දේව්දාස් (2002 හින්දි චිත්‍රපටය)

***දේව්දාස්*** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ සංජේ ලීලා භන්සාලි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2002 ඉන්දියානු ප්‍රේම වෘත්තාන්ත නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. මෙය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ශරත් චන්ද්‍ර චට්ටෝපාධ්‍යායගේ 1917 නවකථාවක් වූ *දේව්දාස්* ඇසුරෙනි. මෙම නවකථාව ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූ තෙවන හින්දි සංස්කරණය වන මෙය, එම තේමාව රැගත් පළමු හින්දි වර්ණ චිත්‍රපටය ද වේ. මෙම චිත්‍රපටයෙන් කියැවෙන්නේ මුල්කාලීන 1900 දශකයේ, සිය ළමාවියේ ළබැඳිය වන පාරෝ (ඓශ්වර්යා රායි) විවාහ කරගැනීමට ලන්ඩනයේ සිට පැමිණෙන දේව්දාස් (ෂාරුක් ඛාන්) නැමැති ධනවත් නීති උපාධිධාරියකුගේ කථාවකි. කෙසේනමුත්, ඔහුගේම පවුල විසින් එම විවාහය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නිසා මත්පැනට ලොල් වන ඔහු, මානසිකව ද පිරිහෙන්නට වෙයි. එනිසා ඔහු චන්ද්‍රමුඛී (මධුරි ඩික්සිත්) නැමැති අභිසරුලියකගේ සරණ පතා යයි. මෙම චිත්‍රපටය 2002 කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙලේ දී ප්‍රදර්ශනය කෙරුණු අතර, 2014 ඉන්දියාවේ අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙලේ දී *ඉන්දියානු සිනමාවේ නර්තනය වර්ණනය* අංශයේ දී ප්‍රත්‍යාවලෝකනය ‍කෙරිණි. දේව්දාස් චිත්‍රපටය බොක්ස් ඔෆිස් ඉන්ඩියා තුළ වාර්තා තබමින් තිරගත වූ අතර, හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය ද හිමි කරගත්තේ ය. මීට අමතරව ජාතික සම්මාන පහක් හිමි කරගත් මෙම චිත්‍රපටය ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන දහයක් ද හිමි කරගත්තේ ය. මෙම චිත්‍රපටය සහ *දිල්වාලේ දුල්හානියා පේ ජායෙන්ගේ* චිත්‍රපටය එකල චිත්‍රපටයක් හිමි කරගෙන තිබූ වැඩිම ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන ගණනට හිමිකම් කීවේ ය‍. (නමුත් පසුව මෙම වාර්තාව භන්සාලිගේම *Black* චිත්‍රපටය විසින් බිඳහෙලන ලදී)

බටහිර ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ ද යහපත් ප්‍රතිචාර හිමි කරගත් මෙම චිත්‍රපටය හොඳම විදේශ භාෂා චිත්‍රපටය සඳහා BAFTA සම්මානය සඳහා නිර්දේශ වූ මෙය හොඳම විදේශ භාෂා චිත්‍රපටය සඳහා ඉන්දියානු යෝජිත චිත්‍රපටයක් ද විය. 2010දී *Empire* සඟරා විසින් මෙම චිත්‍රපටය "ලෝක සිනමාවේ හොඳම චිත්‍රපට 100" අතුරින් #74වන ස්ථානය ලබා දී ඇත. *ටයිම් සඟරාව* විසින් *දේව්දාස්* චිත්‍රපටය 2002 වසරේ ලොව පුරා මුදාහැරුණු චිත්‍රපට අතුරින් හොඳම චිත්‍රපටය යැයි සඳහන් කොට ඇත. මෑතක දී මෙම චිත්‍රපටය ටයිම් සඟරාවේ සහස්‍රකයේ හොඳම චිත්‍රපටය 10 අතුරින් එකක් ලෙස නම්කොට ඇත.

චිත්‍රපටයේ සාර්ථකත්වයට මෙහි රංගනය ද ප්‍රධාන හේතුවක් වූ අතර, ෂාරුක් ඛාන්, මධුරි ඩික්සිත්, සහ ඓශ්වර්යා රායි යන තිදෙනාම ඔවුන්ගේ රංගන ප්‍රතිභාව වෙනුවෙන් ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන හිමි කරගත්හ. රංගනය මෙන්ම නර්තනය ද චිත්‍රපටයේ සාර්ථකත්වයට අතිශයින් ඉවහල් විය. මෙහි "මාර් ඩාලා" ගීතයේ ඩික්සිත්‍ගේ නර්තනය ඇගේ දිවියේ විශිෂ්ඨතම නර්තනයක් ලෙස සැලකේ. එසේම මෙහි ප්‍රධාන රංගන ශිල්පිණියන් දෙපළ වූ ඓශ්වර්යා රායි සහ මධුරි ඩික්සිත්ගේ අනන්‍ය නර්තනයන්ගෙන් වර්ණවත් වූ "ඩෝලා රේ ඩෝලා" ගීතය අතිශයින් ජනප්‍රියත්වයට පත් විය‍. මෙය තිරගත වූ සමයේ *දේව්දාස්* චිත්‍රපටය එතෙක් නිපදවා තිබූ වියදම් අධිකව බොලිවුඩ් චිත්‍රපටය වූ අතර, එහි අයවැයි වාර්තාව ලෙස ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 50ක් (ඇ.ඩො. මිලියන 7.4) සඳහන් විය. චන්ද්‍රමුඛීගේ වේශ්‍යා ගෘහය ඉදිකෙරුණේ කෘත්‍රිම විලක් ආස්නනයේ ය. මෙය ගංගා නදිය අසල බෙනාරස්හි මෙන් දිස්වන අයුරින් නිර්මාණය කෙරිණි. පසුතලය වටා පිහිටි දේවාල නගරය පිළිබඳ අදහස ගොඩනැගුණේ රාජස්ථානයේ දිල්වාරා දේවාල අනුසාරයෙනි. මන්දිරය තුළ පාරෝගේ කුටිය නිර්මාණය කිරීමට රංජිත වීදුරු කොටස් 122,000,008ක් පමණ භාවිතා විය.

## සංගීතය 
චිත්‍රපටයේ නාදපථය නිර්මාණය කරන ල්දදේ ප්‍රධානව ඉස්මයිල් දර්බාර් විසිනි. මෙහි පද රචනය නුස්රාත් බාදර් විසින් සිදුකොට ඇත. මේ සඳහා පිළිවැයුම් ගායන ශිල්පීන් වන ශ්‍රේයා ඝෝෂාල් (පාර්වතී ලෙස), කවිතා ක්‍රිෂ්ණමූර්ති (චන්ද්‍රමුඛී ලෙස), සහ උදිත් නාරායන් (දේව්දාස් ලෙස) දායක වී ඇත. ඝෝෂාල් ඇගේ බොලිවුඩ් ආගමනය සිදුකළේ මෙම චිත්‍රපටය ඔස්සේයි. ඇය සංජේ ලීලා භන්සාලිගේ අවධානය හිමි කරගැනීමට සමත් වූයේ *ස රෙ ග ම* හි දී ඇය ලතා මංගේෂ්කාර්ගේ භජන් ගීතයක් ගායනා කිරීම හේතුවෙනි. පසුව ඇයට පාරෝගේ චරිතයේ පිළිවැයුමේ අවස්ථාව හිමි විය. ඝෝෂාල්ගේ ගායන දිවියේ පළමු බොලිවුඩ් ගීතය වන "බයිරි පියා" ගීතය ගයන විට ඇගේ වයස අවුරුදු 16කි. ඇල්බමයේ ඇය ගීත පහක් ගායනා කළ අතර, මේ හේතුවෙන් ඇය විචාරක පැසසුමට සහ සම්මාන රැසකට පාත්‍ර විය. මේ අතර "බයිරි පියා" ගීතය වෙනුවෙන් හිමිවූ ගෞරවනීය හොඳම පිළිවැයුම් ගායිකාව සඳහා වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය ද වේ. ප්ලැනට් බොලිවුඩ්හි අනිකේත් ජෝෂි විසින් මෙම ඇල්බමයට තරු 9ක් (10න්) ලබාදෙමින් පැවසූයේ "සියලුම ගීත පරිපූර්ණව ගයන ලද ඇල්බමයක් අපට හමුවන්නේ කලාතුරකිනි. දේව්දාස් ද එබඳු ඇල්බමයකි."

චිත්‍රපට විචාරකයකු වන සුභාෂ් කේ. ජා මෙම චිත්‍රපටය තරු 5න් 3.5ක් ලබාදෙමින් පැවසූයේ, "නීරස බොලිවුඩයේ නිමැවුම් අතුරින් වඩාත් විශිෂ්ට නිර්මාණයකි, දේව්දාස්. එය දෘශ්‍ය ප්‍රයෝගවලින් ‍පොහොසත් ය. පසුකල වෙනුවෙන් නිතින් දේසායිට සහ උසස් වස්ත්‍ර නිර්මාණ වෙනුවෙන් අබු -සන්දීප්, නීතා ලල්ලා සහ රේසා ෂරිෆි හට ප්‍රශංසා කළ යුතු ය. මෙහි චරිත හුදෙක්ම ඒවායේ උත්කෘෂ්ඨ වස්ත්‍රාභරණ පැළඳ ඔබමොබ සැරිසරන්නේ නැත. භන්සාලිගේ චරිත ප්‍රේක්ෂකයාහට අමතමින් ගී ගයයි. චැටර්ජීගේ සංවේදී ශෝකාන්තයේ විශාලත්වය එහි සාර්ථකත්වයට හානියක් සිදුකොට නැත. කථාව මගින් ස්‍රාවය වන දෘශ්‍ය සහ හැඟීම් ස්තර ග්‍රහණයට යම් පුද්‍ගලයකු සතුව දෘෂ්ටීන් දෙකක්වත් පැවතිය යුතු වේ. පාරෝ කෙරෙහි දේව්දාස් තුළ ඇති ඛේදනීය ප්‍රේමය නිරූපණයේ දී භන්සාලි 1950 දශකයේ මෙම නවකථාවෙන් ජනප්‍රවාදගත බිමල් රෝයි විසින් සිදුකළ උපකල්පනයේන ඔබ්බට ගොස් ඇති බැව් පෙනේ."

විචාරක තරන් ආදර්ශ් රචනා කොට ඇත්තේ, "දේව්දාස්හි අයවැය, කැන්වසය, සහ උසස් බව කිසිදු හින්දු චිත්‍රපටයකට බිඳහෙළිය නොහැකිව ඇත. විශිෂ්ට පසුතල, ගෞරවනීය පෙනුම, උසස් බව සහ සිදුවීම් හේතුවෙන් ඔබට කට අයාගෙන සිටීමට සිදුවන අයුරින් විමතියට පත් කරයි. තාක්ෂණිකව ද, මෙම චිත්‍රපටය විශිෂ්ට නිමැවුමකි. දර්ශන ක්‍රියාත්මක කිරීම, ශබ්ද ගුණාත්මකභාවය සහ සිනෙමාරූපණය මගින් ඔබගේ මනස ඔබට රසවිඳිය හැකි තරම් ඈත ලොවක් කරා රැගෙන යයි. භන්සාලි ආත්ම විශ්වාසයෙන් යුතුව දර්ශන කිහිපයක්ම මෙහෙයවා තිබේ. කිරොන් ඛේර්ට එදිරිව ස්මිතා ජයකාර් අතර ඇතිවන දැවෙන කෝපය (කථාවේ පළමු අර්ධයේ දී) විශේෂ අවස්ථාව්ක ලෙස දැක්විය හැක. එලෙසම, මිලින්ද් ගුණාජි විසින් මධුරි ඩික්සිත්ට අභියෝග කරන අවස්ථාව ද එවැනි අවස්ථාවකි. මධුරිට එදිරිව ඓශ්වර්යාගේ ඝට්ටනය සහ 'ඩෝලා ඩෝලා' දර්ශනයෙන් පසුව එළඹෙන නාට්‍යමය ජවනිකාවේ මධුරි සහ මිලින්ද්ගේ ඝට්ටනය හේතුවෙන් භන්සාලි ඔහුගේ කර්තව්‍යයේ විශිෂ්ටත්වයට පත්ව ඇති බව සාක්ෂි සපයයි."

## සම්මාන
* *දේව්දාස්* 2003 ඔස්කාර්හි හොඳම විදේශ භාෂා චිත්‍රපටය සඳහා ඉන්දියාවේ පිවිසුම සනිටුහන් කළේ ය.
* මෙම චිත්‍රපටය 2002 කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙලේ දී ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි.

;ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන
*දේව්දාස්* චිත්‍රපටය 2002 ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන උළෙලේ දී සම්මාන දහයක් හිමි කරගත්තේ ය. ප්‍රධාන සම්මාන හතරම (හොඳම චිත්‍රපටය, හොඳම අධ්‍යක්ෂක, හොඳම නළුවා සහ හොඳම නිළිය) හිමි කරගැනීමට සමත් වූ සිව්වන චිත්‍රපටය ද මෙයයි.

;ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය
*දේව්දාස්* 2002 ජාතික සම්මාන උළෙලේ දී සම්මාන පහක් හිමි කරගත්තේ ය:

;ස්ටාර් ස්ක්‍රීන් සම්මාන
2003 ස්ටාර් ස්ක්‍රීන් සම්මාන උළෙලේ දී *දේව්දාස්* සම්මාන පහක් හිමි කරගත්තේ ය:

;IIFA සම්මාන
2003 IIFA සම්මාන උළෙලේ දී *දේව්දාස්* සම්මාන දහසයක් හිමිකරගත්තේ ය:

;සී සිනේ සම්මාන
2003 සී සිනේ සම්මාන උළෙලේ දී *දේව්දාස්* සම්මාන හයක් දිනාගත්තේ ය:

;ස්ටාර්ඩස්ට් සම්මානය
* නව සංගීත සංවේදනය - කාන්තා - ශ්‍රේයා ඝෝෂාල් ("ඩෝලා රේ ඩෝලා" වෙනුවෙන්)

;
;MTV ඒෂියා සම්මාන
2003 ආසියානු චිත්‍රපට සම්මානය හිමි කරගැනීමට *දේව්දාස්* සමත් විය.

;බ්‍රිතාන්‍ය ඇකඩමි චිත්‍රපට සම්මාන
2003දී හොඳම විදේශ භාෂා චිත්‍රපටය සඳහා BAFTA සම්මානය වෙනුවෙන් *දේව්දාස්* නිර්දේශ විය.

## බොක්ස් ඔෆිස්
*දේව්දාස්*චිත්‍රපටය ඉන්දියාව තුළ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 68.19ක (ඇ.ඩො.මි. 10) ආදායමක් හිමි කරගැනීමට සමත් වූ අතර, සෙසු රටවල ප්‍රදර්ශනයෙන් ලද ඇ.ඩො. මිලියන 6.5ක (ඉන්දියානු රුපියල් කෝටිකෝටි 31.68) ආදායමත් සමගින් ලොව පුරා ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 99.87ක (ඇ.ඩො.මි. 15) සමස්ත ආදායමක් හිමි කරගත්තේ ය. මෙහි නිෂ්පාදන වියදම වූයේ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 44 (ඇ.ඩො.මි. 6.5) කි. සහ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 33.45ක (ඇ.ඩො.මි. 5.0) ආදායමක් හිමි කරගනිමිනි. එය ලොවපුරා ඉහළම ආදායම ලද 2002 වර්ෂයේ චිත්‍රපටය ද වේ.

### ඉන්දියාව
2002 ජූලි 12වන සිකුරාදා දින මෙය ප්‍රදර්ශනය වීම ඇරඹුණේ තිරයන් 325ක ය. වසරේ ඉහළම විවෘත කිරීමේ ආදායම ලද චිත්‍රපටය වෙමින් එය ඉන්දියානු රුපියල් කෝ‍ටි 2.09ක (ඇ.ඩො. 310,000) ශුද්ධ ආදායමක් හිමි කරගත්තේ ය. *කභි ඛුෂි කභී ඝම්...* චිත්‍රපටයෙන් පසුව විවෘත කිරීමේ දින ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 2ක (ඇ.ඩො. 310,000) ආදායම් වාර්තාව පසුකළ දෙවන චිත්‍රපටය ද මෙයයි. එය වසරේ ඉහළම විවෘත කිරීමේ සතියේ සහ සතිඅන්ත ආදායම හිමි කරගත්තේ පිළිවෙලින් ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 6.15ක (ඇ.ඩො.මි. 910,000) සහ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 11.78ක (ඇ.ඩො.මි. 1.8) ශුද්ධ ආදායමක් හිමි කරගනිමිනි. මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 41.65ක (ඇ.ඩො.මි. 6.2) සමස්ත ශුද්ධ ආදායමක් හිමි කරගත් අතර *‍බොක්ස් ඔෆිස් ඉන්ඩියා* විසින් එය "ප්‍රේක්ෂකාකර්ෂණයක්" ලෙස හඳුන්වන ලදී.

### විදේශ
මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියාවෙන් පිටත ඉහළ ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණයක් හිමි කරගැනීමට සමත් විය. මෙහි පළමු සතිඅන්තයේ දී ඇ.ඩො.මි. 2ක (ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 9.75) සහ පළමු සතිය තුළ ඇ.ඩො. මිලියන 2.9ක (ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 14.13) ආදායමක් හිමිකරගත්තේ ය. මෙම චිත්‍රපටය ඇ.ඩො. මිලියන 6.5ක (ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 31.68) සමස්ත විදේශ ආදායමක් හිමිකරගත්තේ ය.

## විචාර
BBC වෙනුවෙන් ෂමයිලා ඛාන් ලියා ඇත්තේ මෙම චිත්‍රපටය ඇය මෙතෙක් නැරඹූ හොඳම චිත්‍රපටවලින් එකක් බවයි.
ටයිම්ස් සඟරාව සඳහන් කොට ඇත්තේ මෙම චිත්‍රපටය සහස්‍රකයේ වූ විශිෂ්ටතම විත්‍රපට 10 අතුරින් එකක් බවයි.

## මේවාත් බලන්න
* හොඳ ම විදේශ භාෂා චිත්‍රපටය සඳහා වූ ඇකඩමි සම්මානයට යෝජනා වූ ඉන්දියානු චිත්‍රපට ලැයිස්තුව
* හොඳම විදේශ භාෂා චිත්‍රපටය සඳහා වන 75වන ඇකඩමි සම්මානයට යෝජනා වූ චිත්‍රපට ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
* 
* ඉන්ඩියා ටයිම්ස්: *දේව්දාස් නිල අඩවිය *
* ද ට්‍රිබියුන්: *යේ කේසා දේව්දාස්?*
* ප්ලැනට් බොලිවුඩ්: *සංගීත විචාරය - දේව්දාස්*

ප්‍රවර්ගය:2002 වසර තුළ චිත්‍රපට

ප්‍රවර්ගය:මුම්බායි ප්‍රදේශය තුළ රූගත කල චිත්‍රපට