open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ග්ලැසියර වර්ග

thumb
ග්ලැසියර හැඩයන් උෂ්ණත්වයේ බලපෑම, අවක්ශේපණය, ස්තූල විද්‍යාව හා අනෙකුත් සාධක මත රඳා පවතී. ග්ලැසියර, ග්‍රීන්ලන්ත අයිස්පර හෝ ඇන්ටාක්ටික් අයිස්පර වැනි අති විශාල අයිස් තට්ටු සේම කඳුමුදුන් වටා ඇති කුඩා ග්ලැසියර කොටස් දක්වා පරාසයක පැතිර පවතී. ග්ලැසියර ප්‍රධාන වර්ග දෙකකට බෙදා දක්වයි. අයිස් ගලා යාමට පිහිටි ගලේ භූ ලක්ෂණ මත සීමාවී ඇති හෝ නැති බව මත එම වර්ගීකරණය සිදුවේ. 

## බලනොපාන (Unconstrained)
thumb

### Vanajokull අයිස් වැස්ම. (අයිස්ලන්තය) 
අයිස්තලාවන් හා අයිස් වැස්ම යටින් පවතින භූ ලක්ෂණ මත රදා නොපවතී. ඉහත දෙක අතර පවතින ප්‍රධාන වෙනස නම් ඒවා ආවරණය කරන වර්ගඵලයන්ය. අයිස් වැස්මක් වර්ග කිලෝමීටර 50,000කට වඩා කුඩා වන අතර අයිස් තලාවන් විශාල ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිර පවතී. අයිස්තලා හා අයිස් වැස්මන් තවත් වර්ගීකරණය කල හැකිය. 

### අයිස් ඩෝම් (Ice dome)
thumb

මේවා ඉහල උන්නතාංශ සහිත කලාප වලදී නිර්මාණය වේ. 

### අයිස් ස්ට්‍රීම් (Ice Stream)
thumb
 

මුහුදකට හෝ සමුද්‍රයකට නිරන්තරයෙන් අයිස් ඇලක් ලෙස ගලායන විට මෙසේ හඳුන්වයි. මේවා පෝෂණය වන්නේ අයිස්පර වලිනි. අයිස් හා ජලය එක්වන කෙලවරදී අයිස් නැවත ඇතිවේ. අයිස් කුට්ටි කැඩීමද සිදුවේ. මේවායේ කෙළවරවල් සෙමින් චලනය වන අයිස් සමඟ බැදී පවතී. 

## බලපෑම් ඇති කරන (Constrained) 
මේවා ග්ලැසියර වලින් නිර්මිත භූ ලක්ෂණයන්ය.

### අයිස් යාය (Ice Field) 
මේවා විශාල භූමිභාගයන් වසා පවතී. විශේෂයෙන්ම කඳු භූමි භාගයන් මත පවතී. යටින් පවතින භූමි ලක්ෂණයන් මේවා මත බලපෑම් පාලනය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස කොලොම්බියා අයිස් යාය, කැනඩා, ආර්ජන්ටිනා අයිස් යායන් දැක්විය හැකිය. 

### අවුට්ලෙට් ග්ලැසියර (Outlet Glaciers)
අයිස් තලාවන්ගෙන් ගලායන දිය ඇළවල්ය‍. නමුත් මේවා නිරාවරණය වූ පිහිටි ගලේ බලපෑමට යටත්වේ. 

### නිම්න ග්ලැසියර (Vally glaciers)
මේවා යටින් පිහිටි භූ ලක්ෂණ වල බලපෑමට යටත් අයිස් යායන්ට ජලාපවහනය කරන්නන්ය. බෑවුම් සහ අයිස් රහිත නිරාවරණය වූ පිහිටි ගල වටා මෙම නිම්න ග්ලැසියර පවතී. 

### පිටිය ග්ලැසියර 
වොෂින්ටන්හි North Cascades ග්ලැසියරය උදාහරණයකි. කඳුවල ශේලාකාර හැඩති ප්‍රදේශ වල ඇති වේ. මෙහි ගිම්හාන මාස වලදී හිම දියවී ග්ලැසියර අයිස් බවට පත්වේ.

ප්‍රවර්ගය:ග්ලැසියර විද්‍යාව
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමුහාණ්ඩුව

ප්‍රඡාතන්ත්‍රවාදී කොන්ගෝ ජනරජය ව්‍යවහාරයේ පැවැතියේ 1999 තෙක් සයිරේ නමිනි. එය පිහිටියේ මධ්‍යම අප්‍රිකානු රාජ්‍ය තුළයි. ප්‍රමාණය අනුව එහි වු රටවල් අතර තුන්වැනියට විශාලතම රටයි. කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි ජනරජයෙහි ජනගහනය මිලියන 68 වන අතර,ලෝකයේ දහඅටවන ජනාකීර්ණතම රාජ්‍යයකි. එය අප්‍රිකාවේ ජනාකීර්ණ රාජ්‍යය අතර සිව්වැනි තැන ගනී. එය ප්‍රංශ භාෂාව රාජ්‍ය භාෂාව ලෙස භාවිතා කරන රාජ්‍යයන්ගෙන් ජනාකීර්ණම රාජ්‍යයයි. 1998 ආරම්භ වු දෙවන කොන්ගෝ යුද්ධයෙන් රට විනාශ විය. විදේශිය හමුදාවන් හතක් මෙයට සම්බන්ධ වු අතර මෙය අප්‍රිකානු ලෝක යුද්ධ ලෙසද නම් කෙරුණි. 2003 වර්ෂයේ සාම ගිවිසුම අත්සන් තැබුබවත්, මෙම යුද්ධය රටෙහි නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ දිගටම පැවතුනි. නැගෙනහිර කොන්ගෝවෙහි  සිදුවෙන ලිංගික අපචාර නිසා ඒ අතින් ලෝකයේ වඩා තීව්ර වු ස්ථානයක් ලෙස සඳහන්වේ. මෙහි පැවැති යුද්ධමය අරගලය, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඇති වු භයානතම අරගලය ලෙස සඳහන් වේ. මියගිය සංඛ්‍යාව මිලියන 54 කි. කොන්ගෝ ජනරජයේ ජනතාව ලෝකයේ සිටින දිළිඳුම ජනතාව අතර සිටින අතර, පහළම ඒක පුද්ගල ආදායමත් ලබන රටකි. මෙය ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදලට අනුවද සඳහන් කර ඇත.
ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ල

වැඩ සිටින්නේ මෙහිය. නුවර ගිවිසුමෙන් බුදු දහම ආරක්ෂා කිරීමට බැඳී සිටියද, බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් දළදා මාළිගා භූමියේ දේවස්ථානයක් අරඹන ලදී.]]

## එක්සත් රාජධානි ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිචාර 
### ප්‍රහාරාත්මක
* වෙල්ලස්සේ ආහාර හිඟයක් ඇතිකිරීම
** වැවු අමුණු පුපුරවාහැරීම
** කුඹුරු ගිනිතැබීම
** පලදරන ගස් කපාදැමීම
** ගවයන් මරාදැමීම
** මහවෙල්යාය 

* ජන සංහාරය
** අවුරුදු 18ට වැඩි පිරිමින් මරාදැමීම
** මල සිරුරු ජල පහරවලට දමා රෝග පැතිරවීම

* ජන ශූන්‍ය කිරීම
** ගෙවල් ගිනිතැබීම
### ප්‍රහාරාත්මක නොවන
* විනාශකල වැවු අමුණු ප්‍රතිසංස්කරනය නොකිරීම
* සටනට සම්බන්ධවූවන් දේශද්‍රෝහීන් ලෙස ගැසට් කිරීම
* සටන්කරුවන් ජීවත්වූ ගම්මාන සහ මහ වෙල්යාය කැලෑ අඥාපනත යටතේ දඩයම් ක්‍රීඩාව සඳහා  ආණ්ඩුවට පවරාගෙන ජන ශූන්‍ය කිරීම

## 1818 නිදහස් සටනේ නායකයින්
මෙම නිදහස් අරගලයෙහි ප්‍රධාන නායකයන් වූයේ විල්බාවේ (නොහොත් දොරේ සාමී) සහ කැප්පෙටිපොල දිසාවේය. මෙයින් විල්බාවේට නායක්කර් වංශික රාජ උරුමයක් තිබුණේය. කැප්පෙටිපොල අද පවා සිහිපත් කෙරෙන සිංහල නායකයෙකි. ඔහු මුලදී ඉංග්‍රීසීන් විසින් යවන ලද්දේ නිදහස් අරගලය මැඩ පැවැත්වීම සඳහාය. කැප්පෙටිපොල රෝගාතුරවීමට පෙර විරුවෝ මාතලේ සහ නුවර අල්ලා ගත්හ. පසුව කැප්පිටිපොල අල්ලා ගත් බ්‍රිතාන්‍යයෝ ඔහුගේ හිස ගසා දමනු ලැබීය. ඔහුගේ හිස් කබල අසාමාන්‍ය එකක් විය. එය සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා පළල් වූයේය. එනිසාම පරීක්ෂණ පිණිස එය බ්‍රිතාන්‍යයට යවන ලදී. නිදහසෙන් පසු නැවත එය ශ්‍රී ලංකාවට ලැබුණු අතර දැනට එය මහනුවර කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ඇත.

;වෙනත් නායකයින්
*කිවුල්ගෙදර මොහොට්ටාල
*මඩුගල්ලේ
*බූටෑවේ රටේ රාළ
*ගොඩේ ගෙදර අදිකාරම්
*ගලගෙදර ඓාහොට්ටාල
*කොහු කුඹුරේ රටේ රාළ
*පිළිමතලව්වේ දෙවන මහදිකාරම්
*දඹවින්න දිසාවේ
*දිඹුලාන දිසාවේ

## අවසානය
### නිදහස් සටනේ අවසානය
මෙම සටන නිමාවට පත්වුයේ මහත්වූ ලේ වැගිරීම් සිදුකරමිනි. සටන මැඩ පැවැත්වීමේ  ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෙරට වැසියන් හට නිවාස හා දේපළ අහිමිවිය. ඌව වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශ වල වාරිමාර්ග පද්ධති, කෘෂිකාර්මික කටයුතුද අඩපණ විය. ඉතිහාසය පවසන පරිදි වැල්ලවායෙන් ආරම්භව මුළු ඌව වෙල්ලස්සේ කුඹුරු ලක්ෂ ගණනක් ගිනි තබා විනාශ කරන ලදී.

*Journal of Uva* සගරාවේ දී බදුල්ල බ්‍රිතාන්‍ය රජයේ සේවකයකු වූ හර්බට් වයිට් (Herbert White) පවසා සිටි ප්‍රකාශනයක් පහත දැක්වේ.

"කැරැල්ලෙන් පසු ඌව ප්‍රදේශයේ ජනගහනය, කෘෂිකාර්මික පරිසරය පිළිබඳ නිෂ්චිතව දැනගත හැකි ප්‍රමානවත්  සාක්ෂි නොමැත. නව පාලකයන් මෙම ප්‍රශ්ණයට  මුහුණදීමට අසමත්ව ඇත. යුද්ධයෙන් පසු ඉතිරි වූ අයගෙන් 4/5 කුඩා දරුවන්, කාන්තාවන් සහ මහල්ලන් පමණි. මෙම සංහාරය ඉතා භයානක වේ. කෙටි‍යෙන් කියන්නේ නම් මහත්වූ මිනිස් සංහාරයක් සිදුව ඇති අතර, ඌව නැවතත් යථා තත්වයට පත්වේදැයි කිව නොහැක."**මූලාශ්‍ර**

1. බණ්‌ඩාර තිලකසිරි වි.වා.මු. 1991, ඌව වංශ කතාව (2 ඛාණ්‌ඩය), බණ්‌ඩාරවෙල සීමාසහිත තිලක මුද්‍රණාලය (පෞද්ගලික) සමාගම

2.විමලානන්ද තෙන්නකෝන්, 1962, උඩරට මහ කැරැල්ල (2 ඛාණ්‌ඩය), සීමාසහිත එම්. ඩී. ගුණසේන සහ සමාගම.

3. එච්. එම්. අනුරාධ විජයවර්ධන බණ්‌ඩාර (දිවයින – 2010 ඔක්තෝබර් 13 දින ලිපිය.

### ගැසට් නියෝගය අවලංගු කිරීම
### රටින් පිටුවහල් කලවුන්ට ගෞරව සම්මාන
සටනට සම්බන්දවීම නිසා අත්අඩංගුවටගෙන මුරුසියට පිටුවහල් කළ 28 දෙනකුට ක්‍රි.ව. 2013දී ශ්‍රී ලංකා ජනරජය මගින් ගෞරව සම්මාන පිරිනැමක් සිදුකරයි.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ල
ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානය

ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානය ඇමරිකාවේදී පිරිනමනු ලබන්නේ සිනමා සහ රූපවාහිනී නිර්මාණ සඳහාය. මෙය සෑම වසරකම සංවිධානය කරනු ලබයි. මෙය 1944 සිට හොලිවුඩ් ෆොරින් ප්‍රෙස් සංවිධානය මඟින්  සංවිධානය කරනු ලබයි. සෑම වසරකම ඔස්කා සහ ස්ක්‍රීන් ඇක්ටර්ස් ගිල්ඩ් සම්මාන පිරිනමන කාලයේදීම පිරිනමනු ලබන ප්‍රධාන සම්මානයක් ලෙස මෙය සැලකේ.

සෑම වසරකදීම වඩාත් ජනප්‍රියතම රූපවාහිනී වැඩසටහන් අතරින් තුන්වන ස්ථානය දිනාගැනීමට ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන උළෙල සමත් වී ඇත. එය දෙවැනි වනුයේ ඔස්කා සහ ග්‍රැමීස් යන වැඩසටහන් වලට පමණි. සිනමා චිත්‍රාගාර බොහොමයක් මෙම සම්මාන උළෙලේ සංවිධායකයන් හට වඩා වැඩි අනුග්‍රහයක් දක්වනු ලබන අතර, ඔවුන්ගේ දැන්වීම් වල සම්මාන ලබන්නන්ගේ නිර්දේශිත නාමයන් සහ සම්මාන පිළිබඳව සඳහන් කරනු ලබයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් උළෙලට සමගාමීව බ්‍රිතාන්‍යය තුළ පැවැත්වෙන සමාන තත්වයකින් යුතු සම්මාන උළෙල වනුයේ BAFTA යන්නයි. 

ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන පිරිනමනු ලබන්නේ වසරක මුල භාගයේදීය. පුවත්පත් කලාවේදීන් 86 දෙනෙකුගේ ජන්දයෙන් සම්මාන ලබන්නන් තීරණය කරනු ලබයි.

ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන පිරිනැමීම සඳහා වසරක් ලෙස නිර්දේශ කරනුයේ ඔක්තෝම්බර් 1 වනදා සිට වසරකි. නමුත් මෙය ඇකඩමි සම්මාන සඳහා නම් ජනවාරි 1 වනදා සිට වසරකි.

ඔස්කා, ග්‍රැමීස් සහ එමීස් සම්මාන උළෙල මෙන් නොව ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන උළෙල නිශ්චිත වූ පිරිසක් විසින් ඉදිරිපත් නොකරන වර්ගයේ හොලිවුඩයේ පවතින ප්‍රධාන සම්මාන උළෙල දෙකින් එකකි. ‍අ‍‍නෙක වනු‍යේ Screen Actors Guild සම්මාන උළෙලයි. ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් හි සෑම වසරකම එම අවස්ථාව උළෙලේ ආරම්භයේදීම විස්තර කරනු ලබන ඉදිරිපත් කරන්නකු සිටී. මෙරිල් ස්රීප් (Meryl Streep) සහ ජැක් නිකොල්සන් යන අය හය බැගින් සම්මාන ලබාගනිමින් දැනට වැඩිම ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන ලැබුවන් බවට පත්ව ඇත. ජැක් ලෙර්මන් (Jack Lerman) වැඩියෙන්ම නිර්දේශිත නාමයන් අතරට එක්වු තැනැත්තායි. ඔහු 22 වාරයක් නිර්දේශ වී ඇත. දෙවැනියා වනුයේ මෙරිල් ස්ට්‍රිප්ය. ඔහු නිර්දේශ වී ඇත්තේ 21 වරකි. 

## සටහන් 
{|

|-

|Golden_Globe_Award
|-
{|
රවීන්ද්‍ර රන්දෙණිය

**රවින්ද්‍ර රන්දෙණිය** ශ්‍රී ලංකාවේ සිටින ප්‍රවීන රංගන ශිල්පියෙකු මෙන්ම දේශපාලකයෙකි. 1970 සහ 1980 දශක වලදී ඉතා ජනප්‍රිය තලයක සිටි ඔහු, 1972 දී රගපෑ ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ දෑස නිසා චිත්‍රපටයෙන් වඩාත් ජනාදරයට පාත්‍ර විය. වසර කීපයකදීම ඔහු සරසවිය සම්මාන උළෙලේදී හොඳම නළුවා ලෙස  සම්මානයට පාත්‍ර වුයේය ; 1984 (දඩයම), 1985(මායා), 1989 (සඳකඩ පහණ), 1990 (සිරි මැදුර).

## ළමාවිය සහ තරුණ අවධිය
රන්දෙණිය උපත ලැබුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ දළුගම ප්‍රදේශයේදීය. දළුගම වූ කලී මනරම් කෙත්වතු ද, කුඩා දිය දහරාද පිරි කුඩා ගම්මානයකි. කුඩා රන්දෙණිය තම උපන් ගමේ ස්වභාව සෞන්දර්ය උපරිමයෙන් රස වින්දේය. එමෙන්ම කුඩා කල සිට මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ, මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර, මුනිදාස කුමාරතුංග සහ විමලරත්න කුමාරගම වැනි විශිෂ්ඨයන්ගේ කෘති කියවීමට මහත් රුචියක් දැක්විය.

රන්දෙණිය අධ්‍යාපනය හැදෑරුවේ දළුගම ශාන්ත ෆැන්සිස් විද්‍යාලයෙනි. උසස් පෙළ අසමත් වීම නිසා උසස් අධ්‍යාපනය වරම් අහිමි වූ රන්දෙණිය පසුව තම පවුලේ ව්‍යාපාර කටයුතු සඳහා සම්බන්ධ වී කටයුතු කළේය.

## සිනමාව
### ටෙලිනාට්‍යය
* *ඇල්ල ලඟ වලව්ව*
* *ඉටි මල්*
* *ඊලඟට මොකද වෙන්නේ*
* *කුල කුමරිය*
* *චල අචල*
* *බන්ඩර දෙයියෝ*
* *මිරිඟු නදිය*
* *සුදු සමනලියක්*

## සම්මාන
### සරසවිය සම්මාන
*1984 - හොඳම නළුවා - දඩයම (චිත්‍රපටය)|දඩයම
*1985 - හොඳම නළුවා - මායා
*1989 - හොඳම නළුවා - සඳකඩ පහණ
*1990 - හොඳම නළුවා - සිරි මැදුර

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1945 උපත්

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකීය නළුවන්
ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ජීවන කථා

ජීවන කථා

පුරාතණ ආකාර

පුරාතණ ජීවන කථා ලියන ලද්දේ පාලකයන්ගේ අවසරය ලත් ලේඛකයන් විසිනි. මෙම චරිත කථා පුරාණ සිරියාව, බැබිලෝනියාව, ඊජිප්තුව, මෙසපොනේමියාව වැනි ශිෂ්ටාචාර වලින් හමුවේ. මෙහිදී පුද්ගලයන් ගරු කිරිමකට හා ඔවුන්ගේ පුද්ගලික ජීවිත විවරණයකට ලක්ව ඇත.‍

සාම්ප්‍රදායික ආකාර

පුරාතණ ග්‍රික ශිෂ්ටාචාරය ජීවන කථා ලොවට හදුන්වා දුන් අතර එම කථාවලට ජීවිත (Lives) ලෙස නම් කරන ලදී. ග්‍රීකයන් විසින් පුරාතණ පෙරදිග සම්ප්‍රදායන් හා පර්සියන් රජවරුන්ගේ තොරතුරු මේවාට අඩංගු කලේය. පැරණිම ජීවිත කථා ලෙස *අයිසොක්‍රැට්" හා "සෙනො‍ෙෆාන්" ගේ ජීවිත කථා හැදින්විය හැක. *අයිසොක්‍රැට්" එවාගො‍රාස් වලින්ද *සෙනොන්" ඇගිසිලාමස් වලින්ද පැවත එයි.

තසිඩයිඩස් ඉතිහාස ලේඛන සම්ප්‍රදාය සන්ධිස්ථානයක් සටහන් කරයි. එනම් ඔහු තම ලේඛන වලට *සමාප්ත" කොටසක් එකතු කිරිමයි. ග්‍රීක ලේඛණවල චරිත කථාවලට ලක්වූ පුද්ගලයන්ගේ සදාචාරාත්මක ඇගයීම් අඩංගුය. සාම්ප්‍රදායික ග්‍රීක චරිතකථාවල පුද්ගලයන් මුලිකාදර්ශ ලෙස ගැනීමද සිදුවිය. මෙනිසා අද කාලයේ මෙම චරිත කථා කියවන්නන්ට මහත් තොරතුරු සම්භාරයක් එක්රැස් කර ගත හැක. තවද, මෙම කථාවලින් පුද්ගල වැදගත්කම සවිස්තරව විස්තර වීමක්ද සිද්ධ වේ. මෙලෙස, පුද්ගලයන්ගේ ක්‍රියා සමාජයට කෙසේ බලපෑවත්, ඔවුනට වටිනාකමක් ලබාදී ඇත. හොදම උදාරහණයක් ලෙස ප්ලුමාච්ගේ ඇලෙක්සන්ඩර් අධිරාජ්‍යයා පිළිබද චරිත කථාව දැක්විය හැක. 

එනමුත් රෝමානු අධිරාජ්‍යය කාලය තුල මෙම සම්ප්‍රදායන් අභිසාරී වීමක් හෝ එක්තැන් විමක් සිදුවිය. මෙයට හේතු ලෙස තනි අධිරාජ්‍යයකුගේ පාලනය වන ආණ්ඩුවක් යටතේ තිබිම දැක්විය හැක. 

ඇල්ෆ්‍රඩ් නොබෙල්

ඇල්ෆ්‍රඩ් නොබෙල් උපත ලැබුවේ 1833 ඔක්තොම්බර් මස 21 දින ස්ටොක්හෝල්ට් නගරයේය. ඔහු රසායන විද්‍යාව මහාචාර්ය ''නිකොලේ නිකොලවිච් සින්" යටතේ හැදෑරිය. තම පියා වන ඇන්ඩ්‍රිමථ ඇෂ්ලල් නො‍ෙබල්ගේ පීටස්බර්ග් හි ව්‍යාපාරය බංකලොත් වීම නිසා 1859 දී පියා සමග නැවත ස්වීඩනයට පැමිණිමට නොබෙල්ට සිදුවිය. ඉන් අනතුරුව ඔහු පුපුරණ ද්‍රව්‍යය පිළිබදව හැදෑරීමට හා නයිට්‍රොග්ලසිර්න් භාවිත පිළිබද හැදෑරීමට ඔහු වෙහෙසුණේය.

1895 ‍ෙනාබෙල් සිය අවසන් කැමැත්ත ලියු අතර එයට අනුව ඔහුගේ වස්තුවෙන් විශාල කොටසක් නොබෙල් ත්‍යාගයේ පදනමට ස්ථාපිත කිරිමට ඔහු ක්‍රියා කලේය. භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, සාහිත්‍යයට කල සේවයන් වෙනුවෙන් ගරු කිරීමට 1901 සිට මෙම නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනමා ඇත.‍

නොබෙල් සාම ත්‍යාගය එකතුකිරීම ඔහු සමග කලක් ගත කල ලේකම්වරිය වූ බර්තා වොන් සම්හර් ගේ බලපෑම මත සිදුවු බව පැවසේ. ඇය එම ත්‍යාගය 1905 වසරේදි දිනා ගත්තාය.

ඩයිනමයිට්

නොබෙල් නියිට්‍රොග්ලසරින් සමග කීසල් ගුවර් නම් අවශෝසක නිශ්ක්‍රිය ද්‍රව්‍යයත් එකතු කිරීමෙන් වඩා සුරක්ෂිතව හැසිරවිය හැකි පුපුරණ ද්‍රව්‍යය මිශ්‍රණයත් නිර්මාණය කල අතර එය ඔහු ඩයිනමයිට් ලෙස නම් කලේය. 1867 දී එයට ඔහු බලපත්‍රයත් ලබාගත් අතර එංගලන්තයේ රෙඩ්හිල්, සපර් හි පතලක දී පළමු වරට ප්‍රදර්ශණය කලේය. 

නොබෙල් පසුව නයිට්‍රොග්ලිසරින් සමග ගන්-කොථන් නම් තවත් පුපුරණ ද්‍රව්‍යයත් මිශ්‍රකර ඊට වඩා ප්‍රබල පුපුරණ ද්‍රව්‍යයක් නිමවිය. ජෙලිග්හයිට් ලෙස 1876 දී බලපත්‍ර ගත කල මෙය තවදුරටත් පොටෑසියම් නයි‍ෙට්‍රට් හා අනිකුත් ද්‍රව්‍යය එකතු කිරීමෙන් වර්ධනය කරන ලදී.
ලියෝ ටෝල්ස්ටෝයි

thumb|ලියෝ ටෝල්ස්ටෝයි 
ලෙව් නිකොල්විච්(නිකොලායි) ටෝල්ස්ටෝයි (1828 සැප්තැම්බර් 09 - 1910 නොවැම්බර් 20), යනු ‍ශ්‍රේෂ්ඨ රුසියානු සාහිත්‍යකරුවෙකි. ඔහු විටෙක නවකතාකරුවකු, විටෙක නිබන්ධකයකු, විටෙක නාට්‍ය රචකයකු සහ තවත් විටෙක දර්ශණවාදියකු ලෙස තම ජීවන දර්ශණය ලොවට ඉදිරිපත් කළේය. මෙම සාහිත්‍යකරුවා ලෝකය තුළ වඩාත් ප්‍රචලිතව ඇත්තේ ලියෝ ටෝල්ස්ටෝයි යන නමිනි.
මොහු පැසිස්ට්වාදී ක්‍රිස්තියානි විරුද්ධවාදියකු ලෙසද, අධ්‍යාපන සංස්කාරකයකු ලෙසද ප්‍රසිද්ධය. වංශවත් ටෝල්ස්ටෝයි පවුලේ සිටි වඩාත් නිර්මාණශීලි පුද්ගලයා වුයේ මොහුය.

