open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ایرک کینڈل

## ایرک رچرڈ کینڈل
(Eric Richard Kandel The Scientist of Memory)

ایرک رچرڈ کینڈل ہک آسٹرین وچ پیدا تھیوݨ والے امریکی طبیب ہن جیڑھے نفسیات وچ ماہر ہن ، ہک نیورو سائنسدان تے کولمبیا یونیورسٹی وچ کالج آف فزیشنز اینڈ سرجنز وچ بائیو کیمسٹری تے بائیو فزکس دے پروفیسر ہن ۔ انہاں کوں نیورونز وچ یادداشت دی ذخیرہ اندوزی دی فزیولوجیکل بنیاد تے تحقیق کیتے 2000 وچ فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں ایہ انعام ارود کارلسن تے پال گرینگارڈ دے نال ونڈیا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ایرک کینڈل 7 نومبر 1929 کوں ویانا ، آسٹریا وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین یہودی ہن ۔ کینڈل ابتدائی تعلیم ویانا وچ حاصل کیتی تے بعد وچ امریکہ ہجرت کر ڳئے ۔ امریکہ وچ انہاں بروکلین کالج توں تاریخ تے ادب وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
بی اے مکمل کرݨ توں بعد ، کینڈل نیو یارک یونیورسٹی وچ داخلہ گھدا تے طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ ایم ڈی دی ڈگری حاصل کرݨ توں بعد ، کینڈل کجھ عرصہ مختلف ہسپتالاں وچ انٹرن شپ تے ریزیڈنسی کیتی ۔ ول انہاں بطور نیورو سائنسدان کم شروع کیتا ۔ 

## یادداشت تے نیورونز
کینڈل دی سب توں اہم تحقیق یادداشت (memory) تے نیورونز (neurons) تے ہئی ۔ انہاں سمندری گھونگ (sea slug) تے کم کر تے پتہ لڳایا کہ یادداشت کیویں نیورونز وچ ذخیرہ تھیندی ہے ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ نیورونز وچ کجھ خاص پروٹینز یادداشت بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کریندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایہ سمجھݨ وچ مدد کیتی کہ یادداشت کیویں کم کریندی ہے تے کیویں سیکھݨ دے عمل وچ تبدیلیاں تھیندیاں ہن ۔ 

## نوبل انعام
2000 وچ ایرک کینڈل ، ارود کارلسن تے پال گرینگارڈ کوں "نیورو ٹرانسمیشن وچ سگنل ٹرانسڈکشن بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

کولمبیا یونیورسٹی

کینڈل کولمبیا یونیورسٹی وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندے ریہے ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
ایرک کینڈل ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں نیورو سائنس دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال یادداشت کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
ایرک رچرڈ کینڈل ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندے پئے ہن ۔
لیلینڈ ہارٹ ویل

## لیلینڈ ہیریسن "لی" ہارٹ ویل
(Leland Harrison "Lee" Hartwell The Expert of Cell Division)

لیلینڈ ہیریسن "لی" ہارٹ ویل ہک امریکی ہن جیڑھے فریڈ ہچنسن کینسر ریسرچ سینٹر دے سابق صدر تے ڈائریکٹر ہن ۔ انہاں 2001 وچ پال نرس تے ٹم ہنٹ دے نال مل تے سیلز دی ونڈ (ڈپلیکیشن) کوں کنٹرول کرݨ والے پروٹین مالیکیولز دی دریافت تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
لیلینڈ ہارٹ ویل 30 اکتوبر 1939 کوں لاس اینجلس ، کیلیفورنیا وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک مکینک ہن ۔ ہارٹ ویل ابتدائی تعلیم لاس اینجلس وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی توں ریاضی وچ بی اے دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
بی اے مکمل کرݨ توں بعد ، ہارٹ ویل میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (MIT) وچ داخلہ گھدا تے بائیولوجی وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، ہارٹ ویل کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلوشپ تے تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او یونیورسٹی آف واشنگٹن وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## سیل سائیکل تے چیک پوائنٹس
ہارٹ ویل دی سب توں اہم تحقیق سیل سائیکل (cell cycle) تے چیک پوائنٹس (checkpoints) تے ہئی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ سیل دی ونڈ کوں کنٹرول کرݨ والے کجھ خاص جینز موجود ہوندے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ سیل سائیکل وچ کجھ چیک پوائنٹس ہوندے ہن جیڑھے ایہ یقینی بݨیندے ہن کہ سیل دی ونڈ صحیح طریقے نال تھی رہی ہے ۔ اگر کوئی خرابی ہووے تاں چیک پوائنٹس سیل دی ونڈ کوں روک ݙیندے ہن ۔ انہاں دی تحقیق کینسر کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ہے ، کیوں جو کینسر وچ سیلز کنٹرول توں ٻاہر ونڈ تھیوݨ لڳدے ہن ۔ 

## نوبل انعام
2001 وچ لیلینڈ ہارٹ ویل ، پال نرس تے ٹم ہنٹ کوں "سیل سائیکل دے کلیدی ریگولیٹرز دی دریافتاں کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## فریڈ ہچنسن کینسر ریسرچ سینٹر
ہارٹ ویل فریڈ ہچنسن کینسر ریسرچ سینٹر وچ بطور صدر تے ڈائریکٹر وی خدمات انجام ݙتیاں ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
لیلینڈ ہارٹ ویل ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال سیل دی ونڈ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
لیلینڈ ہیریسن ہارٹ ویل ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندے پئے ہن ۔
ٹم ہنٹ

## سر رچرڈ ٹموتھی ہنٹ
سر رچرڈ ٹموتھی ہنٹ ہک برطانوی بائیو کیمسٹ تے مالیکیولر فزیالوجسٹ ہن ۔ انہاں کوں 2001 وچ پال نرس تے لیلینڈ ہارٹ ویل دے نال مل تے سیلز دی ونڈ کوں کنٹرول کرݨ والے پروٹین مالیکیولز دی دریافت تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 1980 دے ݙہاکے دے اوائل وچ کھادے ہوئے سمندری ارچن انڈیاں دا مطالعہ کریندے ہوئے ، ہنٹ سائکلن (cyclin) دریافت کیتا ، جیڑھا ہک پروٹین اے جیڑھا سیل ونڈ چکراں دے دوران سائیکلیک طور تے جمع تھیندا اے تے ختم تھی ویندا ہے ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
رچرڈ ہنٹ 19 فروری 1943 کوں نارتھمپٹن ، انگلینڈ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک لیکچرر ہن ۔ ہنٹ ابتدائی تعلیم نارتھمپٹن وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کیمبرج یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، ہنٹ کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## سائکلن دی دریافت
ہنٹ دی سب توں اہم دریافت سائکلن (cyclin) ناں دے پروٹین دی ہئی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ سائکلن سیل سائیکل (cell cycle) وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔ سائکلن پروٹین سیل دی ونڈ کوں کنٹرول کریندا ہے ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ سائکلن دی مقدار سیل سائیکل دے دوران تبدیل تھیندی ہے ۔ 

## نوبل انعام
2001 وچ رچرڈ ہنٹ ، پال نرس تے لیلینڈ ہارٹ ویل کوں "سیل سائیکل دے کلیدی ریگولیٹرز دی دریافتاں کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
رچرڈ ہنٹ ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال سیل دی ونڈ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
سر رچرڈ ٹموتھی ہنٹ ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندے پئے ہن ۔
سڈنی برینر

## سڈنی برینر
سڈنی برینر ہک جنوبی افریقی بائیولوجسٹ ہن ۔ 2002 وچ ، انہاں رابرٹ ہوروٹز تے سر جان سولسٹن دے نال مل تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ برینر جینیٹک کوڈ تے مالیکیولر بائیولوجی دے ٻئے شعبیاں وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں راؤنڈ ورم Caenorhabditis elegans کوں ڈیولپمنٹل بائیولوجی دی تحقیق کیتے ہک ماڈل آرگنائزم دے طور تے قائم کیتا ، تے امریکہ وچ مالیکیولر سائنسز انسٹیٹیوٹ دی بنیاد رکھی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
سڈنی برینر 13 جنوری 1927 کوں جنوبی افریقہ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین لتھوانیائی یہودی ہن جیڑھے ہجرت کر تے جنوبی افریقہ آئے ہن ۔ برینر ابتدائی تعلیم جنوبی افریقہ وچ حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف وٹ واٹرسرینڈ توں طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، برینر کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او انگلینڈ چلے ڳئے جتھاں انہاں بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

## جینیٹک کوڈ تے مالیکیولر بائیولوجی
برینر دی سب توں اہم تحقیق جینیٹک کوڈ (genetic code) تے مالیکیولر بائیولوجی (molecular biology) تے ہئی ۔ انہاں فرانسس کرک دے نال مل تے جینیٹک کوڈ تے کم کیتا تے ایہ پتہ لڳایا کہ ڈی این اے وچ موجود نیوکلیوٹائڈز دا سیکونس پروٹینز دے امینو ایسڈ سیکونس کوں کیویں طے کریندا ہے ۔ انہاں ریبوزومز (ribosomes) تے میسنجر آر این اے (messenger RNA) تے وی تحقیق کیتی ۔ 

## Caenorhabditis elegans
برینر Caenorhabditis elegans ناں دے راؤنڈ ورم کوں ڈیولپمنٹل بائیولوجی دی تحقیق کیتے ہک ماڈل آرگنائزم دے طور تے قائم کیتا ۔ C. elegans ہک سادہ جانور اے جیڑھا ڈیولپمنٹل بائیولوجی دی تحقیق کیتے ٻہوں مفید ہے ۔ برینر C. elegans تے کم کر تے ایہ پتہ لڳایا کہ جینز کیویں جانوراں دی نشوونما کوں کنٹرول کریندے ہن ۔ 

## نوبل انعام
2002 وچ سڈنی برینر ، ایچ رابرٹ ہوروٹز تے سر جان ای سولسٹن کوں "جینز دے ذریعے اعضا دی نشوونما تے پروگرام شدہ سیل ڈیتھ دے جینیٹک کنٹرول بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## مالیکیولر سائنسز انسٹیٹیوٹ
برینر مالیکیولر سائنسز انسٹیٹیوٹ (Molecular Sciences Institute) دی بنیاد رکھی ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
سڈنی برینر ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جینز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## وفات
سڈنی برینر 5 اپریل 2019 کوں سنگاپور وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
رابرٹ ہوروٹز

## ہاورڈ رابرٹ ہوروٹز
ہاورڈ رابرٹ ہوروٹز ہک امریکی بائیولوجسٹ ہن جنہاں دی Caenorhabditis elegans ناں دے نیماٹوڈ کیڑے تے تحقیق تے انہاں کوں 2002 وچ سڈنی برینر تے جان سولسٹن دے نال مل تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں دی "اعضا دی نشوونما تے پروگرام شدہ سیل ڈیتھ دے جینیٹک ریگولیشن بارے اہم دریافتاں" "طبی تحقیق کیتے اہم ہن تے انہاں ٻہوں ساری بیماریاں دی پیتھوجینیسس تے نویں روشنی ڈالی ہے ۔ "

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ہاورڈ ہوروٹز 8 مئی 1947 کوں شکاگو ، الینوائے وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین یہودی ہن ۔ ہوروٹز ابتدائی تعلیم شکاگو وچ حاصل کیتی تے بعد وچ میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (MIT) توں ریاضی وچ بی ایس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
بی ایس مکمل کرݨ توں بعد ، ہوروٹز ہارورڈ یونیورسٹی وچ داخلہ گھدا تے بائیولوجی وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، ہوروٹز کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلوشپ تے تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (MIT) وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## Caenorhabditis elegans تے پروگرام شدہ سیل ڈیتھ
ہوروٹز دی سب توں اہم تحقیق Caenorhabditis elegans تے پروگرام شدہ سیل ڈیتھ (programmed cell death) تے ہئی ۔ انہاں C. elegans تے کم کر تے پتہ لڳایا کہ کجھ جینز سیلز دی موت کوں کنٹرول کریندے ہن ۔ انہاں جینز کوں سی ای ڈی جینز (CED genes) آکھیا ویندا ہے ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ پروگرام شدہ سیل ڈیتھ نارمل نشوونما دا ہک اہم حصہ ہے ۔ 

## نوبل انعام
2002 وچ ہاورڈ ہوروٹز ، سڈنی برینر تے جان ای سولسٹن کوں "جینز دے ذریعے اعضا دی نشوونما تے پروگرام شدہ سیل ڈیتھ دے جینیٹک کنٹرول بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (MIT)
ہوروٹز ہن وی میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (MIT) وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندے پئے ہن ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
ہاورڈ ہوروٹز ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال سیل ڈیتھ کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
ہاورڈ رابرٹ ہوروٹز ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندے پئے ہن ۔
جان سولسٹن

## سر جان ایڈورڈ سولسٹن
سر جان ایڈورڈ سولسٹن ہک برطانوی بائیولوجسٹ تے اکیڈمک ہن جنہاں Caenorhabditis elegans ناں دے کیڑے دے سیل لائنایج تے جینوم تے کم کرݨ تے 2002 وچ اپݨے سنگتیاں سڈنی برینر تے رابرٹ ہوروٹز دے نال مل تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ او انسانی جینوم ریسرچ وچ ہک رہنما ہن تے یونیورسٹی آف مانچسٹر وچ انسٹیٹیوٹ فار سائنس ، ایتھکس اینڈ انوویشن دے چیئرمین ہن ۔ سولسٹن عوامی مفاد وچ سائنس دے حق وچ ہن ، جداں کہ سائنسی معلومات تک مفت عوامی رسائی تے جینز دی پیٹنٹنگ تے جینیاتی ٹیکنالوجیز دی نجکاری دے خلاف ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
جان سولسٹن 27 مارچ 1942 کوں بکنگھم شائر ، انگلینڈ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک پادری ہن ۔ سولسٹن ابتدائی تعلیم بکنگھم شائر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کیمبرج یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، سولسٹن کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

## Caenorhabditis elegans تے جینوم
سولسٹن دی سب توں اہم تحقیق Caenorhabditis elegans تے جینوم (genome) تے ہئی ۔ انہاں C. elegans تے کم کر تے ایہ پتہ لڳایا کہ ایں کیڑے دے سارے سیلز کیویں بݨدے ہن تے کیویں مریندے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ C. elegans دا جینوم کتنا وڈا اے تے ایندے وچ کہڑے جینز موجود ہن ۔ 

## انسانی جینوم پراجیکٹ
سولسٹن انسانی جینوم پراجیکٹ (Human Genome Project) وچ وی شامل ہن ۔ انہاں انسانی جینوم دی سیکونسنگ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

## نوبل انعام
2002 وچ جان سولسٹن ، سڈنی برینر تے رابرٹ ہوروٹز کوں "جینز دے ذریعے اعضا دی نشوونما تے پروگرام شدہ سیل ڈیتھ دے جینیٹک کنٹرول بارے دریافتاں" تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## سائنس تے عوامی مفاد
سولسٹن سائنس کوں عوامی مفاد وچ استعمال کرݨ دے حق وچ ہن ۔ او سائنسی معلومات تک مفت عوامی رسائی دے حق وچ ہن تے جینز دی پیٹنٹنگ تے جینیاتی ٹیکنالوجیز دی نجکاری دے خلاف ہن ۔ 

## وفات
سر جان ایڈورڈ سولسٹن 6 مارچ 2018 کوں کیمبرج ، انگلینڈ وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
پال لاؤٹربر

## پال کرسچن لاؤٹربر
(Paul Christian Lauterbur The Inventor of MRI)

پال کرسچن لاؤٹربر ہک امریکی کیمسٹ ہن جنہاں پیٹر مینزفیلڈ دے نال مل تے 2003 وچ مقناطیسی ریزوننس امیجنگ (MRI) دی تیاری کوں ممکن بݨاوݨ والے کم تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
پال لاؤٹربر 6 مئی 1929 کوں اوہائیو ، امریکہ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین سوئس مہاجر ہن ۔ لاؤٹربر ابتدائی تعلیم اوہائیو وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کیس ویسٹرن ریزرو یونیورسٹی توں کیمسٹری وچ بی ایس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
بی ایس مکمل کرݨ توں بعد ، لاؤٹربر پٹسبرگ یونیورسٹی وچ داخلہ گھدا تے کیمسٹری وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، لاؤٹربر کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلوشپ تے تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او سٹیٹ یونیورسٹی آف نیو یارک وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## مقناطیسی ریزوننس امیجنگ (MRI)
لاؤٹربر دی سب توں اہم تحقیق مقناطیسی ریزوننس امیجنگ (MRI) تے ہئی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ مقناطیسی ریزوننس (magnetic resonance) کوں استعمال کر تے جسم دے اندرونی اعضا دیاں تصویراں بݨائی ونڄ سڳدی ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ مقناطیسی فیلڈ وچ گریڈینٹس (gradients) استعمال کر تے تھری ڈی (3D) تصویراں وی بݨائی ونڄ سڳدی ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایم آر آئی دی تیاری کوں ممکن بݨایا ، جیڑھا کہ طبی تشخیص وچ ٻہوں اہم ہے ۔ 

## نوبل انعام
2003 وچ پال لاؤٹربر تے پیٹر مینزفیلڈ کوں "مقناطیسی ریزوننس امیجنگ دی دریافتاں کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
پال لاؤٹربر ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں کیمسٹری تے طب دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ایم آر آئی دی تیاری ممکن تھئی ، جیڑھا کہ طبی تشخیص وچ ٻہوں اہم ہے ۔ 

## وفات
پال لاؤٹربر 27 مارچ 2007 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
امام جعفر الصادق

امام جعفر الصادق (علیہ السلام) دی زندگی ٻہوں عظیم تے علمی اہمیت رکھدی ہے۔ امام جعفر الصادق (علیہ السلام) دا سن پیدائش 83 ہجری (702 عیسوی) اچ مدینہ منورہ اچ تھیا۔ او امام محمد باقر (علیہ السلام) دے پتر ہن تے  چھیویں شیعہ اثناعشری امام ہن۔

## حیات مبارکہ
امام جعفر الصادق (علیہ السلام) دے دور اچ اسلامی دنیا اچ ٻہوں ساری علمی تے ثقافتی ترقی تھئی۔ او ٻہوں وݙے عالم تے فقیہ ہن تے انہاں دے دور اچ اسلامی علوم دی ٻہوں ترقی تھئی۔ امام صادق (علیہ السلام) نے ٻہوں سارے شاگرداں کوں تعلیم ݙتی تے انہاں دے شاگرداں اچ وݙے وݙے علماء تے فقہاء شامل ہن۔

امام جعفر الصادق (علیہ السلام) نے اپݨے دور اچ ٻہوں ساری حدیثیں بیان کیتیاں تے فقہی مسائل تے ٻہوں سارے علمی مباحث چلائے۔ انہاں دے علمی کارنامے اسلامی دنیا اچ ٻہوں مشہور ہن تے انہاں کوں "بانی علم فقہ" دے طور تے وی یاد کیتا ویندے۔
امام جعفر الصادق (علیہ السلام) دی زندگی دے حالات اسلامی تاریخ اچ ٻہوں اہمیت رکھدن تے انہاں دے علمی تے روحانی کارنامے ہمیشہ یاد رکھے ویسن۔ انہاں دی تعلیمات اسلامی دنیا اچ ہک روشن چراغ دی حیثیت رکھدن۔

## شہادت
امام جعفر الصادق (علیہ السلام) دی زندگی دے آخری دور اچ سیاسی حالات خراب تھئے ہوئے ہن۔ انہاں کوں عباسی خلیفہ منصور دے دور اچ کافی ساری مشکلات دا سامݨا کرݨا پیا۔ آخرکار امام صادق (علیہ السلام) کوں 148 ہجری (765 عیسوی) اچ زہر ݙے کے شہید کر ݙتا ڳیا۔

## حوالے
ڈیموکریٹک موومنٹ پارٹی

پنجابی کانفرنس وچ SDP دی شرکت کوں سرائیکی لوکیں نال منافقت سمجھݨا بالکل درست ہے۔ سرائیکی قوم پرستاں دے نزدیک، SDP دا ایہ اقدام سرائیکی حقوق تے ثقافت دے تحفظ دے بجائے پنجابی ثقافت تے سیاست کوں فوقیت ݙیوݨ دا اشارہ ہے۔  

سرائیکی علاقیاں وچ SDP دا مقصد سرائیکی زبان، ثقافت تے سیاسی حقوق دی نمائندگی کرݨا ہووݨا چاہیدا ہا، لیکن پنجابی کانفرنس وچ شرکت نال ایہ تاثر ملدے جو اوہ سرائیکی عوام دے مفادات کوں پسِ پشت ݙے کے پنجابی دباؤ یا اثر وچ آ گئے ہن۔  

ایں طرح دے اقدامات نال سرائیکی عوام وچ مایوسی پھیلدی ہے، کیوں جو اوہ اپݨے حقوق تے شناخت دے تحفظ کیتے SDP تے بھروسہ کریندے ہن۔ اگر SDP واقعی سرائیکی قوم دی ترجمانی کرݨ چاہندی ہے، تاں اوہناں کوں چاہیدا ہے جو اوہ سرائیکی عوام دے مسائل تے حقوق کوں اولیت ݙیوݨ تے پنجابی ثقافت دے مقابلے وچ سرائیکی ثقافت دی نمائندگی کرݨ۔  

سرائیکی عوام دی خواہش ہے جو اوہناں دی سیاسی جماعتاں اوہناں دے حقوق تے ثقافت دے تحفظ کیتے مضبوط موقف اختیار کرن تے کہیں وی قسم دی منافقت یا سمجھوتے توں پرہیز کرن۔
اربابی

اربابی یا ارباب زئی ہک بلوچ قبیلہ ہے جیندا ذکر بلوچ قبیلے دی عمومی فہرستیں وچ وی ملدے۔ ایں قبیلے دا تعلق بلوچیں دی نسلی تے ثقافتی ورثے نال ہے، جیڑھا خاص طور تے **ایرانی بلوچستان** تے **پاکستانی بلوچستان** دے علاقیاں نال منسلک ہے 135۔

### علاقہ تے آبادی
ایہ قبیلہ ایران دے صوبہ سیستان تے بلوچستان وچ وی رہندےہن، خاص طور تے زابل دے علاقیاں وچ، جتھاں ایہ دریاچہ ہامون دے کنارے آباد ہن تے صیادی (مچھی دا شکار) دے پیشے نال وابستہ ہن ۔اربابی قبیلے دے لوک زیادہ تر بلوچستان، سندھ تے پنجاب دے سرائیکی وسیب وچ آباد ہن۔     - خاص طور تے ڈیرہ غازی خان، راجن پور، تے مظفر گڑھ دے علاقیاں وچ ایں قبیلے دی وݙی آبادی ہے۔

### ثقافت تے روایات
اربابی قبیلے دے لوک بلوچ ثقافت دے امین ہن تے اپݨی روایات تے زبان کوں سنڄاݨݨ وچ فخر محسوس کریندے ہن۔     - ایں قبیلے دے لوک شجاعت، مہمان نوازی تے وفاداری کیتے مشہور ہن۔

### مشہور شخصیات
اربابی قبیلے وچ کئی مشہور تے بااثر شخصیات ہن، جیڑھے سیاسی، سماجی تے ثقافتی میدان وچ اپݨا کردار ادا کریندے رہے ہن۔     -

### معیشت
اربابی قبیلے دے لوک زیادہ تر  رڑھ واہی، مال مویشی پالݨ تے ٻئے دیہاتی پیشیاں نال وابستہ ہن۔     - کُجھ لوک شہری علاقیاں وچ کاروبار تے نوکریاں وی کریندے ہن۔

### زبان
اربابی قبیلے دے لوک زیادہ تر سرائیکی، بلوچی تے سندھی زباناں الویندےہن۔  

### حوالہ
احمدزئی

احمد زئی ہک بلوچ قبیلہ ہے جیہڑا بلوچستان تے سندھ اچ آباد ہے۔ احمدزئی بروہی دے مکیہ قبیلے وچوں ہے۔

## مشاہیر

* شہلا احمد زئی بلوچ
* پروفیسر انوار احمد زئی

## حوالہ
اعظم خیل

اعظم خیل لاشاری بلوچیں دا ہک قبیلہ ہے جیہڑا سندھ تے بلوچستان دے ضلع موسیٰ خیل اچ آباد ہے۔

## حوالہ
پرکانی

پرکانی بلوچستان اچ ہک بلوچ قبیلہ ہے۔

## علاقے
پرکانی لوپ

**شخصیات**

* حفیظ الرحمن پرکانی (طالب علم، لارنس کالج مری)
* سراج احمد پرکانی (طالب علم، پی ای ایف کالج پشاور)
* نمرہ پرکانی
* قادر بخش پرکانی (چیف آف سیکشن پلاننگ اینڈ ڈویلپمنٹ)
* ڈاکٹر اشفاق احمد پرکانی (کالم نگار)
* نور احمد پرکانی (کوئی/سیکرٹری مائنز اینڈ منرلز ڈویلپمنٹ اتھارٹی
پوادی

پوادی ہک بلوچ قبیلہ ہے جیہڑا بنیادی طور تے بلوچستان تے سندھ دے مختلف علاقیاں اچ آباد ہے۔ ایہ قبیلہ روایتی بلوچ ثقافت تے روایات نال وابستہ ہے تے اپݨی بہادری، یکجہتی تے قبیلائی نظام کیتے مشہور ہے۔ پوادی قبیلے دے لوک زیادہ تر رڑھ واہی، مال داری تے ٻئے دیہاتی پیشیاں نال وابستہ ہن۔ بلوچ قبیلے عام طور تے اپݨے سرداریں دی قیادت اچ ہک منظم معاشرتی نظام دے تحت رہندے ہن، جیندے اچ قبیلے دے فیصلے بزرگیں دی مجلس (جرگہ) دے ذریعے کیتے ویندن۔اگرچہ پوادی قبیلہ ٻہوں وݙے بلوچ قبیلیاں (جیویں رند، لاشاری، مری، بگٹی) دے مقابلے اچ نکا ہے، پر ایندا اپݨا تاریخی تے ثقافتی ورثہ ہے۔ کجھ علاقیاں اچ ایہ قبیلہ ٻئے وݙے قبیلیاں دے نال رل  تے وی آباد ہے۔

## '''علاقے:'''
کوہِ سلیمان دے آدھی اچ، بلوچستان دے لمیں ضلعے، تے سندھ دے سرحدی علاقے اچ رہندے ہن۔
لنڈا بک

## لنڈا براؤن بک
(Linda Brown Buck The Scientist of Smell)

لنڈا براؤن بک ہک امریکی بائیولوجسٹ ہن جیڑھی اولفیکٹری سسٹم (olfactory system) تے کم کرݨ کیتے مشہور ہن ۔ انہاں کوں 2004 وچ رچرڈ ایکسل دے نال مل تے اولفیکٹری ریسیپٹرز تے کم کرݨ تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ او ہݨ وی سیئٹل وچ فریڈ ہچنسن کینسر ریسرچ سینٹر وچ فیکلٹی وچ شامل ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
لنڈا بک 29 جنوری 1947 کوں سیئٹل ، واشنگٹن وچ پیدا تھئیں ۔ انہاں دے والد ہک الیکٹریکل انجینئر ہن ۔ بک ابتدائی تعلیم سیئٹل وچ حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف واشنگٹن توں سائیکولوجی تے مائیکروبائیولوجی وچ ڈبل میجر کیتا ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
بی ایس مکمل کرݨ توں بعد ، بک ڈلاس وچ ٹیکساس ساؤتھ ویسٹرن میڈیکل سینٹر وچ کم کرݨ لڳی ۔ ول او کولمبیا یونیورسٹی وچ داخلہ گھدا تے امیونولوجی وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، بک کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلوشپ تے تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او ہاورڈ ہیوز میڈیکل انسٹیٹیوٹ وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

## اولفیکٹری سسٹم
بک دی سب توں اہم تحقیق اولفیکٹری سسٹم (olfactory system) تے ہئی ۔ انہاں رچرڈ ایکسل دے نال مل تے پتہ لڳایا کہ ناک وچ موجود ریسیپٹرز (receptors) مختلف ونکی دیاں خوشبواں کوں کیویں سنڄاݨدے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ ایہ ریسیپٹرز دماغ کوں سگنل بھیڄیندے ہن جیندے نال اساں خوشبو محسوس کریندے ہن ۔ 

## نوبل انعام
2004 وچ لنڈا بک تے رچرڈ ایکسل کوں "بو دے ریسیپٹرز دی دریافت تے اولفیکٹری سسٹم دی تنظیم کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## فریڈ ہچنسن کینسر ریسرچ سینٹر
بک ہن وی سیئٹل وچ فریڈ ہچنسن کینسر ریسرچ سینٹر وچ فیکلٹی وچ شامل ہن ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
لنڈا بک ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال اولفیکٹری سسٹم کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
لنڈا براؤن بک ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندیاں پیاں ہن ۔
جمالدینی

جمالدینی قبیلہ دا تعلق بلوچ قوم دی ذیلی شاخ لاشار نال ہے۔ لاشار بلوچ قبیلیاں وچ ہک وݙا تے مشہور قبیلہ ہے، تے جمالدینی ایندے ذیلی قبیلیاں وچوں ہک ہے۔ ایہ قبیلہ بنیادی طور تے بلوچستان تے سندھ دے مختلف علاقیاں اچ آباد ہے۔ لاشار قبیلہ اپݨی بہادری، قبیلائی نظام تے بلوچ روایات دی پاسداری کیتے مشہور ہے۔ جمالدینی قبیلہ وی ایں قبیلے دے روایتی اصولاں تے ثقافت نال جڑیا ہویا ہے۔
بیری مارشل

## بیری جیمز مارشل
(Barry James Marshall The Explorer of Peptic Ulcer)

بیری جیمز مارشل ہک آسٹریلوی طبیب ، فزیالوجی یا میڈیسن وچ نوبل انعام یافتہ ، کلینیکل مائیکروبائیولوجی دے پروفیسر تے یونیورسٹی آف ویسٹرن آسٹریلیا وچ مارشل سینٹر دے شریک ڈائریکٹر ہن ۔ بیری مارشل تے رابن وارن ݙکھایا کہ بیکٹیریئم Helicobacter pylori (H. pylori) ٻہوں سارے پیپٹک السر پیدا کرݨ وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ، جیڑھا کہ کئی ݙہاکے دے طبی اصول کوں چیلنج کریندا ہا جیندے وچ ایہ سمجھیا ویندا ہا کہ السر بنیادی طور تے تناؤ دی وجہ توں تھیندے ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
بیری مارشل 30 ستمبر 1951 کوں کالگورلی ، ویسٹرن آسٹریلیا وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک سول انجینئر ہن ۔ مارشل ابتدائی تعلیم کالگورلی وچ حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف ویسٹرن آسٹریلیا توں طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، مارشل کجھ عرصہ مختلف ہسپتالاں وچ انٹرن شپ تے ریزیڈنسی کیتی ۔ ول انہاں بطور گیسٹرو اینٹیرولوجسٹ (معدے تے آندراں دے امراض دے ماہر) کم شروع کیتا ۔ 

## Helicobacter pylori تے پیپٹک السر
مارشل دی سب توں اہم تحقیق Helicobacter pylori (H. pylori) بیکٹیریئم تے پیپٹک السر (peptic ulcer) تے ہئی ۔ انہاں رابن وارن دے نال مل تے پتہ لڳایا کہ H. pylori بیکٹیریئم معدے وچ موجود ہوند ہے ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ ایہ بیکٹیریئم معدے دی دیوار وچ انفیکشن پیدا کر تے السر پیدا کر سڳدا ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایہ ثابت کیتا کہ پیپٹک السر بنیادی طور تے بیکٹیریل انفیکشن دی وجہ توں تھیندے ہن ، نہ کہ تناؤ دی وجہ توں ۔ 

## نوبل انعام
2005 وچ بیری مارشل تے رابن وارن کوں "Helicobacter pylori بیکٹیریئم دی دریافت تے گیسٹرائٹس تے پیپٹک السر وچ ایندے کردار کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## یونیورسٹی آف ویسٹرن آسٹریلیا
مارشل ہن وی یونیورسٹی آف ویسٹرن آسٹریلیا وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندے پئے ہن ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
بیری مارشل ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں طب دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال پیپٹک السر دے علاج وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
بیری جیمز مارشل ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندے پئے ہن ۔
اینڈریو فائر

## اینڈریو زیکری فائر
اینڈریو زیکری فائر ہک امریکی بائیولوجسٹ تے سٹینفورڈ یونیورسٹی سکول آف میڈیسن وچ پیتھالوجی تے جینیٹکس دے پروفیسر ہن ۔ انہاں کوں کریگ میلو دے نال مل تے 2006 وچ آر این اے انٹرفیرنس (RNAi) دی دریافت تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ تحقیق کارنیگی انسٹیٹیوشن آف واشنگٹن وچ کیتی ڳئی ہئی تے 1998 وچ شائع تھئی ہئی ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
اینڈریو فائر 27 اپریل 1959 کوں کیلیفورنیا وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین سائنسدان ہن ۔ فائر ابتدائی تعلیم کیلیفورنیا وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی توں بی ایس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
بی ایس مکمل کرݨ توں بعد ، فائر میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (MIT) وچ داخلہ گھدا تے بائیولوجی وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، فائر کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلوشپ تے تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او کارنیگی انسٹیٹیوشن آف واشنگٹن وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

## آر این اے انٹرفیرنس (RNAi)
فائر دی سب توں اہم تحقیق آر این اے انٹرفیرنس (RNAi) تے ہئی ۔ انہاں کریگ میلو دے نال مل تے پتہ لڳایا کہ آر این اے (RNA) دے چھوٹے مالیکیولز جینز دی ایکٹیویٹی کوں خاموش کر سڳدے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ آر این اے انٹرفیرنس سیلز وچ جینز دی ایکسپریشن کوں کنٹرول کرݨ وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔ 

## نوبل انعام
2006 وچ اینڈریو فائر تے کریگ میلو کوں "آر این اے انٹرفیرنس دی دریافت کیتے - جین سائلنسنگ دا ہک بنیادی میکانزم" فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## سٹینفورڈ یونیورسٹی
فائر ہن وی سٹینفورڈ یونیورسٹی وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندے پئے ہن ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
اینڈریو فائر ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جینز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
اینڈریو زیکری فائر ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندے پئے ہن ۔
پیٹر مینزفیلڈ

## سر پیٹر مینزفیلڈ
(Sir Peter Mansfield The Inventor of MRI)

سر پیٹر مینزفیلڈ ہک انگریز فزکس دان ہن جنہاں کوں پال لاؤٹربر دے نال مل تے 2003 وچ مقناطیسی ریزوننس امیجنگ (MRI) دے حوالے نال دریافتاں تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ مینزفیلڈ یونیورسٹی آف ناٹنگھم وچ پروفیسر ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی
پیٹر مینزفیلڈ 9 اکتوبر 1933 کوں لندن ، انگلینڈ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک الیکٹریکل انجینئر ہن ۔ مینزفیلڈ ابتدائی تعلیم لندن وچ حاصل کیتی تے بعد وچ لندن یونیورسٹی توں فزکس وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، مینزفیلڈ کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او یونیورسٹی آف ناٹنگھم وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## مقناطیسی ریزوننس امیجنگ (MRI)
مینزفیلڈ دی سب توں اہم تحقیق مقناطیسی ریزوننس امیجنگ (MRI) تے ہئی ۔ انہاں پال لاؤٹربر دے نال مل تے پتہ لڳایا کہ مقناطیسی ریزوننس (magnetic resonance) کوں استعمال کر تے جسم دے اندرونی اعضا دیاں تصویراں بݨائی ونڄ سڳدی ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ مقناطیسی فیلڈ وچ گریڈینٹس (gradients) استعمال کر تے تھری ڈی (3D) تصویراں وی بݨایاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ انہاں دی تحقیق ایم آر آئی دی تیاری کوں ممکن بݨایا ، جیڑھا کہ طبی تشخیص وچ ٻہوں اہم ہے ۔ 

## نوبل انعام
2003 وچ پیٹر مینزفیلڈ تے پال لاؤٹربر کوں "مقناطیسی ریزوننس امیجنگ دی دریافتاں کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## یونیورسٹی آف ناٹنگھم
مینزفیلڈ یونیورسٹی آف ناٹنگھم وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندے ریہے ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
پیٹر مینزفیلڈ ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں فزکس تے طب دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ایم آر آئی دی تیاری ممکن تھئی ، جیڑھا کہ طبی تشخیص وچ ٻہوں اہم ہے ۔ 

## وفات
سر پیٹر مینزفیلڈ 8 فروری 2017 کوں ناٹنگھم ، انگلینڈ وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
رچرڈ ایکسل

## رچرڈ ایکسل
رچرڈ ایکسل ہک امریکی مالیکیولر بائیولوجسٹ تے کولمبیا یونیورسٹی دے شعبہ نیورو سائنس وچ یونیورسٹی پروفیسر ہن تے ہاورڈ ہیوز میڈیکل انسٹیٹیوٹ وچ محقق ہن ۔ انہاں دے اولفیکٹری سسٹم (olfactory system) تے کم انہاں تے انہاں دے گروپ وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ ریسرچ سائنسدان لنڈا بک کوں 2004 وچ فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتوایا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
رچرڈ ایکسل 2 جولائی 1946 کوں نیو یارک شہر وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین پولش یہودی مہاجر ہن ۔ ایکسل ابتدائی تعلیم نیو یارک وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کولمبیا یونیورسٹی توں بی اے دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
بی اے مکمل کرݨ توں بعد ، ایکسل جانز ہاپکنز یونیورسٹی وچ داخلہ گھدا تے ایم ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ ایم ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، ایکسل کجھ عرصہ مختلف ہسپتالاں وچ انٹرن شپ تے ریزیڈنسی کیتی ۔ ول انہاں بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

## اولفیکٹری سسٹم
ایکسل دی سب توں اہم تحقیق اولفیکٹری سسٹم (olfactory system) تے ہئی ۔ انہاں لنڈا بک دے نال مل تے پتہ لڳایا کہ ناک وچ موجود ریسیپٹرز (receptors) مختلف ونکی دیاں خوشبواں کوں کیویں سنڄاݨدے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ ایہ ریسیپٹرز دماغ کوں سگنل بھیڄیندے ہن جیندے نال اساں خوشبو محسوس کریندے ہن ۔ 

## نوبل انعام
2004 وچ رچرڈ ایکسل تے لنڈا بک کوں "بو دے ریسیپٹرز دی دریافت تے اولفیکٹری سسٹم دی تنظیم کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## کولمبیا یونیورسٹی تے ہاورڈ ہیوز میڈیکل انسٹیٹیوٹ
ایکسل کولمبیا یونیورسٹی وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندے ہن تے ہاورڈ ہیوز میڈیکل انسٹیٹیوٹ وچ محقق ہن ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
رچرڈ ایکسل ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال اولفیکٹری سسٹم کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
رچرڈ ایکسل ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندے پئے ہن ۔
ماریو کاپیکی

## ماریو ریمبرگ کاپیکی
ماریو ریمبرگ کاپیکی ہک اطالوی نژاد مالیکیولر جینیٹکس دے ماہر ہن تے 2007 وچ فزیالوجی یا میڈیسن دے نوبل انعام دے شریک وصول کنندہ ہن ۔ انہاں ایہ طریقہ دریافت کیتا کہ کیویں چوہیاں وچ ہک خاص جین کوں بند کیتا ونجے ، جینکوں ناک آؤٹ چوہے آکھیا ویندے ۔ انہاں ایہ انعام مارٹن ایونز تے اولیور سمتھیز دے نال ونڈیا ۔ او ہݨ وی یونیورسٹی آف یوٹاہ سکول آف میڈیسن وچ انسانی جینیٹکس تے بائیولوجی دے ممتاز پروفیسر ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ماریو کاپیکی 6 اکتوبر 1937 کوں اٹلی وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین امریکی ہن ۔ کاپیکی ابتدائی تعلیم اٹلی وچ حاصل کیتی تے بعد وچ امریکہ ہجرت کر ڳئے ۔ امریکہ وچ انہاں اینٹیوچ کالج توں کیمسٹری تے فزکس وچ بی اے دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
بی اے مکمل کرݨ توں بعد ، کاپیکی میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (MIT) وچ داخلہ گھدا تے بائیولوجی وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، کاپیکی کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلوشپ تے تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او یونیورسٹی آف یوٹاہ وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## ناک آؤٹ چوہے
کاپیکی دی سب توں اہم تحقیق ناک آؤٹ چوہیاں (knockout mice) تے ہئی ۔ انہاں ایہ طریقہ دریافت کیتا کہ کیویں جینٹک انجینئرنگ کوں استعمال کر تے چوہیاں وچ ہک خاص جین کوں بند کیتا ونجے ۔ انہاں چوہیاں کوں ناک آؤٹ چوہے آکھیا ویندا ہے ۔ ناک آؤٹ چوہے جینز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ہوندے ہن ۔ 

## نوبل انعام
2007 وچ ماریو کاپیکی ، مارٹن ایونز تے اولیور سمتھیز کوں "ایمبریونک سٹیم سیلز وچ مخصوص جین تبدیلیاں متعارف کروا تے چوہیاں وچ جینز دے مطالعہ کیتے اصولاں دی دریافت کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## یونیورسٹی آف یوٹاہ
کاپیکی ہن وی یونیورسٹی آف یوٹاہ وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندے پئے ہن ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
ماریو کاپیکی ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں جینیٹکس دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جینز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
ماریو ریمبرگ کاپیکی ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادایندے پئے ہن ۔
مارٹن ایونز

سر مارٹن جان ایونز

(Sir Martin John Evans The Expert of Stem Cells)

سر مارٹن جان ایونز ہک انگریز بائیولوجسٹ ہن جنہاں میتھیو کافمین دے نال مل تے 1981 وچ چوہیاں دے ایمبریونک سٹیم سیلز کوں پہلی وار کلچر کیتا تے لیبارٹری وچ انہاں دی کاشت کیتی ۔ انہاں کوں ماریو کاپیکی تے اولیور سمتھیز دے نال مل تے ناک آؤٹ ماؤس دی تیاری تے جین ٹارگٹنگ دی متعلقہ ٹیکنالوجی تے وی کم کرݨ کیتے ڄانا ویندا ہے ، جیڑھا کہ ایمبریونک سٹیم سیلز کوں چوہیاں وچ مخصوص جین تبدیلیاں پیدا کرݨ دا ہک طریقہ ہے ۔ 2007 وچ ، تنوں انسانی بیماریاں دے نویں علاج تیار کرݨ دیاں کوششاں وچ انہاں دی دریافت تے شراکت دے آدر وچ فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ونڈیا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
مارٹن ایونز 1 جنوری 1941 کوں گلوسیٹر شائر ، انگلینڈ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک کسان ہن ۔ ایونز ابتدائی تعلیم گلوسیٹر شائر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کیمبرج یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، ایونز کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## ایمبریونک سٹیم سیلز تے ناک آؤٹ چوہے
ایونز دی سب توں اہم تحقیق ایمبریونک سٹیم سیلز (embryonic stem cells) تے ناک آؤٹ چوہیاں (knockout mice) تے ہئی ۔ انہاں میتھیو کافمین دے نال مل تے چوہیاں دے ایمبریونک سٹیم سیلز کوں کلچر کرݨ دا طریقہ دریافت کیتا ۔ انہاں ماریو کاپیکی تے اولیور سمتھیز دے نال مل تے جین ٹارگٹنگ (gene targeting) دی ٹیکنالوجی تیار کیتی ، جیڑھی کہ ایمبریونک سٹیم سیلز کوں استعمال کر تے چوہیاں وچ مخصوص جین تبدیلیاں پیدا کرݨ دا ہک طریقہ ہے ۔ ناک آؤٹ چوہے جینز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مددگار ہوندے ہن ۔ 

## نوبل انعام
2007 وچ مارٹن ایونز ، ماریو کاپیکی تے اولیور سمتھیز کوں "ایمبریونک سٹیم سیلز وچ مخصوص جین تبدیلیاں متعارف کروا تے چوہیاں وچ جینز دے مطالعہ کیتے اصولاں دی دریافت کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
مارٹن ایونز ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جینز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
سر مارٹن جان ایونز ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادایندے پئے ہن ۔
اولیور سمتھیز

اولیور سمتھیز

اولیور سمتھیز ہک برطانوی-امریکی جینیٹکس دے ماہر تے فزیکل بائیو کیمسٹ ہن ۔ انہاں کوں 1955 وچ جیلی الیکٹروفورسس (gel electrophoresis) کیتے سٹارچ کوں بطور میڈیم متعارف کراوݨ تے ماریو کاپیکی تے مارٹن ایونز دے نال مل تے ٹرانسجینک ڈی این اے دی جینومک ڈی این اے نال ہومولوگس ریکمبینیشن دی تکنیک دی دریافت کیتے ڄانا ویندا ہے ، جیڑھا کہ جانوراں دے جینوم کوں تبدیل کرݨ دا ہک ٻہوں زیادہ قابل اعتماد طریقہ ہا تے جین ٹارگٹنگ تے ناک آؤٹ چوہیاں دے پچھے دی تکنیک ہئی ۔ انہاں کوں 2007 وچ انہاں دے جینیٹکس دے کم تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
اولیور سمتھیز 23 جون 1925 کوں ہڈرز فیلڈ ، یارکشائر ، انگلینڈ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک ٹول میکر ہن ۔ سمتھیز ابتدائی تعلیم ہڈرز فیلڈ وچ حاصل کیتی تے بعد وچ آکسفورڈ یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، سمتھیز کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او امریکہ چلے ڳئے جتھاں انہاں بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## جیلی الیکٹروفورسس تے ہومولوگس ریکمبینیشن
سمتھیز دی سب توں اہم تحقیق جیلی الیکٹروفورسس (gel electrophoresis) تے ہومولوگس ریکمبینیشن (homologous recombination) تے ہئی ۔ انہاں 1955 وچ سٹارچ کوں جیلی الیکٹروفورسس کیتے بطور میڈیم متعارف کروایا ، جیڑھا کہ پروٹینز تے ڈی این اے کوں الگ کرݨ دا ہک ٻہوں مفید طریقہ ہے ۔ انہاں ماریو کاپیکی تے مارٹن ایونز دے نال مل تے ہومولوگس ریکمبینیشن دی تکنیک تیار کیتی ، جیڑھی کہ ایمبریونک سٹیم سیلز کوں استعمال کر تے چوہیاں وچ مخصوص جین تبدیلیاں پیدا کرݨ دا ہک طریقہ ہے ۔ ایں تکنیک نال جین ٹارگٹنگ تے ناک آؤٹ چوہے تیار کیتے ونج سڳدے ہن ۔ 

## نوبل انعام
2007 وچ اولیور سمتھیز ، ماریو کاپیکی تے مارٹن ایونز کوں "ایمبریونک سٹیم سیلز وچ مخصوص جین تبدیلیاں متعارف کروا تے چوہیاں وچ جینز دے مطالعہ کیتے اصولاں دی دریافت کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
اولیور سمتھیز ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں جینیٹکس دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال جینز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## وفات
اولیور سمتھیز 10 جنوری 2017 کوں امریکہ وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
فرانسیوس باری سنوسی

## فرانسیوس باری سنوسی
فرانسیوس باری سنوسی ہک فرانسیسی وائرولوجسٹ ہن تے پیرس وچ انسٹیٹیوٹ پاسچر وچ ریٹرو وائرل انفیکشنز ڈویژن دی ڈائریکٹر تے پروفیسر ہن ۔ پیرس وچ پیدا تھیوݨ والی ، باری سینوسی انسانی امیونو ڈیفیشینسی وائرس (HIV) کوں ایڈز دی وجہ دے طور تے شناخت کرݨ وچ کجھ بنیادی کم کیتا ۔ 2008 وچ ، باری سنوسی کوں انہاں دے سابق استاد ، لک مونٹاگنیر دے نال مل تے HIV دی دریافت تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ او 31 اگست 2015 کوں فعال تحقیق توں لازمی طور تے ریٹائر تھی ڳئی ہن ، تے 2017 وچ مکمل طور تے ریٹائر تھی ڳئی ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
فرانسیوس باری سنوسی 30 جولائی 1947 کوں پیرس ، فرانس وچ پیدا تھئیں ۔ انہاں ابتدائی تعلیم پیرس وچ حاصل کیتی تے بعد وچ سائنس وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
ڈگری مکمل کرݨ توں بعد ، باری سنوسی انسٹیٹیوٹ پاسچر وچ بطور محقق کم شروع کیتا ۔ 

## ایچ آئی وی دی دریافت
بارé-سینوسی دی سب توں اہم تحقیق انسانی امیونو ڈیفیشینسی وائرس (HIV) تے ہئی ۔ انہاں لک مونٹاگنیر دے نال مل تے پتہ لڳایا کہ HIV ایڈز (AIDS) دا سبب بݨدا ہے ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ HIV ہک ریٹرو وائرس اے جیڑھا کہ ایمیون سسٹم (immune system) کوں نقصان پہنچائیندا ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایڈز دی تشخیص تے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ 

## نوبل انعام
2008 وچ فرانسیوس باری سنوسی تے لک مونٹاگنیر کوں "انسانی امیونو ڈیفیشینسی وائرس دی دریافت کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## انسٹیٹیوٹ پاسچر
باری سینوسی انسٹیٹیوٹ پاسچر وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندیاں رہیاں ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
فرانسیوس باری سنوسی ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں وائرولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ایڈز کوں سمجھݨ تے ایندے علاج وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ریٹائرمنٹ
باری سینوسی 31 اگست 2015 کوں فعال تحقیق توں ریٹائر تھی ڳئی ہن ، تے 2017 وچ مکمل طور تے ریٹائر تھی ڳئی ہن ۔
لک مونٹاگنیر

## لک مونٹاگنیر
لک مونٹاگنیر ہک فرانسیسی وائرولوجسٹ ہن تے فرانسیوس باری سنوسی تے ہیرالڈ زور ہاؤسن دے نال مشترکہ طور تے 2008 وچ انسانی امیونو ڈیفیشینسی وائرس (HIV) دی دریافت تے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام حاصل کیتا ۔ انہاں پیرس وچ پاسچر انسٹیٹیوٹ وچ بطور محقق تے چین وچ شنگھائی جیاؤ ٹونگ یونیورسٹی وچ بطور فل ٹائم پروفیسر کم کیتا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
لک مونٹاگنیر 18 اگست 1932 کوں فرانس وچ پیدا تھئے ۔ انہاں ابتدائی تعلیم فرانس وچ حاصل کیتی تے بعد وچ طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، مونٹاگنیر کجھ عرصہ مختلف ہسپتالاں وچ انٹرن شپ تے ریزیڈنسی کیتی ۔ ول انہاں بطور وائرولوجسٹ کم شروع کیتا ۔ 

## ایچ آئی وی دی دریافت
مونٹاگنیر دی سب توں اہم تحقیق انسانی امیونو ڈیفیشینسی وائرس (HIV) تے ہئی ۔ انہاں فرانسیوس باری سنوسی دے نال مل تے پتہ لڳایا کہ HIV ایڈز (AIDS) دا سبب بݨدا ہے ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ HIV ہک ریٹرو وائرس اے جیڑھا کہ ایمیون سسٹم (immune system) کوں نقصان پہنچائیندا ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایڈز دی تشخیص تے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ 

## نوبل انعام
2008 وچ لک مونٹاگنیر تے فرانسیوس باری سنوسی کوں "انسانی امیونو ڈیفیشینسی وائرس دی دریافت کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## پاسچر انسٹیٹیوٹ تے شنگھائی جیاؤ ٹونگ یونیورسٹی
مونٹاگنیر پاسچر انسٹیٹیوٹ وچ بطور محقق خدمات انجام ݙیندے ریہے تے بعد وچ شنگھائی جیاؤ ٹونگ یونیورسٹی وچ بطور فل ٹائم پروفیسر کم کیتا ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
لک مونٹاگنیر ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں وائرولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ایڈز کوں سمجھݨ تے ایندے علاج وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## وفات
لک مونٹاگنیر 8 فروری 2022 کوں فرانس وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
ہیرالڈ زور ہاؤسن

ہیرالڈ زور ہاؤسن

ہیرالڈ زور ہاؤسن ہک جرمن وائرولوجسٹ ہن ۔ انہاں سروائیکل کینسر تے تحقیق کیتی تے سروائیکل کینسر وچ پیپیلوما وائرسز دے کردار کوں دریافت کیتا ، جیندے کیتے انہاں کوں 2008 وچ فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ او ہائیڈلبرگ وچ جرمن کینسر ریسرچ سینٹر (Deutsches Krebsforschungszentrum, DKFZ) دے چیئرمین ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
ہیرالڈ زور ہاؤسن 11 مارچ 1936 کوں جرمنی وچ پیدا تھئے ۔ انہاں ابتدائی تعلیم جرمنی وچ حاصل کیتی تے بعد وچ مختلف یونیورسٹیاں توں طب (Medicine) دی تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
طب دی تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، زور ہاؤسن کجھ عرصہ مختلف ہسپتالاں وچ انٹرن شپ تے ریزیڈنسی کیتی ۔ ول انہاں بطور وائرولوجسٹ کم شروع کیتا ۔ 

## سروائیکل کینسر تے پیپیلوما وائرس
زور ہاؤسن دی سب توں اہم تحقیق سروائیکل کینسر (cervical cancer) تے انسانی پیپیلوما وائرس (human papillomavirus - HPV) تے ہئی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ HPV سروائیکل کینسر پیدا کرݨ وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ HPV دے کجھ خاص اقسام کینسر پیدا کرݨ دا زیادہ خطرہ رکھدے ہن ۔ انہاں دی تحقیق سروائیکل کینسر دی روک تھام تے علاج کیتے نویں طریقے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ 

## نوبل انعام
2008 وچ ہیرالڈ زور ہاؤسن کوں "انسانی پیپیلوما وائرس دی دریافت کیتے جیڑھا سروائیکل کینسر پیدا کریندا اے" فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## جرمن کینسر ریسرچ سینٹر
زور ہاؤسن ہائیڈلبرگ وچ جرمن کینسر ریسرچ سینٹر (Deutsches Krebsforschungszentrum, DKFZ) دے چیئرمین وی ریہے ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
ہیرالڈ زور ہاؤسن ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں طب دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال سروائیکل کینسر کوں سمجھݨ تے ایندے علاج وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## وفات
ہیرالڈ زور ہاؤسن 29 مئی 2023 کوں جرمنی وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
جمالی

ایہ قبیلہ رند دا ہک اتحادی ریہا۔جیہڑا بھنڈ قبیلے دی پنجویں پشت توں تشکیل تھیا ہے۔ ایں قبیلے دی اکثریت  ضلع سبی دے سب ڈویژن نصیر آباد وچ کھوسہ، بلیدی تے جکھرانی قبائل دے نیڑے  وچ آباد ہے۔ خان قلات دے نصیر آباد سب ڈویژن کوں برطانوی حکومت کوں پٹے تے ݙیوݨ توں پہلے ایہہ قبیلہ قلات دے زیر حکومت ہئی۔ برطانوی حکومت دی طرفوں کیرتھر بیراج دے کھوکݨ نال ایں سب ڈویژن وچ رڑھ واہی کیتے پاݨی دی کافی مقدار میسر تھی ڳئی۔ جیندے نال ایں علاقے دے جمالی قبیلے تے ݙوجھے قبائل کوں ٻہوں زیادہ فائدہ پہنچیا، ایہ لوک رڑھ واہی  وچ ماہر ہن۔ انہاں نے خانہ بدوشی کوں خیر باد آکھ ݙتا تے ٻہوں سارے دیہات آباد کر کے انہاں وچ رہوݨ لڳ پئے۔ ایہ ہک ٻہوں وݙا قبیلہ ہے۔ ایندے کجھ لوک جیکب آباد تے زیریں سندھ دے کئی اضلاع وچ رہندن۔ تے کجھ لوک تاں پنجاب تک وی اقامت پزیر ہن۔

## شجرہ جمالی بلوچ قبیلہ

* جمالی (بھنڈ)
** مندرانی
** ببر (گجانی)
** بولانی
** سومرزئی
** مرادانی
** بھنڈانی
** جنبانی
** ہم ہما نانی
** پندرانی قلندرانی
** نورانی
** حضورانی
** احمدانی
** اللہ بخش زئی

## علاقے
چوہڑ جمالی، سجاول

## حوالہ
کیرول گریڈر

## کیرول وڈنی گریڈر
کیرول وڈنی گریڈر ہک امریکی مالیکیولر بائیولوجسٹ تے نوبل انعام یافتہ سائنسدان ہن ۔ او یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سانتا کروز وچ مالیکیولر ، سیل تے ڈیولپمنٹل بائیولوجی دی ڈسٹنگوئشڈ پروفیسر ہن ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
کیرول گریڈر 15 اپریل 1961 کوں کیلیفورنیا وچ پیدا تھئیں ۔ انہاں دے والد ہک فزکس دے پروفیسر ہن ۔ گریڈر ابتدائی تعلیم کیلیفورنیا وچ حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سانتا باربرا توں بائیولوجی وچ بی اے دی ڈگری حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
بی اے مکمل کرݨ توں بعد ، گریڈر یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے وچ داخلہ گھدا تے بائیو کیمسٹری وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ توں بعد ، گریڈر کجھ عرصہ کولڈ سپرنگ ہاربر لیبارٹری وچ پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلوشپ تے تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او جانز ہاپکنز یونیورسٹی وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## ٹیلومیریز دی دریافت
گریڈر دی سب توں اہم تحقیق ٹیلومیریز (telomerase) تے ہئی ۔ انہاں الزبتھ بلیک برن دے نال مل تے پتہ لڳایا کہ ٹیلومیئرز (telomeres) کروموسومز دے سریاں تے موجود ہوندے ہن تے ایہ کروموسومز کوں نقصان توں بچیندے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ ٹیلومیریز ناں دا ہک اینزائم ٹیلومیئرز کوں دوبارہ بݨاوݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ 

## نوبل انعام
2009 وچ کیرول گریڈر ، الزبتھ بلیک برن تے جیک سزسٹاک کوں "کروموسومز دی حفاظت کرݨ والے ٹیلومیئرز تے ٹیلومیریز اینزائم دی دریافت کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سانتا کروز
گریڈر ہن وی یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سانتا کروز وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندیاں پئیاں ہن ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
کیرول گریڈر ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال سیلز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
کیرول وڈنی گریڈر ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندیاں پئیاں ہن ۔
جیک سزسٹاک

## جیک ولیم سزسٹاک
جیک ولیم سزسٹاک ہک کینیڈین امریکی بائیولوجسٹ ہن جنہاں دا تعلق پولش برطانوی نسل نال ہے ، او نوبل انعام یافتہ ، یونیورسٹی آف شکاگو وچ یونیورسٹی پروفیسر ، ہارورڈ میڈیکل سکول وچ جینیٹکس دے سابق پروفیسر ، تے بوسٹن وچ میساچوسٹس جنرل ہسپتال وچ الیگزینڈر رچ ڈسٹنگوئشڈ انویسٹیگیٹر ہن ۔ سزسٹاک جینیٹکس دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دی سوبھ سائنسداناں کوں ممالیہ جانوراں وچ جینز دی جاہ دا نقشہ بݨاوݨ تے جینز پھیر گیر دیاں تکنیکاں تیار کرݨ وچ مدد کیتی ۔ ایں شعبے وچ انہاں دیاں تحقیقی دریافتاں انسانی جینوم پراجیکٹ کیتے وی اہم ہن ۔ انہاں کوں 2009 وچ الزبتھ بلیک برن تے کیرول گریڈر دے نال مل تے ایہ دریافت کرݨ تے کہ کروموسومز کیویں ٹیلومیئرز دے ذریعے محفوظ ہوندے ہن ، فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
جیک سزسٹاک 9 نومبر 1952 کوں لندن ، انگلینڈ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والدین پولش مہاجر ہن ۔ سزسٹاک ابتدائی تعلیم کینیڈا وچ حاصل کیتی تے بعد وچ میک گل یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، سزسٹاک کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او ہارورڈ میڈیکل سکول وچ بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## ٹیلومیئرز تے کروموسومز
سزسٹاک دی سب توں اہم تحقیق ٹیلومیئرز (telomeres) تے کروموسومز (chromosomes) تے ہئی ۔ انہاں الزبتھ بلیک برن تے کیرول گریڈر دے نال مل تے پتہ لڳایا کہ ٹیلومیئرز کروموسومز دے سریاں تے موجود ہوندے ہن تے ایہ کروموسومز کوں نقصان توں بچیندے ہن ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ ٹیلومیریز ناں دا ہک اینزائم ٹیلومیئرز کوں دوبارہ بݨاوݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ 

## نوبل انعام
2009 وچ جیک سزسٹاک ، الزبتھ بلیک برن تے کیرول گریڈر کوں "کروموسومز دی حفاظت کرݨ والے ٹیلومیئرز تے ٹیلومیریز اینزائم دی دریافت کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## یونیورسٹی آف شکاگو تے میساچوسٹس جنرل ہسپتال
سزسٹاک یونیورسٹی آف شکاگو وچ بطور پروفیسر خدمات انجام ݙیندے ہن تے میساچوسٹس جنرل ہسپتال وچ الیگزینڈر رچ ڈسٹنگوئشڈ انویسٹیگیٹر ہن ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
جیک سزسٹاک ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں بائیولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال سیلز دے افعال کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
جیک ولیم سزسٹاک ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادایندے پئے ہن ۔
رابرٹ ایڈورڈز

## سر رابرٹ جیفری ایڈورڈز
سر رابرٹ جیفری ایڈورڈز ہک برطانوی فزیالوجسٹ تے تولیدی طب وچ ، خاص طور تے ان-وٹرو فرٹیلائزیشن (IVF) وچ ، ہک علمبردار ہن ۔ ماہر امراض نسواں پیٹرک سٹیپٹو تے نرس تے ایمبریولوجسٹ جین پرڈی دے نال مل تے ، ایڈورڈز سوبھ نال آئی وی ایف دے ذریعے حمل دی بنیاد رکھی ، جیڑھا کہ 25 جولائی 1978 کوں لوئیس براؤن دی پیدائش دا سبب بݨا ۔ انہاں بانجھ مریضاں کیتے پہلا آئی وی ایف پروگرام قائم کیتا تے ٻئے سائنسداناں کوں انہاں دیاں تکنیکاں دی تربیت ݙتی ۔ ایڈورڈز 1986 وچ ہیومن ری پروڈکشن دے بانی ایڈیٹر ان چیف ہن ۔ 2010 وچ ، انہاں کوں "ان وٹرو فرٹیلائزیشن دی تیاری کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
رابرٹ ایڈورڈز 27 ستمبر 1925 کوں بیٹلی ، یارکشائر ، انگلینڈ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک فیکٹری ورکر ہن ۔ ایڈورڈز ابتدائی تعلیم بیٹلی وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کیمبرج یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، ایڈورڈز کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## ان-وٹرو فرٹیلائزیشن (IVF)
ایڈورڈز دی سب توں اہم تحقیق ان-وٹرو فرٹیلائزیشن (IVF) تے ہئی ۔ انہاں پیٹرک سٹیپٹو تے جین پرڈی دے نال مل تے ایہ طریقہ تیار کیتا جیندے وچ انڈے تے سپرم کوں جسم توں ٻاہر لیبارٹری وچ ملایا ویندا ہے تے ول ایمبریو (embryo) کوں ماں دے رحم وچ منتقل کیتا ویندا ہے ۔ انہاں دی تحقیق بانجھ جوڑیاں کوں ٻال پیدا کرݨ دا موقع ݙتا ہے ۔ 

## نوبل انعام
2010 وچ رابرٹ ایڈورڈز کوں "ان وٹرو فرٹیلائزیشن دی تیاری کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
رابرٹ ایڈورڈز ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں طب دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال ٻہوں سارے بانجھ جوڑیاں کوں ٻال پیدا کرݨ دا موقع ملیا ہے ۔ 

## وفات
سر رابرٹ جیفری ایڈورڈز 10 اپریل 2013 کوں انگلینڈ وچ فوت تھئے ۔ او ایں جہان توں جھوک لݙا ڳئے ، پر انھاں دی تحقیق ہمیشاں سائنسداناں کوں روشنی ݙیندی راہسی ۔
بروس بیوٹلر

## بروس ایلن بیوٹلر
بروس ایلن بیوٹلر ہک امریکی ایمیونولوجسٹ تے جینیٹکس دے ماہر ہن ۔ جولز ہافمین دے نال مل تے ، انہاں کوں "پیدائشی مدافعت دی ایکٹیویشن دے حوالے نال دریافتاں" تے 2011 دا فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ بیوٹلر لیپوپولیسیکرائڈ (LPS؛ اینڈوٹوکسن وی آکھیا ویندا اے) کیتے طویل عرصے توں گم ریسیپٹر دریافت کیتا ۔ انہاں ایہ کم ٻن غیر متعلقہ LPS-ریفریکٹری چوہیاں دے سٹینز وچ ماؤس Toll-like receptor 4 (Tlr4) کوڈنگ جین وچ خود بخود تبدیلیاں دی شناخت کر تے تے ایہ ثابت کر تے کیتا کہ او ایں فینوٹائپ دے ذمہ دار ہن ۔ بعد وچ ، تے خاص طور تے شیزو اکیرا دے کم دے ذریعے ، ٻئے TLRs کوں زیادہ تر انفیکشن والے مائکروبز دے سگنیچر مالیکیولز دا پتہ لڳاوݨ دے طور تے ݙکھایا ڳیا ، جیندے نال ہر کیس وچ پیدائشی مدافعتی رد عمل شروع تھیا ۔ 

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
بروس بیوٹلر 29 دسمبر 1957 کوں شکاگو ، الینوائے وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک طبیب ہن ۔ بیوٹلر ابتدائی تعلیم شکاگو وچ حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان ڈیاگو توں تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

## سائنسی سفر دا آغاز
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، بیوٹلر کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول او بطور پروفیسر کم شروع کیتا ۔ 

## Toll-like receptor 4 (Tlr4) تے پیدائشی مدافعت
بیوٹلر دی سب توں اہم تحقیق Toll-like receptor 4 (Tlr4) تے پیدائشی مدافعت (innate immunity) تے ہئی ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ Tlr4 لیپوپولیسیکرائڈ (LPS) ناں دے مالیکیول کوں سنڄاݨدا ہے ، جیڑھا کہ کجھ بیکٹیریا دی سطح تے موجود ہوند ہے ۔ انہاں ایہ وی پتہ لڳایا کہ Tlr4 دی ایکٹیویشن (activation) پیدائشی مدافعتی رد عمل کوں شروع کریندی ہے ۔ 

## نوبل انعام
2011 وچ بروس بیوٹلر تے جولز ہافمین کوں "پیدائشی مدافعت دی ایکٹیویشن دے حوالے نال دریافتاں کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

## مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ
بروس بیوٹلر ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں ایمیونولوجی دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال پیدائشی مدافعت کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد ملی ہے ۔ 

## ہݨ وی زندہ ہن
بروس ایلن بیوٹلر ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادایندے پئے ہن ۔