الخط آلے پاسے دھیان ݙویندے، ہک سرائیکی قاعدہ دھریجہ ادبی اکیڈمی دی طرفوں نذیر بذمی شائع کیتے، اے قاعدہ رنگین سوہݨا تے وݙے سائز دے آرٹ پیپر تے ہے۔ ایندے نال نال ہک قاعدہ مہاندرے لکھاری لطیف بھٹی دی طرفوں وی شائع کیتا ڳے جیندے وادھو اکھر ست ہن تے سب توں زیادہ جیرھا سب توں زیادہ جو پڑھیا ڳے تے لکھیجݨ ا چ ورتیا ڳے او پروفیسر شوکت مغل دا سرائیکی قاعدہ ہے کیوں جو ایں قاعدے دے ڈھیر سارے ایڈیشن شائع تھن تے اینکوں سئیں پروفیسر شوکت مغل دے نال رل تے جھوک دی طرفوں ولا ولا چھاپ تے ونڈیا ڳے۔

سرائیکی زبان دے مسئلے تے اوندے آوازیں کوں خاص اہمیت حاصل اے ، ماہرین لسانیات لکھدن جو ’’جیکر کہیں حرف کوںادا کریندئیں ہوئیں ہوا منہ کنوں پرے تئیں ونڄے تاں او ہِکو حرف ہوندے تے اے حرف بھ، پھ، تھ زبان دی ہکی حرکت نال ادا تھیندن‘ ایں سانگے اساں ان کو ں مفرد حرف آکھدوں‘‘۔ جݙاں جو اردو آلے ݙو اکھیں آلی ھ نال بݨݨ آلے ہر حرف کوں مرکب لفظ دا ناں ݙیندن۔ مہاندرے ماہر لسانیات ڈاکٹر ناصر عباس رضوی جنہاں ولایت توں لینگویج تے پی ایچ ڈی کیتی اے، ایں موضوع تے جھوک وچ لکھدے رہ ڳن، انہاں دی ہک کتاب ’’ ٻولی بھوم دی سنڄاݨ‘‘ جھوک وچوں شائع تھی ہئی، احٖ ڈھیر سارے لوکیں سرائیکی زبان تے پی ایچ ڈی کیتی اے او چپ ا ن، انہائیں کوں چہیدے جو سرائیکی زبان خصوصاً سرائیکی آوازاں بارے اپنی تحقیق کوں سامھے گھن آون ۔

سرائیکی سوجوانیں زبان دی اہمیت بارے وی ݙیوائی اے تے سیاسی لحاظ نال اسا کوں ݙسیے جو زبان ہک ایجھا ہتھیار اے جیندے نال صرف سوچ نی جغرافیے وی بدل ویندن، ایں سلسلے اچ اُنہاں غیر ملکی شہریں دے حوالے وی ݙتن تے کجھ مثالیں ا چ اپݨے شہریں آلے پاسے وی اشارہ کیتے۔ ایں کتاب دے صدقے میکوں موقع ملیے جو میں زبان دے بارے دے وچ کجھ ڳالھیں اپݨے پڑھݨ آلے وسیب دے لوکیں نال کراں۔ میݙیاں اے ڳالھیں بھانویں سئیں اسلم رسولپوری دی کتاب توں ہٹ تے ہوون پر انہائیں کوں انج نہ سمجھا ونڄے جو ڳالھ ساری زبان تے اوندی اہمیت دی ہے۔زبانیں ا چ اکھریں دے نال نال ہندسیں کوں وی خاص اہمیت ہوندی اے ، پہلے لیکھا چوکھا، کڑکے رسم الخط ا چ تھیندا ہئی احٖ ایں ڳالھ دی ضرورت اے جو رسم الخط دے نال نال ہندسے وی اپݨے ہوون۔

’’وسیب دے گھاٹے وݨ دی ٹھڈی چھاں ‘‘

## '''حوالہ'''
·        معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ
المستکفی باللہ اول

المستکفی اول عباسی (عربی: المستكفي بالله)، (23 مارچ 1285ء - فروری 1340ء) تریجھا عباسی خلیفہ ہئی جیہڑا 1302ء اور 1340ء دے دوران مملوک سلطنت دے تحت قاہرہ اچ تخت نشین ہئی۔ اوں نے اپݨے دور حکومت اچ طرطوس شہر دے سامݨے لیونٹ دے ساحل تے جزیرہ ارواد کون کھولا تے صلیبی گروہ دے ہتھوں بچایا، جیہڑی لیونٹ اچ اوندی آخری پوزیشن ہئی۔ اونہی سال (702ھ) شعبان دے ݙوجھے نصف اچ مصر اچوں شہزادے آوݨ لڳے تے تاتاری گروہ ملک دی طرف روانہ تھیوݨ لڳے۔ بلاد الشام توں فوج حلب تے حمص توں دمشق دی طرف بھڄی تے تاتاری حمص تے بعلبیک پہنچے تے قطیفہ اچ بھڄدے ہوئے حمص دے سپاہیاں دے نال شیخ ابن تیمیہ نال ملاقات کیتی۔ الاسکر 24 شعبان کوں دمشق توں نکلا تے الکسوا اچ پڑاؤ سٹیا تاکہ دمشق شہر دی ویرانی، ٻالاں تے معذور مرداں تے عورتاں دی اسیری توں بچݨ کیتے، تے او وقت لڑائی کیتے موزوں نی، مصر توں فوجیں آئیاں تے الکسوہ دے علاقے اچ اہل شام نال اے ملے تے انہاں لشکراں دی سربراہی اچ خلیفہ المستکفی تے سلطان النصیر محمد ابن قولون ہن۔ رمضان المبارک دے ݙوجھے ہفتے ایہ لشکر مرج الصفار اچ ونڄ ملے۔ انہاں دمشق دے لوگاں کوں آکھا کہ اوہ دیواراں دی حفاظت کرن تے حفاظت کوں برقرار رکھن تے قلعے کوں چمبڑے رہن۔

## حوالے
اِیلیٹ رینٹل دبئی

**اِیلیٹ رینٹل دبئی**، دبئی، متحدہ عرب امارات ایچ واقعہ ہک معروف لگژری کار تے یاٹ رینٹل کمپنی ہے۔ جیندی بنیاد ۲۰۱۶ ایچ کرسٹن ڈی گراف تے جولین ڈی گراف رکھی ہئ۔

## حوالے
سرائیکستان دا جغرافیہ

راوا روہ روہی تھل دامان  دا علاقہ سرائیکستان ہے. 

## راوا
راوی تے ستلج دے درمیان دے نیم ریتلے علاقے کوں راوا آہدے ہن۔ راوے دے ترائے پاسے دریا ہن۔  دریاواں دے نال دا علاقہ ٻیٹ سݙیندے۔  

ہݨ راوا نہری پاݨی نال آباد تھیندا پئے۔ ایندے وچ خانیوال، ملتان وہاڑی تے لودھراں دے علاقے شامل ہن.  

## پہاڑ
کوہ سلیمان دا مشرقی حصہ

## دامان
کوہ سلیمان تے دریا سندھ دا درمیانی علاقہ، ایندے وچ پہاڑ پور، دیرہ اسماعیل خان، ٹانک، تونسہ، دیرہ غازی تے راجن پور دے علاقے شامل ہن۔ 

## تھل
سندھ ساگر دوآب، ایندے وچ میانوالی، بکھر، لیہ، کوٹ ادو تے مظفر گڑھ دے علاقے شامل ہن۔

### فصلاں
چھولے

### پودے
ٹولھا

## روہی
بہاولپور دا ریتلا علاقہ۔ ایندے وچ رحیم یار خان، بہاولپور تے بہاولنگر دے علاقے شامل ہن۔

## سرائیکستان دے دریا

* سندھ

* چناب

* ستلج

* راوی دا جنوبی علاقہ ہک سو کلومیٹر لمبا
سئیں ملک اقبال حسن بھپلا

ملک اقبال حسن بھپلا دی ذات تے شخصیت کہیں تعارف دی متھاج کائنی ، آپ ملتان دے ہک معزز گھراݨے دے چشم و چراغ ہِن ، یونین کونسل قاسم بیلہ دے چیئرمین رہ ڳن ، اساں آکھ سڳدوں جو اُنہاں جوانی وچ زمینداری چھکائی ہے تے ٻڈھیپے وچ ادب دے میدان وچ آئن تاں وݙے وݙے ’’پہلوانیں‘‘ دی کنڈ لوا چھوری اے ۔ کتابیں چھاپݨ دا معاملہ آئے تاں ایندے وچ وی بازی گھدی ڳن۔

ملتان دے سرائیکی حلقیاں وچ سرائیکی کتاباں چھاپݨ دا رواج ٻہوں گھٹ ہے ، ملتان دے نامی گرامی شاعراں وچ صرف چند شاعر ایجھے ہِن جنہاں دیاں کتاباں شائع تھئین ۔ باقی ٻہوں سارے شاعر ’’صاحبِ دیوان‘‘ ہووݨ دی نعمت توں محروم ہِن ، جݙݨ جو انہاندے مقابلے اِچ ملک اقبال حسن بھپلا ٻہوں خوش قسمت شاعر ہشن جو اُنہاندیاں مختصر عرصے وچ درجن دے لڳ بھڳ کتاباں شائع تھی چُکن ۔

ملک اقبال حسن بھپلا دی شاعری بارے مناسب تبصرہ سینئر حضرات بہتر کر سڳدن البتہ میں اتنا عرض کریساں جو موصوف دے لفظیں تے شعریں وچوں اپݨی مٹی دی خوشبو آندی اے ، بلاشبہ انہاں کوں اپݨی مٹی ، اپݨی دھرتی تے اپݨے وسیب نال ٻہوں پیار اے ، ایں محبت دا اظہار انہاندے ہک ہک لفظ ، ہک ہک سطر تے ہک ہک شعر وچوں تھیندا نظر آندے ۔ سئیں ملک اقبال حسن بھپلا دے کلام وچ سرائیکی زبان دی نرمی ملائمت تے مٹھاں دیاں ساریاں خوبیاں موجود ہِن ۔ انہاں تلخ تے کَوڑی گاٖلھ وی شیریں انداز نال کیتی اے ، میں سمجھداں سئیں اقبال حسن بھپلا دی شاعری ہوا تے خوشبو دی مانند اے جینکوں اساں محسوس تاں کر سڳدوں پر قید نہیں کر سڳدے ۔ میں اپݨی تے ادارہ جھوک دے سینکڑاں کارکناں تے نمائندیاں دی طرفوں سرائیکی زبان واسطے بہترین ادب تخلیق کرݨ تے دلی مبارک باد پیش کرینداں تے اُمید کرینداں جو موصوف ادب دی خدمت دے حوالے نال اپݨا مشن جاری رکھسن ، سرائیکی ماء ٻولی دی خدمت کریندے رہسن ، ایندے نال نال اساں وسیب دے ٻئے زمینداریں تے جاگیرداریں کوں وی ارداس کریندوں جو او سئیں ملک اقبا ل حسن بھپلا دی تقلید کرن ، ایندے وچ انہاندی شان اے نہ تاں یاد رکھݨا چہیدے جو ایں کائنات وچ ٻہوں سارے فرعون ، قارون تے ابوجہل دولتیں دا طوق قبر تک چائی ڳن مگر اَحٖ انہاندا ناں اَحٖ ’’مندے‘‘ دا سوا کجھ نی۔

سئیں ملک اقبال حسن بھپلا ٻہوں چنڳے شاعر ہووݨ دے نال نال چنڳے دوست تے چنڳے سنگتی ہَن ۔ مہاندرے لکھاری تے درویش صفت افسر شیخ محمد سعید احمد دی ایں ڳالھ نال اتفاق اے جو بھپلا سئیں اللہ دے ولی ہن تے ایجھے لوک روز روز نی صدیاں بعد پیدا تھیندن ۔

## '''حوالہ'''
·        معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ
رابعہ آفریدی

میڈے چار چفیرے قصے ہن۔ تیڈے ‘ میڈے ‘ غریبی دے‘ بے وسی تے بیماری دے‘ ہینے تے ڈاڈھے دے‘ وڈے تے چھوٹے دے ‘ گودے تے بانہے دے‘ کمزور تریمت تے اوندے اُتے شاہی کریندے مردیں دے‘ رہبری دے ناں تے غریبیں کوں بے وقوف بنڑیندے سیاسی اگوانیں دے ‘ اُچے عہدیں تے بیٹھے نکے نکے لوکیں دے‘ راواداری‘ امن ‘ محبت احترام تے برداش کوں چھوڑ تے جھیڑے جھگڑے تے لڑائیاں کریندے مذہبی ٹولیں دے… اتے برادری‘ قبیلے تے مسلک دے ناں تے لوکیں کوں ونڈن دے۔

اے میں نی پیا آہدا بلکہ ایہے ساریاں گالھیں میڈی  بھین رابعہ آفریدی آپنی کتاب دے موہری اکھریں وچ آکھین‘ رابعہ دیاں اے گالھیں میکوں اتنیا چنگیاں لگن جو میں انہاں کوں دہراون تے مجبور تھی گیاں۔ میڈی بھین آکھدی اے جو تساں وی میڈی کتاب بارے کجھ آکھو‘ پر میں آکھاں تاں کیا آکھاں؟ نہ وی کجھ آکھاں تاں ولا وی رابعہ آفریدی دیاں سرائیکی مٹی جایاں کہانیاں ہوا تے خوشبو وانگے بہوں کجھ ڈسیندیاں نظر امدن۔

11 جون 1990ء سرائیکی زبان دا پہلا ڈینھ وار جھوک سرائیکی خانپوروں شائع تھیندے تاں رابعہ آفریدی جھوک دی صرف پڑھاکو نہ ریہی بلکہ سرائیکی دی لکھارن وی بن گئی‘ جھوک تے اوکھے وقت آئے‘ پنجاب سرکار (بندہ ناچیز تے) مقدمے دائر کر ڈتے‘ جھوک کوں بند وی کیتا گیاپر اساڈی بھین جھوک نال وسیبی گانڈھا ہک پل سانگے وی نہ تروڑیا تے اپنے دُعائیں ا چ جھوک کوں ہمیش یاد رکھیا۔ ایں تعلق اتے گانڈھے کوں جھوک پبلشرز دی اے کتاب بیا پکا تے گوڑھا بنا ڈتے‘ آکھن آلے ٹھیک آکھدے ہوسن جو پیتاں پالن آلے نی رہ گے پر میں آکھداں لکھیں وچوں لکھ نہ سہی پر لکھیں وچوں ہک ادھ رابعہ آفریدی ضرور ہوندی اے۔

جیندے کنیں وچ خواجہ فریدؒ دے کافیں رس گھولی ہووے‘ جیندا  باندری آلی فقیر دے لیر کتیر کپڑے ڈیکھ تے ہاں بُڈ ویندا  ہووے۔ دھرتی تے پلتھی مار تے بیٹھے ہوئے موچی دی حالت کوں ڈیکھ تے جیندی اکھ دے ٹوبھے تار متار تھی ویندے ہوون اتے اپنے بالیں کوں روندا چھوڑ تے کھڈاونے ویچن آلے جوآن اتے ونگاں ویچن آلیں بانہیں بُٹی تریمت کوں ڈیکھ تے جینکوں روون آ ویندا ہووے ‘ وسیب دی اُوں تریمت دا ناں ہے رابعہ آفریدی…اوں رابعہ آفریدی دا قلمی ناں رابعہ خان وی ہے۔میں رابعہ آفریدی دے افسانیاں بارے مہاندرے سرائیکی لکھاری سئیں حفیظ خان دے بھر پور تے جامع تبصرے دے بعد بیا کُجھ آکھن دی ضرورت محسوس نی کرینداتے اتنا آکھداں جو ہر میدان اچ اساں اپݨی تریمت کوں اڳوں آوݨ سانگے سوکھ پیدا کروں ۔ ایں کائانت دے ݙو ہتھ ان ، ہک مرد تے ہک تریمت، ہک ہتھ تے فالج تھی ونڄے یا ہک ٻانہہ کپیج ونڄے تاں اساں کم نی کر سڳدے ۔ ایویں عورت وی اساݙا ہتھ تے اساݙی ٻانہہ اے ۔ اینکوں نال رلا تے سارے کم کروں ۔ اساں سرائیکی پہلے وی ڈھیر وانجھے تھی ڳیوں تے حیائی دے میدان اچ عورت کوں پرے کر تے بر تھی ویسوں ۔ اساں آپ کوں بدلوں تے اپݨی سوچ کوں وی بدلوں تے تریمت کوں نال گھن تے ٹروں ۔

## '''حوالہ'''
·        معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