open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ممتاز شیریں

ممتاز شیریں (اردو: ممتاز شیریں، کنوں) (12 ستمبر 1924ء – 11 مارچ 1973ء) پاکستان نال تعلق رکّھݨ آلی اردو ٻولی دی پہلی زنانی نقاد، تانیثیت (Feminism) دی علم بردار، افسانہ نگار، مترجم اَتے ادبی مجلے نیا دور دی مدیر ہَن۔

## حیاتی دا احوال

### ڄمّݨ اَتے تعلیم
ممتاز شیریں 12 ستمبر 1924ء کوں ہندو پور، آندھرا پردیش، برطانوی ہند وِچ ڄَمّی ہَن۔ ممتاز شیریں دے نان ٹیپو قاسم خان نے آپݨی اِیں ݙوتری کوں تعلیم تے تربیت کِیتے آپݨے کول میسور سݙوایا ہَئی۔

### ترجمے

آپݨی تخلیقی کامرانیاں کنوں ممتاز شیریں نے اُردو دُنیا کوں حریان کر ݙِتّا۔ رنگ، خوشبو اَتے حسن و خوبی دے سارے استعارے انّھاں دے توانا اَتے ابد آشنا اسلوب وِچ سمٹ آئے ہَن۔ ممتاز شیریں دیاں تلّے ݙِتّیاں ڳئیاں تصنیفاں نے انّھاں کوں شہرت عام اَتے بقائے دوام بخشیا۔ 

### افسانوی مجموعے

## تصنیفاں

### تنقید

* اپنی نگریا
* حدیث دیگراں
* میگھ ملہار
* ظلمت نیم روز (فسادات کے افسانے) ترتیب: ڈاکٹر آصف فرخی

### ممتاز شیریں اُتے کتاباں

* معیار
* منٹو، نوری نہ ناری

### مدیر

* نیا دور (ادبی جریدہ)

### ترجمے

* درشہوار (جان اسٹین بیک دا ناول دی پرل دا ترجمہ)
* پاپ کی زندگی ( امریکی افسانیاں دا مجموعہ)

* ممتاز شیریں - ناقد، کہانی کار، ابو بکر عباد، مطبوعہ ایجوکیشنل پبلشنگ ہاؤس دہلی، 2006ء
* ممتاز شیریں: شخصیت و فن، ڈاکٹر تنظیم الفردوس، اکادمی ادبیات پاکستان

## فوتڳی
ممتاز شیریں 11 مارچ 1973ء کوں اسلام آباد وِچ فوت تھئی۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:زنانیت پسند پاکستانی
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:اردو ناول نگار
ونکی:اردو افسانہ نگار
ونکی:اردو تنقید نگار
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
منیزہ ہاشمی

منیزہ ہاشمی (اردو: منیزہ ہاشمی، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 1946ء) ہِک پاکستانی براڈ کاسٹر، ٹیلی ویژن پروڈیوسر اَتے پاکستان ٹیلی ویژن دی پِچھوکڑ جنرل منیجر ہِن۔ منیزہ کوں عوامی میڈیا دے نال کَم کرݨ دا چار ݙہاکیاں کنوں وَدھ دا تجربہ ہِے۔ اُوہ مہان٘درے پاکستانی اردو شاعر فیض احمد فیض دی ساریاں کنوں نِکڑی دِھی ہِن۔

### حیاتی دا احوال
منیزہ ہاشمی 1946ء وِچ فیض احمد فیض اَتے ایلس فیض دے گھر ڄَمّی ہَن۔  انّھاں دی ہِک وݙّی بھیݨ سلیمہ ہاشمی ہِے، جہڑی ہِک قابل مصور، معلم اَتے سماجی کارکن ہِے۔ منیزہ ہاشمی نے حمیر ہاشمی نال شادی کِتیی اَتے اِنّھاں دے ݙُو ٻال ہِن۔ پہلا پُترعدیل ہاشمی اداکار ہِے اَتے ݙُوجھا پُتر علی مدیح ہاشمی ہِے جہڑا ماہرِ نفسیات اَتے مصنف وی ہِے۔  منیزہ ہاشمی نے امریکا دی ریاست ہوائی دی یونیورسٹی کنوں تعلیم دے مضمون وِچ ماسٹر ڈگری گِھدّی۔ منیزہ نے 1967ء وِچ بطورِ اسسٹنٹ پروڈیوسر پاکستان ٹیلی ویژن (پی ٹی وی) وِچ کَم دا اَغاز کِیتا۔ سرکاری نشریاتی ادارے کنوں ریٹائرمنٹ کنوں بعد اُوہ پی ٹی وی وِچ ڈائریکٹر پروگرام ہَن۔ منیزہ ݙُو واری دولت مشترکہ براڈ کاسٹنگ ایسوسی ایشن دی بورڈ دی صدر چُݨی ڳئی ہَن۔منیزہ ہاشمی فیض میلہدی مقبولیت وِچ اہم کردار ادا کرین٘دی رہی ہِن۔

### ایوارڈز
منیزہ ہاشمی کوں 2003ء وِچ فن وِچ اعلیٰ کارکردگی کِیتے پرائڈ آف پرفارمنس ایوارڈ مِلیا۔ ٻِیا جاپانی نشریاتی ادارے این ایچ دے صدر برائے این ایچ کے انعام نال وی نوازیا ڳِیا ہِے۔ 

### کتاباں
منیزہ دا مشہور پاکستانی زنانیاں دے انٹرویوز دا مجموعہ،  کون کون ہیں؟ کوں پائیدار ترقیاتی پالیسی انسٹی ٹیوٹ نے 2014ء وِچ چھاپیا ہَئی۔ 

## حوالے

ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
مونی محسن

مونی محسن (اردو: مونی محسن، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 1963ء) ہِک برطانوی ہند، پاکستانی مصنفہ ہِن جہڑی لندن، برطانیہ وِچ رہن٘دی ہِن۔  اُوہ فرائڈے ٹائمز کِیتے لَمّی مُد کنوں طنزیہ کالم "ہِک سماجی تتلی دی ڈائری" لِکّھݨ اَتے اِیں ناں نال ہِک کتاب لِکّھݨ کِیتے مشہور ہِن۔ 

## حیاتی دا احوال
مونی محسن پاکستان دے شہر لاہور وِچ ڄَمّی ہَن اَتے اُتھائیں پَلّی وَدّھی اَتے آپ کوں "تعلیم یافتہ، مغرب زدہ" ٹٻّر نال تعبیر کرین٘دی ہِن۔

مونی محسن دی بھیݨ، جگنو محسن، ہِک آزاد میگزین "دی فرائیڈے ٹائمز" دی پبلشر ہِن۔ مونی، ڳائیک علی سیٹھی اَتے اداکارہ میرا سیٹھی دی ماسی ہِن۔ مونی محسن ہُݨ آپݨاں ویلا لاہور اَتے لندن دے وِچالے لنگھین٘دی ہِن، جتّھاں اُوہ آپݨے پئے اَتے ݙُو ٻالاں دے نال رہن٘دی ۃِن۔

مونی محسن کوں اکثر ادبی میلاں دے پینل وِچ سَݙّیا وین٘دا ہِے۔ اُوہ زینت ہارون راشد تحریری انعام برائے زنانیاں دے ججاں دے پینل وِچ شامل ہَن۔  

## اشاعتاں
مونی محسن ݙو ناولاں دی مصنفہ ہِن: 

# "دی اینڈ آف انوسینسس" (2006)  
# "ٹینڈر ہکس" عرف "ڈیوٹی فری" (2011) ، 

اتے ݙوکالماں دے مجموعہ اُتے مشتمل کتاباں دی مصنفہ ہِن: 

# " ایک سماجی تتلی کی ڈائری (2008)"  
# تتلی کی واپسی (2014)۔  

انّھاں دیاں تحریراں " ٹائمز آف انڈیا"، " دی گارڈین، " پراسپیکٹ ، " دی نیشن " 1843 میگزین) دی اکانومسٹ) ،  بوسٹن ریویو ، این پی آر ، ہیرالڈ (پاکستان) اَتے ٻئے جائیں تے چَھپدیاں رہن٘دیاں ہِن۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پنجابی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پنجابی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:انگریزی ٻولی دے مصنف زنانیاں
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:اردو ناول نگار
ونکی:کالم نگار زنانیاں
ونکی:پاکستانی کالم نگار زنانیاں
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
زینت عبد اللہ چنہ

زین عبد اللہ چنہ (اردو: زینت عبداللہ چنہ، کنوں)  (ڄَمّݨ دی تریخ: 12 جولائی 1919ء – فوتڳی: 4 جنوری 1974ء) سہون، سندھ، پاکستان دی ماہرِ تعلیم اَتے مصنفہ ہَن۔ اُوہ اُنّھاں پہلی زنانی ادیباں وِچوں ہِن جنّھاں نے 1947ء وِچ تقسیم ہند دے بعد سندھی کہاݨیاں لکّھیاں۔ اُوہ ماہنامہ رسالہ "ماروی" دی مدیر دی حیثیت نال خذمتاں انجام ݙیندی رہ ڳئی۔ انّھاں نے دیہاتی سندھ دے پِیؤ ماں کوں آپݨی دھیاں دی تعلیم کِیتے ترغیب ݙِتّی۔ اُوہ ہِک اُستانی اَتے کہاݨی نویس ہَن۔ اُوہ ادبی مضموناں وِچ لکھین٘دی ہَن۔

## حیاتی دا احوال
زینت عبداللہ چنہ 4 جنوری 1919ء کوں سہون شریف، ضلع جامشورو، سندھ، پاکستان وِچ ڄَمّی ہَئی انّھاں دے پِیؤ دا ناں محمد صالح چنہ پوسٹ ماسٹر ہَئی۔ انّھاں دا نِکڑا بِھرا محبوب چنہ عالم اَتے نامور مصنف ہَئی۔ انّھاں نے آپݨے ابائی شہر سہون اَتے ول ٹریننگ کالج برائے زنانیاں حیدر آباد وِچ تعلیم گِھدّی۔ انّھاں نے آپݨے کَم کار دا اغاز سہون شریف دے نیڑے قصبے ٹلٹی وِچ سکول اُستانی دی حیثیت نال کِیتا۔ اُوہ ہیڈ مسٹریس بݨ کے ریٹائر تھی ڳئی۔ آپݨے تدریسی کیرئر دے وِچالے اُنّھاں نے ہمیشاں نوجوان چھوہریں کوں تعلیم کِیتے حوصلہ افزائی کِیتی۔ انّھاں نے 13 اگست 1944ء کوں عبداللہ خان چنہ نال شادی کِیتی۔ انّھاں دے پئے سہون ڈپٹی کلکٹر ہَن۔ اُوہ محقق اَتے مصنف وی ہَن۔

