වෙනිසියුලාවේ ජන විකාශනය

ලතින් ඇමරිකාවේ වඩාත්ම නාගරීකරණය වූ රටවල් අතර වෙනිසියුලාව ද වේ. ජනගහනයෙන් 93% ක් පමණ උතුරු වෙනිසියුලාවේ නාගරික ප්‍රදේශවල ජීවත් වෙති, විශේෂයෙන් විශාලතම නගරය වන කැරකස් අගනුවර; 73% ක් වෙරළ තීරයේ සිට කිලෝමීටර 100 (සැතපුම් 62) ට වඩා අඩු දුරකින් ජීවත් වෙති. වෙනිසියුලාවේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් අඩක් පමණ ඔරිනෝකෝට දකුණින් පිහිටා තිබුණද, වෙනිසියුලානු ජාතිකයන්ගෙන් 5% ක් පමණක් එහි වාසය කරති. ඔරිනෝකෝට දකුණින් පිහිටි විශාලතම සහ වැදගත්ම නගරය සියුඩාඩ් ගුවායානා වන අතර එය හයවන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත නගරයයි. අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර අතර බාර්කිසිමෙටෝ, වැලෙන්සියා, මරකේ, මරකයිබෝ, බාර්සිලෝනා-පුවර්ටෝ ලා කෲස්, මෙරිඩා සහ සැන් ක්‍රිස්ටෝබල් ඇතුළත් වේ.

2022 ලෝක ජනගහන අපේක්ෂා සංශෝධනයට අනුව 2021 දී මුළු ජනගහනය 28,199,867 ක් විය. වෙනිසියුලාවේ මධ්‍යම විශ්ව විද්‍යාලයේ සමාජ විද්‍යාඥයින් විසින් 2014 දී කරන ලද අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ වෙනිසියුලානු ජාතිකයින් මිලියන 1.5 කට වඩා හෝ රටේ ජනගහනයෙන් 4% සිට 6% දක්වා ප්‍රමාණයක් 1999 සිට වෙනිසියුලාව හැර ගොස් ඇති බවයි.
### ජනවාර්ගිකත්වය 
වෙනිසියුලාවේ ජනතාව විවිධ මුතුන් මිත්තන්ගෙන් පැවත එන්නන්. ජනගහනයෙන් බහුතරයක් පාර්ඩෝ හෙවත් මිශ්‍ර වාර්ගික පරම්පරාවට අයත් බව ගණන් බලා ඇත. වෙනිසියුලානු ජාතිකයන්ගෙන් ඔවුන්ගේ සිරිත් විරිත් සහ මුතුන් මිත්තන් අනුව තමන්ව හඳුනා ගැනීමට ඉල්ලා සිටි 2011 සංගණනයේදී, පාර්ඩෝ යන පදය පිළිතුරු වලින් බැහැර කරන ලදී. බහුතරය මොරෙනෝ හෝ සුදු යැයි කියා සිටියහ - පිළිවෙලින් 51.6% සහ 43.6%. ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා තරමක් වැඩි පිරිසක් මොරෙනෝ යැයි කියා සිටියහ, මෙම අවස්ථාවේදී ඉබෙරෝ-ඇමරිකාව පුරා භාවිතා වන යෙදුමක් වන අතර එහි තේරුම "අඳුරු සමක්" හෝ "දුඹුරු සමක්" යන්නයි, එය සැහැල්ලු සමක් තිබීමට ප්‍රතිවිරුද්ධව ය.

වෙනිසියුලාවේ ජනවාර්ගික සුළුතරයන් ප්‍රධාන වශයෙන් අප්‍රිකානු හෝ ආදිවාසී ජනයාගෙන් පැවත එන කණ්ඩායම් වලින් සමන්විත වේ; 2.8% ක් තමන් "කළු" ලෙසත් 0.7% ක් ඇෆ්‍රොඩෙසෙන්ඩියන්ට් (ඇෆ්‍රො-පරම්පරාව) ලෙසත් හඳුනා ගත්හ, 2.6% ක් ආදිවාසී ජනයාට අයත් යැයි කියා ගත් අතර 1.2% ක් "වෙනත් ජාතීන්" ලෙස පිළිතුරු දුන්හ.

ආදිවාසී ජනතාව අතර, 58% ක් වයියු, 7% වරාඕ, 5% කරීනා, 4% පෙමෝන්, 3% පියාරෝවා, 3% ජිවි, 3% අනු, 3% කුමනාගෝටෝ, 2% යුක්පා, 2% චයිමා සහ 1% යනොමාමි විය; ඉතිරි 9% අනෙකුත් ආදිවාසී ජාතීන්ගෙන් සමන්විත විය.

2008 දී බ්‍රසීලියා විශ්ව විද්‍යාලය විසින් සිදු කරන ලද ස්වයංක්‍රීය DNA අධ්‍යයනයකට අනුව, වෙනිසියුලාවේ ජනගහනයේ සංයුතිය යුරෝපීයයන් 60.60% ක්, ආදිවාසීහු 23% ක් සහ අප්‍රිකානුවන් 16.30% ක් වේ.

යටත් විජිත සමයේ සහ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව, වෙනිසියුලාවට පැමිණි යුරෝපීය සංක්‍රමණිකයින්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් කැනරි දූපත් සහ ස්පාඤ්ඤයෙන් පැමිණි අතර ගැලීසියානුවන් සහ ඇස්ටූරියානුවන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් සිටියහ. ස්පාඤ්ඤයෙන් පැමිණි මෙම සංක්‍රමණිකයන් වෙනිසියුලාවේ ආහාර සහ සිරිත් විරිත් කෙරෙහි සැලකිය යුතු සංස්කෘතික බලපෑමක් ඇති කළහ. වෙනිසියුලාව කෙරෙහි ඇති මෙම බලපෑම් ජාතිය කැනරි දූපත් වල 8 වන දූපත ලෙස හැඳින්වීමට හේතු වී තිබේ. 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ තෙල් සූරාකෑම ආරම්භ වීමත් සමඟ, එක්සත් ජනපදයේ සමාගම් වෙනිසියුලාවේ මෙහෙයුම් ආරම්භ කිරීමට පටන් ගත් අතර, ඔවුන් සමඟ එක්සත් ජනපද පුරවැසියන් ද රැගෙන ආහ. පසුව, යුද්ධය අතරතුර සහ පසුව, යුරෝපයේ, මැද පෙරදිග සහ චීනයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවලින් සංක්‍රමණිකයන්ගේ නව රැළි ආරම්භ විය; බොහෝ දෙනෙකුට රජය විසින් ස්ථාපිත කරන ලද සංක්‍රමණ වැඩසටහන් සහ ලිහිල් සංක්‍රමණ ප්‍රතිපත්ති මගින් දිරිමත් කරන ලදී. 20 වන සියවසේදී, ලතින් ඇමරිකාවේ සෙසු ප්‍රදේශ සමඟ වෙනිසියුලාවට යුරෝපයෙන් මිලියන ගණනක් සංක්‍රමණිකයන් ලැබුණි. යුද්ධයෙන් පසු දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු මෙය විශේෂයෙන් සත්‍ය විය, යුද්ධයෙන් පීඩා විඳි යුරෝපයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය. 1970 ගණන්වලදී, තෙල් අපනයන උත්පාතයක් අත්විඳිමින් සිටියදී, වෙනිසියුලාවට ඉක්වදෝරය, කොලොම්බියාව සහ ඩොමිනිකන් ජනරජයෙන් මිලියන ගණනක් සංක්‍රමණිකයන් ලැබුණි. නීතිවිරෝධී සංක්‍රමණිකයන් 500,000 ත් මිලියනයත් අතර සංඛ්‍යාවක් රට තුළ ජීවත් වන බවට ගණන් බලා ඇත.

රටේ මුළු ආදිවාසී ජනගහනය 500,000 ක් (මුළු ජනගහනයෙන් 2.8%) ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර එය ආදිවාසී ජනතාව 40 ක් අතර බෙදා හරිනු ලැබේ. වෙනිසියුලාවේ ජීවත් වන ස්පර්ශ නොකළ ගෝත්‍ර තුනක් ඇත. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව රටේ බහු-වාර්ගික, බහු-සංස්කෘතික සහ බහුභාෂා ස්වභාවය පිළිගන්නා අතර ආදිවාසී ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සඳහා කැප වූ පරිච්ඡේදයක් ඇතුළත් වන අතර එමඟින් 1999 දී ජාතික හා ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් ඔවුන්ගේ දේශපාලන ඇතුළත් කිරීම සඳහා අවකාශයන් විවෘත විය. බොහෝ ආදිවාසී ජනතාව බ්‍රසීලය, ගයනාව සහ කොලොම්බියාව සමඟ වෙනිසියුලාවේ දේශසීමා දිගේ ප්‍රාන්ත අටක සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති අතර බහුතර කණ්ඩායම් වන්නේ බටහිරින් වායූ, නැගෙනහිරින් වරාඕ, දකුණේ ස්ථාපිත යනෝමාමි සහ බොහෝ දුරට වෙනිසියුලාවේ ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි පෙමොන් ය.

### භාෂා 
බොහෝ පදිංචිකරුවන් ඒකභාෂා ස්පාඤ්ඤ කතා කරන්නන් වුවද, වෙනිසියුලාවේ බොහෝ භාෂා කතා කරයි. ස්පාඤ්ඤ භාෂාවට අමතරව, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් වායු, වරාඕ, පෙමන් සහ තවත් බොහෝ දේ ඇතුළුව ආදිවාසී භාෂා තිහකට වඩා පිළිගනී. බොහෝ දුරට කථිකයන් ස්වල්පයක් සිටින අතර - මුළු ජනගහනයෙන් 1% කටත් වඩා අඩුය. වායු යනු වැඩිපුරම කතා කරන ස්වදේශික භාෂාව වන අතර කථිකයන් 170,000 ක් සිටිති.

ස්පාඤ්ඤ භාෂාවට අමතරව සංක්‍රමණිකයන් තමන්ගේම භාෂා කතා කරයි. චීන (400,000), පෘතුගීසි (254,000), යනු ස්පාඤ්ඤ නිල භාෂාවෙන් පසු වෙනිසියුලාවේ වැඩිපුරම කතා කරන භාෂා වේ. ඉස්ලා ඩි මාගරිටා, මරකයිබෝ, පුන්ටෝ ෆිජෝ, පුවර්ටෝ ලා කෲස්, එල් ටිග්‍රේ, මරකේ සහ කැරකස් හි ලෙබනන් සහ සිරියානු ජනපද විසින් අරාබි භාෂාව කතා කරයි. සැන්ටා එලේනා ඩි උයිරේන්හි පෘතුගීසි ප්‍රජාව විසින් පමණක් නොව, බ්‍රසීලයට ආසන්නව පිහිටා ඇති නිසා ජනගහනයෙන් බොහෝ දෙනෙකු විසින් ද පෘතුගීසි භාෂාව කතා කරනු ලැබේ. ජර්මානු ප්‍රජාව ඔවුන්ගේ මව් භාෂාව කතා කරන අතර, කොලෝනියා ටෝවර්හි ජනතාව බොහෝ දුරට ඇලෙමන් කොලනියෝරෝ ලෙස හඳුන්වන ජර්මානු භාෂාවේ ඇලමනික් උපභාෂාව කතා කරති.

ඉංග්‍රීසි යනු ඉල්ලුමේ බහුලව භාවිතා වන විදේශීය භාෂාව වන අතර එය විදේශීය සමාගම් විසින් තෙල් ගවේෂණය කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ වෘත්තිකයන්, ශාස්ත්‍රඥයින් සහ ඉහළ සහ මධ්‍යම පන්තික සාමාජිකයින් විසින් කතා කරනු ලැබේ, ඊට අමතරව එය පොදු භාෂාවක් ලෙස පිළිගැනීමට ලක් වේ. සංස්කෘතික වශයෙන්, එල් කැලාඕ වැනි දකුණු නගරවල ඉංග්‍රීසි බහුලව දක්නට ලැබෙන අතර, ස්වදේශීය ඉංග්‍රීසි කතා කරන (ඉංග්‍රීසි-ක්‍රියෝල් කතා කරන) බලපෑම කලාපයේ ජන සහ කැලිප්සෝ ගීතවල දක්නට ලැබේ. නැගෙනහිර-කැරිබියානු ඉංග්‍රීසි පාදක ක්‍රියෝල් වල විවිධ උපභාෂා ට්‍රිනිඩෑඩියානු සහ අනෙකුත් බ්‍රිතාන්‍ය බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සංක්‍රමණිකයන් විසින් වෙනිසියුලාවට ගෙන එන ලදී,  ඒවා සාමූහිකව වෙනිසියුලා ඉංග්‍රීසි ක්‍රියෝල් ලෙස හැඳින්වේ. ඇන්ටිලියන් ක්‍රියෝල් විවිධත්වයක් එල් කැලාඕ සහ පරියා හි කුඩා ප්‍රජාවක් විසින් කතා කරනු ලැබේ. ඉතාලි භාෂා ඉගැන්වීම පෞද්ගලික වෙනිසියුලානු පාසල් සහ ආයතන මගින් සිදු කෙරේ. රටේ විශාල ප්‍රජාවන් විසින් කතා කරන අනෙකුත් භාෂා වන්නේ බාස්ක් සහ ගැලීසියානු ය.

### ආගම 
2011 මත විමසුමකට අනුව, ජනගහනයෙන් 88% ක් ක්‍රිස්තියානි, ප්‍රධාන වශයෙන් රෝමානු කතෝලික (71%), සහ ඉතිරි 17% රෙපරමාදු, ප්‍රධාන වශයෙන් එවැන්ජලිකල් (ලතින් ඇමරිකාවේ රෙපරමාදු භක්තිකයන් සාමාන්‍යයෙන් "එවැන්ජලිකෝස්" ලෙස හැඳින්වේ). වෙනිසියුලානු ජාතිකයන්ගෙන් 8% ක් ආගමික නොවන අය වෙති. ජනගහනයෙන් 3% ක් පමණ වෙනත් ආගමක් අනුගමනය කරති (මෙම පුද්ගලයින්ගෙන් 1% ක් සැන්ටේරියා අනුගමනය කරති).

කුඩා නමුත් බලගතු මුස්ලිම්, ඩෲස්, බෞද්ධ සහ යුදෙව් ප්‍රජාවන් ඇත. 100,000 කට අධික මුස්ලිම් ප්‍රජාවක් නුවෙවා එස්පාර්ටා ප්‍රාන්තයේ, පුන්ටෝ ෆිජෝ සහ කැරකස් ප්‍රදේශයේ ජීවත් වන ලෙබනන් සහ සිරියානු සම්භවයක් ඇති පුද්ගලයින් අතර සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත. වෙනිසියුලාව මැද පෙරදිගින් පිටත විශාලතම ඩෲස් ප්‍රජාවන්ගේ නිවහන වන අතර, ඩෲස් ප්‍රජාව 60,000 ක් පමණ වන බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, 1999 දී ජනගහනය 22,000 සිට 2015 දී 7,000 ට වඩා අඩු වීමත් සමඟ

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:වෙනිසියුලාව