මැඩගස්කරයේ ආණ්ඩුව

### ව්‍යුහය 
මැඩගස්කරය යනු අර්ධ-ජනාධිපති නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී බහු-පක්ෂ ජනරජයක් වන අතර, එහි මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා වන අතර අගමැතිවරයෙකු තෝරා ගන්නා අතර, ඔහු සිය අමාත්‍ය මණ්ඩලය පිහිටුවීමට අපේක්ෂකයින් ජනාධිපතිවරයාට නිර්දේශ කරයි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව, විධායක බලය රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන අතර ව්‍යවස්ථාදායක බලය අමාත්‍ය කැබිනට්, සෙනෙට් සභාව සහ ජාතික සභාව වෙත පැවරී ඇත, නමුත් ඇත්ත වශයෙන්ම මෙම අවසාන ආයතන දෙකට ඇත්තේ ඉතා කුඩා බලයක් හෝ ව්‍යවස්ථාදායක භූමිකාවකි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ස්වාධීන විධායක, ව්‍යවස්ථාදායක සහ අධිකරණ ශාඛා පිහිටුවා ඇති අතර, වසර පහක ධුර කාල තුනකට සීමා වූ මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත් කරයි.  

මහජනයා සෘජුවම ජනාධිපතිවරයා සහ ජාතික සභාවේ සාමාජිකයින් 127 වසර පහක ධුර කාලය සඳහා තෝරා පත් කර ගනී. සෙනෙට් සභිකයින් 33 දෙනාම වසර හයක කාලයක් සේවය කරන අතර, සෙනෙට් සභිකයින් 22 දෙනෙකු ප්‍රාදේශීය නිලධාරීන් විසින් තෝරා පත් කර ගන්නා අතර 11 දෙනෙකු ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලැබේ. අවසන් ජාතික සභා මැතිවරණය 2013 දෙසැම්බර් 20

ප්‍රාදේශීය මට්ටමින්, දිවයිනේ පළාත් 22 පරිපාලනය කරනු ලබන්නේ ආණ්ඩුකාරවරයෙකු සහ පළාත් සභාවක් මගිනි. පළාත් තවදුරටත් කලාප සහ කොමියූන් වලට බෙදා ඇත. අධිකරණය ප්‍රංශ ක්‍රමයට ආදර්ශයට ගෙන ඇති අතර, ඉහළ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අධිකරණයක්, මහාධිකරණයක්, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයක්, අභියාචනාධිකරණයක්, අපරාධ අධිකරණ සහ ප්‍රථම අවස්ථාවෙහි විනිශ්චය සභා ඇත. සිවිල් නීතියට අනුගත වන උසාවි, අධිකරණ පද්ධතියේ නඩු කඩිනමින් සහ විනිවිදභාවයෙන් විභාග කිරීමට හැකියාවක් නොමැති අතර, බොහෝ විට විත්තිකරුවන්ට අපිරිසිදු සහ තදබදයෙන් පිරුණු සිරගෙවල්වල දීර්ඝ නඩු විභාගයකට පෙර රඳවා තබා ගැනීමට බල කරයි. 

ඇන්ටනානාරිවෝ යනු මැඩගස්කරයේ පරිපාලන අගනුවර සහ විශාලතම නගරයයි. මැඩගස්කර රාජධානිය පිහිටුවීම සඳහා 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ අසල්වැසි මැලගසි ජනයා මත මෙරිනා ආධිපත්‍යය ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ ඇන්ටනානාරිවෝ මුළු දිවයිනේම පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය. 1896 දී මැඩගස්කරයේ ප්‍රංශ යටත් විජිතවාදීන් මෙරිනා අගනුවර ඔවුන්ගේ යටත් විජිත පරිපාලනයේ මධ්‍යස්ථානය ලෙස පිළිගත්තේය. 1960 දී නිදහස ලැබීමෙන් පසු නගරය මැඩගස්කරයේ අගනුවර ලෙස පැවතුනි. 2017 දී අගනුවර ජනගහනය 1,391,433 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත. ඊළඟ විශාලතම නගර වන්නේ ඇන්සිරබේ (500,000), ටොමාසිනා (450,000) සහ මහාජංග (400,000). 2009 මුල් භාගයේදී රවලෝමනානාට එරෙහිව ඇන්ඩ්‍රි රාජෝලිනා විසින් මෙහෙයවන ලද විරෝධතා මාලාවක් ප්‍රචණ්ඩත්වයට පත් වූ අතර, 170 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගියහ. මැඩගස්කරයේ නූතන දේශපාලනය 19 වැනි සියවසේ දී ඔවුන්ගේ පාලනය යටතේ වෙරළබඩ ප්‍රජාවන් මෙරිනා යටත් කර ගැනීමේ ඉතිහාසයෙන් වර්ණවත් වේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස උස්බිම් සහ වෙරළබඩ ජනතාව අතර ඇති වූ ආතතිය වරින් වර ප්‍රචණ්ඩත්වයේ හුදකලා සිදුවීම් දක්වා ඇවිළී ඇත. 

1963 දී පිහිටුවන ලද සහ අප්‍රිකානු සංගමය විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සඳහා 2002 දී විසුරුවා හරින ලද අප්‍රිකානු එකමුතු සංවිධානයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වුවද මැඩගස්කරය ප්‍රධාන ධාරාවේ අප්‍රිකානු කටයුතුවල මායිමේ සිටින බව ඓතිහාසිකව වටහාගෙන ඇත. 2001 ජනාධිපතිවරණ ප්‍රතිඵල පිළිබඳ මතභේදයක් හේතුවෙන් මැඩගස්කරයට පළමු අප්‍රිකානු සංගමයේ සමුළුවට සහභාගි වීමට අවසර නොලැබුණ නමුත් මාස 14ක විරාමයකින් පසුව 2003 ජූලි මාසයේදී අප්‍රිකානු සංගමයට නැවත එක් විය. 2009 මාර්තු මාසයේදී අප්‍රිකානු සංගමය විසින් මැඩගස්කරය නැවත වරක් අත්හිටුවන ලද්දේ ව්‍යවස්ථා විරෝධී ලෙස විධායක බලය රජෝලිනා වෙත පැවරීමෙන් පසුවය. මැඩගස්කරය එක්සත් ජනපද හමුදාවට ආරක්ෂාව පිළිබඳ ද්විපාර්ශ්වික ප්‍රතිශක්තිකරණ ගිවිසුමක් ඇති ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ සාමාජිකයෙකි. මැඩගස්කරයේ තවත් රටවල් දහසයක තානාපති කාර්යාල ඇත.

මැඩගස්කරයේ මානව හිමිකම් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ ආරක්ෂා කර ඇති අතර, මානව හිමිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනය සහ ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සම්මුතිය ඇතුළු ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් රාශියකට රාජ්‍යය අත්සන් කර ඇත. ආගමික, වාර්ගික සහ ලිංගික සුළුතරයන් නීතිය යටතේ ආරක්ෂා කර ඇත. ප්‍රායෝගිකව මහජන රැස්වීම සඳහා බලපත්‍ර ප්‍රතික්ෂේප කිරීම දේශපාලන පෙලපාලිවලට බාධා කිරීම සඳහා ඉඳහිට භාවිතා කර ඇතත්, සංගමයේ සහ රැස්වීමේ නිදහස ද නීතිය යටතේ සහතික කෙරේ. සමහර මාධ්‍යවේදීන් ව්‍යාජ පුවත් පතුරුවා හැරීමේ චෝදනාව මත අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.

### හමුදා සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම 
සකලවා, මෙරිනා සහ අනෙකුත් ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතර මධ්‍යගත රාජධානි නැගීම නිසා 16 වන සියවස වන විට දිවයිනේ ප්‍රථම ස්ථාවර හමුදාවන් බිහි විය, මුලින් හෙල්ල වලින් සන්නද්ධ වූ නමුත් පසුව මස්කට්, කාලතුවක්කු සහ අනෙකුත් ගිනි අවි වලින් සමන්විත විය. 19 වැනි සියවසේ මුල් භාගය වන විට, මැඩගස්කර රාජධානියේ මෙරිනා ස්වෛරීවරුන් 30,000ක් තරම් ඉහළ පුහුණු සහ සන්නද්ධ සොල්දාදුවන්ගෙන් යුත් හමුදාවක් බලමුලු ගැන්වීමෙන් දිවයිනේ වැඩි ප්‍රදේශයක් ඔවුන්ගේ පාලනයට නතු කර ගත්හ. ශතවර්ෂයේ අග භාගයේ වෙරළබඩ නගරවලට ප්‍රංශ ප්‍රහාර එල්ල කිරීම, මෙරිනා රාජාණ්ඩුවේ හමුදාවට පුහුණුව ලබා දීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය සහය ඉල්ලා සිටීමට එවකට අගමැති රයිනිලයියාරිවෝනි පොළඹවන ලදී. බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා උපදේශකයින් විසින් ලබා දුන් පුහුණුව සහ නායකත්වය නොතකා, මැලගාසි හමුදාවට ප්‍රංශ ආයුධවලට ඔරොත්තු දීමට නොහැකි වූ අතර ඇන්ටනානාරිවෝහි රාජකීය මාලිගාවට එල්ල වූ ප්‍රහාරයකින් පසු යටත් වීමට සිදුවිය. මැඩගස්කරය 1897 දී ප්‍රංශයේ යටත් විජිතයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

හමුදාව, නාවික සහ ගුවන් හමුදාවන්ගෙන් සමන්විත මැලගාසි සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ දේශපාලන ස්වාධීනත්වය සහ ස්වෛරීභාවය 1960 දී ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලැබීමත් සමඟ ප්‍රතිෂ්ඨාපනය විය. මෙතැන් සිට මැලගාසි හමුදාව වෙනත් රාජ්‍යයක් සමඟ හෝ තමන්ගේම දේශසීමා තුළ සන්නද්ධ ගැටුමක නිරත වී නැති නමුත් දේශපාලන නොසන්සුන්තා ඇති කාල පරිච්ඡේදවලදී යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට ඉඳහිට මැදිහත් වී ඇත. සමාජවාදී දෙවන ජනරජය යටතේ, අද්මිරාල් ඩිඩියර් රත්සිරාකා 1976 සිට 1991 දක්වා ක්‍රියාත්මක වූ ප්‍රතිපත්තියක් වන ලිංගිකත්වය නොතකා සියලුම තරුණ පුරවැසියන් සඳහා අනිවාර්ය ජාතික සන්නද්ධ හෝ සිවිල් සේවයක් ස්ථාපිත කරන ලදී. 2001 මතභේදයට තුඩු දුන් ජනාධිපතිවරණයේදී වත්මන් රත්සිරක සහ අභියෝගකරු මාක් රවාලෝමානාන අතර දිග්ගැස්සුනු මතභේදය අතරතුර, හමුදාව පක්ෂව මැදිහත් වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ විට, සන්නද්ධ හමුදා ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ වන අතර දේශපාලන අර්බුදකාරී කාලවලදී බොහෝ දුරට මධ්‍යස්ථව සිටියහ. මෙම සම්ප්‍රදාය 2009 දී බිඳ දමන ලදී, හමුදාවේ කොටසක් එවකට ඇන්ටනානාරිවෝ හි නගරාධිපති ඇන්ඩ්‍රි රාජොයිලිනාගේ පැත්තට පැමිනියේ, ජනාධිපති රාවලෝමනානාට බලයෙන් බල කිරීමට ඔහු දැරූ උත්සාහයට සහාය දැක්වීමෙනි. සාම්ප්‍රදායික ප්‍රජා අධිකරණ, දින නම්, වැඩිහිටියන් සහ අනෙකුත් ගෞරවනීය පුද්ගලයින් විසින් මෙහෙයවනු ලබන අතර, රාජ්‍ය පැවැත්ම දුර්වල ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල යුක්තිය ඉටු කරන ප්‍රධාන මාධ්‍යයක් ලෙස පවතී. ඓතිහාසික වශයෙන්, දිවයින පුරා ආරක්ෂාව සාපේක්ෂ වශයෙන් ඉහළ මට්ටමක පවතී. 2017 ජනවාරි වන විට, හයිටියේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ස්ථායීකරණ මෙහෙයුමේ කොටසක් ලෙස මැඩගස්කරයේ සිට පොලිස් නිලධාරීන් 34ක් හයිටියේ යොදවා ඇත. 2015 සිට, UN හි මඟපෙන්වීම යටතේ සහ සහාය ඇතිව, ලෝක ආහාර වැඩසටහන මැඩගස්කරයේ දකුණු ප්‍රදේශයේ ආහාර අනාරක්ෂිත ගැටළු විසඳීම සඳහා දිගුකාලීන සංවර්ධන හා ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රයත්නයන් යන ප්‍රධාන අරමුණු දෙක සමඟ මැඩගස්කර රට වැඩසටහන ආරම්භ කළේය. ග්‍රාමීය හා නාගරික ප්‍රමුඛතා ප්‍රදේශවල නිශ්චිත පාසල් සඳහා ආහාර සැපයීමෙන් සහ රට පුරා පෝෂණයේ අඛණ්ඩතාව ඉහළ නැංවීම සඳහා ජාතික පාසල් පෝෂණ ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීමෙන් මෙම ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට සැලසුම් කර ඇත. කුඩා හා දේශීය ගොවීන්ට තම නිෂ්පාදනයේ ප්‍රමාණය හා ගුණාත්මක බව යන දෙකම ඉහළ නැංවීමට මෙන්ම අහිතකර කාලගුණික තත්ත්වයන් යටතේ ඔවුන්ගේ බෝග අස්වැන්න වැඩිදියුණු කිරීමට ද සහාය වී ඇත.
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු