open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ینگلک شنواترا

ینگلک شنواترا (تھائی: ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร) عرفیت پو (تھائی: ปู) ہک تھائی کاروباری تے سیاست دان تے تھائی لینڈ دی اٹھائیسویں وزیر اعظم ہن۔ ینگلک شنواترا تھائی لینڈ دی پہلی خاتون وزیر اعظم تے ساٹھ سالاں وچ سب توں گھٹ عمر دی وزیر اعظم ہن۔

## سرکاری طور تے دورہ کیتے ڳئے ممالک دی فہرست

### ایشیا

### یورپ

### افریقہ

### [[:ur:ایشیا_بحر_الکاہل|ایشیا بحر الکاہل]]

### [[:ur:آسیان|آسیان]]

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
عاطفہ یحیی آغا

**عاطفہ یحیی آغا** (پیدائش: 20 اپریل 1975ء) ہک کوسوو دی سابق صدر تے پولیس افسر ہِن، جیڑھیاں 2011ء توں 2016ء تک کوسوو دی صدر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ اوہ کوسوو دی پہلی زنانی صدر ہِن تے جنوب مشرقی یورپ دی سبھ توں جوان سربراہ ریاست ہَن۔

### ابتدائی زندگی

* پیدائش: جاکوویتزا (ہݨ گیاکووا)، یوگوسلاویہ (ہݨ کوسوو)
* ٹَٻَّری نسل: شمالی البانیہ دے بیریشا علاقے نال تعلق
* تعلیم:

* * پرسٹینا یونیورسٹی توں قانون دی ڈگری (2000ء)  * یونیورسٹی آف لیسٹر، برطانیہ توں پولیس مینجمنٹ دی تعلیم  * ایف بی آئی نیشنل اکیڈمی، امریکا توں تربیت

### پولیس کیریئر

* 2000ء: کوسوو پولیس وِچ بھرتی
* ترقی:

* * میجر  * کرنل  * میجر جنرل

* عہدے:

* * ڈپٹی ڈائریکٹر  * قائم مقام جنرل ڈائریکٹر (2010ء)

### صدارتی دور

* مدت: 7 اپریل 2011ء - 7 اپریل 2016ء
* اہم کارنامے:

* * کوسوو دی بین الاقوامی پہچان دی مضبوطی  * یورپی یونین دے نال تعلقات دی بہتری  * زنانیاں دے حقوق دی بحالی

### اعزازات

* کوسوو دی پہلی زنانی صدر دا اعزاز
* بین الاقوامی سطح تے امن دی علمبردار دے طور تے پہچان
* متعدد بین الاقوامی ایوارڈز

### تاریخی اہمیت
عاطفہ یحیی آغا نہ صرف کوسوو بلکہ پورے بلقان علاقے وِچ زنانی قیادت دی ہک اہم علامت ہِن۔ انّھاں دا پولیس تے سیاسی کیریئر نویں نسل کِیتے ہک مثال ہِے۔

### موجودہ سرگرمیاں

* بین الاقوامی فورمز وِچ کوسوو دی نمائندگی
* زنانیاں دے حقوق دی علمبردار
* امن تے تعلیم دے مشنز وِچ شرکت

### اقتباس
"قانون دی حکمرانی تے جمہوریت ہی اوہ بنیاد ہِن جیڑھی ساݙے ملک کوں ترقی دی راہ تے گھن ویسی" - عاطفہ یحیی آغا

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
روزا اوتونبایوا

روزا اوتونبایوا (انگریزی: Roza Otunbayeva) (کرغیز زبان: Роза Исаковна (Исак кызы) Отунбаева، Roza Isakovna (Isak kyzy) Otunbayeva; پیدائش اگست 23, 1950ء) ہک کرغیزستانی سفارت کار تے سیاست دان ہن جنہاں نے 7 اپریل 2010ء توں 1 دسمبر 2011ء تک کرغیزستان دی صدر دے طور تے خدمات انجام ڈتیاں، اوہ پہلی خاتون وسطی ایشیائی سربراہ ریاست بݨین۔

2022ء توں روزا اوتونبایوا سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ انٹونیو گوٹیرش دی خصوصی نمائندے برائے افغانستان تے اقوام متحدہ دے افغانستان وچ امدادی مشن دے سربراہ دے طور تے خدمات انجام ڈیندیں پئین۔

## ابتدائی زندگی
روزا اوتونبایوا فرونزے (ہݨ بشکیک، کرغیزستان دا دار الحکومت)، کرغیز سوویت اشتراکی جمہوریہ، سوویت اتحاد وچ اسحاق اوتونبایوا، کرغیز ایس ایس آر دی سپریم کورٹ دے رکن (1967ء–1992ء) تے سالیکا دانیارووا (1925ء–2020ء)، ہک استاد دے خاندان وچ پیدا تھئین۔ اوہنے 1972ء وچ ماسکو اسٹیٹ یونیورسٹی دی فلسفہ فیکلٹی توں گریجویشن کیتا تے ول چھ سال (1975ء–1981ء) تک کرغیز اسٹیٹ نیشنل یونیورسٹی وچ بطور سینئر ٹیچر تے ول شعبہ فلسفہ دی سربراہ دے طور تے پڑھایا۔ 1975ء وچ اوہ اپݨے مقالے دا دفاع کرݨ دے بعد سائنسز دی امیدوار بݨ ڳئین، "فرینکفرٹ اسکول دے فلسفیاں دی طرفوں مارکسسٹ-لیننسٹ جدلیات دی تنقید"۔ روزا اوتونبایوا ݙو بچیں دی طلاق یافتہ ماں ہن۔ اوہ کرغیز زبان دے علاوہ روسی، انگریزی، جرمن تے فرانسیسی زباناں تے عبور رکھیندین۔

1981ء وچ اوہنے اپݨی سیاسی زندگی دا آغاز کمیونسٹ پارٹی آف فرنزے (ہݨ بشکیک) دی سیکنڈ سیکرٹری دے طور تے کیتا۔ 1983ء توں 1986ء تک روزا اوتونبایوا نے فرنزے (ہݨ بشکیک) وچ سٹی کمیونسٹ پارٹی کمیٹی دے سیکرٹری دے طور تے خدمات انجام ڈتیاں۔ 1986ء وچ اوہ وزراء دی کونسل دی چیئرمین دی نائب تے ایں وقت کرغیز سوویت اشتراکی جمہوریہ دی وزیر خارجہ مقرر تھئین۔ 1989ء وچ اوہ ایگزیکٹو سیکرٹری تے بعد وچ یو ایس ایس آر یونیسکو دی قومی کمیٹی دی چیئر وومین دے طور تے مقرر تھئین تے اوہ یو ایس ایس آر دی وزارت خارجہ دے بورڈ دی رکن وی بݨ ڳئین۔ 1989ء–1992ء تک اوہنے یونیسکو دی ایگزیکٹو کونسل دی نائب صدر دے طور تے خدمات انجام ڈتیاں۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
کریستینا فرناندیز دے کرشنر

کریستینا ایلزابتھ فرناندیز دے کرشنر (انگریزی: Cristina Elisabet Fernández de Kirchner) (ہسپانوی تلفظ: [kɾisˈtina eˈlisaβet feɾˈnandez ðe ˈkiɾʃneɾ] ( سنیے); پیدائش 19 فروری 1953ء) اڳوں تے ان دے ابتدائیہ سی ایف کے نال ڄاݨیاں ویندیں ہن، ارجنٹائن دی ہک وکیل تے سیاست دان ہن جنھاں نے 2019ء توں ارجنٹائن دے نائب صدر دے طور تے خدمتاں انجام ݙتیاں۔ انھاں نے 2007ء توں 2015ء تک ارجنٹائن دی صدر تے آپݨے شوہر نیسٹر کرشنر دے دور وچ خاتون اول دے طور تے وی خدمتاں انجام ݙتیاں۔ اوہ ارجنٹائن دی ݙوجھی خاتون صدر ہن (ازابیل پیرون دے بعد) تے ارجنٹائن دی پہلی منتخب خاتون صدر ہن۔ نظریاتی طور تے، اوہ آپݨی شناخت ہک پیرونسٹ تے ترقی پسند دے طور تے کریندیں ہن، ان دے سیاسی نقطہ نظر کوں کرچنرزم آہدن۔

لا پلاتا، بیونس آئرس صوبہ وچ پیدا تھئین، انھاں نے لا پلاتا یونیورسٹی توں قانون دی تعلیم حاصل کیتی تے گریجویشن دے بعد آپݨے شوہر نیسٹر کرشنر دے نال پیٹاگونیا چلی ڳئین۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
کریستینا فرناندیز 19 فروری 1953ء کوں لا پلاتا دے ہک مضافاتی علاقے ٹولوسا وچ پیدا تھئین، جو بیونس آئرس صوبہ دے دار الحکومت وچ ہے۔ اوہ ایڈورڈو فرنانڈیز تے آفیلیا ایستھر ولہیم دی دھی ہن۔ ایڈورڈو ہک بس ڈرائیور تے پیرونسٹ مخالف ہئی تے اوفیلیا پیرونسٹ یونین دی رہنما تے اکیلی ماں ہئی۔ فرنانڈیز نے ان نال شادی کیتی تے کرسٹینا ݙو سال دی عمر وچ آپݨے گھر منتقل تھی ڳئین۔ ان دے بچپن دے بارے وچ ٻہوں ساریاں تفصیلات جیویں جو ان دا ابتدائی اسکول نامعلوم ہن۔ انھاں نے پاپولر مرکنٹائل اسکول وچ ہائی اسکول دی تعلیم حاصل کیتی۔ ان دے ترے دادا دادی ہسپانوی تارکین وطن ہن، خاص طور تے گیلیسیا توں۔

انھاں نے آپݨی کالج دی تعلیم نیشنل یونیورسٹی آف لا پلاتا وچ شروع کیتی۔ انھاں نے ہک سال تک نفسیات دی تعلیم حاصل کیتی، ول انھاں نے چھوڑ ݙتی تے ان دی بجائے قانون دی تعلیم حاصل کیتی۔ ان دی ملاقات ساتھی طالب علم نیستور کرشنر نال 1973ء وچ تھئی۔ انھاں نے ان کوں سیاسی مباحثاں نال متعارف کرایا۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
پرتیبھا پاٹل

پرتیبھا دیوی سنگھ پاٹل بھارت دی 13ویں صدر ہن۔ اوہ ڈاکٹر اے پی جے عبد الکلام دی جانشین ہن تے ایں لحاظ نال منفرد مقام رکھیندیں ہن جو اوہ بھارت دی پہلی خاتون صدر ہن۔

## ابتدائی زندگی
پرتیبھا دیوی سنگھ پاٹل دے والد ناراین راو پاٹل ہن۔ انھاں دی ولادت مہاراشٹر دے شہر جلگاؤں وچ تھئی تے انھاں نے آپݨی تعلیم جلگاؤں تے ممبئی وچ مکمل کیتی۔ کالج دے ݙینہاں وچ اوہ ٹیبل ٹینس دی چنگی کھلاڑی ہن۔ انھاں نے گورنمنٹ لا کالج، ممبئی توں قانون دی ڈگری گھدی تے جالگاوں ضلع عدالت وچ قانون دی پریکٹس شروع کیتی۔ اوہ سماجی خدمت وچ وی حصہ گھندی ہن۔ انھاں سماج وچ خواتین دے مسائل تے ٻہوں کم کیتا۔

انھاں دی شادی دیوی سنگھ رانسینگھ شیکھاوت نال 7 جولائی 1965ء وچ تھئی۔ انھاں دے ہک پتر تے ہک ڄائی دی ولادت تھئی۔

## سیاست
پاٹل دا ریاست مہاراشٹر دی سیاست نال کافی گہرا تعلق رہیا ہے۔ پرتیبھا پاٹل 1962ء وچ پہلی واری مہاراشٹر اسمبلی دے لیے منتخب تھئین۔ بطور وکیل آپݨے کریئر دی شروعات کرݨ والی پرتیبھا پاٹل نے سماجی سرگرمیاں وچ وی ٻہوں ودھ حصہ گھدا۔ زراعت، اقتصادیات تے خواتین دے مسائل وچ دلچسپی رکھݨ والی پرتیبھا پاٹل 1991ء وچ ایوان زیریں یعنی لوک سبھا دے لیے منتخب تھئین۔ پرتیبھا پاٹل ایوان بالا راجیہ سبھا دی ڈپٹی چیئرپرسن وی رہ چکی ہن۔

شفاف شبیہ تے تنازعات توں دور رہݨ والی پرتیبھا پاٹل مہاتما گاندھی دے نظریہ تے عمل کریندیں ہن۔ اوہ ہندوستان دی پارلیمنٹ تے حملے دی سازش دے مجرم افضل گرو دی پھانسی دی مخالفت وچ سامݨے آئین ہن۔ انھاں دا آکھݨ ہئی جو ملک دے قانون توں پھانسی دی سزا مکمل طور تے ختم کر ݙیوݨی چاہیدی ہے۔

## صدر بھارت
متحدہ ترقی پسند اتحاد نے انھاں کوں 14 جون 2007ء کوں صدارتی امیدوار نامزد کیتا۔ ابتدائی طور تے ہیسب دی پسندیدہ امیدوار ہن کیونجو اتحاد دے سارے ارکان وزیر داخلہ شیوراج پاٹل یا کرن سنگھ دی حمایت وچ کائنی ہن۔ اوہ شروع توں ای کانگریس دے ٻہوں نیڑے رہین ہن تے نہرو گاندھی خاندان دی چہیتی وی رہین ہن۔ مگر انھاں نے صاف آکھیا ہئی جو اوہ ربر اسٹامپ صدر کائنی رہسین بلکہ فیصلہ گھنݨ وچ آزاد رہسین۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
کملا پرساد-بیسیسار

کملا پرساد-بیسیسار (انگریزی: Kamla Persad-Bissessar) (تلفظ [kəməlɑː prəsɑːd̪ə-biseːsərə]; پیدائش کملا سوشیلا پرساد، 22 اپریل 1952ء)، اڳوں تے ان دے ناں دے ابتدائی حروف کے پی بی نال ڄاݨیاں ویندیاں ہن، ٹرینیڈاڈ و ٹوباگو دی ہک وکیل، سیاست دان تے ماہر تعلیم ہن جو ٹرینیڈاڈ و ٹوباگو دی اپوزیشن لیڈر ہن، یونائیٹڈ نیشنل کانگریس (یو این سی) دی سیاسی جماعت دی سیاسی رہنما ہن تے 26 مئی 2010ء توں 9 ستمبر 2015ء تک ٹرینیڈاڈ و ٹوباگو دی چھٹی وزیر اعظم ریہن۔ اوہ ملک دی پہلی خاتون وزیر اعظم، اٹارنی جنرل تے اپوزیشن لیڈر، کامن ویلتھ آف نیشنز دی سربراہی کرݨ والی پہلی خاتون، تے ہندوستانی نژاد پہلی خاتون (بیرون ملک مقیم ہندوستانی) بھارت تے وسیع تر جنوبی ایشیائی خطے توں باہر کہیں ملک دی وزیر اعظم بݨی ہن۔

کملا پرساد-بیسیسار 2010ء وچ یو این سی دی سیاسی رہنما بݨئین۔ 2011ء وچ کملا پرساد-بیسیسار کوں ٹائم میگزین نے دنیا بھر وچ تیرھویں سب توں زیادہ بااثر خاتون رہنما قرار ݙتا ہئی۔

## ابتدائی زندگی تے نسب
کملا سوشیلا پرساد جنوبی ٹرینیڈاڈ دے سیپاریا وچ للراج پرساد تے ریٹا پرساد دے گھر پیدا تھئین، ݙوہیں ہندو بھارتی نژاد ہن۔ ان دے والد ہک بک کیپر ہن تے ٹیکساکو دے اکاؤنٹنگ ڈیپارٹمنٹ وچ کم کریندے ہن، جݙاں جو ان دی ماں کوکو دے کھیتاں وچ نوکرانی تے مزدور ہن، جیہڑی آخر کار روٹی دی دکان دے مالک تھیوݨ تے چلاوݨ کیتے بچت کیتی۔ ان دے دادا دادی سومنترا پرساد (نویں گوپال سنگھ) تے چورنجی پرساد ہن تے ان دے نانا دادی روکمن تے رامپریت ہن۔ ان دی نانی، سومنترا، ہک اشیا بیچݨ والی ہن جو سرسوتی پرکاش مندر، ہک ہندو مندر دی بانی رکن ہن جو پینل، ٹرینیڈاڈ و ٹوباگو وچ ہئی تے انھاں نے ہک ہندوستانی خواتین گروہ دا اہتمام کیتا ہئی۔ گانے تے ہندو دعائیہ گروپ دے نال نال ہک بزرگ مشیر ہووݨ دے ناطے جنھاں نے ضرورت منداں دی مدد کیتی۔ کملا پرساد-بیسیسار دا ہک بھائی تے ترے بھیݨاں ہن، ان دا بھائی تے سب توں وݙی بھیݨ فوت تھی چکیاں ہن تے ان دیاں ٻیاں ݙو بھیݨاں ودوتی تے سیلی ہن۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ملازمتاں وِچ زنانیاں

قدیم دور توں ملازمتاں تے پیشیاں وچ عام طور تے مرداں دا غلبہ رہیا ہے۔ انھاں وچ یا تاں عورتاں عام طور تے موجود کائنی رہیاں یا پھر انھاں دا تناسب ٻہوں گھٹ رہیا ہے۔ تاہم ایہ صورت حال جدید دور وچ بدلدی پئی ہے تے ملازمتاں وچ خواتین (انگریزی: Women in the workforce) ہک زبان زد عام موضوع بݨ چکیا ہے۔ معاشرے وچ گھر تک محدود خواتین تے کثیر الاولاد خواتین دی کمی ݙٹھی ڳئی ہے۔ ایجھیاں خواتین دی تعداد وچ اضافہ تھیندا پیا ہے جو مرداں دے شانہ بشانہ ہر عملی میدان وچ روزگار تے آمدنی دے حصول کیتے برابر کھڑے ہن۔ ایں سانگے عام طور تے کہیں وی ملازمت دی مخلوعہ جائداد کیتے کثیر تعداد وچ مرداں دے نال نال خواتین وی درخواست ݙیندین تے حسب ضرورت تے امیدواراں دی صلاحیتاں دے مطابق خواتین چݨیاں ویندین۔ ایں دے نال نال کجھ ملازمتاں وچ جنسی ترجیحات شامل تھی سڳدین۔ مثال دے طور تے، کئی واری کمپنیاں ایجھے عہدیاں کیتے مرداں کوں ترجیح ݙیندین، جنھاں وچ سفر دا عنصر ٻہوں زیادہ ہووے۔ ایویں ای کئی واری فوناں دے ذریعے لوکاں نال ڳالھ کرݨ یا کہیں جاہ ریسیپشنسٹ دے عہدے کیتے ترجیح عورتاں کوں ای ملدی ہے۔ پر کئی ملازمتاں وچ عام طور تے جنسی تخصیص کائنی تھیندی یا پھر حسب موقع کوئی ادارہ فیصلہ کر سڳدا ہے، جیویں جو محاسب یا اکاؤنٹنٹ دا عہدہ یا کوئی تدریسی تے تربیتی عہدہ۔

## مختلف ملکاں دیاں ملازمتاں وچ زنانیاں

### [[پاکستان]]
2018ء دے اعداد و شمار دے مطابق پاکستان دے مختلف اداریاں وچ 31 ہزار 281 خواتین افسر ہن، ہک ہزار 246 مرکزی سیکریٹریٹ وچ ملازمت پیشہ ہن جݙاں جو 30 ہزار 35 خواتین منسلک محکمیاں تے ذیلی دفتراں وچ موجود ہن۔ پنجاب وچ 73.68 فیصد، سندھ وچ 12.76 فیصد، خیبر پختونخوا وچ 7.9 فیصد تے بلوچستان وچ 1.93 فیصد خواتین برسرملازمت ہن۔ ایویں ای وفاق دے زیر انتظام قبائلی علاقیاں (فاٹا) وچ 1.36 فیصد تے گلگت بلتستان وچ 0.56 فیصد خواتین کیتے مخصوص ہے۔ عوامی دفاتر وچ جنسی امتیاز نال تعلق رکھݨ والی عمومی طور تے خواتین کوں ملازمت تے نہ رکھݨ نال تعلق رکھݨ والی ہک سوچ غالب ہے جو خواتین ملازمت جاری نہیں رکھ سڳسین۔ ملک وچ متعدد خواتین افسران (گریڈ 16 تے 17) بطور استاد، ماہر نفسیات تے نرس دے فرائض انجام ݙیندے پئین۔

### [[سعودی عرب]]
سعودی عرب دی خاتون سیکریٹری وزارت شہری خدمات ہند الزاہد دے 2019ء دے بیان دے مطابق ایہ سال دوران سرکاری اداریاں وچ کم کرݨ والیاں سعودی خواتین دا تناسب 40.2 فیصد ہے۔ 2020ء وچ ایں کوں 42 فیصد تک پُڄا ݙتا ویسی۔ سعودی عرب دے اخبار الوطن دے مطابق سیکریٹری وزارت شہری خدمات دا آکھݨ ہئی جو سرکاری اداریاں دے کلیدی عہدیاں تے وی خواتین دے تقرر دا تناسب ودھایا ویسی۔

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
مادہ بچہ کشی

مادہ بچہ کشی نوزائیدہ مادہ بچیں دے دانستہ قتل دا ناں ہے۔ ایویں دیساں جیہڑے جیں مادہ بچہ کشی دی اپݨی نمایاں تاریخ ہے، اُتّھ جنسی چُنڑݨ تے مبنی اسقاط حمل کوں ہک جُڑیا ہویا موضوع ہووݨ دی وجہ نال بحث دا موضوع بݨایا ویندا ہے۔ مادہ نو زائیدہ کشی کئی دیساں وچ ہک بحث دا موضوع بݨ ڳئی ہے۔ اِیں وچ چین، بھارت تے پاکستان شامل ہن۔ ایہ دعویٰ کیتا ڳیا ہے جو اِیں معاشریاں وچ عورتاں کوں ݙتا ڳیا حقیر درجا مادہ بچیں کوں معاشرے وچ قبول کرݨ وچ رکاوٹ ہے۔

## بھارت وچ مادہ بچہ کشی
بھارت دے معاشرے وچ عورتاں دی حالت سُدھارݨ تے جنسی تناسب وچ توازن قائم کرݨ دے مد نظر لوک سبھا وچ ہک تاریخی تجویز متعارف کرائی ڳئی ہئی۔ اِیں وچ مادہ بچہ کشی کوں غیر ضمانتی جرم بݨاوݨ دی وکالت کیتی ڳئی ہے۔ 2014ء وچ حکمران کانگریس دے ادھیر رنجن چودھری دی جانب توں پیش کردہ اِیں تجویز کوں جیہنوں ‘‘کُنیا شِشو ہتیا نوارن ودھییک 2014ء’’ یا مادہ بچہ کشی قانون 2014ء دے مقاصد وچ آکھیا ڳیا ہے جو لڑکی دا جنم اڄ وی غریب ٹَٻَّراں دے نزدیک بوجھ سمجھا ویندا ہے۔ اِیں دے نتیجے وچ دیس وچ اِیں تجویز دے قانونی طور تے لاڳو تھیوݨ دے بعد مادہ بچہ کشی دے معاملات وچ کئی گُݨا وادھا تھی ڳیا ہے۔ قانون وچ آکھیا ڳیا ہے جو اِیہ صحیح وقت ہے جݙݨ اِیں بزدلانہ فعل کوں ختم کر ݙتا ونجݨاں چاہیدا ہے۔ پر کہیں سخت قانون دی کمی وچ اِیں قبیح رسم تے روک لاوݨ ٻہوں اوکھا ہے۔

اِیں وجہ توں اِیہ تجویز ݙتی ڳئی ہے جو ہک ایسا قانون گھِن آیا ونجے جیہڑا اِیں جرم وچ ملوث لوکاں کیتے سخت سزا دی گنجائش رکھے۔ قانون دی دفعات وچ آکھیا ڳیا ہے جو جے لڑکی دی موت دی ابتدائی تحقیق دے بعد کوئی شخص مادہ بچہ کشی دا مرتکب پایا ویندے تاں اونکوں فوری طور تے حراست وچ گھِدا ونجݨاں چاہیدا ہے۔

اِیں جرم کوں غیر ضمانتی جرم بݨاوݨ دے نال نال مجرماں کیتے ݙہ سال قید تے ہک لکھ روپے جرمانے دی سزا دا امکان رکھیا ڳیا ہے۔ اِیں دے نال ایہ وی آکھیا ڳیا ہے جو ایویں معاملات وچ مادہ بچہ کشی دی چانج تے عدالت وچ رپورٹ جمع کراوݨ دا کم لڑکی دی موت دی تاریخ توں ترے مہینے دے اندر پورا کر ݙتا ونجݨاں چاہیدا ہے۔

## چین وچ مادہ بچہ کشی
چین وچ مادہ بچہ کشی دا مسئلہ ہک سنگین نوعیت دا ہے۔ 1980ء دے ݙہاکے وچ ہر 100 لڑکیاں دے مقابلے 108 لڑکے ہن۔ 2000ء دی آمد دے نال اِیندے نال جُڑیا ہویا ݙہاکا اِیں تناسب کوں ٻیا وی بگاڑ ݙتا۔ اِیہ تناسب ہر 124 لڑکے کیتے 100 لڑکیاں تہہ گیا ہئی۔ 2010ء دیاں کجھ اطلاعات دے مطابق چین دے کجھ صوبیاں وچ اِیہ تناسب اِیترا بگڑ ڳیا ہئی جو ہر 130 لڑکے دے مقابلے صرف 100 لڑکیاں ریہ ڳئین ہن۔

1979ء وچ شروع تھئی سرکاری پالیسی وچ آبادی تے کنٹرول دے کئی اقدامات نافذ کیتے ڳئے۔ اِیں وچ ہک توں زائد اولاد دی صورت وچ جرمانے، جبری تولیدی صلاحیت دا خاتمہ تے اسقاط حمل شامل ہن۔ اِیں دے نتیجے وچ کئی ٹَٻَّر جیہڑے لڑکے کوں ترجیح ݙیندے ہن، اپݨیں ئی ڌیئیاں دے قاتل بݨ ڳئے۔ تاہم چین نے کئی مثبت قوانین وی متعارف کروائے، جیویں جو جنین دے جنس دی تشخیص کرݨ والی ٹیکنالوجی کوں غیر قانونی قرار ݙتا ڳیا۔

1997ء وچ ہک امریکی رضاکار نے اپݨے ڈراؤݨے تجربے کوں بیان کیتا ہئی جو کین٘ویں اُون٘دے گوانگژو دے ہک یتیم خانے دے سامھݨے کئی بچیں دیاں مُردہ لاشاں کوں لاوارث حالت وچ ݙٹھا ہئی۔ اِیں وچوں کجھ کوں گشتی کوڑے داناں وچ سٹیا ویندا پیا ہئی تے کجھ کوں تاں وݙے عوامی کوڑے دے ڈھیراں تے سٹ ݙتا ڳیا ہئی جیہڑے بعد وچ بلدیہ دے کوڑا صاف کرݨ والیاں نے ہٹا ݙتے ہن۔

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
لورا چنچیلا

لورا چنچیلا (انگریزی: Laura Chinchilla) (ہسپانوی: [ˈlawɾa tʃinˈtʃiɟa miˈɾanda]; پیدائش 28 مارچ 1959ء) کوسٹا ریکا دی ہک سیاسی سائنس دان تے سیاست دان ہن جنھاں نے 2010ء توں 2014ء تک کوسٹا ریکا دے صدر دے طور تے خدمات انجام ڈتیاں۔ اوہ اوسکر اریآس دے ݙو نائب صدور تے این دی انتظامیہ دی وزیر انصاف وچوں ہک ہن۔ اوہ 2010ء دے عام انتخابات وچ صدر دے لیے گورننگ پی ایل این امیدوار ہن، جتھاں انھاں نے 7 فروری کوں 46.76% ووٹ گھن کے کامیابی حاصل کیتی۔ اوہ ہک لاطینی امریکی ملک دی آٹھویں خاتون صدر ہن تے کوسٹا ریکا دی صدر بݨݨ والی پہلی خاتون ہن۔ انھاں نے 8 مئی 2010ء کوں کوسٹا ریکا دی صدر دے طور تے حلف چاتا۔

دفتر چھوڑݨ دے بعد، انھاں نے 2016ء وچ جارج ٹاؤن یونیورسٹی وچ پڑھایا۔ لورا چنچیلا انٹر امریکن ڈائیلاگ تھنک ٹینک دی شریک چیئر تے کلب ڈی میڈرڈ دی نائب صدر ہن۔ چنچیلا نے ایں توں پہلے جارج ٹاؤن انسٹی ٹیوٹ آف پولیٹکس اینڈ پبلک سروس وچ فیلو دے طور تے خدمات انجام ڈتیاں۔

## ذاتی زندگی
لورا چنچیلا 1959ء وچ کارمین سینٹرل، سان ہوزے وچ پیدا تھئی ہن۔ اوہ کوسٹا ریکا دے سابق کنٹرولر رافیل اینجل چنچیلا فالاس تے ایمیلس مرانڈا کاسٹیلو دی ڄائی ہن۔ انھاں نے ماریو البرٹو میڈریگال ڈیاز نال 23 جنوری 1982ء کوں شادی کیتی تے 22 مئی 1985ء کوں طلاق تھی ڳئی۔ لورا چنچیلا نے 1990ء وچ آپݨے ݙوجھے شوہر، جوس ماریا ریکو کیوٹو نال ملاقات کیتی، جو ہک ہسپانوی وکیل ہئی جیندے کول کینیڈا دی شہریت ہئی، جݙاں جو ݙوہیں فلوریڈا انٹرنیشنل یونیورسٹی، میامی، فلوریڈا، ریاست ہائے متحدہ وچ سینٹر فار ایڈمنسٹریشن آف جسٹس دے مشیر دے طور تے کم کریندے پئے ہن۔ جوڑے کوں 1996ء وچ ہک پتر، جوس ماریا ریکو چنچیلا پیدا تھیا۔ لورا چنچیلا نے 26 مارچ 2000ء کوں ریکو نال شادی کیتی۔ اوہ 15 اپریل 2019ء کوں بیوہ تھی ڳئیں، جݙاں جو انھاں دے شوہر جوس ماریا ریکو الزائمر دی وجہ توں انتقال کر ڳئے۔

2 / 2

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
یولیا تیموشنکو

یولیا تیموشنکو (انگریزی: Yulia Tymoshenko) (یوکرینی: Юлія Володимирівна Тимошенко، یوکرینی تلفظ: [ˈjul⁽ʲ⁾ijɐ woloˈdɪmɪr⁽ʲ⁾iu̯nɐ tɪmoˈʃɛnko]; قبل ازواج حرییان (Грігян); پیدائش 27 نومبر 1960ء) یوکرین دی ہک سیاست دان، یوکرین دی عوامی نائب (1997ء–2000ء، 2002ء–2005ء، 2006ء–2007ء، 2007ء، 2014ء–2019ء تے 2019ء توں)، ایندھن تے توانائی کیتے یوکرین دی نائب وزیر اعظم (1999ء)، فروری 2001ء توں ستمبر 2005ء تے دسمبر 2007ء توں مارچ 2010ء تک یوکرین دی وزیر اعظم ریہن ہن۔ انھیں یوکرین دی پہلی خاتون وزیر اعظم بݨݨ دا خصوصی اعزار وی حاصل ہے۔ ان دے پاس اقتصادی علوم دی امیدوار دی ڈگری ہے۔

## ابتدائی زندگی اور کیریئر
یولیا تیموشنکو دا پیدائشی ناں یولیا حریان ہے 27 نومبر 1960ء کوں دنیپرو، یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ، سوویت یونین وچ پیدا تھئین۔ ان دی والدہ لیوڈمیلا ٹیلیہنا (قبل ازواج نیلیپووا) 11 اگست 1937ء کوں دنیپرو وچ پیدا تھئین۔ یولیا تیموشنکو دے والد ولادیمیر حریان، جو ان دے سوویت یونین دے پاسپورٹ دے مطابق لیٹوین ہن، 3 دسمبر 1937ء کوں دنیپرو وچ پیدا تھئے۔ انھاں نے آپݨی زال تے ننڍی دھی کوں ان وقت چھوڑ ݙتا جݙاں یولیا ہک توں ترے سال دی ہئی۔ یولیا نے آپݨی ماں دا خاندانی ناں استعمال کیتا۔ یولیا دے دادا، ابرام کیپیٹلمین (یوکرینی زبان: Абрам Кельманович Капітельман)، 1914ء وچ پیدا تھئے۔ 1940ء وچ دنیپروپیٹروسک اسٹیٹ یونیورسٹی توں گریجویشن کرݨ دے بعد، دار الحکومت مین کوں مغربی یوکرین وچ کم کرݨ کیتے بھیڄا ڳیا، جتھاں انھاں نے سنیاتین شہر وچ ہک عوامی یہودی اسکول دے ڈائریکٹر دے طور تے "ہک تعلیمی سہ ماہی" کم کیتا۔ 1977ء وچ یولیا تیموشنکو نے دنیپرو وچ ہائی اسکول نمبر 75 توں گریجویشن کیتا۔ 1979ء وچ اوہ ڈنیپروپیٹروسک اسٹیٹ یونیورسٹی دے اقتصاد ڈپارٹمنٹ وچ منتقل تھی ڳئین، جیہڑی سائبرنیٹک انجینئری وچ اہم کم کیتا تے 1984ء وچ بطور انجینئر-اکنامسٹ فرسٹ ڈگری آنرز دے نال گریجویشن کیتی۔ 1999ء وچ انھاں نے کیف نیشنل اکنامک یونیورسٹی وچ آپݨے پی ایچ ڈی مقالے دا دفاع کیتا، جیہدا عنوان ہئی "ٹیکس سسٹم دے اسٹیٹ ریگولیشن" تے معاشیات وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
فلسفہ وِچ زنانیاں

فلسفے وچ زنانیاں (انگریزی: Women in philosophy) دی شرکت عام طور تے گھٹ سمجھی ویندی ہَئی۔ ایں دی وجہ ایہ ہَئی کہ لکھی تاریخ وچ زنانیاں دا فلسفی دے طور تے ذکر مرداں دے مقابلے وچ کافی گھٹ رہیا ہَئی۔ ایہ اوندے باوجود ہَئی کہ تاریخ دے تقریباً ہر یا زیادہ تر دوراں وچ زنانیاں دا فلسفیانہ کردار نمایاں رہیا ہَئی۔ قدیم دور دیاں مثالاں وچ ہندوستان دی میترییی (1000 قبل مسیح)، واچکنوی گارگی (700 قبل مسیح)، قدیم یونان دی ہیپارچیا (325 قبل مسیح) تے کجھ ݙوجھیاں زنانیاں قابل ذکر رہیاں ہَن۔ قرون وسطیٰ وچ، خاص طور تے یورپ وچ زنانیاں کوں کہیں فلسفی یا مفکر دے طور تے زیادہ توجہ دا مرکز نہیں بݨݨ ݙتا ڳیا۔ تاہم ویہویں صدی تے اکیویں صدی وچ کئی زنانیاں نمایاں کردار ادا کیتے، جنھاں وچ سوزان لینگر، جی ای ایم انسی کومبے، ہانا ارینٹ تے سیمون ڈی بووائر قابل ذکر رہیاں ہَن۔

## تاریخ دی سارایاں کنوں یادگار زنانی فلسفی
ہائی پیشیا فلسفے کِیتے شہید تھیوݨ والی دنیائے علم دی ایہ عظیم زنانی فلسفی تے ریاضی دان ہَئی۔ انّھاں دا تعلق 400ء دے سکندریہ نال ہَئی، جو موجودہ مصر وچ ہے۔ ایں وقت ایہ مشرقی رومی سلطنت دا حصہ ہَئی۔ اوہ ہک مشہور ریاضی دان تھیون دے گھر وچ پیدا تھئیں۔ انّھاں نے فلسفے تے ریاضی دی تعلیم آپݨے گھر تے آپݨے قابل تے ذہین ریاضی دان پیو توں حاصل کیتی۔ اوہ ہک قابل تے ذہین زنانی ہَن جنھاں نے رومن اشرافیہ دی مخالفت کر کے فلسفے تے کم کر کے آپݨے آپ کوں شہادت دے درجے تے پُڄا ݙتا۔ ہائی پیشیا کوں فلسفہ، فلکیات تے ریاضی تے عبور حاصل ہَئی۔ اوہ پہلی زنانی ہَن جنھاں نے یونیورسٹی دی سطح تے فلسفہ، فلکیات تے ریاضی دے موضوعات تے لیکچر ݙتے۔ اوہ خود لادین ہَن پر مسیحیاں نال رواداری دا سلوک کریندی ہَن۔ انّھاں نے ٻہوں سارے مسیحی نوجواناں کوں تعلیم ݙے کے انّھاں دے ذہناں وچ روشن خیالی دی شمع روشن کیتی تے کیتھولک مذہب دی مخالفت دی علامت بݨ ڳئیں۔ انّھاں سبھ ڳالھاں دی وجہ نال انّھاں کوں بالآخر مسیحی دنیا نے سنگسار کر ݙتا ہَئی۔

## فکر تے فلسفہ دی دُنیا تے زنانیاں
امریکا دی زنانی مارلن ووس ساونت کوں دنیا دی سبھ توں ذہین زنانی سمجھا ویندا ہَئی۔ انّھاں دی ذہانت دی سطح 228 نکات سمجھی ڳئی ہَئی، جیڑھی 1956ء وچ ریکارڈ کیتی ڳئی ہَئی۔ ہݨ تائیں کہیں نے انّھاں کوں نہیں ہرا ݙتا۔ ڳالھیں دی عمر ایں وقت 10 سال ہَئی۔ کجھ سال بعد جوانی وچ تھیوݨ دی وجہ نال مارلن نے ول ہک وار ایویں ہی امتحان پاس کیتا تے انّھاں نے ایں نویں دورانیے وچ 224 نکات دا نتیجہ ݙکھایا۔ ایہ عقل اگرچہ پہلے مشاہدے نال گھٹ ہَئی، پر پھر وی ٻہوں سارے لوکاں دے حسد دا باعث ہَئی۔ ایہ اُوں فرسودہ سوچ تے وی طمانچہ ہَئی کہ زنانیاں ذہین نہیں تھی سڳدیاں۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں دیاں تن٘دِیراں
ونکی:زنانیت
زنانیاں دا کَم

روایتی طور تے زنانیاں دا کم (انگریزی: Women's work) صرف گھر تک محدود سمجھا ویندا ہئی۔ اِیں وچ پکوان، ٻالاں دی پرورش، شوہر دا خیال تے گھر دی صفائی تے ݙیکھ بھال مقدم سمجھیا ویندا ہئی۔ تاہم جدید دور وچ اِیہ سوچ بدل ڳئی ہے تے خواتین دی ہک معتدبہ تعداد گھر توں ٻاہر کم کرݨ تے راضی ہے۔ اِیں دی کئی وجوہات ہن جنہاں وچ اولاً معاشی پہلو ہے جو گھر ہک تنخواہ نال چلݨ وچ دشواری، عورتاں دی معاشی طور تے خود مختار تھیوݨ دی خواہش، تے کجھ معاملات وچ سسرال والیاں کنوں ݙینہہ دے گھٹ توں گھٹ کجھ وقت کیتے دور رہوݨ دی کوشش وی شامل ہے۔تاہم گھر توں ٻاہر کم کرݨ والیاں خواتین مرد دے شانہ بشانہ کائنی بلکہ اونداں توں وی زیادہ کم کردین۔ انہیں گھر تے دفتر ݙوہیں دا کم کرݨا پیندا ہے۔ ݙوہیں جاہیں تے انہاں دی صلاحیتاں کوں شک دی نظر نال ݙٹھا ویندا ہے، اوہ جیہڑا وی کم کر گھنن، لوک کہیں وی غلطی یا غلطی نہ تھووے تاں وی انہیں طعنہ ݙے ݙیندن۔ نوکری کرݨ والیاں خواتین دی پہلی مخالفت انہیں دے اپݨے گھر توں شروع تھیندی ہے۔ ٻہوں سارے ٹَٻَّراں وچ عورت دا نوکری کرݨ بے عزتی سمجھیا ویندا ہے۔ ایویں ٹَٻَّراں وچوں کہیں عورت دا اپݨے گھر والیاں کوں اپݨی نوکری کیتے مناوݨا ای ہک وݙی ڳال ہے۔ تاہم اِیں دے باوجود خواتین اڳوں ٹُرݨ وچ کامیاب تھیندیاں پئین۔  

## مشکلات

* 155 دیساں وچوں تقریباً 90% دیساں وچ کہیں نہ کہیں ایسا قانون موجود ہے جو خواتین دی معاشی ترقی وچ رکاوٹ ہے۔  

* 118 دیساں وچ خواتین دے کم کرݨ تے پابندی ہے یا انہیں کم کرݨ کیتے مرداں دی اجازت دی لوڑ ہوندی ہے جو اوہ کہڑے قسم دی نوکری کرن۔  

* 31% دیساں وچ خواتین کوں پاسپورٹ گھنݨ کیتے اپݨے شوہراں کنوں اجازت گھنݨی پیندی ہے تے ٻہوں ساریاں شادی شدہ عورتاں اپݨے ٻالاں دی شہریت حاصل نہیں کر سڳدیاں۔  

* تقریباً 28% دیساں وچ مرداں کوں گھر دا سربراہ منا ویندا ہے تے عورتاں تے فرض ہے جو اوہ انہیں دی حکم مݨن۔  

* دفتر وچ ڳالھ ڳالھ تے فوری کم دی تکمیل دا مطالبہ کرݨ والا مالک، روزانہ کم دی لمبی فہرست تے منفی ماحول ایویں کجھ وجوہات ہن جنہاں دی وجہ توں خواتین دفتر وچ تناؤ وچ ریہندین۔ ایویں وچ نہ چاہندے ہوئے وی انہیں دی کارکردگی متاثر تھی ویندی ہے تے اوہ کجھ وی نہیں کر پاندین یا شدید ذہنی دباؤ دا شکار تھی ویندین۔  

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:زنانیت
ایلس پال

**اہل پال** (11 جنوری 1885ء - 9 جولائی 1977ء) ہک امریکی حقوق نسواں دی کارکن تے سماجی مصلح ہن۔ انہاں دا ناں امریکی آئین دی انیسویں ترمیم نال جڑیا ہویا ہے، جیہڑی ووٹ دے حق وچ صنفی امتیاز دے خاتمے دی ضامن ہے۔

## سرگرمیاں تے کارنامے
- لوسی برنز تے ݙوجھے کارکناں دے نال مل تے **سائلنٹ سینٹینلز** دی پرامن تحریک چلائی، جیندے نتیجے وچ 1920ء وچ انیسویں ترمیم منظور تھئی۔  - نیشنل ویمنز پارٹی دی لیڈر دی حیثیت نال عورتاں کیتے آئینی برابری دی تحریک چلائی۔  - 1964ء دے سول رائٹس ایکٹ وچ عورتاں کیتے تحفظ دی شق شامل کروائی۔

## تعلیم
- پہلے یونیورسٹی آف پنسلوانیا توں نفسیات وچ ایم اے کیتا۔  - 1910ء وچ سوشیالوجی وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی۔  - 1927ء وچ قانون (ایل ایل بی) دی ڈگری حاصل کیتی۔

## آئینی کوششاں
1930ء دی دہائی وچ **مساوی حقوق دی ترمیم** (Equal Rights Amendment) پیش کیتی، جیندے وچ:  - صنفی امتیاز دے بغیر تمام شہریاں کیتے مساوی حقوق دی ضمانت ݙتی ڳئی۔  - جائداد، ملازمت تے ٻیاں معاملات وچ مرد تے عورت دے درمیان برابری دی بات کیتی ڳئی۔

اگرچہ اے ترمیم ہݨ تک منظور نہیں تھئی، پر 50 توں زیادہ امریکی ریاستاں اونکوں تسلیم کر چکین۔

## اعزازات
- 2020ء وچ انیسویں ترمیم دی صد سالہ سالگرہ تے امریکی ٹکڑے (10 ڈالر) تے انہاں دی تصویر چھاپی ڳئی۔  - سوزن بی اینتھونی سمیت ووٹ دے حق دی تحریک دے ٻئے اہم رہنماواں دے نال نمایاں تھئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:تِرِیمتاں دے حقوق
ونکی:زنانیت پسند امریکی
ونکی:امریکی فعالیت پسند برائے زنانیاں دے حقوق
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
اناہیتا راتبزاد

اناہیتا راتبزاد (دری / پشتو: آناهیتا راتبزاد؛ نومبر 1931ء – 7 ستمبر 2014ء) ہک افغان سوشلسٹ تے مارکسسٹ-لیننسٹ سیاست دان ہَن تے ببرک کارمل دی قیادت وچ پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی آف افغانستان (پی ڈی پی اے) تے انقلابی کونسل دی رُکن ہَن۔ افغان پارلیمان کِیتے چُݨیاں ون٘ڄݨ والیاں پہلیاں زنانیاں وچوں ہک، راتبزاد 1980ء توں 1986ء تائیں نائب سربراہ مملکت رہیاں۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
راتبزاد صوبہ کابل دے گلدرہ وچ ڄَمیاں ہَن۔ انّھاں دے پیو امان اللہ خان دیاں اصلاحات دے حامی ہَن۔ ایہ نادر خان دے دور حکومت وچ 1929ء دے واقعات دے بعد ایران کوں جبری جلاوطنی دا باعث بݨ ڳیا۔ راتبزاد تے انّھاں دا بھرا غربت دے حالات وچ آپݨے پیو دے بغیر پَلے وڏّے ہَن۔ انّھاں دی شادی 15 سال دی عُمر وچ ڈاکٹر کرم الدین کاکڑ نال تھئی جیڑھا اُوں وقت دے ٻہوں گھٹ غیر تعلیم یافتہ افغان سرجناں وچوں ہک ہَن۔ راتبزاد نے کابل وچ فرانکوفون ملالائی لائسی وچ شرکت کیتی ہَئی۔ انّھاں نے 1950ء توں 1954ء تائیں اسٹیٹ یونیورسٹی آف مشی گن، اسکول آف نرسنگ توں نرسنگ وچ ڈگری حاصل کیتی۔ چونکہ جامعہ کابل دے میڈیکل اسکول نے زنانیاں کوں میڈیسن کِیتے داخلہ گِھنݨ دی اجازت ݙتی، اوہ پہلے بیچ نال تعلق رکھدیاں ہَن تے 1962ء وچ گریجویشن کیتی ہَن۔

انّھاں دی سیاسی شمولیت نے انّھاں تے انّھاں دے شوہر ڈاکٹر کرم الدین کاکڑ دے درمیان دوریاں پیدا کر ݙِتّیاں، جیڑھے انّھاں دے سیاسی خیالات تے سرگرمیاں کوں منظور کائے نہ کیتا کیونکہ اوہ ظاہر شاہ دے وفادار سمجھے ویندے ہَن۔ راتبزاد 1973ء وچ آپݨے ازدواجی تعلق توں نکل ڳئیاں۔ اگرچہ انّھاں نے کݙاہیں سرکاری طور تے طلاق کائے نہ گِھتی، پر اوہ الڳ رہندے ہَن تے رابطے توں گریز کریندے ہَن۔ انّھاں دے ترے ٻال ہَن، ہک ڄائی تے ݙو پُتر۔ صرف انّھاں دی ڄائی نے آپݨے سیاسی راہ تے عمل کیتا تے پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی آف افغانستان (پی ڈی پی اے) دی رُکن بݨ ڳئی۔ انّھاں دے پُتر انّھاں دی سیاسی سرگرمیاں تے فیصلیاں تے تنقید کریندے رہے۔

## سیاسی زندگی
راتبزاد 1950ء دی دہائی دے آخر وچ تے 60ء دی دہائی وچ افغانستان وچ سبھ توں زیادہ عوامی سطح تے ٻولݨ والیاں سماجی تے سیاسی افغان زنانیاں کارکناں وچوں ہک ہَن۔ اوہ 1957ء وچ سیلون وچ ایشیائی زنانیاں دی کانفرنس وچ بین الاقوامی سطح تے مملکت افغانستان دی نمائندگی کرݨ والے پہلے افغان زنانیاں وفد دا حصہ وی ہَن۔

## ہجرت، بعد دی زندگی تے موت
1986ء دے بعد اوہ مئی 1992ء تائیں افغانستان وچ رہیاں۔ راتبزاد تے انّھاں دے خاندان دے کجھ افراد مجاہدین دی لڑائی توں فرار تھیوݨ تے مجبور تھئے۔ 1995ء وچ اوہ صوفیہ، بلغاریہ کِیتے روانہ تھی ڳئیاں تے ہک سال بعد سیاسی پناہ گِھنݨ دے بعد جرمنی دے شہر لونن وچ آباد تھی ڳئیاں۔ راتبزاد 82 سال دی عُمر وچ گردے فیل تھیوݨ دے باعث انتقال کر ڳئیاں۔ انّھاں دی باقیات کوں افغانستان واپس گِھنّا ڳیا تے کابل دے شہدائے صالحین وچ دفن کیتا ڳیا۔

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
امریکہ وِچ زنانیت

امریکا وچ نسائیت توں مراد اوہ تحریکیں ہن جنھاں دا مقصد امریکا وچ خواتین دے حقوق دی تعریف، شعور تے آگاہی تے دفاع کرݨ ہے۔ انھاں وچ مساوی مواقع دے نال مساوی سیاسی، معاشی تے معاشرتی حقوق دا حصول وی شامل ہے۔ ایہ امریکی معاشرے وچ حقوق نسواں دی باقاعدہ کوشش ہے۔ تحریک نسائیت نے امریکی سیاست کوں شدید متاثر کیتا ہے۔ امریکا وچ تاریخی طور تے نسائیت کوں چار لہراں وچ تقسیم کیتا ویندے: نسائیت دی پہلی لہر، ݙوجھی لہر، تریجھی لہر تے نسائیت دی چوتھی لہر۔ ورلڈ اکنامک فورم دے ذریعے ممالک دے 2017 صنف گیپ انڈیکس پیمائش دے مطابق، صنفی مساوات تے امریکا 49ویں نمبر تے ہے۔

## زنانیت دی پہلی لہر
امریکا وچ نسائیت دی پہلی لہر دا آغاز سنیکا فالز اجلاس نال تھیا جیہڑا عورتاں دے حقوق دا پہلا اجتماع ہئی جو سنیکا فالز، نیویارک، امریکا وچ منعقد تھیا۔ ایندے اجلاس ݙو ݙینہہ یعنی 19 تے 20 جولائی 1848ء کوں منعقد تھئے۔ ایہ اجلاس چھ نشستاں تے مشتمل ہئی، جنھاں وچ قانون تے ہک لیکچر تے معاشرے وچ عورتاں دے کردار دے حوالے نال کئی مباحثے شامل ہن۔ ایہ اجلاس 1840ء وچ لندن وچ منعقدہ عالمی غلامی مخالف اجلاس توں متاثر تھی کے منعقد کیتا ڳیا ہئی۔ ایں اجلاس وچ الزبیتھ سٹینٹن تے لکریشیا موٹ نے ݙوجھیاں عورتاں دے نال مل کے اسمبلی وچ عورتاں کوں شامل نہ کرݨ دے حوالے نال احتجاج وچ حصہ گھدا ہئی۔ الزبیتھ سٹینسن نے 1848ء وچ لکریشیاموٹ تے ٻہوں ساریاں ݙوجھیاں عورتاں دے نال مل کے سنیکا فالز اجتماع منعقد کیتا تے ایندے بعد کتاب "جذبات دا اعلامیہ" لکھی جیہڑا عورتاں دے حق رائے دہی تحریک دا نقطۂ آغاز ہئی۔

## زنانیت دی ݙوجھی لہر
نسائیت دی ݙوجھی لہر نسائیتی تحریک انیہویں صدی دی چھٹی دہائی وچ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ شروع تھئی۔ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ ایہ لہر انیہویں صدی دی اٹھویں دہائی تک چلی۔ بعد وچ ایہ ہک بین الاقوامی تحریک دی شکل اختیار کر ڳئی۔ پہلی لہر دی توجہ زیادہ تر حقوق رائے دہی دی تحریک تے قانونی رکاوٹاں کوں دور کرݨ دی طرف ہئی تاکہ صنفی تضاد ختم تھی سڳے۔ جیویں جو حق رائے دہی، جائداد دے حقوق وغیرہ، جݙاں جو ݙوجھی لہر نے بحث کوں وسیع کیتا تے نویں معاملات جیویں جو جنسیت، خاندان، کم دی جاہ، افزائش دے حقوق، ڈی فیکٹو امتیازات تے سرکاری قانونی امتیازات کوں ایں تحریک وچ شامل کیتا۔ نسائیت دی ݙوجھی لہر نے گھریلو تشدد تے جنسی زیادتی دے مسائل دی طرف وی توجہ ݙتی۔ ایندے علاوہ زبردستی دی خطرناک صورت حال تے طلاق دے قوانین وچ تبدیلی دے حوالے نال کم کیتا۔

شمالی امریکا وچ نسائیت دی ݙوجھی لہر ݙوجھی جنگ عظیم دے بعد عورتاں دی نویں گھریلو زندگی دے خلاف تاخیری رد عمل دے طور تے سامݨے آئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
الزبتھ کلارک ولسٹینہوم-ایلمی

**الزبتھ کلارک ولسٹینہوم-ایلمی** (انگریزی: Elizabeth Clarke Wolstenholme-Elmy) (وفات 12 مارچ 1918ء) ہک تاحیات مہم چݨݨ والی تے منتظم ہن، جو مملکت متحدہ وچ خواتین دے حق رائے دہی دی تاریخ وچ اہم ہن۔ انہاں نے قلمی ناں "ای" تے "اگنوٹا" دا استعمال کریندے ہوئے مضامین تے کجھ شاعری لکھی۔

### ابتدائی زندگی
الزبتھ کلارک ولسٹینہوم-ایلمی نے اپݨی زندگی دا زیادہ تر حصہ دیہاتاں تے قصبیاں وچ گزاریا جو ہݨ مانچسٹر عظمی دا حصہ ہن۔ اوہ چیتہم ہل وچ پیدا تھئین، جو الزبتھ (پیدائشی ناں کلارک) دی تریجھی دھی تے اکلوتی ٻچی ہن، جو اپݨی دھی دی پیدائش دے فوراً بعد مر ڳئی ہئی تے جوزف ولسٹین ہولم، ہک میتھوڈسٹ وزیر، جو 14 سال دی ہووݨ توں پہلے ئی فوت تھی ڳئے۔ مبینہ طور تے انہاں نے 15 دسمبر 1833ء کوں ایکلز، گریٹر مانچسٹر وچ بپتسمہ گھدا ہئی۔

### ذاتی زندگی
الزبتھ کلارک ولسٹینہوم-ایلمی دی ملاقات ریشم دی چکی دے مالک، سیکولرازم، ریپبلکن (یعنی بادشاہت مخالف) تے خواتین دے حقوق دے حامی بینجمن جان ایلمی (1838ء-1906ء) نال تھئی جݙݨ اوہ کانگلٹن منتقل تھئین۔ اوہ انہاں دا ساتھی تے گھریلو ساتھی بݨ ڳیا۔ ایلمی ہولنگز ورتھ وچ بینجمن، ہک ان لینڈ ریونیو افسر تے جین (پیدائشی ناں ایلس) ایلمی دے ہاں پیدا تھیا ہئی۔ 20 دی دہائی دے اوائل وچ ہک استاد دے طور تے کم کریندے ہوئے، ایلمی نے اپݨا اعتماد کھو ݙتا تے لنکاشائر دے ٹیکسٹائل دی تجارت وچ فیکٹری مینیجر بݨ ڳیا۔ ایہو کم ہئی جیہڑے انہاں کوں معاشی مشکلات دے بارے وچ بصیرت ݙتی جیہڑے خواتین کارکناں کوں گھیرے ہوئے ہن۔

1867ء وچ الزبتھ کلارک ولسٹینہوم تے ایلمی نے ہولنگز ورتھ وچ خواتین دی تعلیمی سوسائٹی قائم کیتی جو مرداں کیتے کھلی ہئی۔ اوہ الزبتھ کلارک ولسٹینہوم دی کمیٹیاں وچ شامل تھی تے خواتین دی تحریک وچ سرگرم تھی ڳئین۔ جوڑے نے 1870ء دی دہائی دے اوائل وچ ہک ٻئے نال رہوݨا شروع کیتا، آزادانہ محبت دی تحریک دے بعد تے اپݨے عقیدت مند عیسائی ساتھیاں کوں خوفزدہ کریندے ہوئے۔ جݙݨ 1874ء وچ الزبتھ کلارک ولسٹینہوم حاملہ تھئین تاں انہاں دے ساتھی مشتعل تھئے تے انہاں توں انہاں دے ذاتی عقیدیاں دے خلاف شادی کرݨ دا مطالبہ کیتا۔ 1874ء وچ سول میرج رجسٹری دی تقریب توں گزرݨ دے باوجود جوڑے کوں لندن وچ اپݨی ملازمت چھوڑݨ تے مجبور کیتا ڳیا۔

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
افریقی زنانیت

link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:African_Women_Cooking.jpg|thumb|پکوان کرین٘دی ہوئی افریقی زنانیاں
افریقی نسائیت (انگریزی: African feminism) ہک ایجھی نسائیت ہَئی جیڑھی افریقی زنانیاں دے آپݨے حالات تے افریقی براعظم دیاں زنانیاں دیاں ضروریات دے پیش نظر (اُنھاں زنانیاں کوں دھیان وچ رکھ کے جیڑھیاں ایں براعظم وچ موجود ہِن) تیار کیتی ڳئی ہَئی۔ افریقی نسائیت وچ کئی ایجھے رنگ شامل ہِن جیڑھے اُنھاں دے نال ہی مخصوص ہِن۔ اِیندے وچ جیڑھیاں وضع کردہ اصطلاحات ہِن، اُنھاں وچ مادریت (Motherism)، نسوانی مردانگی (Femalism)، سیپی دے کیڑے دی طرح دی نسائیت (Snail-sense Feminism)، عورتیت/عورتانہ یاوہ گوئی (Womanism/women palavering)، مرد مرکوز نسائیت (Nego-feminism) تے افریقی خاتونیت (African Womanism) شامل ہِن۔ چونکہ افریقہ ہک یک گونہ براعظم کائنی، ایں وجہ نال ایہ نسائیتاں سبھ افریقی زنانیاں دے تجربیاں دی آئینہ دار کائنی۔ اِنھاں وچوں کجھ نسائیتاں مخصوص زمریاں دے لوکاں دے نال خاص ہِن۔ افریقی نسائیت کݙاہیں کݙاہیں یا تاں بحث دے مقصد کِیتے یا متضاد پیشکش دے طور تے سیاہ فام نسائیت یا افریقی خاتونیت نال موازنہ کیتی ویندی ہَئی (جیندے بارے تاثر ایہ پایا ویندا ہَئی جو ایہ ماورائے براعظم مقیم افریقی زنانیاں دا نظریہ ہَئی تے یا جیویں جو حالیہ آکھیا ڳیا ہَئی جو براعظم دا وی حصہ ہَئی)۔ ایہ ݙوجھیاں نسائیتاں تے نسوانی تحریکاں نال وی موازنہ کیتی ویندی ہَئی، جیندے وچ سویڈن وچ نسائیت، بھارت وچ نسائیت، میکسیکو وچ نسائیت، جاپان وچ نسائیت، جرمنی وچ نسائیت، جنوبی افریقا وچ نسائیت، وغیرہ شامل ہِن۔

## آبرو ریزی تے زنانیاں تے  جرائم
جنوبی افریقا تے کئی افریقی دیساں وچ زنانیاں تے کئی ظلم دے واقعات وقتاً فوقتاً ݙٹھے ڳئے ہِن، جیندے نال نسوانی نظریات دی عملی فعالیت تے سوال کیتے ویندن۔ ایں سلسلے وچ آبرو ریزی دے وی کئی واقعات پیش آئے ہِن، جیندے وجہ لوک سڑکاں تے احتجاج کریندے رہے ہِن۔ 2019ء ایں قبیل دے نمایاں واقعات ایویں ہِن:

- 14 سالہ اسکول دی طالبہ جانیکا مالو کوں ریپ دا نشانہ بݨایا ڳیا۔ ریپ دے بعد مبینہ طور تے اوندے سر کوں دیوار نال مارا ڳیا جیندے نال اوندی موت واقع تھی ڳئی۔ ایں کیس وچ ہݨ تائیں کوئی گرفتاری کائنی تھئی۔ - 19 سالہ یونیورسٹی سٹوڈنٹ کوں مبینہ طور تے ورغلا کے پوسٹ آفس وچ قائم مرداں دے کمرے وچ گھنّا ڳیا تے اتھاں اوندے ریپ کیتا ڳیا تے بعد وچ اوندے کوں مار مار کے ہلاک کر ݙتا ڳیا۔ ایں کیس وچ پوسٹ آفس دے ہک ملازم تے فرد جرم عائد کیتی ڳئی ہَئی۔ - 19 سالہ تھیولوجی سٹوڈنٹ جیسی ہیس آپݨے بستر تے مردہ پئیں ڳئیں جݙن جو اُنھاں دے 85 سالہ دادا کوں ہتھ پیر بݨڈھ کے واش روم وچ بند کر ݙتا ڳیا ہئی۔ ایں کیس وچ کوئی گرفتاری عمل وچ کائنی آئی۔ - 25 سالہ باکسر بے بی لی کوں اُنھاں دے سابقہ بوائے فرینڈ نے، جیڑھا ہک پولیس افسر ہئی، اُنھاں دی گاڑی وچ گولی مار ݙتی۔ اُنھاں نے بھڳݨ دی کوشش کیتی تے ایں کوشش دے دوران اُنھاں دی گاڑی کوں حادثہ پیش آیا جیندے نال اوہ ہلاک تھی ڳئیں۔ - 30 سالہ میگھن کریمر دی لاش ہک گڑھے توں ملی۔ مبینہ طور تے اُنھاں دی گردن دے گرد رسی لڳی ہوئی ہئی۔ ایں کیس وچ ترے ملزماں تے فرد جرم عائد کیتی ڳئی ہَئی۔ - 32 سالہ سیلز کوچ دے جسم دے حصے ہک اپارٹمنٹ دے کول پئے بیگ توں ملے۔ ایں مشتبہ فرد کوں ایں سلسلے وچ گرفتار کر ڳیا ہئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:افریقا وِچ زنانیت
ونکی:افریقا وِچ زنانیاں
اسلام وِچ تعدد ازواج

(انگریزی: Polygyny) قبل از اسلام تعدد ازواج دا رواج ہئی۔ عام طور تے محبت یا ٻالاں دی کثرت ہک کنوں زیادہ ازواج دی وجہ ہوندی ہئی۔ کجھ واری ایہ تصور وی ہوندے جو خاندان وچ عورتاں زیادہ تے مرد کم ہوندن تے عورت کوں تحفظ دی ضرورت ہے، ایں سانگے تعدد ازواج دا سلسلہ چل پیا۔ ایندے وچ کوئی قید کائنی ہئی، امرا تے مالدار لوک ٻہوں زیادہ شادیاں کر گھندے ہن۔ جیڑھی عورت چنگی لڳدی، اوہ اینکوں آپݨے گھر گھن آندے۔

## تعدد ازواج دی وجوہات
مرد دا ہک وقت وچ ہک کنوں زیادہ شادیاں کرݨ یعنی تعدد ازدواج ہک قدیم رواج ہے جو ہر ملک تے قوم وچ جاری رہیا۔ ایندا محرک آبادی وچ اضافہ کرݨ دا جذبہ ہئی۔ ہزاراں ورھیاں پہلے جݙاں شرح اموات ٻہوں زیادہ ہئی، لڑائیاں دی کثرت تے وبائاں دے باعث ٻہوں زیادہ جانیں ضائع تھیندیاں ہن۔ آبادی کم ہوندی ہئی تے زمین وافر۔ ایں وقت قبیلیاں دی زندگی تے موت دا انحصار آپݨے قبیلے دی افرادی قوت تے ہوندا ہئی۔ ایں سانگے ہک مرد کئی کئی عورتاں نال شادی کر گھندا ہئی۔ بعد وچ جݙاں آبادی ودھ ڳئی تے خوراک تے ذرائع معاش تنگ تھی ڳئے تاں ہک کنوں زیادہ بیویاں رکھݨ صرف بادشاہاں تے امیراں دا مشغلہ رہ ڳیا، کیوں جو اوہ معاش دی فکر کنوں آزاد ہن۔

## تعدد ازواج مذاہب عالم وچ
زرتشتیاں تے عیسائیاں وچ تعدد ازدواج ہر صورت منع ہے۔ قدیم ہندو راجائاں دی ہک کنوں زیادہ بیویاں ہوندیاں ہن۔ پر عام ہندو مرد بیوی دے بانجھ یا دائمی بیمار تھیوݨ دی صورت وچ ݙوجھی شادی کر سڳدا ہئی۔ قدیم یہودی سماج وچ تعدد ازدواج دا رواج ہئی پر ہݨ ناپید ہے۔ البتہ اسلام نے فطرت کوں مدنظر رکھیندے ہوئے ہک کنوں زیادہ نکاح کرݨ دی اجازت ݙتی ہے تاکہ عورت کوں تحفظ حاصل تھیوے۔ جیندے نال محبت ہے، زناکاری وچ نہ پے ونڄے یا ایندی خواہش پوری تھیوے، پر اینکوں محدود کر ݙتا...صرف چار وچ۔ شرط ایہ جو سب دے نال برابر دا سلوک کیتا ونڄے۔

ارشادِ رب العزت ہے:  "فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَلَّا تَعُولُوا****"  ترجمہ: "جیڑھیاں ٻیاں عورتاں تہاکوں پسند آئین، انھاں وچوں ݙو یا ترائے یا چار نال نکاح کر گھنو۔ تے جے تہاکوں خوف ہووے جو انھاں وچ انصاف نہ کر سڳسو تاں پھر صرف ہک عورت یا اوہ (لونڈی) جیندا تسی مالک ہوو (کافی ہے)۔ ایہ ناانصافی کنوں بچݨ دی بہترین صورت ہے۔"

## تعدد ازواج دی مختلف ملکاں وچ حیثیت
عرب ملکاں وچ تعدد ازدواج عام ہے پر ترکی تے تیونس وچ ہک بیوی دے ہوندے ہوئے ݙوجھی شادی کرݨ دی اجازت کائنی۔ پہلے پاکستان وچ وی عائلی قوانین دے تحت، پہلی بیوی دی اجازت دے بغیر نکاح کرݨ خلاف قانون ہئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیاں دے حقوق
ونکی:زنانیت
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
آزادانہ محبت

ہک سماجی تحریک دا ناں ہے۔ اِیں تحریک دا مقصد ہر قسم دی محبت کوں قبول کرݨ ہئی۔ آزادانہ محبت دا شروعاتی مقصد ریاستاں کوں جنسی معاملات توں دور کرݨ ہئی۔ اِیں معاملات وچ شادی، ضبط حمل تے زنا شامل ہن۔ تحریک دا دعویٰ ہئی جو اِیہ معاملات ذاتی ہن تے اِیں تے صرف شامل افراد کوں فیصلہ کرݨ دا حق ہووے۔

## اصول
آزادانہ محبت دی روایت دا زیادہ تر حصہ آزادی پسند فلسفے دی عکاسی کریندا ہے جو:  - ریاستی مداخلت توں آزادی چاہندا ہے  - مذہبی اداریاں دی انفرادی رشتیاں وچ دخل اندازی دا مخالف ہے

اِیں تصور دے مطابق:  - بالغ افراد دے آزادانہ تعلقات قانونی ہووݨے چاہیدے  - اِیں تعلقات کوں معاشرے دی طرفوں عزت دی نظر نال ݙٹھا ونجݨاں چاہیدا ہے  - عورتاں تے مرداں ݙوہیں کوں جنسی تسکین دا حق حاصل ہووݨاں چاہیدا ہے

وکٹورین دور وچ اِیہ تصور انتہائی انقلابی سمجھیا ویندا ہئی۔ بعد دے دوراں وچ اِیہ تحریک سماجی انقلاب نال جُڑ ڳئی تے اونکوں:  - اقتدار دے خلاف ہک ہتھیار  - ظلم دے خلاف آوازسمجھیا ڳیا۔

### جدید دور وچ
20ویں صدی دے امریکی متوسط طبقے دی خواہش ہئی جو گھر ہک پرسکون تے مستحکم جائے پناہ ہووے۔ اِیں سوچ دی وجہ توں:  - مرداں تے عورتاں دے روایتی کرداراں تے زور ݙتا ڳیا  - آزادانہ محبت دے خلاف رد عمل ظاہر تھیا

### غلط فہمیاں
اگرچہ عام لوک آزادانہ محبت کوں جنسی بے راہ روی نال جوڑیندن، پر تاریخی طور تے اِیہ تحریک:  - ہم جنسی تعلقات دی حامی کائنی ہئی  - مختصر مدتی جنسی تعلقات دی وکالت کائنی کریندی ہئی

بلکہ اِیں دا بنیادی مقصد ہئی جو:  - جنسی تعلقات تے ریاستی پابندیاں ختم تھیوݨ  - عورتاں کوں اپݨے جسم تے مکمل اختیار ہووݨ

### اصطلاحات
"جنسی انقلابی" دی اصطلاح "آزادانہ عاشق" دے متبادل دے طور تے ورتی ویندی ہے۔ وجہ اِیہ ہے جو "آزادانہ محبت" دے نال منفی تصورات جُڑے ہوئے ہن۔

### اثرات
آزادانہ محبت دی تحریک نے متعدد معاشرتی مسائل تے اثر پایا:  - غیر شادی شدہ جوڑیاں دے گھر بݨاوݨ  - طلاق دے قوانین  - ضبط حمل  - ہم جنس پرستی  - اسقاط حمل

19ویں صدی دے حامیاں دا ہک ہور مطالبہ ہئی جو:  - جنسیت تے کھلی بحث دی اجازت ہووݨ  - فحاشی دے غیر منصفانہ قوانین ختم تھیوݨ

20ویں صدی دے بعض حامیاں نے شادی دے ادارے تے وی تنقید کیتی، اِیں کوں:  - جذباتی غلامی دا ذریعہ  - نفسیاتی تسلط دا ہک طریقہ

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
تولیدی حقوق

تولیدی حقوق تولیدی صحت نال تعلق رکھݨ والے قانونی حقوق تے آزادیاں ہن جو دنیا بھر دے مختلف ملکاں وچ مختلف ہوندن۔ عالمی ادارہ صحت تولیدی حقوق دی تعریف ایں طرح کریندے:

"تولیدی حقوق تمام جوڑیاں تے افراد دے بنیادی حق کوں تسلیم کرݨ تے منحصر ہن جو اوہ آزادانہ تے ذمہ داری نال آپݨے ٻالاں دی تعداد، وقفہ تے وقت دا فیصلہ کر سڳن تے ایں کیتے معلومات تے ذرائع حاصل کر سڳن تے جنسی تے تولیدی صحت دے اعلیٰ معیار کوں حاصل کرݨ دا حق رکھن۔ انھاں وچ ہر ہک دا ایہ حق وی شامل ہے جو اوہ تولیدی فیصلے امتیازی سلوک، جبر تے تشدد کنوں پاک کر سڳے۔"

تولیدی حقوق وچ درج ذیل وچوں کجھ یا سارے شامل تھی سڳدے ہن: - اسقاط حمل دا حق - پیدائش تے قابو - جبری نس بندی تے مانع حمل کنوں آزادی - اعلیٰ معیار دی تولیدی صحت دی دیکھ بھال تک رسائی دا حق - مفت تے باخبر تولیدی انتخاب کرݨ کیتے تعلیم تے رسائی دا حق - جنسی طور تے منتقل تھیوݨ والے انفیکشنز تے جنسیت دے ٻئے پہلوئاں دے بارے تعلیم دا حق - ماہواری دی صحت دا حق - خواتین دے جننانگ ختنہ (ایف جی ایم) جیہاں طریقیاں کنوں تحفظ 

## تاریخ

### اعلان تہران
1968ء وچ اقوام متحدہ دی انسانی حقوق کنفرنس وچ تولیدی حقوق انسانی حقوق دے ذیلی حصے دے طور تے سامݨے آئے۔ اعلامیہ تہران ایہ حقوق تسلیم کرݨ والی پہلی بین الاقوامی دستاویز ہئی جیندے وچ آکھیا ڳیا: "والدین کوں آپݨے ٻالاں دی تعداد تے فاصلے دا آزادانہ تے ذمہ داری نال تعین کرݨ دا بنیادی انسانی حق ہے۔"

1969ء وچ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی دے اعلامیہ برائے سماجی ترقی وچ ایں حق دی تصدیق کیتی ڳئی۔ 1975ء دی بین الاقوامی خواتین سال کانفرنس نے وی تہران دے اعلان دی تائید کیتی۔

## جدید ترقی
تولیدی حقوق دے مسائل دنیا بھر وچ حقوق دے سب توں زیادہ بحثیت تھیوݨ والے معاملات ہن، چاہے معاشرے دی سماجی-معاشی حالت، مذہب یا ثقافت کوئی وی ہووے۔ تولیدی حقوق کوں اکثر آبادی کنٹرول دی تنظیماں ولوں اہمیت نال پیش کیتا ویندے۔ ایہ حقوق جنسی تے تولیدی صحت دے حقوق دا ہک ذیلی مجموعہ ہن۔

## بین الاقوامی سطح تے
اگرچہ کجھ تولیدی حقوق بین الاقوامی قانون وچ پہلے کنوں تسلیم شدہ ہن، پر ٻہوں سارے حقوق صرف سفارشات تک محدود ہن تے بین الاقوامی سطح تے مکمل طور تے قبول کیتے ڳئے کائنی۔ تولیدی حقوق دے معاملات وچ مختلف ملکاں دے رویے وچ واضح فرق موجود ہے۔

## اہم نکات
- تولیدی حقوق انسانی حقوق دا حصہ ہن - ایہ حقوق مرداں تے عورتاں کوں تولیدی صحت دے معاملات وچ خودمختاری ݙیندن - بین الاقوامی سطح تے ایں سلسلے وچ قانونی پابندیاں دی کمی ہے - مختلف ثقافتاں تے مذاہب وچ تولیدی حقوق دے بارے وچ مختلف نظریات موجود ہن

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:زنانیاں دے حقوق
نیوزی لینڈ وِچ زنانیاں دا چوݨ دا حق

[link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Kate_Sheppard.jpg|thumb|[:ur:کیٹ_شیپرڈ|کیٹ شیپرڈ نیوزی لینڈ دی زنانیاں دے حق رائے دہی دی تحریک دی ساریاں کنوں مہان٘دری کارکن ہَن۔]]
نیوزی لینڈ وچ زنانیاں دا حق رائے دہی انیہویں صدی دے آخر وچ ہک اہم سیاسی مسئلہ ہئی۔ ابتدائی نوآبادیاتی نیوزی لینڈ وچ، جیویں جو یورپی معاشریں وچ، زنانیاں کوں سیاست وچ کہیں وی طرح دی شمولیت توں باہر رکھا ڳیا ہئی۔ انیہویں صدی دے نصف آخر وچ رائے عامہ وچ تبدیلی آوݨ شروع تھئی تے کیٹ شیپارڈ دی قیادت وچ زنانیاں دے حق رائے دہی دی مہم چلاوݨ والیاں دی سالاں دی کوششاں دے بعد نیوزی لینڈ دنیا دی پہلی ایجھی قوم بݨ ڳیا جتھاں تمام زنانیاں کوں پارلیمانی چوناں وچ ووٹ ڈالݨ دا حق حاصل تھیا۔

زنانیاں کوں حق رائے دہی ݙیوݨ والے انتخابی بل کوں گورنر لارڈ گلاسگو نے 19 ستمبر 1893ء کوں شاہی منظوری ݙتی ہئی۔ 28 نومبر 1893ء کوں تھیوݨ والیاں چوناں وچ زنانیاں نے پہلی وار ووٹ ݙتا (ماؤری ووٹراں کیتے چوناں 20 دسمبر کوں تھیاں ہن)۔ ایندے علاوہ 1893ء وچ، الزبتھ یٹس اون ہنگا دی میئر بݨیاں، پہلی وار برطانوی سلطنت وچ کہیں زنانی کوں ایجھا عہدہ ملیا ہئی۔

21ویں صدی وچ مرداں دے مقابلے زنانیاں ووٹر زیادہ ہن تے زنانیاں وی مرداں دے مقابلے زیادہ ووٹ ݙیندیاں ہن۔ تاہم، مرد غیر ووٹر دے مقابلے زنانیاں دی زیادہ فیصد تعداد ایجھی رکاوٹ کوں محسوس کریندی ہئی، جیڑھی انھاں کوں ووٹ ݙالݨ توں روکیندی ہئی۔

## ابتدائی مہم
پولینیشیائی معاشرے تے یورپی اشرافیہ وچ زنانیاں نسب دے ذریعے اہم رسمی سیاسی عہدے حاصل کر سڳدیاں ہن۔ تاہم، پولینیشیائی تے توسیعی طور تے ماؤری معاشرہ کرشماتی زنانیاں دے نمایاں براہ راست اثر و رسوخ رکھݨ وچ اختلاف ہئی۔ ایہ مارے (کمیونٹی ہاؤسز) تے تھیوݨ والیاں کجھ میٹنگاں وچ زنانیاں کوں ڳالھ نہ کرݨ دی پابندی دی وجہ توں محدود ہئی۔ نتیجے دے طور تے، کجھ مورخین نوآبادیات کوں نیوزی لینڈ وچ زنانیاں دے حقوق کیتے ہک عارضی قدم دے طور تے ݙیکھدن۔

نیوزی لینڈ وچ حق رائے دہی دی تحریک 19ویں صدی دے آخر وچ شروع تھئی، جیڑھی برطانوی سلطنت تے ریاستہائے متحدہ امریکا وچ ایویں ہی گروہاں توں متاثر ہئی۔ ووٹ ݙیوݨ دا حق وݙی حد تک سماجی اخلاقیات کوں بہتر بݨاوݨ تے زنانیاں دی حفاظت تے معیار زندگی کوں بہتر بݨاوݨ دے طریقے دے طور تے ڳولا ڳیا۔ لہٰذا، حق رائے دہی دی مہماں شراب دی نقل و حرکت دی ممانعت دے نال جڑیاں ہوئیاں ہن۔ ایہ کجھ مزاحمت دا مرکز ہئی، ایہ تحریک اڳوں چل کے مقامی ذرائع ابلاغ وچ پیوریٹینیکل تے ڈریکونین دے طور تے پیش کیتی ویندی ہئی۔ ایندے دی وجہ توں او سیاست دان وی نکلے جیڑھے زنانیاں دے حق رائے دہی دی مخالفت کرݨ والے الکحل دی صنعت دی حمایت کریندے ہن، جیویں جو جنوبی ڈنیڈن دے ایم پی ہنری فش۔

1869ء وچ، ہک تخلص دے تحت، میری این مولر نے نیوزی لینڈ دے مرداں کیتے ہک اپیل لکھی، جیڑھی نیوزی لینڈ وچ شائع تھیوݨ والے زنانیاں دے حق رائے دہی دے معاملے تے پہلا پمفلٹ ہئی۔ 1870ء دی دہائی وچ، میری این کولکلو (پولی پلم) عام طور تے زنانیاں دے حقوق تے زنانیاں دے حق رائے دہی کیتے سرگرم وکیل ہن۔ جان لارکنز چیز رچرڈسن زنانیاں دی ذمہ دارانہ مساوات دے شدید حامی ہن، اوہ 1871ء وچ جامعہ اوٹاگو وچ زنانیاں کوں داخلہ گھنݨ دی اجازت ݙیوݨ کیتے ہن تے انھاں دے داخلے دی راہ وچ حائل ٻیاں رکاوٹاں کوں دور کرݨ وچ مدد کریندے ہن۔ جان ہال، رابرٹ اسٹاؤٹ، جولیس ووگل، ولیم فاکس تے جان بیلنس سمیت کجھ سیاست داناں نے وی زنانیاں دے حق رائے دہی دی حمایت کیتی تے 1878ء، 1879ء تے 1887ء وچ زنانیاں کوں ووٹ ݙیوݨ والے بلاں کوں پارلیمان وچ شکست ݙتی ڳئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
زیلکا تسیانووچ

(انگریزی: Željka Cvijanović) ((سربیائی: Жељка Цвијановић), تلفظ [ʒêːʎka tsʋijǎːnoʋitɕ]; پیدائش 4 مارچ 1967) ہک بوسنیائی سرب سیاست دان ہن جو بوسنیا و ہرزیگووینا دی صدارت ریاست دے اجتماعی وفاقی سربراہ دی اٹھویں تے موجودہ سرب رکن ہن۔ اوہ 2022ء توں ایندی موجودہ چیئر وومن وی ہن۔ ایں توں پہلے اوہ 2018ء توں 2022ء تک جمہوریہ سرپسکا دی نویں صدر دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔

آزاد سوشل ڈیموکریٹس دے اتحاد دے رکن، زیلکا تسیانووچ 2013ء توں 2018ء تک جمہوریہ سرپسکا دے گیارہویں وزیر اعظم ہن۔ 2018ء دے عام انتخابات وچ، اوہ 19 نومبر 2018ء کوں عہدہ سنڄالݨ دے نال جمہوریہ سرپسکا دی صدر منتخب تھئین۔

2022ء دے عام انتخابات وچ، زیلکا تسیانووچ صدارت بوسنیا و ہرزیگووینا دی سرب رکن دے طور تے منتخب تھئین، بوسنیائی جنگ دے خاتمے دے بعد صدارت دی پہلی خاتون رکن بݨین۔ انھاں نے 16 نومبر 2022ء کوں صدارتی رکن دے طور تے حلف چاتا۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
تسیانووچ زیلکا گرابوواس تیسلچ، موجودہ بوسنیا تے ہرزگووینا وچ 4 مارچ 1967ء کوں پیدا تھئین۔ کل وقتی سیاست وچ آنݨ توں پہلے اوہ انگریزی دی ٹیچر ہن۔ زیلکا تسیانووچ نے سرائیوو یونیورسٹی وچ فیکلٹی آف فلسفہ وچ تعلیم حاصل کیتی، بانیا لوکا وچ فلسفہ دی فیکلٹی تے بانیا لوکا وچ قانون دی فیکلٹی توں وی تعلیم حاصل کیتی۔ اوہ انگریزی زبان تے ادب دی پروفیسر ہن تے "یورپی یونین دی بین الاقوامی تے قانونی حیثیت" تے بانیا لوکا لا اسکول توں سفارتی تے قونصلر قانون وچ ماسٹر دی ڈگری وی رکھیندیں ہن۔

## کیریئر
زیلکا تسیانووچ نے انگلش دی استاد دے طور تے تے بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ یورپی یونین دے مانیٹرنگ مشن دے سینئر ترجمان تے معاون دے طور تے کم کیتا۔ ایندے بعد اوہ ریپبلیکا سرپسکا دے وزیر اعظم دی یورپی انٹیگریشن تے بین الاقوامی تنظیماں دے نال تعاون دی مشیر ہن۔ 1 جولائی 2022ء کوں زیلکا تسیانووچ نے بوسنیا تے ہرزیگوینا دے عام انتخابات وچ آپݨی امیدواری دا اعلان کیتا تے بوسنیا تے ہرزیگووینا دے ترئے رکنی صدارت دے رکن دے لیے دوبارہ سرباں دی نمائندگی کریندے ہوئے منتخب تھئین۔ 2 اکتوبر 2022ء کوں تھیوݨ والے عام انتخابات وچ، اوہ 51.65 فیصد ووٹ گھن کے صدارت کیتے منتخب تھئین تے ایویں بوسنیائی جنگ دے بعد قائم تھیوݨ والی صدارت دی پہلی خاتون رکن بݨ ڳئین۔ سرب ڈیموکریٹک پارٹی دے امیدوار میرکو ساروویچ 35.45 فیصد دے نال ݙوجھے نمبر تے رہ ڳئے۔

## حوالے

ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے