open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سیلاب 2014ء

thumb|سیلاب دا سیٹلائٹ ویو

ستمبر 2014 وچ کشمیر دے علاقے وچ موسم برسات دی بے پناہ بارشاں نال سیلاب آیا ہئی۔ بھارت وچ مقبوضہ جموں تے کشمیر دے علاقے تے پاکستان وچ آزاد کشمیر، گلگت بلتستان تے پنجاب دے علاقے سب توں زیادہ متائثر تھئے۔ 7 ستمبر 2014 تک بھارت وچ 200 دے قریب جبکہ پاکستان وچ 205 دے قریب لوگ سیلاب دی وجہ نال ہلاک تھئے ہن۔ بھارت دے محکمہ داخلہ دے مطابق ریاست جموں و کشمیر وچ ہزاراں دیہات بارشاں توں متاثر تھئے ہن تے 350 دیہات پاݨی دے تلے ٻݙ ڳن۔ کل 1 لاکھ 30 ہزار افراد کوں سیلاب وچوں کڈھیا گیا جنہاں وچ سری نگر شہر توں 87000 افراد شامل ہن۔ سری نگر دے بہت سارے حصے تے اہم سڑکاں وی زیرِ آب آ گئیاں ہن۔ 

بھارت وچ برسات دے اختتام تے 2 ستمبر توں مقبوضہ جموں تے کشمیر وچ شدید بارشاں شروع تھیاں۔ انہاں بارشاں نال بھارت تے پاکستان دے علاقیاں وچ نہ صرف سیلاب بلکہ لینڈ سلائیڈنگ وی شروع تھی گئی۔ 5 ستمبر کوں سری نگر وچ دریائے جہلم وچ 22.40 فٹ پاݨی گذرݨ لگا جیہڑا خطرے دے نشان توں 4.40 فٹ بلند ہئی۔ اننت ناگ دے ضلعے وچ سنگم دے مقام تے پاݨی دی سطح 33 فٹ ہئی جیہڑی خطرے دے نشان توں 12 فٹ زیادہ ہئی۔ دریائے چناب وچ وی خطرے دے نشان توں اتے موجود پاݨی دی سطح نال اس دے کنارے آباد سینکڑاں دیہات متاثر تھئے ہن۔ قادر آباد، سیالکوٹ، نارووال، گجرات، منڈی بہاؤالدین، گجرانوالہ، حافظ آباد، شیخو پورہ وسطی پنجاب وچ طوفانی بارشاں توں سب توں زیادہ متاثر تھئے ہن۔
## حوالے
سیویاں

اٹے یا میدے کوں پاݨی وچ مل کے تے اینکوں چنگی طرح رسا کے کہیں گھڑے یا ہک سادہ مشین دے ذریعے اٹے کوں وٹ ݙے کے لمبے تے باریک دھاڳے دی طرح لڑی بݨا کے تے انہاں لڑیاں دے لچھے بݨا کے جیہڑی چیز بݨدی اے اونکوں سیویاں آکھدن. انہاں دی ہک ݙوجھی شکل کوں جوڑے آکھدن جیہڑے لمبے لچھے دار ہووݨ دی بجائے چھوٹے چھوٹے ٹوٹیاں دی صورت وچ بݨائے ویندن. 

سیویاں کوں ڳڑ یا کھنڈ وچ دیسی گھیو وچ وی پکایا ویندے تے انہاں کوں اکال کے، کھیر پا کے اتے کھنڈ پا کے وی کھادا ویندے. ایہو طریقہ جوّڑے پکاوݨ دا وی اے. لیکن جوّڑیاں کوں کجھ زیادہ بھنیا ویندے. عیدالفطر یا چھوٹی عید دی خاص سوغات سرائیکی وسیب وچ ایہے سیویاں ای ہوندن.
سیر و سیاحت دے مقامات

ایں مضمون وچ پوری دنیا دے سیاحتی مقامات دا ذکر اے.
## آسٹریلیا
### ١. آپسلے آبشار
thumb| آپسلے آبشار
**آپسلے آبشار** ہک آبشار ہے جیہڑی آسٹریلیا وچ واقع ہے اس دے مقام وہوک دی مجموعی بلندی 123 میٹر ہے۔

## ریاستہائے متحدہ امریکہ
ایں حصے وچ امریکہ دے سیاحتی مقامات دا ذکر اے. 
### ١. آلگر آبشار
**آلگر آبشار**(Alger Falls) ہک آبشار تے انتہائی خوبصورت سیاحتی مقام ہے جیہڑا مشی گن، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع ہے اس دے مقام وہوک دی مجموعی بلندی پندرہ فٹ ہے۔
thumb|آلگر آبشار
### ٢. آلبیون، روڈ آئلینڈ
**آلبیون، روڈ آئلینڈ** (انگریزی Albion, Rhode Island) ریاستہائے متحدہ امریکا دا ہک علاقہ (village in the United States) اے جیہڑا روڈ آئلینڈ وچ واقع ہے۔
thumb|البیون

### ٣. آگات آبشار
**آگات آبشار**، انگریزی Agate Falls، ہک آبشار ہے جیہڑی مشی گن، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع ہے اس دے مقام وہوک دی مجموعی بلندی ٣٩ فٹ ہے۔
thumb|Agate Falls اگات آبشار

## پاکستان
### ١. آنسو جھیل
آنسو جھیل وادی کاغان وچ جھیل سیف الملوک دے قریب واقع ہک چھوٹی جھیل ہے، جیہڑی ضلع مانسہرہ، خیبر پختونخوا، پاکستان وچ ملکہ پربت دے کول واقع ہے۔ ایہ کوہ ہمالیہ وچ واقع ہے۔ لگ بھگ سولہ ہزار فٹ توں زائد بلندی تے واقع ایں جھیل کوں پاݨی دے قطرے جیہی شکل دی وجہ توں آنسو جھیل دا ناں ݙتا گیا تے ایہ دنیا دی خوبصورت ترین جھیلاں وچوں ہک منی ویندی ہے۔
### ٢. آبِ گُم
آب گم فارسی زبان دا لفظ ہے جس دا مطلب ہے پاݨی گم تھی گیا۔ اس علاقے دا ناں اس واسطے آب گم ہے کہ اتھاں دریائے بولان دا پاݨی زیر زمین بجریاں وچ گم تھی ویندا ہے۔ اس واسطے اس مقام کوں آبِ گم دا ناں ݙتا گیا ہے۔

## جاپان
### ١.ایب گریٹ آبشار
**آب گریٹ آبشار** (انگریزی:  Abe Great Falls) ہک آبشار ہے جیہڑی صوبہ شیزوکا، جاپان وچ واقع ہے اس دے مقام وہوک دی مجموعی بلندی 80 میٹر ہے۔
اس آبشار دی اوسط چوڑائی 4 میٹر ہے۔
thumb|ایب گریٹ
## جنوبی افریقہ
### ١. آیوگرے بیز آبشار
**آیوگرے بیز آبشار**. ہک آبشار ہے جیہڑی ناردرن کیپ، جنوبی افریقا وچ واقع ہے اس دے مقام واہوک دی مجموعی بلندی 183 فٹ ہے۔
اس آبشار دی اوسط چوڑائی 80 فٹ ہے۔

## نیوزی لینڈ
### ١. آنیونیوا آبشار
**آنیونیوا آبشار** (انگریزی Aniwaniwa Falls) ہک مشہور آبشار ہے جیہڑی نیوزی لینڈ وچ واقع ہے اس دے مقام وہوک دی مجموعی بلندی 7 میٹر ہے۔
thumb|آنیونیوا آبشار

## حوالے
سیّدہ آمنہ بنتِ وہب سلام اللہ علیہا

سیدہ آمنہ بنت وہب سلام اللہ علیہا (پیدائش: 557ء– وفات: 577ء) محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی اماں سیݨ ہن تے آپؐ دے اہلبیت وچ ہک وݙا مقام رکھدن. 
## حیات طیبہ
آپ دے والد دا ناں وہب بن عبد مناف ہئی۔ آپ دا تعلق قبیلہ بنو زہرہ نال ہئی جیہڑا قریش ہی دا ہک ذیلی قبیلہ ہئی۔ آپ دا سلسلہ نسب حضورؐ دے جدِ امجد عبد مناف بن قصی نال ملدا ہے۔ محمدؐ دے والد عبد اللہ بن عبد المطلب شادی دے کجھ عرصہ بعد حضورؐ دی پیدائش توں تقریباً چھی مہینے پہلے وفات پا گئے۔ اس دے بعد آپؐ سیدہ آمنہؑ دے زیرِ پرورش ریہے۔ سیدہ آمنہؑ مکہ تے یثرب (مدینہ) دے درمیان ہک سفر دے دوران ابواء دے مقام تے وفات پا گئیاں۔ ایہ 577ء ہئی تے سیدہ آمنہؑ حضورؐ کوں یثرب (مدینہ) گھن کے ویندے پئے ہن تاکہ اوہ اپݨے مامے کوں ملن تے اپݨے والد سیدنا عبد اللہ بن عبد المطلب علیہ السلام دی قبر دی زیارت وی کرن۔ 

آپؑ اپݨے قبیلہ وچ سیرت النساء دے ناں نال مشہور ہن۔
آخری حج دے دوران آنحضرتؐ نے انہاں دی قبر مبارک دی زیارت کیتی تے انہاں کوں یاد کر کے رُنّے۔ ایہ جگہ ہک پتھریلا علاقہ ہے جیہڑا ہک پہاڑی دا ہموار حصہ ہے۔ 
## حوالے
سید طاہر جلیل عظیمی

سید طاہر جلیل عظیمی، سلسلہ عالیہ عظیمیہ دے ہک ذمہ دار رکن تے ہک معروف علمی تے روحانی شخصیت ہن. آپ دا تعلق گوجرانوالہ نال اے تے آپ گوجرانوالہ مراقبہ ہال دے انچارج وی ہن. سلسلہ عظیمیہ دے خانوادہ حضرت خواجہ شمس الدین عظیمی دی زیر شفقت قائم کردہ روحانی اکیڈمی لاہور دے بانی تے پہلے پرنسپل وی ہن. آپ نے مارکیٹنگ وچ ایم بی اے دی ڈگری حاصل کیتی تے ایندے علاوہ پنجاب یونیورسٹی توں طب دے شعبے وچ اعلٰی تعلیم حاصل کیتی نیں تے سینچری ٹاور، فیروزپور روڈ لاہور وچ قائم ہک دواخانے دے مالک وی ہن.
thumb|

## مراقبہ ہال گوجرانوالہ دے قیام دے بعد ایندا انتظام
سلسلہ عظیمیہ دے سربراہ حضرت خواجہ شمس الدین عظیمی ہوراں دی ہدایات تے عمل کریندے ہوئے دیگر وݙے شہراں دی طرح گوجرانوالہ وچ وی مراقبہ ہال قائم کیتا ڳیا تاکہ سلسلہ عظیمیہ وچ بیعت تھیوݨ والے خواتین و حضرات کوں رہنمائی مل سڳے. مراقبہ ہال گوجرانوالہ دا انچارج خواجہ صاحب دے حکم تے سید طاہر جلیل عظیمی ہوراں کوں بݨایا ڳیا جتھوں روحانی رہنمائی دا کم جاری و ساری اے. 
## روحانی اکیڈمی، لاہور دا قیام
روحانی علوم تے سلسلہ عظیمیہ دے روحانی مشن کوں روحانیت دے متلاشی خواتین و حضرات واسطے عام کرݨ دے کارݨ، خانوادہ سلسلہ عظیمیہ دی اجازت نال روحانی اکیڈمی، لاہور دا قیام عمل وچ آیا جیندا پرنسپل طاہر جلیل عظیمی صاحب کوں مقرر کیتا ڳیا. 
## روحانی خدمات، لیکچرز، سیمینار تے کانفرنسز دا انعقاد
طاہر جلیل عظیمی، روحانی اکیڈمی تے مراقبہ ہال گوجرانوالہ توں روحانی خدمات فراہم کرݨ دے علاوہ اپݨے منعقد کردہ روحانی سیمینارز، کانفرنسز تے لیکچرز دے ذریعے وی لوگاں کوں روحانی جانکاری ݙیندن. جنہاں وچوں کجھ دی تفصیل اے ہے. 
### پنجاب یونیورسٹی دے زیراہتمام،  خواباں دے موضوع تے لیکچر
پنجاب یونیورسٹی شعبہ جینڈر سٹڈیز تے عظیمیہ روحانی لائبریری پنجاب سوسائٹی دے زیرِ اہتمام خواباں دے اسرار تے انہاں دے زندگی تے اثرات دے موضوع تے سیمینار دا اہتمام کیتا ڳیا ہئی. 
ایں موقے تے سید طاہر جلیل عظیمی نے خصوصی لیکچر ݙتا. طاہر جلیل عظیمی نے آکھا کہ انسان محسوسات تے حساں دا مرکب ہے تے انسانی زندگی کوں مادی طور تے سمجھݨا کافی نی، ایندا روحانی پہلو وی ہے جیندے توں پہلو تہی نی کریج سڳدی ۔ انہاں نے آکھا کہ ساݙا مادی جسم وقت تے جگہ دا مرہون منت ہے جبکہ نوری جسم انہاں ݙوہاں قیداں توں آزاد ہے ۔

## مزید ݙیکھو
*محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم، خانوادہ سلسلہ عظیمیہ دی ہک تصنیف، سرائیکی ترجمہ، اسماعیل بھٹہ
*حضرت حضرت بابا تاج الدین ناگپوریؒ رحمۃ اللہ علیہ، حضور قلندر بابا اولیاءؒ دے نانا تے پہلے روحانی استاد
*حضور قلندر بابا اولیاء رحمۃ اللہ علیہ، بانی سلسلہ عالیہ عظیمیہ
*حضرت قلندر علی سہروردی رحمۃ اللہ علیہ، حضور قلندر بابا اولیاءؒ دے روحانی استاد
*حضرت خواجہ شمس الدین عظیمی، خانوادۂِ سلسلۂِ عالیہ عظیمیہ
*قلندر شعور، تصنیف، حضرت خواجہ شمس الدین عظیمی، سرائیکی ترجمہ، اسماعیل بھٹہ
*وقار یوسف عظیمی 
*میاں مشتاق احمد عظیمی 
*سلسلہ عظیمیہ 
*روحانی اکیڈمی لاہور
## حوالے
شازیہ خان

شازیہ خان سرائیکی گلوکار ہے۔ ملتان نال تعلق ہے۔ 

## ڄم پل

## رابطہ

* 03007496622

## وڈیو

* موڈ بݨائی رہنائیں
* وے میں پکی پکی ڈھولے نال
* کوئی باجرہ وی تولیا کر
* میݙی چھوٹی عمر میکوں لڳدے ݙر
*ملتان لئی چل

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی گلوکار

## پروڈکشن

* گل پروڈکشن
* تھر پروڈکشن

## حوالے
شازیہ سعید

شازیہ سعید سرائیکی دانشور ہے۔
## ڄم پل
١٥ دسمبر ١٩٩٢ء کوں لودھراں وچ ڄمی۔
## تعلیم
## پیشہ
شازیہ سعید دا پیشہ وکالت ہے۔
شازیہ نتھلی آلی

شازیہ نتھلی آلی سرائیکی گلوکار ہے۔

## ڄم پل

## رابطہ

## وڈیو

* شازیہ نتھلی آلی نواں ڳاݨا ٢٠١٨ میکوں مون٘جھ آئی ہے
* بھُل بخشاوݨ آئی ہاں

## پروڈکشن
* تھر پروڈکشن

## ٻیا ݙیکھو

* سرائیکی گلوکار
* زاہدہ نتھلی آلی

## حوالے
شادی دے حوالے نال چھیکڑی پوسٹ

"شادی دے حوالے نال چھیکڑی پوسٹ"

وقت ساڈے کول زیادہ تیز نئیں بھج سکدا اساں وقت دے سوہڑیں لمحے قید کر گھناں تاں باقی وقت کول کجھ نی بچدا. ایہا جئے لمحے انسان لُگا قید نی کر سکدا پوری ہک ٹولی دی لوڑ ہوندی انہاں رنگ برنگے مزاجاں نال خوشیاں دی ست رنگی پینگ بنڑدی اے. ایہا جئی رنگاں تے خوشیاں بھری ہک پینگ دے ہُلاراں دی چس اساں چار ڈینھ چائی ہے. دوستاں ہک دفعہ وت پِڑ آباد کیتائے. یعنی ساکوں آباد کیتائے.

طاہر دی شادی دا حال فیس بک دے دوستاں کوں سنڑاون دا مقصد اے بلکل نئی جو اساں کوئی دنیا توں وکھریاں شادیاں کریندے ہاں، ساڈے کول پیسے ڈھیر ان تے باقی کہیں کول کوئی شئے کوئی نی ، ساڈے دوست ساکوں پیار کریندن تے ہور لوکاں دے دوست انہاں کوں پیار نئیں کریندے، گھمر ہکا ساکوں آندی تے ہور کہیں کوں گھمر نی آندی ... نئیں انجیں بالکل نئیں دنیا رنگاں تے سوہنڑپ نال بھری پئی ہے تے اساں جو ہاں تے جتلے ہاں او سارے دوست جانڑدن... شادی دا حال ڈینونڑ دا مقصد آپڑیں ریت زندہ کرنڑ دا ہئی نویں نسل آپڑیں ریت، روج، رسماں، اَس تس تے ایہا جئیاں بہوں ساریاں سوہنڑیاں شئیاں توں بہوں دور تھیندی ویندی اے.. ساڈا سکون راحت یعنی ساڈی چس ساڈے وسبے نال جُڑی ہوئی ہے اے چس چانونڑ کنڑ ساکوں ساڈے وسبے نال جُڑنا پوسی تڈاں اساں ہک امن سکون تے شانتی دی زندگی گزار سکدے ہاں جہڑی ساڈے بزرگ گزار گئے ہن.... شر دے خاتمے کنڑ ساڈے کول سب توں وڈا ہتھیار ساڈی اَس تَس تے جی پریت اے ساڈے ڈھولے ہن ساڈے ماہیے ہن ساڈے گاہونڑ ہن ساڈے شعر ہن ساڈی شرنا ہے ساڈا دول ہے ساڈی گھمر ہے. اے ساریاں شئیاں ساکوں ہک ڈوجھے نال جوڑنڑ دا بہانہ بنڑدیاں ہن دلاں وچوں کدورتاں ختم تھی ویندین، اساں ہکے رنگ اچ رنگےویندے ہاں ساڈے درمیان نسلی، لسانی، مذہبی، مسلکی، سیاسی، سارے فرق ختم تھی ویندن تے وت اساں ہکو جئے تھی ویندے ہاں. مطلب شر ختم تھی ویندئے تے روحانی طور تے اساں ہک بیا دے بیڑے تھی ویندے ہاں. 

میں کوشش کیتی اے جو شادی دے رنگ دوستاں تئیں پہنچدے رھون اختر مجاز بڑی محبت نال رنگاں بھری رات وچ گھمر دی ویڈیو دوستاں تئیں پہنچا کے دل جت گھدن بہوں ںسارے دوست انہاں رنگاں وچ آپڑیں رنگ رلیندے رہے روزی روٹی دی گول وچ ملک توں باہر بیٹھے پردیسی بھرا خوش تھئے ہن انہاں وی چس کوں محسوس کیتائے اس طرح او وی شادی وچ پورے پورے شریک تھئے ہن دعائیں ڈتیاں ہن مبارکاں ڈتین..... خیر مبارک.... میں ساراں دا شکرگزار بلکل کوئی نا کیوں جو دوستاں دے شکریے نئیں مانڑ ہوندن. 
طاہر.... تیڈی شادی دے خواب کہیں کہیں نن ڈٹھے؟ آپڑیں سِر دے کپڑے دی چُوک نال ساڈے کنڑ روئی بدھ کے بہونڑ آلی ڈاڈی ٹُر گئی تاں ساکوں بُکھ ویڑھ گھدا ، ڈاڈے دے اکھ نوٹنڑ دی دیر ہئی ساڈے پِڑ برباد تھی گئے، چاچا غلام حسین تے وت بابا حاجی ٹُر گئے.ہالیں ہنج وی نئی سُکی جو ذمہ داریاں دی پَگ بابے دے سر تے آ گئی تے اساں آپڑاں آپ تہاڈے حوالے کر ڈتا.... او ڈینھ تے اج دا ڈینھ ہے ساکوں بس ہکا خوشی ہے جو اساں تہاڈیاں خوشیاں کنڑ جیندے پئے ہاں....
تیکوں شادی مبارک ہووے اج توں.... توں وی ساڈے آر تھی گیا ہیں اللہ تہاڈی جوڑی سلامت رکھے ہمیشہ خوش ہسدے تے وسدے راہوو ............تہاڈی پہلی روٹی ساڈے گھر ہوسی.(محمد ظہیر احمد مہاروی)
شاذیہ اکبر

شاذیہ اکبر شاعر ادیب تے مصور ہے۔

## ڄم پل
١٥ اگست ١٨٧٥ء کوں فتح جنگ وچ ڄمی۔

## تعلیم
ایم اے اردو، ایم فل اردو، پی ایچ ڈی اردو

## ملازمت
اسلام آباد وچ سرکاری کالج وچ اردو دی پروفیسر ہے۔

## ایوارڈ

* بلبل فتح جنگ

## کتاباں

* محبت حسن کامل ہے
* مجھے اذن جنوں دے دو

## نمونہ کلام

### کجھ شعر
رات گر گئی تھی خود آسماں کے تھال سے

صبح تک پڑی رہی گھاس پر ہی چاندنی

#### شعر
اب کی بار اٹھا کر ہم نے پھینک دیا

ٹوٹا خواب بہت چبھتا تھا آنکھوں میں

۔۔۔شاذیہ اکبر

#### شعر
آپنڑی ذات نوں قلعہ بنڑا کے اساں بوہتے خوش پھردے ساں

کونڑ اے جیہڑا کنداں ڈھا کے اندر جھوک وسا جاندا اے

شاذیہ اکبر

#### 21 فروری 2018
ماں بولی دیہاڑ دا سالانہ مشاعرہ اکادمی ادبیات اسلام آباد 

مٙن دی پھرکی پھیر وے سائیاں

یا فیر آجا نیڑ وے سائیاں

شِکر دوپہراں' سُکے کھیتر

کھوہ کرماں دے گیڑ وے سائیاں

#### ݙو شعر
عشق دے سارے روپ اٙوّلے' رہن نہ دیندا کُج وی پلّے

لے کے شاہواں ورگیاں شاناں ہتھ کشکول پھڑا جاندا اے

باغ بہشتاں چین نہ پاوے جس نوں عشق دی اٙگ بلاوے 

سدراں نال تے اوہی سڑدا جیہڑا عشق نوں پا جاندا اے

. . . . ۔۔۔ شاذیہ اکبر

### [[غزل]]
فسانے کے کسی کردار سے اُلجھا نہیں کرتے

کسی نادان کی تکرار سے اُلجھا نہیں کرتے

بقدرِ ظرف ملتی ہے محبت جس سے ملتی ہے

یہاں سائل کبھی سرکار سے اُلجھا نہیں کرتے

یہ درویشانِ الفت کی روایت ہے زمانے میں

کسی کی جیت 'اپنی ہار سے اُلجھا نہیں کرتے

عداوت میں بھی اہلِ ذوق رکھتے ہیں وہ خوش ذوقی

عدو نا آشنا گفتار سے اُلجھا نہیں کرتے

ارادے سے اگر پہلے جسے چاہو اسے روکو 

دمِ رخصت نگاہِ یار سے اُلجھا نہیں کرتے

شاذیہ اکبر

### کرییں نا بُوٹا( شاذیہ اکبر)
میں گاڑاں  نے لاہنے  پاسے   ہِک بارانی بُوٹا

مینڈی کُڑّکڑیں لکڑ سہوے نہ سدراں ناں جھُوٹا

نہ پَتر نہ لانگی مینڈی نہ دُھپّاں نہ چھاواں

دُکھیاری جیئ جندڑی مینڈی ماڑیاں ماڑیاں باہواں

نہ کٙہنڈا  میں وَسّت وٙلّیبٙا نہ کوئی جھُگی ٹھٙلّی

نہ میں کُوندر ،نہ میں کانا،نہ وٙرگا  ،نہ بَلّی

مینڈا سٙاوا بالنڑ بٙلے بنڑ کے  سُکّی پوہلی

میں کیی دَسّاں مینڈے اندر کیہڑی گَڈ ھ رسولی

رَتے لال پھُلاں نی چادر آنڑ سیالے پاواں

نہ بھُلاں میں آپنڑاں سائیں ،نہ کوئی ہور بنڑاواں

آپنڑی اکھیاں نے پانڑی میں آپے پی پی جیساں

نہ کوئی مینڈا آنڈ گوانڈی، نہ کہیّں نال رِیساں

۔۔۔۔۔شاذیہ اکبر۔۔۔۔

### غزل
گڈی ماری سیٹی ماہیا سیٹاں آتے بہہ گیا

چن آسماناں تے جیوں دِس کے تے لہہ گیا

بدھی گئی آ ساہواں آلی پٙنڈ اٙج سجناں

جندڑی ویاہی گئی تے داج پِچھے رہ گیا

پتناں تے چیڑے سارے اُڈ اُڈ سُک گئے

وٹیاں ناں ٹھڈا  چُلھا ڈھائے اُتے رہ گیا

کِکری ناں کنڈا مینڈی کُھری وچ پُڑ گیا

سِرے اُتوں کھارا اُچے بٙنّے اُتے ڈھے گیا

توریے نی وِلہاں وت آن پائے وٙگّلے

پُھل ست برگے ناں بوٹے نال رہ گیا

چُلھے چے چُواتی مُنھ ساڑ گِھدا آپنڑاں

پیڑھی اُتے ماہیا بہوں نیڑے ہوکے بہٙ گیا

چھاتی نال گُھٹ کے جے لایا تے میں تکیا

دِلّے ناں وراگ سارا سیتی وچوں لہہ گیا

شازیہ نا گھار فتح جنگے نی پچھان ایں

اٹک تے پنڈی ہن  دُور کتھے رہ گیا

* پائے وگلے: زبردستی ڳل لاتے ملݨ
* چیڑے: کپڑے
شاعر دی لالٹین (رفعت عباس)

حکایت

شاعر دی لالٹین

اُنہاں دیگر ویلے در کھڑکایا ' باہروں ہک لالٹین گاڈی اُتے لڈی ہوئی 'ڈرائیور تے نال ہک بیلی اوندا گاڈی وچوں لتھے تے آکھیا "اُنہاں ایہ لالٹین تیڈے کیتے پَٹھی اے ''

لالٹین بہوں وڈی پر جیڑھے ویلے اُنہاں لہائی اے در اگوں سامنڑے میڈے آندی ہِے ایہ ٹھیک میڈے قد برابر ہئی ' اُنہاں میکوں حیرت وچ ڈٹھا تے آکھیا " جتھوں اساں لالٹین آندی ہِے اُتھاں ایہ اسمان جیڈی ہئی ' اساں اینکوں لڈیا ہے تاں گاڈی برابر تھی گئی ' اِتھاں تیڈے قد سانویں ڈِٹھی ہسے ' اگوں ایہ لالٹین تیڈے حوالے ہے' چمنی ایندی ہمیش دی تے تیل ایندے تَل دا کڈاہیں نہ کھُٹسی..... اُنہاں ایہ لالٹین تیڈے کیتے پَٹھی اے..... تو اینکوں کہیں وی جاہ تے کہں دے نانویں بال سگدیں " اوہ گاڈی وچ بیٹھے تے وَل گئے

میں ایہ لالٹین کمرے اپنڑے آندی ' کتاباں دی الماری تے گُلدان سانویں رکھی ' ایہ ہک پوری روز ڈہاڑی لالٹین ' میں اینکوں کُل جہان دی شاعری نانویں بالیا
## حوالے
شاعری دا پندھ

حکایت

شاعری دا پندھ

ہک شاعر ساکوں ٹکریا'اونکوں شاعری کریندیاں چالیہ سال گزر گئے ہَن'اوندی شاعری وچ حیاتی دا نکا نکا سیک ہک آندا ہا'اساں اوں توں پُچھییا اوہ شاعری کینویں بنڑیندے'اوں آکھیا...

1) میڈے کیتے شاعری لفظیں توں نِسری'لفظ دی تاکڑی کُھلی میکوں سیر جہان تے گِھن گئی' جینویں جو لفظ رِچھ,بیڑی یا سرہیوں اگاں میکوں ٹورن تے بھیت سارا کُھل ونجے
2) ڈاہ بارھاں سالاں پِچھوں میکوں اپنی شاعری دیاں تصویراں نظرن پے گیاں'ایں چِتر کوں بیت بناونڑ دا مراقبہ میں کیتا'جینویں جو اکھیں نُوٹ کے مَتھے دی اشارت وچ کروڑاں ارباں کوہاں دا پندھ کر ونجنڑا'جینویں جو مچھیاں نال ترنڑا پکھیاں نال اُڈنڑا'لوکیں دی بِھیڑ وچ ہکے ویلےاگاں پچھاں ٹُرنڑا'سامنڑے اینویں تصویر ہک بنڑنی تے بیت وچ ڈھل ونجنڑی
3)اگاں وت خوابیں دا زمانہ آیا'خواب میڈی شاعری دی ورکشاپ بنڑ گئے'سارا ڈینہ کم کار دوستیں کوں ملنڑا تے راتیں جلدی سم ونجنڑا جو خوابیں دے کرخانے وچ بیت بنڑاونڑا ہے'بہوں ساری شاعری میں نندر دی کھڈی اُتے کَتی تے جاگدیاں ایہو کاپ لہایا
4) اگاں وت دیہاں دی کوٹھی دا ویلا آیا'کوٹھی در کوٹھی آکھو دیہ بیٹھے میڈے کیتے بیت بنڑیندے ہِن'حکیم ہِن سنارے ہِن کیمیاگر نِلہاری'ہک وچوں دیہ وت صوفی فقیر توں میر پور خاص تئیں سڑکی روشن کیتی ہے ڈوجھے کہیں واجے تے کشوریا امونکر دا بھیم پلاسی لا ڈتے'کہیں ملتان وچ کارونجھر دے موریں دا کرکار ہک مچایا ہے'کوٹھی در کوٹھی اوہ میڈے کیتے بیت بنڑیندے ہِن
5)میڈی شاعری ہنڑ لوکیں ذمے'اوہ میڈے کیتے شاعری کریندن'اوہ اپنڑیاں گالہیں وچوں شاعری میکوں ڈیندن'اُنہاں دیاں گالہیں دے وَنڑ توں بیت میڈے دا میوہ لہندے'لکھاں کروڑاں لوک میڈے کیتے شاعری بنڑیندن

اساں اوں شاعر کوں نزدیکی ہک ہوٹل تئیں گھن گئے'چا پلائی تے بہوں ساریاں گالہیں کیتیاں. (رفعت عباس)

## حوالے
شافعی

اسلام دا ہک فقہی مسلک ہے،. جہڑا امام شافعی نال منسوب ہے. thumb|Madhhab Map3
شاعری عجائب گھر نی (حکایت)

حکایت

شاعری عجائب گھر نئیں

شاعری دی کتاب دا مُلھ ہک ٹکٹ نئیں جیڑھی تندیر دے بوہے تساں ڈے کر اندر خانے پَیہ ونجوں تے ورقہ در ورقہ عجائب گھر ڈیکھو

اول ایں گالھ دوں اشارہ ہک تریمت کیتا " شاعری دے عجائب گھر زمانیاں دے زنانے ہوٹھ زنانیاں اکھیں گلہاں گِچیاں جغرافیے دیاں دُنیاں گولائیاں تاریخ دے گھنگھریالے ان گھنگھریالے والاں دیاں ونکیاں تے بَک وانگوں کھیڈدیاں جنگل دیاں چھاتیاں زنانے پیریں دیاں بِلیاں ہتھیں دے کبوتر نظردن شیشہ در شیشہ الماری در الماری قصہ پِڑ قصہ چَھتی پِڑ چَھتی سنبھال وچ تے روز دے سنگھار وچ کارندے رُجھیے تریمتیں صدی در صدی گلیاں بزاراں وچ لیہ گیاں ہِن گوٹھ اپنڑے وَل گیاں ہِن "

ساکوں ایں تریمت دی حکایت اوں زمانے وچ سمجھ آئی جڈاں اِتھاں شاعر ساڈے اپنڑے دریاواں جنگلاں پہاڑاں تے بہوں پرانڑے شہراں کوں شاعری وچ ڈھویندے پئے ہَن.

(رفعت عباس)

## حوالے
شام

ایہ  براعظم ایشیاء دا ہک ملک ہے، ایہ مشرق وسطیٰ وچ ہے۔ ایہ یک اسلامی ملک ہے۔ دمشق مشہور شہر تے دارالحکومت ہے۔

## تاریخ
دنیا دی پراݨی تہذیب ہے، سامی قوماں دے آثار شام وچ ملے ہن۔

## جغرافیہ
## سیاست
نظامِ حکومت: صدارتی جمہوریہ

صدر : بشار الاسد

وزیرِ اعظم: محمد ناجی العطری

## زبان
عربی زبان ہے۔

## صوبے
الحسکہ **·** حلب **·** درعا **·** دیر از-زور **·** حمص **·** حماہ **·** لتاکیا **·** طرطوس **·** السويدا **·** قنیترا **·** ادلب **·** الرقہ **·** ریف دمشق **·** دمشق

## مشہور شہر

* دمشق (عربی وچ **دمشق** یا **السوریہ** ۔ انگریزی وچ Damascus )
* حلب (عربی وچ **حلب** ۔ انگریزی وچ Aleppo )
* درعا (عربی وچ **درعا** ۔ انگریزی وچ Daraa )
* دير الزور (عربی وچ **دير الزور** ۔ انگریزی وچ Deir ez-Zor )
* حماہ (عربی وچ **حماة** ۔ انگریزی وچ Hama )
* حسکہ (عربی وچ **الحسكة** ۔ انگریزی وچ Al Hasakah )
* حمص (عربی وچ **حمص** ۔ انگریزی وچ Homs )
* ادلب (عربی وچ **إدلب** ۔ انگریزی وچ Idlib )
* اذقیہ (عربی وچ **اللاذقية** ۔ انگریزی وچ Latakia )
* قنیطرہ (عربی وچ **القنيطرة** ۔ انگریزی وچ Al Qunaytirah )
* رقہ (عربی وچ **الرقة** ۔ انگریزی وچ Ar Raqqah یا Rakka )
* سویدا (عربی وچ **السويداء** ۔ انگریزی وچ As Suwayda )
* طرطوس (عربی وچ **طرطوس** ۔ انگریزی وچ Tartous )
* تدمر (عربی وچ **تدمر** ۔ انگریزی وچ Palmyra )
* قامشلی (عربی وچ **القامشلي** ۔ انگریزی وچ Qamishli )
* عبیل ( عربی وچ ع **إبلا** ف، انگریزی وچ Ebla )

## حوالے
شاکر شجاع آبادی

شاکر شجاع آبادی سرائیکی زبان دا ٻہوں وݙا شاعر ہے، انہاں دا اصل ناں محمد شفیع ہے تے تخلص شاکرؔ ہے، شجاع آباد دی نسبت  شاکر شجاع آبادی مشہور ہے۔

## ڄم پل
١٩٥٤ء وچ راجہ رام تحصیل شجاع آباد وچ ڄمے۔

ذات: سیال

شہر: شجاع آباد قصبہ: ٹبےوالا پیدائش: 1955 

شادی: 1991     

اولاد: 2 بیٹے 1 بیٹی

## ایوارڈ
حکومت پاکستان دی طرفوں  اعلیٰ کارکردگی دی وجہ توں 14 اگست 2006ء وچ  انہاں  کوں صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی ملا۔

## کتاباں
* پتھر موم
* پیلے پتر
* شاکر دے ݙوہڑے

## نمونہ کلام
تو محنت کر تہ محنت دا صلہ ڄاݨے خدا ڄاݨے

تو ݙیوا بال کے رکھ چا، ہوا ڄاݨے خدا ڄاݨے

خزاں دا خوف تاں‌مالی کوں بزدل کر نئیں سکدا

چمن آباد رکھ، باد صبا ڄاݨے ، خدا ڄاݨے

مریض عشق خود کوں‌کر، دوا دل دی سمجھ دلبر

مرض ڄاݨے، دوا ڄاݨے، شفا ڄاݨے ، خدا ڄاݨے

جہ مر کے زندگی چاہندیں، فقیری ٹوٹکا من گھن

وفا دے وچ فنا تھی ونج، بقا ڄاݨے، خدا ڄاݨے

اے پوری تھیوے نہ تھیوے مگر بےکار نئیں ویندی

دعا شاکر تو منگی رکھ، دعا ڄاݨے، خدا ڄاݨے

(شاکر شجاع آبادی

(۱)
تیݙا رووَن کوڑ دا رووَن ہے، اجاں روون جو گا حال نوی 

تیݙے زور جتی تیکوں بار ݙتم ݙٹھا در داں داگڑ دھال نوی 

جینکوں جوݙیواں ذمے وارتاں نیں، میݙی قدرت دا بھائیوال نوی
 
میݙا شکوہ ہوش سنبھال تے کر،توں شاکر ہیں اقبال نوی

 
(۲)
میݙا دلبر پیار دیاں گالھیں ہن، گھت کنݙے تو لوں کیا فائدہ
 
کوئی اَ ن بن ہے تاں ساݙی ہے ،اگوں جگ دے پھولوں کیا فائدہ 

توں اپنی جاہ میں اپنی جاہ ، ودے آسرے گولوں کیا فائدہ
 
جہڑی گنڈھ شاکر ہتھ نال کھلے، چک نال چاکھولوں کیا فائدہ

 
(۳)
ربا ڈہدا بیٹھاں تُرتُر کے تیݙی دنیا تے جو تھینداپے 

کوئی بلھے شاہ ،کوئی مہر علی ،باہو سلطان سݙیندا پے
 
کوئی کوٹ مٹھن داشہزادہ وچ جگ دے ݙیکھ چمینداپے 

ہک شاکر ہے تیݙی دنیا تے جیہڑا مویاں لکھے جنیداپے

 
(۴)
اعتبار نہ کر انہاں سوہنیاں تے اج کجھ ہوند ن کل کجھ ہوندن
 
منہ زور مزاج دے مالک ہن، گھڑی کجھ ہوندن پل کجھ ہوندن
 
انھاں حسن دیاں بھریاں بوتلاں دے گل کجھ ہوندن تل کجھ ہوندن 

ہِن شاکر مثل کر یہاں دے،پھُل کجھ ہوندن ،پھَل کجھ ہوندن 

(۵)
جیویں میکو ں آن روایا ہئی ،اینویں میں وانگوں پل پل روسیں 

ہک واری روکے تھک بہیں ،ول دل ݙکھسیا، توں ول روسیں 

نہ ݙکھڑے آن ونݙ یسیا کوئی ،تو ں لاکندھیاں کوں گل روسیں
 
بس شاکر فرق معیاد داہے، میں اج رونداں، تو ں کل روسیں

 
(۶)
میں قیمتی ہاں پر بے فائدہ کہیں سُک دریادی پُل وانگوں 

بیٹھا تُر تُر ڈھداں باغاں کوں کہیں کھمب کھتھڑے بلبل وانگوں
 
سٹیے کاوڑنال بھکا میکوں کہیں اجڑی سیج دے پھل وانگوں
 
میں شاکر اپنے مالک کوں ہاں یاد معمولی بھل وانگوں

(۷)
وݙی تانگھ رکھیم تیݙی عزریلا ،بیٹھاں تانگھ لہا اُتوں تو ں آگئیں 

ساری عمراں روندیں گزری ہے ملئے سکھ دا سا ہ اُتوں توں آگئیں 

اج قسمت ݙکھ داشاکر کوں ݙتے گول دواتوں توں آگئیں 

مسیں قاصد یار منا کے آئے، ودا بہندا ہا اُتوں توں آگئیں

* ﮐﻞ ﺷﮩﺮ ﺗﯿﮉﮮ ﮨﮏ ﺷﺨﺺ ﻣﻠﯿﮯ ﺟﯿﮍﮬﺎ ﻣﻦ ﺗﻘﺪﯾﺮﺍﮞ ﺭﻭﻧﺪﺍ ﮨﺎ ..

ﮨﺎﺳﯽ ﮨﺘﮫ ﻭﭺ ﺧﻂ ﮐﮩﯿﮟ ﺳﻨﮕﺪﻝ ﺩﺍ ﭘﮍﮪ ﭘﮍﮪ ﺗﺤﺮﯾﺮﺍﮞ ﺭﻭﻧﺪﺍ ﮨﺎ ..

ﮐﺪﯼ ﺑﮩﮧ ﻭﯾﻨﺪﺍ ﮨﺎ ﺧﺎﮎ ﺍﺗﮯ ﻭﺕ ﻣﺎﺭ ﻟﮑﯿﺮﺍﮞ ﺭﻭﻧﺪﺍ ﮨﺎ ..

ﮨﺎ ﺷﺎﮐﺮ ﮐﮩﯿﮟ ﺩﯼ ﺗﺎﻧﮕﮫ ﺩﮮ ﻭﭺ ﭼﻢ ﭼﻢ ﺗﺼﻮﯾﺮﺍﮞ ﺭﻭﻧﺪﺍ ﮨﺎ
شاہ اخزیاہ

اخزیاہ یا آخزیاہ سلطنت اسرائیل دا اٹھواں بادشاہ تے آخی اب دا پتر ہئی۔ آخی اب دے پتراں وچوں ایہو جنگ سمرون وچ بچ کے زندہ ریہا ہئی۔ سلطنت یہوداہ دے چوتھے بادشاہ یہوسفط دی تخت نشینی دے ستارھویں سال 898 قبل مسیح وچ تخت نشین تھیا۔ اس صرف ݙو سال حکومت کیتی تے 896 قبل مسیح وچ موآبیاں نے اینکوں تخت توں لہا ݙتا۔ اس دا دور حکومت اگرچہ برا ہئی لیکن اس دی سلطنت یہوداہ نال صلح ہئی۔
[thumb|Ahaziah of Israel [سلطنت اسرائیل دا بادشاہ اخزیاہ]]
## دورِ حکومت
آخیاب دے ستر پتراں وچوں ، جیہڑے سمرون دی جنگ وچ مارے گئے ہن ، آخزیاہ ہی تخت نشین تھیا۔ اگرچہ اوہ پیو دی طرح بری خصلت دا مالک نہ ہئی ، تاہم اوہ بت پرستی دی طرف مائل ہئی۔ اس عقرون دے دیوتا ‘ بعل زبول ‘ دے کول اپݨا ہک قاصد روانہ کیتا اس تاکید دے نال کہ اوہ ونج کے اُس کولوں ایہ دریافت کرے کہ سمرون دے معرکے وچ جیہڑی چوٹ اِس کوں لگی ہئی اس دے مند مل تھی ونجݨ دے امکانات ہن یا نہیں۔

ڈاکٹر بلیکی لکھدے ہن کہ ‘ایلیاہ نبی کوں حکم تھیا خدا دی طرفوں کہ اوہ اس دے کول ونجن تے اونکوں ایں برملا گستاخی توں روکن۔‘ بادشاہ دے کول جݙݨ ایلیاء نبی گئے تے اونکوں منع کیتا تاں اس بجائے ڳالھ منݨ دے ایلیاء نبی کوں گرفتار کرݨا چاہا لیکن ݙوہاں دفعہ آسمان توں بھاہ نازل تھئی تے اس بادشاہ دے پنجاہ تے ول پچاس آدمیاں کوں بھسم کر ݙتا۔ آخر ایلیاء نبی خدا دے حکم نال خود ہی بادشاہ دے سامݨے آگئے تے آکھا کہ سچے خدا دی تحقیر دے جرم وچ تیکوں کݙہیں شفا نصیب نہ تھیسی۔

سن سٹھ دے ݙہاکے دے اواخر وچ ہک کتبہ دریافت تھیا ہئی جس تے درج ہئی کہ آخیاب دے مرݨ دے بعد موآب دے علاقے دے لوگاں نے اسرائیل دے خلاف بغاوت کر ݙتی ہئی۔ ایہ کتبہ ہک ستون تے درج ہے تے موآبی پتھر سݙیندا ہے۔ موآبی بادشاہ میسا نے حملہ کر کے انہاں مختلف شہراں کوں جتھاں اسرائیلی بادشاہ دے دستے موجود ہن محاصرہ کر گھدا تے سخت لڑائی دے بعد انہاں کوں مطیع کر گھدا تے موآبی شہراں کوں ول آباد کرنا شروع کر ݙتا جنھاں کوں اسرائیلیاں نے تباہ کر ݙتا ہئی۔

آخزیاہ دے مرݨ دے بعد اس دا بھائی یہورام حکمران تھیا تے اس بارہاں سال حکومت کیتی۔
## حوالے
شاہ حسین

## نمونہ [[کلام]]
مندی ہاں کہ چنگی ہاں بھی ، صاحب تیری بندی ہاں

گہلا لوک جانے دیوانی ، رنگ صاحب دے رنگی ہاں

ساجن میرا اکھیں وچ وسدا ، گلیئیں پھری تشنگی ہاں

کہے حسین فقیر سائیں دا ، میں ور چنگے نال منگی ہاں

### [[بند]]
وسدی ہر دم من میرے وچ،صورت یار پیارے دی

باغ ترا ، باغیچہ تیرا ، میں بلبل باغ تہارے دی

اپݨے شاہ نوں میں آپ رجھاواں،حاجت نیں پسارے دی

کہے حسین فقیر نماناں،تھیواں خاک دوارے دی
شاکرمہروی،لکھت رمضان آرائیں

نظم :  "شِکوہ" 

میڈا  سئیاں جٙنب  جٙلال نہ کر ، اٙج کُول کُراڑ کُوں سٙہنڑاں ھے

لٙنگھی مُدت مدام خیال دے وِچ ، اٙج لفظ بنڑیے لٙب ھانڑاں ھے

تیکُوں اٙپنڑی کُل تخلیق وِچُوں ، ھِکو صِرف اِنسان کیوں بھانڑاں ھے

اِیندی رُوح دا رازِق ساہ اِیندا ، تونڑے ساہ ساہ آپ کُمانڑاں ھے

اے زِندگی ویڑھ کے سٙم ویندے ، اِیندی پٙل پٙل موت سِرانڑاں ھے

کوئی لفظ فرشتے نہ لِکھسِن ، تئیں نال اٙج نائب اٙلانڑاں ھے

ھِک سٙڈ دِیاں وٙلدیاں ڈاہ(10) ڈیساں ، کر یاد قُرآن ءچ آکھیا ھئ

ھِک پٙل وی اٙنج نہ تِھیساں مٙیں ، ہوساں نال جہان ءچ آکھیا ھئ

وٙل آپ ڈسا اے ٹٙھہندی ھے اِنسان تُوں ونج اِنسان پِنے ؟

ہر صُورت پنِنڑاں پِننڑاں ھے ، بھانویں شہر یا تئیں دٙر آن پِنے 

تیڈا نائب تھی تیڈے ھوندئیں ہوئیں ، چا کاسے تھی گردان پِنے

کڈی نعتاں پٙڑھ پٙڑھ پِندا ھے ، کڈی پڑھ پڑھ کے قُرآن پِنے

تیکوں ڈُکھ نئیں تِھیندا روٹی کُوں ، تیڈا آدم بنڑ حیوان پِنے ؟

تیکُوں پِننڑے بھاندِن حُکم چٙلا ، آوے بھوئیں کولُوں اٙسمان پِنے

ودا پِندے تئیں تُوں اٙنج تاں نئیں ، اِیندی شٙہ رٙگ دے نزدیک ھئیں تُوں !

اِیں رُوپ سرُوپ ءچ آپ ھوویں ، پِِچھے کیا آکھاں بس ٹِھیک ھئیں تُوں !

میکوں ڈس اِنسان دی قِسمت تے کٙھڑ کِھلسِن تارے کے تونڑی ؟

اِیندی قِسمت سٙمسی کے تونڑی ، اِیندے لیکھ جٙگارے کے تونڑی

اے دِھی رانڑی کہیں بابُل دی ، رو رینڑ گُزارے کے تونڑی

پیُو پیٹ پالے یا ڈاج بنڑائے ، ڈس آپ کُوں مارے کے تونڑی

دِھی دِھی تاں ھے بھانویں کہیں دی ھے ، ڈُھوئے سِلھاں گارے کے تونڑی

تیڈی دِھی ہوندی مٙیں پُچھ گِھندا ، ڈیندو کُوڑ دے لارے کے تونڑی

ڈس حٙوا جٙئ تیڈی دُنیا تے بنڑ ناچی کے تئیں نٙچنڑاں ھے ؟

بنڑ مہندی حِرص ہوس دی اِیں اٙجاں چوکھے پیریں رٙچڑاں ھے ؟

میڈی رُوح کُوں پاک پٙوِتٙر کر ، وٙل تٙن جھئیں غارِ حِرا بخشیو

میڈے لٙحظے لٙحظے نال رِیہوں ، میں سوچ شعور حیا بخشیو

میں خاک کُوں خُلق وی دان کیتو ، ساہ ساز دے اٙلا بخشیو

میکُوں دِل جھئیں دولت بخش کرائیں ، بے دھڑک مِزاج سٙخا بخشیو

تُوں آپ اولاد کہیں دی نئیں ، میکُوں پِیُو بخشیو ، میکوں ماء بخشیو

ھُنڑ "شاکر"  شر تکرار مُکائوں ، تئیں میکوں نازیں نال بنڑائے

مٙیں بُھل گیا ھاں ، میڈی غلطی ھے ، مٙیں اٙپنڑے کُوں آپ وٙنجائے !!!

میڈا سئیاں جٙنب جٙلال نہ کر ، میڈا سئیاں جٙنب جٙلال نہ کر

(سئیں شاکر مہروی صاحب)
شاکر عامل

شاکر عامل سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔

ڄم پل

تونسہ شریف وچ ١٢ فروری ١٩٩٧ء کوں ڄمے۔

## نمونہ کلام

### [[غزل]]
او شخص اینویں ہی کئی خساریں کنوں گزردے.

اے چندر کلہا جیويں ستاریں کنوں گزردے.

میں کݙاں آکھیے جو اپݨیں سیدھے وی ݙیکھ سگداں

اے میݙا ݙیکھݨ تیݙیں اشاریں کنوں گزردے ,,,,

اے تیݙیاں اکھیں اے تیݙیاں گالہیں اے تیݙا چہرہ. 

اے کون ؟ ایجھیں حسیں نظاریں کنوں گزردے....

کݙاھیں جے تیݙے نکھڑ ونجݨ دا خیال آندے 

اساں تاں توبہ اساں تاں زاریں کنوں گزردے ,,,

شاکرعامل

### [[غزل]]
کجھ سوچینداں تاں ہروار لگدے میکوں

ھک پندھ اے جو دشوار لگدے میکوں

ھک گال اے جیرھی کائنمی کر سگیا

ھک راہ ہے جو دیوار لگدے میکوں

ھک دل اے جیرھا میڈے سینے دے وچ

اے وی تیڈا طرفدار لگدے میکوں

ھک تماشائی جو چپ چاپ ڈیہدا بیٹھے

ھک تماشہ جو چو دھار لگدے میکوں

کیجھی تس اے جیرھی اصلو لہندی نی پئ

کیجھاں پانڑی اے جو تار لگدے میکوں

شاکر عامل تیڈا واقعی ... دوست ہے؟

او وی پاگل تیڈی کار لگدے میکوں

شاکر عامل
[ونکی:[سرائیکی شاعر]]
شاہ شمس سبزواری

شمس الفقراء حضرت شمس الدین محمد سبزواری ؒ دے والد دا ناں سید صلاح الدین ہا،آپ دی پیدائش 560ء اچ غزنی دے ہک شہر سبزوار اچ تھی۔اوں وقت عراق تے محمد یار مرزا دی حکومت ہائی۔حضرت شمس سبزواری دا سلسلہ نسب حضرت امام جعفر صادق نال ملدے۔

حضرت شمس کوں انہاں دے چاچا عبدالہادی وݙی توجہ نال تفسیر ،فقہ ،تے ݙوجھے علوم ظاہری نال وی آراستہ کر ݙتا۔579ھ اچ جیں ویلھے سید صلاح الدین تبلیغ کیتے بدخشاں روانہ تھیے تاں شمس سبزواری کوںوی نال گھن ڳے۔اوں وقت آپ دی عمر انوی سال ہائی۔بدخشاں اچ تبلیغ دے بعد تبت ڳے تے لوکاںکو ں تبلیغ دا درس ݙتا۔اتھوں کے کشمیر دا رُخ ݙتا جتھاں سورج پرست رہندے ہن،پیو پتر دی کوششاںنال ایں علاقے دے ہزاراں لوکاں نے انہاں دے عقائد کوںقبول کیتا۔

586ھ کوں پُیو پتر اپنے وطن سبزوار واپس آئے،شمس الدین سبزواری نے شادی کیتی تے انہاں دے فرزند ڄمیے جنہاں دے ناں نصیر الدین محمد تے سید علائوالدین احمد ہن،سید علائو الدین احمد زندہ پیر دے لقب نال مشہور تھیے،شمس سبزواری کوں تبریز بہوں پسند ہا ،چنانچہ 600ھ ہجری اچ والد دی اجازت نال تشریف گھن ڳے تے کئی مقامات تے تبلیغ اچ مصروف رہیے۔سید صلاح الدین وی اپنے عقائد دی پاداش کیتے روائتاً 664ھ کوں قتل تھی گے تاں شاہ شمس کنے ہجر ت کنے سوا چارہ نہ رہیا۔سبزوار کنوں بغداد آ ڳے، ول کاظمین چلے ڳے،تے اتھاں کجھ عرصہ قیام دے بعد ہندوستان دی سرحد اچ داخل تھیے ،اتھاں کجھ عرصہ قیام دے بعد ملتان دا رُخ کیتا ،ملتان اچ اسماعیلیاں دا اقتدار کئی سو سال کنوں ہا،اگرچہ انہاں ڈینھاں ختم تھی چکیا ہا مگر ولا وی کجھ اعتقادی کشش باقی ہن ،آپ دی ملتان آمد 574ھ معلوم تھیندی اے تقریباً ڈاہ سال بعد انتقال کر گئے۔آپ دی مساعی دی وجہ نال کہیں حد تک اسماعیل رسوم تے ہندو عقائد اچ ہم آہنگی دے باعث کئی ہندو گھرانے مسلمان تھیے۔(1)

## ڄمل پل
حضرت شاہ شمس سبزواری ١١٦٥ء وچ سبزوار وچ ڄمے۔ تعلیم دی تکمیل دے بعد آپ ہندوستان تشریف گھن آئے۔ پہلے پہلے تبلیغی سرگرمیاں دا آغاز سندھ توں کیتا، بعد وچ آپ ملتان آڳئے۔  تے ملتان ہی آپ یاں تبلیغی سرگرمیاں دا مرکز ریہا۔ آپ حضرت بہاؤالدین زکریا ملتانیؒ دے ہم عصر ہن۔ آپ نے بے شمار لوکاں کوں حق دی راہ ݙکھائی۔ آپ دے مرید اسماعیلی کھوجے تے شمسی اکھویندن۔ تے سرائیکی علاقے وچ انھاں دی ٻہوں وݙی تعداد آباد ہے۔ پر شاہ شمس سبزواری دے زیادہ تر گنان رَلوڑ مِلوڑ  زباناں وچ ملدن۔آپ  سندھی گجراتی پوربی ہندی تے سرائیکی وچ گنان لکھے ہن۔ 

آپ دے ہک سرائیکی گنان دا نمونہ:
* کھادا سوکھادا، پیتا سوپیتا،،،،،، ݙتا سوہی پرمان٘د ــ بھاگا
جنھاں مہارس پیر شمس ٻولیا،،،،،،،،،،سچا لنگھسی پار ــ سوبھاگا

[ونکی:[سرائیکی زبان تے ادب]]

## '''حوالہ'''
(1) کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شاہد خاقان عباسی

شاہد خاقان عباسی پاکستان دا وزیر اعظم ہے۔ پاکستان مسلم لیگ نون نال تعلق ہے۔ نواز شریف دے بعد وزیراعظم بݨے۔

راولپنڈی نال تعلق ہے۔
شاہد راسب

شاہد راسب سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔

## ناں
شاھد رفیق
## قلمی ناں
راسبؔ(شاھد راسب) 
## قوم [[ذات]]
احمدانی 
## ڄم پل
٣ دسمبر ١٩٨٤ء

## جاہ ٹِکاݨاں
موضع آڑہ جعفر نزد مانہ احمدانی تحصیل کوٹ چھٹہ ضلع ڈیرہ غازی خان
## تعلیم
میٹرک

## روزگار
پرائیویٹ ملازمت 
## آغاز شاعری
٢٠١٥
## موبائل نمبر
03462526824

03322526824

## وفات
٤ ستمبر ٢٠١٩ء

## نمونہ کلام
ودا بھولے بَھندئیں بھولئیں دے تھئے اڄ وی خوّف خَتم کائنی

تیݙے قُرب دا وِرد کریندے ہیں کوئی غَم ھ ساکوں غَم کائنی

تیݙے ناں دا کلمہ دین ساڈا ٻیا کوئی وی دِین دَھرم کائنی

ہیں راسبؔ مونجھ دی مَسجِد وِچ تیݙے عِشق سِوا ٻیا کَم کائنی

........  شاھد راسب.........

### [[سرائیکی]] [[ݙوہڑا]]

توں جِیاݨ کراہِیں اَݨ جِیاݨ نہ بَݨ ھ جڳ وِچ شور سُوجاݨ ذرا

اِیندا پیرا چا پتہ لڳ پُوندے ھ ساد یا چور سُوجاݨ ذرا

نہ میݙی مَن نہ اُوندی مَن لا اپݨاں زُور سُوجاݨ ذرا

جیرھا مرضی راسِبؔ رَستہ چُݨ ہِیوی مَنزِل گور سُوجاݨ ذرا

....... شاھد راسبؔ.......

### [[سرائیکی]] [[ݙوہڑا]]

اساں پئیلاں پیریں پئیندے ناں تیݙا کُوی انسان نہ بَچدا ہا

نہ بَچدا ہا سُکھ ساہ کہیں دا ٻیا کُوئی ارمان نہ بَچدا ہا 

تیڈے ہِجر فِراق توں ݙر ویندے پِچھے قُرب قُرآن نہ بَچدا ہا

اساں راسبؔ پیار کریندے نہ تیݙا جُمل جہان نہ بَچدا ہا 

........ شاھد راسب......

## حوالے
شاہد ماکلی

شاہد ماکلی سرائیکی شاعر ہے۔

## ڄم پل
مکول کلاں نال تعلق ہے

## تعلیم
پنجاب یونیورسٹی توں میٹرجیکل انجینیئرنگ کیتی ہے۔

## نمونہ کلام

### سرائیکی غزل
ہوند ہے اینجھے ہک ستارے تے

جیندا ہووݨ ہے گُھپ اندھارے تے

خواب ساوے کچوچ رہ ویسن

اکھ ء جے تئیں تیݙے نظارے تے

چھیکڑی سیک تے ہے سِک تیݙی

کھیر ہے آخری اُبھارے تے

ریت دے گھر بݨیندا بیٹھاں میں

وہندے ویلھے دے کہیں کنارے تے

باغ دی سیر تیݙے باجھوں ہئی

رو پیاں شام دے ٹھکارے تے

بُھردے ویندن مکاں زماں ساݙے

ݙوہ پیا آندے لیپے گارے تے

پیر تاں بھوئیں دی بھِک تے ہا شاہد

دید ہئی دُور دے سیارے تے

شاہد ماکلی

### سرائیکی غزل
گزریے ویلھے کوں سݙ مریجے ہا

اوکوں رج کے ولا ݙکھیجے ہا

پندھ کریجے ہا بس تیݙی دُھپ تے

تیری چھاں تے پگھر سُکیجے ہا

ڳل لویجے ہا آون آلیں کوں

ونجن آلیں کوں جھل گھنیجے ہا

ساݙی شے رہوے کیوں پرائی جاہ تے

پینگھ اسمان تو لہیجے ہا

مر ونجن شرط ء اوکوں ݙیکھن دی

اوکوں ݙیکھن لو مر ونیجے ہا

شاہد ماکلی

### سرائیکی غزل
مینھ تھئے تاں دُھوڑو دُھوڑ نظارہ دُھویج ڳئے

رووَݨ دے نال اندرو دا موسم وٹیج ڳئے

افسوس،  عکس تیݙا سنبھالیے نہ اُوں نہ اِیں

دریا دے نال اکھ دا وی پاݨی کچھیج ڳئے

ہک اَݨ ݙِٹھے نظارے کوں میں ایتلا ݙِٹِھم

اُوندا جمال ہݨ میݙے ہاں تے چھپیج ڳئے

ہک خواب گزریے سال دی ڈائری تے درج ہا

ݙائری دے نال خواب وی آخر ٹھپیج ڳئے

شاہد سمجھ نئیں آندی جو خالی کراں کتھاں

رازیں اَوازیں توں میݙا سینہ بھریج ڳئے

شاہد ماکلی

### سرائیکی غزل
پتے کینجھا اُشا ہے چَو طرفوں

دُور تئیں سوجھلا ہے چَو طرفوں

تھیندیاں ویندن اَوازاں گُم ساݙیاں

شور شر ایتلا ہے چَو طرفوں

پوہ دی رات ء تے کٹھ ء یاریں دا

بھا ء ہک طرفوں، تا ہے چَو طرفوں

لگدے کہیں شیشہ گھر ء چ آ ڳئے ہیں

عکس تیݙا میݙا ہے چَو طرفوں

ساہ وی گھِݨے سے،  راہ وی گھِݨے سے

دُھوڑ وی بہوں بلا ہے چَو طرفوں

اینجھی گُھلّی ہے کوئی ہَوا شاہد

ساݙی سِک دی سُوا ہے چَو طرفوں

شاہد ماکلی
ونکی:سرائیکی شاعر
شاہد ندیم

شاہد ندیم سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔
## نمونہ کلام

### غزل
محبت دا موسم ہا لحظے دا موسم ، اے موسم ایویں ہوہوا تھیوݨا ہا

ایویں شام رستے اتے آوݨی ہئ ، ایویں سجھ پہاڑیں تے ٹھا تھیوݨا ہا

اے جیوݨ تاں جانی جوانی دی پل ہیٹھ واہندا ہویا فقط تیز پاݨی

ساڈے خاب ہن سارے کاغذ دیاں بیڑیاں تے کاغذ دیں بیڑیں دا کیا تھیوݨا ہا

آ ھک وار ول ، ہمسفر ول پچھو تے، سفر دی اکائ تے کلیہ وسر ڳۓ

وسر ڳۓ جو آغاز کیتا کتھو ہا ، کتھاں ان کے آخر جدا تھیوݨا ہا

نواں شہر ہا او ، نویاں رسماں ریتاں ، نویں لوک تے ضابطے وی نویں ہن

اساں لوک ہاسے ذرا ' بی ترانویں بھلا ساڈا کیویں نبھا تھیوݨا ہا

سکی ٹینگ کوں آہلنھڑے دا اڈاݨا بݨایا جو ہاوی تاں برداش کر ہݨ

ذرا رت دے بدلݨ دی ہئ دیر لگݨی تے بجلیں تاں ان کے ٹھکا تھیوݨا ہا

فلک تے سحر دا ستارا ڈسیندے ندیم اوندے آوݨ دا امکان کائینی

کڈاہیں واٹ جیندے وفا کائینی گزری کڈاں اوندا وعدہ وفا تھیوݨا ہا

شاہدندیم...

### غزل
بھوئیں ھ پیریں گھمدی پئ ھ ٰ چھالے اونویں ہن پے

اکھیاں دی سک اونویں ھ پئ بھالے اونویں ہن پے

اساں نہ کہیں کار وچالے اساں روہ دے پیالے 

روہ وچالے. ہر شے بدلی پیالے اونویں ہن پے

رتاں آون پل پل پلکیں کئ کئ خاب سجاون 

روح دے اندر مونجھاں ستریے جالے اونویں ہن پے

شاھدندیم...

### غزل
ڈکھاں دے جام پیوݨ دا سلیقہ آ ڳیا ساکوں

سلیقے نال جیوݨ دا سلیقہ آ ڳیا ساکوں

ہزاراں ہا ڳلے شکوے انا دے نال بھڑدے ہن

پچھیں ہونٹہاں کوں سیوݨ دا سلیقہ آ ڳیا ساکوں

محبت نال ٹردیئں ہوئیں طلب دے ریگزاریں وچ

گل و گلزار تھیوݨ دا سلیقہ آ ڳیا ساکوں

اے اپݨی کور عقلی توں ٰ ادب دی بارگاہ توݨیں

وفا دے حرف نیوݨ دا سلیقہ آ ڳیا ساکوں

جڈاں دی نال ساہویں دے ٰ ستمگر مونجھ سلڑی ہے

سبھے زخمیں کوں سیوݨ دا سلیقہ آ ڳیا ساکوں

شاہدندیم. 
ونکی:سرائیکی شاعر
شاہدہ رحمٰن

= شاہدہ رحمٰن =

## اصل ناں:

شاہدہ رحمن مغل۔۔ 

## پیوداناں:

سیٹھ محمد عبیدالرحمن۔ 

## جمن دی تریخ:

باوہیہ ستمبر ۸۵۹۱ء۔

## تعلیم:

ایف۔ اے۔

## ادب دی صنف:

افسانہ۔ 

## پتہ:

معرفت نواب اعظم خاں جلوانہ ہاؤس۔ محلہ توباں۔ بہاولپور۔

MubasherKaleem (talk) 12:20, 20 June 2019 (UTC)
شاہ محمود قریشی

شاه محمود قریشی ہک پاکستانی سیاستدان اے جیندا سانگا پاکستان پیپلز پارٹی نال اے۔ شاه محمود قریشی پاکستان دا بدیسی کماں دا وزیر 2008 توں 2011 تک رییا۔

سرائیکی صوبہ مخالف جاگیردار ۔ڳدی نشین، سرمایہ دار ھے اڄ جو لوک سرائیکیاں دے مخالف ھن او تحریک انصاف ءِچ داخل تھیندے پِن ۔ڳدی نشین جاگیردار کوں اپݨی بقا کیتے ھک بئی پارٹی دی ضرورت تھی ڳئی ھائی جو سرائیکی قومتی حقوق دی مخالف ہووے اِنھاں کوں تحریک انصاف دی صورت ءِچ اے پارٹی مل ڳئی ھے اڄ کِنوں کجھ عرصہ پہلے میں عرض کیتا ھم اے جاگیردار ڳدی نشین سرائیکی صوبہ کیتے رکاوٹ واسطے تحریک انصاف داخل تھیسے ایندی وجہ پیپلز پارٹی اے این پی تے ڈوجھی وڈیاں جماعتاں ھک واضع روڈ میپ ڈے ڈتا ھے ایں چیز کِنوں گھبراں تے ڳدی نشین جاگیردار فوراً تحریک انصاف ءِچ چھلانڳ مار ڈتی ھے تاکہ اپݨی بقا کوں قائم رکھ سکے اپݨی حاکمیت کوں قائم رکھ سکے۔انشاء اللہ وسیب ءِچ انقلاب اوسے تے اساں اِنھاں دیاں ڳدیاں خاک ءِچ ملیسو اِنھاں دا جاگیراں خاک ءِچ ملیسو اِنھاں دی حاکمیت کوں خاک ءِچ ملیسو اے اسٹیبلیشمنٹ دے لوک ھن ۔
 

ونکی:پاکستان تحریک انصاف
شاہ مراد

شاہ مراد سرائیکی شاعر ہے۔

## ڄم پل
١٦٢٨ء کوں خان پور چکوال وچ ڄمے۔

## وفات
١٩ مارچ ١٧٠٢ء کوں خان پور چکوال وچ فوت تھئے۔

## کتاباں
کجھ کتاباں ایہ ہن۔

* ابیات مراد، 
* چرسا مراد، 
* نور نامہ، 
* توباناما، 
* بارانماہ، اتے
* فٹکل کافیاں ہن 

## صنفاں
کبت، بنیت، دوہڑے، بارہ ماہ، مشنری، چوبرگے، مناجات، مدح، ہشتر نامہ، چوہرڑی، چرخہ تے غزل 

## حوالے
*
شاہین صاحب دی زندگی

ﻣﺴﻠﻢ ﭨﺎﻭﻥ ﮈﯾﺮﮦ ﻏﺎﺯﯾﺨﺎﮞ ﻣﺮﺣﻮﻡ ﺣﻤﯿﺪ ﺍﺻﻐﺮ ﺷﺎﮨﯿﻦ ﺳﺌﯿﮟ ﺩﮮ ﮔﮭﺮ ﺍﻧﮩﯿﮟ ﺩﮮ ﺑﺎﻝ ﺑﭽﮯ ﻭﺍﭘﺲ ﺍﮔﺌﯿﻦ ﺍﺳﺎﮞ ﺳﺎﺭﮮ ﺩﻭﺳﺖ ﺳﺮﺍﺋﯿﮑﺴﺘﺎﻥ ﮬﺎﻭﺱ ﺭﺷﯿﺪ ﺍﺑﺎﺩ ﮐﺎﻟﻮﻧﯽ ﺗﻮﮞ ﻣﺴﻠﻢ ﭨﺎﻭﻥ ﺷﺎﮨﯿﻦ ﺻﺎﺣﺐ ﮔﮭﺮ ﻓﻀﻞ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﮞ ﻋﺮﻑ ﺳﺮﺍﺋﯿﮑﺴﺘﺎﻥ ﺧﺎﮞ ﺗﯿﮟ ﻣﺤﻤﺪ ﺧﺎﮞ ﻋﺮﻑ ﭘﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﺧﺎﮞ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺷﺮﻑ ﺧﺎﮞ ﮐﻮﮞ ﻓﺎﺗﺤﮧ ﺍﮐﮭﻨﮍ ﺳﺎﻧﮕﮯ ﺳﺠﺎﺩﺧﺎﻥ ﻣﻠﮑﺎﻧﮍﯾﮟ ﺍﺣﺴﺎﻥ ﺧﺎﮞ ﭼﻨﮕﻮﺍﻧﯽ ﻣﻠﮏ ﺍﻣﺠﺪ ﺛﺎﻗﺐ ﺍﮮ ﮈﯼ ﺧﺎﮞ ﻟﻨﮕﺎﮦ ﺍﺣﺴﺎﻥ ﺧﺎﮞ ﭼﻨﮕﻮﺍﻧﯽ ﺍﺑﻮﻟﺤﺴﻦ ﺧﺎﮞ ﻟﻐﺎﺭﯼ ﻏﻼﻡ ﺍﮐﺒﺮ ﺧﺎﮞ ﮐﮭﻮﺳﮧ ﺩﮮ ﮐﭩﮭﮯ ﺍﮐﯿﮟ ﺩﻋﺎ ﮐﺮﺍﺋﯽ ﮈﮬﯿﺮ ﻟﺤﻈﮧ ﺷﺎﮨﯿﮞﻦ ﺻﺎﺣﺐ ﺩﮮ ﺑﺎﺭﮮ ﮐﺎﻓﯽ ﮔﺎﻝ ﻣﮩﺎﮌ ﺗﮭﯿﻨﺪﯼ ﺭﮨﯽ ﺷﺎﮨﯿﮞﻦ ﺻﺎﺣﺐ ﺑﺎﻟﯿﮟ ﮈﺳﺎﯾﺎ ﺍﺳﺎﮞ ﺑﺎﺑﮯ ﺳﺌﯿﮟ ﺩﮮ ﻧﺎﮞ ﺧﯿﺮﺍﺕ ﮐﺮﯾﻨﺪﮮ ﭘﺌﮯ ﺳﮯ ﺟﯿﻨﺪﮮ ﺍﭺ ﺑﺎﺑﮯ ﺳﺌﯿﮟ ﺩﮮ ﺗﻤﺎﻡ ﺩﻭﺳﺘﯿﮟ ﮐﻮﮞ ﺳﮉﯾﻨﺪﮮ ﭘﯿﻮﮞ ﺟﯿﻨﺪﮮ ﺍﭺ ﺷﺎﮨﯿﻦ ﺻﺎﺣﺐ ﺩﯼ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺑﺎﺭﮮ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﮐﯿﺘﯽ ﻭﯾﺴﯽ. اکبر ملکاݨی، ٨ جنوری ١٩ء. 
## حوالے
شاہین صاحب دی مکاݨ

ایہو جہیھاں ہک ناں بزرگ سرائیکی اگوانڑ حمید اصغر شاہین دا حے۔ جینھاں دا کردار سرائیکی قوم تے وسیب واستے کہیں مسیحا توں گھٹ نہ ہا۔۔۔۔انھاں اپڑیں فکر و سوچ نال سرائیکی قوم کو جگاونڑ دی کوشت کیتی اے۔ایں پاروں سرائیکی قوم اچ ہمیش امر تھیئن۔

پاک دھرتی وطن عزیز تے اپڑیں سرائیکی قوم نال محبت دا اے عالم ہا کہ انھاں اپڑیں پتراں دا ناں ہک دا ناں #پاکستان تے ڈوجھے دا ناں #سرائیکستان نال منصوب کیتا ہوا ہا۔

اج او ایں دنیا توں جھوک لڈا گیئن۔

ان للہ و انا الہ الراجعون۔
اللہ پاک انھاں دے درجات بلند فرماوے۔

میں سبھی سرائیکی قوم تے اونھاں دے بالاں رشتہ داراں کوں مکانڑ ڈینداں۔۔۔۔تے صبر دی دعا کرینداں۔ (فیض کھوسہ، ٢٥ دسمبر ٢٠١٨ء)
## حوالے
شاہین ڈیروی

اصل ناں    صابرہ شاہین

قلمی ناں    شاہینؔ ڈیروی

جٖمنْ        1968ء

جاہ پتہ      مجاہد کالونی ۔جام پور روڈ ڈیرہ غازی خاں

## اصل ناں:
صابرہ شاھین ۔ 
## پیوداناں۔
الہی بخش مجاہد ۔ 
## تعلیم :
ایم اے اردو ، بی ایڈ۔
## کم کار:
ڈرائینگ ٹیچر۔

## ادب دی صنف:
شاعری
## پتہ:
مجاہد آباد کالونی ۔ جام پور روڈ۔ ڈیرہ غازی خان

ونکی:ادیباں دی ڈائریکٹری

مبشر کلیم (گرافک ڈیزائنر، وکیپیڈین، مترجم، ایڈیٹر، کیلی گرافر) وحید پلازہ، حسن پروانہ روڈ، ملتان ۔03061241415۔ (&#91;&#91;User talk:MubasherKaleem&#124;talk&#93;&#93;) (talk) 14:17, 29 September 2020 (UTC)
شبیر حسن اختر

استاد شبیر حسن اختر ہمیشہ میݙی روح ءچ ساوا راہندے ۔۔۔۔جئیں ملتان دی کوچیاں گلیاں توں پہلی وار آشنا کیتا ۔۔۔۔۔۔ سرائیکی دھرتی دے ماݨ تے آدرش کیتے جئیں اپݨی پوری حیاتی تیاڳ ݙتی او سئیں شبیر حسن اختر ہے ۔۔۔۔ اپݨے بھاری گجدے الا ءچ جو " اݙے آ کامریڈ عبداللہ عرفان دے پُتر آ ۔۔۔۔۔۔۔ " اڄ وی کناں ءچ وڄدا کھڑے۔۔۔۔۔۔۔ سرائیکی تاریخ دا وݙا پناں ۔" شبیر حسن اختر" 

۔۔شہزاد عرفان

کافی

شبیر حسن اختر سو رنگیں والا 
یار...........

پیا ڈُھلِک ڈُھلِک ٹُردا کوئ ڈیکھے گوٹھ بزار..

اج گھڑی سریں تے آئی مکھ ڈیکھنڑ والے ڈینہ

انہاں رستیاں تانڑیں آئے ساڈے پِچھوں ٹردے مینہ

ساڈے اگوں تھی اُڈی بھنبھیری ہک رنگ دار

شبیر حسن اختر سو رنگیں والا یار............

اج ڈاڈھی خبر بنڑی کُل شہر کوں عشق تھیا

ایہو ڈیکھنڑ شور عجب شبیر حسن گیا......

واہ دھمی دی سُرخی خود کڈھیس رات اخبار

شبیر حسن اختر سو رنگیں والا یار.............

شبیر حسن اختر بارش نال گیا.................
شبیر حسن اختر دھپ چھاں دے نال رِہا....

شبیر حسن اختر نت کٹھے چیتر بہار.........

شبیر حسن اختر سو رنگیں والا یار.............

رفعت عباس
## حوالے
شبیر طاہر حمایتی

شبیر طاہر حمایتی سرائیکی دا انقلابی شاعر ھے

اصل ناں       غلام شبیر

قلمی ناں        طاہرؔ

جٖمنْ           1969ء 

تعلیم          میٹرک

پیشہ           محنت مزدوری

فون نمبر        0301 3940433

جاہ پتہ        موضع محمود گٖڑھ ، ڈاکخانہ سردار گٖڑھ تحصیل و ضلع رحیم یار خان

## نمونہ کلام
رب سوھنے تے ڈھیل موہانڑاں

اج تاں بیڑی ٹھیل موہانڑاں

چھولیں دی منہ زوری ڈٹھی

بزدلی کمزوری ڈٹھی

موت دے ڈر کوں مارنڑ چاہندوں

اپنی میں کوں تارنڑ چاہندوں

تھی ساڈا بانہہ بیل موہانڑاں

سندھ جہلم نایاب نہ سکے

راوی نال چناب نہ سکے

ستلج ہنڑ تاوان نہ بھرے

تتی تپدی ریت تاں ٹھرے

کرنڑے ہںن گل میل موہانڑاں

روحیں وچ اکرس ڈھگ ساری

روھی دے وچ تس ڈھگ ساری

پیر اساڈے چھالے چھالے

اساں لوگ ہیں اللہ والے

جسم بنڑیے ہںن جیل موہانڑاں

دلبر طاھر ڈھول کھڑائے ہںن

توبہ دے در کھول کھڑائے

گھلی خوف دی لال اندھاری

جل کرنی ھے توبہ زاری

موقع مل گئے ہیل موہانڑاں

رب سوھنے تے ڈھیل موہانڑاں

اج تاں بیڑی ٹھیل موہانڑاں

( Sain Shabbir Tahir hemayti)
شجاع آباد

ضلع ملتان دا ہک وݙا قصبہ ہے۔ شجاع آباد اچ نواب مظفر خان والی ملتان دا تعمیر کردہ ہک محل ہے جیڑھا اُنہاں نے 1879ء اچ تعمیر کرایا ہا اتھاں ہک وݙی تجارتی منڈی ہے۔ قیام پاکستان دے بعد ایں علاقے اچ اعلیٰ درجے دے امب پیدا کرݨ دے کامیاب تجربے تھئے۔ شجاع آباد دے امب پوری دنیا اچ مشہور ہن تے بھارت دے اعلیٰ توں اعلیٰ امباں دا مقابلہ کریندے ہن۔ انتظام میونسپل کمیٹی دے سپرد ہن۔ کالج تے کئی پرائمری تے ہائی اسکول ہن۔(1)  

ضلع ملتان دا اہم شَہر اے۔ امباں دا شہر وی آہدن. نواب شجاع خان نے بݨایا ہائی، 

قلعے تے فصیل دے اندر بند ہے،  شہر دے چار دروازے ہن، 

* ریل دروازہ
* ملتانی دروازہ
* چوطاقہ دروازہ
* رشید شاہ دروازہ

**تعلیم**

* پوسٹ کریجوایٹ کالج
* پوسٹ گریجویٹ کالج زنانہ
* پوسٹ گریجویٹ کالج کامرس

اکھییں دا چھراں آلا ہسپتال ٻہوں مشہور ہے، 

شجاع آباد وچ پی ٹی وی دا بوسٹر  وی ہے، 

## '''حوالہ'''
(1) کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء
شرف الدین بوصیریؒ

شیخ شرف الدین امام بوصیریؒ شہرہ آفاق قصیدہ بردہ شریف دے خالق ہن. امام بوصیریؒ دی ولادت یکم شوال 608ھ یا 610ھ (1211ء) وچ تھئی.  پورا ناں شرف الدین ابو عبد اللہ محمد بن سعید بن حماد بن محسن بن عبد اللہ الصنہاجی، البوصیریؒ ہے. ہک مصری شاعر ہن جہڑے نسلاً بربر ہن۔ اوہ مصر دے ہک گاؤں بوصیری وچ، جتھاں اُنہاں نے ابنِ حناء دی سرپرستی وچ شاعرانہ کلام لکھے۔ امام بوصیریؒ،  سلسلہ شاذلیہ وچ ابو العباسؒ احمد المراسی، جہڑے خلیفہ ہن ابو الحسنؒ شاذلی توں بیعت کیتی. 
## قصیدہ بردہ شریف
اُنہاں دی تمام تر شاعری دا مرکز و محور مذہب تے تصوف رہا۔ اُنہان دا سب توں مشہور شاعرانہ کلام قصیدہ بردہ شریف ہے جہڑا حضور پاک صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی نعت، مدحت و ثناء خوانی تے مبنی ہے تے اسلامی دنیا وچ نہایت مشہور و مقبولِ عام ہے۔

قصیدہ بردہ دے لکھݨ تے وی ہک واقعہ ہے کہ اس قصیدے کوں لکھݨ توں پہلے، امام بوصیریؒ کوڑھ دے مرض وچ مبتلا ہن تے بچݨ دی کوئی امید نہ رہی تاں حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی شان وچ ہک قصیدہ آکھا۔ رات کوں خواب وچ حضور صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم کوں ݙٹھا کہ آپ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے خوش تھی کے اپݨی چادر مبارک انہاں تے سٹ ݙتی ہے۔ صبح کوں اٹھے تاں بالکل تندرست ہن۔ بردہ عربی وچ چادر کوں آہدے ہن۔ اس واسطے ایہ قصیدہ بردہ شریف دے ناں توں مشہور تھیا۔ اینکوں **قصیدہ میمیہ** وی آہدے ہن۔ اس وچ 162 شعر ہن۔ اس دے بعد وی بوصیریؒ نے سرور کائنات صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی شان وچ کئی قصیدے آکھے۔ 
## وفات
امام بوصیریؒ دے سال وفات وچ اختلاف ہے. 694ھ یا 695ھ یا 696ھ 1294ء وچ وفات اسکندریہ وچ تھئی. فسطاط وچ امام شافعی دے قرب وچ مدفون ہن.

## حوالے
شرک تے عقیدہ

اسلام علیکم ! عجیب عقیدہ ھے ؟ شرک کنوں بچیں ڈوجھیں کوں وی ہٹکیں ۔ خود انصاف چاں کریں خود دا احستاب کریں ۔ غور فکر نال اپ اپڑے ڈھیر سارے مسائل حل کر سڳدن لیکن شرط فقط سوچڑ دی ھے ۔ اللہ سبحان تعالٰی جو براہ راست سڑدے جو شہہ رگ کِنوں وی نیڑے ھے او بھلا ھک مردہ جسم دے وسیلے دا محتاج کیویں تھی سڳدے ؟ ۔ انسانی جسم مختلف قوتاں مرکب ھوندے جیں ویلے انسان مر ویندے تاں اے قوتاں از خود ختم تھی ویندیاں ھن اَتے انسانی جسم کوں چھوڑ ویندیاں ھن ۔ انسانی جسم دا انھیں قوتیں نال رابطہ ختم تھی ویندے ۔ اللہ سبحان تعالٰی براہ راست سڑدے اَتے براہ راست مدد فرمیندے او خدا جو ڈو جہانیں دا مالک ھے بھلا ھک مردہ جسم دے وسیلے کِنوں دعا کیویں سڑسے ۔ جئیں جسم دی قوتاں فنا تھی گیا ھے اَتے جسم وی ٹھوس حالت ءِچ فنا تھی ویندے اوٻں مردہ جسم کوں وسیلہ بڑاوڑ وڈا گناہ ھے اے شرک اعظیم ھے ایں شرک کِنبوں بچیں ۔(ڄام بھورل)
## حوالے
شری آتما رام

ڈاکٹر آتما رام (12 اکتوبر 1908 - 6 فروری 1983) بھارت دے ہک مشہور سائنس دان ہن . انہاں دی یاد وچ بھارت دے مرکزی ہندی ادارے (کیندریہ ہندی سنستھان) دی طرفوں آتما رام پُرسکار (انعام) ݙتا ویندا ہے۔

ڈاکٹر آتما رام اپݨی زندگی وچ بطور سائنس دان بہت مشہور تھئے ہن۔ ایندے علاوہ انہاں کوں ادب نال تے بطور خاص ہندی ادب نال خاص شغف ہئی۔ ہیں وجہ توں ہر سال بھارت دی مرکزی حکومت دی جانب توں آتما رام پُرسکار (انعام) ݙتا ویندا ہے۔

## حوالے
شریفِ مکہ

خلافتِ عثمانیہ دے دور وچ مکہ مکرمہ دے گورنر کوں شریفِ مکہ آکھا ویندا ہئی.
شبیر شرر

شبیر شرر سرائیکی شاعر ہن.

قلمی ناں      شبیر شررؔ    

جمن          1978ء    

تعلیم         بی اے

پیشہ          معلم   

فون نمبر       03414475499

جاہ پتہ        جھنجھن والی، کوٹ ادو

’’آس‘‘ تے’’ چھیکڑی سڈ ‘‘دے خالق شبیر شررؔ بنیادی طور تے غزل گو شاعر ہن ۔آپ دیاں انہاں ڈو کتاباں وچ زیادہ تر غزلاں شامل ہن ۔بلکہ ’’چھیکڑی سڈ‘‘سوائے حمد و نعت دے 76غزلاں تے مشتمل مجموعہ کلام ہے۔شبیر شررؔ اپنی غزل اچ وسیب دے جاگیر دار تے وڈ پردھان لوکاں نال قلمی جنگ کریندے نظر آندن۔آپ دے کلام اچ انہاں دا ذاتی غم تھوڑا تے وسیب واسیاں دا غم زیادہ نظر آندے۔شبیر شرردی کتاب چھیکڑی سڈدیاں غزلاں در حقیقت چھیکڑی سڈ نہیں بلکہ سڈ توں سڈ یعنی ہک مسلسل سڈ ،سنیہا تے پیغام ہے ۔جیکوں پڑھ یا سُن کے لوک ضرور ہک تاثر گھندن تے سوچن تے مجبور تھی ویندن۔

##### سنڄاݨ
غلام شبیر خان تحصیل کوٹ ادو دے هک دیہاتی علاقے وچ جمین. بی اے تک تعلیم گورنمنٹ کالج کوٹ ادو توں حاصل کیتی نے.استاد الشعراء سئیں شاکر مہروی مرحوم دے شاگرد هن. تے شرر تخلص هنیں.بانگ ادبی فورم دے ایگزیکٹو ممبر وی ہن

#### کتاباں
آس انهیں دی پہلی سرائیکی کتاب ہے جیندے وچ ݙوہڑا، غزل، کافی,. مسدس تے نظم شامل ہے. 

چھیکڑی سݙ آپ دی ڈوجھی کتاب  هے جو که صرف غزلیں دی کتاب هے اے ٢٠١٧ اچ چھپی هئ تے ٢٠١٨ وچ غزلیں دی تریجھی کتاب انت بانگ ادبی فورم دے پلیٹ فارم توں چھپ کے آئ ہے. ایں تو علاوہ سرائیکی شاعری دی ہک چوݨ ستریاں سطراں دے ناں نال بانگ ادبی فورم دے تعاون نال شائع کروائ نے.

#### ایوارڈ
سانجھ ادبی ایوارڈ تے هینڈآؤٹ ادبی ایوارڈ حاصل کر چکن۔

#### نمونه کلام

##### کجھ اشعار,
زندگانی اندھیریں گزاری میڈی

میں حواله همی هک سیاه رات دا

کل تخیل دے وچ میں تاں ٹوری رکھۓ

هکے نقطے اتے ساری کائنات کوں

ایں دنیا تو جئیں وی ونجڑے ایویں ونجڑے

صرف بدن تے چٹا لیرا, سوچ فقیرا

کیفر_کردار تئیں پهنچا کھڑے

سایه بس دیوار تئیں پهنچا کھڑے

اے سوز_محبت بیا تیڈی دوری

میں رو پونداں اکثر اے غم لکھدیں لکھدیں

ظلم کوں روکو ورنه اکثر ایویں تھیندا هے

اپنڑی جاه تے پئیں پئیں پتھر بارا تھی ویندے

اساں غربت کوں ایں باریک بینی نال پرکھیا هے

فقط روٹی دے ٹکڑیں تے اساڈا بس دھیاں ره گۓ
شعبان جھلن شعبان

شعبان جھلن شعبان سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔
## تعارف
شعبان جھلݨ شعبان عہدِ حاضر دے ابھردے شاعراں اچوں ہک ہے جیڑھا نوپ تے نویکلپ دے سارے تقاضے پورے کریندن. انہاں دی غزل بارے صادق میر بیگ اہدن جو عہدِ حاضر وچ منفرد لب و لہجے دی ترجمانی کریندی اے. خوبصورت استعارے، تشبیہات، استعارے، تلمیحات تے اصنعات دا خوبصورت ورتاوا کریندے. بھانویں مشکل قافیے ردیفاں ورتے پر جڑت ایں کریندے جینویں کئی درویش کہیں موتیاں دی مالا بݨائی ہووے. شعبان جھلݨ شعبان دی شخصیات تے میر صادق بیگ، خیل عاقر، ظہور دھریجہ، محمد اجمیر امین اجمیری اتے اشفاق شیخ بھارویں مضمون لکھ چکن. شعبان جھلݨ شعبان اکویویں صدی دے پہلے مہنے اچ سکول داخلہ گھدا اتے دو ہزار ݙاہ اچ میٹرک گورنمنٹ ہائی سکول پیر بخش پنجابی توں کیتی. ایف اے بی اے اتے ایم اے اردو خواجہ فرید کالج رحیم یار خان توں کیتا اتے اسلامیہ یونیوسٹی آف بہاولپور توں ایم اے سرائیکی سپر کلاس اچ پاس کیتا. انہاں شاعری دا آغاز اردو شاعری کنوں کیتا اتے سینکڑاں غزلاں نظماں لکھیاں. اردو شاعری اچ پروفیسر ڈاکٹر زاہد اختر شاہین ہوراں توں اصلاح گھندے رہے اتے سرائیکی اچ صادق میر بیگ ہوراں توں. مختلف میگزین اخباراں وچ انہاں دے تحقیقی، تنقیدی تے تخلیقی مضمون چھپ چکن. حال ہی اچ انہاں دی سرائیکی شاعری دی کتاب ’’آس دی پونبل،، چھپ تے منظرِ عام تے آئی ہے جینکوں ٻہوں شہرت ملی ہے.

## ڄم پل
پہلی مئی ١٩٩٤ء کوں رحیم یار خان  وچ ڄمے۔

## تعلیم

ایم اے سرائیکی، ایم اے اردو

## کتاباں

* آس دی پونبل

## نمونہ کلام
ایں دور دے اپݨے رنگ ہن تہوں

توں مجنــوں تے لیلیٰ ہاں میں

شعبانؔ

### غزل
تانگھ اچ ہے زمین کیݙے ڳئے

ول نہ   آیا   مکین کیݙے ڳئے

سائیں سانول ساݙی تاں خیر اے

او مٹھا او حسین کیݙے ڳئے

یار ساݙے جو کالے مشکی ہن

ٻول ڑی آستین کیݙے ڳئے

ٻال ساݙے مسیت توں ݙردن

مولوی گھن کے دین کیݙے ڳئے

ہݨ خدا کر اچھا سخن ساݙا

سدھ نئیں ناقدین کیݙے ڳئے

شعبان جھلݨ شعبانؔ



### بند
ہک وار  ساݙو تئیں بھالیا ہا اونویں اَڄ تئیں  جھات اِچ رُل ڳئے ہیں

اساں اپݨی ذات وسار کراہیں تیݙی ذات  دی  تات  اِچ  رُل  ڳئے ہیں

تیکوں ݙینہ دا سوجھلا دان کھڑے اساں رُل موئی رات اِچ رُل ڳئے ہیں

نوہی   مُہت  رکھیا   شعبانؔ   ساݙا  اساں  کُل   کائنات  اِچ  رُل ڳئے ہیں

شعبان جھلن شعبانؔ

### تازہ کاری
ہولے تُوں مسکرا وحشت تھیوے

میــݙے کـــول آ وحشت تھیوے

وصــل دی کــوئی ڳال کـــریں ہا

ہاں پھٹے میـــݙا وحشت تھیوے

تانگھ  صــــدیاں جینـدی رکھی

ٻول اوہو  سݨــا وحشت تھیوے

ہک میں ہاں ٻیا وی میں ہاں اتھاں

الا   تُـــــوں  الا وحشت تھیوے

دل چُـــوں مہک دا جھــــولا آئے

مـونجھ ݙے ولا وحشت تھیوے

حــــال اپݨــــا سݨیداں تیــــکوں

ساقی  توں  پلا وحشت تھیوے

شعبان جھلن شعبان
ونکی:سرائیکی شاعر
شعلے

1975ء وچ بالی ووڈ فلم انڈسٹری دی انتہائی خوبصورت تے کامیاب ہندی فلم شعلے ہے۔ ایہ بھارت دی فلمی صنعت بالی ووڈ دی تاریخ دی سب توں کامیاب ہندی فلم ہے۔ 15 اگست 1975ء کوں جاری تھیوݨ والی ایں فلم وچ دھرمیندر، سنجیو کمار، امیتابھ بچن، ہیما مالنی، جیا بچن تے امجد خان نے اپݨی فنکاری دے جوہر ݙکھائے۔ ریاست کرناٹک دے قصبہ رام نگر دے پہاڑی علاقے وچ فلمائی گئی ایہ فلم دراصل ݙو چھوٹے موٹے مجرماں دی کہانی ہے جنہاں دی خدمات ہک ڈاکو گبر سنگھ دی گرفتاری کیتے حاصل کیتی گئی ہن۔
## اہم کردار
* امیتابھ بچن بطور جے
* دھرمیندر بطور ویرو
* سنجیو کمار بطور ٹھاکر بلدیو سنگھ
* امجد خان بطور گبر سنگھ
* ہیما مالنی بطور بسنتی
* جیا بچن بطور رادھا
* اے کے ہنگل بطور امام صاحب / رحیم چاچا
* سچن بطور احمد، امام کا بیٹا
* ستیندر کپور بطور رام لال
* افتخار بطور نرملاجي، رادھا کے والد
* لیلا مشرا بطور موسی
* میک موہن بطور سامبھا
* وجو کھوٹے بطور کالیا
* حبیب بطور ہیرا
* جگدیپ بطور سورما بھوپالی
* اسرانی بطور انگریزوں کے زمانے کے جیلر
* راج کشور بطور قیدی
* كیشٹو مکھرجی بطور ہری رام / قیدی نائی
* وکاس آنند بطور جے اور ویرو کو لانے والا جیلر
* پی جے راج بطور پولیس کمشنر
* شرد کمار بطور ننني
* ماسٹر النکار بطور دیپک
* گیتا سدھارتھ بطور دیپک کی ماں (خصوصی ظہور)
* اوم شیو پوری بطور انسپکٹر صاحب (خصوصی ظہور)
* ہیلن بطور بنجارن رقاصہ ( خصوصی ظہور)
* جلال آغا بطوربجارہ گلوکار (خصوصی ظہور)

=حوالے==
شعیب انجم تھہیم

ملک شعیب انجم تھہیم کٹھ مصرال ضلع خوشاب دے رہوݨ آلا 
سرائیکی زبان دا ٻہوں وݙا شاعر ہے۔
### نمونہ کلام
ڊغا  سڄݨاں نال کرِیندا نئیں، توں تاں  ڊشمݨاں وانگ نبھائی اے
چنگے سڄݨ تاں سر ڊا تاج ہوندِن، نئیں کیتی تیئں چنڳیائی اے
پل پل ڊے تیرے خاڊم ہاسے، نئیں کیتی تئیں بھلیائی اے
دھوکہ ڊے کے انڄم پریت ڊے وچ، ٻہوں ڊتی سڄݨ رسوائی اے

؎ڈھگ اکھاں ہِن کائنات ڊے وچ، ہووݨی ڈھول ڊی اکھ ڄئی اکھ نئیں
کڊی موݙ اچ اکھ نال ٹکرے، اکھ آہڊی اکھ ہووے وکھ نئیں
تیݙی اکھ اکھیاں وچوں افضل ہے، ٻاہلی "انڄم" توں کَڄ کے رکھ نئیں
ہے اَکھ ڊی قیمت ڳیݨ توں ٻاہر، اتھے پورے ہونڊے لکھ نئیں

ونکی:سرائیکی شاعر