open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
යං ඩී-පර්තුවාන් අගොං

නිල වශයෙන්  **මලයාසියාවෙහි රජ** ලෙසින් හැඳින්වෙන සහ  **ෆෙඩරේෂනයෙහි අත්‍යුත්තම නායකයා** ලෙසින්, **අත්‍යුත්කෘෂ්ට පාලකයා** ලෙසින්, හෝ සරල ලෙසින්  **අගොං** ලෙසින්ද හැඳින්වෙන **යං ඩී-පර්තුවාන් අගොං** (, ජාවි: ), යනු, මලයාසියාවෙහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථානුකූල රජතුමා සහ  රාජ්‍ය නායකයා වෙයි. . 1957 වසරෙහිදී මෙම තනතුර සංස්ථාපනය කරන ලද්දේ, මලයා ෆෙඩරේෂනය (වර්තමානයෙහි මලයාසියාව) එක්සත් රාජධානියෙන් නිදහස ලබා ගත් විටය. මලයා රාජ්‍යයන්ගේ පාලකයන් නවදෙනා වෙතින් සමන්විත පාලකයන්ගේ සම්මේලනය විසින්, යං ඩී-පර්තුවාන් අගොං තෝරාපත්කර ගනු ලබන අතර තනතුර ඔවුනතර  * තත්ත්වාකාරයෙන්* භ්‍රමිත වන බැවින්ම, මලයාසියාව ලෝකයෙහි  තේරීපත්වන රාජාණ්ඩු ස්වල්පය අතරින් එකක් වෙයි.

17වන සහ වර්තමාන යං ඩී-පර්තුවාන් අගොං වන්නේ  ජොහෝර්හී ඊබ්‍රාහීම් ඉස්කන්දා වෙයි. පාලකයන්ගේ සම්මේලනය විසින් 2023 ඔක්තොම්බර් 26 දින විශේෂ රැස්වීමකදී ඔහු තෝරා පත් කර ගන්නා ලදි; ඔහු විසින් නිලයෙහි ශපථ කිරීම සහ දිවුරුම් දීම, 2024 ජනවාරි 31 දිනදී ඉස්තනා නෙගරා හිදී සිදු කෙරිණි.
මාලි හි දේශපාලනය සහ ආණ්ඩුව

### ආණ්ඩුව 
2012 මාර්තු 22 හමුදා කුමන්ත්‍රණය තෙක්, මාලි යනු 1992 ජනවාරි 12 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් පාලනය වන ව්‍යවස්ථාපිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් වූ අතර එය 1999 දී සංශෝධනය කරන ලදී. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් විධායක, ව්‍යවස්ථාදායක සහ අධිකරණ යන ආයතන අතර බලතල බෙදා වෙන්කර ඇත.

ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය ප්‍රධානියෙකු සහ සන්නද්ධ හමුදාවල ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කරයි. ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරන ලද අගමැතිවරයෙකු රජයේ ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කරන අතර, අමාත්‍ය මණ්ඩලය පත් කරයි. ඒකමණ්ඩල ජාතික සභාව මාලි හි එකම ව්‍යවස්ථාදායක ආයතනය වන අතර එය පස් අවුරුදු ධුර කාලයකට තේරී පත් වූ නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත වේ. 2007 මැතිවරනයෙන් පසුව, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ ප්‍රගතිය සඳහා වූ සන්ධානයට ආසන 160 න් 113 ක් සභාවෙහි හිමි විය. සභාව විසින් සෑම වසරකම නිත්‍ය සැසිවාර දෙකක් පවත්වනු ලබන අතර, එම කාලය තුළ එය මන්ත්‍රීවරයෙකු හෝ රජය විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද නීති සම්පාදනය කිරීම පිළිබඳ විවාද කර ඡන්දය ප්‍රකාශ කරයි.

මාලිගේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ස්වාධීන අධිකරණයක් සඳහා විධිවිධාන සලසා ඇත, නමුත් විධායකය විනිසුරුවන් පත් කිරීමට සහ අධිකරණ කාර්යයන් සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම යන දෙකම අධීක්ෂණය කිරීමට බලයේ බලයෙන් අධිකරණයට බලපෑම් කිරීම දිගටම කරගෙන යයි. ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල බොහෝ ප්‍රාදේශීය ආරවුල් විසඳන්නේ ගම් ප්‍රධානීන් සහ වැඩිහිටියන් වුවද, විවිධ පහළ උසාවි පවතී. 2024 මැතිවරණයක් සඳහා රජයේ කැපවීම වෙනුවෙන්, ECOWAS රට මත සම්බාධක ඉවත් කිරීමට එකඟ විය.

### විදේශ සබඳතා 
2012 දක්වා, මාලිගේ විදේශ ප්‍රතිපත්ති දිශානතිය කාලයත් සමඟ වඩ වඩාත් ප්‍රායෝගික සහ බටහිර ගැති බවට පත් විය. 2002 දී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩු ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමෙන් පසු, පොදුවේ බටහිර හා විශේෂයෙන්ම එක්සත් ජනපදය සමඟ මාලිගේ සබඳතා සැලකිය යුතු ලෙස වැඩිදියුණු වී ඇත. 

අයිවරි කෝස්ට්, ලයිබීරියාව සහ සියෙරා ලියොන් වැනි කලාපීය ගැටුම් පාලනය කිරීමට සහ විසඳීමට කටයුතු කිරීම මාලි හි ප්‍රධාන විදේශ ප්‍රතිපත්ති ඉලක්කවලින් එකකි.

### යුධ 
මාලිගේ හමුදා බලකායන් සමන්විත වන්නේ, ගොඩබිම් සහ ගුවන් හමුදාව, ඇතුළත් වන හමුදාවකින්, පැරාමිලිටරි ජෙන්ඩර්මරි සහ රිපබ්ලිකන් ආරක්ෂක බළකාය, ඒ සියල්ල මාලි ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ සහ ප්‍රවීණයන්ගේ පාලනය යටතේ පවතින අතර, සිවිල් වැසියෙකු විසින් මෙහෙයවනු ලැබේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
කරපටි (BDSM)

නොමැත|thumb|300x300පික්| D-ring එකක් සහිත BDSM කොලරයක් සහ එහි පිටුපස ගාංචු.BDSM සන්දර්භයක් තුළ, **කරපටි** යනු BDSM සම්බන්ධතාවයක තම යටත් හෝ වහල් තත්ත්වය දැක්වීමට පුද්ගලයෙකු විසින් පැළඳ සිටින ඕනෑම ද්‍රව්‍යයකින් සැදි උපාංගයකි. වෙනත් කෙනෙකු සමඟ ඇති සබඳතාව සංකේතවත් කිරීම සඳහා කරපටි පැළඳ සිටින පුද්ගලයෙකු **කරපටිලත්තෙකු** ලෙස හැඳින්වේ. අධිකාරී/යටහත් සම්බන්ධතාවයක් තුළ හිමිකාරිත්වය හෝ එම සම්බන්ධය හෝ පෙන්වා දැක්වීමට කරපටි භාවිතා වේ.    අන්‍යන්ට සිය යටහත් ස්වභාවය පෙන්වීමට ද යටහත් අයවලුන් විසින් කරපටි පැළඳිය හැකිය. 

## යොමු කිරීම්
ඉරියව් කරපටිය

**ඉරියව් කරපටියක්** යනු බෙල්ලේ චලනය සීමා කිරීමට තරම් පුළුල් වන BDSM සහ අර්චනික ක්‍රියාකාරකම් වලදී භාවිතා කරන දෘඩ කරපටියකි.  මේවා සෘජු ඉරියව්වක් පවත්වා ගැනීමටත්, නිකට ඉහළට එසවී සිටින සේ බෙල්ල කෙලින් කර තැබීමටත් උපකාරී වේ. ඉරියව් කරපටි සාමාන්‍යයෙන් ඉදිරිපසින් පුළුල් ලෙස සාදා ඇති අතර එමඟින් නිකටේ සිට උරතලය දක්වා විහිදී යයි. එමගින් එය පැළඳ සිටින තැනැත්තාට හිස පහත්ට නැවීම හෝ පහළ බැලීමට ඇති හැකියාව වළක්වයි.

ඉරියව් කරපටි සාමාන්‍යයෙන් සම් වලින් සාදා ඇත. නමුත් ඒවා ලෝහ, රබර් හෝ PVC වැනි ප්ලාස්ටික් වලින්ද සෑදිය හැක. ඉරියව් කරපටි විවිධාකාරයෙන් අලංකාර කළ හැක. මෙම කරපටි වලට අගුලු දැමීමේ විධික්‍රම, සැරසිලි ලෙස ඇති කුඩා උල්,  D හැඩැති මුදු වැනි වෙනත් බන්ධන අංග ඇතුළත් විය හැක. 

Neck corset ලෙස හැඳින්වෙන විශේෂ ආකාරයේ ඉරියව් කරපටි ද ඇත.

## මේවාත් බලන්න 
* BDSM

## යොමු කිරීම්
මුඛවාඩම

**මුඛවාඩමක්** යනු සාමාන්‍යයෙන් කථනය වැළැක්වීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති අයිතමයක් හෝ උපාංගයකි. බොහෝ විට මුඛවාඩම බැඳ සිටින තැනැත්තා උපකාර ඉල්ලා ඇමතීම වැලැක්වීමට සහ එම තැනැත්තා නිශ්ශබ්දව තබා ගැනීමට යොදාගන්නා ප්‍රතිබාධන උපාංගයකි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් සිදු කරනුයේ මුඛය අර්ධ වශයෙන් හෝ සම්පූර්ණයෙන් අවහිර කිරීම හෝ දිව, තොල් හෝ හකු සාමාන්‍ය කථන රටාවෙන් චලනය වීම වැළැක්වීම හෝ මගිනි. මුඛවාඩමක් ඵලදායි වන තරමටම එය අනතුරුදායක වේ. නිදසුනක් ලෙස ඩක්ට් ටේප් යනු මුඛවාඩම් බැඳීමට යොදා ගන්නා තරමක් ඵලදායී ක්‍රමයක් වන නමුත් එමගින් මුඛය බැඳි තැනැත්තාට නාසය හරහා නිදහසේ හුස්ම ගැනීමට නොහැකි නම් (උදාහරණයක් ලෙස ඔවුන්ට සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව තිබේ නම්) එය අනතුරුදායක තත්වයක් විය හැකිය. මේ හේතුව නිසා, මුඛවාඩමක් බැඳ සිටින පුද්ගලයෙකු කිසි විටෙකත් තනි නොකළ යුතුය.

සාමාන්‍යයෙන් සෝප් ඔපෙරා සහ අපරාධ ප්‍රබන්ධවල, විශේෂයෙන් චිත්‍රකතා, නවකතා සහ චිත්‍රපටවල විවිධාකාරයෙන් නිරූපණය කෙරේ.

ඇතැම් පුද්ගලයන්ට අධිකරණයට රැගෙන ඒමේදී මුඛවාඩම් බැඳ රැගෙනවිත් ඇත. සිවිල් අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන බොබී සීල් , මෑත ඉතිහාසයේ එලෙස රැගෙන ආ අයෙකි. මෙය අමානුෂික ක්‍රියාවක් ලෙස විවේචනයට ලක්ව ඇත.  

## මුඛවාඩම් වර්ග 
thumb| රහස් පරීක්ෂක වෘතාන්ත වල සුළබව නිරූපණය වන රෙදි මුඛවාඩමක් බැඳි කාන්තාවක්
ප්‍රබන්ධ කථාවල, විශේෂයෙන් අපරාධ චිත්‍රකතා සහ අපරාධ නවකතා වල නිතර දැකිය හැකි මුඛවාඩම් වර්ගයක් නම්, වින්දිතයාගේ මුඛය ආවරණය කර ඔවුනගේ හිස පිටුපසට කර බැඳ ඇති පටියක් සේ ඇති  සුදුසු ප්‍රමාණයේ රෙදි කැබැල්ලකි. බොහොමයක් අපරාධ කතා මාලා වල විය මෙය නිතර දැකිය හැකි නිසා එය සමහර අවස්ථා වලදී එය "රහස් පරීක්ෂක මුඛවාඩම" ලෙස ඉංග්‍රීසි බසින් හැඳින්වේ.

සමහර විට එවන් මුඛවාඩමක් වින්දිතයාගේ ඉදිරිපස දත් අතරින් මුඛය තුළට ඇතුල්වනසේ බඳිනු ලැබේ. නැතහොත් එහි මැදින් තද බෝලයකින් හෝ කුඩා රෙදිපිළි මුඛය තුළට ඔබා, එවා මුඛය තුල රැඳී සිටින පරිදි තවත් රෙදි කැබැල්ලකින් තද වන සේ බඳිනු ලැබේ. මෙය BDSM ක්‍රියාකාරකම් වලදී සාමාන්‍ය දෙයකි. නමුත්, ප්‍රායෝගිකව මෙම ආකාරයේ මුඛවාඩම් හකු එහා මෙහා කිරීමෙන් සහ/හෝ දිවෙන් තල්ලු කිරීමෙන් ඉවත් කළ හැකි අතර, බොහෝවිට ඒවා මගින් වින්දිතයා උදව් ඉල්ලා අපැහැදිලි ලෙස ඝෝශා කිරීම වළක්වන්නේ නැත.

බොහෝ විට හදිසියේ තනා ගන්නා මුඛවාඩම් සඳහා ඇලවුම් පටි (ටේප්) භාවිතා වේ. ටේප් මුඛවාඩමක් ඉවත් කිරීමේදී තොල්වල සමට හානි වීමට හෝ ඒවායේ ඇති මැලියම් සම මත ප්‍රතික්‍රියා කිරීමට හෝ එවා නිසා රසායනික පිළිස්සුම් ඇතිවීමට හෝ හැකිය.

## සංකේතවාදය 
* සමහර විට දේශපාලන කාටූන්වල, සැබෑ ලෝකයේ යම් නීතියක් හෝ රීතියක් හෝ නියෝගයක් මගින් යමෙකු යම් කරුණක් ගැන කතා කිරීමෙන්  වළක්වන බව නිරූපණය කිරීමට මුඛවාඩම් බැඳි චරිතයක්  පෙන්වයි (බලන්න gag order ).&#x5B; *උපුටා ගැනීමක් අවශ්‍යයි* &#x5D;
* විශේෂයෙන් රතු පටි දෙකක් X ලෙස භාවිතා කරන මුඛවාඩමක් බොහෝ විට වාරණයක් නිරූපණය කරයි.&#x5B; *උපුටා ගැනීමක් අවශ්‍යයි* &#x5D;

## මේවාත් බලන්න 
* මුඛවාඩම (BDSM), බන්ධන සහ/හෝ ලිංගික අරමුණු සඳහා භාවිතා කරන මුඛවාඩම්
* මුඛය ඇලවුම් පටි (ටේප්) මගින් වසා නින්දට යෑම, තොල් ඇලවුම් පටි මගින් වසා නිදා ගැනීම
* කටකලියාව, සතුන් සපා කෑම වැළැක්වීමට උපකරණ

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි
මාලි හි ආර්ථිකය

බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන්ගේ මහ බැංකුව මාලි සහ බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යවල ආර්ථික ප්‍රජාවේ අතිරේක සාමාජිකයින්ගේ මූල්‍ය කටයුතු හසුරුවයි. මාලි ලෝකයේ දුප්පත්ම රටවලින් එකක් ලෙස සැලකේ. සාමාන්‍ය සේවකයාගේ වාර්ෂික වැටුප ආසන්න වශයෙන් ඇ.ඩො. 1,500 වේ.

1988 දී ලෝක බැංකුව සහ ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදල සමග ගිවිසුම් අත්සන් කිරීම මගින් මාලි ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වලට භාජනය විය. 1988 සිට 1996 දක්වා කාලය තුළ මාලි රජය බොහෝ දුරට පොදු ව්‍යාපාර ප්‍රතිසංස්කරණය කළේය. ගිවිසුමෙන් පසුව, ව්‍යවසායන් 16ක් පෞද්ගලීකරණය කර, 12ක් අර්ධ වශයෙන් පෞද්ගලීකරණය කර, 20ක් ඈවර කර ඇත. 2005 දී, මාලි රජය, Savage Corporation වෙත දුම්රිය සමාගමක් ලබා දුන්නේය.

මාලි අප්‍රිකාවේ ව්‍යාපාර නීතිය සමගි කිරීමේ සංවිධානයේ (OHADA) සාමාජිකයෙකි. එතැන් සිට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) ඉහළ ගොස් ඇත. 2002 දී, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.4 ක් වූ අතර,  2005 දී ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 5.8 දක්වා වැඩි විය,

මාලි 2023 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ 132 න් 129 වැනි ස්ථානයට පත් විය.

### කෘෂිකර්මය 
මාලි හි ප්‍රධාන කර්මාන්තය කෘෂිකර්මාන්තයයි. කපු රටේ විශාලතම බෝග අපනයනය වන අතර එය බටහිරට සෙනගල් සහ අයිවරි කෝස්ට් හරහා අපනයනය කෙරේ. 2002 දී මාලි හි කපු ටොන් 620,000ක් නිෂ්පාදනය කරන ලද නමුත් 2003 දී කපු මිල සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටුණි.

### පතල් කැණීම 
1991 දී, ජාත්‍යන්තර සංවර්ධන සංගමයේ සහාය ඇතිව, මාලි විසින් පතල් කේත බලාත්මක කිරීම ලිහිල් කරන ලද අතර එමඟින් පතල් කර්මාන්තයේ විදේශ උනන්දුව සහ ආයෝජනය අලුත් කිරීමට හේතු විය. දකුණු ප්‍රදේශයේ රත්‍රන් කැණීම් කරනු ලබන අතර අප්‍රිකාවේ (දකුණු අප්‍රිකාවට සහ ඝානාවට පසු) තුන්වන ඉහළම රන් නිෂ්පාදනය මාලි සතු වේ. අනෙකුත් ස්වභාවික සම්පත් අතර කයෝලින්, ලුණු, පොස්පේට් සහ හුණුගල් ඇතුළත් වේ.

### ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් 
මාලි හි, මායිම් රටවලට සම්බන්ධ වන දුම්රිය මාර්ගයක් තිබේ. දළ වශයෙන් ගුවන් තොටුපළ 29ක් ද ඇති අතර, ඉන් 8ක හොද තත්වයේ ධාවන පථ ඇත. නාගරික ප්‍රදේශ ඔවුන්ගේ විශාල කොළ සහ සුදු කුලී රථ සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් පොදු ප්‍රවාහනය මත රඳා පවතී.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
සිකස්සෝ කලාපය (මාලි)

**සිකස්සෝ කලාපයේ** අගනුවර වන සිකස්සෝ, රටේ දෙවන විශාලතම නගරය වේ. ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතර වෙස්මුහුණු සහ සතුන්ට ගරු කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධ සෙනවුෆෝ, මාලිහි හොඳම ගොවීන් ලෙස ප්‍රසිද්ධ සමාගෝ සහ මාලිහි ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන බඹරා ජනතාව ඇතුළත් වේ.  

## පරිපාලන අංශ 
දකුණ|thumb|300x300පික්| සිකස්සෝ කලාපයේ සර්කල්
සිකස්සෝ කලාපය සර්කල් හතකට බෙදා ඇත:

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
සෙගෞ කලාපය (මාලි)

දකුණ|thumb|300x300පික්| Ségou කලාපයේ Macina අසල ගොවිපල, සහෙල් සහ ගංගා වගුරු බිම්
**සෙගෞ කලාපය** රට මධ්‍යයේ  පිහිටි පරිපාලන ප්‍රදේශයකි. මාලි වලින් 5% ක් පමණ අයත්ය. කලාපය දකුණින් සිකස්සෝ කලාපය, නැගෙනහිරින් Tombouctou සහ මොප්ටි, ගිනිකොන දෙසින් බුකිර්නා ෆාසෝ සහ බටහිරින් කොවුලිකොරෝ කලාපය මායිම් වේ. 2009 දී එහි වැසියන් 2,336,255 ක් සිටි අතර එය මාලි හි දෙවන වැඩිම ජනගහනය සහිත කලාපය බවට පත් විය. එහි පරිපාලන අගනුවර වන්නේ **සෙගෞ** නගරයයි.

## පරිපාලන උප අංශ 
දකුණ|thumb|300x300පික්| සෙගෞ කලාපයේ සර්කල්
සෙගෞ කලාපයකොමියුනිස්ට් 118 ක් සහ ගම්මාන 2,166 කින් සමන්විත අතර සර්කල් 7 කට බෙදා ඇත: 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
කේයස් කලාපය (මාලි)

දකුණ|thumb|300x300පික්| කයිස් කලාපය. තාර නොදැමූ පාරවල් ඉරි ඉරි වලින් පෙන්වයි. Boucle du Baoulé ජාතික වනෝද්‍යානයේ මායිම් දළ වශයෙන් වේ.
දකුණ|thumb|300x300පික්| කයිස් කලාපයේ සර්කල්
**කේයස් කලාපය** මාලි හි පළමු පරිපාලන ප්‍රදේශය වන අතර වර්ග කිලෝමීටර 120,760 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. එහි අගනුවර **කේයස්** නගරයයි. මෙම පළාත ඓතිහාසික වශයෙන් ඝානා අධිරාජ්‍යයේ සහ මාලි අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් විය.

## සර්කල් 
පරිපාලන කටයුතු සඳහා කේයස් කලාපය සර්කල් හතකට බෙදා ඇත: 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
කදිරි

ප්‍රධාන නගරයකි එය *විශේෂ ශ්‍රේණියේ* මහ නගර සභාවක් වන අතර කදිරි  සහ  මූලස්ථානය වේ   යනු අන්ද්‍රා ප්‍රදේශ්හි තාලුකා ක්‍රමය පැවති විට ආන්ද්‍රා ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ විශාලතම තාලුකාව විය    එහි  සහ  මල් සඳහා ප්‍රසිද්ධය කදිරි කුංකුම ආන්ද්‍රා සහ කර්නාටක ප්‍රාන්තවල බහුලව අලෙවි වේ ශ්‍රී ලක්ෂ්මි නරසිංහස්වාමි දේවාලය කර්නාටක, තෙලන්ගානා සහ තමිල්නාඩු ජනතාවට කදිරි සිහිගන්වයි කදිරිගේ නමට ද රසවත් අතීතයක් ඇත අවට වනාන්තරවල 'ඛදරා' ශාක විශාල වශයෙන් දක්නට ලැබුණු අතර ඛද්‍රි පසුව කදිරි ලෙස පරිවර්තනය වී ඇති බැවින් වාසස්ථානය මුලින් **ඛද්‍රිපුරම්** (තෙළිඟු: ඛාද්‍රීපුරම්) ලෙස නම් කරන ලදී
ගාඕ කලාපය (මාලි)

දකුණ|thumb|300x300පික්| මාලි ප්‍රදේශ 2012 ප්‍රතිසංවිධානයට පෙර ගාඕ කලාපයේ සර්කල්
**ගාඕ කලාපය** යනු ඊසානදිග මාලි හි පිහිටි කලාපයකි. අගනුවර ගාඕ වේ. 

## පරිපාලන උප අංශ 
පරිපාලනමය අරමුණු සඳහා, ගාඕ කලාපය සර්කල් තුනකට බෙදා ඇත: 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
කොවුලිකොරෝ කලාපය (මාලි)

දකුණ|thumb|330x330පික්| කොවුලිකොරෝ කලාපයේ සිතියම.
**කොවුලිකොරෝ කලාපය** මාලි හි දෙවන පරිපාලන ප්‍රදේශය වන අතර වර්ග කිලෝමීටර 90,120 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. එහි අගනුවර වන්නේ කලබන්කොරෝ නගරයයි.

## පරිපාලන උප අංශ 
දකුණ|thumb|300x300පික්| කොවුලිකොරෝ කලාපය
කොවුලිකොරෝ කලාපයකොමියුනිස්ට් 106 කින් සමන්විත වන අතර සර්කල් හතකට බෙදා ඇත:

මාලි අගනුවර ( බමාකෝ) කලාපයේ හදවතෙහි පිහිටා ඇත, නමුත් බමාකෝ අගනුවර දිස්ත්‍රික්කය නමින් වෙනම පරිපාලන ආයතනයක් සාදයි; එය සම්පූර්ණයෙන්ම කැටි සර්කල් මගින් වලින් වටවී ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
බමාකෝ දිස්ත්‍රික්කය (මාලි)

**බමාකෝ**  යනු මාලි හි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන අතර 2022 ජනගහනය 4,227,569 කි. එය පිහිටා ඇත්තේ නයිජර් ගඟේ, රටේ නිරිතදිග කොටසේ ඉහළ සහ මධ්‍යම නයිජර් නිම්න බෙදන සීග්‍රධාරා අසල ය.

## පරිපාලනය 
thumb| අසල්වැසි ACI 2000 හි ගුවන් දසුන1978 අගෝස්තු 18 දින අංක 78-34/CNLM ආඥාපනතේ සිට බමාකෝ දිස්ත්‍රික්කය කොමියූන් හයකට (සංඛ්‍යාවලින් වෙන්කර හඳුනාගෙන නම් කර නැත) බෙදා ඇති අතර, 1982 පෙබරවාරි මාසයේ දී කොමියුනිස්ට් III සහ IV හි නව මායිම් ස්ථාපිත කරමින් නීතියක් මගින් සංශෝධනය කරන ලදී. .  සෑම කොමියුනයක්ම පරිපාලනය කරනු ලබන්නේ මහනගර සභාව සහ එහි සාමාජිකයින් අතරින් තේරී පත් වූ නගරාධිපතිවරයෙකු විසිනි. අවසන් මැතිවරණය 2009 අප්‍රේල් 26 වන දින පවත්වන ලද අතර මාලි හි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ සන්ධානය කොමියුනිස්ට් සඳහා බහුතර නියෝජිතයන් දරයි.
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 German-language sources (de)
ප්‍රවර්ගය:Webarchive template wayback links
ප්‍රවර්ගය:භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි සියල්ල
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මාලි හි සංස්කෘතිය

මාලියන්ගේ විවිධ එදිනෙදා සංස්කෘතිය රටේ ජනවාර්ගික සහ භූගෝලීය විවිධත්වය පිළිබිඹු කරයි. බොහෝ මාලියන් බටහිර අප්‍රිකාවේ සාමාන්‍ය බූබුස් ලෙස හැඳින්වෙන ගලා යන, වර්ණවත් සිවුරු අඳිති. සාම්ප්‍රදායික උත්සව, නැටුම් සහ උත්සව සඳහා මාලියන් නිතර සහභාගී වේ. නැටුම් සාද මිතුරන් අතර සුලභ සිදුවීම් වන අතර සම්ප්‍රදායික වෙස් නැටුම් උත්සව අවස්ථාවන්හිදී සිදු කෙරේ. මාලි සැමවිටම අප්‍රිකාවේ සජීවී බුද්ධිමය මධ්‍යස්ථානවලින් එකකි. මාලිගේ සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය ප්‍රධාන වශයෙන් කට වචනයෙන් සම්මත වේ, ජාලිස් ඉතිහාස කථා කිරීම හෝ ගායනා කිරීම සහ හදවතින් දන්නා කථා. අමාඩෝ හැම්පේටේ බේ, මාලි හි හොඳම ඉතිහාසඥයා, ලෝකය මතක තබා ගැනීම සඳහා මෙම වාචික සම්ප්‍රදායන් ලිවීම සඳහා ඔහුගේ ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ගත කළේය.එය වඩාත් ප්‍රමුඛ වූයේ 2002 අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානය මාලි විසින් සත්කාරකත්වය දැරීමෙන් පසුවය.බොහෝ නගර සහ නගරවල නිත්‍ය ක්‍රීඩා ඇත; හම්චෙටෝ මයිගා විසින් නායකත්වය දුන් මාලි කාන්තා ජාතික පැසිපන්දු කණ්ඩායම, 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලට තරඟ වැදුණි. සාම්ප්‍රදායික මල්ලවපොර (la lutte) ද තරමක් සාමාන්‍ය දෙයකි, නමුත් මෑත වසරවල ජනප්‍රියත්වය අඩු වී ඇත.

### ආහාර පිසීම 
සහල් සහ මෙනේරි යනු මාලියන් ආහාරවල ප්‍රධාන ආහාර වන අතර එය ධාන්‍ය ධාන්‍ය මත දැඩි ලෙස පදනම් වේ. ධාන්‍ය සාමාන්‍යයෙන් තක්කාලි රටකජු සෝස් සමඟ නිවිති හෝ බයෝබාබ් වැනි ආහාරයට ගතහැකි කොළ වලින් සාදන ලද සෝස් සමඟ සකස් කර ඇති අතර, ඒවා ග්‍රිල් කරන ලද මස් කැබලි (සාමාන්‍යයෙන් කුකුල් මස්, එළුමස්, හරක් මස් හෝ එළු මස්) සමඟ සකස් කර ඇත. Office de Radiodiffusion-Télévision du Mali යනු රජය සතු සේවාවයි. මාලි හි විදුලි සංදේශවලට ජංගම දුරකථන 869,600 ක්, රූපවාහිනී 45,000 ක් සහ අන්තර්ජාල භාවිතා කරන්නන් 414,985 ක් ඇතුළත් වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මොප්ටි කලාපය (මාලි)

මොප්ටි යනු මාලි හි පස්වන පරිපාලන කලාපය වේ. එහි අගනුවර මොප්ටි නගරයයි. 2012 උතුරු මාලි ගැටුම අතරතුර, මධ්‍යම රජය විසින් පාලනය කරනු ලබන දකුණු මාලි සහ කැරලිකරුවන් විසින් පාලනය කරන ලද උතුර අතර මායිම මොප්ටි කලාපය හරහා දිව ගියේය.

## පරිපාලන උප අංශ 
දකුණ|thumb|300x300පික්| මොප්ටි කලාපයේ සර්කල්
මොප්ටි කොමියුනිස්ට් 108 කින් සමන්විත වන අතර සර්කල් 8 කට බෙදා ඇත:

මොප්ටි කලාපයේ ජනවාර්ගික ඩොගොන්, සොන්ග්හේ, ෆුලා සහ වෙනත් ජනයා විසින් අත්පත් කරගත් ගම්මාන 1,000 කට වඩා තිබේ. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මොරිටේනියාවේ නිරුක්තිය

මොරිටේනියාව එහි නම ලබාගෙන ඇත්තේ  "මොරේටානියා" යන පදයනි, අනෙක් අතට ක්‍රි.පූ. තුන්වන සියවසේ දී සමෘද්ධිමත් වූ පුරාණ බර්බර් රාජධානියෙන් වන අතර පසුව ක්‍රි.ව. හත්වන සියවස දක්වා සමෘද්ධිමත් වූ රෝමානු මොරේටේනියා පළාත බවට පත්විය. කෙසේ වෙතත්, ප්‍රදේශ දෙක අතිච්ඡාදනය නොවේ; ඓතිහාසික මොරිටේනියාව, අප්‍රිකාවේ මධ්‍යධරණී වෙරළ තීරයේ මුළු බටහිර අර්ධය පුරාම පැතිරී තිබූ බැවින්, නූතන මොරිටේනියාවට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස උතුරින් පිහිටියේය. රාජ්‍යයේ බර්බර් ජනයා සඳහා වන ග්‍රීක සහ රෝමානු exonym වලින් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත, මෞරි ජනතාව. "මෞරි" යන වචනය මුවර්ස් සඳහා නමේ මුල ද වේ. එය අරාබි භූගෝල විද්‍යාඥයින් විසින් වඩාත් ප්‍රචලිතව හඳුන්වනු ලැබුවේ බිලාඩ් චින්කිත්, "චිංගුට්ටිගේ දේශය" ලෙසිනි. "මොරිටනි ඔක්සිඩෙන්ටේල්" යන පදය 1899 දී අමාත්‍ය චක්‍රලේඛයක නිල වශයෙන් භාවිතා කරන ලද අතර, නූතන මොරිටේනියාවේ යටත් විජිත ආක්‍රමණයට සහ නිර්මාණයට මූලික වූ ප්‍රංශ හමුදා සහ යටත් විජිත නායකයෙකු වූ සේවියර් කොපොලානි ගේ යෝජනාවක් මත පදනම් විය. ප්‍රංශ ජාතිකයන් විසින් භාවිතා කරන ලද මෙම යෙදුම, රට හැඳින්වීම සඳහා කලින් භාවිතා කරන ලද අනෙකුත් තනතුරු ක්‍රමයෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය විය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ගේවින් කිං

ගේවින් කිං යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතිකයෙකු වන ප්‍රකට මෘදුකාංග සංවර්ධකයෙකි. ඔහු විශිෂ්ටයෙන්ම Ceylon පරිගණක භාෂාව සහ Hibernate ORM (Object Relational Mapping) මෘදුකාංගය නිර්මාණය කිරීමෙන් ප්‍රකට වූවෙකි. 

ගේවින් කිං ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටත්වී එක්සත් රාජ්‍ය අමෙරිකාවට ගියේ අධ්‍යාපන හා වෘත්තීය අවස්ථා සඳහාය. කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ චින්තකයෙකු ලෙස උපාධියක් හදාරා ඇති ඔහු වැඩි පෙළ පෞද්ගලිකත්වයකු ලෙසත් සැලකේ.

ගේවින් කිං 1974 දී කොළඹදී උපන් අතර මූලික අධ්‍යාපනය ත්‍රිකුණාමලයේ ලැබුවේය. ඔහු මෙරට නිසා "Ceylon" නමින් නව භාෂාව නම් කළේය. JBoss සමාගමේ විධායක නිලධාරියකු ලෙස කටයුතු කළේය. Hibernate ORM සංවර්ධනයට පෙර Jboss Application Server හි කටයුතු කළේය. Red Hat, Inc. විසින් JBoss මිලදී ගැනීමෙන් පසු ගේවින් ඔවුන් සමගද සම්බන්ධ විය. Ceylon භාෂාව සංවර්ධනය කිරීමට රුපියල් මිලියන 35ක පමණ අරමුදල් වැය කළේය.

ඔහුගේ ප්‍රධාන දායකත්වය වූ Ceylon භාෂාව, නවීන යුගයට ගැළපෙන මෘදුකාංග නිර්මාණය සඳහා සංවර්ධනය කළ ජාවා ප්ලෑට්ෆෝමයට සම්බන්ධ වන පරිගණක භාෂාවකි. ගේවින් කිං ශ්‍රී ලාංකිකයකු ලෙස ගෞරවනීය ස්ථානයක් ගෙන ඇත.
මොරිටේනියාවේ වනජීවී

මොරිටේනියාවේ වනජීවීන්ට ප්‍රධාන බලපෑම් දෙකක් ඇත, රට ජෛව භූගෝලීය ක්ෂේත්‍ර දෙකක පිහිටා ඇත, උතුර පිහිටා ඇත්තේ සහරා සිට දකුණට 19 ° උතුරට සහ දකුණින් ඇෆ්‍රොට්‍රොපික් ක්ෂේත්‍ර දක්වා විහිදෙන පැලෙයාර්ක්ටික් හි ය. මීට අමතරව පැලෙයාර්ක්ටික් සිට ශීත ඍතුව දක්වා එහි සංක්‍රමණය වන බොහෝ පක්ෂීන් සඳහා මොරිටේනියාව වැදගත් වේ.

උතුරේ සිට 19° පමණ උතුරු ප්‍රදේශයේ බොහෝ ප්‍රදේශය පාෂාණ පවතින බව සලකනු ලබන අතර, එය බොහෝ දුරට සහරා කාන්තාරයෙන් සහ යාබද මුහුදුබඩ වාසස්ථාන වලින් සමන්විත වේ. මෙයට දකුණින් අපෘෂ්‍යමාන ජෛව භූගෝලීය ක්ෂේත්‍රයේ සිටීම ලෙස සැලකේ, එයින් අදහස් කරන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් අප්‍රිකානු ව්‍යාප්තියක විශේෂයන් සත්ත්ව විශේෂවල ආධිපත්‍යය දරන බවයි. සහරාවට දකුණින් දකුණු සහරානු ස්ටෙප් සහ වනාන්තර පරිසර කලාපය වන අතර එය සහේලියන් ෂිටිම් සැවානා පරිසර කලාපයට ඒකාබද්ධ වේ. රටේ දකුණු කෙළවර බටහිර සුඩානියානු සැවානා පරිසර කලාපයේ පිහිටා ඇත.

තෙත්බිම් වැදගත් වන අතර ප්‍රධාන ආරක්ෂිත ප්‍රදේශ දෙක වන්නේ ශුෂ්ක සහරා කාන්තාරය සමඟ ඒකාබද්ධ වන පොහොසත්, නොගැඹුරු වෙරළබඩ සහ සමුද්‍ර පරිසර පද්ධති ආරක්ෂා කරන බෑන්ක් ඩි ආර්ගුයින් ජාතික වනෝද්‍යානය සහ සෙනගල් ගඟේ ඩෙල්ටාවේ උතුරු කොටස වන ඩයව්ලිං ජාතික වනෝද්‍යානයයි. මොරිටේනියාවේ වෙනත් තැන්වල තෙත් බිම් සාමාන්‍යයෙන් තාවකාලික වන අතර සෘතුමය වර්ෂාපතනය මත රඳා පවතින අතර සංක්‍රමණික පක්ෂීන් සඳහා ඉතා වැදගත් විය හැක.

ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මොරිටේනියාවේ රජය සහ දේශපාලනය

මොරිටේනියානු පාර්ලිමේන්තුව තනි කුටියකින් සමන්විත වේ, ජාතික සභාව. මන්ත්‍රීවරුන් 176 කින් සමන්විත වන අතර, කේවල ආසන සහිත මැතිවරණ කොට්ඨාශවල වසර පහක කාලයක් සඳහා නියෝජිතයන් තෝරා පත් කර ගනු ලැබේ.

2017 වන තෙක් පාර්ලිමේන්තුවට ඉහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයක්, සෙනෙට් සභාවක් තිබුණි. සෙනෙට් සභාවට සාමාජිකයින් 56ක් සිටි අතර, සය වසරක ධුර කාලයක් සඳහා නාගරික මන්ත්‍රීවරුන් විසින් තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් 53ක්, සෑම වසර දෙකකට වරක් තුනෙන් එකක් අලුත් කරන ලද අතර, විදේශයන්හි මොරිටේනියානුවන් විසින් තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් 3ක් ඇත. එය ජනමත විචාරණයකින් පසු 2017 දී අහෝසි කරන ලදී. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කිරීම සඳහා වූ ඔහුගේ යෝජනා සෙනෙට් සභාව ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසු ජනාධිපති මොහොමඩ් ඕල්ඩ් අබ්දෙල් අසීස් 2017 අගෝස්තු මාසයේදී ජනමත විචාරණයක් ඉල්ලා සිටියේය.

මොරිටේනියාවේ ජනාධිපතිවරයා වසර 5ක ධුර කාලයක් සඳහා අවශ්‍ය නම් (දෙවන වාරයක් සඳහා සුදුසුකම් ලබයි) වට 2 කින් නිරපේක්ෂ බහුතර මහජන ඡන්දයෙන් සෘජුවම තේරී පත් වේ. අවසන් මැතිවරණය පැවැත්වුණේ 2019 ජූනි 22 වන දින, මීළඟට නියමිතව තිබුණේ 2024 ජූනි 22 දිනටය. අගමැති පත් කරනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරයා විසිනි.

### පරිපාලන අංශ 
රජයේ නිලධරය සාම්ප්‍රදායික අමාත්‍යාංශ, විශේෂ නියෝජිතායතන සහ අතුරු රාජ්‍ය සමාගම් වලින් සමන්විත වේ. අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යාංශය ප්‍රංශ ප්‍රාදේශීය පාලන ක්‍රමය ආදර්ශයට ගත් ප්‍රාදේශීය ආණ්ඩුකාරවරුන්ගේ සහ ශිෂ්‍ය නායකයන්ගේ ක්‍රමයකට නායකත්වය දෙයි. මෙම ක්‍රමය යටතේ මොරිටේනියාව කලාප 15කට (විලය හෝ ප්‍රදේශ) බෙදා ඇත. 

පාලනය මධ්‍යම රජයේ විධායක ශාඛාව තුළ දැඩි ලෙස සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත, නමුත් 1992 සිට ජාතික හා නාගරික මැතිවරණ මාලාවක් සීමිත විමධ්‍යගත කිරීමක් ඇති කළේය. මෙම කලාප දෙපාර්තමේන්තු 44 කට බෙදා ඇත (moughataa). ප්‍රදේශ සහ අගනුවර දිස්ත්‍රික්කය (අකාරාදී පිළිවෙලට) සහ ඒවායේ අගනුවර වන්නේ:

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මොරිටේනියාවේ ක්‍රීඩා

මොරිටේනියාවේ ක්‍රීඩාවට එහි කාන්තාර භූමි ප්‍රදේශය සහ අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ පිහිටීම බලපායි. පාපන්දු යනු රටේ ජනප්‍රියම ක්‍රීඩාව වන අතර පසුව මලල ක්‍රීඩා සහ පැසිපන්දු වේ. රට තුළ පාපන්දු ක්‍රීඩාංගණ කිහිපයක් ඇත, නූවාදිබු හි ස්ටේඩ් මුනිසිටිල් ඩි නූඩිබෝ වැනි. 2012 දී ලොව සිව්වන නරකම කණ්ඩායම ලෙස ශ්‍රේණිගත කර තිබුණද, මොරිටේනියාව 2019 අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීය. 2023 දී, මොරිටේනියාව AFCON 2023 සුදුසුකම් ලැබීමේ තරඟවලදී සුඩානය පරාජය කිරීමෙන් සිරස්තල විය.

මොරිටේනියාව ක්‍රීඩා යටිතල පහසුකම් සඳහා ජාත්‍යන්තර සහයෝගය ලබා ඇත. මොරොක්කෝව රට තුළ ක්‍රීඩා සංකීර්ණයක් ඉදිකිරීමට කැපවී ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මොරිටේනියාවේ ආර්ථිකය

ස්වභාවික සම්පත්වලින් පොහොසත් වුවද, මොරිටේනියාව අඩු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයක් ඇත. 1970 සහ 1980 ගණන් වලදී පුනරාවර්තන නියඟය හේතුවෙන් බොහෝ සංචාරකයින් සහ බොහෝ යැපුම් ගොවීන් නගරවලට බලහත්කාරයෙන් ඇතුළු වුවද, ජනගහනයෙන් බහුතරයක් තවමත් ජීවනෝපාය සඳහා කෘෂිකර්මාන්තය සහ පශු සම්පත් මත යැපේ. මොරිටේනියාවේ යකඩ යපස් විශාල තැන්පතු ඇති අතර එය මුළු අපනයනයෙන් 50% කට ආසන්න වේ. රන් හා තඹ කැණීම් සමාගම් ෆිරාවා පතල වැනි අභ්‍යන්තරයේ පතල් විවෘත කරයි.     

රටේ පළමු ගැඹුරු ජල වරාය 1986 දී නූවාක්චොට් අසල විවෘත කරන ලදී. මෑත වසරවලදී, නියඟය සහ ආර්ථික වැරදි කළමනාකරණය විදේශ ණය ගොඩනැගීමට හේතු විය. 1999 මාර්තු මාසයේදී රජය විසින් ඩොලර් මිලියන 54ක් වැඩි දියුණු කරන ලද ව්‍යුහාත්මක ගැලපුම් පහසුකම (ESAF) සඳහා ලෝක බැංකු-ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ඒකාබද්ධ මෙහෙයුමක් සමඟ ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී. පෞද්ගලීකරණය ප්‍රධාන ප්‍රශ්නවලින් එකකි. මොරිටේනියාව ESAF හි වාර්ෂික GDP වර්ධන අරමුණු 4-5% සපුරාලීමට ඉඩක් නැත.

2001 දී මොරිටේනියාවේ මුහුදු වෙරළේ චින්ගුට්ටි ක්ෂේත්‍රයේ තෙල් සොයා ගන්නා ලදී. මොරිටේනියානු ආර්ථිකයට වැදගත් විය හැකි වුවද, එහි සමස්ත බලපෑම අනාවැකි කීම දුෂ්කර ය. මොරිටේනියාව විස්තර කර ඇත්තේ "අරාබි සහ අප්‍රිකානු ලෝකයන් අතර පැතිරී ඇති මංමුලා සහගත දුප්පත් කාන්තාර ජාතියක් ලෙසය. එය අප්‍රිකාවේ නවතම, කුඩා පරිමාණ තෙල් නිෂ්පාදකයා වේ". කටුක පරිසරය නිසා නිස්සාරණය මිල අධික වනු ඇතත්, ටවුදෙනි ද්‍රෝණියේ අභ්‍යන්තරයේ අමතර තෙල් සංචිත තිබිය හැක.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මොරිටේනියාවේ ආරක්ෂක අංශ

මොරිටේනියාවේ සන්නද්ධ හමුදා යනු හමුදාවක්, නාවික හමුදාවක්, ගුවන් හමුදාවක්, ජෙන්ඩමරීන් සහ ජනාධිපති ආරක්ෂකයින් සිටින මොරිටේනියා ඉස්ලාමීය ජනරජයේ ආරක්ෂක බලකායයි. අනෙකුත් සේවාවන් අතර ජාතික ආරක්ෂක බළකාය සහ ජාතික පොලිසිය ඇතුළත් වේ, නමුත් ඔවුන් දෙකොටසම අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යාංශයට යටත් වේ. 2018 වන විට, මොරිටේනියානු සන්නද්ධ හමුදා අයවැය රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 3.9% ක් විය. හනේනා ඕල්ඩ් සිදි වත්මන් ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා වන අතර ජෙනරාල් මොක්තාර් ඕල්ඩ් බොල්ලා චාබනේ වත්මන් ජාතික හමුදා මාණ්ඩලික ප්‍රධානියා වේ. කුඩා ප්‍රමාණය තිබියදීත්, එය බටහිර සහරා යුද්ධය සහ මොරිටේනියා-සෙනෙගාල් දේශසීමා යුද්ධය ඇතුළු බොහෝ ගැටුම් වලට සහභාගී වී ඇති අතර දැනට ඔපරේෂන් එන්ඩියරින් ෆ්‍රීඩම් - ට්‍රාන්ස් සහරා මෙහෙයුමට සම්බන්ධ වේ.

ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
කුළුණු

, the tallest tower in the world]]
 in Tehran, Iran; an example of Iranian architecture of various periods]]
 tower (reconstruction) at Limes – Taunus / Germany]]

**කුළුණු** () යනු, බොහෝ විට සැළකිය යුතු ප්‍රමාණවලින්, පළලට වඩා උසක් දරණ, උස ව්‍යුහ විශේෂයක් වෙයි. guy-wires රහිත වීම හේතුකොට ගෙන කුළුණු, කුඹගස්වලින් (masts) වෙන්කොට සැළකෙයි. උස් ගොඩණැගිලි මෙන්ම කුළුණු ද self-supporting ව්‍යුහ වෙයි.

## අමතර අවධානයට 
### සාමාන්‍ය 
* Additionally guyed tower
* Bell tower
* Inclined towers
* Observation tower
* Partially guyed tower
* Smog tower
* World's tallest structures
* Spire
* Tower house
* Twin towers (architecture)
* List of tallest towers in the world

### යුධමය 
* Battery tower
* Bergfried
* Breaching tower
* Butter-churn tower
* Flanking tower
* Fortified tower
* Gate tower
* Turret
* Watchtower
* Wall tower

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි
ගුයිඩිමකා කලාපය (මොරිටේනියාව)

වම|thumb|200x200පික්| කලාපයේ කාන්තාවක්
**ගුයිඩිමකා** යනු මොරිටේනියාවේ දකුණු දිග කලාපයයි . එහි අගනුවර සෙලිබේබි වේ. කලාපය මායිම් වන්නේ ඊසාන දෙසින් අසාබා හි මොරිටේනියානු කලාපය, ගිනිකොන දෙසින් මාලි, නිරිත දෙසින් සෙනගල් සහ බටහිරින් මොරිටේනියානු ගොර්ගොල් කලාපයයි.thumb|250x250පික්| ගුයිඩිමකා හි දෙපාර්තමේන්තු

2013 වන විට, කලාපයේ ජනගහනය 267,029 ක් වූ අතර 2011 හි 260,459 ට සාපේක්ෂව කාන්තාවන් සියයට 48.88 ක් සහ පිරිමි සියයට 51.12 ක් විය. 2008 වන විට ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 40.70 ක් වූ අතර ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 1.22 කි. 2008 වන විට ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 40.70 ක් වූ අතර ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 1.22 කි. 2008 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 27.30 කි. ස්ථානීය ආන්ඩුව තේරී පත් වූ දිස්ත්රික් නියෝජිතයෙකු විසින් මෙහෙයවනු ලබන අතර, පළාත් පාලන මැතිවරණය සෑම වසර පහකට වරක් පවත්වනු ලැබේ. දේශපාලන අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් අවසන් වරට මැතිවරණය පැවැත්වුණේ 2006 වසරේදීය. 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ගොර්ගොල් කලාපය (මොරිටේනියාව)

වම|thumb|250x250පික්| කේඩි හි වෙළඳපොළ
දකුණ|thumb|250x250පික්| ගොර්ගොල් හි දෙපාර්තමේන්තු**ගොර්ගොල්** යනු දකුණු මොරිටේනියාවේ කලාපයකි . එහි අගනුවර කේඩි වන අතර ගොර්ගොල් ගඟ භූ දර්ශනයේ කොටස් සාදයි. අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර/නගර අතර එම්බෝට් සහ මාඝම ඇතුළත් වේ. මෙම කලාපය උතුරින් බ්‍රක්නා සහ අසාබා යන මොරිටේනියානු ප්‍රදේශ වලටද, ගිනිකොන දෙසින් ගයිඩිමාකා හි මොරිටේනියානු කලාපයට සහ නිරිත දෙසින් සෙනගාලයට මායිම් වේ. සෙනෙගල් ගංගාව සෙනගල් සමඟ කලාපයේ මායිම දිගේ ගලා යයි.

2013 වන විට, කලාපයේ ජනගහනය 335,917 ක් වූ අතර 2011 හි 310,656 ට සාපේක්ෂව. කාන්තාවන් සියයට 48.23 ක් සහ පිරිමි සියයට 51.77 ක් විය. 2008 වන විට ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 48.90 ක් වූ අතර ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 1.24 කි. 2008 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 40.50 කි. ස්ථානීය ආන්ඩුව තේරී පත් වූ දිස්ත්රික් නියෝජිතයෙකු විසින් මෙහෙයවනු ලබන අතර, පළාත් පාලන මැතිවරණය සෑම වසර පහකට වරක් පවත්වනු ලැබේ. දේශපාලන අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් අවසන් වරට මැතිවරණය පැවැත්වුණේ 2006 වසරේදීය.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ඩැක්ලට් නූආදිබු කලාපය (මොරිටේනියාව)

thumb|250x250පික්| නූආදිබු හි වරාය
**ඩැක්ලට් නූආදිබු කලාපය** යනු මොරිටේනියාවේ පරිපාලන අංශයකි. එහි ප්‍රාදේශීය අගනුවර නූආදිබු වන අතර එය එහි වයඹ කෙළවරේ පිහිටා ඇති අතර කලාපයේ ජනගහනයෙන් 95% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් වාසය කරයි. වෙරළ තීරයේ ඉතිරි කොටස ගම්මාන වලින් විරල ලෙස ජනාකීර්ණ වන නමුත් කලාපයේ නැගෙනහිර බොහෝ දුරට ජනාකීර්ණ වේ.thumb|250x250පික්| ඩැක්ලට් නූආදිබු හි කලාපය
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
බ්‍රැක්නා කලාපය (මොරිටේනියාව)

වම|thumb|250x250පික්| කලාපයේ අවන්හලක්
thumb|250x250පික්| බ්‍රැක්නා හි දෙපාර්තමේන්තු**බ්‍රක්නා** යනු නිරිතදිග මොරිටේනියාවේ කලාපයකි . එහි අගනුවර ඇලග් වන අතර එහි අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර/නගරවලට බොගේ ඇතුළත් වේ. කලාපය ඊසාන දෙසින් ටැගන්ට්, ගිනිකොන දෙසින් අසාබා සහ ගොර්ගොල් සහ වයඹ දෙසින් ට්‍රාර්සා යන මොරිටේනියානු ප්‍රදේශවලට මායිම් වේ. නිරිත දෙසින් සෙනෙගල් ගඟ සෙනෙගල් සමඟ කලාපයේ මායිම දිගේ ගලා යයි.

2013 වන විට, කලාපයේ ජනගහනය 312,277 ක් වූ අතර 2011 හි 309,307 ට සාපේක්ෂව. කාන්තාවන් සියයට 46.96 ක් සහ පිරිමි සියයට 53.04 ක් විය. 2008 වන විට, ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 40.30 සහ ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 1.01 විය. 2008 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 50.30 කි. ද්විතියික මට්ටම සඳහා ළමුන්ගේ ශුද්ධ ඇතුළත් වීමේ අනුපාතය සියයට 7.10 කි.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
සෙබස්ටියන් පිනෙරා

සෙබස්ටියන් පිනෙරා යනු චිලි ජනාධිපති වරයෙකි. ඔහු විවිධ අවස්ථා දෙකක චිලියේ ජනාධිපති ධූරය දරා ඇත.

1949 දී චිලී හි උපන් අතර වර්තමානයේ වයස අවුරුදු 73කි. 2010-2014 සහ 2018-පවතින කාලය තුළ චිලි ජනාධිපති ලෙස කටයුතු කළේය. වෘත්තියෙන් ව්‍යවසායකයෙකු වන අතර LAN ගුවන් සේවා සමාගම පිහිටුවීය. දෙවරක් ජනාධිපති ධූරය දරා ඇති චිලියේ පළමු ජනාධිපතිවරයා ලෙසත් සැලකේ.

සෙබස්ටියන් පිනෙරා හාර්වඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ආර්ථික විද්‍යාව හා කළමනාකරණය පිළිබඳ උසස් අධ්‍යාපනය හදාරා ඇති අතර චිලී කතෝලික විශ්වවිද්‍යාලයෙන් නීතිඥ උපාධියක් හිමි කරගත්තේය. 1982 දී NGC සමාගම පිහිටුවා එහි විධායක නිළධාරී ලෙස කටයුතු කළේය. පසුව චිලී හි විශාලතම ගුවන් සේවා සමාගම වන LAN ගුවන් සේවා සමාගම 1988 දී පිහිටුවීය. නව සමාජවාදී ජනතා ව්‍යාපාරයක් වූ "ජනතාවගේ දේශපාලනය සහ නව්‍ය වාමාංශිකයන් එක්ව" සංවිධානයේ අවිභාවනීය නායකයා ලෙස කටයුතු කළේය.

ජනාධිපති නොවී පෙර දේශපාලන දිවි පැවැත්මක් නැත. ඒ සඳහා චිලී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කරන ලදී. ජනාධිපති ධුරයේදී කොවිඩ් ආපදාව මධ්‍යයේදී ආර්ථිකය සහ රැකියා සුරක්ෂිත කිරීමට මෙන්ම පරිසරය ආරක්ෂා කිරීමට කටයුතු කළේය. සෙබස්ටියන් පිනෙරා චිලියේ දේශපාලනයට නව සාධකයක් ලෙස පිලිගනී.
අද්රාර් කලාපය (මොරිටේනියාව)

[වම|thumb|200x200පික්| මව සහ දියණිය [අත්කම් නිර්මාණ|අත්කම් භාණ්ඩ අලෙවි කිරීම, අද්රාර් කලාපයේදී]]
thumb| අද්රාර් හි දෙපාර්තමේන්තු**අද්රාර්** යනු මොරිටේනියාවේ විශාල පරිපාලන කලාපයක් වන අතර එය අද්රාර් සානුව සඳහා නම් කර ඇත. අගනුවර අටාර් වේ. අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර වන්නේ චෞම්, චින්ගුට්ටි සහ ඕවාඩේන් ය. කලාපය මායිම් වන්නේ බටහිර සහරා සහ උතුරින් ටිරිස් සෙමූර් හි මොරිටේනියානු ප්‍රදේශය, නැගෙනහිරින් මාලි සහ මොරිටේනියානු හොඩ් එච් චාර්ගුයි ප්‍රදේශය, දකුණින් ට්‍රාසා සහ ටැගන්ට් හි මොරිටේනියානු ප්‍රදේශ සහ බටහිරින් ඉන්චිරි හි මොරිටේනියානු ප්‍රදේශය මායිම් වේ.

2013 වන විට, කලාපයේ ජනගහනය 62,658 ක් වූ අතර 2011 හි 77,812 ට සාපේක්ෂව. කාන්තාවන් සියයට 49.19 ක් සහ පිරිමි සියයට 50.81 ක් විය. 2008 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 50.30% කි. ද්විතියික මට්ටමේ මුළු ශුද්ධ බඳවා ගැනීමේ අනුපාතය 7.10% කි. 2008 වන විට ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 48.20%ක් වූ අතර ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 0.84ක් විය. 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
අස්සබා කලාපය (මොරිටේනියාව)

වම|thumb|250x250පික්| අස්සබා හි දෙපාර්තමේන්තු**අස්සබා** යනු දකුණු මොරිටේනියාවේ වර්ග කිලෝමීටර් 36,600 ක වපසරියකින් යුත් කලාපයකි. 2013 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 325,897 විය. එහි අගනුවර කිෆා ය. අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර/නගර වලට ගුවෙරෝ ඇතුළත් වේ. මෙම කලාපය උතුරින් බ්‍රැක්නා සහ ටැගන්ට් යන මොරිටේනියානු ප්‍රදේශ, නැගෙනහිරින් හොද් එල් ගර්බි හි මොරිටේනියානු කලාපය, දකුණින් මාලි සහ බටහිරින් ගොර්ගොල් සහ ගයිඩිමාකා යන මොරිටේනියානු ප්‍රදේශ මායිම් වේ. අවුකාර් ද්‍රෝණිය, කලින් විශාල ප්‍රදේශයට නම ලබා දුන් අතර, අස්සබා හි මධ්‍යම කොටසේ උතුරේ සහ නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇත.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ටිරිස් සෙමෝර් කලාපය (මොරිටේනියාව)

thumb|250x250පික්| ටිරිස් සෙමෝර් හි දෙපාර්තමේන්තු**ටිරිස් සෙමෝර්** යනු මොරිටේනියාවේ උතුරු දෙසින් පිහිටි කලාපයයි . එහි අගනුවර සූරාට් ය. අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර/නගර අතර ෆෙඩ්රික් සහ බීර් මොග්‍රේන් ඇතුළත් වේ. කලාපය ඊසාන දෙසින් ඇල්ජීරියාව, නැගෙනහිරින් මාලි, දකුණින් අද්රාර් හි මොරිටේනියානු කලාපය සහ බටහිර සහ වයඹ දෙසින් බටහිර සහරා මායිම් වේ.

2013 වන විට, කලාපයේ ජනගහනය 53,261 ක් වූ අතර 2011 හි 49,842 ට සාපේක්ෂව. 2008 වන විට, ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 50.80 සහ ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 0.71 විය. 2008 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 81.00 කි.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ට්‍රාර්සා කලාපය (මොරිටේනියාව)

thumb|250x250පික්| ට්‍රාර්සා හි දෙපාර්තමේන්තු**ට්‍රාර්සා** යනු නිරිතදිග මොරිටේනියාවේ කලාපයකි. එහි අගනුවර රොසෝ ය. අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර සහ නගර අතර මෙඩර්ඩ්‍රා සහ බුටිලිමිට් ඇතුළත් වේ. ට්‍රාර්සා මායිම් වන්නේ උතුරින් ඉන්චිරි සහ අද්රාර්, නැගෙනහිරින් බ්‍රක්නා සහ දකුණින් සෙනගල් රටයි. අත්ලාන්තික් සාගරයේ එහි බටහිර වෙරළ තීරයට බාධා කරන්නේ මොරිටේනියානු අගනුවර වන නූවාක්චෝට් පමණි, එය කලාපය සම්පූර්ණයෙන්ම වට කර ඇත.thumb| රොසෝ හි ගංවතුර (2010)|වම2013 දී, කලාපයේ ජනගහනය 272,773 ක් වූ අතර, 2011 හි 345,076 ට සාපේක්ෂව. කාන්තාවන් සියයට 47.79 ක් සහ පිරිමි සියයට 52.21 ක් විය.

2008 දී ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 42.60 ක් වූ අතර ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 0.99 ක් විය. වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින් සඳහා සාක්ෂරතා අනුපාතය සියයට 79.0 කි. 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ටැගන්ට් කලාපය (මොරිටේනියාව)

thumb|250x250පික්| ටැගන්ට් හි දෙපාර්තමේන්තු**ටැගන්ට්** යනු දකුණු-මධ්‍යම මොරිටේනියාවේ ටැගන්ට් සානුව සඳහා නම් කර ඇති ප්‍රදේශයකි. එහි අගනුවර ටිඩ්ජික්ජා වේ. අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර/නගර අතර ටිචිට් සහ රචීඩ්, න්බෙයිකා ඇතුළත් වේ. මෙම කලාපය උතුරින් අද්රාර්, නැගෙනහිරින් හෝඩ් එච් චාර්ගුයි, දකුණින් හෝද් එල් ගර්බි සහ අස්සබාසහ බටහිරින් බ්‍රැක්නා යන ප්‍රදේශ වලට මායිම් වේ. කලින් විශාල ප්‍රදේශයට නම දුන් අවුකාර් ද්‍රෝණිය පිහිටා ඇත්තේ ටැගන්ට්හි දකුණු කොටසේ ය.

2013 වන විට, කලාපයේ ජනගහනය 80,962 ක් වූ අතර 2011 හි 88,736 ට සාපේක්ෂව කාන්තාවන් සියයට 47.09 ක් සහ පිරිමි සියයට 52.91 ක් විය. 2008 වන විට ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 51.00 සහ ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 0.81 විය. 2008 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 58.10 කි.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
හෝඩ් එල් ගර්බි කලාපය (මොරිටේනියාව)

වම|thumb|250x250පික්| අයුන් අසල භූ දර්ශනය
**හෝඩ් එල් ගර්බි** යනු දකුණු මොරිටේනියාවේ වර්ග කි.මී. 53,400 ක වපසරියකින් යුත් කලාපයකි . 2013 සංගණනයේ ජනගහනය 294,109 කි. එහි අගනුවර අයුන් (කලින් අයුන් එල් ඇට්‍රස් ලෙස හැඳින්වූ) වේ. මෙම කලාපය උතුරින් ටැගන්ට්, නැගෙනහිරින් හෝඩ් එච් චාර්ගුයි සහ බටහිරින් අස්සබා යන මොරිටේනියානු ප්‍රදේශ වලට මායිම් වේ. දකුණින් මාලි දේශසීමාවේ, සහ මාලි දේශයේ කොටසක් කලාපයට නෙරා ඇත. කලින් විශාල ප්‍රදේශයකට නම දුන් අවුකාර් ද්‍රෝණිය, නැගෙනහිර දෙසට විහිදෙන හෝඩ් එල් ගර්බි හි උතුරු සහ මධ්‍යම ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත.thumb|280x280පික්| හෝඩ් එල් ගර්බි හි දෙපාර්තමේන්තු

2013 වන විට, කලාපයේ ජනගහනය 294,109 ක් වූ අතර 2011 හි 274,443 ට සාපේක්ෂව. කාන්තාවන් සියයට 47.53 ක් සහ පිරිමි සියයට 52.47 ක් විය. 2008 වන විට ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 52.00 ක් වූ අතර ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 0.88 ක් විය. 2008 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 67.10 කි.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
හෝඩ් එච් චාර්ගුයි කලාපය (මොරිටේනියාව)

වම|thumb|250x250පික්| නෙමා හි ජනාවාසයක්
**හෝඩ් එච් චාර්ගුයි** යනු වර්ග කිලෝමීටර 182,700 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුත් නැගෙනහිර මොරිටේනියාවේ විශාල ප්‍රදේශයකි. එහි අගනුවර නෙමා වේ, නමුත් බාසික්නූ දෙපාර්තමේන්තුවේ විශාලතම නගරය වන්නේ මොරිටේනියාවේ අන්ත ගිණිකොන දෙසින් පිහිටි ෆසාලා (හෝ වසලේ) වන අතර 2013 සංගණනයේදී 65,927 වැසියන් සිටී. මෙම කලාපය බටහිරින් අද්රාර්, ටැගන්ට් සහ හෝඩ් එල් ගර්බි යන මොරිටේනියානු ප්‍රදේශවලට මායිම් වන අතර නැගෙනහිර සහ දකුණින් මාලි වේ . කලින් විශාල ප්‍රදේශයකට නමක් දුන් අවුකාර් ද්‍රෝණිය හෝඩ් එච් චාර්ගුයි හි බටහිර කොටසේ පිහිටා ඇත.thumb|250x250පික්| හෝඩ් එච් චාර්ගුයි හි දෙපාර්තමේන්තු

2013 වන විට, කලාපයේ ජනගහනය 430,668 ක් වූ අතර 2011 හි 363,071 ට සාපේක්ෂව එහි කාන්තාවන් සියයට 47.71 ක් සහ පිරිමි සියයට 52.29 කි. 2008 වන විට ක්‍රියාකාරකම් අනුපාතය 61.50 සහ ආර්ථික යැපුම් අනුපාතය 1.11 විය. 2008 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 53.90 කි.

පළාත් පාලන ආයතන ප්‍රධානියා ලෙස තේරී පත් වූ දිස්ත්‍රික් නියෝජිතයෙකු වන අතර පළාත් පාලන මැතිවරණය වසර පහකට වරක් පවත්වනු ලැබේ. දේශපාලන අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් අවසන් වරට මැතිවරණය පැවැත්වුණේ 2006 වසරේදීය.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
නූවාක්චොට්-නෝර්ඩ් කලාපය (මොරිටේනියාව)

**නූවාක්චොට්-නෝර්ඩ්** යනු මොරිටේනියාවේ කලාපයකි . එය මොරිටේනියාවේ අගනුවර වන නූවාක්චොට්හි වයඹදිග දෙපාර්තමේන්තු තුනෙන් සමන්විත වේ:ඩාර්-නයිම්, ටෙයාරෙට් සහ ටූජුඕනින්. අගනුවර ඩාර්-නයිම් හි පිහිටා ඇති අතර නූක්චොට් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ එහි දේශසීමා තුළ පිහිටා ඇත.

නූවාක්චොට්-නෝර්ඩ් නිර්මාණය කරන ලද්දේ 2014 නොවැම්බර් 25 වන දින නූවාක්චොට් කලාපය නව කලාප තුනකට බෙදා ඇති විටය.  එහි *වාලි* හෙවත් ආණ්ඩුකාරවරයා මොහොමඩ් ලෙමයින් ඕල්ඩ් මොහොමඩ් ටෙයිබ් ඕල් ආදි ය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
නූක්චොට්-ඔවෙස්ට් කලාපය (මොරිටේනියාව)

**නූක්චොට්-ඔවෙස්ට්** යනු මොරිටේනියාවේ කලාපයකි . එය මොරිටේනියාවේ අගනුවර වන නූක්චොට් හි ඊසානදිග දෙපාර්තමේන්තු තුනෙන් සමන්විත වේ: ක්සාර්, සෙබ්කා සහ ටෙව්රාග්-සෙයිනා .  එහි මූලස්ථානය ටෙව්රාග්-සීනා හි පිහිටා ඇති අතර ජනාධිපති මන්දිරය එහි දේශසීමා තුළ පිහිටා ඇත.

නූක්චොට්-ඔවෙස්ට් නිර්මාණය කරන ලද්දේ 2014 නොවැම්බර් 25 වන දින නූක්චොට් කලාපය නව කලාප තුනකට බෙදා ඇති විටය.  එහි වාලි නොහොත් ආණ්ඩුකාරවරයා වන්නේ මීට පෙර නූක්චොට් කලාපයේ ආණ්ඩුකාරවරයා වූ මහී ඕල්ඩ් හමේඩ් ය. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
නූවාක්චොට්-සුඩ් කලාපය (මොරිටේනියාව)

**නූවාක්චොට්-සුඩ්** යනු මොරිටේනියාවේ කලාපයකි . එය මොරිටේනියාවේ අගනුවර වන නූවාක්චොට් හි දකුණු දෙපාර්තමේන්තු තුනෙන් සමන්විත වේ: අරෆත්, එල් මිනා සහ රියාඩ්. එහි මූලස්ථානය අරෆත් හි පිහිටා ඇති අතර නූවාක්චොට්හි ගැඹුරු ජල වරාය එහි දේශසීමා තුළ පිහිටා ඇත.

නූවාක්චොට්-සුඩ් නිර්මාණය කරන ලද්දේ 2014 නොවැම්බර් 25 වන දින නූවාක්චොට් කලාපය නව කලාප තුනකට බෙදී ගිය අවස්ථාවේදීය.  එහි *වාලි* හෙවත් ආණ්ඩුකාරවරයා රබ්බු ඕල්ඩ් බූනෙන්නා ය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මේරාර්ගේ දින පොත

**මේරාර්ගේ දින පොත** (* ජාෆ් පැපිරසය* ලෙසින්ද හැඳින්වෙන) යනු  අවුරුදු 4,500 කට වඩා පෙරදී, *වැඩ පරීක්ෂකයා* (*සෙහෙජ්*) යන අභිධානය ලත් මේරාර් නම්වූ  මධ්‍යම තරාතිරමෙහි නිලධාරියෙක් විසින් ලියැවුණු පැපිරස් සටහන් පොත් පෙළකි. අප විසින් දැනට දන්නා පෙළ සහිත පැපිරස් ලේඛන අතරින් පැරණිතමය වන ඒවා, 4වන රාජවංශයෙහි කූෆූ පාරාවෝගේ 27වන රාජ්‍ය කාල වසර දක්වා කාල නිර්ණය කෙරෙයි.     

## ආශ්‍රිත
ඉංචිරි කලාපය (මොරිටේනියාව)

thumb|250x250පික්| අක්ජෝජ්ට් හි කුටුම්භ**ඉංචිරි** යනු බටහිර මොරිටේනියාවේ කලාපයකි . එහි අගනුවර සහ එකම නගරය අක්ජෝජ්ට් වේ. එය කෙටි අත්ලාන්තික් සාගර වෙරළ තීරයක් සමඟින් නැගෙනහිරින් අද්රාර්, දකුණින් ට්‍රාර්සා සහ උතුරින් සහ බටහිරින් ඩැක්ලට් නූඩිබු යන ප්‍රදේශ වලට මායිම් වේ. මෙම කලාපය එහි පොහොසත් තඹ තැන්පතු සඳහා ප්‍රසිද්ධය, එබැවින් දැඩි ලෙස කැණීම් කරනු ලැබේ.  ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව, ජූලි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා පවතින වැසි සමයේදී මැලේරියා අවදානමක් පවතී.  හිටපු ජනාධිපති මොහොමඩ් ඕල්ඩ් අබ්දෙල් අසීස් ඉපදී හැදී වැඩුණේ අක්ජෝජ්ට් හි ය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ජොහෝර්හී ඊබ්‍රාහීම් ඉස්කන්දා

**සුල්තන් ඊබ්‍රාහීම් ඊබ්න් අල්මර්හුම් සුල්තන් ඉස්කන්දා** (; උපත 1958 නොවැම්බර් 22) යනු, මලයාසියාවෙහි දහහත්වන සහ වර්තමාන යං ඩී-පර්තුවාන් අගොං (රජ) වෙයි. ඔහු නවීන ජොහෝර්හී පස්වන සුලතන්වරයාද වන අතර, ඔහුගේ පියාවූ  සුලතන් ඉස්කන්දා 2010 වසරෙහිදී මියයෑම සමගම සිංහාසනාරූඨ විය.

මෝටර්සයිකල්  උද්‍යෝගියෙක් වන සුල්තන් ඊබ්‍රාහීම්, වාර්ෂීක මෝටර්සයිකල් චාරිකා උත්සවාංගය, කෙම්බාරා මාකෝටා ජෝහෝර් උත්සවාංගයෙහි සමාරම්භක වෙයි. 

2023 ඔක්තොම්බර් 27 දිනදී වසර-පහක ධූර කාලයක් සඳහා තෝරා පත් කර ගනු ලදුව, ඔහු 2024 ජනවාරි 31 දිනදී, මලයාසියාවෙහි දහහත්වන යං ඩී-පර්තුවාන් අගොං ලෙසින් දිවුරුම් දෙන ලදි.  

## යොමු කිරීම්
මොරිටේනියාවේ භූගෝලය

මොරිටේනියාව පිහිටා ඇත්තේ අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ බටහිර ප්‍රදේශයේ වන අතර සාමාන්‍යයෙන් සමතලා වන අතර එහි වර්ග කිලෝමීටර 1,030,700 විශාල, ශුෂ්ක තැනිතලා සාදමින් ඉඳහිට කඳු වැටි සහ කඳු වැනි කඳු බෑවුම් වලින් කැඩී යයි. එය සෙනගල් සහ බටහිර සහරා, මාලි සහ ඇල්ජීරියාව අතර උතුරු අත්ලාන්තික් සාගරයට මායිම් වේ. දීර්ඝ වූ දැඩි නියඟයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1960 ගණන්වල මැද භාගයේ සිට කාන්තාරය ප්‍රසාරණය වෙමින් පවතී.

ස්කාප් මාලාවක් නිරිත දෙසට මුහුණලා, රට මධ්‍යයේ මෙම තැනිතලා කල්පවත්නා ලෙස බෙදී යයි. ස්කාප්ස් වැලිගල් සානු මාලාවක් ද වෙන් කරයි, එයින් උසම ස්ථානය වන්නේ අද්රාර් සානුව වන අතර එය මීටර් 500 ක් හෝ අඩි 1,600 ක උන්නතාංශයකට ළඟා වේ. වසන්තයෙන් පෝෂණය වූ ක්ෂේම භූමිය සමහර ස්කාප් පාමුල පිහිටා ඇත. හුදකලා කඳු මුදුන්, බොහෝ විට ඛනිජ වලින් පොහොසත්, සානුවට ඉහලින් නැඟී ඇත; කුඩා කඳු මුදුන් ගුල්බ් ලෙසද විශාල ඒවා කේඩියා ලෙසද හැඳින්වේ. කේන්ද්‍රීය ගුල්බ් එර් රිචට් උතුරු-මැද කලාපයේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි. සූයිරාට් නගරය අසල කේඩියට් ඊජ් ජිල්, මීටර 915 (අඩි 3,000) ක උන්නතාංශයක් ඇති අතර උසම කඳු මුදුන වේ. සානුව ක්‍රමයෙන් ඊසාන දෙසින් නිසරු එල් ජුෆ් නොහොත් "හිස් කාර්තුව" වෙතට බැස යන අතර එය සහරා කාන්තාරයට එකතු වන විශාල වැලි කඳු විශාල ප්‍රදේශයකි. බටහිරින්, සාගරය සහ සානුව අතර, මැටි තැනිතලා (regs) සහ වැලි කඳු (ergs) විකල්ප ප්‍රදේශ ඇත, සමහර ඒවා තැනින් තැනට මාරු වේ, ක්‍රමයෙන් අධික සුළං මගින් ගමන් කරයි. කඳු සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රමාණයෙන් වැඩි වන අතර උතුර දෙසට සංචලනය වේ.

වර්ෂාපතන රටාවට අනුරූප වන ස්වභාවික වෘක්ෂලතා පටි, නැගෙනහිර සිට බටහිර දක්වා විහිදෙන අතර සෙනගල් ගඟ දිගේ නිවර්තන වනාන්තරවල අංශු මාත්‍රවල සිට ගිනිකොන දෙසින් බුරුසු සහ සැවානා දක්වා විහිදේ. රටේ මධ්‍යයේ සහ උතුරේ ඇත්තේ වැලි සහිත කාන්තාර පමණි. මොරිටේනියාව භෞමික පරිසර කලාප හතකට නිවහන වේ: සහේලියන් ඇකේෂියා සැවානා, බටහිර සුඩානියානු සැවානා, සහරා හැලෝෆිටික්ස්, අත්ලාන්තික් වෙරළබඩ කාන්තාරය, උතුරු සහරානු ස්ටෙප් සහ වනාන්තර, දකුණු සහරානු පඩිපෙළ සහ වනාන්තර, සහ බටහිර සහරා කඳුකරයේ සෙරික් වනාන්තර.

රිචැට් ව්‍යුහය, "සහරාවේ ඇස" ලෙස නම් කර ඇති අතර, එය බටහිර-මධ්‍යම මොරිටේනියාවේ ඕවාඩේන් අසල අද්රාර් සානුවේ සංකේන්ද්‍රික කවයන්ට සමාන පාෂාණ සැකැස්මකි.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මොරිටේනියාවේ සංස්කෘතිය

ටුවාරෙග් සහ මොරිටේනියානු රිදීකරුවන් විසින් මොරිටේනියානු කාන්තාවන් සහ පිරිමින් විසින් පැළඳ සිටින සම්ප්‍රදායික බර්බර් ආභරණ සහ ලෝහ වැඩ සම්ප්‍රදායන් වර්ධනය කර ඇත. ටුවාරෙග් සහ මොරේටේනියන් ස්වර්ණාභරණ පිළිබඳ අධ්‍යයනයන්ට අනුව, දෙවැන්න සාමාන්‍යයෙන් වඩාත් අලංකාර කර ඇති අතර සාමාන්‍ය පිරමිඩීය මූලද්‍රව්‍ය රැගෙන යා හැකිය.

Fort Saganne (1984), The Fifth Element (1997), Winged Migration (2001) සහ Timbuktu (2014) ඇතුළු වාර්තා චිත්‍රපට සහ චිත්‍රපට කිහිපයක රූගත කිරීම් මොරිටේනියාවේ සිදුවී ඇත.

ඩිස්කවරි නාලිකාවේ සහ නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික් නාලිකාවේ විකාශය වූ ඇට්ලස් ඔෆ් කර්ස්ඩ් ප්ලේස් (2020) රූපවාහිනී වැඩසටහනේ නැතිවූ ඇට්ලන්ටිස් නගරය සඳහා මොරිටේනියාව හැකි ස්ථානයක් ලෙස සඳහන් කරන කථාංගයක් තිබුණි. ඔවුන් සලකන ස්ථානය බටහිර සහරාවේ පිහිටා ඇති රිචට් ව්‍යුහය ලෙස හඳුන්වන වළලු මාලාවකින් සමන්විත භූ විද්‍යාත්මක සැකැස්මකි.

ටයිඩින් යනු මුරිෂ් වාචික සම්ප්‍රදායේ කොටසකි.

චිංගුට්ටි පුස්තකාලවල මධ්‍යතන යුගයේ අත්පිටපත් දහස් ගණනක් අඩංගු වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මුරුසියේ නිරුක්තිය

දැන් මුරුසිය ලෙස හඳුන්වන දූපතේ පැවැත්ම පිළිබඳ පළමු ඓතිහාසික සාක්ෂිය වන්නේ ඉතාලියේ ඔත්තුකරුවෙකු වූ ඇල්බර්ටෝ කැන්ටිනෝ විසින් ෆෙරාරා ආදිපාදවරයා සඳහා පෘතුගාලයෙන් හොර රහසේ ගෙන එන ලද කැන්ටිනෝ ප්ලැනිස්පියර් නම් සිතියමක ය. මෙම සොරකම් කරන ලද පෘතුගීසි සිතියමේ, මුරුසිය  විසින් ඩිනා අරෝබි යන නම දරා ඇත. 1507 දී පෘතුගීසි නැවියන් ජනාවාස නොවූ දූපතට ගියහ. මෙම දිවයින මුල් පෘතුගීසි සිතියම්වල සර්න් හෝ ඩෝ-සර්න් යන පෘතුගීසි නම් වලින් දිස්වේ, සමහරවිට 1507 ගවේෂණයේ නැවක නම විය හැකිය.

1598 දී, අද්මිරාල් වයිබ්‍රෑන්ඩ් වෑන් වෝර්වික් යටතේ ලන්දේසි බලඇණියක් ග්‍රෑන්ඩ් පෝට් වෙත ගොඩබසින අතර ලන්දේසි ජනරජයේ ප්‍රධානියා වූ මොරිස් වෑන් නසාවු කුමරුට ගෞරවයක් වශයෙන් දිවයින මුරුසිය ලෙස නම් කරන ලදී. පසුව දිවයින ප්‍රංශ යටත් විජිතයක් බවට පත් වූ අතර එය අයිල් ඩි ප්‍රාන්ස් ලෙස නම් කරන ලදී. 1810 දෙසැම්බර් 3 වන දින නැපෝලියන් යුද්ධ සමයේදී ප්‍රංශ ජාතිකයන් දිවයින එක්සත් රාජධානියට භාර දෙන ලදී. බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ, දිවයිනේ නම මොරිෂස් අසන්නයි ලෙස ප්‍රතිවර්තනය විය. මොරිෂස් ප්‍රංශ භාෂාවෙන් මොරිස් ලෙස මොරිෂියානු ක්‍රියෝල් ලෙසද හැඳින්වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ජගත් ප්‍රියංකර

**එල්.කේ. ජගත් ප්‍රියංකර** (*Jagath Priyankara*, උපත 9 දෙසැම්බර් 1979), හෙවත් **ජගත් ප්‍රියංකර**, යනු ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකු වන අතර ජාතික නිදහස් පෙරමුණේ වත්මන් පුත්තලම 
දිස්ත්‍රික් නායකයා ලෙස කටයුතු කරයි.

## මුල් දිවිය සහ අධ්‍යාපනය 
ජගත් ප්‍රියංකර මහතා 1979 වසරේ දෙසැම්බර් 9 වැනිදා උපත ලැබීය. ජගත් ප්‍රියංකර මහතා ප්‍රථමයෙන් දික්වෙල රජයේ පාසලෙන් ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය හැදෑරූ අතර පසුව ද්විතීයික අධ්‍යාපනය නිම කිරීමට වෙන්නප්පුව ජෝශප් වාස් මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයට ඇතුලත් කර ඇත. ඉන්පසුව කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ ඔහු එහිදී ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියක් ලබා ගැනීමට සමත් වුණි.

## පෞද්ගලික දිවිය
ජගත් ප්‍රියංකර මහතා වෘත්තියෙන් සමෘද්ධි කළමනාකරුවෙකු වන අතර සමෘද්ධි ජාතික සංවිධාන මධ්‍යස්ථානයේ වත්මන් කැඳවුම්කරු ද වේ.  2007 වසරේදී ජගත් ප්‍රියංකර මහතා එම්.වී. දේදුණු මහත්මිය සමඟ විවාහ වූ අතර ඔවුන්ට දරුවන් හතර දෙනෙක් සිටියහ.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1979 උපත්
ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
ජාතික පාසල්

**ජාතික පාසල්** (), යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් වර්ගයක් වෙයි.

## ඉතිහාසය 
## අමතර අවධානයට 
* List of schools in Sri Lanka#National_schools

## මූලාශ්‍ර
ලීස මයෙට්නා

**ලීස මයෙට්නා** / ( / ˈliːzə _ ˈm aɪtnər / LEE - zə LEE - nər ,;  උපත: එලීස මයෙට්නා, 1878 නොවැම්බර 7 - 1968 ඔක්තෝම්බර 27) යනු ප්‍රොටැක්ටිනියම් මුලටුව හා නැබියුරු විපැලුම හෙවත් න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය හා සොයාගැන්මට වගකිවැ යුතු ස්වීඩන භෞතික විදුදතුවියකි. බර්ලිනයේ කයිසර් විල්හෙල්ම් රසායන විදු ආයතනයේ රෙදෙව්-සකුරුව පිළිබඳි වැ නියෙළෙමින් සිටිය දී ඕ 1917 දී ප්‍රොටැක්ටිනියම්-231 රෙදෙව්-සකුරු සමස්ථානිකය සොයාගත්තා ය. 1938 දී මයෙට්නා හා ඇගේ බෑණා වූ ඔටෝ රොබත් ෆ්‍රීෂ් හා නැබියුරු විපැලුම සොයාගතු. ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් ඇය "ජර්මානු මාරි කියුරි" ලෙස වැනිණි.
ප්‍රවර්ගය:Foreign Members of the Royal Society
ප්‍රවර්ගය:Members of the Royal Swedish Academy of Sciences
ප්‍රවර්ගය:Discoverers of chemical elements
ප්‍රවර්ගය:1968 මරණ
ප්‍රවර්ගය:1878 උපත්
ප්‍රවර්ගය:CS1 German-language sources (de)
ඒකාබද්ධ ගෙවීම් ක්‍රමවේදය

**ඒකාබද්ධ ගෙවීම් ක්‍රමවේදය**

## අමතර අවධානයට 
* Aadhaar
* BHIM
* India Stack
* Payment gateway
* Merchant account
* Immediate Payment Service
* National Payments Corporation of India
* Open Network for Digital Commerce
* Buy Now Pay Later

## මූලාශ්‍ර
පේරාදණිය විශ්වවිද්‍යාල‍යේ පුස්තකාලය

**පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ පුස්තකාලය** 1921 දී ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ පුස්තකාලය ලෙස ආරම්භ විය. පුස්තකාලය 1952 දී පේරාදෙණියට ගෙන ගොස් 1960 දී වර්තමාන පරිශ්‍රයට ගෙන යන ලදී. පේරාදෙණියට ගෙන ගිය පසු පුස්තකාලය ප්‍රධාන පුස්තකාලය සහ කෘෂිකර්ම පීඨ, විද්‍යා පීඨ, වෛද්‍ය පීඨ, ඉංජිනේරු පීඨ, පශු වෛද්‍ය පීඨ, සම සෞඛ්‍ය විද්‍යා පීඨ සහ දන්ත වෛද්‍ය පීඨ යන තවත් ශාඛා පුස්තකාල හතකින් සමන්විත පුස්තකාල ජාලයක් දක්වා වර්ධනය විය. නවවන පුස්තකාලය මහඉලුප්පල්ලම කෘෂිකර්ම පීඨයේ උප මණ්ඩපයට අනුයුක්තව ඇත. ශාඛා පුස්තකාල අදාළ පීඨවල පිහිටා ඇත. නව ගලහ මාර්ගය ඔස්සේ ගොස් කලා රඟහලට පිවිසෙන දොරටුව පසුකර දකුණට හැරී සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ලට පිවිසීමෙන් ප්‍රධාන පුස්තකාලයට පිවිසිය හැකිය.

පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාල ජාලය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සහ විශාලතම විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාලය ලෙස සැලකේ.
වයි. එස්. ජගන් මෝහන් රෙඩ්ඩි

**ජගන් මෝහන් රෙඩ්ඩි** (උපත 1972 දෙසැම්බර් 21), **වයි. එස්. ජගන්** නොහොත් ඒකාකාරී ලෙස **ජගන්** ලෙසද හැඳින්වේ, ඔහු දැනට අන්ද්‍රා ප්‍රදේශ්හි 17 වන මහ ඇමතිවරයා ලෙස සේවය කරන ඉන්දියානු දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු ඉන්දීය දේශපාලන පක්ෂය වන YSR කොන්ග්‍රස් පක්ෂයේ  නිර්මාතෘ සහ සභාපති වේ. ඔහු ආන්ද්‍ර ප්‍රදේශ් හි හිටපු මහ ඇමති වයි.එස්.රාජසේකර රෙඩ්ඩිගේ පුත්‍රයාද වේ ඇගේ මව වයිඑස් විජයම්මා,  කොංග්‍රස් පක්ෂයේ සභාපතිනියයි.

ජගන් මෝහන් රෙඩ්ඩි සිය දේශපාලන ජීවිතය ඉන්දීය ජාතික කොංග්‍රසයෙන් ආරම්භ කළ අතර  දී   ලෙස තේරී පත් විය. 2009 දී හෙලිකොප්ටර් අනතුරකින් ඔහුගේ පියාගේ මරණයෙන් පසු, ඔහු ප්‍රාන්තය පුරා   (සැනසීමේ සංචාරයක්) ආරම්භ කළේය.  පසුව ඔහු අවසානයේ කොන්ග්‍රස් පක්ෂයෙන් පිටතට පැමිණ ඔහුගේම පක්ෂයක් වන   පක්ෂය පිහිටුවා ගත් අතර එය ඔහුගේ පියාගේ කෙටි යෙදුම වන YSR ට ද ගැලපේ. 

2014 ආන්ද්‍ර ප්‍රදේශ් ව්‍යවස්ථාදායක සභා මැතිවරණයේදී YSRCP ආසන 67ක් දිනාගත් අතර ඔහු විපක්ෂ නායක විය.  වසර පහකට පසු, 2019 ආන්ද්‍ර ප්‍රදේශ් ව්‍යවස්ථාදායක සභා මැතිවරණයේදී, ඔහු ප්‍රාන්ත මැතිවරණයෙන් පක්ෂය විශිෂ්ඨ. ජයග්‍රහණයක් කරා ගෙන ගියේ, මුළු සභා 175න් ආසන 151ක් දිනා ගනිමිනි. 

## යොමු කිරීම්
ද්‍රවස්ථිතිය

@@ ද්‍රව කඳක් මගින් පතුලේ ලක්ෂයක් මත ඇති කරන තෙරපුම ද්‍රවස්ථිති පීඩනයයි.

ද්‍රවස්ථිති  පීඩනය සම්බන්ධ මූලික කරුණු හතරකි.

ද්‍රවයක ගැඹුර වැඩි වන විට පීඩනය ක්‍රමයෙන් වැඩිවේ.

ද්‍රවයක එකම උසකින් පිහිටි ලක්ෂ වල පීඩන සමාන වෙයි.

ද්‍රවයක පතුලේ ලක්ෂය පීඩනය කෙරෙහි බඳුනේ හැඩයේ බලපෑමක් නොමැත සිරස්  උස මත පමණක් රඳා පවතී.

ද්‍රවයක කිසියම් ලක්ෂයක් මත ඇති කරන තෙරපුම ද්‍රවයේ සෑම දිශාවකටම බදුනේ බිත්ති වලටත් සමාකාරව පැතිරී යයි..මෙය පැස්කල්ගේ පීඩන සම්ප්‍රේෂණ මූලධර්මයයි.
මුද්‍රණ දෝෂ

is a demon said to introduce errors into the work of  scribes. This is a 14th century illustration of Titivillus at a scribe's desk.]]
**මුද්‍රණ දෝෂ** () යනු, මුද්‍රිත හෝ ඉලෙක්ට්‍රෝණික ලේඛනයක ටයිප් කිරීමේ දී සිදුවන (අක්ෂර වින්‍යාසය හෝ transposition error වැනි) දෝෂ වෙයි.

## අමතර අවධානයට 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Typography the art and technique of arranging type to make written language legible, readable and appealing when displayed. Typographers design pages; traditionally, typesetters "set" the type to accord with that design.

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
*BookErrata.com
*"How Many Errorrs are in this Essay?" on famous typos, in *The Millions*

ප්‍රවර්ගය:දෝෂ
ජනවාරි 6 එක්සත් ජනපදයේ කැපිටල් ප්‍රහාරය

thumb|266x266පික්|2021 ජනවාරි 6 වන දින කැපිටල් ගොඩනැගිල්ලට එල්ල වූ ප්‍රහාරය
2021 ජනවාරි 6 වැනිදා, එවකට එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයා වූ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ අනුග්‍රාහකයින් පිරිසක් විසින් වොෂින්ටන් ඩීසී හි පිහිටි එක්සත් ජනපද කැපිටල් ගොඩනැගිල්ල වටලන ලදී. 2020 ජනාධිපතිවරණයෙන් ට්‍රම්ප් පරාජය වී මාස දෙකකට පසු ප්‍රහාරය සිදු විය. ඡන්ද විද්‍යාලයන්හි ඡන්ද ගණන් කිරීමට බාධා කිරීම මගින් තේරි පත්වූ නව ජනපති ජෝ බයිඩන්ගේ ජයග්‍රහණය නිල වශයෙන් තහවුරු කිරීම වැළක්වීම ප්‍රහාරයේ අරමුණ විය. කෙසේ වුවද ඡන්ද ප්‍රථිඵල තහවුරු කිරීම වැළක්වීමට ප්‍රහාරය අසමත් විය. ප්‍රහාරය ගැන විමර්ෂණය කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් පත් කරන ලද කමිටුවේ නිගමනය වූයේ ට්‍රම්ප් විසින් ඡන්ද ප්‍රතිඵල පෙරළා දැමීම පිණිස සිදු කළ පියවර හතකින් යුත් සැලැස්මක මස්තකප්‍රාප්තිය වූයේ කැපිටල් ප්‍රහාරය බවයි.

ප්‍රහාරය ඇරඹී පැය 36 ක කාලය තුල පස් දෙනෙක් මරණයට පත් විය. කැපිටල් පොලීසියේ වෙඩි ප්‍රහාරයකින් එක් අයෙකුත්, මත්ද්‍රව්‍ය විෂවීම හේතුවෙන් තවත් අයෙකුත්, තිදෙනෙක් ස්වභාවික හේතු නිසාද මිය ගියහ. පොලිස් නිළධාරීන් 174 දෙනෙකු ඇතුලුව විශාල පිරිසක් තුවාල ලැබීය. ප්‍රහාරයට ප්‍රතිචාර දැක්වූ පොලිස් නිළධාරීන් හතරදෙනෙකු ඉන් පසු මාස හතක් තුල සියදිවි නසා ගත්හ. 2022 ජුලි 7 වැනිදාට ගණන් බලා ඇති පරිදි ප්‍රහාරකයන් විසින් සිදු කළ මූල්‍යමය අලාභහානි එ.ජ. ඩොලර් මිලියන 2.7 ඉක්මවීය.