## ادبی خذمتاں
انّھاں دیاں کہاݨیاں مہران اَتے نئی زندگی سمیت معروف سندھی میگزیناں وِچ چھپدیاں رہ ڳئیاں۔ اُوہ اَݨ ڳِݨَت چنڳے معیار دے ادبی مضمون وی لکھین٘دی ہَن۔ 

## فوتڳی
12 جولائی 1974ء کوں زینت عبد اللہ چنہ دا انتقال تھی ڳیا۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:سندھی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:سندھی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:سندھی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:سندھی مصنف
ونکی:سندھ دیاں شخصیتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:اردو افسانہ نگار
سلیمہ ہاشمی

سلیمہ ہاشمی (اردو: سلیمہ ہاشمی، کنوں) (ڄَمّݨ دا سال: 1942ء) ہِک پاکستانی پینٹر آرٹسٹ سابق کالج پروفیسر، جوہری ہتھیاراں دے خلاف سرگرم کارکن اَتے سیٹھی نگراں وزارت وِچ سابق نگراں وزیرہ رہ چُکی ہِن۔ اُوہ چار ورھیاں تئیں پروفیسر اَتے نیشنل کالج آف آرٹس دی ڈین دی حیثیت نال خذمتاں انجام ݙین٘دی رہی ہَن۔ اُوہ مشہور شاعر فیض احمد فیض اَتے اُنّھاں دی برطانوی نژاد ذال ایلس فیض دی ساریاں کنوں وݙّی دِھی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
سلیمہ 1942ء وِچ تقسیم نئی دہلی، ہندوستان کنوں پہلاں فیض احمد فیض اَتے ایلس فیض دے گھر ڄَمّی ہَن۔ پَر اُوہ پاکستانی ہِن۔ انّھاں دی ہِک نِکّی بھیݨ ہِے، منیزہ ہاشمی جہڑی پاکستان ٹی وی دی سینئر پروڈیوسر ہِن۔ سلیمہ نے لاہور دے نیشنل کالج آف آرٹس (این سی اے) وِچ ڈیزائن دی تعلیم گِھنّݨ دے بعد، اُوہ 1960ء دے ݙہاکے دے شروع وِچ انگلینڈ چلی ڳئی، جتّھاں اُنّھاں نے کور شام وِچ باتھ اکیڈمی آف آرٹ وِچ تعلیم گِھدّی۔ سلیمہ نے امریکہ دے روڈ آئلینڈ سکول آف ڈیزائن کنوں وی تعلیم گِھدّی۔

## کتاباں

## ایوارڈز اَتے پِچھاݨ
سلیمہ ہاشمی نے 2001ء وِچ "انویلنگ دا ویزیبل: لائیوز اینڈ ورکس آف ویمن آرٹسٹس آف پاکستان" دے مُکھ نان٘ویں نال ہِک تنقیدی طور تے سراہی ون٘ڄݨ آلی کتاب وی تصنیف کِیتی۔ 

* 1999 وِچ صدر پاکستان دے ذریعہ پرائیڈ آف پرفارمنس ایوارڈ۔
* آرٹ اینڈ تعلیم کِیتے پرائیڈ آف پرفارمنس
* 2012 وِچ ویمن آف انسپریشن ایوارڈ کِیتے  انتخاب
* 2013 وِچ ہِک مختصر دورانیے کِیتے پنجاب دی نگران کابینہ وِچ شمولیت
* 2016 وِچ برطانیہ دی باتھ اسپا یونیورسٹی دی طرفوں ڈاکٹریٹ دی اعزازی ڈگری۔

## حوالے

ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:لاہور دے ڄماندرو
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
شائستہ زیدی

پروفیسر  شائستہ زیدی (اردو: شائستہ زیدی، کنوں) پاکستان دی مہان٘دری زنانی مذہبی سکالر ہِن۔

## حیاتی دا احوال
شائستہ خاتون المعروف پروفیسر شائستہ زیدی 28 اگست 1937ء کوں میرٹھ دے ہِک عِلم دوست ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَن۔ اِنّھاں دے پِیؤ پروفیسر کرار حسین انگریزی ادب دے پروفیسر ہَن۔ تعلیمی پن٘دھ دا اَغاز میرٹھ کنوں تِھیا۔ قیام پاکستان دے بعد انّھاں دے پِیؤ نے ہجرت کِیتی اَتے سارے ٹٻّر کوں کراچی گِھن آ کے ٹِکاݨاں کِیتا۔ اِتّھاں سٹی گرلز ہائی سکول، بولٹن مارکیٹ، کراچی کنوں میٹرک کِیتا اَتے اسلامیہ کالج کراچی وِچ داخلہ گِھدّا۔ ریاضی اَتے فلسفے دے مضموناں دے نال گریجویشن کِیتی۔ اَتے وَل کراچی یونیورسٹی کنوں ریاضی وِچ ای ایم اے کِیتا۔ ایم اے دے بعد کامن ویلتھ سکالر شپ دے تحت انّھاں دا ناں وی ٻاہرلے مُلک یونیورسٹی وِچ ٻئی اعلیٰ تعلیم کِیتے چُݨیا ڳِیا۔ اِیں وِچالے اِنّھاں دی شادی جامعہ کراچی دے پروفیسر ناظم حسین زیدی نال تھئی۔

## نمونۂ کلام
اُردو غزل دے شعر

ہِک سکالر دی حیثیت نال پروفیسر شائستہ زیدی دا رجحان بھان٘ویں جو آپݨے پِیؤ آلی کار تحریر کنوں وَدھ تقریر اُتے رِیہا ہِے وَل وی اِنّھاں نے چار کتاباں لِکّھیاں جِنّھاں وِچ ہِک سفرنامہ وی ہِے۔ 
# شام، شام، شام ( سفر نامہ - 2007ء)
# پیامِ کربلا (نومبر 2008ء)
# کربلا سے پہلے، کربلا کے بعد(2012ء)
# اسلام اور علم (مارچ 2015ء)

## حوالے
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی معلم
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:اردو ٻولی دے شاعر
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
صنم مہر

صنم مہر (اردو: صنم مہر، کنوں) ہِک پاکستانی صحافی اَتے مصنف ہِن جہڑی مرحومہ ماڈل قندیل بلوچ دی حیاتی دی کہاݨی اُتے مبنی آپݨی اردو کتاب "سنسنی خیز زندگی " قندیل بلوچ کِیتے مشہور ہِن۔

## حیاتی دا احوال
صنم کراچی وِچ رہوݨ آلی ہِک صحافی ہے۔ انّھاں نے الجزیرہ، دی نیو یارک ٹائمز، بزفیڈ، دی گارڈین ، دی سکرال اینڈ روڈز اَتے کنگڈم کِیتے کَم کِیتا ہِے۔ 

صنم سنڈی اُتے مبنی سنسنی خیز زندگی قندیل بلوچ دی کتاب دی مصنف وی ہِن، جہڑی انّھاں دی پہلی کتاب ہَئی۔ انّھاں ورڳیاں زنانیاں کوں 2019ء وِچ رِہا کِیتا ڳِیا ہَئی، جہڑی قندیل بلوچ اُتے وی مبنی ہِے۔

## کتاباں
قندیل بلوچ کی سنسنی خیز زندگی

اس جیسی عورت

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی صحافی زنانیاں
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
عافیہ سلام

عافیہ سلام (اردو: عافیہ سلام) ہِک صحافی اَتے پیشے دے لحاظ نال میڈیا ڈویلپمنٹ دی ماہر ہِن۔ اُوہ پاکستانی دے ہوائی ٹریفک کنٹرولرز دے پہلے کھیپ دی ممبر اَتے کولیشن فار ویمن ان جرنلزم (سی ایف ڈبلیو آئی جے) دی رُکن وی رہ چُکی ہِن۔

## تعلیم
کراچی دی رہوݨ آلی، عافیہ سلام نے 1970ء وِچ سینٹ جوڈس، کراچی وِچ آپݨی ہائی سکول دی تعلیم پوری کِیتی۔ اُنّھاں نے 1982ء وِچ جامعہ کراچی کنوں جغرافیہ وِچ ماسٹر ڈگری گِھدّی۔

## کم کار آلی حیاتی
عافیہ ہِک صحافی ہِن جنّھاں دا پرنٹ، الیکٹرانک اَتے ویب میڈیا وِچ چار ݙہاکیاں کنوں وَدھ دا تجربہ ہِے۔ 

عافیہ سلام نے صحافت دے میدان وِچ آپݨے کَم کار دا اَغاز 1978ء وِچ انگریزی اَتے اردو وَِچ ہفتہ وار کالم لکھ کے کِیتا ہَئی اَتے پہلی زنانی کرکٹ صحافی بݨ ڳئی۔ آپݨی ماسٹر ڈگری دے وِچالے، اُنّھاں نے 1978ء وِچ صحافت دے میدان وِچ پیر رکّھیا، جہڑیلے اُوہ 13 سال دے وقفے دے بعد پاک بھارت کرکٹ تعلقاں دی تجدید کنوں متاثر تھئی۔

## سماجی سرگرمی
عافیہ ہِک سرگرم کارکن وی ہِن جنّھاں نے پاکستان دے ماحولیاتی تبدیلیاں، زنانیاں دے حقوق، میڈیا اخلاقیات اَتے ٻہوں سارے معاشرتی اُمور دی وی حمایت کِیتی ہِے، اُوہ ٻہوں سارے انجو انج این جی اوز دا حِصّہ ہِن جتّھاں اُوہ آب و ہوا دی بدلی اَتے اُون٘دے اثرات کوں دور کرݨ کِیتے کَم کرین٘دی ہِن۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
عطیہ فیضی

عطیہ فیضی (اردو: عطیہ فیضی، کنوں) یا عطیہ فیضی رحامین: عطیہ بیگم، شاہندا، عطیہ بیگم فیضی رحیمین (1 اگست 1877ء – 4 جنوری 1967ء) عطیہ بنت حسن علی، ہِک ہندوستانی، پاکستانی مصنفہ اَتے جنوبی ایشیاء کنوں کیمبرج یونیورسٹی وِچ تعلیم حاصل کرݨ آلی پہلی تریمت ہَئی۔

### حیاتی
فیضی یکم اگست 1877ء وِچ قسطنطنیہ (استنبول) وِچ ڄَمّی ہَئی اَتے اُوہ ہِک تائب جی ٹٻّر نال تعلق رکّھݨ آلی اسماعیلی بوہرہ ہَئی۔

### فن تحریر اَتے سرگرمی
اُوہ اُستاداں دے ہِک تربیتی کالج وِچ شرکت کِیتے لندن آئی ہَن اَتے اُنّھاں نے 1907ء وِچ ہندوستان وِچ آپݨی ڈائری چھاپݨ دا انتظام کِیتا ہَئی۔ فیضی نے لندن وِچ کورس مکمل نِھیں کِیتا۔ آپݨی دانشوری کِیتے مشہور، فیضی دے خط و کتاب نے محمد اقبال، شبلی نعمانی، ابو الاصر حفیظ جالندھی اَتے مولانا محمد علی جوہر جئیں روشن خیالاں کوں متاثر کِیتا۔ انّھاں دی بھیݨ کوں انّھاں دے خطاں بعد وِچ تھوڑی ترمیماں دے نال چھاپے ڳئے تاں جو علامہ اقبال دے نال انّھاں دی عقیدت توں متعلق انّھاں دے خیالاں دے حوالے ݙِتّے ون٘ڄ سڳِن۔  سموئل فزی۔ رحیمین نال شادی کنوں پہلاں معروف مصنفاں شبلی نعمانی اَتے علامہ محمد اقبال دے نال انّھاں دے نیڑے یاری دے بارے وِچ افواہیں رہن٘دیاں ہَن۔

## تصنیفاں

* (1925) The music of india
* (1914) Indian music
* Atiya's journeys : A Muslim woman from Bombay to Britain
* Sangeet of Indian (1942)
* Iqbal
* زمانہ تحصیل

## فوتڳی
فیضی دی فوتڳی 4 جنوری 1967ء وِچ کراچی وِچ تَھئی۔ 

## سوانح

* عطیہ فیضی مشاہیر ادب سے روابط کی نوعیت (ڈاکٹر یامین عثمان)
* اقبال از عطیہ فیضی (مترجم ضیاء الدین احمد برنی)
* اقبال ، عطیہ بیگم (عبد العزیز خالد)
* خطوط اقبال بنام عطیہ (فیضی ڈاکٹر منظر عباس نقوی)
* اقبال بہ نام عطیہ فیضی (ڈاکٹر نواز کنول)
* شبلی کی حیات معاشقہ (ڈاکٹر وحید قریشی)
* اقبال ( عطیہ فیضی) ترجمہ
* خطوط شبلی بنام خواتین فیضی (ڈاکٹر آمین زبیری)
* زمانہ تحصیل عطیہ فیضی کی نادر و نایاب خود نوشت (ڈاکٹر یامین عثمان)

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:برطانوی ہند دے مصنف
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:انگریزی ٻولی دے مصنف زنانیاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
عظمی اسلم خان

## حیاتی دا احوال اَتے تعلیم
عظمیٰ اسلم خان (اردو: عظمی اسلم خان، کنوں) لاہور وِچ ڄَمّی ہَئی پَر انّھاں دی پرورش کراچی وِچ تھئی، جین٘دے نال نال انّھاں دے ابتدائی سال منیلا، ٹوکیو اَتے لندن وِچ وی گُزرے۔ انّھاں نے نیو یارک دے ہوبارٹ اتے ولیم سمتھ کالجاں وِچ تعلیم گِھنّݨ کِیتے سکالر شپ گِھدّی جتّھوں کنوں اُنّھاں نے تقابلی ادب وِچ بی اے کِیتا اَتے امریکی ریاست ٹزسن، ایریزونا یونیورسٹی کنوں ایم ایف اے دی تعلیم گِھدّی۔

### ناول نگاری

* عظمی خان دا پہلا ناول، دی سٹوری آف نوبل روٹ، پینگوئین بوکس انڈیا نے 2001ء وِچ چھاپیا، اَتے اِیکوں روپا اینڈ کمپنی نے 2009ء وِچ وَلا چھاپیا۔
* انّھاں دا ݙُوجھا ناول انڈر ساسنگ، برطانیہ اَتے ]ینگوئن بوکس انڈیا وِچ فلیمنگو / ہارپر کولینس نے 2003ء وِچ ہِکّے ویلے چھاپے۔ این٘دا اٹھارہ مُلکاں وِچ چوݙاں ٻولیاں وِچ ٻولی وٹارا تھی چُکیا ہِے۔ اِیکوں افغانستان دی جنگ اَتے خلیجی جنگ دے بعد دے ݙہاکیاں دے وِچالے 1990ء دے ݙہاکے وِچ ترتیب ݙِتّا ڳِیا اَتے 11/9 دے کُجھ مہینیاں پہلے مکمل تِھیوݨ آلی اِیں کتاب کوں "پریذیانی" آکھیا وین٘دا ہِے کیوں جو اِین٘دے وِچ مغرب دی شمولیت دے اندھارے اَتے پریشان کرݨ آلے سیاق و سباق کوں پیش کِیتا ڳِیا ہِے۔ مشرق اَتے پاکستان کنوں آوݨ آلے 11/9 دے بعد دے افسانیاں دا پیش خیمہ۔
* عظمیٰ خان دا تریجھا ناول دی جیومیٹری آف گاڈ، روپا اینڈ کمپنی انڈیا نے سن 2008ء وِچ چھاپیا ہَئی۔
* چوتھا ناول جلد سے پتلی، 2012ء وِچ امریکہ اَتے اُون٘دے بعد کینیڈا، ہندوستان، فرانس، ترکی، برطانیہ اَتے پاکستان وِچ چَھپیا ہَئی۔ اَتے 2020ء وِچ اِیکوں مصر وِچ چھاپیا ڳِیا ہَئی۔ اِیکوں جنوبی ایشین ادب کِیتے ڈی ایس سی انعام وِچ ایشین لٹریری کِیتے چُݨیا ڳِیا ہَئی۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی افسانہ نگار
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:انگریزی ٻولی دے مصنف زنانیاں
سلطانہ مہر

سلطانہ مہر (اردو: سلطانہ مہر، کنوں) اردو ٻولی دی افسانہ نگاری، ناول نگاری، شاعری اَتے صحافت وِچ ٻہوں اُچیرا مقام رکھین٘دی ہِن اَتے زنانیاں وِچ اردو تذکرہ نویسی وِچ اولین مَنّی وین٘دی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
سلطانہ مہر دے ناں نال شہرت پاوݨ آلی شاعرہ اَتے صحافی دا ٹٻّر آلا ناں فاطمہ ہے۔ 6 اپریل 1938ء کوں ممبئی دے ہِک میمن ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں دے پِیؤ دا ناں حاجی ہاشم کریم دولا ہے۔

سلطانہ مہر دے خصوصی مطالعے دے نال دے عنوان نال پی، ایچ ڈی اُردو کیتے برکت اللہ یونیورسٹی، بھوپالوِچ مقالہ پیش کِیتا جہڑا منظور تِھیا۔ 

مبشر صدیق نے 2013ء کنوں 2015ء دے سیشن وِچ سلطانہ مہر: شخصیت اَتے فن دے مُکھ نان٘ویں نال ایم فِل اُردو کِیتے گورنمنٹ کالج، لاہور یونیورسٹی وِچ مقالہ پیش کِیتا جہڑا منظور تِھیا۔ 

## کتاباں دی تفصیل
سلطانہ مہر دی ہُݨ تئیں وِیہ (20) کنوں وَدھ کتاباں چَھپیاں ہوئیاں ہِن۔ 

### ٻالاں دا ادب (اردو)

# ایک سپاہی کی کہانی (1974ء )

### شاعری (اردو)

# حروفِ معتبر (1996ء)

### ناول (اردو)

# داغِ دل (1961ء)
# تاجور (1966ء)
# اک کرن اجالے کی ( 1970ء )
# جب بسنت رت آئی (1971ء)

### افسانوی مجموعے (اُردو)

# بند سیپیاں (1976ء)
# دھوپ اور سائبان (1980ء)
# دل کی آبرو ریزی (1981ء)

### تنقیدی کتاباں

# اقبال، دورِ جدید کی آواز ( 1977ء )
# ساحر کا فن اور شخصیت ( 1989ء)

### تذکرہ نگاری

# آج کی شاعرات (1973ء )
# سخنور، تذکرہِ شعرائے پاکستان (1979ء)
# سخنور اول (1978ء)
# سخنور دوم (1996ء)
# سخنور سوم (1998ء )
# سخنور چہارم (2000ء)
# سخنور پنجم ( 2004 ء)
# گفتنی اول (2000ء )
# گفتنی دوم ( 2004ء )

## سلطانہ مہر دی شخصیت اَتے فن اُتے تحقیقی مقالے
محترمہ جوہی فاطمہ نے 2014ء وِچ سلطانہ مہر بحیثیت جدید تذکرہ نگار دے مُکھ نان٘ویں نال جامعہ کراچی وِچ ایم فِل اُردو کِیتے مقالہ پیش کِیتا جہڑا منظور تِھیا۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی شاعرہ
ونکی:پاکستانی شاعر زنانیاں
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:اردو شاعرہ
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
سارہ نوید

سارہ نوید (اردو: سارہ نوید، کنوں)، ہِک پاکستانی انگریزی ٻولی دی مصنفہ ہِن، جہڑی لاہور، پاکستان وِچ رہن٘دی ہِن۔

## حیاتی دا احوال
سارہ نوید نے یونیورسٹی آف منیجمنٹ اینڈ ٹیکنالوجی، لاہور، کنوں بینکنگ اَتے فائنانس وِچ گولڈ میڈل دے نال ماسٹر ڈگری گِھدّی۔

کانوینٹ آف جیسس اینڈ مریم، سیالکوٹ کنوں میٹرک دی ڈگری مکمل کرݨ دے بعد، انّھاں نے پری میڈیکل کوں چُݨیا، پَر کاروبار کنوں فارغ التحصیل تھی ڳئی۔ نومبر 2014ء وِچ چَھپّݨ آلی کتاب "انڈیئنگ افینیٹی (Undying Affinity) انّھاں دی پہلی رومانوی ناول دی کتاب ہِے۔

انگریزی کتاب Our Story Ends Here (اَساݙی کہاݨی اِتھاں مُکدی ہِے) کوں پینگوئن رینڈم ہاؤس انڈیا دے ذریعے چھاپیا ڳِیا۔

## کتاباں
کُجھ کتاباں انگریزی ٻولی وِچ ہِن:

* Undying Affinity
* Our Story Ends Here

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:انگریزی ٻولی دے مصنف زنانیاں
ونکی:سیالکوٹ دیاں شخصیتاں
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
ونکی:لاہور دے مصنف
ونکی:مصنف زنانیاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
عالیہ بخاری

عالیہ بخاری (انگریزی: Aliya Bukhari کنوں) ہِک پاکستانی اردو ٻولی دی ناول نگار اَتے سکرین لکھاری ہِن۔ انّھاں نے آپݨے کَم کار دا اَغاز "خواتین ڈائجسٹ" نال کِیتا اَتے کئی مہان٘درے ناول اَتے ڈرامے لکھے۔ انّھاں دے زیادہ تر ناولاں اَتے کہاݨیاں کوں ٹیلی ویژن دے ڈرامیاں وِچ ڈھالیا ڳِیا ہے، جنّھاں وِچ "دِل مضطر (اردو)" وی شامل ہِے جئیں اِنّھاں کوں وݙّے پیمانے اُتے پذیرائی اَتے پِچھاݨ ݙیوائی ہِے۔ انّھاں دے اُردو ڈرامہ سیریز "میرے قتیل میرے دلدار"، "موسم " اور "مانا کا گھرانہ" کِیتے وی انّھاں کوں سراہیا ڳِیا ہِے۔

## چوݨواں کَم

### کتاباں

* تتلی کی اُڑان
* شہرِ آشوب
* دیوارِ شب
* خوشبو کا سفر
* خواب سرائے

### ڈرامے

* جان سے پیارا جونی۔ ہم ٹی وی
* خاموشی۔ ہم ٹی وی
* میرے قاتل میرے دِلدار۔ ہم ٹی وی
* دِل مضطر۔ ہم ٹی وی
* آہستہ آہستہ ۔ ہم ٹی وی
* موسم۔ ہم ٹی وی
* مانا کا گھرانہ۔ ہم ٹی وی
* دیوارِ شب۔ ہم ٹی وی
* قرار۔ ہم ٹی وی
* یوں تو ہے پیار بہت۔ ہم ٹی وی
* بے بسی۔ ہم ٹی وی
* عادت۔ 

### ٹیلی فلماں

* *جینا ہے مشکل*

## ایوارڈ اتے نامزدگیاں

* 2012ء وِچ ہم ایوارڈ برائے بہترین مصنف ڈرامہ سیریل – "میرے قاتل میرے دِلدار۔ 
* 2013ء وِچ ہم ایوارڈ برائے بہترین مصنف ڈرامہ سیریل – دِلِ مضطر۔ 

## حوالے


## ٻاہرلے جوڑ:

* Aliya Bukhari Novels 
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی ڈرامہ نگار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ڈرامہ نگار
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی اردو ڈرامہ نگار
ونکی:پاکستانی افسانہ نگار
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:اردو افسانہ نگار
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:اردو ناول نگار
زہرا نگاہ

زہرا نگاہ (اردو: زہرا نگاہ، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 14 مئی، 1935ء) پاکستان نال تعلق رکّھݨ آلی اردو ٻولی دی مہان٘دری شاعرہ ہِن۔ـ

## حیاتی دا احوال
محترمہ زہرا نگاہ 14 مئی، 1936ء کوں حیدر آباد دکن، برطانوی ہند وِچ علمی گھرانے وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں دا اصل ناں فاطمہ زہرہ ہِے۔ انّھاں دے پِیؤ قمر مقصود کوں بدایوں دے مہان٘درے لوکاں وِچ ڳِݨیا وین٘دا ہِے۔ اَتے مہان٘دری ڈرامہ نویس فاطمہ ثریا بجیا انّھاں دی وݙّی بھیݨ اَتے مقبول عام ہمہ جہت لکھاری انور مقصود بِھرا ہِن۔ زہرا نگاہ دا ٹٻّر رزق دی ڳویڑ وِچ حیدر آباد دکن وِچ اَباد تِھی ڳِیا۔ ہند دی ون٘ݙ دے بعد زہرا نگاہ آپݨے ٹٻّر دے نال حیدر آباد دکن کنوں ہجرت کر کے کراچی آ ڳئی اَتے اِتھائیں آپݨی تعلیم مکمل کِیتی۔

حکومتِ پاکستان نے انّھاں دیاں خذمتاں دے صِلے وِچ صدارتی تمغائے حُسنِ کارکردگی دا اعزاز عطا کِیتا۔ 

## تنقیدی جائزہ
زہرا نگاہ دے کلام وِچ روز ݙیہاڑے دی حیاتی دے جذباتی معاملے ہِن، جِنّھاں کوں زہرا صنفِ نازک دی شاعری آہدی ہِن۔ انّھاں دیاں تخلیقاں وِچ " شام کا پہلا تارا، ورق اور فراق" شامل ہِن۔ 

## نمونۂ کلام (اُردو وِچ)
غزل

## اعزازات

## تصنیفاں

* شام کا پہلا تارا
* ورق
* مجموعہ کلام (کلیات)
* فراق

## حوالے

ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:حیدر آباد دکن دے مصنف
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی شاعر زنانیاں
ونکی:پاکستانی شاعرہ
ونکی:کراچی دے شاعر
ونکی:اردو شعرا
ونکی:اردو ٻولی دے شاعر
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
رومانہ حسین

رومانہ حسین (اردو: رومانہ حسین، کنوں) کراچی نال تعلق رکّھݨ آلی ہِک فنکارہ، معلمہ اَتے ٻالاں دی مصنفہ ہِن۔ اُوہ 60 کنوں وَدھ ٻالاں دیاں کتاباں لِکھ چُکی ہِن۔

## تعلیم
رومانہ نے آپݨاں ہائی سکول 1962ء وِچ ماڈل سیکنڈری گرلز سکول کنوں مکمل کِیتا۔ اُنّھاں نے سن 1972ء وِچ سنٹرل انسٹی ٹیوٹ آف آرٹ اینڈ کرافٹ (CIAC) کنوں گرافک ڈیزائن وِچ چار سالہ ڈپلومہ مکمل کیتا۔

## کَم کار
بطورِ اداکار رومانہ نے پہلے ٻال دے ڄمّݨ دے بعد آپݨے کَم دا اَغاز کِیتا۔ اُوہ شروع وِچ ٻالاں دے کھݙواݨے بݨین٘دی ہَن اَتے اُنّھاں دی نمائش کرین٘دی ہَن۔ 

1988ء وِچ رومانہ نے پبلشنگ ایجنسی، بک گروپ دی مشترکہ بنیاد رکھی جتّھاں اُوہ 8 سال ٻالاں دی اردو کتاباں لکّھݨ اَتے اُنّھاں وِچ ترمیم کرݨ آلی رضاکار دی حیثیت نال کَم کرین٘دی ہَن۔ رومانہ نے 1997ء کنوں 2001 تئیں 4 سال تئیں بُگ گروپ وِچ بطورِ ڈائریکٹر کَم کِیتا۔

رومانہ 2005ء وِچ نوکارت آرٹ دی شریک بانی سینئر ایڈیٹر اَتے پارٹنر وی بݨ ڳئی۔ نیوکٹا آرٹ ہِک ݙُو سالانہ آرٹ میگزین ہَئی، جہڑا ݙاہ سالاں تئیں جاری تِھین٘دا ریہا۔ جین٘دے وِچ اُوہ سینئر ایڈیٹر ہَن۔ 

## چوݨواں کَم

* ایٹین اینڈ انگری ڈاٹ 
* سٹی ٹیلز: گوئنگ اپ
* پاکستان کی سیر 
* جنگل ان دا جنگل  
* محترمہ فاطمہ جناح 
* پرندوں کا موتی 
* کراچی والا برصغیر ایک شہر کے اندر 
* اسٹریٹ سمارٹ - سڑک پر پیشے 
* ڈاکٹر اختر حمید خان ، او یو پی کراچی  
* کراچی والا: برصغیر ایک شہر کے اندر  

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:کراچی دے فنکار
ونکی:پاکستانی اداکار زنانیاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
رفعت ناہید سجاد

رفعت ناہید سجاد (اردو: رفعت ناہید سجاد، کنوں) پاکستانی اردو ٻولی دی افسانہ نگار، ناول نگار اَتے ماہر تعلیم ہِن۔ 

## ابتدائی حیاتی
رفعت ناہید سجاد 10 نومبر 1954ء کوں لاہور وِچ ڄَمی ہَن۔ رفعت ناہید دا تعلق بہاولپور نال ہے۔ انّھاں نے ماس کمیونیکیشن وِچ لاہور کنوں ایم اے کِیتا۔

## کَم کار آلی حیاتی
اعلیٰ تعلیم دے بعد رفعت شعبہ تعلیم نال جُڑ ڳئی اَتے اُوہ پیشے دے اعتبار نال اُستاد ہِن۔ اُوہ کالج پرنسپل دے عہدے کنوں ریٹائر تھئی۔ 

## قلمی پورھئیے دا اَغاز
رفعت ناہید سجاد قیام پاکستان دے کُجھ ورھیں بعد اکّھیں کھولݨ آلی اُوں نسل دی نمائندہ ہِن، جئیں ایوب خان دی آمریت دے خلاف احتجاج کوں ہِک عوامی تحریک وِچ بدلدے ہوئے ݙِٹّھا۔ انّھاں نے آپݨے قلم دی تَکڑائی نال آپݨے غیر مساوی معاشرے دی بے ترتیب بد دیانتی دا حصّہ بݨݨ دی کݙان٘ہیں اجازت نِھیں ݙِتّی۔

## افسانہ تے ناول نگاری
رفعت ناہید سجاد ہِک لَمّی مُد کنوں ناول اَتے افسانے لکھین٘دی پئی ہِن جہڑے انجو انج ڈائجسٹاں وِچ چَھپدے رہن٘دے ہِن۔ اِنّھاں دی کہاݨیاں دے بنیادی موضوع طبقاتی وِتھ، عدم مساوات اَتے ملکی حالات تے تاریخ ریہے ہِن۔ 

## ناول

* اک موسم دل کی بستی کا
* چراغ آخر شب ، جمہوری پبلیکیشنز لاہور
* چاند کے تمنائی

## افسانوی مجموعہ

# ریت پر تیرتے جزیرے جمہوری پبلیکیشنز لاہور 

## ڈرامہ نگاری
رفعت ناہید سجاد نے 1970 دے ݙہاکے وِچ اُوں ویلے ٹی وی ڈراما لِکّھیا جہڑیلے پی ٹی وی ڈرامے کوں اردو ٻولی اَتے تہذیب دا معیار سمجھیا وین٘دا ہَئی۔

## اعزازات
انّھاں کوں تعلیم دے شعبے وِچ خِذمتاں دے بدلے 2011ء وِچ حکومتِ پنجاب، پاکستان دی طرفوں بہترین پرنسپل دے ایوارڈ نال وی نوازیا ڳِیا۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
ونکی:بہاولپور دے شخصیتاں
ونکی:بہاولپور دے ڄماندرو
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:پاکستانی افسانہ نگار
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:اردو افسانہ نگار
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:اردو ناول نگار
رحمت النساء نازؔ

رحمت النساء نازؔ بر صغیر دی اردو ٻولی دی نامور شاعرہ، ماہرِ تعلیم اَتے سماجی کارکن ہَن۔

## حیاتی دا احوال
رحمت النساء نازؔ 28 جون 1932ء کوں بنگلور، کرناٹک (پِچھوکڑریاست میسور) برطانوی ہند وِچ ڄَمّی ہَن۔ ݙاہویں جماعت تئیں تعلیم میسور کنوں گِھدّی، این٘دے بعد جلتی ای انّھاں دی شادی ڈاکٹر محمد غوث شریف نال طے تھی ڳئی۔قیام پاکستان دے کُجھ مہینے بعد یکم جنوری 1948ء وِچ آپݨے پئے اَتے نِکّے بِھرا دے نال بنگلور کنوں ہجرت کر کے کراچی آ ڳئی ہَن۔ اَتے اِتھائیں تعلیم دا سلسلہ وَلا شروع کر کے کراچی یونیورسٹی کنوں ایم اے، بی ایڈ کِیتا اَتے بعد اِچ درس تے تدریس نال جُڑ ڳئی۔

## شعر و شاعری
شاعری دے شون٘ق نِکّے لاء کنوں ہَئی۔  انّھاں دا کلام پاکستان اَتے بھارت دے کئی اردو اخباراں وِچ باقاعدگی نال چھپدا ریہا۔

## نمونہ کلام (اُردو وِچ)
نظم: شجر

کبھی موسم بھی بدلے تھے۔ ۔۔ دھنک کے رنگ پھیلے تھے

مرے آنگن میں بھی شاید۔ ۔۔۔ کبھی اک چاند اترا تھا

میں اکثر یاد کرتی ہوں مگر پھر بھول جاتی ہوں!!

وہ دن جب زندگی کو۔ ۔۔۔ زندگی کی چاہ ہوتی تھی

کسی کے اک اشارے پر۔ ۔۔۔ دھڑکتا تھا کسی کا دل

میں اکثر یاد کرتی ہوں مگر پھر بھول جاتی ہوں!!

ستاروں کا تبسّم۔ ۔۔ ۔۔ مسکرانا غنچہ وگل کا

مرا شہر نگاراں۔ ۔۔ ۔۔ اور کئی مانوس رستے بھی

میں اکثر یاد کرتی ہوں مگر پھر بھول جاتی ہوں!!

نظم : میں سب کچھ بھول جاتی ہوں!!!

ایک بوڑھا خزاں رسیدہ شجر۔ ۔۔ ۔۔۔ جس نے اِک عمر سب کا ساتھ دیا

جب مسافر اگر کوئی تھکتا۔ ۔۔ ۔۔۔ یا، تپش دھوپ کی ستاتی اسے

اس کے سائے میں بیٹھ جاتا تھا۔ ۔۔ ۔۔۔ اس کے سائے میں کھیل کر بچّے

ایسے خوش ہوتے جیسے جنت ہو۔ ۔۔ ۔۔۔ اس کی بانہوں میں جُھولتے تھے کبھی

اور شاخوں سے کھیلتے تھے کبھی۔ ۔۔ ۔۔۔ چھاؤں میں اس کی بیٹھ کر کچھ لوگ

اپنے دکھ سکھ کے قصّے کہتے تھے۔ ۔۔ ۔۔۔ راز کتنے ہی دفن تھے اس جا

آج اس میں نہ شاخ ہے نہ ثمر۔ ۔۔ ۔۔۔ اب کسی کو نہیں ہے اس کا خیال

ہائے بوڑھا خزاں رسیدہ شجر!

## فوتڳی
9 جولائی 2008ء کوں رحمت النساء نازؔ کراچی وِچ فوت تھی ڳئی۔ اتے اُنّھاں کوں ناظم آباد دے قبرستان وِچ پُوریا ڳِیا۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:کراچی دے مصنف
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:اردو ٻولی دے شاعر
ونکی:سندھی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:سندھی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی اردو شاعر
ونکی:شاعرہ
ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
خيرالنساء جعفری

خیر النساء جعفری (اردو: خیر النساء جعفری، کنوں) (7 اگست 1947ء – 4 مارچ 1998ء) پاکستانی کہاݨی نویس اَتے ماہر تعلیم ہَن جہڑی حیدر آباد، سندھ نال تعلق رکھین٘دی ہَن۔ اُوہ پاکستان دی سندھ یونیورسٹی، جامشورو وِچ شعبہ نفسیات دی پروفیسر اَتے چیئرپرسن وی رہ چُکی ہَن۔

## حیاتی دا احوال
خیر النساء جعفری 7 اگست 1947ء کوں پاکستان دے شہر حیدر آباد، سندھ دے ہِک دِیہ ٹنڈو ولی محمد وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں دے پِیؤ ماء دا تعلق تلہار، ضلع بدین نال ہَئی۔ خیر النساء دے پِیؤ احمد علی خواجہ اسلامی ثقافت دے پروفیسر ہَن اَتے امّاں شیریں ہِک گھروڳی زنانی ہَن۔ خیر النساء نے میران سکول اَتے وَل زبیدہ کالج حیدر آباد کنوں تعلیم حاصل کِیتی۔ انّھاں نے سندھ یونیورسٹی کنوں نفسیات وِچ ماسٹر دی ڈگری وی گِھدّی۔ این٘دے بعد خیر النساء نے 1970ء وِچ سندھ یونیورسٹی وِچ نفسیات دی لیکچرر دی حیثیت نال آپݨے کَم کار دا اَغاز کِیتا۔ اِیہ شعبہ نفسیات دی پروفیسر اَتے چیئرپرسن دی حیثیت نال ریٹائر تھئی۔

خیر النساء جعفری کوں نِکّے لاء کنوں ای ادب اتے لکّھݨ وِچ دلچسپی ہَئی۔ انّھاں دی پہلی اردو کہاݨی "بے روزگاری اور بندوق" ادبی رسالہ سوجھرو وِچ ہَئی۔ انّھاں دی مختصر کہاݨیاں دی کتاب "تخلیق کی موت" دے مُکھ نان٘ویں نال 1978ء وِچ چَھپّی ہَئی۔

سندھی ادب وِچ خیر النساء بولڈ لکھاری دی حیثیت نال مشہور ہِن، پَر نال ای اُوہ ہِک ٻہوں ای سادہ، صاف ستھری اَتے ہمدرد زنانی ہَن۔ اُوہ ہِک عمدہ کہاݨی مصنفہ ہَن۔ اُوہ کُھلّی سوچ اَتے کُھلّی ڳالھ کرݨ آلی زنانی ہَن۔ انّھاں نے تریمت اُتے تھیوݨ آلے ظلم اَتے اُون٘دے ہِیݨے پَن اَتے مجبوری کوں ٻہوں دلیری نال بیان کِیتا ہِے۔

## فوتڳی
خیر النساء جعفری دی فوتڳی 4 مارچ 1998ء کوں تھئی۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:سندھی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:سندھی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:سندھی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:سندھی ٻولی دے ادیب
ونکی:سندھی ٻولی دے مصنف زنانیاں
خاور ممتاز

خاور ممتاز (اردو: خاور ممتاز، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 1945ء) پاکستانی زنانیاں دے حقوق دی کارکن، یونیورسٹی لیکچرر اَتے اردو مصنفہ ہِن جنّھاں نے 2013ء کنوں 2019ء تئیں مسلسل ݙُو واری قومی کمیشن برائے زنانیاں دا وقار دی چیئر پرسن دی حیثیت نال کَم کِیتا ہِے۔

## ٹٻّر
خاور ممتاز دی شادی معمار کامل خان ممتاز نال تھئی۔ اِیں شادی کنوں انّھاں دے 3 ٻال ہِن: ہِک دھی سمیعہ ممتاز، جہڑی ہِک مہان٘دری اداکارہ ہِن، اَتے ݙُو پُتر ہِن۔

## تعلیم
خاور ممتاز نے ابتدائی اَتے ثانوی تعلیم کِیتے پاکستان دے سینٹ جوزف کانونٹ سکول وِچ داخلہ گِھدّا۔ انّھاں نے سینٹ جوزف کالج کنوں آپݨی ثانوی تعلیم پوری کِیتی اَتے جامعہ کراچی کنوں بین الاقوامی تعلقات وِچ بی اے اَتے ایم اے دی ڈگری گِھدّی۔ جامعہ کراچی وِچ اُوہ امتحان وِچ پہلے نمبر تے ہَن۔ انّھاں نے فرانسیسی ٻولی وِچ ڈپلومہ کِیتا ہِے۔ خاور ممتاز کوں ہِک واری پیرس دے سوربن یونیورسٹی وِچ تعلیم گِھنّݨ دا موقع وی مِلّیا ہَئی۔

## ایوارڈ اَتے پِچھاݨ
زنانیاں کوں اختیار آلا بݨاوݨ وِچ انّھاں دی شراکت کِیتے انّھاں کوں ٻہوں سارے ایوارڈ مِلّے ہِن۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستان وِچ تِرِیمتاں دے حقوق
حمیدہ اختر حسین رائے پوری

بیگم حمیدہ اختر حسین رائے پوری  (اردو: حمیدہ اختر حسین رائے پوری، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 22 نومبر 1918ء – فوتڳی: 20 اپریل 2009ء) پاکستان نال تعلق رکّھݨ آلی اردو ٻولی دی مہان٘دری مصنفہ، افسانہ نگار، ناول نگار، خاکہ نگار ہَن۔ اُوہ اردو دے مہان٘درے ادیب اختر حسین رائے پوری دی ذال ہَن۔

## حیاتی دا احوال
حمیدہ اختر حسین رائے پوری 22 نومبر 1918ء کوں ہردوئی، اتر پردیش، برطانوی ہندوستان وِچ ڄَمّی ہَن۔ انّھاں دے پِیؤ دا ناں ظفر عمر اُردو دے پہلے جاسوسی ناول نگار مَنّے وین٘دے ہِن۔ 1935ء وِچ بیگم حمیدہ اختر حسین رائے پوری دی شادی اُردو دے معروف نقاد، محقق، ٻولی وٹار اَتے ادیب اختر حسین رائے پوری نال تھئی۔ 1992ء وِچ اختر حسین رائے پوری دی فوتڳی دے بعد بیگم حمیدہ اختر حسین رائے پورینے آپݨی ادبی حیاتی دا اَغاز کِیتا اَتے آپݨے بے ساختہ اَتے سادہ اسلوب بیان دی پاروں اُردو دی اہم اہلِ قلم ڳِݨی ڳئی۔

## تصنیفاں

# وہ کون تھی؟ (ناول)
# پکائو اور کھلائو (کھانا پکانے کی تراکیب)
# سدا بہار (بچوں کی کہانیاں)
# نایاب ہیں ہم (خاکے)
# چہرے مہرے (خاکے)
# ہم سفر (خودنوشت)

## اعزازات
1998ء وِچ اکادمی ادبیات پاکستان نے انّھاں دی کتاب "نایاب ہیں ہم" اُتے وزیر اعظم ادبی انعام ݙِتّا۔

## فوتڳی
حمیدہ اختر حسین رائے پوری 20 اپریل 2009ء کوں کراچی، پاکستان وِچ فوت تھی ڳئی۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:اردو افسانہ نگار
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:پاکستانی افسانہ نگار
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
حجاب امتیاز علی

حجاب امتیاز علی (اردو: حجاب امتیاز علی، کنوں) (ڄمّݨ دی تریخ: 4 نومبر 1908ء – فوتڳی: 19 مارچ 1999ء) پاکستان دی اردو ٻولی دی مہان٘دری افسانہ نگار اَتے ناول نگار ہَن جہڑی آپݨی رومانی تحریراں دی وجہ کنوں مشہور تے مقبول تھئی۔ 

## حیاتی دا احوال

### ڄَمّݨ اَتے ٹبّر دا احوال
حجاب امتیاز علی نے 4 نومبر 1908ء وِچ حیدر آباد دکن، ہندوستان، دے ہِک مقتدر اَتے مہذب ٹَٻّر وِچ اَکھ کھولی۔ انّھاں دے پِیؤ سیّد محمد اسماعیل نظام حیدر آباد دے پہلے سیکرٹری ہَن۔ حجاب نے عربی، فارسی، اردو اَتے موسیقی دی تعلیم گھروں ای گِھدّی۔ انّھاں دا ناول زہرہ بیگم مقبول تِھیا اَتے فلسفیانہ مقالیاں دا مجموعہ گُلِ صحراء انّھاں دی قابل قدر یادگار ہِے۔

### شادی
حجاب دی شادی 1935ء وِچ ڈراما انار کلی دے مصنف امتیاز علی تاج نال تھئی۔ نکاح کنوں قبل حجاب دا ناں حجاب اسماعیل ہَئی، جہڑی بعد وِچ حجاب امتیاز علی مشہور تھی ڳئی۔

### پہلی مسلم زنانی پائلٹ
حجاب نے 1936ء وِچ ناردرن لاہور فلائنگ کلب کنوں ہوا بازی دی سند گِھدّی اَتے برٹش گورنمنٹ دی اُوہ پہلی زنانی پائلٹ اکھوائی۔ 

## تصنیفاں

### ناول

* ظالم محبت
* اندھیرا خواب
* پاگل خانہ

### افسانوی مجموعے

* وہ بہاریں یہ خزائیں
* میری ناتمام محبت
* احتیاط عشق
* ممی خانہ
* تحفے اور شگوفے
* صنوبر کے سائے اور دوسرے رومان

### آپ بیتی

* تصویرِ بتاں

### ڈائری

* لیل و نہار

### ٻولی وٹارے

* ننھی بیبیاں

## اعزازات
حجاب امتیاز علی دے اَخِیرلے ناول پاگل خانہ کوں آدم جی ادبی ایوارڈ نال نوازیا ڳِیا اَتے حکومت پاکستان نے انّھاں دی بہترین ادبی خذمتاں دے اعتراف وِچ انّھاں کوں ستارۂ امتیاز نال نوازیا۔

## فوتڳی
19 مارچ 1999ء کوں حجاب امتیاز علی لاہور، پاکستان وِچ فوت تھی ڳئی۔ اُوہ لاہور وِچ مومن پورہ دے قبرستان وِچ پُوری ڳئی۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:حیدر آبادی نژاد پاکستانی
ونکی:ستارۂ امتیاز گِھنَّݨ آلے
ونکی:اردو افسانہ نگار
ونکی:اردو ناول نگار
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ثمیرہ زرین

ثمیرہ زرین (اردو: ثمیرہ زرین، کنوں) (ڄمّݨ دی تریخ: فروری 1944 – فوتڳی: 13 اگست 1977ء) سندھ، پاکستان دی ہِک مہان٘دری اردو ٻولی دی کہاݨی نویس ہَئی۔ اُوہ سندھی ادب دی علمبردار زنانیاں وِچوں ہِک ہَن۔ انّھاں کوں سندھی ادب دی پہلی زنانی آکھیا وین٘دا ہِے۔ انّھاں دے ݙُو افسانوی مجموعے چھپ چُکے ہِن۔ 

### نِکّا لاء
ثمیرہ زرین 22 فروری 1944ء کوں شکار پور، سندھ، پاکستان دے ہِک ادبی ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَن۔ اِنّھاں دا اصل ناں سکینہ اعوان ہَئی۔ اِنّھاں دا پِیؤ دا ناں محمد اعظم اعوان ہَئی۔ انّھاں دے ݙاݙا محمد عارف اعوان آپ آپݨے ویلے دے مہان٘درے شاعر ہَن۔

### ادبی کَم کار
انّھاں نے 12 یا 13 ورھیاں دی عُمر وِچ کہاݨیاں لکّھݨ دا اَغاز کر ݙِتّا۔ انّھاں دی پہلی کہاݨی مشہور سندھی میگزین "نئی زندگی" وِچ چَھپّی ہَئی۔ انّھاں نے انسٹی ٹیوٹ آف سندھالوجی وِچوں ریسرچ فیلو دے طور تے کَم کِیتا۔ انّھاں نے 1947ء کنوں 1960ء تئیں نئی زندگی میگزین وِچ چَھپّݨ آلیاں کہاݨیاں مرتب کیتیاں اَتے چھاپیاں۔ اِیں مجموعے دا مُکھ نان٘واں ہَئی "مہران جون چھوکیوں (سندھ وِچ لہراں)" اَتے اِیہ 1962ء وِچ چَھپّیا ہَئی۔ انّھاں دے تلّے ݙتّے ڳئے کہاݨیاں دے مجموعے انّھاں دی فوتڳی دے بعد چَھپّے ہَن: 

* آؤن اہے ماروی (میں اُوہا ماروی ہاں)
* روشن چھانورو (روشن سایہ)

### فوتڳی
ثمیرہ زرین دی فوتڳی 13 اگست 1977ء کوں حیدر آباد، سندھ وِچ تَھئی۔

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:سندھ دے مصنف
ونکی:پاکستانی کہاݨی نویس
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
بانو قدسیہ

بانو قدسیہ (اردو: بانو قدسیہ، کنوں) (ڄَمّݨ دی تریخ: 28 نومبر 1928ء – فوتڳی: 4 فروری 2017ء) پاکستان نال تعلق رکّھݨ آلی اردو اَتے پنجابی ٻولی دی مہان٘دری اَتے معروف ناول نگار، افسانہ نگار اَتے ڈرامہ نویس ہَئی جہڑی آپݨے ناول راجہ گدھ دی وجہ کنوں ݙاڈھی مشہور تھئی۔

## حیاتی دا احوال
بانو قدسیہ 28 نومبر 1928ء کوں فیروز پور، برطانوی ہندوستان وِچ زمیندار ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَن۔ اِنّھاں دے پِیؤ چوہدری بدر الزماں چٹھہ زراعت وِچ بیچلر دی ڈگری رکھین٘دے ہَن۔ اُنّھاں دا انتقال بانو قدسیہ دی نِکّی عُمر وِچ ای تِھی ڳِیا اُوں ویلے بانو ہالی صرف ساڈھے ترے ورھیاں دی ہَئی۔ تقسیم ہند دے بعد اُوہ آپݨے ٹٻّر دے نال لاہور آ ڳئی۔

## تصنیفاں

* *آتش زیر پا*
* *آدھی بات*
* *ایک دن*
* *امر بیل*
* *آسے پاسے *
* *بازگشت*
* *چہار چمن*
* *چھوٹا شہر، بڑے لوگ*
* *دست بستہ*
* *دوسرا دروازہ*
* *دوسرا قدم*
* *فٹ پاتھ کی گھاس*
* حاصل گھاٹ
* *ہوا کے نام*
* *ہجرتوں کے درمیان*
* *کچھ اور نہیں *
* *لگن اپنی اپنی*

* *مرد ابریشم*
* *موم کی گلیاں *
* *نا قابل ذکر*
* *پیا نام کا دیا*
* *پروا*
* راجہ گدھ
* *سامان وجود*
* *شہر بے مثال*
* *شہر لازوال آباد ویرانے *
* *سدھراں*
* *سورج مکھی*
* *تماثیل*
* *توجہ کی طالب*
* "پھر اچانک یوں ہوا"
* "راہ رواں"

## ٻِیا ݙیکھو

* شفاق احمد
* قدرت اللہ شہاب
* ممتاز مفتی
* ابن انشاء

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی افسانہ نگار
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی ڈرامہ نگار زنانیاں
ونکی:پاکستانی ڈرامہ نگار
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:اردو افسانہ نگار
ونکی:اردو ناول نگار
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
اے آر خاتون

اے آر خاتون (اردو: اے آر خاتون، کنوں) یا امت الرحمٰن (ڄمّݨ دی تریخ: 1900ء – جھوک لݙا ڳئی: 24 فروری 1965ء) پاکستان نال تعلق رکّھݨ آلی اردو دی مہان٘دری ناول نگار ہَن جئیں "تصویر" اَتے "افشاں" جیہیں لازوال ناول لِکّھے۔ انّھاں دیاں تحریراں وِچ برصغیر دے مسلمان معاشرے دی تہذیبی اَتے اخلاقی قدراں دی بݨدی وِڳڑدی تصویر واضح نظردی ہِے اَتے اِیہو انّھاں دی تخصیص وی ہِے۔

## حیاتی دا احوال
اے آر خاتون 1920ء کوں دلی، برطانوی ہند وِچ ڄَمّی ہَئی۔ انّھاں دا اصل ناں امت الرحمٰن ہَئی۔ نِکّے لاء کنوں ای انّھاں کوں لِکّھݨ پڑھݨ دا ݙاڈھا شون٘ق ہَئی اَتے انّھاں نے اپݨے شون٘ق اَتے جستجو نال گھر دے اندر رہن٘دے ہوئے نہ صرف تعلیم پوری کِیتی بلکہ مضمون نگاری دا سلسلہ وی شروع کِیتا۔ انّھاں دے مضمون کئیں کئیں ویلے رسالہ "عصمت" وِچ چَھپدے رہن٘دے ہَن۔

## ناول نگاری
1929ء وِچ انّھاں نے اپݨاں پہلا ناول "شمع" لکّھیا جہڑا آپݨے دلکش اندازِ تحریر دی وجہ کنوں ݙاڈھا پسند کِیتا ڳِیا۔ شمع دے بعد انّھاں دا ݙُوجھا ناول "تصویر" ہَئی۔ اِیہ ناول وی شمع آلی کار ݙاڈھا پسند کِیتا ڳِیا۔ اِین٘دے بعد ڈِھڳ سارے ناول اردو  ناول لکھے جنّھاں وِچ: افشاں، فاکہہ، چشمہ، ہالا اَتے رُمانہ شامل ہِن۔

برطانوی ہند دی ون٘ݙ دے بعد اے آر خاتون پاکستان آ ڳئی ہَئی۔

## پاکستان آمد

## ڈرامائی تشکیل
اے آر خاتون دے کئی ناول پاکستان ٹیلی ویژنپ دی طرفوں پیش کیتے ڳئے ہِن اَتے ݙاڈھے پسند کِیتے ڳئے ہِن۔

## تصنیفاں

* افشاں
* ہالہ
* تصویر
* شمع
* چشمہ
* رُمانہ
* فرحانہ
* زیور
* عصمہ

## حوالے
اے آر خاتون 24 فروری 1965ء کوں لاہور، پاکستان وِچ جھوک لݙا ڳئی ہَئی۔ 

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:دلی دے مصنف
ونکی:پاکستانی مصنف
ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں
ونکی:لاہور دے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی ناول نگار
ونکی:اردو ناول نگار
ونکی:اردو ٻولی دے ادیب
ونکی:پاکستانی ادیب
انم زکریا

انم زکریا (اردو: انم زکریا، کنوں) کینیڈا وِچ رہوݨ آلی اردو ٻولی دی پاکستانی مصنف، زبانی تاریخ دان اَتے ماہرِ تعلیم ہِن۔ اُوہ انعام یافتہ کتاب "دی فوٹ پرنٹ آف پارٹیشن: بیانیہ آف فور جنریشن آف پاکستانی اینڈ انڈینز" (2015ء) دی مصنفہ ہِن۔

## تعلیم
انم نے میک گل یونیورسٹی کنوں بین الاقوامی ترقی وِچ ڈگری حاصل کیتی۔ 

## کَم کار آلی حیاتی
انم کوں ترقیاتی شعبے وِچ اَٹھ سالہ کیرئیر دا تجربہ ہے۔ 2010ء کنوں، اُوہ پاکستان وِچ ترقیاتی کَم اَتے تحقیقی کَمّاں وِچ شامل ہِن۔ 

اُوہ شہریاں دے محفوظ کِیتے ڳئے دستاویزاں دا پاکستان وِچ ہِک منصوبے وِچ زبانی تاریخ دان دی حیثیّت نال کَم کر چُکّی ہِن۔

اُوہ ہِک اَزاد صحافی ہِن اَتے انّھاں نے دی سکرول، الجزیرہ، دی نیو یارک ٹائمز، ڈان، ہل ہل ٹائمز اَتے وائر کِیتے مضمون لکّھے ہِن۔

## ایوارڈ
انعم نے آپݨی کتاب دی فوٹ پرنٹ آف پارٹیشن کِیتے 2017ء دے ایل ایف جرمن امن ایوارڈ جِتّیا۔ 

## کتاباں
تقسیم کے نقش: پاکستانیوں اور ہندوستانیوں کی چار نسلوں کی روایات۔2015

عظیم تقسیم کے مابین: پاکستان کے زیر انتظام کشمیر -2018 میں سفر

1971: بنگلہ دیش ، پاکستان اور ہندوستان کی عوام کی تاریخ - 2019

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی عالم زنانیاں
ونکی:پاکستانی ماہرین تعلیم
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:مصنف زنانیاں
ونکی:کینیڈا وِچ پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستانی صحافی زنانیاں
ونکی:صحافی زنانیاں
اسما نبیل

اسما نبیل (وفات: 1 جولائی 2021ء) پاکستانیاردو ٻولی دی  منظر نویس، شاعرہ، پروڈیوسر اَتے تخلیقی مشیر ہَئی۔ انّھاں نے پاکستانی ڈرامے، "خدا میرا بھی ہے" اتے "خانی" کِیتے سکرپٹ لِکّھے۔

## تعلیم
اسما نبیل نے 2000ء وِچ جامعہ کراچی کنوں ماس کمیونیکیشن وِچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کِیتی۔

## کَم کار آلی حیاتی
اسما نے ٻہوں ساریاں کمپنیاں وِچ اشتہاری صلاح کار دی حیثیت نال کَم کِیتا۔ 

اُوہ جے ڈبلیو ٹی وِچ چار سال تئیں تخلیقی ہدایت کار رہی۔ اُوہ اورینٹیم وِچ وی تخلیقی اڳواݨ رہی۔ اسما بعد وِچ والٹر پاکستان وِچ چیف تخلیقی افسر بݨ ڳئی۔ 

## وفات
اسماء نبیل پستان دے سرطان دے پاروں یکم جولائی 2021ء کوں کراچی وِچ جھوک لݙا ڳئی۔

## ایوارڈ
اسماء نبیل کوں 2015 وِچ پونڈ دی معجزہ زنانی قرار ݙِتا ڳِیا ہَئی۔ اُوہ لکس سٹائل ایوارڈز (2019) اَتے ہم انداز ایوارڈز (2019ء) وِچ بیسٹ مصنف دی حیثیت نال نامزد کیتی ڳئی۔ 

## فلمو گرافی

* خانی
* خدا میرا بھی ہے
* مان جاؤ نا 
* باندی
* سرخ چاندنی
* دمسہ

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی منظر نویس
ونکی:پاکستان وِچ سطان نال موتاں
ونکی:منظر نویس زنانیاں
ونکی:جامعہ کراچی دے فضلا
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن مصنف
ونکی:پاکستانی زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی شاعرہ
ونکی:پاکستانی شاعر زنانیاں
ادا جعفری

ادا جعفری (22 اگست 1924 ء – 12 مارچ 2015ء) اردو ٻولی دی معروف شاعرہ ہَن۔ انّھاں دی پیدائش 22 اگست 1924ء کوں بدایوں وِچ تھئی۔ انّھاں دا ٹٻّر آلا ناں عزیز جہاں ہِے۔ ایہ ترے ورھیاں دی ہَن جو انّھاں دے پِیؤ مولی بدر الحسن جھوک لݙا ڳئے ہَن۔ جین٘دے بعد انّھاں دی ݙیکھ بھال نانکیاں وِچ تَھئی۔ ادا جعفری نے تیرھاں ورھیاں دی عمر وِچ ای اردو شاعری دا اَغاز کر ݙِتا ہَئی۔ اُوہ ادا بدایونی دے ناں نال شعر آہدی ہَن۔ اُوں ویلے ادبی رسالیاں وِچ اُنّھاں دا کلام چَھپّݨ دا اَغاز تھی ڳِیا ہَئی۔ انّھاں دی شادی 1947ء وِچ نور الحسن جعفری نال تھئی۔ شادی دے بعد ادا جعفری دے ناں نال لِکّھݨ لڳ پئی۔ ادا جعفری عام طور تے اختر شیرانی اَتے اثر لکھنوی کنوں اصلاح گِھنْدی ریہی۔ انّھاں دے اُردو شعری مجموعہ "شہر درد" کوں 1968ء وِچ آدم جی ادبی انعام مِلیا۔ شاعری دے ٻہوں سارے مجموعاں کنوں ان٘ج "جو رہی سو بے خبری رہی" دے ناں نال انّھاں نے آپݨی خود نوشت سوانح عمری وی 1995ء وِچ لکھی۔ 1991ء وِچ حکومت پاکستان نے ادبی خذمتاں کوں منین٘دے ہوئے تمغائے امتیاز نال نوازیا۔ اُوہ کراچی وِچ رہن٘دی ہَن۔۔

## وفات
کُجھ مُد بِمار رہوݨ دے بعد اُوہ 12 مارچ 2015ء کوں جھوک لݙا ڳئی ہَن۔ 

## ٻِیا ݙیکھو

* پروفیسر فضیل جعفری

## تصنیفاں

* میں ساز ڈھونڈتی رہی 1950(شاعری)
* شہر درد 1967 (شاعری)1968ء وِچ آدم جی ادبی انعام مِلیا۔
* غزالاں تم توواقف ہو 1974 (شاعری)
* ساز سخن بہانہ ہے 1982 (شاعری) ہائیکو
* حرف شناسائی (شاعری)
* موسم موسم (کلیات2002ء)
* جو رہی سو بے خبری رہی 1995 ( خود نوشت)

## حوالے

ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی شاعر زنانیاں
ونکی:پاکستانی شاعرہ
ونکی:پاکستانی شعراء زنانیاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:شاعرہ
میمونہ بنت حارث

اُمّ المؤمنین میمونہ بنت حارث (ڄَمّݨ دی تریخ: 592ء – فوتڳی: دسمبر 671ء) پیغمبر اسلام حضرت محمدِ مصطفیٰ صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم  دی ذالیں وِچوں ہِک ہَن۔ آپ رسول اللہ ﷺ دی اَخِیرلی ذال ہَن۔ آپ 51ھ  کوں جھوک لݙا ڳئی ہَن۔

## ناں تے نسب

### ناں
آپ دا ناں بَرَّہ ہَئی جیکوں حضرت محمدِ مصطفیٰ صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم نے بَدل کے میمونہ رکھ ݙِتّا ہَئی۔ قبیلہ قریش نال انّھاں دا تعلق ہَئی۔

### نسب
انّھاں دا پِیؤ دی طرفوں نسب اِین٘ویں ہے: 

* میمونہ (رضی اللہ عنہا) بنت ہند بنت عوف بن زُہَیر بن حارث بن حماطہ بن جرش۔

اِنّھاں دی اَمّاںہند بنت عوف دا تعلق یمن دے قبیلہ حمیر نال ہَئی۔ امّاں دی طرفوں سلسلۂ نسب اِین٘ویں ہِے:  

* میمونہ (رضی اللہ عنہا) بنت حارث بن حزن ابن بحیر بن ہزم بن رویبہ بن عبد اللہ بن ہلال بن عامر بن صعصہ بن معاویہ بن بکر بن ہوازن بن منصور بن عکرمہ بن خصفہ بن قیس بن عیلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان۔

## حوالے

ونکی:محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
ونکی:محمد ﷺ دیاں ذالیں
ونکی:ام المومنین
ونکی:مومناں دیاں مان٘واں
ونکی:ازواجِ مطہرات
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دیاں عالمہ زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں
ام فروہ بنت القاسم

ام فروہ بنت القاسم اہل بیت دے وݙیرے اَتے اہل سنت دے پنڄویں امام محمد الباقر دی ذال اَتے اہل سنت دے چھین٘ویں امام جعفر الصادق دی اَمّاں ہَن۔

## سوانح
سیّدہ اُمّ فروہ دے پِیؤ القاسم بن محمد بن ابو بکر ہن اتے ݙاݙا محمد بن ابو بکر اَتے پر ݙاݙا خلیفۃ الرسول حضرت ابو بکر صدیق ہَن۔ سیدہ ام فروہ دی اَمّاںاسماء بنت عبد الرحمن بن ابو بکر صدیق ہَن۔ سیّدہ اُم فروہ دا نکاح امام محمد الباقر نال تِھیا ہَئی جنّھاں کنوں اُنّھاں دے پُترامام جعفر الصادق ڄَمّے ہَن۔

## روایت حدیث
سیّدہ ام فروہ علم و حکمت اَتے روایتحدیث دی وجہ کنوں مہان٘درے ہِن۔ فقہ شیعہ وِچ اُنّھاں دیاں روایتاں سیدنا علی زین العابدین کنوں مروی ہِن۔

## فوتڳی
ذرائے وِچ انّھاں دے جھوک لݙا ون٘ڄݨ دے سال یا انّھاں دی عُمر دا ذکر کائے نِھیں پَر ذرائع ݙسین٘دے ہِن جو انّھاں کوں جنت البقیع وِچ آپݨے پئے اَتے انّھاں دے پُتر جعفر الصادق دی قبر دے نیڑے پُوریا ڳِیا ہَئی۔ 

## ٻِیا ݙیکھو

* محمد الباقر
* جعفر الصادق
* قاسم بن محمد بن ابی بکر
* محمد بن ابو بکر
* حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ

## حوالے

ونکی:شیعہ
ونکی:اہل بیت
ونکی:عرب مسلم شخصیّتاں
ونکی:شیعہ اثنا عشری
ونکی:عالمہ
ونکی:عالم زنانیاں
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
امامہ بنت حمزہ

امامہ بنت حمزہ (وفات: ستویں صدی عیسوی، بمقام مدینہ منورہ) عہد نبوی وِچ موجود مشہور صحابیہ ہَن۔ امامہ دے پِیؤ حمزہ بن عبد المطلب اَتے امّاں سلمیٰ بنت عمیس ہَن۔ امامہ عہدِ نبوی اَتے عہدِ صحابہ دی ہِک مہان٘دری شخصیت ہَن۔

## ناں تے نسب
سیّد ہ امامہ دے پِیؤ حمزہ بن عبد المطلب ہِن اَتے امّاں سلمیٰ بنت عمیس ہن۔ امامہ محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی پتریر ہَن۔ ابن حجر عسقلانی نے انّھاں دے اݨ ڳِݨَت ناں نقل کِیتے ہِن جنّھاں وِچ عمارہ، فاطمہ، امامہ، امۃ اللہ اتے سلمیٰ وغیرہ ناں رلّے ہوئے ہِن اَتے لکّھا ہِے جو اوّل الذکر ناں یعنی عمارہ ڈھیر معروف ہِے۔ انجو انج سیرت نگاراں نے وی اِنّھاں دے ناں دی صراحت کیتی ہے جو اُنّھاں دا اصل ناں عمارہ ای ہَئی۔ سلمیٰ بنت عمیس دی ڳݨتری اُنّھاں زنانیاں وِچ تِھین٘دی ہِے جنّھاں نے دین اسلام دی اَغازی تبلیغ دے ݙیہاڑیاں وِچ اسلام کوں مَنّیا اَتے جنّھاں زنانیاں کوں محمد صلی اللہ علیہ وسلم نے "الاخوات  مومنات" دا خطاب عطاء کِیتا یعنی "مسلمان بھیݨیں"۔ سلمیٰ بنت عمیس امّاں دی طرفوں اُم المومنین میمونہ بنت حارث اَتے ام الفضل زوجہ عباس بن عبد المطلب دی بھیݨ ہَن۔ حمزہ بن عبد المطلب کنوں سیّدہ امامہ ڄَمّے ہَن۔ غزوہ احد شوال 3 ہجری وِچ حضرت حمزہ بن عبدالمطب شہید تھی ڳئے تاں سلمیٰ بنت عمیس نے شداد بن الہاد اللیثی نال نکاح کِیتا اَتے اُنّھاں کنوں عبداللہ اَتے عبد الرحمٰن ڄمّے ہَن جنّھاں دے ناں اُتّے اُنّھاں نے آپݨی کُنیّت رکّھی۔

## حوالے

ونکی:صحابیہ
ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:صحابیات
آمنہ نازلی

آمنہ نازلی (اردو: آمنہ نازلی) اردو ٻولی دی ادیبہ، افسانہ نگار اَتے ڈرامہ نگار ہَن۔ اُوہ 1914ء کوں راجپوتانہ (بھارت) ، (اُوں ویلے برطانوی ہند) وِچ شیخ نیاز محمد دے گھر ڄَمّی ہَن۔

## حیاتی دا احوال
انّھاں دے پِیؤ دا ناں شیخ نیاز محمد ہَئی۔ انّھاں نے پنجاب یونیورسٹی لاہور کنوں ادیب فاضل دا امتحان پاس کِیتا۔ انّھاں دی شادی مولانا راشد الخیری دے پُتر رازق الخیری نال تھئی جہڑے معروف ادیب ہَن اَتے ماہنامہ "عصمت" دہلی دے مدیر ہَن۔ قیام پاکستان دے بعد ایہ رسالہ کراچی کنوں چَھپدا رِیہا۔ رازق الخیری دے جھوک لݙا ون٘ڄݨ دے بعد آمنہ نازلی نے اِیں رسالے دی ادارت کیتی۔ ایہ 1977ء کنوں 1982ء تئیں ماہنامہ "جوہر نسواں" کراچی دی مُدیرہ وی رہی ہَن۔ انّھاں دی اولاد وِچ جسٹس ریٹائرڈ حاذق الخیری، معروف ادیبہ و صحافی صفورا خیری اَتے معروف شاعرہ صائمہ خیری شامل ہِن۔

## تخلیقاں
13۔ہنڈکلیاں

1۔ دولت پر قربانیاں (افسانے)

2۔ہم اور تم (افسانے)

3۔ننگے پاوں (افسانے)

4۔دوشالہ (ڈرامے)

5۔عقل کی باتیں

6۔تاریخی لطیفے(1946)

7۔خواتین کی دستکاریاں

8۔عصمتی دسترخوان

9۔مشرقی ومغربی کھانے

10۔بیماروں کے کھانے

11۔مذاقیہ کھانے

12۔عصمتی کشیدہ کاری

آمنہ نازلی نے رسالیاں دی ادارت کنوں ان٘ج کتاباں وی لکّھیاں اَتے انّھاں دیاں کتاباں دی تعداد 13 ہِے:

## وفات
آمنہ نازلی  3 فروری 1996ء کوں 82 ورھیاں دی عُمر وِچ کراچی وِچ جھوک لݙا ڳئی اَتے اُتھائیں پُوری ڳئی ہَن۔ 

## حوالے

ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:پاکستانی اردو مصنف
ونکی:پاکستانی ادیب
ونکی:پاکستانی افسانہ نگار
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:کراچی دیاں مصنف زنانیاں
ونکی:اردو افسانہ نگار