ලියෝ ටෝල්ස්ටෝයිගේ ප්‍රශස්ත නිර්මාණ ලෙස සලකනු ලබන්නේ යුද්ධය සහ සාමය හා ඇනා කැරනිනා යන කෘතීන්ය. මෙම කෘතීන් ද්විත්වය 19 වන ශතවර්ෂයේ රුසියානු ජන ජීවිතය පිළිබඳ යථාරූපීව විස්තර කරනු ලබන යථාර්ථවාදී ආකෘතියෙන් ලියන ලද කෘතීන් වේ. දර්ශණවාදියකු ලෙස ඔහු තම කෘතීන් හරහා ඉදිරිපත් කළේ, අවිහිංසාව පිළිබඳ දර්ශණයයි. මෙම අදහස් ඔහු විසින් ලියන ලද ‘The Kingdom of God is within you’ කෘතියෙන් මොනවට පැහැදිලි වේ. මෙම අදහස් විසිවන ශතවර්ෂයේ මෙලොව පහළ වූ ශ්‍රේෂ්ඨ මිනිසුන් වන මහත්මා ගාන්ධී, මාටින් ලූතර් කිං, ජේ.ආර්. යන අයගේ දර්ශණයන්ටද විශාල ලෙස බලපෑම් කළේය.

thumb|Yasnaya Polyana වල පිහිටි ටොල්ස්ටෝයිගේ සුසාන භූමිය 
ටෝල්ස්ටෝයි තම කෘතීන් හරහා ඉදිරිපත් කරනු ලැබූ ජීවන දර්ශණය එවකට පැවති රුසියානු සමාජයේ පිළිබිඹුවක් බඳු විය. මැතිව් අනෝල්ඩ් විසින් වරෙක ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ටෝල්ස්ටෝයිගේ නිර්මාණ වූ කලී කලාවක් නොව ජීවිතයෙන් කොටසක් බවයි. මොහුගේ කීම සනාත කරමින් ඉසැක් බාබෙල් වරෙක කියා සිටියේ තමන්ට ලිවීමට හැකි නම් ලෝකය තම පෑනෙන් ලියනු ඇත්තේ ටෝල්ස්ටෝයි ලියූ ආකාරයටම බවයි. ප්‍රකට ගත්කතුවරියක වන වර්ජිනියා වුල්ෆ්, 'ටෝල්ස්ටෝයි යනු ලෝකයේ සියළු නවකතාකරුවන්ගේ විශිෂ්ඨතමයා බව' කියා සිටියාය.
   
ටෝල්ස්ටෝයිගේ ප්‍රථම ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශනය වුයේ ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා ත්‍රිත්වයකි. ඒවා ළමාවිය, ගැටවරිය සහ තරුණ විය (1852 - 1856) ලෙස හැඳින්වීය. මෙම කෘතිවලින් කියැවෙන්නේ ධනවත් ඉඩම් හිමියකුගේ පුතකු විසින් තමා සහ තමාගේ පවුල යටතේ සේවය කරන්නන් අතර ඇති වෙනස වටහා ගත් ආකාරයයි. පසු කාලීනව ටෝල්ස්ටෝයි විසින් මෙම කෘති භාවාත්මක ඒවා බව කියමින් නොසලකා හැර ඇති නමුත්, එම කෘතීන් ටෝල්ස්ටෝයිගේ ජීවිතය පිළිබද වැදගත් සිද්ධීන් මතු කර ගැනීමේදී වැදගත්කමක් උසුලයි. එමෙන්ම මෙම කෘති මනුෂ්‍යයකු වර්ධනය වීමේදී ඔහුගේ ජීවන දර්ශණය කෙබඳු ආකාරයෙන් වෙනස් වේදැයි පෙන්වා දීමට හැකි විශ්ව සාධාරණීය කෘති ලෙස සැලකේ.

## අමතර අවධානයට 
* Anarchism and religion
* Christian vegetarianism
* Leo Tolstoy bibliography
* Leo Tolstoy and Theosophy
* List of peace activists
* Tolstoyan movement
* Henry David Thoreau
* *War & Peace* (2016 TV series)

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Online project (readingtolstoy.ru) to create  open digital version of 90 volumes of Tolstoy works
* 
* 
* Waltz in F major (Page on Russian Wikipedia), Tolstoy's only known musical composition.

ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍ය
ප්‍රවර්ගය:නවකතාකරුවෝ
ප්‍රවර්ගය:ලේඛකයෝ
ප්‍රවර්ගය:රුසියානු සාහිත්‍යය
ප්‍රවර්ගය:රුසියානු ජනයා
ප්‍රවර්ගය:ලෝක සාහිත්‍යය

ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි
ඩොමිනිකාව

**ඩොමිනිකාව** ( ;  හෝ ; ඩොමිනිකන් ක්‍රියෝල් ප්‍රංශ: ; කලීනාගෝ: ), නිල වශයෙන් **ඩොමිනිකා පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය**, කැරිබියන් දූපත් රටකි. එය කැරිබියන් මුහුදේ ලෙසර් ඇන්ටිලස් දූපත් සමූහයේ වින්ඩ්වර්ඩ් දූපත් දාමයේ කොටසකි, අගනුවර වන රොසෙයෝ දිවයිනේ බටහිර පැත්තේ පිහිටා ඇත. ඩොමිනිකාහි සමීපතම අසල්වැසියන් වන්නේ යුරෝපීය සංගමයේ සංඝටක ප්‍රදේශ දෙකකි, ප්‍රංශයේ විදේශීය දෙපාර්තමේන්තු, වයඹ දෙසින් ග්වාඩලූප් සහ දකුණු-ගිණිකොන දෙසින් මාර්ටිනික් ඇත. ඩොමිනිකාව වර්ග කිලෝමීටර 750 (වර්ග සැතපුම් 290) ක භූමි ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වන අතර උසම ස්ථානය වන්නේ මෝර්න් ඩයබ්ලොටින් වන අතර එය උසින් මීටර් 1,447 (අඩි 4,747) වේ. 2011 සංගණනයේදී ජනගහනය 71,293 විය. 

පස්වන සියවසේදී දකුණු ඇමරිකාවේ සිට පැමිණි අරවාක් විසින් දිවයින පදිංචි කරන ලදී. 15 වන සියවස වන විට කලීනාගෝ විසින් අරවාක් විස්ථාපනය කරන ලදී. ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් 1493 නොවැම්බර් 3 ඉරිදා දිවයින පසුකර ගිය බව කියනු ලැබේ. පසුව එය යුරෝපීයයන් විසින් යටත් විජිතයක් බවට පත් කරන ලදී, ප්‍රධාන වශයෙන් 1690 සිට 1763 දක්වා ප්‍රංශ ජාතිකයින් විසින් යටත් විජිතකරණය කරන ලදී. ප්‍රංශ ජාතිකයින් බටහිර අප්‍රිකාවේ සිට ඩොමිනිකාවට කෝපි වතුවල වැඩ කිරීම සඳහා වහලුන් ප්‍රවාහනය කළහ. සත් අවුරුදු යුද්ධයෙන් පසු 1763 දී මහා බ්‍රිතාන්‍යය අත්පත් කර ගත් අතර එය ක්‍රමයෙන් ඉංග්‍රීසි එහි නිල භාෂාව ලෙස ස්ථාපිත කළේය. 1978 දී දිවයින ජනරජයක් ලෙස නිදහස ලබා ගත්තේය.

ඩොමිනිකා එහි ස්වභාවික පරිසරය සඳහා "කැරිබියානු ස්වභාව දිවයින" ලෙසින් නම් කර ඇත. එය ලෙසර් ඇන්ටිලස් හි ඇති ලාබාලතම දූපත වන අතර, තවමත් භූතාප-ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් මගින් නිර්මාණය වෙමින් පවතින අතර, ලොව දෙවන විශාලතම උණු දිය උල්පත වන තාපාංක විල මගින් සාක්ෂි දරයි. දිවයිනේ සශ්‍රීක කඳුකර වැසි වනාන්තර ඇති අතර දුර්ලභ ශාක, සතුන් සහ පක්ෂි විශේෂ රැසකට නිවහන වේ. සමහර බටහිර වෙරළබඩ ප්‍රදේශ වල සෙරික් ප්‍රදේශ ඇත, නමුත් අධික වර්ෂාපතනය රට අභ්‍යන්තරයේ ඇතිවේ. අධිරාජ්‍ය ඇමසන් ලෙසද හැඳින්වෙන සිසෙරෝ ගිරවා දැඩි ලෙස වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර ඩොමිනිකා හි පමණක් දක්නට ලැබේ. එය දිවයිනේ ජාතික පක්ෂියා වන අතර ජාතික ධජයේ දක්නට ලැබෙන අතර, ඩොමිනිකාව ස්වෛරී ජාතීන් දෙකෙන් එකක් වන අතර නිල ධජය දම් පැහැයෙන් යුක්ත වේ. රට පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන්ගේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය, ජාත්‍යන්තර සංවිධානයේ ඩි ලා ෆ්‍රැන්කොෆෝනි, නැගෙනහිර කැරිබියන් රාජ්‍යයන්ගේ සංවිධානය සහ නොබැඳි ව්‍යාපාරයේ සාමාජිකයෙකි.

## නිරුක්තිය 
## ඉතිහාසය 
### භූ විද්‍යාත්මක ඉතිහාසය 
### පූර්ව යටත් විජිත යුගය සහ මුල් යුරෝපීය සබඳතා 
### ප්‍රංශ ජනපදය 
### බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතය 
### 20 වන සියවසේ මුල් භාගය 
### නිදහසින් පසු 
## භූගෝලය සහ දේශගුණය 
### සත්ව විශේෂ 
### භෞමික ආරවුල් 
## රජය 
### මානව හිමිකම් 
## පරිපාලන අංශ 
## ආර්ථිකය 
### ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම 
### මූල්‍ය සේවා කර්මාන්තය 
### ආර්ථික සංක්‍රමණිකයන් 
### සංචාරක ව්‍යාපාරය 
## යටිතල පහසුකම් 
### ගුවන් 
### මාර්ග 
### හරිත ශක්තිය 
## ජනවිකාසය 
### භාෂා 
### ආගම් 
### අධ්‍යාපනය 
## සංස්කෘතිය 
### ආහාර පිසීම 
### ක්‍රීඩා 
## මාධ්‍ය 
## කැපී පෙනෙන මිනිසුන් 
* ෆිලිස් ෂැන්ඩ් ඇල්ෆ්‍රේ, ලේඛකයා, පුවත්පත් කර්තෘවරයා, ක්‍රියාකාරික සහ දේශපාලනඥ
* චෙල්සි කොනර්, ජීව විද්‍යාඥවරිය, ක්‍රියාකාරිනිය සහ පක්ෂි නිරීක්ෂකයා
* එක්සයිල් වන්, සංගීතඥයා
* ජෙරෙල් ජෝසප්, විද්යාඥයා සහ ශාස්ත්‍රාලිකයා
* තියා ලාෆොන්ඩ්, ක්‍රීඩකයා
* ක්‍රිස් ලොයිඩ්, ක්‍රීඩකයා
* ජීන් රයිස්, ලේඛකයා
* ජෙරෝම් රොමේන්, ක්‍රීඩකයා
* ජූලියන් වේඩ්, පාපන්දු ක්‍රීඩකයා

## යොමු කිරීම්
ද්‍රව්‍ය විද්‍යාවේ උප - ක්ෂේත්‍ර

as it heats up to over  during re-entry into the Earth's atmosphere]]

නැනෝතාක්ෂණය, ක්වොන්ටම් සසීමනය (confinement) බලපෑම්, ගිබ්ස් - තොම්සන් බලපෑම් හෝ නැනෝ පරිමාණයේ ද්‍රව්‍යය ගුණ විස්තර කරන බලපෑම් පිළිබඳ අධ්‍යයනය ද්‍රව විද්‍යාව නම්වේ. එය වඩා ප්‍රචලිත වන්නේ නැනෝමීටරයේ සිට සිය ගණනක් නැනෝමීටර පරිමාණයට අඩු ද්‍රව්‍යය වල ව්‍යුහයේ ගුණ හා අණුකව සකස්කළ ද්‍රව්‍යයවල නිර්මාණය හා හැදැරීම නිසාය.

සූක්ෂම තාක්ෂණය - සූක්ෂම විදුලි යාන්ත්‍රික පද්ධති වැනි සූක්ෂම මාත්‍රික (micrometric) මානවල හා සූක්ෂම පිරිසැකසුම (microfabrication) ව්‍යුහවල, අන්තර් ක්‍රියාවන්ට ඉඩ දෙමින් සිදුවන ක්‍රියාවලි හා ඒවාට සම්බන්ධ ද්‍රව්‍යය පිළිබඳ අධ්‍යයනය.

*ස්ඵටික විද්‍යාව - ඝනයක ඇති පරමාණු අවකාෂය, ස්වටික ව්‍යුහයේ ඇති දෝෂ, කණස සීමා (grain boundaries) හා විස්ථාපන (dislocations) පුරවන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව හා භෞතික ගුණවලට සම්බන්ධ මෙම ව්‍යුහවල විදහා දැක්වීම පිළිබඳව අධ්‍යයනයයි.

*ද්‍රව්‍යය විදහා දැක්වීම - X කිරණ, ඉලෙක්ට්‍රෝන හෝ නියුට්‍රෝන සමඟ විවර්තනය හා වර්ණාවලීක්ෂණය හා රසායන අධ්‍යයනය. උදාහරණ ලෙස රේමන් වර්ණාවලීක්ෂණය, ශක්ති අපකිරණ වර්ණාවලීක්ෂණය, වර්ණලේඛ ශිල්පය, තාප අධ්‍යයනය, ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂ අධ්‍යයනය ආදියයි.

*ලෝහ විද්‍යාව - ලෝහ හා මිශ්‍රලෝහ වල නිස්සාරණය සූක්සම ව්‍යුහය හා සකස්කිරීම පිළිබඳ අධ්‍යයනය.

*ජීව ද්‍රව්‍යය - ජෛව පද්ධති සමඟ භාවිත කරන හෝ/හා ඒවායෙන් ලබාගන්නා ද්‍රව්‍යය.

*ඉලෙක්ට්‍රෝනික හා චුම්බක ද්‍රව්‍යය - සංයුක්ත පරිපථ, ගබඩා මාධ්‍යය, සංවේදක හා අනෙකුත් උපකරණ නිර්මාණයට යොදාගන්නා අර්ධ සන්නායක වැනි ද්‍රව්‍යය.

*ඝර්ෂණ විද්‍යාව - ඝර්ෂණය හෝ අනිකුත් සාධක නිසා ද්‍රව්‍යවල සිදුවන ගෙවීම පිළිබඳ හැදෑරීම.
      
*පෘෂ්ඨ විද්‍යාව / උත්ප්‍රේරණය - ඝන වායු, ඝන - ද්‍රව හෝ ඝන - ඝන අන්තර් පෘෂ්ඨ අතර සිදුවන අන්තර් ක්‍රියා හා පවතින ව්‍යුහයන්

*සෙරමික් විද්‍යාව - RCC, පොලික්‍රිස්ටලයින් සිලිකන් කාබයිඩ්, හා විපරිත දැඩි සෙරමික් (transformation toughened ceramic) වැනි ව්‍යුහමය සෙරමික් වැනි අධි තාප හා තාප සහ ඇසුරුම් (refractories) සුක්ෂම ව්‍යුහ පිළිබඳව අධ්‍යයනය.

ස්‍රැති විද්‍යාව, එමඟින් ඕනෑම ද්‍රව්‍යයක ගලායාම විස්තර කරන නිසා, ද්‍රව්‍යය විද්‍යාවේ උප-ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස හඳුන්වයි. කෙසේවුවත් නූතන ස්‍රැති විද්‍යාව නිව්ටන්-නොවන ද්‍රව ගතිවිද්‍යාව විස්තර කරන නිසා බොහෝ විට එය අඛණ්ඩ යාන්ත්‍රවන උප ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස සැළකේ.

*වීදුරු විද්‍යාව - අකාබානික වීදුරු, වීදුරු වැනි ලෝහ, හා ඔක්සයිඩ් නොවන වීදුරු වැනි ස්ඵටික නොවන ද්‍රව්‍යය.

*අධිකරණ ඉංජිනේරු විද්‍යාව - තැනීම් කටයුතුවලට අවශ්‍ය ද්‍රව්‍යය වල කාර්ය හා නිෂ්පාදන බිඳ වැටෙන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව අධ්‍යයනයයි.

*අධිකරණ ද්‍රව්‍යය ඉංජිනේරු විද්‍යාව - ද්‍රව්‍යය බිඳ වැටීම්. එමඟින් පතුරුවන ආලෝකයෙන් ඉංජිනේරුවන් ද්‍රව්‍යය නියම කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව අධ්‍යයනයයි

## සටහන් 
 අධ්‍යයනයයි.

අධිකරණ ද්‍රව්‍යය ඉංජිනේරු විද්‍යාව - ද්‍රව්‍යය බිඳ වැටීම්. එමඟින් පතුරුවන ආලෝකයෙන් ඉංජිනේරුවන් ද්‍රව්‍යය නියමය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි.
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
ශාස්ත්‍රිය ජීව විද්‍යාත්මක පළිබෝධක පාලනය

ශාස්ත්‍රිය ජීව විද්‍යාත්මක පළිබෝධක පාලනය

මෙම ක්‍රමය තුලින් ස්වභාවික පළිබෝධක සතුරන් ඔවුන් ස්වභාවිකව හටගත් ස්ථාන වලින් බැහැරවූ ස්ථාන වලට හදුන්වාදීම සිදුකරයි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් සිදුකරන්නේ රාජ්‍යය අධිකාරි මගිනි. බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී කෘමි පළිබෝධක සමග සම්බන්ධ වූ ස්වභාවික සතුරන් ප්‍රමාණවත් නොවේ. මෙවන් හදුන්වාදෙන කෘමින් විදේශික කෘමින් ලෙස හදුන්වනු ලබයි. විදේශික කෘමියකුට උදාහරණයන් වන්නේ උතුරු ඇමරිකාවට හදුන්වාදුන් යුරෝපානු ඉරිගු ගුල්ලාය. ශාස්ත්‍රිය ජීව විද්‍යාත්මක පළිබෝධක පාලනයේදී, හදුන්වා දුන් විදේශිය පළිබෝධක පාලනයට ස්වභාවික සතුරන් ආනයනය කිරිම, මුදාහැරීම හා ‍පවත්වාගැනිම සිදුකරයි.

මෙම ක්‍රියාදාමයේ පලමු පියවර වන්නේ හදුන්වාදුන් පළිබෝධකයේ මුල් ප්‍රභවය තීරණය කිරිමයි. අනතුරුව එම කෘමියා හා බැදුනු හා ළගින් සම්බන්ධ වූ සුදුසු ස්වභාවික සතුරන් එක්රැස්කිරීම සිදුකරයි. කිසියම් නුවුමනා ජීවින් එකතු වීම වැලැක්විමට මෙම ස්වභාවික සතුරන් නිරෝධන ක්‍රියාදාමයකට භාජනය කරයි. ස්වභාවික සතුරන් මුදාහරින භූමි භාගයේ සාර්ථකව ස්ථාපිත වී ඇත්ද යන්න තිරණය කිරිමට පසු අධ්‍යයනයන් සිදුකරනු ලබයි.

මෙම ක්‍රමය දිගුකල් පවතින හා ලාබදායි ක්‍රමයකි. ස්වභාවික සතුරන් එකතු කිරීම, ආනයක කිරීම හා බෝකිරීමේ මූලික වියදම් වලට අමතරව ඉතාමත් සුළු මුදලක් පමණක් මෙම ක්‍රමයට අවශ්‍යය වේ. සාර්ථකව ස්ථාපනය කිරීමෙන් අනතුරුව ඉතාමත් විරල වශයෙන් අතිරේක යෙදුම් මෙම ක්‍රමයට අවශ්‍යයවන අතර එය දිගින් දිගටම මිනිස් උදව් හා වියදම් රහිතව පළිබෝධක මර්ධනය සිදුකරයි. අවාසානාවන්ත ලෙස මෙම ක්‍රමය හැම අවස්ථාවකදිම ක්‍රියාකරන්නේ නැත. බොහෝවිට මෙම ක්‍රමය විදේශික පලිබෝධක පාලනයට වඩා ඵලදායි වන අතර ස්වදේශීය කෘමි පලිබෝධකයන් මර්ධනයට එතරම් ඵලදායි නොවේ.
සම්බන්ධි වගා ක්‍රම

සම්බන්ධි වගා ක්‍රම

සම්බන්ධි වගා ක්‍රම යොදාගන්නා පද්ධති හා සංකල්ප ගණනාවක් පවතී.
  
උදාහරණයක් ලෙස සම සතරැස් අඩි ගෙවතු ක්‍රමයේදී වගාවන් ඉතා කිට්ටුවෙන් ඇසිරීම මඟින් වගාවන් ආරක්ෂා කිරීම සිදුකරයි. මෙහිදි සම්බන්ධි ශාක සාමාන්‍ය භාවිතයට වඩා කිට්ටුවෙන් වගා කිරීම සිදුකරයි.
නව ක්‍රමයක් වන්නේ කැලෑ වතු ක්‍රමයයි. මෙහිදී සම්බන්ධි ශාක කලවම් කිරීම මඟින් සැබෑ පරිසර පද්ධති නිර්මාණය කිරීම සිදුකරනු ලබයි.

‍ඓන්ද්‍රිය ගෙවතු ක්‍රමය සම්බන්ධි වගාවේ සාර්ථකත්වය මත රඳා පවතින්නකි. මීට හේතු වන්නේ බොහෝ කෘතිම ආකාරයේ පෝර යෙදීම්, වල් පැලෑටි අඩුකිරීම්, පළි‍බෝධක පාලනයන් හා අනිකුත් ගෙවතු අවශ්‍යතා මෙම ක්‍රමය තුළ යොදා නොගැනීමයි.

සමහර වල්පැල බෝග සමඟ මිශ්‍රව වගාකිරීමෙන් වාසි තත්ව ඇතිකර ගත හැකිය.

නවතම අධ්‍යයනයන් පෙන්වා දෙන්නේ බෝග වටා අනිකුත් බෝග වගාකර ඇතිවිට පියාඹන කෘමීන් ඒවා හානිකිරීමේ හැකියාව අඩුවන බවයි. මෙලෙස බෝග වටා වගාකරන ශාකවලට ධාරක බෝග ලෙස හඳුන්වයි.

ධාරක බෝග සොයාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය පියවර කීපයකින් සිදුවේ.

{|
|1.	පළමු පියවර වන්නේ ධාරක ශාකවලට ආවේනික වූ ගන්ධයන්ගෙන් උත්තේජනය කිරීමයි. මෙය කෘමියා සොයන ශාකයට ළගාවීමට ඌව පොළඹවයි.
|-
|2.	දෙවන පියවර වන්නේ කෙටි පියාසර කිරීම් මඟින් කොළයෙන් කොළයට ශාකාවේ සමස්ත යෝග්‍යතාවය සෙවීමට කෘමියා පියඹා යාමයි.
|-
{|

මෙහිදී බිත්තර දැමීමට කෘමියාට ප්‍රමාණවත් උත්තේජනයක් ධාරක ශාඛාව මඟින් සැපයිය යුතුය. එනිසා කෘමියා වාර කීපයක්ම ශාකවල වැසීම් සිදුකරයි. නුසුදුසු වැසීමක් සිදුකලහොත් කෘමියා නැවතත් තම ක්‍රියාදාමය අලුතින් පටන් ගනියි. 
 
## සටහන් 
{|

|Companion_planting Versions
|-
පශු සම්පත් ගොවිපල භාවිත

පශු සම්පත් ගොවිපල භාවිත

පශු සම්පත් ගොවිපල භාවිත සත්ව වර්ගය මත හා රටවල් මත වෙනස් ආකාරයන් ගනී.

පශු සම්පත් සාමාන්‍යයෙන් වැසුණු තැන්වල මිනිසුන්ගේ ආහාර සැපයිමෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

පශු සම්පත් ඇතිකිරීම ඓතිහාසිකව සංචාරක හා ගම්බද වර්ගයේ භෞතික සංස්කෘතියකි. ඔටුවන් හා පිනිමුවන් රංචු ලෙස ඇතිකිරීම ලොව සමහර රටවල කෘෂිකර්මාන්තයට සම්බන්ධකමක් නැතිව කරගෙන යනු ලබයි. 

පශු සම්පත් ධාන්‍යය ගබඩා හා තණබිම් වල කොටකර පවත්වාගෙන යාම කෘෂිකර්මාන්ත ඉතිහාසයේ අලුත්ම දියුණුවකි. මෙහිදී ලබාදෙන ආහාර ස්වභාවික තණකොල සිට දියුණුලෙස සැකසූ ‍පෝරක ආහාර දක්වා වෙනස් විය හැක. සත්වයන් බෝකිරීම කෘතිම සිඤ්චනයක් මගින් හෝ අධීක්ෂණය කරන ලද සංසර්ගයක් මගින් සිදුකරයි.

ගෘහස්ථ නිෂ්පාදනය කරන පද්ධති සාමාන්‍යයෙන් යොදාගන්නේ ඌරන් කුකුළුන් හා වහු රංචු වෙනුවෙනි. ගෘහස්ථ සත්වයන් සාමාන්‍යයෙන් ඉතා කඩිනමින් සිදුකරනු ලබයි. එනමුත් මෙම ක්‍රමයේ ප්‍රශ්න රාශියක් ඇත. ඒවා නම් ඒවායේ නිපදවෙන අපද්‍රව්‍යය ප්‍රමාණය, අප්‍රසන්න ගන්ධයන්, භූගත ජලය දුෂණය වීම හා සත්ව සුභසාධනය සම්බන්ධ ගැටළු වැනි දෑය. 

අනිකුත් වර්ගයේ පශු සම්පත් එළිමහනේ පවත්වා‍ ගෙන යනු ලබයි. මේවායේ ඇසුරුම් ප්‍රමාණය හා අධීක්ෂණ මට්ටම වෙනස්විය හැක. විශාල විවෘත සත්ව පරාසවල සත්වයන් ඉඳහිට පමණක් පිරික්සිම සිදුවිය හැක. මෙම සත්වයන් පාලනය කිරීමට ‍ගොපල්ලන්, අශ්වයන්. වැඩකාරයන්ට අමතරව බැටළු බල්ලන් හා ගව බල්ලන්ද යොදාගත හැක.

නූතන ගොවිපල ක්‍රමවේද මිනිස් දායකත්වයෙන් අඩු අතර, අස්වැන්න වැඩකිරීමේ හා සත්ව සෞඛ්‍ය වර්ධනය කිරීමේ උපාය මාර්ග වලින් යුක්තය. ආදායම, තත්වය හා පාරිභෝගික ආරක්ෂාව යන සියලු කාරණාවලට වැදගත්කමක් දැන් හිමිවී තිබේ. පාරිභෝගික සෞඛ්‍යය, ආරක්ෂාව සත්ව සුභසාධනය යන කාරණා සැලකිල්ලට ගැනිමෙන් ඖෂධ පාවිච්චිය හා පෝෂක අතිරේක පාවිච්චිය පාලනය කිරිම හා තහනම් කිරිම සි
කර්මාන්ත ගොවිපළ වචනමාලාව

## කර්මාන්ත ගොවිපළ 
ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්‍රීසි ශබ්දකෝෂයේ "කර්මාන්ත ගොවිපළේ " පළමු වාර්තාගත භාවිතය 1890 පළමු ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ ඇමරිකානු සඟරාවක් බව සඳහන් කරයි. දැන් එය විශාල ලෙස ප්‍රධාන ‍පෙලේ ප්‍රවෘත්ති සංවිධානය කරන BBC, වොෂින්ටන් තැපෑල, CNN හි භාවිත වේ. 1988 තැනු වාර්තාමය වැඩසටහන් වන "අ කව් ඇට් මයි ටේබල්" (A cow at my table) පෙන්වා දෙන්නේ එය කෘෂිකාර්මික කර්මාන්තයේ භාවිතා වන බවයි. බ්‍රිටනිකා විශ්ව කෝෂයේ (Encyclopaedia Britannica) සඳහන් කරන්නේ මෙම වචනය "ඇමරිකාවේ සවිස්තර ගොවිපළ භාවිතයේ සම්මතයක් " මෙන්ම හා සත්ත්ව අයිතීන් පිළිබඳව ක්‍රියාකාරීන් විසින් බහුලව භාවිතා කරන ලද්දක්ද බවයි. "වෙබ්ස්ටර් නිව් මිලෙනියම්" (Webster New Millennium) මෙය අර්ථ දක්වන්නේ "ගෙවල් තුළ තබා ඇති හෝ ජංගමතාවයෙන් සීමාවුණු සත්ත්වයන්ගේ ලාභ මත පදනම්වූ මහා පරිමාණ කාර්මික හා බලවත් කෘෂිකාර්මික පද්ධතිය" ලෙසය.

## සත්වයන් පෝෂණය කිරීමේ ක්‍රියාදාමය 
මෙම ක්‍රියාදාමය අර්ථ දක්වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපද පාරිසරික ආරක්ෂක ව්‍යුහයක් ලෙස හෝ සත්ව ගමනාගමන වළකන වගා වැඩීමක් ලෙසිනි. මෙය EPA අර්ථ දැක්වීම වන, නියමිත ප්‍රමාණය ඉක්මවූ සීමිත සත්ත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයක් යන අර්ථ දැක්වීමට වඩා වෙනස් වේ.

## සීමිත සත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයන් 
ඇමරිකාව තුළ පවතින සමහර කර්මාන්ත  ගොවිපළ සීමිත සත්ත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයන් ලෙස හැඳින්වේ. 

මෙහිදී පහත අවශ්‍යතා දෙකම තෘප්ත කළ යුතු වේ. පළමුවැන්න නම් සත්වයන් ඕනෑම මාස 12 ක් ඇතුලත දින 45 ක් හෝ ඊට වැඩි දින ගණනක් ස්ථාවරව හෝ සීමා කර හෝ පෝෂණය කිරීම හෝ පවත්වාගෙන යාම කළ යුතුය. දෙවැන්න නම් භෝග, වැවිලි, සත්වාහාර වැඩිම් හෝ අස්වැන්නෙන් පසු අවශේෂ ක්‍රියාදාමය තුළ හෝ පහසුකම (facility) තුළ කුමන කාලයකදී හෝ පවත්වා නොගනී. මෙම අර්ථ දැක්වීම සත්තුන්ගේ විශාල ප්‍රමාණවල අපද්‍රව්‍යය මඟින් සිදුවන දුෂණය සම්බන්ධ අපද්‍රව්‍යය කළමනාකරණය හා පාරිසරික ආරක්ෂාවේ කොටසක් ලෙස භාවිත වේ.

## රඳවා තැබීම 
සත්ත්වයන් පෝෂණය කිරීමේ ක්‍රියාදාමය හා කර්මාන්ත ගොවිපළ ගෙතුළ (indoors) හෝ බොහෝ විට ගෙයින් පිට හෝ ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. "ඉහළ ඇසුරුම් ඝනත්වයක්" යනු සත්වයන්ට ආහාරයට ගත හැකි හා ප්‍රමාණවත් පරිදි සත්ව අපද්‍රව්‍යය යොදා ගනිමින් ස්වභාවික පිළියෙල කළ හැකි ස්වභාවික වගාවකි." ඉහළ ඇසුරුම් ඝනත්වය" වගා විනාශ කරන අතර, එමඟින් සත්ව අපද්‍රව්‍යය මතුපිටින් ගලායන හා භූමි රැදී ඇති ජලය දුෂණය කරයි . මෙය පාලනය කිරීමට නීතිමය පියවර ගනු ලැබේ. ජීවිත කාලය පුරාම රඳවා තැබීම මානුෂිකත්වයට උචිත නොවන අතර මෙහිදී "රඳවා තැබීම" යන වචනය "කර්මාන්ත ගොවිපළ" හෝ "සීමිත සත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයන්" හෝ යන කාරණා නිවැරදිව විස්තර කළ යුතුය. 

## සටහන් 
{|

|
Factory farming Terminology
|-
ස්ථිර කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතියේ මූලාරම්භ

1970 වසර මැදභාගයේදී, ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ආචාර්ය බිල් මොලිසන් හා ඩේවිඩ් හෝ මිග්‍රන් ස්ථිර කෘෂිකාර්මික සමාජයක් ඇතිකිරීමේ අදහස ගෙන එන ලදී. මෙයට හේතුවූයේ සීඝ්‍රයෙන් වැඩෙන විනාශකාරී කාර්මික, ‍කෘෂිකාර්මික ක්‍රමවේද වේ. මෙම ක්‍ර‍මවේද ඔස්සේ භූමිය හා ජලය දුෂණය කරන බවත්, ජෛවවිවිධත්වය විනාශකරන බවත්, කලින් සාරවත් ඉඩම්වලින් ටොන් බිලියන ගණනක පස් ඉවත්කරන බවත් ඔවුන් අත්දැකීමෙන් දැක ගත්හ. මෙයට පිළිතුරක් ලෙස ඔවුන් පළමුවරට "ස්ථිර කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතිය" නම් සැලැස්මක් එළිදක්වන ලදී.  1978 දී එය "පර්මකල්චර් වන් (Permaculture One)" ලෙස ප්‍රකාශනය කරන ලදී .

"පර්මකල්චර්" යන වචනය පළමුව ස්ථිර කෘෂිකර්මාන්තය යන තේරුම හැඟවුවද, ඉක්මනින්ම එය "ස්ථිර සංස්කෘතිය" බවට ප්‍රසාරණය විය. එයට හේතුවක් වූයේ සමාජ සාධක නොනැසී පවතින පද්ධතියකට අවශ්‍ය අංගයක් වන නිසාය. මොලිසන් හා හෝම්ග්‍රන් නූතන පර්මකල්චර් සංකල්පයේ සම-උත්පාදකයන් ලෙස ප්‍රසිද්ධවී ඇත . 

 
"පර්මකල්චර් වන් (Permaculture One)" ප්‍රකාශනයෙන් අනතුරුව මොලිසන් හා හෝල්ම්ග්‍රන් තව දුරටත් ඔවුන්ගේ අදහස් වර්ධනය කිරීම සිදුකළේය. ඒ සඳහා ඔහු පර්මකල්චර් භූමි භාග සියගණනක් නිර්මාණය කිරීමද, මෙම දත්ත විස්තර සහිත පොතකට සංවිධානය කර එකතු කිරීමද සිදුකළේය. මොලිසන් රටවල් 80 කට වඩා තැන්වල දේශනා පැවැත්වූ අතර ඔහුගේ සති-දෙකේ නිර්මාණ පාඨමාලාවෙන් සුවිශාල ශිෂ්‍යයන් ප්‍රමාණයකට ඉගැන්වීම් කරන ලදී.

1980 වනවිට මෙය න්‍යායමය කෘෂිකාර්මික "පද්ධති නිර්මාණයක" සිට "නොනැසී පවතින මානුෂික වාසස්ථානයක පිහිටුවීමට වඩා සංකල්පය ක්‍රියාදාමයක්" දක්වා වර්ධනය වී තිබිණ.

1980 මැද භාගය වනවිට බොහෝ ශිෂ්‍යයන් සාර්ථක වෘත්තිකයන් බවට පත්ව තිබුණ අතර, තමන් උගත් ශිල්ප ඉගැන්වීමට පටන්ගෙන තිබිණ. කෙටිකාලයක් තුල පර්මකල්චර් කාණ්ඩ, ව්‍යාපෘති, සංගම් හා ආයතන සියයකට අධික රටවල් ගණනක ස්ථාපිත කරන ලදී. 1991 දී ABC නිෂ්පාදන මඟින් කල රූපවාහිනී වාර්තාවක් වූ "ලෝක ව්‍යාප්ත උයන්පල්ලා" පෙන්වූයේ පර්මකල්චර් පද්ධති ලෝක-ව්‍යාප්ත තත්ව ගණනාවකට භාවිත කර ඇති බවයි. මෙහි පටිගත දර්ශන "යුටියුබ්" (Youtube) වෙබ් අඩවියෙන් නැරඹිය හැක. "පර්මකල්චර්" එහි මුලාරම්භය වූ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිට අන්තර්ජාතික ව්‍යාපාරයක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. ඉංග්‍රීසි ජාතික පර්මකල්චර් දේශක "පැට්‍රික් වයිට්ෆීල්ඩ්" (පෘථිවිය රැකීමේ අත්පොතේ හා පර්මකල්චර් සැකෙවින් හි කතෘ) යෝජනා කරන්නේ දැන් පර්මකල්චර් ක්‍රමවේද දෙකක් දැකිය හැකි බවයි. (මූලික හා නිර්මාණ ලෙස) මූලික පර්මකල්චර් ආකාරයේ ස්වාභාවික පරිසර පද්ධතිවලට සමාන ප්‍රතිචලිත ස්වභාවධර්ම පද්ධති නි‍ර්මාණය කිරීමක් සිදුකරයි. නිර්මාණ පර්මකල්චර් භාවිතයේ පවතින වැඩකරන සම්බන්ධය, පරිසර පද්ධතිවලට ගෙන ඒවා පදනම ලෙස යොදාගනී. අවසාන ප්‍රතිඵලය "කැලෑ උයනක්" වැනි ස්වභාවික පෙනුමක් නොපෙන්වන අතර ඊට පාදක වූ නිර්මාණය පාරිසරික මූලධර්ම මත පදනම් වී තිබේ. ස්වභාවික ශක්තීන් හා ගලායන රටා නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් කාර්යක්ෂම නිර්මාණ පද්ධති වර්ධනය වී තිබේ. මෙය ස්වභාවික පද්ධති නිර්මාණය ලෙස හඳුන්වයි. (ආචාර්ය M. මිලින්ටන් හා A. සැම්සන් කෙලි)
 

## සටහන් 
{|

|Permaculture Mollison and Holmgren
|-
ඩොමිනිකානු සමුහාණ්ඩුව

ඩොමිනියානු සමුහාණ්ඩුව හිස්පැන්නියෝලා දුපත මත පිහිටි රාජ්‍යයකි. එය කැරිබියන් ප්‍රදේශයේ ඇන්ටිල්ස් දුපත් සමුහයේ කොටසකි. බටහිර කොටස් තුනක් හයිට් රාජ්‍යය විසින් අත්පත් කරගෙන සිටින අතර හයිපැන්සියෝලා රටවල් දෙකක් අතර බෙදී යන කැරිබියානු දුපත් වලින් 2 න් එකකි. වර්ග ප්‍රමාණය හා ජනගහනය අතින් ඩොමිනිකන් සමුහාණ්ඩුව කැරබියානු රාජ්‍යයන්අතර පිහිටි රාජ්‍ය අතරින් විශාලතම රටයි(කියුබාවට පසු). එය වර්ග කි.මි. 48,442 (වර්ග සැතැප්ම 18,704) හා ජනගහනය මිලියන 10 කි.

7 වැනි ශතවර්ෂයේ ටයිනෝස්වරුන්ගෙන් වාසස්ථානය වු මෙය 1492 ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් ඩොමිනියානු සමුහාණ්ඩුවට ලඟා වීමෙන් පසු ඇමරිකාව තුළ වු පළමු මුලික යුරෝපියානු වාසස්ථානය ද විය. රටෙහි අගනුවර වන සැන්ටේ ඩොමින්ගෝ සහ නව ලෝකයේ ස්පාඤ්ඤයේ පළමු අගනුවර ද වන්නේය. සැන්ටෝ ඩොමින්යෝ හි ඇති පළමු විශ්වවිද්‍යාලයද, දේවස්ථානය, මාලිගාව හා පසුව සඳහන් කරන පරිදි ක්ලුඩැඩි ජනාවාස ප්‍රදේශයද ඓතිහාසික වටිනාකමකින් යුත් වන අතර එම ස්ථාන යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන ලෙස හැඳින්වේ.
අකිරා කුරොසෝවා

**අකිරා කුරොසෝවා** 1910 මාර්තු 23 දින ටෝකියෝහි නියම්ගමක උපත ලැබීය. කුරෝසාවාගේ පියා කණිෂ්ඨ උසස් පාසලක අධ්‍යයක්ෂකවරයකු විය. ඔහුගේ දෙමාපියන් වුයේ ඉසාමු කුරෝසාවා හා ෂිමා කුරෝසාවා වේ. ඉසාමු කුරෝසාවා බටහිර සංස්කෘතිය තමන් අධ්‍යක්ෂණය කල වැඩසටහන් වලට යොදාගත් අතර පසුකාලයේ චිත්‍රපට ධනාත්මක අධ්‍යාපනික අත්දැකීමක් ඇතිකරන බව වටහා ගත්තේය. පාසල් කාලයේදී අකිරා කුරෝසාවා චිත්‍ර ඇඳීමට ඔහුගේ ගුරුවරයකු විසින් උනන්දු කරවන ලදී. මෙයට ඔහුගේ සහෝදර හීගෝගේ බලපෑම ද ඇතිවිය.
   
1936 දී කුරෝසාවා අධ්‍යයක්ෂකවරුන් සඳහා ආධුනික පාඨමාලාවක් හැදෑරීය. අනතුරුව තිජිරෝ යමාමටෝ ගේ සහයක අධ්‍යයක්ෂවරයකු වශයෙන් කටයුතු කිරීමට ඔහුට අවස්ථාව ලැබිණි. ඔහු පළමුව අධ්‍යක්ෂණය කල චිත්‍රපටය වුයේ *සන්හිරෝ සුගාටා" වේ. ඔහුගේ පළමු අධ්‍යක්ෂණය ජාතිකත්ව තේමාවන් නිරූපණය කරයි.
 
ඔහුගේ පළමු පසු-යුධ සමයේ චිත්‍රපටය වුයේ *නෝ රිග්‍රෙට්ස් ජො අවර් යුත්" චිත්‍රපට‍යයි. තුරෝසාවා *ඩුන්කන් එන්ජල්", "ස්ට්‍රේ ඩෝග්" වැනි වර්තමාන ජපානය නිරූපණය කරන චිත්‍රපට ගණනාවක් නිපදවන ලදී. ඔහුගේ *රෂොමොන්" චිත්‍රපටය අන්තර්ජාතික ප්‍රසිද්ධියට පත්වූ අතර *ගෝල්ඩන් ලයන්" සම්මානය දිනා ගැනීමට ද සමත් විය. එය පිරිනමන ලද්දේ වේනිස් චිත්‍රපට උළෙලදීය.

කැමරාව නළුවන්ගෙන් බොහෝ ඈතින් තබා ගැනීමෙන් හොඳ රංගනයක් නිපදවිය හැකි බව ඔහු විශ්වාස කළේය. කැමරා රාශියකින් හා දිගු නාභි දුර ඇති කාච සහිත කැමරා වලින් යුක්ත කට්ටල ඔහු භාවිතා කළේය. ඔහුගේ මෙම කුසලතාවයන් නිසා ඔහුව *ටෙනෝ" (අධිරාජ්‍යයා) යන නාමයෙන් හඳුන්වන ලදී. නළුවන්ට අළුත් වේශ ඇඳුම් (costumes) ලබාදීමෙන් චරිත ව්‍යාජබවින් අඩු කල හැකි බව ඔහු විශ්වාස කළේය. සමහර අවස්ථාවල ඔහු නළුවන්ට වේශ ඇඳුම් රංගනයට දින ගණනකට කලින් ලබාදී ඒවා නිතරම අඳින ලෙසත්, එමඟින් එම ඇඳුමට බැඳීමක් ඇතිකරගන්නා ලෙසත් අවවාද කළේය. එලෙසම ඔහු තම චිත්‍රපටවල සංගීතය ලෙස අවසානයක් නොමැති සංගීත ඛණ්ඩ යොදා ගන්නා ලදී.

ජපන් විවේචකයන් ඔහුව ඕනාවට වඩා බටහිරට ලැදි යැයි වර්ග කලත්, ඇත්ත වශයෙන්ම කුරෝසාවා ජපන් සංස්කෘතියෙන් තදින්ම බලපෑමට ලක්වු අයෙකි. උදාහරණ ලෙස කුබුකි හා නෝහ් යන නාට්‍ය ශාලා රංගනයන් හා ජිදෙයිගති නම් ජපන් සිනමාවේ බලපෑම් සැලකිය හැක.

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* 
* Akira Kurosawa at The Criterion Collection
* Akira Kurosawa: News, Information and Discussion
* Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
* Akira Kurosawa at Japanese celebrity's grave guide 
* 
* Several trailers
* Anaheim University Akira Kurosawa School of Film
* 



ප්‍රවර්ගය:1910 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1998 මරණ
ආතර් කොනන් ඩොයිල්

ආතර් කොනන් ඩොයිල් උපත ලැබුවේ 1859 මැයි මස 22 දින ස්කොට්ලන්තයේ එඩින්බර්ග් හිදීය. හොඩර් ප්ලේස්, ස්ටෝනිහර්ස්ට් හා ස්ටෝනිහර්ස්ට් විද්‍යාලවල මූලික අධ්‍යාපනය හැදෑරූ ඔහු 1876 සිට 1881 දක්වා එඩින්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය විද්‍යාව ඉගෙන ගත්තේය. ඔහුගේ පළමු ප්‍රකාශිත කතාව පලවන්නේ චේම්බර්ස් එඩින්බර්ග් සඟරාවේ ඔහුට අවුරුදු 20 ලබන්නට පෙරය. 1885 දී ඔහු තම ආචාර්ය උපාධිය ටබිස් ඩොසාලිස් විෂය සම්බන්ධයෙන් ලබාගත්තේය.

පසුව එඩින්බර්ග් වලට පැමිණි ඔහු සවුන්සිහි තම වෛද්‍යය සායනය ආරම්භ කළේය. එය කරන අතරතුර *අ ස්ටඩි ඉන් ස්කාලට්" නම් කථාවෙන් තම කථා වීරයා වන ෂර්ලොක් හෝම්ස්ව හඳුන්වා දුන් අතර එය “බීටන්ස් ක්‍රිස්මස් ඇනුවල්" ග්‍රන්ථයේ 1887 දී එළි දැක්වීය.
         
1885 දී ඔහු ලුසී හෝකින්ස්ව විවාහ කර ගත්තේය. 1906 දී ඇය ක්ෂය රෝගයෙන් මිය ගියාය. අනතුරුව කොනන් 1907 දී ජීන් ලෙකී හා විවාහ වුවේය.

1890 දී ඩොයිල් වියෙනා හිදී අක්ෂි විද්‍යාව පිළිබඳ හැදෑරූවේය. අනතුරුව 1891 දී ලන්ඩන් නගරයේ පදිංචියට පැමිණි ඔහු අක්ෂි වෛද්‍යවරයකු ලෙස සායනයක් ඇරඹීය. තම වෛද්‍යය වෘත්තියට වැඩි කාලයක් දීමේ චේතනාවෙන් ඔහු 1893 දී තම කථා වීරවරයා වන ෂර්ලොක් හෝම්ස් චරිතය ද, "ද ෆයිනල් ප්‍රොබ්ලම්" කථාවේදී දිය ඇල්ලක ගිල්ලවා මරණයට පත්කරන ලදී. මෙයට මහජනයාගෙන් දැඩි උද්ඝෝෂණය එල්ල වුහ. ඒ නිසා හෝම්ස් කලින් කථාවේ මිය ගියා ලෙස රඟපෑ ඇති බව සඳහන් කරමින් *ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ඔෆ් ද එම්ට් හවුස්" නම් කථාව මඟින් නැවතත් එම චරිතයට පණ පොවන ලදී. හෝම්ස් චරිතය කෙටි කථා 56 ක හා නවකථා 4 ක පෙන්නුම් කරයි. දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවති බොඅර් යුද්ධය දී එක්සත් රාජධානියේ ක්‍රියා කලාපය නිවැරදි බව දක්වමින් *ද වෝර් ඉන් සවුත් ඇෆ්‍රකා, ඉට්ස් කෝස් ඇන්ඩ් කොන්ඩක්ට්" නම් පොත රචනා කිරීමද ඔහුගේ ග්‍රන්ථ රචනයේ විශේෂ සිදුවීමකි.

ඔහුගේ පොත වන *ද කමින්ග් ඔෆ් ද ෆෙයාරීස්" (1921), ඔහුගේ *කොටින්ග්ලේ ෆෙයාර්ස්" නම් ඡායාරූප පිළිබඳ තිබු විශ්වාසය නිරූපණය කරයි.

1925 දී සෝවියට් සංගමය මඟින් ඔහුගේ *ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ෂර්ලොක් හෝම්ස්" නම් කෙටි කථා එකතුව ගුප්ත විද්‍යා ගණයට වර්ග කර තහනම් කරන ලදී.

සැමුවෙල් රොස්බර්ග්ගේ ‍''නේකච් ඉස් ද බෙස්ට් ඩිස්ගයිස්" නම් 1974 දී එළිදැක්වූ පොතේ‍කොනන් ඩොයිල් ගේ ලිවීමේ කුසලතාවය හා ඉඟි හා සැඟවුණු රහස් ඔස්සේ අභිරහස් සෙවීමේ ඔහුගේ මානසිකත්වය විස්තර කර තිබේ.
බොබ් ඩිලන්

**බොබ් ඩිලන්** (උපතේදී නාමය - රොබට් ඇලන් සිමර්මන්. මැයි 24, 1941) යනු ඇමරිකානු ගායකයකු, ගීත රචකයකු, කතෘවරයකු, සංගීතඥයකු, කවියකු හා තැටි වාදකයකු ලෙස ප්‍රසිද්ධ සංගීතයේ දශක පහක් රැඳී සිටි ප්‍රධාන පුද්ගලයෙකි. ඩිලන්ගේ සංගීත දිවිය 1960 දී පමණ ඇරඹෙන අතර, ඔහු ඇමරිකානු අසහනයේ (American unrest) අප්‍රසිද්ධ වාර්තාකරුවකු ද වේ. ඔහුගේ ගීත වලින් කීපයක් වන, "බ්ලොමින් ඉන් ද වින්ඩ්" හා "ද ටයිම්ස්දේ ආ ද චේන්ජින්" වැනි ගීත යුධ විරෝධී සහ ප්‍රජා අයිතීන් සංවිධානවල ජය ගීත බවට පත්විය. ඔහුගේ, 2006 අගෝස්තු 29 දින නිකුත් කල "මොඩර්න් ටයිම්ස්" ඇල්බමය ඇමරිකානු ඇල්බම් දර්ශක වල අංක 1 ට පත්වු අතර, එය වයස්ගතම පුද්ගලයකු දර්ශකයේ අංක 1 ට පත්වු අවස්ථාව ලෙස ඉතිහාසයේ සනිටුහන් විය. එය රෝලින් ස්ටෝන්ස් සඟරාව මඟින් වසරේ හොඳම ඇල්බමය ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී. 

ඩිලන්ගේ ගීත රචනා වලට මුල් වූ මාතෘකා වූයේ දේශපාලනය, සමාජ විවරණ, දර්ශනවාදය හා සාහිත්‍යමය බලපෑම් වැනි පැවති පොප් සංගීතයට විරෝධී අංශවේ. සංගීත ශෛලීන් වර්ධනය කිරීම හා පුද්ගලික කර ගැනීමට අමතරව ඔහු අයිරිෂ්, ජෑස් හා ස්වින්ග් යන සංගීත ශෛලීන්වලට අචල ලැදියාවක් දැක්වීය.

ඩිලන් ගිටාරය, සංගීත යතුරු පුවරුව හා හාමොනිකාව භාවිතා කරයි. ඔහු විසින් 1980 සිට විවිධ කාලවල විවිධ සංගීතඥයන්ගෙන් සමන්විත වූ "නෙවර් එන්ඩින්ග් ටුවර්" නම් සංගීත චාරිකාවන් කරගෙන එන ලදී. අනික් සුප්‍රසිද්ධ සංගීතඥයන් වන ජෝන් ජොගර්ට්, ද බැන්ඩ්, ටොම් පෙටී, පෝන් බේයස්, ජෝර්ජ් හැරිසන්, ද ගෙට්ෆුල් ‍ඩෙඩ්, ජොනී කෑෂ්, විලී නෙල්සන්, පෝල් සිම්සන්, එරික් ක්ලැප්ටන්, පැටී ස්මිත්, එමිලෝ හැරිස්, බ්රුස් ස්ප්‍රින්ග්ස්ටීන්, U2, ද රෝලින් ස්ටෝන්ස්, ජැක් වයිට්, මර්ලෙ හැගාඩ්, ජෙෆ් ලයින්, නිල් යන්ග්, වෑන් මොරිසන්, රින්ගො ස්ටාර්, හා සිටීම් නික්ස් යන අය සමඟ සම්බන්ධව කටයුතු කිරීමටද ඔහුට හැකිවිය.

පටිගත කලාකරුවෙකු හා රංගන ශිල්පියෙකු ලෙස ඔහු පෙන්වූ නිපුණතා ඔහුගේ දිවියේ කේන්ද්‍ර ස්ථානය ගනු ලැබීය. නමුත් ඔහුගේ හොඳම දක්ෂතා එළිදැක්වූයේ ගීත රචනයේදීය.

වසර ගණනක් පුරාවටම ඩිලන් ඔහුගේ ගීත රචනයට, රංගනයට හා පටිගත කිරීමට දැක්වූ කුසලතාවය පිළිගැනීමට හා ගෞරවයට පාත්‍රවීය. ඔහුගේ පටිගත ග්‍රැමී සඳහා ගෝල්ඩන් ග්ලොබ් හා ඇකඩමි අවෝට්ස් යන සම්මාන ලැබී ඇත. මේනිසාම ඔහුව රොක් ඇන් රෝල් කලාගාරයට අනුයුක්ත කර තිබේ. මැගසින් සඟරාවෙන් 1999 දී, 20 ශතවර්ෂයේ බලගතුම පුද්ගලයන් 100 දෙනා අතරට ඔහුව නම් කර තිබේ. 2004 දී රෝලින් ස්ටෝන්ස් සඟරාව ලොව බිහිවූ හොඳම කලාකරුවන්ගෙන් දෙවන ස්ථානයට ඔහුව නම් කර ඇත. 2000 වසරේදී ඔහුට "පොලාර් සංගීත සම්මානය", "රෝයල් ස්විඩිෂ් ඇකඩම් ඔෆ් මියුසික්" මඟින් පිරි නැමීය. 2007 දී, "ප්‍රින්ස් ඔෆ් ඇස්ට්‍රරියස්" සම්මානය මඟින්ද ඔහු පිදුම් ලැබීය. කීප වතාවකදීම ඔහුගේ නම සාහිත්‍යය පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගයට යෝජනා වී තිබේ.

2008 දී ඇමරිකානු සංස්කෘතියට හා ප්‍රසිද්ධ සංගීතයට ඔහු කල සේවාව වෙනුවෙන් ඔහුට "පල්ටිසර් ප්‍රයිස් ස්පෙෂල් සයි‍ටේෂන්" සම්මානය ප්‍රදානය කරන ලදී. මෙම සම්මානයට කලින් උරුමකම් කීවේ තෙලෝනියස් මොන්ක් හා ජෝන් කොල්ට්‍රේන් යන අයයි.

ප්‍රවර්ගය:ගායකයෝ
ප්‍රවර්ගය:අපරදිග ගායකයෝ
බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින්

thumb|බෙන්ජමින් ෆ්රුන්ක්ලින්
බෙන්ජමින් ෆ්රුන්ක්ලින් (1706 ජනවාරි 17 සිට 1790 අප්‍රේල් 17) ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිර්මාතෘවරයන්ගෙන් කෙනෙකි. ඔහු බහුශ්‍රැත පුද්ගලයකු වූ අතර කතෘවරයකු, මුද්‍රණකරුවකු, උපහාස රචකයකු, දේශපාලනික න්‍යායවරයකු, දේශපාලඥයකු, විද්‍යාඥයකු, නිෂ්පාදකයකු, රාජ්‍යය තන්ත්‍රයකු, හා රාජ දූතයකු ලෙස කටයුතු කර තිබේ. විද්‍යාඥයකු ලෙස ඔහු විද්‍යුතය හා එහි න්‍යාය සොයා ගැනීමේ පුරෝගාමියකු විය. ඔහු අකුණු සන්නායක, ද්විනාභි කාච, ෆ්රැන්ක්ලින් උඳුන, ගැල ගන්ධමානය හා සංගීත උපකරණයක් සොයා ගැනීමට සමත්විය. ඔහු පළමු මහජන පුස්තකාලය ඇමරිකාවේ පිහිටවු අතර, පළමු ගිනි නිවන දෙපාර්තමේන්තුව පෙන්සිල්වේනියාවේ පිහිටුවන ලදී. දේශපාලනික ලේඛකයකු හා ක්‍රියාකාරියකු ලෙස ඇමරිකානු විප්ලවය අතරතුර "ඇමරිකානු ජාතිය" නම් සංකල්පය ඔහු ගොඩනගන ලදී. නිදහසට උපකාරී වූ ප්‍රංශ සන්ධානය ආරක්ෂා කිරීමට ඔහු මුල්විය. 

බොස්ටන්, මැසචුසෙට්ස් හි උපත ලද ඔහු ඔහුගේ වැඩිමල් සහෝදරයාගෙන් මුද්‍රණ ශිල්පය උගත්තේය. පසුව පුවත්පත් සංස්කාරකයකු, මුද්‍රන ශිල්පියෙකු හා ෆිලඩෙල්පියාවේ වෙළෙන්දෙකු බවට පත්වු ඔහු එමඟින් ප්‍රසිද්ධියට හා ධනවත් බවට පත්වූ‍යේය. විද්‍යාව හා තාක්ෂණයට උනන්දුවක් දැක්වූ ඔහු, ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධ පරීක්ෂණ වලින් අන්තර්ජාතික කීර්තියට පත්විය. පෙන්සිල්වේනියා විශ්වවිද්‍යාලය හා ‍ෆ්රැන්ක්ලින් මාෂල් විද්‍යාලය පිහිටවූ ඔහු, ඇමරිකානු දර්ශනවාදී සමිතියේ පළමු සභාපති ද විය. ඇමරිකානු පාර්ලිමේන්තුවේ අප්‍රසිද්ධ මුද්‍රා පනත (stamp act) අවලංගු කිරීමට ගත් උත්සාහය නිසා ඔහු ජාතික වීරවරයකු බවට පත්විය. රාජ දුතයකු ලෙස ඔහු ප්‍රංශ ජාතිකයන් අතර "පැරීසියේ ඇමරිකානු ඇමති" ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ අතර ප්‍රංශ - ඇමරිකානු සම්බන්ධතා වර්ධනයට කටයුතු කළේය. 

1775 සිට 1776 දක්වා ෆ්රුන්ක්ලින් මහාද්වීපික සම්මේලනයේ ප්‍රධාන තැපැල් ස්ථානාධිපති ලෙසද, 1785 සිට 1788 දක්වා පෙන්සිල්වේනියාවේ උත්තරීතර විධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා ලෙසද, කටයුතු කළේය. තම දිවිය අවසන් වන විට ඔහු ප්‍රධාන නීති අවලංගු කරන්නෙකු (abolitionists) බවට පත්ව සිටියේය. 

ඔහුගේ විශිෂ්ට සේවය හා කැපකිරීම් නිසා ඔහුගේ නාමය මුදල් වලට, යුද නැව් වලට, නගරවලට, අධ්‍යාපනික ආයතන වලට, ආයතන වලට එකතු කිරීම සිදුවිය. ඔහුගේ මරණයෙන් ශත වර්ෂ දෙකක් ගත වී ඇතත් තවමත් සංස්කෘතිමය සඳහන් කිරීම් සිදුවේ.
සී.ඩබ්.ඩබ්. කන්නන්ගර

ආචාර්ය **ක්‍රිස්ටෝෆර් විලියම් විජේකෝන් කන්නග්ගර** (ඔක්තෝබර් 13, 1884 - සැප්තැම්බර් 23, 1969) බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ  පලමු අධ්‍යාපන අමාත්‍යයවරයා විය.  ලෙස විරුදාවලිය ලබා ඇත. රැකියාවෙන් නීතිඥවරයෙකු විය. අධ්‍යාපන ඇමතිවරයා ලෙස ඔහුට යටත් විජිත ලංකාවේ අධ්‍යාපන පද්ධතිය විශාල ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට හැකිවිය.යයයයයයය.

## මුල් දිවිය . 
ක්‍රිස්ටෝෆර් විලියම් විජේකෝන් කන්නන්ගර, දකුණු ශ්‍රී    ලංකාවේ බලපිටිය සහ අම්බලන්ගොඩ අතර පිහිටි ගම්මානයක් වූ රන්දොඹේහි උපත ලද්දේ 1884, ඔක්තොම්බර් 13 වන දිනදීය.  ඔහුගේ පියා LLK ටිය උසාවියෙහි නියෝජ්‍ය පිස්කල් නිලධාරිවූ දොන් ඩැනියෙල් විජේකෝන් කන්නන්ගර, කළුතර දිස්ත්‍රිකයේ පස්දුන් කොරලයට අයත් ලූල්බද්දාවෙහි වැසියෙකි. මව එමිලි විජේසිංහ හික්කඩුවේ වෑවල වීබදු වලව්වේ උපත ලැබුවාය. සහොදර සහොදරියන් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ දෙවැනියා හෙතෙම තම ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලද්දේ රන්දොඹේහී වෙස්ලියානු මිෂනාරි පාසැලෙහිදීය.

thumb|left|230px|තරුණ කන්නන්ගර අධ්‍යාපනය ලැබූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ, ගාල්ලේ, රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයෙහිය.

ලමා වියෙහිදී කන්නන්ගර විසින් මහත්වූ අධ්‍යාපන හැකියාවක් ප්‍රදර්ශනය කල අතර, වෙස්ලියානු මිෂනාරි පාසැලෙහි ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවයකට ප්‍රධාන ආරාධිත අමුත්තා ලෙස සහභාගිවූ ගාල්ලේ  රිච්මන්ඩ් විදුහලෙහි විදුහල්පති දේවගැති ජේ.එච්.ඩැරල් මහතා මොහුගේ දක්ෂතා මැනැවින් නිරික්ෂණය කල බව කියැවේ. ප්‍රදානය කල ත්‍යාග වලින් බොහෝමයක් කන්නන්ගර විසින් දිනාගත් බව දුටු හෙතෙම, “*පුතා, මෙම තෑගි බෙදා දීමෙහි ඔබ ලද තෑගි ගෙදර රැගෙන යෑමට ඔබට ගොන් කරත්තයක් කුලියට ගැනීමට සිදුවේවි* ”යැයි පැවසුවේලු. රිච්මන්ඩ් විද්‍යාල මූලාරම්භ විභාගයට පෙනීසිටීමේ වරමද ඩැරල් විසින් කන්නන්ගර වෙත ලබා දුනි. විභාගයෙහිදී ගණිතයෙන් මහත් කුසලතා පෙන්වමින්, හෙතෙම ශිෂ්‍යත්වය දිනාගත්තේ, රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයට නොමිලේ  ඇතුළුවීම හා නවාතැන සඳහාද ප්‍රධානයක් ලබමිනි. ඔහුගේ ගමේ පාසැලෙහි ලබා දුන් අධ්‍යාපනයට වඩා ඉමහත් ඉහළ මට්ටමක පැවැති උගැන්වීමක්, එකල විශිෂ්ට ලෙස සැලකුනු පාසැලක ලැබීමට හේ එහිදී වරම් ලදි.

## ගුණසමරු පදනම
සී.ඩබ්ලිව්.ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගරයන්ගේ ගුණ සිහි කිරීමත් ඔහු පිලිබදව වත්මන් හා අනාගත ප්‍රජාව දැනුවත් කිරීමත් පිණිස 2012 වසරේදී *ආචාර්ය සී.ඩබ්ලිව්.ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර ගුණසමරු පදනම* පිහිටුවා ඇත.කොට්ටේ ශ්‍රි කල්‍යණි සමාග්‍රී ධර්ම මහා සංඝ සභාවේ වැඩබලන මහා නායක ආචාර්ය ඉත්තෑපාන ධම්මාලංකාර අනු නායක හිමියන්ගේ අනු ශාසකත්වයෙන් එම පදනම ක්‍රියාත්මයි.

## බාහිර සබැඳි
*ශ්‍රී ලංකාවේ බිහිවූ එකම දාර්ශනික අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා... 
*" මෙතෙක් කතාව 1" 
*" මෙතෙක් කතාව 2" 
*" නිදහස් අධ්‍යාපනයේ පිය උරුමය සොයා ගියෙමි" 
*" අකුරු පෙන්වූ මිනිසා"

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:නිදහස් අධ්‍යාපනය - ශ්‍රී ලංකා
ප්‍රවර්ගය:පාසල් අධ්‍යාපනය - ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලංකා ආණ්ඩුවේ අමාත්‍යවරු
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ වි‍දේශ තානාපතිවරුන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනඥයන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යවස්ථාදායක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන්
ප්‍රවර්ගය:ලංකාවේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා සාමාජිකයන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා සාමාජිකයන්
ප්‍රවර්ගය:1884 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1969 මරණ
ඇමරිකානු කාව්‍යය

ඇමරිකානු කාව්‍යය

	19 වන ශතවර්ෂයේ ඇමරිකානු විශ්ෂ්ඨ කලාකරැවන් දෙදෙනාගේ චින්ත ස්වභාවය සහ ‍ශෛලය බොහෝ සේ වෙනස් විය. වොල්ට් පිට්මන් (1819- 1892) ක්‍රියාකාරී සංචාරකයෙක් මෙන්ම ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයේදී තමන් විසින්ම පත් කර ගන්නා ලද හෙදියෙක් විය, සාහිත්‍යාත්මක නවෝදපාදකයෙක් විය. ඔහුගේ මධ්‍යසාර බෝතලය රචනා වුයේ 'ලී වස් ඔෆ් ග්‍රාස්' වු අතර ඔහු නිදහසේ ගලා යමින් හා දිග අපිලිවෙල වු රේඛා වචනයෙන් විස්තර දැක්වීමට ඇමරිකානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට ඇතුලත් කිරීමට යොදා ගත්තේය. තවදුරටත් ප්‍රධාන පියවරක් ගනිමින්, කාව්‍යකරැවන් ඇමරිකානුවන්ගේ විශාල වශයෙන් පැතිරැණ පළපුරැද්ද සමකරනු ලැබුයේ ගර්වයෙන් නොපිරැණු ලෙසය. උදාහරණ ලෙස 'සොන්ග් ඔෆ් මයිසෙල්ෆ්' හි ඇතුලත දිගු මධයම කාව්‍යයන්, 'ඉන් ලිවුස් ඔෆ් ග්‍රාස්' 'වයිට්මන්' ලියු මේවා සත්‍ය වශයෙන්ම සෑම සයසකම මිනිසුන්ගේ අදහස් ‍වන අතර, මේවා මගේ නොවේ''

	කාව්‍ය සංවිධානයේ වු වයිට්මන් විසින රචිත ද බොඩි ඉලෙක්ට්‍රික් ඔහු පැවසු ආකාරයට, සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යයේ ඉගැන්වීම අනුව ඉංග්‍රිසි නවකතාකරැ ඩී.එච්. ලොරන්ස්, වයිට්මන් පිළිබදව ලියා ඇත්තේ මිනිසාගේ ආත්මය මාංශයට වඩා උත්තරීතරය යන පැරණි සංකල්පිත සදාචාරය පළමුව විනාශ කරන ලද්දේ මොහුය.

	අනෙක් පසින් 'එමලි ඩික්සන්' (1830-1886) ඇම්හර්ට් මැසවුසෝස්' නම් කුඩා ගම්මානයේ ආචාරයශිලි අවිවාහක ‍තාන්තාවකගේ ජීවිතයක් ගත කලේය. ඇයගේ අකෘතික සැලැස්ම තුල විචකෂණශිලි කවට, විශ්ෂ්ඨ නිර්මාණ සහ මානසික තික්ෂණය අන්තර්ගත විය. ඒ කාලය තුල ඇයගේ ක්‍රියාවන් අසම්මත වු අතර ඉතා සිමිත ප්‍රමාණයක් ප්‍රකාශිත විය.

	ඇයගේ කාව්‍යයන් රැසක් 'ඩිවෙල්' සහ 'ඩෙත්' වුයේ බොහෝ විට මැර ඇරඹුමක් සහිතවය. මට මරණය නැවැත්වීමට නොහැකි නිසා, ආරම්භයේ ඔහු කාලගුණික වශයෙන් මා නතර කළේය. ඩිකින්සන් ගේ කාව්‍යයක් ඇය පිරමින් බලපවත්නා සමාජයක කාන්තාවන්ගේ තත්ත්වය පිළිබදව මෙසේ කිවේය. මම කිසිවෙක් නොවේ ! ඔබ කවුද? ඹබත් කිසිවකු නොවේද?

ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව
ඇසමෙස් සාහිත්‍යය

'චැරෙපාස්' බො‍හෝ විට හඳුන්වා දෙනු ලබන්නේ ඇසමස් සාහිත්‍යයේ පළමු උදාහරණය ලෙසය. 'චැරෙපඩාස්' යනු 8 වැනි 12 වැනි ශතවර්ෂ වල නිර්මාණය කරන ලද බෞද්ධ ගීත වේ. මෙම ලියැවිලි 'ඔරියා'' සහ බෙංගාලි භාෂාවන්ට සමානත්වයක් දරයි. මෙම සංගීතයේ සුවිශේෂි ගති ලක්ෂණ, ශබ්ද විද්‍යා හා රූප විද්‍යා 'ඇසමෙස්' ගීත වලින් ඉතා ප්‍රබල ආකාරයෙන් විද්‍යාමාන වේ.

'චර්යාපඩාර්' පසු කාල සීමාවේදී ඇතැම් විට, (1) පෙර වෙයිශ්නවිට, (2) නවයිෂ්කෙට් හි අනුකොටස් බෙදිය හැක. මුලදී ඇසම්ස් හි ලේඛයා ලෙස ප්‍රකාශ වුයේ 'හේමා ද චැරිටා' සරස්වති රජු කාලයේ දී කුඩා කාව්‍ය වන ප්‍රාර ඉන්ද්‍රනාරයන (1350- 1365) යන කාව්‍ය රචනා කළ 'හරිහාර විප්රා' හ කවිරත්න සරස්වති යන දෙදෙනො පිළිවෙලින් “ඇස්වමේධ පර්වා” සහ “ජයදර්ථ වේද” රචනා කළේය. තවත් කාව්‍යකරුවෙකු වු 'රුබේරා කන්දලි', ‍ඩිරෝනා පර්ව ඇසෙටස් තුලට පරිවර්තනය කලේය. නමුත් වෙයිෂ්නාවේට් අනුකාලයේදී ප්‍රසිද්ධ වු 'මදෙව් කන්ඩල්' කාව්‍යකරුවා, 'වාල්මිකීගේ රාමායන' පද්‍ය ජයම්පුර කච්චර රජුගේ අනුග්‍රහයෙන් ඉදිරිපත් කළේය.

ඇසමෙස් සාහිත්‍යයේ ප්‍රසිද්ධ ලේඛකයින් වන්නේ, “ඉන්දිරා ගොස්වති”, “බිරෙ‍න්ද්‍රා කුමාර බාට්ටචර්ය”, “හොමෙන් බාර්ගොහෙයින්”, “මාහිම් බොරා”, “අරුන් ශර්මා”, “අනුරාධ ශර්මා පුජාරි” යන අයයි.

## සටහන් 
{|

|Indian literature Assamese literature   
|-
{|
‍‍ෙත්මාවන් සහ ගති ලක්ෂණ

‍‍ෙත්මාවන් සහ ගති ලක්ෂණ

	අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍ය පුළුල් ආකාරයෙන් අර්ථ දැක්විය හැක්කේ එක්සත් ඇමරිකා ජනපදයේ අප්‍රිකානු ‍ පෙලපතින් ජිවත් වන ජනතාවගේ ලේඛන මගිනි. කෙසේ වුව ද අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය ද අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ඉතිහාසය සහ ජීවිතයන් මෙන්ම විවිධත්වයක් උසුලයි. මෙයින් ප්‍රකාශ වන්නේ අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය සාමාන්‍යයෙන් පාඨක වී ඇත්තේ අති විශාල ඇමරිකානු සමාජය තුල අප්‍රිකානු අැමරිකානුවාගේ කාර්ය භාරය සහ ඇමරිකානුවෙක් වීමේ අර්ථය වැනි එක්සත් රාජධානියේ සිටින කළු ජාතික ජනතාවගේ ඇතැම් කැමැති තේමාවන්ට අනුවය. ප්‍රින්ස්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය, ඇල්බර්ට් ජේ. රොබෙටෝ මෙසේ පවසා තිබේ. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය ඇතුළුව සෑම අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ඉගැන්වීමක්ම මෙම රාජ්‍ය තුල අප්‍රිකානු ඇමරිකානු පැවැත්මෙහි ගැඹුරැ අර්ථය ප්‍රකාශ කරයි. මෙම පැවැත්ම ජාතියේ නිදහස, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සමානාත්මතාවය ඇතුළු සෑම දෙයක්ම, සෑම විට විභාග කර ඇත. ඒ ආකාරයෙන් අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය පිබිදිම මගින් බොහෝ කලක සිට එක්සත් ජනපදයේ කළු ජාතින්ගේ නිදහසේ හා සමානාත්මතාවයේ ගැටළු මෙන්ම, ඇමරිකානු සංස්කෘතිය, ආගම, වහල් බව, නිවසේ හැගීම් සහ නොයෙක් තේමාවන් විය.

	අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය යෙදෙව්වන්ගේ විසිරි යැමේ සාහිත්‍යය සහ අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය යන ඉතා වැදගත් ශාඛාවන් සමන්විත වන අතර මේවා සදහා අප්‍රිකානු යුදෙව්වන්ගේ උරැමයන්ගේ ආභාෂය ලැබී ඇත. මිට අමතරව අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය බොහෝ පශ්චාත් යටත් විජිත සාහිත්‍යයෙන් වෙනස් වන බව, අති විශාල වස්තුවක් සහ ශක්තිමත් ආර්ථිකයක් ඇති සමාජයක සුළු ජාතික කණ්ඩායමක් විසින් ලියා තිබිණි. යැයි පවසමින් පඩිවරයෙන් සුවිශේසි රේඛාවක් නිර්මාණය කළ නමුත් පශ්චාත් යටත් විජිත වාදි රාජධානිය තුල අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය පවති.

	අප්‍රිකානු ඇමරිකානු වාචිත සංස්කාතිය අධ්‍යාත්මික අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ශුභාරංචිය, සංගිතය, බ්ලුස් සහ රැප් යන ඒවායින් සමන්විත වෙමින් ඉතා පොහොසත් කාව්‍යයකට හිමිකම් කියනු ලබයි. ස්වර සංක්‍රමණය, ශබ්දලංකාරය සිතාවක පුනරාවනාය භාවිතා වන අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ක්‍රිස්තියානු දේශනා සම්ප්‍රදායන් තුළ ද වාචිත කාව්‍යය දක්නට ලැබේ. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය -කාව්‍යන් විශේෂයෙන් රචනා කර තිබෙන නමුත් ගද්‍ය තුළ ද මෙම සෑම ආකාරයේ වාචික කාවයයන් ඇතුළත් විමේ ප්‍රභල සම්ප්‍රදායක් ඇත.

	කෙසේ වෙතත් මෙම ගති ලක්ෂණ සහ තේමාවන් අප්‍රිකානු ඇමරිකානු  සාහිත්‍යයේ බොහෝ මට්ටම් වල තිබෙන අතර මේවා ප්‍රභේදයන්ගේ අතිශය අර්ථ දැක්විම් නොවන අතර මේවා ප්‍රභේදයන් තුළ සෑම කටයුත්තකම අන්තර්ගත නොවේ. මීට අමතරව අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය විශ්ලේෂණය කිරිමට බාහිර සාහිත්‍යය න්‍යායන් යොදා ගැනීමට ප්‍රතියෝධයක් ඇත. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ අති විශේස පඩිවරයෙක් වන කනිෂ්ඨ්‍ හෙන්රි ලුවිස් ගේටස් මෙසේ ප්‍රකාශ කර තිබේ. මාගේ ආශාව වුයේ, අනෙක් සම්ප්‍රදායන් ගෙන් ලබා ගත් සාහිත්‍යය න්‍යායන් කියවිම හෝ විශ්

ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය