open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ام فضل بنت مامون

ام فضل بنت عبد اللہ مامون بن ہارون رشید بن محمد مہدی بن عبد اللہ منصور عباسیہ ہاشمیہ قرشیہ ہک عباسی شہزادی اتے محمد الجواد دی ذال ہئی۔ محمد الجواد، امامیہ دے مطابق نوںواں امام ہے۔ اے سنہ 215ھ / 830ء دی ڳالھ ہے، جݙاں محمد الجواد نے انہاں نال اپݨے پیو علی الرضا دی حیاتی وچ نکاح کیتا ہئی اتے اوہ 220ھ / 835ء وچ انہاں دی وفات تائیں انہاں دی ذال رہی اتے ایندے بعد اوہ اپݨے چاچے، خلیفہ المعتصم باللہ دے کول رہوݨ لڳی۔

## حالات زندگی
محرم الحرام سنہ 215ھ دے چھیکڑ وچ، انہاں دے پیو خلیفہ مامون الرشید ہک وݙی مجاہدین دی فوج دے نال بازنطینی سلطنت دی طرف روانہ ہوئے اتے جݙاں اوہ تکریت شہر وچ داخل تھئے۔ تاں انہاں دا استقبال محمد بن علی حسینی نے کیتا، جیہڑے بعد وچ امام الجواد دے ناں نال مشہور تھئے۔ مامون الرشید نے الجواد کوں اپݨی دھی ام الفضل نال باضابطہ طور تے نکاح کرݨ دا اختیار ݙتا اتے اوں اپݨے پیو علی الرضا دی حیاتی وچ ایندے نال شادی کر ڳھدی اتے انہاں دے نال تقریباً ہک سال تائیں عراق وچ رہی۔ ول حج دے ݙینہاں وچ ہک ٻئے دے نال مدینہ ونڄݨ دا فیصلہ کیتا۔ شیعہ فقیہ ابن شہر آشوب نے بیان کیتا ہے جو خلیفہ معتصم باللہ نے خلافت سنبھالݨ دے بعد محمد الجواد دے حالات دا جائزہ ڳھنݨ شروع کیتا اتے اوہ اپݨے حمایتیاں دے کٹھے تھیوݨ دے بارے وچ شکوک و شبہات وچ مبتلا ہن، چنانچہ اوں ابن الزیات کوں لکھیا جو اوہ الجواد اتے ایندی بھݨیجی ام الفضل کوں اپݨے کول ڳھن آوے اتے ابن الزیات نے علی بن یقطین کوں ایندے کول ٻھیجا اتے الجواد نے مدینہ توں سفر دی تیاری کیتی۔۔ اوہ بغداد چلا ڳیا، جتھاں اوں ایندی تعظیم و توقیر کیتی اتے اشناس، جیہڑا ایندے لشکروں دے کمانڈروں وچوں ہک ہئی، اوں اینکوں اتے ام فضل کوں تحفہ ݙتا، ول ایندی مُہر دے تلے اینکوں نٻو دا ہک مشروب پلوایا ڳیا۔ اشناس دے ہتھ، تاں اوں  اینکوں اے مشروب پلایا جیندے وچ زہر ہئی۔ ایں طرحاں ام فضل سنہ 220ھ، محمد الجواد دی وفات تائیں نال رہی۔ اتے انہاں دی تدفین انہاں دے ݙاݙے موسیٰ کاظم اتے ہارون بن الخلیفہ دے کول تھئی۔ معتصم باللہ نے ایندے تے نماز جنازہ پڑھی۔ شیعہ مؤرخ مسعودی دے مطابق آکھیا ویندے جو اوں اپݨے چاچے خلیفہ المعتصم دی ہدایت تے محمد الجواد کوں انگور دے کھاؤݨے وچ زہر ملایا جیندے نال انہاں دی موت واقع تھئی۔ اوہ الجواد دی اپݨی ٻئی ذال کوں ایندے تے ترجیح ݙیوݨ تے حسد کریندی ہئی اتے ایں کیتے جو ایندے کول کوئی پُتر کائنا ہئی۔ 

### وفات
اپݨے خاوند محمد الجواد دی وفات دے بعد، اوہ اپݨے چاچے، خلیفہ المعتصم باللہ دے محل وچ رہوݨ کیتے چلی ڳئی، اتھاں  اوہ فوت تھی ڳئی۔

## حوالہ جات

ونکی:اہل بیت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
سمایا عواد

سمایا عواد ہک فلسطینی امریکی لکھاری اتے کارکن ہے جیہڑی نیویارک وچ رہندی ہے۔ اوہ عادلہ جسٹس پروجیکٹ وچ اہم کردار ادا کریندی ہے اتے "فلسطین: ہک سوشلسٹ تعارف" ناں دی کتاب دی شریک مصنفہ ہے۔ عواد فلسطینی یکجہتی دے کارکنوں دی حمایت وچ ٻہوں سارے اہم اقدامات کیتے ہن، جیندے وچ کینری مشن دے خلاف ہک ویب سائٹ بݨاوݨ، غزہ وچ جنگ بندی کیتے وائٹ ہاؤس دے ٻاہر بھک ہڑتال کرݨ، اتے میڈیا تے فلسطینییں دے حقوق کیتے آواز چاوݨ شامل ہے۔ ایندا ٹٻر نکبہ دے دوران مغربی یروشلم توں بے گھر تھی ڳیا ہئی۔ 

## حوالہ جات

ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ڄمّݨ دا سال موجود نِھیں (جِین٘دیاں شخصیتاں)
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
نادیہ فاروق کھر

نادیہ فاروق کھر دا تعلق پاکستان دے صوبہ پنجاب دے علاقے کوٹ ادو نال ہے، اتے اوہ 2024ء توں پنجاب اسمبلی دی رکن ہے۔ ایندی پیدائش 22 دسمبر 1992ء کوں ملتان، پاکستان وچ تھئی۔ اوں بی اے دی ڈگری حاصل کیتی ہے اتے پیشے دے لحاظ نال سیاستدان ہے۔ اوہ سنی اتحاد کونسل نال وابستہ ہے اتے ٻہوں ساریاں اسمبلی کمیٹیاں وچ شامل ہے، جیندے وچ آبادی بہبود، آبپاشی، پبلک اکاؤنٹس کمیٹی II، پارلیمانی کاؤکس برائے حقوقِ اطفال اتے پارلیمانی کاؤکس برائے زنانیاں شامل ہن۔

## حوالہ
زرناب شیر

زرناب شیر، 27 جون 1991ء کوں منڈی بہاؤالدین، پنجاب وچ پیدا تھئی، اتے سنّی اتحاد کونسل نال وابستہ ہے۔ اوہ 2024ء توں پنجاب اسمبلی دی رکن ہے اتے آبادی بہبود، ماہرِ صحت اتے طبی تعلیم دیاں کمیٹیاں وچ شامل ہے۔ ایندے پیو دا ناں احمد شیر ہے۔

## حوالہ
اشفا ریاض

اشفا ریاض 7 جنوری 1964ء کوں بہاولنگر، پاکستان وچ پیدا تھئی۔ اوں بی اے دی ڈگری حاصل کیتی ہے اتے پیشے دے لحاظ نال زرعی ماہر ہے۔ سیاست وچ ایندی شمولیت سنی اتحاد کونسل دے پلیٹ فارم توں تھئی، اتے اوہ 2024ء توں پنجاب اسمبلی دی رکن ہے۔ پارلیمنٹ وچ، اوہ پبلک اکاؤنٹس کمیٹی II، پارلیمانی اقلیتی کاکس، گرین اینڈ ڈیزاسٹر رسک ریڈکشن کاکس، اتے ویمن پارلیمانی کاکس دی ممبر ہے۔ ایندے پیو دا ناں محمد افضل وٹو ہے۔

## حوالہ
کانجی رام

کانجی رام ہک پاکستانی سیاستدان ہے جیہڑا جون 2013ء توں مئی 2018ء تائیں صوبائی اسمبلی پنجاب دا رکن رہیا۔

## ابتدائی زندگی
اوہ یکم جنوری 1971ء کوں صادق آباد، پنجاب، پاکستان وچ ہک پنجابی ہندو ٹٻر وچ پیدا تھیا۔ 

## سیاسی کیریئر
اوہ 2013ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ اقلیتاں کیتے مخصوص نشست تے پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار دی حیثیت نال صوبائی اسمبلی پنجاب کیتے منتخب تھیا ہئی۔ 

## حوالہ

ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
وادی السلام

وادی السلام عراق دے مذہبی شہر نجف اشرف وچ واقع دنیا دا سب توں وݙا مسلماناں دا قبرستان ہے۔ ایندے وچ ٻہوں سارے اولیاء الہی، علما کرام دفن ہن۔ ایں قبرستان وچ 60 لکھ لوک دفن ہن۔ 

صدیاں توں پاکستان، بھارت، ایران، لبنان اتے عراق دے علاوہ ٻئے ملکاں توں لوک اپݨے فوت تھی ڳئے لوکاں کوں ایں قبرستان وچ دفن کرݨ کیتے ڳھن ویندے رہے ہن۔ ایں قبرستان وچ حضرت صالح اتے حضرت ھود وی دفن ہن اتے اے وی مشہور ہے جو جݙاں وی اتھاں مینہہ پوندے تاں مینہہ دا پاݨی قبرستان وچ موجود جئیں جئیں پتھر تے پوندے اوہ درنجف ناں دے پتھر وچ بدل ویندے۔  ایں غستان وچ لکھاں شیعہ علما دفن ہن۔

