open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جارج واشنگٹن کارور

## جارج واشنگٹن کارور
جارج واشنگٹن کارور ، جنہاں دا ڄمݨ 1860 وچ تھیا اتے وفات 1943 وچ تھئی ، امریکہ دے ہک سنڄاپو زرعی سائنسدان ہن ۔ انہاں فصل دی پیداوار تے ٻہوں سارے بلیٹن لکھئے ، جنہاں وچ "مونگ پھلی کیویں اڳاوݨی ہے اتے اینکوں انسانی استعمال کیتے 105 طریقیاں نال تیار کرݨا" وی شامل ہے ۔ 

کارور زراعت دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں جنوبی امریکہ دے کساناں دی مدد کیتے وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو کسان اپݨی فصل دی پیداوار کوں کیویں ودھا سڳدے ہن اتے اپݨی زمین کوں کیویں بہتر بݨا سڳدے ہن ۔ انہاں مونگ پھلی ، شکر قندی اتے سویا بین جیہیاں فصلاں دے بارے وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی اتے انھاں فصلاں دے استعمال دے نویں طریقے لبھے ۔ 

انہاں دا سب توں مشہور بلیٹن "مونگ پھلی کیویں اڳاوݨی ہے اتے اینکوں انسانی استعمال کیتے 105 طریقیاں نال تیار کرݨا" ہے ۔ ایں بلیٹن وچ انہاں مونگ پھلی دی پیداوار دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن اتے اینکوں انسانی استعمال کیتے 105 طریقیاں نال تیار کرݨ دے بارے وچ وی لکھیا ہے ۔ انہاں مونگ پھلی توں ٻہوں ساریاں مصنوعات بݨاوݨ دے طریقے لبھے ، جنہاں وچ کھاݨے دی شئیں ، دوائیاں اتے صنعتی مصنوعات شامل ہن ۔ 

کارور فصل دی پیداوار دے بارے وچ ٻئے بلیٹن وی لکھئے ، جنہاں وچ انہاں شکر قندی اتے سویا بین جیہیاں فصلاں دے بارے وچ وی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت جنوبی امریکہ دے کساناں کوں اپݨی فصل دی پیداوار ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے انہاں دی معاشی حالت کوں بہتر بݨاوݨ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ 

کارور دی زراعت دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں جنوبی امریکہ دے کساناں دی مدد کیتے وݙا کم کیتا اتے فصل دی پیداوار دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت زراعت دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی زراعت دے شعبے وچ کم کرݨ والیاں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں زرعی حیاتیاتی بارے وچ وݙی معلومات فراہم کیتی ۔
جان کیسن

## جان کیسن
جان کیسن ، جنہاں دا ڄمݨ 1813 وچ تھیا اتے وفات 1869 وچ تھئی ، امریکہ دے ہک سنڄاپو پکھی سائنسدان ہن ۔ انہاں اپݨے پیشروواں دے کم وچ بیان ناں تھیوݨ والے ٻہوں سارے پکھیاں دے ناں رکھئے اتے پکھیاں دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

کیسن پکھیاں دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں امریکی پکھیاں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو نویاں قسماں دے پکھیاں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں اپݨے پیشروواں دے کم وچ بیان ناں تھیوݨ والے ٻہوں سارے پکھیاں دی دریافت کیتی اتے انہاں دے ناں رکھئے ، جیڑھا پکھیاں دے مطالعے وچ ہک وݙی شراکت ہے ۔ 

انہاں پکھیاں دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے مضامین لکھئے ، جنہاں وچ انہاں نویاں قسماں دے پکھیاں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں پکھیاں دی درجہ بندی وچ وی اہم کردار ادا کیتا اتے پکھیاں دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی لکھت پکھی سائنسداناں کوں امریکی پکھیاں دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

کیسن دی پکھیاں دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں اپݨے پیشروواں دے کم وچ بیان ناں تھیوݨ والے ٻہوں سارے پکھیاں دے ناں رکھئے اتے پکھیاں دے مطالعے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت پکھی سائنس دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی پکھی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں پکھی حیاتیاتی بارے وچ وݙی معلومات فراہم کیتی ۔
الیگزینڈر ڈی کاسینی

## الیگزینڈر ڈی کاسینی
الیگزینڈر ڈی کاسینی ، جنہاں دا ڄمݨ 1781 وچ تھیا اتے وفات 1832 وچ تھئی ، فرانس دے ہک سنڄاپو ماہر نباتات ہن ۔ انہاں سورج مکھی ٹٻر وچ ٻہوں سارے پھلاں والے ٻوٹیاں اتے نویاں جنساں دے ناں رکھئے ، جنہاں وچوں ٻہوں سارے شمالی امریکہ توں ہن ۔

کاسینی نباتات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں خاص طور تے سورج مکھی ٹٻر دے ٻوٹیاں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو نویاں قسماں دے ٻوٹیاں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں سورج مکھی ٹٻر وچ ٻہوں سارے پھلاں والے ٻوٹیاں اتے نویاں جنساں دی دریافت کیتی اتے انہاں دے ناں رکھئے ، جیڑھا نباتات دے مطالعے وچ ہک وݙی شراکت ہے ۔ انہاں خاص طور تے شمالی امریکہ توں ٻوٹیاں دی دریافت کیتی ۔

انہاں ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے مضامین لکھئے ، جنہاں وچ انہاں نویاں قسماں دے ٻوٹیاں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں ٻوٹیاں دی درجہ بندی وچ وی اہم کردار ادا کیتا اتے نباتات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی لکھت ماہر نباتاتاں کوں سورج مکھی ٹٻر دے ٻوٹیاں دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔

کاسینی دی نباتات دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں سورج مکھی ٹٻر وچ ٻہوں سارے پھلاں والے ٻوٹیاں اتے نویاں جنساں دے ناں رکھئے اتے نباتات دے مطالعے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت نباتات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی ماہر نباتاتاں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں نباتاتی حیاتیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ایمی کیسل

## ایمی کیسل
ایمی کیسل ، جنہاں دا ڄمݨ 1880 وچ تھیا اتے وفات 1971 وچ تھئی ، نیوزی لینڈ دی ہک سنڄاپو کیڑے سائنسدان ہن ۔ انہاں خاص طور تے لیپیڈوپٹیرا (پتنگے اتے تتلیاں) دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ 

کیسل کیڑیاں دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں نیوزی لینڈ دے لیپیڈوپٹیرا دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو لیپیڈوپٹیرا دی نویاں قسماں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے لیپیڈوپٹیرا دے ٻہوں سارے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی تفصیلی معلومات تیار کیتیاں ۔ 

انہاں لیپیڈوپٹیرا دے بارے وچ ٻہوں سارے مضامین لکھئے ، جنہاں وچ انہاں نویاں قسماں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں لیپیڈوپٹیرا دی درجہ بندی وچ وی اہم کردار ادا کیتا اتے کیڑیاں دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دی لکھت کیڑے سائنسداناں کوں نیوزی لینڈ دے لیپیڈوپٹیرا دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

کیسل دی کیڑیاں دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں خاص طور تے لیپیڈوپٹیرا تے کم کیتا اتے کیڑیاں دے مطالعے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت کیڑے سائنس دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی کیڑے سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں کیڑیاں دی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ولیم کیسل

## ولیم کیسل
ولیم کیسل (1867–1962) ، امریکی جینیات دان ، جنہاں مینڈلیائی جینیات دی ریاضیاتی بنیاد وچ حصہ پاتا اتے اوں ڳالھ دی پیش گوئی کیتی جیڑھی اڄ کل ہارڈی-وینبرگ قانون دے ناں نال ڄاݨی ویندی ہے ۔ 

ولیم ای کیسل ، جنہاں دا ڄمݨ 1867 وچ تھیا اتے وفات 1962 وچ تھئی ، امریکہ دے ہک سنڄاپو جینیات دان ہن ۔ انہاں مینڈلیائی جینیات دی ریاضیاتی بنیاد وچ اہم کردار ادا کیتا اتے اوں ڳالھ دی پیش گوئی کیتی جیڑھی اڄ کل ہارڈی-وینبرگ قانون دے ناں نال ڄاݨی ویندی ہے ۔ 

کیسل جینیات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں مینڈلیائی جینیات دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو جینیاتی خاصیتاں کیویں ہک نسل توں ݙوجھی نسل وچ منتقل تھیندیاں ہن ۔ انہاں مینڈلیائی جینیات دی ریاضیاتی بنیاد وچ اہم کردار ادا کیتا اتے ایں ڳالھ کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی جو جینیاتی خاصیتاں کیویں آبادی وچ تقسیم تھیندیاں ہن ۔ 

انہاں اوں ڳالھ دی پیش گوئی وی کیتی جیڑھی اڄ کل ہارڈی-وینبرگ قانون دے ناں نال ڄاݨی ویندی ہے ۔ ہارڈی-وینبرگ قانون ایں ڳالھ دا مطالعہ کریندا ہے جو جینیاتی تغیر کیویں ہک آبادی وچ مستقل راہندا ہے ۔ کیسل ایں قانون دے بنیادی اصولاں دی نشاندہی کیتی اتے ایں ڳالھ کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی جو آبادی وچ جینیاتی تغیر کیویں برقرار راہندا ہے ۔ 

کیسل جینیات دے بارے وچ ٻہوں سارے مضامین اتے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں مینڈلیائی جینیات اتے ہارڈی-وینبرگ قانون دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت جینیات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے جینیات داناں کوں جینیاتی تغیر دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

کیسل دی جینیات دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں مینڈلیائی جینیات دی ریاضیاتی بنیاد وچ اہم کردار ادا کیتا اتے ہارڈی-وینبرگ قانون دی پیش گوئی کیتی ۔ انہاں دی لکھت جینیات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی جینیات داناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں جینیاتی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
شان بی کیرل

## شان بی کیرل
شان بی کیرل ، جنہاں دا ڄمݨ 1960 وچ تھیا ، امریکہ دے ہک سنڄاپو ارتقائی ودھک ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ۔ انہاں ارتقائی ودھت دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا اتے "دی میکنگ آف دی فٹیسٹ: ڈی این اے اینڈ دی الٹیمیٹ فارنسک ریکارڈ آف ایوولیوشن" سمیت ٻئیاں کتاباں لکھیاں ۔

کیرل ارتقائی ودھک دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں ڈی این اے دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو ڈی این اے کیویں جانداراں دی ودھت کوں متاثر کریندا ہے ۔ انہاں ڈی این اے دے مطالعے نال ایں ڳالھ کوں ثابت کیتا ہے جو جانداراں وچ ارتقا کیویں تھیندا ہے ۔

انہاں دی سب توں مشہور کتاب "دی میکنگ آف دی فٹیسٹ: ڈی این اے اینڈ دی الٹیمیٹ فارنسک ریکارڈ آف ایوولیوشن" ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں ڈی این اے دے مطالعے نال ارتقا دے عمل کوں سمجھاوݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ انہاں ایں ڳالھ تے روشنی پاتی ہے جو ڈی این اے کیویں جانداراں دی ودھت کوں متاثر کریندا ہے اتے جانداراں وچ ارتقا کیویں تھیندا ہے ۔

کیرل ارتقائی ودھک دے بارے وچ ٻئیاں کتاباں وی لکھیاں ، جنہاں وچ انہاں ارتقا دے عمل کوں مزید تفصیل نال سمجھاوݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ انہاں دی لکھت ارتقائی حیاتیات دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔

کیرل دی ارتقائی ودھک دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں ڈی این اے دے مطالعے نال ارتقا دے عمل کوں سمجھاوݨ دی کوشش کیتی ہے اتے ایں میدان وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت ارتقائی حیاتیات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں ارتقائی حیاتیات دی حیاتیاتی بارے وچ وݙی معلومات فراہم کیتی ۔
کلوڈوویو کاریون مورا

## کلوڈوویو کاریون مورا
کلوڈوویو کاریون مورا ، جنہاں دا ڄمݨ 1883 وچ تھیا اتے وفات 1957 وچ تھئی ، ایکواڈور دے ہک سنڄاپو قدیم ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے فطرت دان ہن ۔ انہاں قدیم حیاتیات اتے فطرت دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا اتے ٻہوں ساریاں قسماں اتے ہک جنس دریافت کیتی ۔

کاریون مورا قدیم حیاتیات اتے فطرت دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں ایکواڈور دے مختلف علاقیاں وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں قدیم فوسلز اتے قدرتی نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی تفصیلی معلومات تیار کیتیاں ۔ انہاں ایکواڈور دی قدیم حیاتیات اتے فطرت دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ۔

انہاں دی سب توں اہم شراکت قدیم حیاتیات وچ نویں قسماں اتے ہک جنس دی دریافت ہے ۔ انہاں قدیم جانوراں اتے ٻوٹیاں دے فوسلز دی دریافت کیتی اتے انہاں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ، جنہاں وچ انہاں دیاں خصوصیات ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات شامل ہن ۔ انہاں دی ایں کم ایکواڈور دی قدیم حیاتیات دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا اتے اڄ وی ایں موضوع تے ہک اہم حوالہ سمجھی ویندی ہے ۔

کاریون مورا قدیم حیاتیات اتے فطرت دے بارے وچ ٻہوں سارے مضامین اتے تحقیقی مقالے وی لکھئے ۔ انہاں دی لکھت سائنسداناں کوں ایکواڈور دی قدیم حیاتیات اتے فطرت دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں ایکواڈور دے قدرتی ماحول دے تحفظ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔

کاریون مورا دی قدیم حیاتیات اتے فطرت دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں ایکواڈور دی قدیم حیاتیات اتے فطرت دے بارے وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی اتے ٻہوں ساریاں قسماں اتے ہک جنس دریافت کیتی ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت سائنسداناں کوں ایکواڈور دی قدیم حیاتیات اتے فطرت دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں اتے ایں میدان کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں ایکواڈور دی قدیم حیاتیات اتے فطرت دی حیاتیاتی بارے وچ وݙی معلومات فراہم کیتی ۔
مارک کیٹس بی

## مارک کیٹس بی
مارک کیٹس بی ، جنہاں دا ڄمݨ 1683 وچ تھیا اتے وفات 1749 وچ تھئی ، انگلینڈ دے ہک سنڄاپو فطرت دان ہن ۔ انہاں نویں دنیا (امریکہ) وچ ٻوٹیاں اتے جانوراں دا مطالعہ کیتا اتے "نیچرل ہسٹری آف کیرولینا ، فلوریڈا اتے بہاماس جزیرے" ناں دی ہک اہم کتاب لکھی ۔ 

کیٹس بی فطرت دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں نویں دنیا دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو نویں دنیا دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دی قسماں دی دریافت اتے انہاں دی تفصیل کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں کیرولینا ، فلوریڈا اتے بہاماس جزیرے دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی تفصیلی معلومات تیار کیتیاں ۔ 

انہاں دی سب توں مشہور کتاب "نیچرل ہسٹری آف کیرولینا ، فلوریڈا اتے بہاماس جزیرے" ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں نویں دنیا دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں ہر قسم دیاں خصوصیات ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات ڈتیاں ہن ۔ ایں کتاب نویں دنیا دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا اتے اڄ وی ایں موضوع تے ہک اہم حوالہ سمجھی ویندی ہے ۔ 

کیٹس بی فطرت دے بارے وچ ٻہوں ساریاں تصویری پلیٹاں وی بݨاوݨ دا کم کیتا جنہاں وچ انہاں ٻوٹیاں اتے جانوراں دی خوبصورت تصویراں بݨاوݨ دا کم کیتا ۔ انہاں دی ایں کم نویں دنیا دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دی خوبصورتی کوں دنیا دے سامݨے پیش کیتا ۔ 

کیٹس بی دی فطرت دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں نویں دنیا دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے بارے وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی اتے "نیچرل ہسٹری آف کیرولینا ، فلوریڈا اتے بہاماس جزیرے" ناں دی ہک اہم کتاب لکھی ۔ انہاں دی تحقیق اتے لکھت فطرت داناں کوں نویں دنیا دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں اتے ایں میدان کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں دا کم اڄ وی فطرت داناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں فطرت دی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
اینڈریا سیزالپینو

## اینڈریا سیزالپینو
اینڈریا سیزالپینو ، جنہاں دا ڄمݨ 1519 وچ تھیا اتے وفات 1603 وچ تھئی ، اٹلی دے ہک سنڄاپو ماہر نباتات ہن ۔ انہاں ٻوٹیاں دی درجہ بندی انہاں دے پھلاں اتے ٻیجاں دے مطابق کیتی ، نہ کہ حروف تہجی یا طبی خصوصیات دے مطابق ، جیڑھا اوں ویلھے ہک نویں طریقہ کار ہئی ۔ 

سیزالپینو نباتات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں ٻوٹیاں دی درجہ بندی دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو ٻوٹیاں دی درجہ بندی انہاں دی قدرتی خصوصیات دے مطابق کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں ایں ڳالھ کوں محسوس کیتا جو ٻوٹیاں دی درجہ بندی انہاں دے پھلاں اتے ٻیجاں دے مطابق کرݨ نال ٻوٹیاں دے درمیان قدرتی تعلق کوں بہتر طور تے سمجھا ونڄ سڳدے ۔ 

انہاں ٻوٹیاں دی درجہ بندی دا ہک نواں نظام تیار کیتا ، جیڑھا اوں ویلھے دے درجہ بندی دے نظام توں ٻہوں مختلف ہئی ۔ انہاں ٻوٹیاں کوں انہاں دے پھلاں اتے ٻیجاں دیاں خصوصیات دے مطابق گروہاں وچ تقسیم کیتا ۔ ایں نظام ٻوٹیاں دے درمیان قدرتی تعلق کوں سمجھݨ وچ مدد کیتی اتے نباتات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

سیزالپینو ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨے درجہ بندی دے نظام دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت نباتات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے ماہر نباتاتاں کوں ٻوٹیاں دی قدرتی خصوصیات دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

سیزالپینو دی نباتات دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں ٻوٹیاں دی درجہ بندی انہاں دے پھلاں اتے ٻیجاں دے مطابق کیتی اتے نباتات دے مطالعے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت نباتات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی ماہر نباتاتاں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں نباتاتی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
کارلوس چاگا

## کارلوس چاگا
کارلوس چاگا ، جنہاں دا ڄمݨ 1879 وچ تھیا اتے وفات 1934 وچ تھئی ، برازیل دے ہک سنڄاپو طبیب ہن ۔ انہاں ٹریپانوسوما کروزی ناں دے طفیلیے کوں چاگا بیماری دا سبب قرار ڈتا ، جیڑھا طبی سائنس وچ ہک وݙی دریافت ہے ۔ 

چاگا طبی سائنس دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں خاص طور تے استوائی امراض دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو ٹریپانوسوما کروزی ناں دا طفیلیہ انساناں وچ بیماری کیویں پیدا کریندا ہے ۔ انہاں ایں ڳالھ کوں ثابت کیتا جو ایہ طفیلیہ ہک خاص قسم دے کیڑے (ٹرائیٹومائن کیڑے) دے ذریعے انساناں وچ منتقل تھیندا ہے اتے دل اتے ٻئے اعضا کوں نقصان پچیندا ہے ۔ 

انہاں دی سب توں اہم دریافت ٹریپانوسوما کروزی طفیلیے دی شناخت اتے چاگا بیماری دے سبب دے طور تے ایندی تصدیق ہے ۔ انہاں ایں بیماری دے علامات ، تشخیص اتے علاج دے بارے وچ وی اہم معلومات فراہم کیتیاں ۔ ایں دریافت طبی سائنس وچ انقلاب برپا کیتا اتے چاگا بیماری دے بارے وچ عالمی سطح تے شعور پیدا کیتا ۔ 

چاگا استوائی امراض دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں چاگا بیماری دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت طبی سائنس دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے طبیباناں کوں ایں بیماری دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

چاگا دی طبی سائنس دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں ٹریپانوسوما کروزی طفیلیے کوں چاگا بیماری دا سبب قرار ڈتا اتے طبی سائنس وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت طبی سائنس دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی طبیباناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں طبی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ایڈلبرٹ وون چامیسو

## ایڈلبرٹ وون چامیسو
ایڈلبرٹ وون چامیسو ، جنہاں دا ڄمݨ 1781 وچ تھیا اتے وفات 1838 وچ تھئی ، جرمنی دے ہک سنڄاپو ماہر نباتات ہن ۔ انہاں دی سب توں اہم شراکت میکسیکو دے ٻہوں سارے درختاں دی تفصیل ہے ۔

چامیسو نباتات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں میکسیکو دے ٻوٹیاں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو میکسیکو دے درختاں دی قسماں دی دریافت اتے انہاں دی تفصیل کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں میکسیکو دے درختاں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی تفصیلی معلومات تیار کیتیاں ۔

انہاں دی سب توں اہم شراکت میکسیکو دے ٻہوں سارے درختاں دی تفصیل ہے ۔ انہاں ہر قسم دیاں خصوصیات ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات ڈتیاں ہن ۔ ایں کم میکسیکو دے ٻوٹیاں دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا اتے اڄ وی ایں موضوع تے ہک اہم حوالہ سمجھی ویندی ہے ۔

چامیسو ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں سارے مضامین اتے تحقیقی مقالے وی لکھئے ، جنہاں وچ انہاں میکسیکو دے درختاں دی نویاں قسماں دی تفصیل وی ݙتی ہے ۔ انہاں دی لکھت ماہر نباتاتاں کوں میکسیکو دے ٻوٹیاں دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔

چامیسو دی نباتات دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں میکسیکو دے ٻہوں سارے درختاں دی تفصیل ݙتی اتے نباتات دے مطالعے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت نباتات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی ماہر نباتاتاں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں نباتاتی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
جولیانا چن

## جولیانا چن
جولیانا چن ، سنگاپور دی ہک سنڄاپو ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے سائنس دی معلومات ݙیوݨ والی ہن ۔ انہاں حیاتیات دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کیتا ہے اتے سائنس دی معلومات کوں عام لوکاں تئیں پچاوݨ وچ وی وݙا کم کیتا ہے ۔

چن حیاتیات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی ہے اتے انہاں خاص طور تے حیاتیاتی ٹیکنالوجی اتے حیاتیاتی معلومات دے شعبیاں وچ کم کیتا ہے ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو حیاتیاتی ٹیکنالوجی کوں کیویں استعمال کر تے انسانی صحت اتے ماحول کوں بہتر بݨایا ونڄ سڳدے ۔ انہاں حیاتیاتی معلومات دے ذریعے نویاں دوائیاں اتے علاج لبھݨ وچ وی اہم کردار ادا کیتا ہے ۔

انہاں سائنس دی معلومات کوں عام لوکاں تئیں پچاوݨ وچ وی وݙا کم کیتا ہے ۔ انہاں سائنس دے بارے وچ ٻہوں سارے مضامین اتے لیکچر ݙتے ہن ، جنہاں وچ انہاں ڳنجھل سائنسی موضوعات کوں آسان ٻولی وچ سمجھاوݨ دی کوشش کیتی ہے ۔ انہاں سائنس دے بارے وچ شعور پیدا کرݨ کیتے ٻہوں سارے پروگرام وی شروع کیتے ہن ۔

انہاں سائنس دی معلومات ݙیوݨ دے ذریعے لوکاں کوں سائنس دے بارے وچ دلچسپی پیدا کرݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں خاص طور تے نوجواناں کوں سائنس دے میدان وچ کم کرݨ کیتے حوصلہ افزائی کیتی ہے ۔ انہاں دی ایں کم سنگاپور وچ سائنس دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔

چن دی حیاتیات دے مطالعے اتے سائنس دی معلومات ݙیوݨ وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں حیاتیاتی ٹیکنالوجی اتے حیاتیاتی معلومات دے شعبیاں وچ اہم کم کیتا ہے اتے سائنس دی معلومات کوں عام لوکاں تئیں پچاوݨ وچ وی وݙا کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی سائنسداناں اتے عام لوکاں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں سائنسی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
تندیر بھارتی فلمی اداکار

## ا

* اے کے ہنگل
* ابھیشیک بچن
* ادے چوپڑا
* اتپل دت
* آدھیان سمن
* آدتیہ پنچولی
* ادتیہ رائے کپور
* اجے دیوگن
* اجیت خان
* اجیت کمار
* اکشے کمار
* اکشے کھنہ
* اللو ارجن
* آلوک ناتھ
* امیتابھ بچن
* امجد خان
* امول پالیکر
* امریش پوری
* انیل کپور
* انوپم کھیر
* ارباز خان
* ارجن کپور
* ارجن سارجہ
* ارشد وارثی
* اشوک کمار
* اوم پوری
* افتخار احمد شریف
* انعام الحق

## ب

* بھرت بھوشن
* بومن ایرانی
* برہمانندم

## چ

* چندر موہن (ہندی اداکار)

## د

* دارا سنگھ
* درشیل سفاری
* دیو آنند
* دیون ورما
* دھرمیندر
* دھنش
* دلیپ کمار

## ع

* عمران ہاشمی
* عامر خان
* عادل حسین
* عرفان خان

## ف

* فہد فاضل
* فرحان اختر
* فاروق شیخ
* فیروز خان
* فواد افضل خان

## گ

* گووندا
* گرو دت

## ہ

* ریتیک روشن
* ہمیش ریشمیا

## ڈ

* ڈینی ڈینزونگپا
* ڈیوڈ ابراہام

## ج

* جیکی شروف
* جیام روی
* جیوا
* جمی شیر گل
* جان ابراہم
* جونی لیور
* جانی واکر، اداکار

## ک

* کندن لال سہگل
* کبیر بیدی
* کمل ہاسن
* کپل شرما
* کرن جوہر
* کرن سنگھ گروور
* کرن کپور
* کے کے مینن
* کشور کمار

## ل

* لکی علی

## م

* مہیش بابو
* منوج باجپائی
* منوج جوشی
* منوج کمار
* منوج مانچو
* محمود علی
* متھن چکرورتی
* موتی لال (اداکار)
* مقری

## ن

* اکنینی ناگ ارجن
* اکنینی ناگیشور راؤ
* نانا پاٹیکر
* نانی
* نصیر الدین شاہ
* نواز الدين صدیقی
* نیل نتن موکیش
* این ٹی راما راؤ
* این ٹی آر جونئیر
* نذیر حسین

## پ

* پریش راول
* پون کلیان
* پربھاس
* پران
* پریم چوپڑا
* پریم ناتھ
* پرتھوی راج کپور
* پرتھوی راج سکمارن

## ر

* آر مادھون
* راج کمار
* رگوبیر یادو
* راہول بوس
* راج کپور
* راجیش کھنہ
* رجنی کانت
* راج کمار
* رام چرن
* رام پوتینینی
* رنبیر کپور
* رندیپ ہڈا
* رنویر سنگھ
* روی تیجا
* رشی کپور
* ریتیش دیشمکھ

## س

* سچن کھڈیکر
* سچن پائلٹ
* سعید جعفری
* سیف علی خان
* سلمان خان
* سمیر سونی
* سنجے دت
* سنجیو کمار
* سدھارتھ ملہوترا
* سدھارتھ ملہوترا
* سونو نگم
* سری دیوی
* سمیت راگھون
* سنیل دت
* سنی دیول
* سوریا
* سوریا

## ش

* شاہد کپور
* شاہ رخ خان
* شمی کپور
* شرمن جوشی
* ششی کپور
* شریش کندر

## ق

* قادر خان

## ٹ

* ٹائیگر شروف
* تشار کپور

## و

* ورن دھون
* وجے
* وجے سیتوپتی
* ونے پاٹھک
* ونود کھنہ

## ی

* یش

## ٻیا ݙیکھو

* بالی وڈ اداکاراؤں کی فہرست
* بھارتی فلمی اداکاراؤں کی فہرست

## حوالہ جات
فرینک مچلر چیپمین

## فرینک مچلر چیپمین
رینک مچلر چیپمین ، جنہاں دا ڄمݨ 1864 وچ تھیا اتے وفات 1945 وچ تھئی ، امریکہ دے ہک سنڄاپو پکھی سائنسدان ہن ۔ انہاں پکھی سائنس وچ فوٹوگرافی دے استعمال کوں ودھایا ، خاص طور تے اپݨی کتاب "برڈ اسٹڈیز ود اے کیمرا" وچ ۔ 

چیپمین پکھیاں دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں پکھی سائنس وچ فوٹوگرافی دے استعمال کوں ودھاوݨ وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو پکھیاں دے مطالعے وچ فوٹوگرافی کوں کیویں استعمال کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں ایں ڳالھ کوں ثابت کیتا جو فوٹوگرافی پکھیاں دے مطالعے وچ ہک اہم اتے کارآمد تکنیک ہے ۔ 

انہاں دی سب توں مشہور کتاب "برڈ اسٹڈیز ود اے کیمرا" ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں پکھیاں دی فوٹوگرافی دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں پکھیاں دی تصویراں کیویں گھنݨیاں ہن ، ایں بارے وچ ہدایات ݙتیاں ہن اتے پکھیاں دی تصویراں دے ذریعے انہاں دی شناخت اتے مطالعے دے بارے وچ وی لکھیا ہے ۔ ایں کتاب پکھی سائنس وچ فوٹوگرافی دے استعمال کوں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا اتے اڄ وی ایں موضوع تے ہک اہم حوالہ سمجھی ویندی ہے ۔ 

چیپمین پکھیاں دے بارے وچ ٻئیاں کتاباں اتے مضامین وی لکھئے ، جنہاں وچ انہاں پکھیاں دی قسماں ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات ڈتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت پکھی سائنسداناں کوں پکھیاں دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

چیپمین دی پکھی سائنس دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں پکھی سائنس وچ فوٹوگرافی دے استعمال کوں ودھایا اتے پکھیاں دے مطالعے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت پکھی سائنس دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی پکھی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں پکھی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ایرون چارگاف

## ایرون چارگاف
ایرون چارگاف ، جنہاں دا ڄمݨ 1905 وچ تھیا اتے وفات 2002 وچ تھئی ، آسٹریا دے ہک سنڄاپو حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ، جنہاں بعد وچ امریکہ وچ کم کیتا ۔ انہاں دی سب توں اہم شراکت چارگاف دے اصول ہن ، جیڑھے ڈی این اے دی بݨتر کوں سمجھݨ وچ اہم ثابت تھئے ۔

چارگاف حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں ڈی این اے دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو ڈی این اے دی کیمیائی بݨتر کیویں ہے اتے ایں بݨتر وچ کیڑھے اصول کم کریندے ہن ۔ انہاں ڈی این اے دے اجزا (نیوکلیوٹائڈز) دے تناسب دا مطالعہ کیتا اتے ایں ڳالھ کوں ثابت کیتا جو ڈی این اے وچ ایڈینائن (A) اتے تھائیمین (T) دی مقدار برابر ہوندی ہے اتے گوانائن (G) اتے سائٹوسین (C) دی مقدار وی برابر ہوندی ہے ۔

انہاں دے ایں کم کوں چارگاف دے اصول آکھیا ویندا ہے ۔ انھاں اصولاں ڈی این اے دی بݨتر دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں اتے واٹسن اتے کرک کوں ڈی این اے دے ڈبل ہیلکس ماڈل دی بنیاد رکھݨ وچ مدد کیتی ۔

چارگاف حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں چارگاف دے اصولاں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں ڈی این اے دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔

چارگاف دی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں چارگاف دے اصول پیش کیتے اتے ڈی این اے دی بݨتر دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) داناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں ڈی این اے دی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
مارٹھا چیس

## مارٹھا چیس
مارٹھا چیس ، جنہاں دا ڄمݨ 1927 وچ تھیا اتے وفات 2003 وچ تھئی ، امریکہ دی ہک سنڄاپو ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ۔ انہاں ہرشے-چیس تجربہ کیتا ، جنہاں ثابت کیتا جو جینیاتی معلومات ڈی این اے ولوں رکھی اتے منتقل کیتی ویندی ہے ، پروٹین ولوں نئیں ۔

چیس حیاتیات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں جینیاتی معلومات دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو جینیاتی معلومات کیڑھے مالیکیول ولوں رکھی اتے منتقل کیتی ویندی ہے ۔ اوں ویلھے سائنسدان ایں ڳالھ تے بحث کریندے ہن جو آیا جینیاتی معلومات ڈی این اے ولوں منتقل تھیندی ہے یا پروٹین ولوں ۔ انہاں الفریڈ ہرشے دے نال مل تے ہک تجربہ کیتا ، جیڑھا ہرشے-چیس تجربہ دے ناں نال مشہور ہے ۔

انہاں دے تجربے وچ ، انہاں بیکٹیریوفیج وائرس دا استعمال کیتا ، جیڑھا بیکٹیریا کوں متاثر کریندا ہے ۔ انہاں وائرس دے ڈی این اے اتے پروٹین کوں ریڈیو ایکٹیو آئسوٹوپس نال لیبل کیتا اتے فیر وائرس کوں بیکٹیریا کوں متاثر کرݨ ݙتا ۔ انہاں ݙٹھا جو صرف ڈی این اے بیکٹیریا دے اندر داخل تھیا ، پروٹین نئیں ۔ ایں تجربے نال ثابت تھیا جو جینیاتی معلومات ڈی این اے ولوں منتقل تھیندی ہے ، پروٹین ولوں نئیں ۔

انہاں دے ایں تجربے جینیاتی سائنس وچ انقلاب برپا کیتا اتے ڈی این اے کوں جینیاتی معلومات دے کیریئر دے طور تے ثابت کیتا ۔ ایں دریافت جینیات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

چیس دی حیاتیات دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں ہرشے-چیس تجربہ کیتا اتے ثابت کیتا جو جینیاتی معلومات ڈی این اے ولوں منتقل تھیندی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی جینیاتی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں جینیاتی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
تھامس فریڈرک چیزمین

## تھامس فریڈرک چیزمین
تھامس فریڈرک چیزمین ، جنہاں دا ڄمݨ 1846 وچ تھیا اتے وفات 1923 وچ تھئی ، نیوزی لینڈ دے ہک سنڄاپو ماہر نباتات اتے فطرت دان ہن ۔ انہاں دی دلچسپی دا دائرہ ٻہوں وسیع ہئی ، جنہاں وچ ٻوٹیاں ، جانوراں اتے سمندری سلگ شامل ہن ۔ 

چیزمین نیوزی لینڈ دی فطرت دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں ٻوٹیاں اتے جانوراں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو نیوزی لینڈ دی فطرت وچ پائی ونڄݨ والیاں قسماں دی دریافت اتے انہاں دی تفصیل کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی تفصیلی معلومات تیار کیتیاں ۔ 

انہاں خاص طور تے سمندری سلگ دے مطالعے وچ وی وݙا کم کیتا ۔ سمندری سلگ سمندر وچ رہݨ والے نرم جسم والے جانور ہن ، جنہاں دی قسماں دی تعداد ٻہوں زیادہ ہے ۔ چیزمین سمندری سلگ دے بارے وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی اتے انہاں دی نویاں قسماں دی دریافت کیتی ۔ 

انہاں نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے مضامین لکھئے ، جنہاں وچ انہاں نویاں قسماں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت نیوزی لینڈ دی فطرت دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں نیوزی لینڈ دی فطرت دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

چیزمین دی نیوزی لینڈ دی فطرت دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں ٻوٹیاں ، جانوراں اتے سمندری سلگ دے بارے وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی اتے نیوزی لینڈ دی فطرت دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت نیوزی لینڈ دی فطرت دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں نیوزی لینڈ دی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
سرگئی چیٹورکوف

## سرگئی چیٹورکوف
سرگئی چیٹورکوف ، جنہاں دا ڄمݨ 1880 وچ تھیا اتے وفات 1959 وچ تھئی ، روس دے ہک سنڄاپو آبادی جینیات دان ہن ۔ انہاں ݙکھایا جو ابتدائی جینیاتی نظریے قدرتی آبادیاں تے کیویں لاڳو تھیندے ہن ، اتے ایں طرحاں ارتقائی نظریے دے جدید امتزاج وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 

چیٹورکوف آبادی جینیات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں قدرتی آبادیاں دے جینیاتی مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو جینیاتی تغیر قدرتی آبادیاں وچ کیویں تقسیم تھیندا ہے اتے ایں تغیر دا ارتقا تے کیڑھا اثر تھیندا ہے ۔ انہاں ایں ڳالھ کوں ثابت کیتا جو جینیاتی تغیر قدرتی آبادیاں وچ مستقل طور تے موجود راہندا ہے اتے ایہ تغیر ارتقا دا بنیادی مواد فراہم کریندا ہے ۔ 

انہاں ایں ڳالھ دی وضاحت کیتی جو مینڈلیائی جینیات دے اصول قدرتی آبادیاں تے کیویں لاڳو تھیندے ہن ۔ انہاں ایں ڳالھ کوں ݙکھایا جو جینیاتی تغیر ، قدرتی انتخاب اتے جینیاتی بہاؤ (genetic drift) ارتقا دے عمل وچ کیویں کم کریندے ہن ۔ انہاں دے ایں کم ارتقائی نظریے دے جدید امتزاج دی بنیاد رکھی ، جیڑھا ارتقائی حیاتیات دا ہک اہم نظریہ ہے ۔ 

چیٹورکوف آبادی جینیات دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں قدرتی آبادیاں دے جینیاتی مطالعے دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت ارتقائی حیاتیات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں ارتقائی عمل دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

چیٹورکوف دی آبادی جینیات دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں ݙکھایا جو ابتدائی جینیاتی نظریے قدرتی آبادیاں تے کیویں لاڳو تھیندے ہن اتے ارتقائی نظریے دے جدید امتزاج وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دا کم اڄ وی ارتقائی حیاتیات داناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں ارتقائی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
چارلس چلٹن

## چارلس چلٹن
چارلس چلٹن ، جنہاں دا ڄمݨ 1860 وچ تھیا اتے وفات 1929 وچ تھئی ، نیوزی لینڈ دے ہک سنڄاپو ماہر حیوانیات ہن ۔ انہاں کرسٹیشینز تے 130 مقالے لکھئے ، جنہاں وچ خاص طور تے ایمفیپوڈز ، آئسوپوڈز اتے ڈیکاپوڈز شامل ہن ، جیڑھے دنیا بھر توں ہن ، پر خاص طور تے نیوزی لینڈ توں ۔ 

چلٹن کرسٹیشینز دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں انھاں جانوراں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو کرسٹیشینز دی قسماں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں دنیا بھر توں کرسٹیشینز دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی تفصیلی معلومات تیار کیتیاں ، پر خاص طور تے نیوزی لینڈ دے کرسٹیشینز تے انہاں دا کم ٻہوں اہم ہے ۔ 

انہاں ایمفیپوڈز ، آئسوپوڈز اتے ڈیکاپوڈز دے بارے وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی ، جیڑھے کرسٹیشینز دے وݙے گروہ ہن ۔ انہاں انھاں جانوراں دی نویاں قسماں دی دریافت کیتی اتے انہاں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ، جنہاں وچ انہاں دیاں خصوصیات ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات شامل ہن ۔ 

چلٹن کرسٹیشینز دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں نویاں قسماں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت کرسٹیشینز دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں انھاں جانوراں دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

چلٹن دی کرسٹیشینز دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں کرسٹیشینز تے 130 مقالے لکھئے اتے انھاں جانوراں دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت کرسٹیشینز دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی کرسٹیشینز دے مطالعے کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں کرسٹیشینز دی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
کارل چن

## کارل چن
کارل چن ، جنہاں دا ڄمݨ 1852 وچ تھیا اتے وفات 1914 وچ تھئی ، جرمنی دے ہک سنڄاپو سمندری ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ۔ انہاں سیفالوپوڈز اتے پلینکٹن دے مطالعے وچ مہارت حاصل کیتی اتے ویمپائر سکوئڈ دریافت کیتا اتے انہاں دا ناں رکھیا ۔

چن سمندری حیاتیات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں سمندر دی گہرائی وچ رہݨ والے جانوراں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو سمندر دی گہرائی وچ رہݨ والے جانوراں دی قسماں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں سیفالوپوڈز اتے پلینکٹن دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی تفصیلی معلومات تیار کیتیاں ۔

انہاں دی سب توں اہم دریافت ویمپائر سکوئڈ ہے ۔ انہاں ایں جانور کوں سمندر دی گہرائی وچ دریافت کیتا اتے ایندا ناں "ویمپائر سکوئڈ" رکھیا ۔ ویمپائر سکوئڈ ہک منفرد جانور ہے ، جیڑھا ٻئے سیفالوپوڈز توں ٻہوں مختلف ہے ۔ انہاں ایں جانور دیاں خصوصیات ، رہݨ سہݨ دے طریقے اتے قدرتی ماحول دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ۔

چن سیفالوپوڈز اتے پلینکٹن دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں نویاں قسماں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت سمندری حیاتیات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں سمندر دی گہرائی وچ رہݨ والے جانوراں دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔

چن دی سمندری حیاتیات دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں ویمپائر سکوئڈ دریافت کیتا اتے سمندر دی گہرائی وچ رہݨ والے جانوراں دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت سمندری حیاتیات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی سمندری حیاتیات داناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں سمندری حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
لیونارڈ کوکائن

## لیونارڈ کوکائن
لیونارڈ کوکائن ، جنہاں دا ڄمݨ 1855 وچ تھیا اتے وفات 1934 وچ تھئی ، نیوزی لینڈ دے ہک سنڄاپو ماہر نباتات ہن ۔ انہاں خاص طور تے ٻوٹیاں دی ماحولیات اتے ہائبرڈائزیشن دے نظریات وچ وݙا کم کیتا ۔ 

کوکائن نیوزی لینڈ دی نباتات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں ٻوٹیاں دی ماحولیات اتے ہائبرڈائزیشن دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو نیوزی لینڈ دے ٻوٹے اپݨے ماحول وچ کیویں راہندے ہن اتے مختلف قسماں دے ٻوٹیاں دے درمیان ہائبرڈائزیشن کیویں تھیندی ہے ۔ انہاں نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی تفصیلی معلومات تیار کیتیاں ۔ 

انہاں نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دی ماحولیات دے بارے وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی ، جنہاں وچ انہاں ٻوٹیاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے ، انہاں دے قدرتی ماحول اتے انہاں دے درمیان تعلق دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ انہاں ہائبرڈائزیشن دے بارے وچ وی وݙے نظریات پیش کیتے ، جنہاں نال سائنسداناں کوں مختلف قسماں دے ٻوٹیاں دے درمیان ہائبرڈائزیشن دے عمل کوں سمجھݨ وچ مدد ملی ۔ 

کوکائن نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨی تحقیق دیاں تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت نیوزی لینڈ دی نباتات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں نیوزی لینڈ دے ٻوٹیاں دے بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

کوکائن دی نیوزی لینڈ دی نباتات دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں ٻوٹیاں دی ماحولیات اتے ہائبرڈائزیشن دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت نیوزی لینڈ دی نباتات دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی ماہر نباتاتاں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں نیوزی لینڈ دی نباتاتی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
الفریڈ کوگنیو

## الفریڈ کوگنیو
الفریڈ کوگنیو ، جنہاں دا ڄمݨ 1841 وچ تھیا اتے وفات 1916 وچ تھئی ، بیلجیئم دے ہک سنڄاپو ماہر نباتات ہن ۔ انہاں خاص طور تے آرکڈز تے کم کیتا ۔ 

کوگنیو آرکڈز دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے  انہاں  ٻوٹیاں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو آرکڈز دیاں ونکیاں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں دنیا بھر توں آرکڈز دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دیاں تفصیلی معلومات  تیار کیتیاں ۔ 

انہاں آرکڈز دیاں ونکیاں دی درجہ بندی دا ہک نواں نظام تیار کیتا ، جیڑھا اوں ویلھے دے درجہ بندی دے نظام توں ٻہوں بہتر ہئی ۔ انہاں آرکڈز دیاں نویاں ونکیاں دی دریافت کیتی اتے انہاں دیاں تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ، جنہاں وچ انہاں دیاں خصوصیات ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات شامل ہن ۔ 

کوگنیو آرکڈز دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨی تحقیق دیاں تفصیلی معلومات  فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت آرکڈز دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں انہاں ٻوٹیاں دے بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

کوگنیو دی آرکڈز دے مطالعے وچ  بھرویں سانجھ  ہے ۔ انہاں آرکڈز دی درجہ بندی دا نواں نظام تیار کیتا اتے انہاں ٻوٹیاں دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت آرکڈز دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی آرکڈز دے مطالعے کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں آرکڈز دی نباتاتی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ڈبلیو والیس کلینڈ

## ڈبلیو والیس کلینڈ
ڈبلیو والیس کلینڈ ، جنہاں دا ڄمݨ 1930 وچ تھیا اتے وفات 2013 وچ تھئی ، امریکہ دے ہک سنڄاپو حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دان ہن ۔ انہاں انزائم کائینیٹکس اتے میکانزم تے کم کیتا ، جیڑھا انزائم دے کم کرݨ دے طریقے اتے رفتار دا مطالعہ ہے ۔

کلینڈ حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں خاص طور تے انزائم دے کم کرݨ دے طریقے دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو انزائم کیویں کیمیائی رد عمل کوں تیز کریندے ہن اتے انہاں دے کم کرݨ دے طریقے کوں کیویں سمجھا ونڄ سڳدے ۔ انہاں انزائم کائینیٹکس دے بارے وچ اہم اصول پیش کیتے ، جنہاں نال سائنسدان انزائم دے کم کرݨ دی رفتار اتے انہاں دے میکانزم دا مطالعہ کر سڳدے ہن ۔

انہاں انزائم کائینیٹکس دے بارے وچ ٻہوں سارے ریاضیاتی ماڈل تیار کیتے ، جنہاں نال سائنسدان انزائم دے کم کرݨ دے طریقے کوں بہتر طور تے سمجھ سڳدے ہن ۔ انہاں ایں ڳالھ کوں ثابت کیتا جو انزائم دے کم کرݨ دے طریقے کوں سمجھݨ کیتے کائینیٹکس دا مطالعہ ٻہوں ضروری ہے ۔ انہاں دے ایں کم انزائم دے مطالعے وچ انقلاب برپا کیتا اتے سائنسداناں کوں انزائم دے کم کرݨ دے طریقے دے بارے وچ گہری معلومات حاصل کرݨ وچ مدد کیتی ۔

کلینڈ انزائم کائینیٹکس دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں انزائم دے کم کرݨ دے طریقے دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں انزائم دے بارے وچ گہری معلومات فراہم کیتیاں ۔

کلینڈ دی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں انزائم کائینیٹکس اتے میکانزم دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دا کم اڄ وی حیاتیاتی کیمیا (بائیو کیمسٹری) داناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں انزائم دی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ناتھن کوب

## ناتھن کوب
ناتھن کوب ، جنہاں دا ڄمݨ 1859 وچ تھیا اتے وفات 1932 وچ تھئی ، امریکہ دے ہک سنڄاپو ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ۔ انہاں 1000 توں ودھ مختلف نیماٹوڈ قسماں دی تفصیل ݙتی اتے نیماٹوڈ درجہ بندی دی بنیاد رکھی ۔

کوب نیماٹوڈز دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں انھاں جانوراں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو نیماٹوڈز دی قسماں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں دنیا بھر توں نیماٹوڈز دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دی تفصیلی معلومات تیار کیتیاں ۔

انہاں نیماٹوڈز دی 1000 توں ودھ قسماں دی تفصیل ݙتی ، جنہاں وچ انہاں دیاں خصوصیات ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات شامل ہن ۔ انہاں نیماٹوڈز دی درجہ بندی دا ہک نواں نظام وی تیار کیتا ، جیڑھا اوں ویلھے دے درجہ بندی دے نظام توں ٻہوں بہتر ہئی ۔ انہاں دے ایں کم نیماٹوڈز دے مطالعے وچ انقلاب برپا کیتا اتے سائنسداناں کوں انھاں جانوراں دے بارے وچ گہری معلومات حاصل کرݨ وچ مدد کیتی ۔

کوب نیماٹوڈز دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں نویاں قسماں دی تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت نیماٹوڈز دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں انھاں جانوراں دے بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔

کوب دی نیماٹوڈز دے مطالعے وچ شراکت قابل تعریف ہے ۔ انہاں 1000 توں ودھ نیماٹوڈ قسماں دی تفصیل ݙتی اتے نیماٹوڈ درجہ بندی دی بنیاد رکھی ۔ انہاں دی لکھت نیماٹوڈز دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی نیماٹوڈز دے مطالعے کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں نیماٹوڈز دی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
جیمز کولنز

## جیمز جے کولنز
جیمز جے کولنز ، جنہاں دا ڄمݨ 1965 وچ تھیا ، امریکہ دے ہک سنڄاپو ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) ہن ۔ انہاں کوں مصنوعی حیاتیات اتے سسٹمز حیاتیات دے بانیاں وچوں ہک سمجھا ویندا ہے ۔

کولنز حیاتیات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں خاص طور تے حیاتیاتی نظاماں کوں انجینئر کرݨ اتے انہاں دے کم کرݨ دے طریقے کوں سمجھݨ وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو حیاتیاتی نظاماں کوں کیویں ڈیزائن کیتا ونڄ سڳدے اتے انہاں کوں طبی اتے صنعتی مقاصد کیتے کیویں استعمال کیتا ونڄ سڳدے ۔ انہاں مصنوعی حیاتیات دے میدان وچ اہم پیش رفت کیتیاں ، جنہاں نال سائنسدان حیاتیاتی نظاماں کوں اپݨی مرضی دے مطابق بݨا سڳدے ہن ۔

انہاں سسٹمز حیاتیات دے میدان وچ وی وݙا کم کیتا ، جیڑھا حیاتیاتی نظاماں دے مجموعی کم کرݨ دے طریقے دا مطالعہ ہے ۔ انہاں حیاتیاتی نظاماں دے ڳنجھل نیٹ ورکس کوں سمجھݨ کیتے ریاضیاتی ماڈلز اتے کمپیوٹیشنل ٹولز دا استعمال کیتا ۔ انہاں دے ایں کم نال سائنسداناں کوں حیاتیاتی نظاماں دے کم کرݨ دے طریقے دے بارے وچ وݙیاں معلومات حاصل کرݨ وچ مدد ملی ۔

انہاں حیاتیاتی نظاماں کوں انجینئر کرݨ دے نویں طریقے تیار کیتے ، جنہاں نال سائنسدان بیکٹیریا اتے ٻئے خلیاں کوں اپݨی مرضی دے مطابق بݨا سڳدے ہن ۔ انہاں ایں تکنیک کوں طبی اتے صنعتی مقاصد کیتے استعمال کرݨ دے طریقے وی لبھئے ، جنہاں وچ بیماریاں دا علاج ، دوائیاں دی تیاری اتے بائیو فیولز دی پیداوار شامل ہن ۔

کولنز مصنوعی حیاتیات اتے سسٹمز حیاتیات دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨی تحقیق دیاں تفصیلی معلومات  فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت انہاں میداناں دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں حیاتیاتی نظاماں دے بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔

کولنز دی حیاتیات دے مطالعے وچ  بھرویں سانجھ  ہے ۔ انہاں مصنوعی حیاتیات اتے سسٹمز حیاتیات دے میداناں وچ اہم پیش رفت کیتیاں اتے حیاتیاتی نظاماں دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دا کم اڄ وی حیاتیات داناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں حیاتیاتی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
جیمز گراہم کوپر

## جیمز گراہم کوپر
جیمز گراہم کوپر ، جنہاں دا ڄمݨ 1830 وچ تھیا اتے وفات 1902 وچ تھئی ، امریکہ دے ہک سنڄاپو سرجن اتے فطرت دان ہن ۔ انہاں حیوانیات اتے نباتات ݙونہاں وچ اہم حصہ پاتا ۔ 

کوپر طب دے نال نال فطرت دے بارے وچ وی گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں حیوانیات اتے نباتات ݙونہاں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو امریکہ دے مغربی ساحل دی فطرت وچ پائی ونڄݨ والیاں قسماں دی دریافت اتے انہاں دی تفصیل کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں ٻوٹیاں اتے جانوراں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دیاں تفصیلی معلومات  تیار کیتیاں ۔ 

انہاں خاص طور تے کیلیفورنیا دے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے بارے وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی ، جنہاں وچ انہاں نویاں قسماں دی دریافت کیتی اتے انہاں دیاں تفصیلی معلومات  فراہم کیتیاں ، جنہاں وچ انہاں دیاں خصوصیات ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات شامل ہن ۔ 

انہاں ٻوٹیاں اتے جانوراں دی درجہ بندی دے بارے وچ وی وݙا کم کیتا اتے انہاں دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨی تحقیق دیاں تفصیلی معلومات  فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت امریکہ دے مغربی ساحل دی فطرت دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں ایں علاقے دی فطرت دے بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

کوپر دی حیوانیات اتے نباتات ݙونہاں دے مطالعے وچ  بھرویں سانجھ  ہے ۔ انہاں امریکہ دے مغربی ساحل دی فطرت دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت ایں علاقے دی فطرت دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی فطرت داناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں حیوانی اتے نباتاتی حیاتیاتی ݙونہاں بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ایڈورڈ ڈرنکر کوپ

## ایڈورڈ ڈرنکر کوپ
ایڈورڈ ڈرنکر کوپ ، جنہاں دا ڄمݨ 1840 وچ تھیا اتے وفات 1897 وچ تھئی ، امریکہ دے ہک سنڄاپو قدیم ماہر حیاتیات (بائیولوجسٹ) اتے تقابلی اناٹومی دان ہن ۔ انہاں ہرپیٹولوجی (رینگݨ والے جانوراں دا مطالعہ) ، اکیتھیولوجی (مچھلیاں دا مطالعہ) وچ وی وݙا کم کیتا اتے نو-لیمارکزم مکتب فکر دی بنیاد رکھی ۔

کوپ قدیم حیاتیات اتے تقابلی اناٹومی دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں خاص طور تے فوسلز (قدیم باقیات) دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو قدیم جانوراں دیاں ونکیاں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں امریکہ دے پچادھی علاقیاں توں وݙی تعداد وچ فوسلز جمع کیتے اتے انہاں دیاں تفصیلی معلومات  تیار کیتیاں ۔

انہاں ڈائنوسورز اتے ٻئے قدیم جانوراں دے بارے وچ وݙی پرکھ پرچول کیتی ، جنہاں نال سائنسداناں کوں قدیم جانوراں دیاں ونکیاں دے بارے وچ معلومات حاصل تھئیاں ۔ انہاں تقابلی اناٹومی دے بارے وچ وی وݙا کم کیتا ، جیڑھا مختلف جانوراں دے جسمانی بݨتر دا مطالعہ ہے ۔ انہاں ایں ڳالھ کوں ثابت کیتا جو مختلف جانوراں دے جسمانی بݨتر وچ مماثلت اتے فرق انہاں دے ارتقائی تعلقات کوں ظاہر کریندے ہن ۔

انہاں ہرپیٹولوجی اتے اکیتھیولوجی وچ وی وݙا کم کیتا اتے رینگݨ والے جانوراں اتے مچھیاں دیاں نویاں ونکیاں دی دریافت کیتی ۔ انہاں نو-لیمارکزم مکتب فکر دی بنیاد رکھی ، جیڑھا ارتقا دے بارے وچ ہک نظریہ ہے ، جیڑھا لیمارک دے نظریات تے مبنی ہے ۔

کوپ قدیم حیاتیات ، تقابلی اناٹومی ، ہرپیٹولوجی ، اکیتھیولوجی اتے نو-لیمارکزم دے بارے وچ ٻہوں ساریاں کتاباں اتے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨی تحقیق دیاں تفصیلی معلومات  فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت انہاں میداناں دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں قدیم حیاتیات اتے جانوراں دے بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔

کوپ دی قدیم حیاتیات ، تقابلی اناٹومی ، ہرپیٹولوجی ، اکیتھیولوجی اتے نو-لیمارکزم دے مطالعے وچ  بھرویں سانجھ  ہے ۔  انہاں  میداناں وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دا کم اڄ وی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں قدیم اتے موجودہ حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ایلیٹ کوز

## ایلیٹ کوز
ایلیٹ کوز ، جنہاں دا ڄمݨ 1842 وچ تھیا اتے وفات 1899 وچ تھئی ، امریکہ دے ہک سنڄاپو فوجی سرجن ، مورخ اتے پکھی سائنسدان ہن ۔ انہاں "کی ٹو نارتھ امریکن برڈز" ناں دی کتاب لکھی اتے پکھی سائنس دے منظم مطالعے کوں ودھاوݨ وچ وݙا کم کیتا ۔ 

کوز پکھیاں دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں پکھی سائنس دے مطالعے کوں منظم بݨاوݨ وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو شمالی امریکہ دے پکھیاں دیاں ونکیاں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں پکھیاں دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دیاں تفصیلی معلومات  تیار کیتیاں ۔ 

انہاں دی سب توں مشہور کتاب "کی ٹو نارتھ امریکن برڈز" ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں شمالی امریکہ دے پکھیاں دیاں تفصیلی معلومات  فراہم کیتیاں ہن ، جنہاں وچ انہاں دیاں خصوصیات ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات شامل ہن ۔ ایں کتاب پکھی سائنس دے مطالعے کوں منظم بݨاوݨ وچ وݙا کردار ادا کیتا اتے سائنسداناں کوں پکھیاں دی شناخت اتے درجہ بندی وچ مدد ملی ۔ 

انہاں پکھیاں دیاں ونکیاں دی درجہ بندی دے بارے وچ وی وݙا کم کیتا اتے انہاں دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨی تحقیق دیاں تفصیلی معلومات  فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت پکھی سائنس دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں پکھیاں دے بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

کوز دی پکھی سائنس دے مطالعے وچ  بھرویں سانجھ  ہے ۔ انہاں "کی ٹو نارتھ امریکن برڈز" لکھی اتے پکھی سائنس دے منظم مطالعے کوں ودھاوݨ وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی لکھت پکھی سائنس دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی پکھی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں پکھی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
مارجوری کورٹنی لیٹیمر

## مارجوری کورٹنی لیٹیمر
مارجوری کورٹنی-لیٹیمر ، جنہاں دا ڄمݨ 1907 وچ تھیا اتے وفات 2004 وچ تھئی ، جنوبی افریقہ دی ہک سنڄاپو ماہر حیوانیات ہن ۔ انہاں سیلیکانتھ ناں دی ہک مچھی دریافت کیتی ، جیڑھی سائنسداناں کیتے صدیاں توں ہک معمہ بݨی ہوئی ہئی ۔ 

کورٹنی-لیٹیمر حیوانات دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں خاص طور تے مچھیاں دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو سمندر وچ پائی ونڄݨ والیاں مچھیاں دیاں ونکیاں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں 1938 وچ مشرقی لندن دے ہک ماہی گیر کولوں ہک عجیب مچھی ݙٹھی ، جیڑھی انہاں کیتے ٻہوں دلچسپ ہئی ۔ 

انہاں ایں مچھی دی تصویراں لتیاں اتے انہاں کوں جے ایل بی سمتھ (JLB Smith) ناں دے ہک مچھی سائنسدان کوں ݙکھایا ۔ سمتھ ایں ڳالھ دی تصدیق کیتی جو ایہ مچھی سیلیکانتھ ہے ، جیڑھی 66 ملین سال پہلے ڈائنوسورز دے نال ختم تھی چکی ہئی ۔ ایں دریافت سائنسداناں کوں حیران کر ݙتا اتے ایں ڳالھ کوں ثابت کیتا جو سیلیکانتھ اڄ وی موجود ہے ۔ 

سیلیکانتھ ہک قدیم مچھی ہے ، جیڑھی اڄ وی اپݨے قدیم روپ وچ موجود ہے ۔ ایں مچھی دے بارے وچ معلومات حاصل کرݨ نال سائنسداناں کوں مچھیاں دے ارتقا دے بارے وچ وݙیاں معلومات حاصل تھئیاں ۔ 

کورٹنی-لیٹیمر دی حیوانات دے مطالعے وچ  بھرویں سانجھ  ہے ۔ انہاں سیلیکانتھ دریافت کیتی اتے ایں مچھی دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دا کم اڄ وی مچھی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں مچھیاں دی حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ایمانوئل مینڈس دا کوسٹا

## ایمانوئل مینڈس دا کوسٹا
ایمانوئل مینڈس دا کوسٹا ، جنہاں دا ڄمݨ 1717 وچ تھیا اتے وفات 1791 وچ تھئی ، انگلینڈ دے ہک سنڄاپو ماہر نباتات ، فطرت دان اتے فلسفی ہن ۔ انہاں "اے نیچرل ہسٹری آف فوسلز" ، "برٹش کونچولوجی" اتے ٻئیاں کتاباں لکھیاں ۔ 

دا کوسٹا فطرت دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں ٻوٹیاں ، جانوراں اتے فوسلز دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو فطرت دیاں ونکیاں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں ٻوٹیاں ، جانوراں اتے فوسلز دے نمونے جمع کیتے اتے انہاں دیاں تفصیلی معلومات  تیار کیتیاں ۔ 

انہاں دی سب توں مشہور کتاب "اے نیچرل ہسٹری آف فوسلز" ہے ۔ ایں کتاب وچ انہاں فوسلز دے بارے وچ تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں ہن ، جنہاں وچ انہاں دیاں خصوصیات ، انہاں دے رہݨ سہݨ دے طریقے اتے انہاں دے قدرتی ماحول دے بارے وچ معلومات شامل ہن ۔ انہاں "برٹش کونچولوجی" ناں دی کتاب وی لکھی ، جیڑھی برطانوی مولسک دے بارے وچ ہے ۔ انہاں ٻئیاں کتاباں وی لکھیاں ، جنہاں وچ انہاں ٻوٹیاں اتے جانوراں دے بارے وچ معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

انہاں فطرت دیاں ونکیاں دی درجہ بندی دے بارے وچ وی وݙا کم کیتا اتے انہاں دے بارے وچ ٻہوں سارے تحقیقی مقالے لکھئے ، جنہاں وچ انہاں اپݨی تحقیق دیاں تفصیلی معلومات  فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت فطرت دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی اتے سائنسداناں کوں فطرت دے بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔ 

دا کوسٹا دی فطرت دے مطالعے وچ  بھرویں سانجھ  ہے ۔ انہاں فوسلز ، مولسک اتے ٻوٹیاں اتے جانوراں دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دی لکھت فطرت دے مطالعے کوں اڳاں ودھاوݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انہاں دا کم اڄ وی سائنسداناں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں فطری حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔
ژاک ایو کوستو

## ژاک ایو کوستو
ژاک-ایو کوستو ، جنہاں دا ڄمݨ 1910 وچ تھیا اتے وفات 1997 وچ تھئی ، فرانس دے ہک سنڄاپو بحری افسر ، کھوڄ کار ، ماحول دے رکھوالے ، فلمساز ، موجد ، سائنسدان ، فوٹوگرافر ، مصنف اتے محقق ہن ۔ انہاں اپݨی پوری زندگی سمندر اتے پاݨی وچ موجود ہر قسم دی حیاتیاتی دے مطالعے کیتے وقف کیتی ۔

کوستو سمندر دے بارے وچ گہری دلچسپی رکھی اتے انہاں سمندر دی گہرائی وچ موجود حیاتیاتی دے مطالعے وچ وݙا کم کیتا ۔ انہاں دی تحقیق ایں ڳالھ تے مرکوز ہے جو سمندر وچ پائی ونڄݨ والیاں قسماں دی دریافت اتے انہاں دی درجہ بندی کیویں کیتی ونڄے ۔ انہاں اپݨی ٹیم دے نال مل تے سمندر دے مختلف حصیاں دی کھوڄ کیتی اتے اتھاں موجود حیاتیاتی دے بارے وچ معلومات جمع کیتیاں ۔

انہاں سمندر دی گہرائی وچ کم کرݨ کیتے کئی نویاں تکنیکاں اتے آلات تیار کیتے ، جنہاں وچ ایکوا-لنگ (Aqua-Lung) ناں دا سکوبا ڈائیونگ آلہ وی شامل ہے ۔ ایں آلے نال غوطہ خور سمندر دی گہرائی وچ زیادہ دیر تک رہ سڳدے ہن اتے اتھاں موجود حیاتیاتی دا مطالعہ کر سڳدے ہن ۔

انہاں سمندر دے بارے وچ ٻہوں ساریاں دستاویزی فلماں بݨائیاں ، جنہاں وچ "دی سائلنٹ ورلڈ" (The Silent World) سب توں مشہور ہے ۔ انہاں فلماں نال انہاں عام لوکاں کوں سمندر دی خوبصورتی اتے اہمیت دے بارے وچ آگاہ کیتا ۔ انہاں ماحول دے تحفظ دے بارے وچ وی وݙا کم کیتا اتے لوکاں کوں سمندر دی حفاظت کرݨ دی ترغیب ݙتی ۔

کوستو دی سمندر دے مطالعے وچ  بھرویں سانجھ  ہے ۔ انہاں سمندر اتے پاݨی وچ موجود حیاتیاتی دے بارے وچ اہم معلومات فراہم کیتیاں ہن ۔ انہاں دا کم اڄ وی سمندری سائنسداناں اتے ماحول دے رکھوالیاں کیتے ہک اہم حوالہ ہے ۔ انہاں سمندری حیاتی بارے وچ وݙیاں معلومات فراہم کیتیاں ۔