## حوالہ جات

ونکی:شیعہ غستان
ونکی:غستان
ونکی:نجف
ونکی:مسلمانیں دا غستان
بی بی دا مقبرہ

left|thumb|300x300px|بی بی کا مقبرہ۔
بی بی دا مقبرہ (Tomb of the Lady)  ہک مقبرہ ہے جیہڑا اورنگ آباد، مہاراشٹر، ہندوستان وچ موجود ہے ۔ ایندی تعمیر مغل بادشاہ اورنگزیب نے سترہویں صدی دے چھیکڑ وچ کروائی ہئی (اورنگزیب دے شہزادے اعظم شاہ کوں وی اینکوں بݨواوݨ وچ حصہ دار ݙسایا ویندے۔  اے مقبرہ تاج محل نال ٻہوں زیادہ ملدا جلدا ہے جیہڑا اورنگزیب دی امّاں ممتاز محل کیتے بݨوایا ڳیا ہئی۔  اے مقبرہ اکبر اتے شاہ جہاں دے دور دے شاہی تعمیرات دے طرز تعمیر دا نمونہ ہے۔ تاج محل نال مقابلے دی وجہ توں اینکوں دکن دا تاج محل یا غریباں دا تاج محل آکھیا ویندے۔ بی بی دا مقبرہ اورنگزیب دیاں بݨائیّاں ہوئیاں عمارتاں وچ بادشاہی مسجد دے بعد ݙوجھی وݙی عمارت ہے۔  تاج محل نال موازنے دی وجہ توں اکثر ایں عمارت دی خوبصورتی حقیقی معنیاں وچ سامݨے نئیں آندی۔  ودھ ملݨ دی وجہ توں اینکوں دکھنی تاج (دکن دا تاج) وی آکھیا ویندے۔  بی بی دا مقبرہ اورنگ آباد دے تاریخی شہر دی "مرکزی یادگار" ہے۔  اندروں داخل تھیوݨ آلے دروازے تے لکھی عبارت دے مطابق ایں مقبرے کوں عطا اللہ (ماہر تعمیرات) اتے ہنسپت رائے (معمار) نے بݨایا ہئی۔   
left|thumb|200x200px|قریبی منظر۔
http://rampuriapc.blogspot.com/search/label/बीबी%20का%20मकबरा

## حوالہ جات

## بیرونی روابط

* Link Press Information Bureau
* Article on Bibi Ka Maqbara
* Bibi ka Maqbara

## نگار خانہ

فائل:Bibi_Ka_Maqbara_(Inside).jpg
فائل:Window_architecture_Bibi_Ka_Maqbara_Aurangabad.jpg
فائل:Side_view_of_Mosque_at_Bibi_Ka_Maqbara.jpg

ونکی:مغلیہ طرز تعمیر
ونکی:مغل
ونکی:مقابر
ونکی:مسجد
ونکی:اسلامی بادشاہ
امجد علی شاہ

امجد علی شاہ ریاست اودھ دا چوتھا بادشاہ ہئی جیندے دور حکومت 7 مئی 1842ء توں 13 فروری 1847ء تئیں ہئی۔

## حوالہ جات

## ٻاہرلےلنک

* Royal line of Nawabs of Oudh
* National Informatics Centre, Lucknow – Rulers of Awadh
* NAWABS OF OUDH & THEIR SECULARISM – Dr. B. S. Saxena
* HISTORY OF AWADH (Oudh) a princely State of India by Hameed Akhtar Siddiqui
* Historic Lucknow By Sidney Hay, Enver Ahmed "Amjad+Ali+Shah"&source=web&ots=58cZNjDgCw&sig=u4CQTNQAKXpxE_72m-h3GhsXZ1I&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result#PPA50,M1
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:بھارتی مسلم شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ایڈورڈ لیتھس

ایڈورڈ لیتھز (10 فروری 1801 - 11 فروری 1871) ہک انگریز آرمی آفیسر تے کرکٹ کھݙاری ہئی۔

لیتھیز بوری سینٹ ایڈمنڈز، سفولک وچ پیدا تھیا، جیہڑا فرسٹ رائل ڈریگنز دے جارج لیتھز دا پنجواں پتر ہئی تے ایندی ذال میری مور ہئی۔ وین پیدائش دا سال 1797 ڈسیندے۔ ایں دے بھراواں وچ ہیرنگ فلیٹ ہال دا جان فرانسس لیتھز تے ریونڈ فریڈرک لیتھز، ریڈھم دا ریکٹر شامل ہن۔ ایں تعلیم بوری سینٹ ایڈمنڈز گرامر سکول وچ حاصل کیتی تے 1815 وچ کرائسٹ کالج، کیمبرج وچ میٹرک کیتا، جتھاں ایں صرف ترائے شرطاں رکھیاں ہن۔ او فرسٹ رائل ڈریگن وچ لیفٹیننٹ بݨ گیا، 1816 وچ کارنیٹ دے طور تے شامل تھیا۔ ایندے پیو دا انتقال 1817 وچ تھیا۔    

لیتھز 1832 وچ نارمنسٹن (ای) ہال، لووسٹافٹ دے جنوب مغرب وچ خریدا۔ ایندا انتقال 11 فروری 1871 کوں نارمنسٹن وچ تھیا تے اینکوں ہیرنگ فلیٹ وچ دفن کیتا گیا۔ لیتھز ہک شوقیہ حیثیت دا کرکٹ کھݙاری ہئی جیہڑا سفولک نال تعلق رکھیندا ہئی تے ایں 1830 وچ فرسٹ کلاس ڈیبیو کیتا۔ 

لیتھز 1823 وچ ایکسیٹر دے جان گیلوے دی دھی ایلیزا میری گیلوے نال شادی کیتی۔ ایندے چھی پتر تے چار دھیریں ہن۔ سب توں نکا پتر، فلپ، سوفولک رجمنٹ دا، بعد وچ نارمنسٹن ہال وچ رہائش پزیر تھیا۔  

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:کرکٹ کھݙاڑی
ونکی:سافک
ونکی:انگلستان
ایڈورڈ ولیم لین

left|thumb|ایڈورڈ ولیم لین ترکی لباس میں
ایڈورڈ ولیم لین ہک برطانوی مستشرق، مترجم تے لغت نگار ہئی جیہڑا 17 ستمبر 1801 کوں ہیر فورڈ (Hereford) وچ پیدا تھیا۔ 1842ء دے بعد لین اپݨے آپ کوں ہک جامع عربی توں انگریزی لغت دی تیاری کیتے وقف کر ݙتا۔ لین ایں لغت دا مواد جمع کرݨ کیتے مصر دے ٻہوں سارے دورے کیتے۔ اِنہاں دوریاں وچ لین دی ذال، بھیݨ تے بھݨیجا وی ایندے نال ہوندے ہن۔ لین اپݨی زندگی وچ اے لغت مکمل نہ کر سڳیا۔ او عربی دے اِکویویں حرف ق تے ہئی جݙݨ 10 اگست 1976 کوں ورتھنگ (Worthing) وچ انہاں دا انتقال تھی ڳیا۔ انہاں دی وفات دے بعد انہاں دے بھݨیجے دے پتر سٹینلے لین پول (Stanley Lane-Poole) ایڈورڈ ولیم لین دے نامکمل مسودات دی مدد نال باقی کم کوں ختم کر تے ایں لغت کوں لین دی وفات دے 20 سال بعد شائع کیتا۔ وفات دے بعد لین کوں ویسٹ ناروڈ (West Norwood) دے غستان وچ دفن کیتا ڳیا۔
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:عربی زبان
ونکی:لغت
ونکی:الف لیلی
تھامس ڈائیک (کرکٹ کھلاڑی)

تھامس ہارٹ ڈائک (11 دسمبر 1801 - 25 جون 1866) میریلیبون کرکٹ کلب تے کینٹ نال تعلق رکھݨ آلا ہک انگریز فرسٹ کلاس کرکٹ کھݙاری ہئی جیہڑا 1820ء دی دہائی وچ سرگرم ہئی۔ ایں 1824ء توں 1827ء دے دوران ݙو میچاں وچ 6 دے سب توں ودھ سکور نال کل 6 رنز بݨائے۔ ڈائک دا تعلق ہک کرکٹ خاندان نال ہئی تے او بیرسٹر ہربرٹ جینر دا رشتہ دار ہئی۔    

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1787-1826)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:کرکٹ کھݙاڑی
ونکی:کرکٹ
تھامس کریون (کرکٹ کھلاڑی)

تھامس کریوین (15 مارچ 1801 - 31 مارچ 1868) ہک انگریز اول درجہ کرکٹ کھݙاری ہئی۔

مارچ 1801 وچ وائٹ چیپل وچ پیدا تھیا، کریوین لارڈز وچ 1837 دے جنٹلمین بمقابلہ پلیئرز فکسچر وچ جنٹلمینز کیتے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ ڈیبیو کیتا۔ ایں دی اگلی فرسٹ کلاس ظہور پنج سال بعد میریلیبون کرکٹ کلب کیتے آکسفورڈ یونیورسٹی دے خلاف تھئی، کریوین وی 1842 وچ جنٹلمین آف انگلینڈ تے انگلینڈ کیتے ݙو ݙو میچ کھیݙے۔ ایں 1843 وچ ترائے فرسٹ کلاس میچ کھیݙے، جنٹلمین آف انگلینڈ، ایم سی سی تے جنٹلمین کیتے ہک ہک واری کھیݙا۔ 1844 تے 1845 وچ، ایں انگلینڈ دے جنٹلمینز کیتے ہک واری شرکت کیتی، چار سال بعد فرسٹ کلاس کرکٹ وچ ولا نمودار تھیوݨ توں پہلے جݙݨ او لارڈز وچ جنٹلمین آف کینٹ دے خلاف انگلینڈ دے جنٹلمینز کیتے کھیݙا۔ ایندے آخری ݙو فرسٹ کلاس میچ 1850 تے 1851 وچ مڈل سیکس کیتے سرے دے خلاف ہن۔ کریوین چوݙاں فرسٹ کلاس میچاں وچ 41 دے اعلی سکور نال 158 رنز بݨائے، جݙݨ کہ گیند نال ایں 38 وکٹاں حاصل کیتیاں، ترائے موقعیاں تے ہک اننگز وچ پنج وکٹاں تے ہک واری میچ وچ ݙاہ وکٹاں حاصل کیتیاں۔   

## انتقال
انتقال مارچ 1868 وچ فوک اسٹون وچ ایں دا انتقال تھی ڳیا۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:کرکٹ کھݙاڑی
ونکی:کھݙاڑی
جان ایلیٹ ڈرنک واٹر بیتھون

جان ایلیٹ ڈرنک واٹر بیتھون (1801ء – 1851ء) ہک اینگلو ہندوستانی وکیل، انویویں صدی دے ہندوستان وچ تعلیم نسواں دے علمبردار، بیرسٹر تے گورنر جنرل دی کونسل دے ہک رکن ہن۔ اِنہاں دے پیو اپݨے ناں دے نال "بیتھون" لڳایا تاں ایلیٹ وی لڳاوݨ لڳے۔ سنہ 1849ء وچ جان ایلیٹ نے اوں ویلے دے برطانوی ہندوستان دے دار الحکومت کلکتہ (موجودہ کولکاتا) وچ تعلیم نسواں دا ہک ادارہ قائم کیتا۔ بعد وچ ایں ادارے دا ناں جان ایلیٹ دے ناں تے کر ݙتا ڳیا تے او بیتھون کالج دے ناں نال مشہور تھیا۔

## ابتدائی زندگی
جان ایلیٹ دی پیدائش ایلنگ وچ تھئی۔ اِنہاں دے پیو شہرہ آفاق کتاب "محاصرہ جبل الطارق دی تاریخ" (History of the Siege of Gibraltar) دے مصنف جان ڈرنک واٹر بیتھون ہن۔ جان ایلیٹ دی تعلیم ویسٹ منسٹر سکول تے ٹرینیٹی کالج، کیمبرج یونیورسٹی وچ تھئی۔ جلد ہی اِنہاں کوں پارلیمان وچ انتظامی منصب کیتے بار کونسل دا اہل سمجھا ڳیا۔ او یونانی، لاطینی، جرمن، فرانسیسی تے اطالوی زباناں دے ماہر تے شاعر ہن۔ سنہ 1848ء وچ اِنہاں کوں گورنر جنرل دی کونسل دا رکن بݨا تے ہندوستان بھیڄا ڳیا، بعد ازاں او ایجوکیشن کونسل دے صدر وی بݨے۔ 

## بیتھون اسکول
بیتھون سکول جان ایلیٹ نے سنہ 1849ء وچ دکشی نرنجن مکھرجی، رام گوپال گھوش، ایشور چندر ودیا ساگر تے مدن موہن ترکالنکر جھئیں لوکاں دی مدد نال ہک نسواں سکول قائم کیتا تے اپݨی ساری جائداد سکول کوں وقف کر ݙتی۔ اے کلکتہ وچ اپݨی نوعیت دی پہلی کوشش ہئی چنانچہ ایں دا معاشرے تے زبردست اثر تھیا۔ حکومت نے سنہ 1856ء وچ ایں کوں اپݨے تابع کر گھدا تے سنہ 1862-63 وچ ایں دا ناں بیتھون سکول رکھ ݙتا۔ ایشور چندر ودیا ساگر، دوارکا ناتھ ودیا بھوشن تے ٻئے آزاد خیال لوکاں ویہہ سال تئیں سکول دی حمایت تے تعاون کیتا لیکن ایں کوں عوامی پزیرائی نہ مل سڳی۔ سنہ 1868ء وچ سکول دی صدر معلمہ مس پیگوٹ کوں ایں ڳال تے استعفا ݙیوݨ تے مجبور کیتا ڳیا کہ اِنہاں تدریسی پروگرام وچ مسیحیت کوں داخل کرݨ دی کوشش کیتی ہئی۔ 

## ٻیا سرگرمیاں
جان ایلیٹ کوں بنگالی زبان وچ ترجمہ نگاری نال خاصی دلچسپی ہئی۔ کلکتہ وچ کلکتہ پبلک لائبریری اِنہاں دی پسندیدہ جاء ہوندی ہئی۔ پنڈت گرموہن ودیا لنکر نے تعلیم نسواں تے ہک مقالہ لکھیا ہئی، جان ایلیٹ نے ایں کوں اپݨی طرفوں شائع کر تے مفت تقسیم کروایا۔ سنہ 1849ء وچ گورنر جنرل دی کونسل وچ شامل تھیوݨ دے معاً بعد بیتھون نے ہک مسودہ تیار کیتا جیندے وچ برطانوی الاصل رعایا کوں برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے قوانین تے عدالتاں دے دائرہ کار وچ گھن آوݨ دی کوشش کیتی ڳئی۔ یورپی لوکاں ایں دے خلاف سخت احتجاج کیتا۔ اِسی سال جݙݨ مائیکل مدھوسودن دت اپݨی انگریزی نظماں دا مجموعہ "captive lady" شائع کیتا تاں بیتھون دی رائے ہئی کہ غیر انگریز دا خود کوں انگریز شاعر بݨاوݨ دی کوشش کرݨ حماقت ہے۔ اے صلاحیت اگر مقامی زباناں وچ صرف کیتی ونڄے تاں ملک کوں وݙا نفع تھیسی۔

## حوالہ جات

## باہرلے لنک

* Bethune College
* 
* 
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
جوزف مرتفع

جوزف انٹون فرڈینینڈ مرتفع ((فرانسیسی: Joseph Antoine Ferdinand Plateau)) (ڄمݨ: 14 اکتوبر 1801ء، وفات: 15 ستمبر 1883ء) بیلجئیم دے ہک طبیعیات دان تے ریاضی دان ہن۔ او چلݨ آلی شبیہہ دے بھرم کوں ظاہر کرݨ آلے پہلے لوکاں وچوں ہن۔ ایں کیتے اِنہاں جوابی ڈسکاں دا استعمال کیتا جیندے وچ ہک طرف چھوٹی موٹی حرکت وچ تے ݙوجھی وچ باقاعدگی نال فاصلے تے پھسلݨ آلے نقشاں کوں ولا کیتا ڳیا ہئی۔ ایں نے 1832ء دے ایں آلے کوں فیناکسٹوسکوپ دا ناں ݙتا۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
خرپوتی

خرپوتی نعیمی قصیدہ بردہ دی لازوال شرح لکھݨ دی وجہ توں مشہور ہن۔

تصنیف

## ناں
پورا ناں عمر بن احمد بن محمد سعید الخرپوتی الرومی ہے تے تخلص نعیمی ہے۔

## ولادت
1216ھ/ 1801ء میں خرپوت، ترکی میں پیدا ہوولادت 1216ھ/1801ء وچ خرپوت، ترکی وچ پیدا تھئے۔ اتھو دے مفتی وی رہے۔۔

## وفات
وفات 1299ھ/1882ء وچ خرپوت، ترکی وچ وفات پاتی۔

## تصنیف

* عصيدة الشهدة، شرح قصيدة البردة - اینکوں شرح خرپوتی وی آکھیا ویندے
* ٻہوں ساری شروح وحواشی تے رسائل لکھے

## حوالہ جات

ونکی:حنفی
ونکی:حنفی فقاء
ونکی:مصنف
ونکی:مفتی
ونکی:ترکی وِچ زنانیاں
سینٹ ونسنٹ کاٹن

سر سینٹ ونسنٹ کاٹن، چھٹا بیرونیٹ (1801-1863) ہک برطانوی گھڑسوار افسر، کھݙاڑی ، اسٹیج کوچ ڈرائیور تے جواری ہئی۔ او لینڈویڈ دے کاٹن بیرونیٹ وچوں آخری ہئی۔ ویسٹ منسٹر سکول تے کرائسٹ چرچ، آکسفورڈ وچ تعلیم حاصل کیتی۔ فوج وچ شامل تھیوݨ توں پہلے گھڑسوار افسر دے طور تے مختصر کیریئر گزارا۔ باقی زندگی کھیݙ تے جوئے کیتے وقف کر ݙتی۔ لندن توں برائٹن اسٹیج کوچ چلائی تے کیمبرج شائر دے ڈپٹی لیفٹیننٹ، ملیشیا کیپٹن تے مجسٹریٹ وی ہئی۔ بستر مرگ تے شادی کر ڳھدی تے مرݨ تے بیرنٹی ناپید تھی ڳئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
قاضی عسکر مصطفیٰ عزت آفندی

[thumb|قاضی عسکر مصطفیٰ عزت آفندی دا خطاطی دا تیارکردہ [حلیہ شریف]]
**قاضی عسکر مصطفیٰ عزت آفندی** (ڄمݨ: 1801ء – وفات: 16 نومبر 1876ء) عثمانی خطاط ہن۔

## ابتدائی حالات
مصطفیٰ عزت آفندی 1801ء وچ توسیا وچ پیدا تھئے۔

## وفات
مصطفیٰ عزت آفندی 75 سال دی عمر وچ 16 نومبر 1876ء کوں استنبول وچ فوت تھئے۔

## نگارخانہ

فائل:Mustafa_Izzet.jpg
فائل:Hilye-i_Serif_6.jpg
فائل:Hilye-i_serif_4.jpg


## ٻیا ݙیکھو

* سلطنت عثمانیہ
* اسلامی خطاطی
* توسیا

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
میخائل آسٹروگرادسکی

میخائل آسٹروگرادسکی دا تعلق یوکرین نال ہئی۔ او ریاضی دان تے طبیعیات دان ہن۔ اِنہاں دا سال پیدائش 1801ء ہے۔ اِنہاں نے 1 جنوری 1862ء کوں وفات پاتی۔

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
دامان علاقے دی سوہݨی مثال

دامان علاقہ، جیندا جغرافیائی دریائے سندھ تک اتے راقم الحروف ثقافتی دائرہ کار وسیع دی نئیں بلکہ مختصر تعارف کراونڑ دی کوشش کریندا پئے پچادھ چوٹی بالا  ہک ایجھا علاقہ ہے جتھاں بلوچ سرائیکی  بغلانی ، برمانی قبیلے صدیاں توں رواداری دی مثال قائم ہے ۔ ایہ او خطہ ہے جتھاں زبان صرف گالھݨے دا ذریعہ کائنی، بلکہ ہک ایسا ثقافتی رشتہ ہے جیڑھا دلاں کوں جوڑیندے۔  

سرائیکی زبان: محض لفظاں کائنی، بلکہ تہذیبی سانجھ
  
سرائیکی زبان اساݙے آباؤ اجداد دی سوچ، وسوں تے جذبات دی امین ہے۔ ایندا ہر محاورہ، ہر ڳیت تے ہر کہاݨی اساݙی تاریخ دے کہیں نہ کہیں ورقے نال جُڑی ہوئی ہے۔ مثال دے طور تے:  

"جیویں مُلک دا پاݨی، تیویں لوکاں دا ویلا"  
  ایہ محاورہ زندگی دی بے ثباتی تے وقت دی رفتار کوں ایویں بیان کریندا ہے جیویں کوئی فلسفی اپݨے تجربے سݨیندا پئے ۔  

"دل دے اندر جو ہووے، چہرے تے اوہو ٹلہے"  
  ایں جملے وچ انسانی نفسیات دی گہرائی کوں سمجھݨ دی کو شش کیتی ڳئی ہے۔  

ثقافتی ہم آہنگی: دامان دی پہچان
 
 بغلانی، تے برمانی بلوچ سرائیکی قبیلے دی مشترکہ رہائش ایں ڳالھ دا ثبوت ہے جو جݙاں لوک ہک ݙوجھے دی زبان، ریت تے رواج دا احترام کرن، تاں معاشرہ ہک سنگت دی صورت اختیار کر گھندے۔ سرائیکی زبان ایندے وچ ہک "واسطے" دا کم کریندی ہے، جیڑھی مختلف ثقافتاں دے درمیان ہک ُپل دا کم کریندی ہے۔  

علم و ادب دے محافظ: ڈاکٹر عباس برمانی تے سئیں فرید ساجد لغاری 

ایں خطے دی مٹی  ڈاکٹر عباس برمانی تے سئیں فرید ساجد لغاری جہے لوک پیدا کیتن، جیڑھے سرائیکی زبان تے ثقافت دی ترویج کیتے سرگرداں رہ ڳن۔ انہاں دیاں کتاباں تے تحقیقی کم صرف تاریخ دا حصہ کائنی، بلکہ اڳوݨ دے نسلاں کیتے مشعل راہ ہن۔ انہاں دے کم توں ایہ سبق ملدے جو اپݨی زبان دی خدمت کرݨا ہر سرائیکی دا فرض ہے۔  

سرائیکی زندہ رہوسی تاں اساݙی شناخت زندہ رہسی
 
جے اساں سرائیکی کوں گھر، بازار تے ادب وچ استعمال کریسوں، تاں ایہ نہ صرف زندہ رہسی، بلکہ اساݙی نسل نوں وی اپݨی روایت نال جوڑی رہسی ۔ دامان دی ثقافتی رنگارنگی اساݙی طاقت ہے تے سرائیکی ایندا سب توں وݙا حوالہ۔  
سرائیکی صرف زبان کائنی، اساݙی سوچ، اساݙا اظہار تے اساݙی پہچان ہے۔ اڄ وی جݙاں دامان دے پہاڑیں تے ہوا وچ سرائیکی ڳیت ڳون٘ڄے ویندن، تاں لڳدے جیویں ایہ دھرتی آپ وی سرائیکی ٻولیندی پئی ہے۔ اساݙا فرض ہے جو اساں ایں صدیں پرانے ورثے کوں سنبھال کے رکھوں  
سرائیکی زبان دے ہک سپاہی دی لکھت
اورنگزیب اورنگ بغلانی دامان علاقہ
پچادھ چوٹی بالا
ولیم بیوکلرک، سینٹ البانس کے 9ویں ڈیوک

ولیم اوبرے ڈی ویری بیوکلرک، سینٹ البانس دے 9ویں ڈیوک (24 مارچ 1801ء - 27 مئی 1849ء) ہک انگریز اشرافیہ تے کرکٹ کھݙاری ہئی۔

## ابتدائی زندگی
ولیم اوبرے ڈی ویری بیوکلرک 24 مارچ 1801ء کوں پیدا تھیا۔ او ولیم بیوکلرک، سینٹ البانس دے اٹھویں ڈیوک تے ایں دی ݙوجھی ذال، سابقہ ماریا جینیٹا نیلتھورپ دا پتر ہئی۔ ایں دے ݙاݙا ݙاݙی لیڈی کیتھرین پونسنبی تے اوبرے بیوکلرک، سینٹ البانس دے 5ویں ڈیوک، 1761ء توں 1768ء تک تھیٹ فورڈ دے رکن پارلیمنٹ تے 1768ء توں 1774ء تک ایلڈبورو دے رکن ہن۔ ایندی والدہ لٹل گرمزبی ہال (لنکن شائر دے سابق ہائی شیرف) دے جان نیلتھورپ تے میری کراففٹ (ݙوجھی دھی، ہیکتھورن ہال دے رابرٹ کرافٹ دی پہلی ذال دی طرفوں) دی کلہی دھی تے وارث ہئی۔

### کرکٹ
کرکٹ ایں 1817ء وچ ہیمپشائر کیتے ہک فرسٹ کلاس کرکٹ میچ کھیݙا۔ او میریلیبون کرکٹ کلب دا رکن ہئی۔ 

### ذاتی زندگی
16 جون 1827ء کوں ایں لندن وچ ہیریئ ٹکوٹس (1777ء–1837ء) نال شادی کیتی، جیہڑی ایں توں 23 سال وݙی ہئی۔ ہیریئٹ، بینکر تھامس کاؤٹس دی بیوہ تے لیفٹیننٹ میتھیو میلن دی دھی، ہک اداکارہ ہئی جیں بالآخر ڈری لین وچ اداکاری کیتی۔ ایندا انتقال 6 اگست 1837ء کوں تھیا تے ایں اپݨی خوش قسمتی اپݨی مترائی پوہتری دے کول چھوڑ ݙتی جیں اپݨا کنیت بدل تے انجیلا برڈیٹ کاؤٹس رکھ ڳھدا۔ 29 مئی 1839ء کوں ایں ݙوجھی شادی، الزبتھ کیتھرین گبنز ہاربی، لیسٹر شائر وچ کیتی۔ الزبتھ میجر جنرل دی سب توں نکی دھی ہئی۔ کلفرش دے جوزف گبنز، اِنہاں دی پہلی ذال شارلٹ باتھو (جیمز باتھو دی دھی) دی طرفوں۔ اِنہاں دے ترائے ٻال ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1787-1826)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ولیم ڈینیسن (کرکٹ کھݙاڑی)

ولیم ڈینیسن (13 جنوری 1801 - 9 مارچ 1856) 19 ویں صدی دے وسط وچ ہک صحافی، مصنف، منتظم تے کھلاڑی دے طور تے انگلش کرکٹ نال منسلک ہئی۔

اپݨی جوانی وچ ہک "ممتاز روور"، ڈینیسن میریلیبون کرکٹ کلب دے رکن ہن، جیندے کیتے او کئی اہم میچاں وچ نظر آئے۔ تاہم، اگرچہ ایں دا کیریئر 1832 توں 1847 تک پھیلا ہویا ہئی، لیکن او صرف ہک ایجھا کھلاڑی ہئی جیں صرف 8 کھیݙاں وچ حصہ ڳھدا۔ ہک بلے باز دے طور تے، ڈینیسن 12 دے اعلی اسکور تے 3.77 دی اوسط نال محض 34 رنز بݨائے۔ او باؤلر دے طور تے زیادہ کامیاب رہا، جیں 12.41 دی اوسط نال 30 وکٹاں حاصل کیتیاں، بہترین اعداد و شمار 6-72 دے نال۔ او بظاہر پہلا کھݙاڑی ہئی جیں اہم میچاں وچ سست راؤنڈ آرم دیاں گیندیں کیتیاں، جیندے کیتے ایں "اسٹک ایم اپ" ڈینیسن دا عرفی ناں حاصل کیتا۔ 

ڈینیسن سرے کاؤنٹی کرکٹ کلب دے پہلے اعزازی سیکرٹری ہووݨ کیتے مشہور ہن جݙݨ ایندی بنیاد 1845 وچ رکھی ڳئی ہئی، او 1848 تک ایں عہدے تے رہے۔ ایں 25-26 مئی 1846 کوں ایم سی سی دے خلاف اپݨے افتتاحی میچ وچ کاؤنٹی کیتے ہک فرسٹ کلاس کھیݙ پیش کیتا۔  

او تقریباً 25 سال تک کرکٹ رپورٹر ہن تے لندن وچ دی ایرا اخبار دے باقاعدہ کالم نگار ہن۔ اِنہاں 1840 دےݙہاکے وچ ٹائمز کیتے لکھیا تے او دی اسپورٹنگ میگزین دے عملے وچ وی شامل ہن۔ 1844 تے 1847 دے درمیان ایں دی کرکٹرز کمپینیئن دے ناں نال ہک سالانہ اشاعت تیار کیتی، جیندے وچ پچھلے سیزن دے کھیݙ دا خلاصہ فراہم کیتا ڳیا ہئی۔ اِنہاں کرکٹ: اسکیچز آف دی پلیئرز (1846) کتاب وی لکھی جیہڑی الیون ٹیم دے نال اِنہاں دی شمولیت دی عکاسی کریندی ہے۔ 

## انتقال
انتقال ڈینسن دا انتقال 9 دسمبر 1856 کوں لندن وچ بلیک ہیتھ دے نیڑے تھیا، پریس وچ اے ڳال نوٹ کیتی ڳئی کہ او اپݨیاں ٻہوں ساریاں ملنسار تے بہترین خوبیاں دی وجہ توں زندگی وچ اُبھرن گے، جیندے دی وجہ توں دوستاں دے ہک وݙے حلقے وچ اِنہاں دا شمار تھیندا ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1827-1863)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
پیو پیکو

پیو پیکو کیلیفورنیا دے ہک سیاست دان، رینچیرو تے کاروباری شخصیت ہن، جیہڑے میکسیکی حکمرانی دے تحت التا کیلیفورنیا دے آخری گورنر دے طور تے خدمات انجام ݙیوݨ کیتے مشہور ہن۔

## ٻیا ݙیکھو

* کیلیفورنیا

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
چارلس کمبرلینڈ (آسٹریلوی کرکٹر)

چارلس براؤنلو کمبرلینڈ (1801ء – 26 نومبر 1882ء) ہک آسٹریلوی کرکٹ کھݙاری ہئی۔ ایں وکٹوریہ کیتے 2 فرسٹ کلاس کرکٹ میچ کھیݙے۔ او میلبورن کرکٹ کلب کیتے وی کھیݙدا ہئی۔ کمبرلینڈ برطانوی فوج وچ ہک میجر جنرل ہئی۔ ایں 59ویں رجمنٹ دی کئی سالاں تک کمانڈ کیتی جݙݨ اے تسمانیہ وچ تعینات ہئی۔ کمبرلینڈ کوں جون 1842ء وچ وین ڈائی مینز لینڈ کیتے امن دا انصاف بݨایا ڳیا ہئی۔

## ٻیا ݙیکھو

* وکٹوریہ کےاول درجہ کرکٹ کھلاڑیوں کی فہرست

## حوالہ جات

ونکی:کھݙاڑی
ونکی:آسٹریلیا دے کھݙاڑی
ونکی:آسٹریلیا
ڈیوڈ فاراگٹ

ڈیوڈ گلاسگو فاراگٹ (انگریزی: David Glasgow Farragut) (تلفظ: /ˈfærəɡət/)؛ جولائی 5, 1801 – اگست 14, 1870) امریکی خانہ جنگی دے دوران ریاستہائے متحدہ بحریہ دے فلیگ آفیسر ہن۔ او ریاستہائے متحدہ دی بحریہ وچ پہلے ریئر ایڈمرل، وائس ایڈمرل تے ایڈمرل ہن۔ اِنہاں کوں موبائل بے دی جنگ وچ اپݨے آرڈر کیتے یاد کیتا ویندے، جینکوں عام طور تے امریکی بحریہ دی روایت وچ "ڈیم دی ٹارپیڈو، فل سپیڈ اگے" دے طور تے بیان کیتا ویندے۔

## ٻیا ݙیکھو

* ریاستہائے متحدہ بحریہ

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
کھڑک سنگھ

مہاراجا کھڑک سنگھ (1801-1840) سکھ سلطنت دا ݙوجھا حکمران ہئی۔ او مہاراجا رنجیت سنگھ دا پتر ہئی۔ جون 1839ء کوں تخت نشیں تھیا مگر ایں دے پتر نو نہال سنگھ نے اینکوں معزول کر ݙتا تے نظر بند کر ݙتا۔ نومبر 1840ء کوں قید وچ ہی وفات پاتی۔ او افیون دا رسیا ہئی تے ایں وچ اپݨے پیو جھئیں کوئی صلاحیت نہیں ہئی۔ ایں نے دھیان سنگھ ڈوگرہ کوں وزارت عظمیٰ ݙیوݨ دی اپݨے پیو دی وصیت کوں نظر انداز کر ݙتا تے چیت سنگھ کوں اپݨا مقرب خاص بݨا ڳھدا، جیں توں خالصہ دربار وچ ڈوگرہ برادری دی قدر و قیمت کم تھی ڳئی۔ ڈوگرہ برادران نے سازشاں دا جال وچھا ݙتا تے لاہور وچ اے افواہ گردش کرݨ لڳی کہ مہاراجا کھڑک سنگھ نے انگریزاں نال معاہدہ کیتا ہے۔ گلاب سنگھ ڈوگرہ تے ٻئے سرداراں نے کھڑک سنگھ دی ذال چاند کور تے ایندے پتر نو نہال سنگھ کوں باور کرایا کہ سکھ حکومت دی بقاء کیتے لازم ہے کہ کھڑک سنگھ کوں معزول کیتا ونڄے تے نو نہال سنگھ کوں راجا دی ڳدی تے ٻلہایا ونڄے۔ چاند کور تے نو نہال سنگھ نے ایں تجویز کوں من ڳھدا، مگر اِنہاں کھڑک سنگھ دی زندگی دی شرط عائد کر ݙتی۔ فریقین وچ گفت و شنید دے بعد 5 اکتوبر 1839ء دی رات دھیان سنگھ تے ایندے بھرا خواب گاہ وچ داخل تھئے تے کھڑک سنگھ کوں گرفتار کر ڳھدا ڳیا، جݙݨ کہ ایندا مقرب خاص چیت سنگھ مارا ڳیا۔ کھڑک سنگھ معزول تھیوݨ دے بعد 10 مہینے تک زندہ رہیا۔ اینکوں لاہور وچ نظر بند رکھا ڳیا جتھاں اینکوں زہر ݙتا ڳیا جیندے نتیجے وچ ایندی وفات 5 نومبر 1840ء کوں تھئی۔ ایندی چتا وچ ݙو ذالیں تے ست کنیزاں نے ستی تھیوݨ قبول کیتا۔

## حوالہ جات

ونکی:لاہوری شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:پنجابی شخصیتاں
گوڈفرے ویگن

گاڈفرے تھامس ویگن (1 ستمبر 1801ء - 12 جولائی 1863ء) ہک انگریز شوقیہ کرکٹ کھݙاری تے مسافر ہئی۔

## ابتدائی زندگی
ویگن 1 ستمبر 1801ء کوں والتھمسٹو وچ پیدا تھیا ول ایسیکس وچ تھامس ویگن دا وݙا پتر ہئی۔ او 1817ء وچ ہیرو سکول وچ داخل تھیا، 1824ء وچ بیرسٹر بݨ ڳیا تے لنکنز ان دا ممبر ہئی۔

### کرکٹ کیریئر
او بنیادی طور تے ہیمپشائر دیاں ٹیماں نال وابستہ ہئی تے ایں 1819ء توں 1845ء تک فرسٹ کلاس میچاں وچ 11 معروف کھیݙاں پیش کیتیاں۔

### سفر
1831ء وچ ویگن نے فارس کیتے انگلستان چھوڑا تے ول ہندوستان دا سفر کیتا۔ ایں اگلے 7 سال شمال مغربی ہندوستان تے وسطی ایشیا وچ سفر کریندے ہوئے گزارے۔ 1835ء تے 1838ء دے درمیان ایں کشمیر تے لداخ وچ وݙے پیمانے تے سفر کیتا تے او پہلا یورپی ہئی جیں بلتستان دا دورہ کیتا۔ ایندی غیر سرکاری حیثیت، ویلے تے کشمیر دے ابھے وچ ایں دے بار بار وسیع سفر دے باوجود، اسکردو تے سالٹورو پاس تک پہنچݨ دے باوجود کشمیر دا سفر کرݨ دا اجازت نامہ حاصل کرݨ وچ ایندی آسانی دی روشنی وچ، اے تجویز کیتا ڳیا ہے کہ او گریٹ گیم وچ ملوث جاسوس تھی سڳدا ہے۔ 1836ء وچ ویگن نے افغانستان دا دورہ کیتا تے امیر دوست محمد نال ملاقات کیتی۔ آکھیا ویندے کہ او پہلا انگریز ہئی جیں کابل دا دورہ کیتا۔ ایں 1837ء وچ سکھ سلطنت دے لاہور دربار دا دورہ کیتا او نانگا پربت کوں بیان کرݨ آلا وی پہلا شخص ہئی۔ 1852ء دے بعد ویگن نے میکسیکو، نکاراگوا، ویسٹ انڈیز تے امریکا دا سفر کیتا۔ ایں اپݨے سفر دے بارے وچ کئی کتاباں شائع کیتیاں۔ 1841ء وچ وسطی تے جنوبی ایشیا وچ رہݨ آلی ہک جنگلی بھیݙ یوریل کوں اِنہاں دے اعزاز وچ سائنسی ناں اووس وگنی ݙتا ڳیا۔ 1892ء وچ قراقرم دی اپݨی مہم دے دوران، کانوے نے کئی اِیں طرح دے گلیشیئرز دے ناں رکھے جیہڑے ایں پہلے ݙٹھے نہ ہن، اِنہاں وچوں ہک وگنی گلیشیر ہئی۔ 

## ٻیا ݙیکھو

* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* میریلیبون کرکٹ کلب کے کھلاڑیوں کی فہرست (1787-1826)

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:لندن دیاں ڄمان٘درو شخصیتاں
ونکی:انگریز سفر نامہ نگار
ہوش محمد شیدی

ہوش محمد شیدی (پیدائش: 1801ء - وفات: 1843ء) سندھ تے تالپور خاندان دی حکمرانی وچ بہادر سپہ سالار ہن۔ ہوش محمد شیدی میانی دی جنگ دے میدان دے نیڑے دبی دے میدان وچ انگریزاں دے خلاف اپݨے وطن دے دفاع وچ وݙی بہادری نال لڑدے ہوئے شہید تھئے۔ اِنہاں دی زبان تے ہک ہی نعرہ ہئی کہ مرویسوں مرویسوں پر سندھ نہ ݙیسوں۔ اے نعرہ سرائیکی زبان وچ ہے۔ تالپور حکمران سرائیکی تے سندھی ٻولیندے ہن۔ ہوش محمد دی پرورش تالپوراں دے ہاں تھئی ہئی اِیں کیتے او سرائیکی وی ٻولیندے ہن۔ ہوش محمد دا تعلق شیدی گھرانے نال ہئی۔ او جوانی وچ فوج وچ بھرتی تھئے۔ وݙے نڈر تے جوش والے ہن۔ انگریزاں نال جنگ دے ویلے اے وݙے جوش تے طیش وچ ہن۔ مختصر خطاب وی کیتا ہئی۔ ہوش محمّد دے علاوہ سندھ دے دفاع وچ ہک کردار چانڈیو قبیلے دا وی ہے جیں سندھ دی بقا دی خاطر قربانیاں ݙتیاں۔ 

## حوالہ جات

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:سندھی شخصیتاں
ونکی:شیدی قوم
ونکی:سندھی ثقافت
لارا پوئیٹراس

لارا پوئیٹرس ہک امریکی دستاویزی فلمساز ہے۔ نیویارک وچ مقیم رہی۔ عراق جنگ وچ دستاویزی فلم بݨائی جیندے توں امریکی سرکار اوندی حب الوطنی تے شک کرݨ لڳی تے ہݨ سفر دے دوران اوندے تے خاص نوازشات کریندے ہوئے ہراساں کریندی ہے۔

2013ء وچ سنوڈن نے گارجین دے اخبار نویس گلن گرینوالڈ کوں پیغام بھڄایا جو اوندے کول امریکی جاسوسی بارے مواد ہے مگر اوہ صرف پی جی پی دے ذریعے انکرپشن طریقہ نال برقی رابطہ قائم کرݨ چاہندا ہے۔ گرینوالڈ ایں ٹیکنالوجی توں نابلد ہئی، چنانچہ گرینوالڈ دی جہالت دی وجہ نال رابطے وچ ٻہوں تاخیر تھئی۔ تنگ تھی کے سنوڈن نے مواد لارا پوئیٹرس کوں بھڄایا جو ایں ٹیکنالوجی توں واقف ہئی۔ پوئیٹرس دے ذریعے مواد گرینوالڈ کوں مِلیا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:امریکی فلم پروڈیوسر زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:امریکی شخصیتاں
ونکی:بوسٹن دیاں شخصیتاں
ونکی:فلم پروڈیوسر
ونکی:فلمی ہدایت کار
ونکی:امریکی فلم ہدایت کار
ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی زنانیاں
ونکی:امریکی فلم پروڈیوسر
ونکی:امریکی فلم ہدایت کار زنانیاں
مارلین لوڈن

مارلن لوڈن (12 جولائی 1946ء - 6 اگست 2022ء) ہک امریکی مصنفہ، انتظامی مشیر تے تنوع دی وکیل ہَن۔ لوڈن کوں 1978ء دی تقریر دے دوران "شیشے دی چھت" دی اصطلاح وضع کرݨ دا سہرا ݙتا ویندا ہئی۔ لوڈن بی بی سی سیریز 100 ویمن وِچ نمایاں پینلسٹ ہَن جتھاں انّھاں نے کم دی جاہ تے صنفی امتیاز دے کردار تے تبادلہ خیال کِیتا۔ اوہ سائراکیوز یونیورسٹی دی سابق طالبہ ہَن۔ انّھاں نے ترے کتاباں تصنیف کِیتیاں جیڑھیاں افرادی قوت وِچ ملازمین دے تنوع تے مرکوز ہَن۔

## ذاتی زندگی تے موت
لوڈن دی پیدائش 12 جولائی 1946ء کوں نیو ہائیڈ پارک، نیویارک وِچ تھئی۔ اوہ پھپھڑاں دے کینسر دے نال ہک سال دی طویل جنگ دے بعد، 6 اگست 2022ء کوں 76 سال دی عمر وِچ انتقال کر ڳئیں۔

## حوالے

ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ونکی:امریکی فعالیت پسند برائے زنانیاں دے حقوق
ونکی:صنفی مساوات
ونکی:امریکی مصنف
ونکی:وِیہویں صدی دیاں امریکی مصنف زنانیاں
نورا ایفرون

نورا ایفرون (1941ء-2012ء) نے پندراں فِلماں دیاں کہانیاں لِکّھیاں جِنّھاں وِچ یو ہیو گوٹ میل، سلک ووڈ تے انّھاں دی آخری فلم جولی تے جولیا وی شامل ہن۔

انّھاں کوں ترائے واری آسکر انعام کِیتے نامزد کِیتا ڳیا پر کݙاہیں اوہ اِیہ انعام نہ جِت سڳیاں۔ اوہ سلیپ لیس اِن سیاٹل تے وین ہیری میٹ سیلی جیہاں کامیاب ہالی ووڈ فِلماں دیاں کہانی کار تے ہدایت کار ہن۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:یہودی فلمی شخصیتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں
ونکی:وِیہویں صدی دے امریکی ناول نگار
ونکی:امریکی فلم ہدایت کار
ونکی:امریکی فلم پروڈیوسر
ونکی:امریکی ناول نگار زنانیاں
ونکی:امریکی فلم ہدایت کار زنانیاں
ونکی:امریکی فلم پروڈیوسر زنانیاں
ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
نیللی بیلے

نیللی بیلے (5 مئی 1864 - 27 جنوری 1922) امریکی صحافی الزبتھ کوچرن سیمین دا قلمی ناں ہئی۔ اوہ ہک مصنف، صنعت کار، موجد تے خیراتی کم کرݨ والی وی ہئی۔ جولس ورن دے افسانوی کردار فلیز فوگ دی نقل کریندے ہوئے ریکارڈ توڑ 72 ݙینہاں وچ دنیا دے گرد سفر کرݨ تے ہک ذہنی بیماری دے ادارے کوں جانچݨ کِیتے پاگل تھیوݨ دا بہروپ بھرݨ، نیللی بیلے دی وجہِ شہرت بݨا۔ اوہ اپݨے ایں شعبے دی بانی ہئی تے انّھاں تفتیشی صحافت دی ہک نویکلی قسم متعارف کروائی۔

## ابتدائی سال
نیللی بیلے دا پیدائشی ناں الزبتھ جین کوچرن ہئی۔ انّھاں ’’کوچرن ملز‘‘ وچ جنم گِھدا، جیڑھا ہݨ بیورل ٹاؤن شپ، آرم سٹرونگ کاؤنٹی، پنسلوانیا دے پٹس برگ مضافات دا ہک حصہ ہے۔ انّھاں دے پیؤ، مائیکل کوچرن، معتدل مزدور تے کارخانے وچ کم کرݨ والے ہَن جنّھاں نے میری جین نال شادی کیتی۔ زیادہ تر گلابی رنگ دا لباس پاوݨ دے باعث الزبتھ کوں اڳوں ’’پنکی‘‘ (گلابی) آکھ کے پکارا ویندا ہئی۔ الزبتھ ہک میقات تک میقاتی درس گاہ (بورڈنگ اسکول) وچ زیرِ تعلیم رہی، پر رقم نہ ہووݨ دے باعث انّھاں مجبوراً اسکول چھوڑݨا پیا۔

1880 وچ اوہ تے انّھاں دا ٹٻر پٹس برگ منتقل تھی ڳئے۔ جݙݨ ’’پٹس برگ ڈسپیچ‘‘ وچ ہک جارحانہ زن بیزار کالم بعنوان ’’واٹ گرلز آر گڈ فار‘‘ (What Girls Are Good For) چھپیا تاں الزبتھ نے ’’لونلی اورفن گرل‘‘ (تنہا یتیم لڑکی) دے قلمی ناں نال اوندے دا جوش تے جذبات نال بھریا رد عمل لکھ تے مدیر کوں بھڄ ݙتا۔ مدیر، جارج میڈن، انّھاں دے جذبے توں متاثر تھئے تے ہک اشتہار دے ذریعے لکھاری کوں اپݨی سُنڄاݨ ݙکھاوݨ دی دعوت ݙتی۔ جݙݨ کوچرن نے اپݨے آپ کوں مدیر نال متعارف کروایا تاں جارج نے انّھاں کوں اخبار وچ اپݨے قلمی ناں ہی نال ٻیا لکھݨ دی پیش کش کیتی۔ ڈسپیچ وچ انّھاں دے پہلے مضمون، ’’دی گرل پزل‘‘ (The Girl Puzzle) نے جارج کوں ہک واری پھیر متاثر کِیتا تے انّھاں نے الزبتھ کوں کل وقتی نوکری دی پیش کش کر ݙتی۔ اُوں ویلے وچ اخباراں وچ کم کرݨ والیاں زنانیاں قلمی ناں ورتیاں ہَن تے الزبتھ کِیتے مدیر دی طرفوں ’’نیللی بیلے‘‘ (Nellie Bly) دا قلمی ناں تجویز کِیتا ڳیا جیڑھا اسٹیفن فوسٹر دے معروف گیت ’’نیلے بلے‘‘ (Nelly Bly) توں گِھدا ڳیا ہئی۔ اگرچہ الزبتھ خود اپݨاں ناں ’’نیلے بلے‘‘ (Nelly Bly) رکھݨا چاہندی ہئی پر مدیر نے غلطی نال Nellie لکھ ݙِتّا تے ایہہ غلطی ہمیشہ کِیتے رہ ڳئی۔

بطور لکھاری، نیللی نے شروع وچ زیادہ تر کم کرݨ والیاں عورتاں دے ابتر حالات کوں اپݨا موضوع بݨایا۔ انّھاں نے کارخانیاں وچ کم کرݨ والیاں زنانیاں دے بارے وچ تحقیقی تے تفتیشی مضامین دا ہک سلسلہ لکھیا، پر ادارتی دباؤ نے انّھاں کوں فیشن، معاشرے تے باغبانی نال تعلق رکھݨ والے موضوعات دا احاطہ کرݨ کِیتے نام نہاد ’’زنانیاں دے صفحات‘‘ دے شعبے وچ دھکّے ݙِتّا۔ اپݨیاں ذمہ داریاں توں غیر مطمئن الزبتھ نے ہک قدم چُکیندے ہوئے میکسیکو دا سفر کِیتا تاں جو بطور غیر ملکی نامہ نگار کم کر سڳے۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:امریکی صحافی
ونکی:امریکی ناول نگار زنانیاں
ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویہویں صدی دیاں امریکی مصنف زنانیاں
ولو ولسن

گنڈولن وِلّو وِلْسن (انگریزی:**Gwendolyn Willow Wilson)**  (جنم 31 اگست 1982) ہِک امریکی کومکس لکھاری، نثری مصنفہ تے مضمون نگار ہِن۔ اُنّھاں دی مشہور نثری کتاباں وِچ ناول "الف دی انْسین" (2012) تے "دی برڈ کنگ" (2019) شامل ہِن۔ اوہ مارول کومکس کِیتے مس مارول دے نویں ورژن کِیتے مشہور ہِن، جیڑھی 16 سالہ مسلمان سپر ہیرو کمالہ خان دی کہانی ہِے۔ اُنّھاں دا کم عموماً جادوئی حقیقت پسندی دے طور تے سمجھیا وین٘دا ہِے۔

## ابتدائی حیاتی
وِلْسن دا جنم 31 اگست 1982 وِچ مونماؤتھ کاؤنٹی، نیو جرسی وِچ تِھیا ہَئی تے اوہ مورگن ول وِچ وڈّی تِھئی ہَن۔ وِلْسن اِتّھوں 12 سال دی عمر تائیں رہئی۔ پر 2013 وِچ نیوزراما نال انٹرویو وِچ اُنّھاں نے غلطی نال آکھیا ہَئی جو اُنّھاں دا جنم مورس کاؤنٹی وِچ تِھیا ہَئی تے اوہ اِتّھوں پہلے 10 سال رہئی ہَن۔ اُنّھاں دے والدین ملحد ہَن جِنّھاں نے 1960 دے دہاکے وِچ پروٹسٹنٹ مذہب چھوڑ ڈِتّا ہَئی، اِس واسطے وِلْسن دا پَلّھݨ کِہیں مذہبی گھرانے وِچ نہ تِھیا۔ وِلْسن دا پہلا رابطہ کومکس نال اُس ویلے تِھیا جڈّاں اوہ پنجویں جماعت وِچ ایکس-مین والی سگریٹ دے خلاف پمفلٹ پڑھدی ہَن۔ اِیہ کردار اُنّھاں کوں بہت پسند آئے تے اوہ ہفتے دے ہِک روز ایکس-مین کارٹون ݙیکھݨ لڳ پئے۔ ٻہوں سال بعد اوہ تے اُنّھاں دا ٹَٻَّر بولڈر، کولوراڈو چلے ڳئے، جتّھاں وِلْسن نے کومکس تے ٻئے ثقافتی شوق جیویں جو ٹیبل ٹاپ رول پلیئنگ گیمز جاری رکھے۔

## اسلام قبول کرݨ
ہائی سکول دے بعد، وِلْسن نے بوسٹن یونیورسٹی وِچ تاریخ دی ڈگری کِیتے داخلہ گِھدّا۔ اپݨے دُوجے سال دے دوران، اُنّھاں کوں ایڈرینل دے مسائل دا سامݨا تِھیا تے اِیہ تکلیف اُنّھاں کوں مختلف مذاہب، جیویں جو بدھ، یہودی، عیسائی تے مسلم مذہب دا مطالعہ کرݨ تے مجبور کِیتا۔ یہودیت دا مطالعہ کرݨ دے بعد اوہ اسلام تے مرکوز تِھی ڳئی، جیڑھا اُنّھاں کوں اِس واسطے پسند آیا جو "مسلمان تِھیوݨ ہِک معاہدہ ہِے تُہاݙے تے خدا دے درمیان"۔ 9/11 دے دہشت گرد حملے نے اُنّھاں دے مذہبی مطالعے کوں متاثر کِیتا — اِیں خوف نال جو شاید اُنّھاں نے مذہب کوں غلط سمجھ گِھدّا ہِے — پر بعد وِچ اُنّھاں نے اپݨی پڑھائی جاری رکھی۔

2003 وِچ، گریجویشن کنوں ٻہوں پہلے، وِلْسن نے قاہرہ وِچ اَن٘گریزی پڑھاوݨ دی پیشکش قبول کِیتی۔ ہوائی جہاز دے سفر دے دوران، وِلْسن نے اسلام قبول کر گِھدّا۔ اُنّھاں دے مطابق، اُنّھاں نے "خدا نال صلح کر گِھدی۔ میں اُون٘ہاں کوں اللہ آکھیا۔" بٹرفلائی مسجد دے مطابق، قاہرہ پُڄݨ دے بعد، وِلْسن نے چِپکے چِپکے اسلام دا پابند رہوݨ دی کوشش کِیتی، پر ہِک مصری نال منگنی دے بعد اُون٘ہاں نے اِیکوں زیادہ کھُل دے اپݨا گِھدّا۔

## حوالے

ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ناول نگار زنانیاں
ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
پیٹریسیا کارنویل

پیٹریسیا کارنویل (انگریزی: Patricia Cornwell) ہک مشہور امریکی مصنفہ ہن جو زیادہ تر کرائم فکشن، خاص طور تے فرانزک کرائم تھرلرز کِیتے ڄاݨیاں ویندیاں ہن۔ اوہ اپݨی "کی اسکارپیٹا" سیریز دی وجہ نال مشہور تِھیاں، جیندے وِچ ہک فرانزک پیتھالوجسٹ مختلف پیچیدہ قتلیاں دی تفتیش کریندی ہئی۔

پیٹریشیا کارنویل دیاں تحریراں جدید فرانزک سائنس تے مبنی تِھیندیاں ہن تے حقیقی زندگی دیاں کرائم انویسٹی گیشنز توں متاثر تِھیندیاں ہن۔ انّھاں دیاں کہانیاں سنسنی خیز تے تفصیلی تِھیندیاں ہن، جو قارئین کوں ہک حقیقت پسندانہ تجربہ فراہم کریندیاں ہن۔

## حوالے

ونکی:امریکی مصنف
ونکی:امریکی شخصیتاں
ونکی:زنانیاں
ونکی:وِیہویں صدی دے امریکی ناول نگار
ونکی:وِیہویں صدی دیاں امریکی مصنف زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی ناول نگار زنانیاں
ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
ڈینیکا روم

ڈینیکا انتھونی روم (جنم 30 ستمبر 1984)  ہِک امریکی صحافی تے ڈیموکریٹک پارٹی دی سیاست دان ہِن۔ 2017ء دے ورجینیا دے انتخابات وِچ اوہ ورجینیا ہاؤس آف ڈیلیگیٹس کِیتے چُݨیا ڳئیاں، 13 جون کوں 13ویں ضلع کِیتے ڈیموکریٹک پرائمری تے 7 نومبر کوں تِھیوݨ آلے عام انتخابات وِچ کامیابی حاصل کِیتی۔ اوہ ورجینیا دی جنرل اسمبلی کِیتے چُݨیا ڳیاں والی پہلی ٹرانس جینڈر شخصیت ہِن تے جنوری 2018ء وِچ کِسے وی امریکی ریاستی مقننہ وِچ کُھل دے ٹرانس جینڈر ہووݨ دے نال چُݨیا ڳیاں تے خدمت کرݨ آلے پہلے زنانیاں وِچوں ہِن۔ دسمبر 2017ء وِچ ایڈوکیٹ نے اُون٘ہاں کوں اپݨے "سال دی بہترین شخصیت" کِیتے حتمی فہرست وِچ جاہ ݙتی۔ جنوری 2018ء وِچ روم کوں ٹائم میگزین دے سرورق تے اُن٘ہاں دی "دی ایوینجر" فیچر وِچ شامل کِیتا ڳیا، جیڑھی مُلک بھر توں نویں زنانیاں اُمیدواراں تے چُݨیا ڳیاں عہدے داراں کوں نمایاں کریندی ہَئی۔

روم دا جنم پرنس ولیم ہسپتال وِچ تِھیا ہَئی تے اُون٘ہاں دی پرورش مناساس، ورجینیا وِچ تِھئی ہَئی۔  اُن٘ہاں دے پیو دی خودکشی نال موت تِھی ڳئی ہَئی جڈّاں اوہ ترے سال دی ہَن، تے اُن٘ہاں دے نانا انتھونی اولیوٹو نے اُن٘ہاں کوں پیو دی کمی محسوس نہ تِھیوݨ ݙتی۔ اپݨی ساری حیاتی مناساس، ورجینیا وِچ رہیندے ہوئے، اُون٘ہاں نے اپݨی زیادہ تر تعلیم اِتّھائیں حاصل کِیتی۔ اوہ گریڈ ٹری کِیتے لوچ لومنڈ ایلیمنٹری اسکول ڳئی تے بعد وِچ گریڈ ایٹ فور کِیتے آل سینٹس اسکول ڳئی۔ اِیں دے بعد اُون٘ہاں نے فیئر فیکس، ورجینیا وِچ پال سکس کیتھولک ہائی اسکول وِچ تعلیم حاصل کِیتی تے بعد وِچ صحافت کوں اڳّاں تَوڑݨ کِیتے اپݨے خالہ تے چاچا دے الما میٹر، سینٹ بوناونچر یونیورسٹی، نیو یارک ڳئی۔ سینٹ بوناوینچر یونیورسٹی وِچ ہِک طالب علم دے طور تے، اُون٘ہاں نے اپݨے پہلے سمسٹر وِچ چَنڳے نمبر حاصل کِیتے ہَن، حالانکہ اوہ ہوم ورک کنوں زیادہ موسیقی تے مرکوز ہَن۔ اُن٘ہاں دے پروفیسراں اُون٘ہاں کوں سخت، مستقل مزاج تے اِیں شخصیت دے طور تے بیان کِیتا جیڑھی اُن٘ہاں لوکاں کِیتے کم کریندی ہَئی جن٘ہاں دی آوازاں کوں اَکثر نظرانداز کر ݙِتا ویندا ہَئی۔ اوہ گریجویشن دے بعد ورجینیا واپس آ ڳئی ہَن۔

جڈّاں روم ٻالپݨ وِچ ہَن، اُن٘ہاں دے دادا اُون٘ہاں کوں آکھیا کرین٘دے ہَن، "میرے علم دی بُنیاد روز اخبار پڑھݨ نال تِھین٘دی ہِے۔" اِیں ڳالھ نے اُون٘ہاں کوں صحافی بݨݨ تے مجبور کِیتا۔ اوہ ساڑھے ݙہہ سال تک صحافی رہئی۔ کالج کنوں ٻاہر اُن٘ہاں دی پہلی نوکری 2006ء وِچ گینسولے، ورجینیا وِچ گینسولے ٹائمز وِچ ہَئی۔ اوہ گینس ویل ٹائمز تے پرنس ولیم ٹائمز دی لیڈ رپورٹر ہَن۔ اِیں دے بعد اوہ اگست 2015ء وِچ راک ویل، میری لینڈ وِچ مونٹگمری کاؤنٹی سینٹینیل وِچ نیوز ایڈیٹر دے طور تے کم کرݨ ڳئی ہَن، جتّھاں اوہ دسمبر 2016ء تک ملازم رہئی۔ اِیں دے بعد اُون٘ہاں نے عوامی عہدے کِیتے چُݨاوٴ لڑݨ دا فیصلہ کِیتا۔ اُن٘ہاں نے آکھیا جو اُن٘ہاں دے صحافتی کیریئر نے اُن٘ہاں کوں پالیسی دے مسائل دی وسیع معلومات فراہم کِیتیاں ہَن۔ اُن٘ہاں نے ورجینیا پریس ایسوسی ایشن کنوں 7 ایوارڈز جِتے۔

## حوالے

ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ورجینیا دیاں شخصیتاں
ونکی:امریکی سیاست دان
ونکی:اکویہویں صدی دے امریکی گائیک
ونکی:اکویہویں صدی دے امریکی سیاست دان
ونکی:اطالوی نژاد امریکی شخصیتاں
دامان دی مٹی

کجھ مٹیاں صرف مٹی کائنی ہوندیاں، او اپݨے وچ ہک پورے قصے دی سانجھ سمیٹے ہوندیاں ہن ۔ دامان دی مٹی وی ایہو جیہی ہے—ہک ایجھی سوڄ، جیندا ہر ذرّہ ساݙے بزرگاں دے پسینے، محبتاں تے جیوݨ دی ڳالھیں کوں اپݨے وچ سَمائے ہوئے ہے۔  

پیلھوں ݙینھ دی یاد 

دامان دے کھیتاں تے پکے پکے گندم دے دانے، جیویں سورج دی تپش نال سونے وانگوں چمکدے ہن۔ ہر بال دے کیتے ایہ مٹی ہک کھیݙ دا میدان ہئی۔ جڈاں ٻال مٹی دے گھروندے بݨاوے ہا، تے ڳلوبندے ہوئے ساکوں لڳدا ہا جو ایہ صرف مٹی کائنی، بلکہ ہک جیوتی ہے جیڑھی ساݙے نال ڳالھیں کریندی ہے۔  

مٹی دی مہک تے بزرگاں دے ݙاݙے

دامان دی مٹی دی مہک اوندے نالوں وی وݙی ہے جو او ساݙے ݙاݙے دے پیراں دی چاپ سمیٹی ہوئی ہے۔ او مٹی جتھاں بزرگاں دے ہتھاں نال کھیتاں کوں سینچیا ڳیا، جتھاں رات دے پہرے وچ لوک ڳیتاں دے نال فصل دی حفاظت کیتی ویندی ہئی۔ مٹی دے ایں ٹکڑے تے ساݙی وراثت دی داستان لکھی ہوئی ہے۔  

ہݨ دی نسل تے مٹی نال دوری
 
پر اڄ؟ اساں اینکوں "گندگی" سمجھ تے پچھوں سٹ ݙتے۔ نویں نسل دے پیر ایں مٹی تے ٹردے کائنی، او تاں کنکریٹ دے جنگلاں وچ پلدی پئی ہے۔ جیویں اساں مٹی نال اپݨا رشتہ توڑ ݙتے، ایویں اساں اپݨے اصولوں توں وی منہ موڑ گھدے۔  

ساݙی ذمہ داری  

دامان دی مٹی صرف ہک جغرافیہ کائنی، ایہ ساݙی پہچان ہے۔ اگر اساں اینکوں وسار ݙتا، تاں اساݙے پُتر پوتراں کوں کہیں ݙینھ اے وی نہ پتہ لڳسی جو اوں مٹی وچ اساݙا کہیڑھا راز ہئی؟    
دامان دی مٹی دی سوڄ کوں زندہ رکھو۔ اینکوں اپݨے ہتھاں وچ گھنو، ایندا سرائیکی پن محسوس کرو۔ کیوں جو جیڑھی قوم اپݨی مٹی نال پیار کریندی ہے، او کݙاہیں وی نئیں مردی... 
 
✍️ مٹی دی مہک، ساݙی یاد دا حصہ🌾

لکھت اورنگزیب اورنگ بغلانی دامان علاقہ پچادھ چوٹی بالا
کلیئر بوتھ لوس

کلیئر بوتھ لوس (10 مارچ 1903 – 9 اکتوبر 1987ء) ہک امریکی مصنفہ، سیاست دان، سفیر تے عوامی قدامت پسند شخصیت ہَن۔ ہک ورسٹائل مصنفہ، اوہ اپݨے 1936ء دے ہٹ ڈرامے "دی ویمن" کِیتے مشہور ہَن، جیندے وِچ تمام زنانیاں دی کاسٹ ہئی۔ انّھاں دیاں تحریراں ڈرامے تے اسکرین دے منظرنامیاں توں گِھن کے افسانہ نگاری، صحافت تے جنگ دی رپورٹنگ تائیں پھیلیاں ہوئیاں ہَن۔ انّھاں دی شادی ہنری لوس نال تِھئی ہئی، جو ٹائم، لائف، فارچیون تے اسپورٹس الیسٹریٹڈ دے پبلشر ہَن۔

سیاسی طور تے، لوس بعد دی زندگی وِچ ہک سرکردہ قدامت پسند ہَن تے کمیونزم مخالف خیالات کِیتے مشہور ہَن۔ جوانی وِچ، اوہ صدر فرینکلن روزویلٹ دے لبرل ازم دی حامی ہَن، پر بعد وِچ انّھاں دے کھل دے نقاد بݨ ڳئے۔ اگرچہ اوہ دوجی جنگ عظیم وِچ اینگلو-امریکن اتحاد دی مضبوط حامی ہَن، پر ہندوستان وِچ برطانوی استعمار دی اوہ واضح تنقید کرݨ آلی ہَن۔ ہک کرشماتی تے زبردست عوامی اسپیکر دے طور تے ڄاݨیاں ویندیاں ہَن، خاص طور تے 1946ء وِچ کیتھولک مذہب اِچ تبدیلی دے بعد، انّھاں نے وینڈیل ولکی توں گِھن کے رونالڈ ریگن تائیں ہر ریپبلکن صدارتی امیدوار کِیتے مہم چلائی۔

## ابتدائی زندگی
لوس 10 مارچ 1903ء کوں نیویارک شہر وِچ این کلیئر بوتھے دے ناں نال ڄَمّیاں ہَن۔ انّھاں دے والدین شادی شدہ کائے نہ ہَن تے 1912ء وِچ الڳ تِھی ڳئے ہَن۔ انّھاں دے پیو نے انّھاں وِچ ادب نال محبت پیدا کِیتی، پر ملازمت وِچ دشواریاں دا سامݨا کرݨا پیا۔ کلیئر دا بچپن میمفس، نیش ول، شکاگو، یونین سٹی تے نیویارک وِچ گُزریا۔ انّھاں دا ہک وݙّا بھرا ڈیوڈ فرینکلن بوتھ ہئی۔

انّھاں نے گارڈن سٹی تے ٹیری ٹاؤن دے کیتھیڈرل اسکولاں وِچ تعلیم حاصل کِیتی تے 1919ء وِچ 16 سال دی عمر وِچ گریجویشن کِیتی۔ انّھاں دی ماں دا منصوبہ ہئی جو اوہ ہک اداکارہ بݨن، پر کلیئر نے حق رائے دہی تحریک وِچ دلچسپی گِھدّی تے نیشنل وومن پارٹی کِیتے کم کِیتا۔

## ذاتی زندگی
انّھاں نے 1923ء وِچ جارج ٹٹل بروکا نال شادی کِیتی، جِنّھاں نال انّھاں دی ہک دِھی ہئی۔ ایہ شادی 1929ء وِچ طلاق تے ختم تِھی ڳئی۔ 1935ء وِچ انّھاں نے ہنری لوس نال شادی کِیتی تے کلیئر بوتھ لوس دے ناں نال مشہور تِھیاں۔

1939ء وِچ انّھاں نے فریدا کاہلو کوں ہک پینٹنگ دا کم سونپیا، جیڑھی بعد وِچ فینکس آرٹ میوزیم کوں عطیہ کر ݙتی ڳئی۔

## حوالے

ونکی:وِیہویں صدی دیاں امریکی مصنف زنانیاں
ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
گلوریا سٹینم

گلوریا میری اسٹینم (پیدائش 25 مارچ 1934ء) ہک امریکی صحافی، سماجی-سیاسی کارکن ہے جیڑھی ریاستہائے متحدہ امریکا وچ 1960ء دی دہائی دے آخر تے 1970ء دی دہائی دے شروع وچ حقوق نسواں دی دوسری لہر دی قومی سطح تے تسلیم شدہ رہنما دے طور تے سامݨے آئی۔

سٹینم نیویارک میگزین دی کالم نگار تے محترمہ میگزین دی شریک بانی ہئی۔ 1969ء وچ، اسٹینم نے ہک مضمون "بلیک پاور، زنانیاں دی آزادی دے بعد" شائع کیتا، جیندے نال اوندی قومی توجہ حاصل تھئی تے اونکوں حقوق نسواں دی رہنما دے طور تے مشہور کر ݙتا۔ 1971ء وچ، اون٘ے نیشنل ویمن پولیٹیکل کاکس دی شریک بنیاد رکھی جیڑھی اُنہاں زنانیاں کوں تربیت تے مدد فراہم کریندی ہے جیڑھیاں حکومت وچ منتخب تے مقرر دفاتر دی تلاش وچ ہوندیاں ہن۔ 1971ء وچ ای، اون٘ے ویمنز ایکشن الائنس دی وی شریک بنیاد رکھی جیڑھی 1997ء تک حقوق نسواں دے کارکناں دے نیٹ ورک کوں مدد فراہم کریندی رہی تے حقوق نسواں دے مقاصد تے قانون سازی کوں اڳاں تے ودھاوݨ کیتے کم کیتا۔ 1990ء دی دہائی وچ، اسٹینم نے ٹیک اوور ڈاٹرز ٹو ورک ڈے دے قیام وچ مدد کیتی، جیڑھا نوجوان ڄائیں کیتے مستقبل دے کیریئر دے موقعاں دے بارے وچ ڄاݨݨ دا ہک موقع ہے۔ 2005ء وچ، سٹینم، جین فونڈا تے روبن مورگن نے ویمنز میڈیا سنٹر دی شریک بنیاد رکھی، ہک ایجھی تنظیم جیڑھا "میڈیا وچ زنانیاں کوں نمایاں تے طاقتور بݨاوݨ کیتے کم کریندی ہے۔"

مئی 2018ء تک، سٹینم ہک منتظم تے لیکچرر دے طور تے بین الاقوامی سطح تے سفر کریندی پئی ہئی تے مساوات دے مسائل تے میڈیا دی ترجمان ہئی۔ 2015ء وچ، اسٹینم نے امن دے دو نوبل انعام یافتہ (شمالی آئرلینڈ دی مائریڈ میگوئیر تے لائبیریا دی لیما گووی)، ابیگیل ڈزنی تے ٻیاں نمایاں زنانی امن کارکناں دے نال، شمالی کوریا دے دار الحکومت پیانگ یانگ توں جنوبی کوریا تک دا سفر کیتا، جیڑھا ݙوہیں کوریاؤں دے درمیان دنیا دا سب توں زیادہ فوجی علاقہ ہے۔

## ابتدائی زندگی
اسٹینم 25 مارچ 1934ء کوں ٹولیڈو، اوہائیو وچ پیدا تھئی، رتھ (née Nuneviller) تے لیو اسٹینم دی دھی۔ اوندی ماں پریسبیٹیرین ہئی، زیادہ تر جرمن (پرشین سمیت) تے کجھ سکاٹش نسل دی ہئی۔  اوندے پیؤ یہودی ہَن، جیڑھے جرمنی دے ورٹمبرگ تے پولینڈ دے راڈزیجو دے تارکین وطن دے پتر ہَن۔   اوندی پھوپھی، پولین پرلمٹر اسٹینم، نیشنل وومن سوفریج ایسوسی ایشن دی تعلیمی کمیٹی دی چیئر وومَن، 1908ء دی زنانیاں دی بین الاقوامی کونسل دی مندوب تے ٹولیڈو بورڈ آف ایجوکیشن کیتے منتخب تھیوݨ والی پہلی زنانی ہئی، ایندے نال نال پیشہ ورانہ تعلیم دی تحریک دی ہک رہنما وی ہئی۔ پولین نے اپݨے ٹٻر دے ٻہوں سارے افراد کوں ہولوکاسٹ توں وی بچایا۔

## صحافت
ایسکوائر میگزین دے فیچرز ایڈیٹر کلے فیلکر نے فری لانس مصنف اسٹینم کوں ہک مضمون دا کم ݙتا جیڑھا بعد وچ اون٘ے مانع حمل دے حوالے نال اپݨی پہلی "سنجیدہ اسائنمنٹ" دا ناں ݙتا۔ اونکوں ایندا پہلا مسودہ پسند کائنی آیا تے اون٘ے اونکوں ولدا مضمون لکھݨ کوں آکھا۔ ایندے نتیجے وچ 1962ء دا مضمون سامݨے آیا جیندے وچ زنانیاں کوں کیریئر تے شادی دے درمیان چناؤ کرݨ تے مجبور کیتا ویندا ہئی۔

## حوالے

ونکی:زنانیت
ونکی:وِیہویں صدی دیاں امریکی مصنف زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں
ونکی:امریکی فعالیت پسند برائے زنانیاں دے حقوق
ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون
ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ
صوفیہ لی

صوفیہ لی ہک چینی-امریکی صحافی، فلم ڈائریکٹر تے ماحولیاتی وکیل ہن جو بروکلن، نیویارک تے اپسٹیٹ نیویارک وِچ رہندیاں ہن۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
صوفیہ لی دی ڄَمَّݨ مینیسوٹا، ریاستہائے متحدہ وِچ تِھئی۔ اوہ نرسری اسکول توں پہلے ݙو سال تک چین دے صوبے شانڈونگ وِچ رہیاں، جِیندے بعد اوہ مینیسوٹا واپس آ ڳئیاں۔ انّھاں نے 2013ء وِچ ورجینیا کامن ویلتھ یونیورسٹی دے فیشن ڈیزائن تے مرچنڈائزنگ ڈیپارٹمنٹ توں بی اے دے نال گریجویشن کِیتا۔

## حوالے

ونکی:امریکی فلم ہدایت کار
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:امریکی صحافی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے