open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ලොජා පළාත, ඉක්වදෝරය

thumb| මැකර කඳු
thumb|සිතියම
**ලොජා පළාත** ( ) යනු ඉක්වදෝරයේ පළාත් 24 න් එකක් වන අතර බටහිරින් එල් ඕරෝ පළාත සමඟත්, උතුරින් එල් අසුවායි සමඟත්, නැගෙනහිරින් සැමෝරා-චින්චිපේ සමඟත් දකුණු මායිම බෙදා ගනී. 1548 දී කපිතාන් ඇලොන්සෝ ද මර්කාඩිලෝ (ස්පාඤ්ඤ) විසින් වර්තමාන ස්ථානයේ ආරම්භ කරන ලද මෙම ස්ථානය, භූමිකම්පා හේතුවෙන් ලා ටෝමා වෙතින් කලින් ගෙන ගොස් නැවත ගොඩනඟන ලදී. එය "සිනහ නිම්නය" යන අර්ථය ඇති ක්විචුවා භාෂාවෙන් "කුක්සිබම්බා නිම්නය" ලෙසද නම් කර ඇත.

## දළ විශ්ලේෂණය 
ලෝජා පිහිටා ඇත්තේ අඩි 7,300 (මීටර් 2,225) ක උන්නතාංශයක උස් ඇන්ඩියන් නිම්නයක ය. 2010 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 448,966 කි. එය මිත්‍රශීලී සහ ප්‍රසන්න නගරයක් ලෙස පිළිගැනේ. පළාත් අගනුවර සහ ඉක්වදෝරයේ පැරණිතම නගරවලින් එකක් වන ලෝජා, පරිසරයට සහයෝගය දැක්වීමට සහ ආරක්ෂා කිරීමට ප්‍රජාව දරන අඛණ්ඩ උත්සාහය අගයමින් 2001 දී ප්‍රජා සහභාගීත්ව සම්මානයක්  දිනා ගත් විට මෙය පෙන්නුම් කෙරිණි.

සැමෝරා සහ මැලකටොස් යන ගංගා දෙකකින් වට වූ ලෝජාහි විවිධ ක්ෂුද්‍ර ක්ලයිමට් ඇත. මෙම අද්විතීය පිහිටීම නිසා බොහෝ පාරිසරික කලාප ඇති වේ. තෙතමනය සහිත ඇමසන් ද්‍රෝණිය සහ පේරු හි වෙරළබඩ සෙචුරා කාන්තාරය අතර පරිසරය පැරමෝ, වලාකුළු වනාන්තර සහ වනාන්තර භූ දර්ශන වලින් සමන්විත වේ. පළාතෙන් 86% ක් කඳු හෝ කඳු වලින් වැසී ඇත.

එහි ඓතිහාසික ගොඩනැගිලි සහ යටත් විජිත ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ලෝජා නගරය ජනප්‍රිය සංචාරක ආකර්ෂණයක් බවට පත් කරයි.

සෑම වසරකම සැප්තැම්බර් මාසයේදී සංවිධානය කරන වර්ගන් ඩෙල් සිස්නේ ආගමික උත්සව සඳහා ප්‍රසිද්ධ ලෝජා, එහි සංගීතඥයන් සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය. ඉක්වදෝරයේ වඩාත්ම බලගතු සංගීතඥයන්ගේ නිවස වන කොන්සර්වේටෝරියෝ නැෂනල් ඩි මියුසිකා ඇතුළු වැදගත් සංගීත ඇකඩමි ගණනාවක් නගරයේ ඇත. නගරය සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වන්නේ 'ඉක්වදෝරයේ සංගීත අගනුවර' ලෙසයි. Universidad Tecnica Forticular De Loja  සහ Universidad Nacional de Loja යන විශ්වවිද්‍යාල දෙකක් ද ඇත.  මෙහි වැදගත් නීති විද්‍යාලයක් ද ඇත.

ලෝජාට දකුණින් විල්කබම්බා වන අතර එය දීර්ඝායුෂ නිම්නය ලෙස හැඳින්වේ.  මෙම ප්‍රජාවේ වැසියන් එහි කදිම දේශගුණය සහ දේශීය උණු දිය උල්පත් හේතුවෙන් දිගු ආයු කාලයක් භුක්ති විඳිති. පර්යේෂකයින් සහ විද්‍යාඥයින් නිතිපතා නගරයට පැමිණ එහි භූගෝලීය තත්ත්වයන්, දේශගුණය, පස සහ ජලය අධ්‍යයනය කර ඇත. විල්කබම්බා වැසියන්ගේ දීර්ඝායුෂ පිළිබඳ තමන්ගේම න්‍යායන් සපයන ලිපි, *රීඩර්ස් ඩයිජස්ට්* සහ *නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික්* සඟරාව වැනි ප්‍රසිද්ධ වාර සඟරා වල පවා පළ වී තිබේ.

ඉක්වදෝරයේ විදුලිය නිපදවීමේ මාධ්‍යයන් අත්පත් කරගත් පළමු නගරය ලෙස ලෝජා ගෞරවයට පාත්‍ර වේ. ඉටයිපු ජල විදුලි වේල්ල හඳුන්වාදීමෙන් නගරයට විදුලි බලය සපයන ලද අතර, එහි මුල් ව්‍යුහය 1896 දී නිම කරන ලදී.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ පළාත්
ක්විටෝ

**ක්විටෝ** ( ;    ), නිල වශයෙන් **සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ ද ක්විටෝ**, ඉක්වදෝරයේ අගනුවර සහ දෙවන විශාලතම නගරය වන අතර, එහි අගනගර ප්‍රදේශයේ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය මිලියන 2.8 කි. එය පිචින්චා පළාතේ අගනුවර ද වේ. ක්විටෝ පිහිටා ඇත්තේ ඇන්ඩීස් හි ක්‍රියාකාරී ස්ට්‍රැටෝවොල්කනෝවක් වන  පිචින්චා හි නැගෙනහිර බෑවුම්වල නිම්නයක ය.

ක්විටෝහි උන්නතාංශය  කි. එය ලෝකයේ උසම හෝ දෙවන උසම ජාතික අගනුවර බවට පත් කරයි. මෙම විවිධත්වයට හේතුව බොලිවියාව බහු අගනගර සහිත රටක් වීමයි; ලා පාස් බොලිවියානු ජාතික අගනුවර ලෙස සලකනු ලැබුවහොත්, එය ඉහළම අගනගර ලැයිස්තුවේ ඉහළින්ම සිටින නමුත්, සුක්‍රේ අගනුවර ලෙස දක්වා තිබේ නම්, එය ක්විටෝට පසුව දෙවන ඉහළම අගයයි.  

රටේ ප්‍රධාන රාජ්‍ය, පරිපාලන සහ සංස්කෘතික ආයතන නගරය තුළ පිහිටා ඇති බැවින් ක්විටෝ යනු ඉක්වදෝරයේ දේශපාලන හා සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයයි. ඉක්වදෝරයේ පවතින බහුතර අන්තර්ජාතික සමාගම්වල මූලස්ථානය එහි පිහිටා ඇත. එය රටේ ප්‍රධාන කාර්මික මධ්‍යස්ථාන දෙකෙන් එකකි - ගුවායාකිල් වරාය නගරය අනෙකයි.

එහි පළමු ජනාවාසයේ දිනය නොදන්නා නමුත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ එය මුලින්ම පදිංචි වූයේ ක්‍රි.පූ. 4400 සහ 1600 අතර කාලයේ උදාසීන ජනගහනයක් විසින් බවයි.  පහළොස්වන සියවසේ අගභාගයේදී, ඉන්කා අධිරාජ්‍යයා වූ හුවායිනා කැපාක්, කලාපයේ මුල් වැසියන් වූ ක්විටු පරාජය කර, ක්විටෝ ඉන්කා අධිරාජ්‍යයට ඇතුළත් කර, එය ඉන්කා අධිරාජ්‍යයේ උතුරු කලාපයේ අගනුවර ලෙස නම් කළේය. 1534 දී ස්පාඤ්ඤ නගරය යටත් කර ගැනීම නගරයේ නිල ආරම්භය ලෙස බොහෝ විට සඳහන් වන දිනය වන අතර, එය දකුණු ඇමරිකාවේ පැරණිතම අගනුවර බවට පත් කරයි.

ක්විටෝහි ඓතිහාසික මධ්‍යස්ථානය ඇමරිකාවේ විශාලතම හා වඩාත්ම සංරක්ෂිත එකකි.  1978 දී, යුනෙස්කෝව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද පළමු ලෝක සංස්කෘතික උරුම ස්ථාන වූයේ ක්විටෝ සහ ක්‍රකෝව් ය .  ක්විටෝ යනු සැන් ඇන්ටෝනියෝ පල්ලියේ අගනගර ප්‍රදේශයේ උතුරු කොටස හරහා දිවෙන සමකයට ආසන්නතම අගනුවරයි.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ඩැනිශ්-භාෂා මූලාශ්‍ර (da)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ගුආයාක්විල්, ඉක්වදෝරය

**ගුවායාකිල්** ( ), නිල වශයෙන් **සන්තියාගෝ ද ගුවායාකිල්**, ඉක්වදෝරයේ විශාලතම නගරය වන අතර ජාතියේ ආර්ථික අගනුවර සහ ප්‍රධාන වරාය ද වේ. මෙම නගරය ගුවාස් පළාතේ අගනුවර වන අතර ගුවායාකිල් කැන්ටන්හි ආසනයයි. නගරය පිහිටා ඇත්තේ ගුවායාස් ගඟේ බටහිර ඉවුරේ වන අතර එය ගුවායාකිල් බොක්කෙහි පැසිෆික් සාගරයට ගලා යයි.

ජනගහනය 2,746,403 ක් වන අතර, එය රටේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය වන අතර ඇන්ඩියන් ප්‍රජාවේ පස්වන විශාලතම නගරය වේ.  කෙසේ වෙතත්, එහි නාගරික ව්‍යුහය එහි නිල නාගරික පල්ලිවලින් ඔබ්බට විහිදී ඇති අතර, අසල නගර සහ පල්ලි ආවරණය කරයි; මේ අනුව, ගුවායාකිල් අගනගර ප්‍රදේශය 3,618,450 ක ජනගහනයකට ළඟා වන අතර, එය ජාතියේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නාගරික සමූහකරණය බවට පත් කරන අතර ඇන්ඩියන් ප්‍රජාවේ පස්වන ස්ථානය ද වේ. විශාලතම නගරය ලෙස, එය ඉක්වදෝරයේ ප්‍රධාන ව්‍යාපාරික, මූල්‍ය, සංස්කෘතික සහ ක්‍රීඩා ආයතන සඳහා සත්කාරකත්වය සපයන ජාතික අගනුවර වන ක්විටෝ සමඟ රටේ ප්‍රධාන සංවර්ධන ධ්‍රැව දෙකෙන් එකකි.

අසාර්ථක වූ ආරම්භක උත්සාහයන් කිහිපයකින් පසුව, එය 1547 දී "සන්තියාගෝ ද ගුවායාකිල්" නමින් ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යයේ සේවය සඳහා වෙළඳාම සඳහා නැව් තටාකයක් සහ වරායක් ලෙස නිශ්චිතවම ස්ථාපිත කරන ලදී; ඒ මොහොතේ සිට, එය ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතයේ සහ පසුව ජාතියේ ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්විය.  ගුවායාකිල් එහි ඉතිහාසය පුරාම ප්‍රධාන විප්ලව සහ නැගිටීම්වලට ලක් වූ ස්ථානයක් වී ඇති අතර, 1820 දී ස්පාඤ්ඤයෙන් නිශ්චිතවම නිදහස ලබා ගත් පළමු ඉක්වදෝර නගරය ද වේ. පසුව එය ගුවායාකිල් නිදහස් පළාතේ අගනුවර ලෙස සේවය කළ අතර පසුව එය ග්‍රාන් කොලොම්බියාවට ඈඳා ගන්නා ලදී. 1830 සිට, එය ඉක්වදෝර ජනරජයේ කොටසක් වන අතර, සැලකිය යුතු ආර්ථික හා දේශපාලනික කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.

එය ඉක්වදෝරයේ ප්‍රධාන ආර්ථික, සංස්කෘතික සහ මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානයයි.  ඉක්වදෝරයේ නගර අතර ගුවායාකිල් කැපී පෙනෙන්නේ එහි ඉහළ මහා සංක්‍රමණ භාවිතය, මුළු ජනගහන ඝනත්වය සහ විවිධත්වය නිසාය. නගරයේ වරාය නැගෙනහිර පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ වැදගත්ම එකකි. රටේ පෞද්ගලික අපනයනවලින් 70% ක් පමණ එහි පහසුකම් හරහා පිටවන අතර, ආනයනවලින් 83% ක් ඒවා හරහා ඇතුල් වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් අනතුරු සහ සිදුවීම් ලැයිස්තුව

මෙම ලිපියෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ සිදු වූ ගුවන් අනතුරු සහ සිදුවීම් ලැයිස්තුගත කර ඇත.

## 1911
*1911 නොවැම්බරයේදී, ලංකාව හරහා පළමු ගුවන් ගමනේ වාර්තාව පිහිටුවීමට උත්සාහ කළ ගුවන් යානයක්, පැරණි රාජකීය විද්‍යාල ගොඩනැගිල්ල ඉදිකරමින් සිටියදී එහි ගැටුණි. යානය නිරුපද්‍රිතව ගොඩබස්වා ඇති අතර පසුව එම වාර්තාව පිහිටුවීමට නැවත උත්සාහ කරන ලදී.

## 1950-59
*1954 පෙබරවාරි 19 වන දින, සිලෝන් එයාර් ඇකඩමියේ ඩි හැවිලන්ඩ් කැනඩා DHC-1 චිප්මන්ක් යානයක් රත්මලාන ගුවන්තොටුපළෙන් තනි ගුවන් ගමනකින් පිටත් වී මුහුදට කඩා වැටුණි. පුළුල් සෝදිසි කිරීම් සිදු කළද, ගුවන් යානය හෝ එහි නියමුවා පිළිබඳ කිසිදු හෝඩුවාවක් සොයා ගැනීමට නොහැකි විය.

## 1960-69
*1960 පෙබරවාරි 1 වන දින, නිදහස් දින ගුවන් ගමන සඳහා සූදානම් වෙමින් සිටි රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ජෙට් ප්‍රොවෝස්ට් යානයක් ගුවන් ගත වූ විගස එන්ජිමක් නිවී ගියේය. ගුවන් නියමුවා නිරුපද්‍රිතව පිටවී ගිය අතර යානය මීගමුව කලපුවට කඩා වැටුණි.

*1966 ජනවාරි 17 වන දින, කටුනායක ගුවන්තොටුපළ අවට පොල් ගස්වල ජෙට් ප්‍රොවෝස්ට් යානයක් ගැටීමෙන් එහි නියමු පියාසර සැරයන් ෂහීර් සාලි මිය ගියේය.

## 1970-79
*1971 අප්‍රේල් 12 වන දින, රාජකීය සිලෝන් ගුවන් හමුදාවට අයත් ජෙට් ප්‍රොවෝස්ට් යානයක් ත්‍රිකුණාමලයේදී කඩා වැටීමෙන් එහි නියමුවා මිය ගියේය.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ ගුවන් අනතුරු සහ සිදුවීම්
සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ, ඉක්වදෝරය

**සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ඩි ලොස් කොලරාඩෝස්**,  බොහෝ විට සරලව **සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ** ලෙස හැඳින්වේ ( Qechua : Tsachila), එය ඉක්වදෝරියානු නගරයක් සහ කැන්ටනයේ ආසනය වන අතර එහි නම සහ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ඩි ලොස් සාචිලාස් පළාත දරයි . එය ඉක්වදෝරයේ සිව්වන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත නගරය වන අතර ජනගහනය 334,826 ක් වන අතර එය වැදගත් වාණිජ හා කාර්මික මධ්‍යස්ථානයකි. 

## නිරුක්ති විද්‍යාව 
"ඩි ලොස් කොලරාඩෝස්" යන නම, ප්‍රාදේශීය ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් වන ට්සාචිලා සහ එම ගෝත්‍රයේ පිරිමින් අචියෝට් ශාකයේ සාරය සමඟ හිසකෙස් සායම් කිරීමේ සිරිත ගැන සඳහන් කරයි; එබැවින් "සැන්ටෝ ඩොමිනිගෝ ඩි ලොස් කොලරාඩෝස්" හෝ "ඩයි කළ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ." ප්‍රදේශයට ආවේණික වූ මෙම කණ්ඩායම, නගර මධ්‍යය අසල සැලකිය යුතු ප්‍රතිමාවක් සමඟ පිළිගැනේ.&#x5B; *උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි* &#x5D;

## භූගෝලය 
සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ පිහිටා ඇත්තේ 133 ක් පමණ&nbsp;ක්විටෝ සිට බටහිරට කි.මී.  ක උන්නතාංශයක. සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ පිහිටා ඇත්තේ ඇන්ඩීස් කඳු පාමුල බටහිර දෙසින් ය. එය ක්විටෝ සිට පැසිෆික් වෙරළට යන මාර්ගයේ වැදගත් නැවතුම් ස්ථානයකි. මෙම නගරය ක්වෙවෙඩෝ, චෝන් සහ ක්විනින්ඩේ වැනි අනෙකුත් පහත්බිම් නගර ද සම්බන්ධ කරයි.

මෙම නගරය කොලරාඩෝස්හි සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ රදගුරු පදවියේ ආසනය ද වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
අම්බාටෝ, ඉක්වදෝරය

**අම්බාටෝ** ( ; සම්පූර්ණ ස්වරූපය, **සැන් ජුවාන් ඩි අම්බාටෝ** යනු ඉක්වදෝරයේ මධ්‍යම ඇන්ඩියන් නිම්නයේ පිහිටි නගරයකි.  අම්බටෝ ගං ඉවුරේ පිහිටා ඇති මෙම නගරය උස් කඳු කිහිපයක් යට ද පිහිටා ඇත. එය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 2,577 ක උන්නතාංශයක පිහිටා ඇති ටුන්ගුරාහුවා පළාතේ අගනුවරයි. එය "මල් සහ පලතුරු නගරය", "ජුවාන්වරුන් තිදෙනාගේ දේශය" සහ "ඉක්වදෝරයේ උද්‍යානය" යන විවිධ අන්වර්ථ නාම වලින් හැඳින්වේ. ඇම්බටෝහි වැසියන් ඇම්බටෙනොස් හෝ ගුවායිටම්බෝස් ලෙස හැඳින්වේ (නිම්නය නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධ ස්වදේශික පීච් වර්ගයකට අනුව). අම්බටෝ නගරයේ වත්මන් නගරාධිපතිනිය වන්නේ ඩයනා කයිසා ය .

නගරය එහි ඉතිහාසය තුළ කිහිප වතාවක්ම භූමිකම්පා මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ අර්ධ වශයෙන් විනාශ වී ඇත, මෑතකදී 1949 අගෝස්තු 5 වන දින නගරය සහ එහි ආසන දෙව්මැදුර සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ විනාශ විය. ඊළඟ වසර දෙක තුළ නගරය නැවත ගොඩනඟන ලදී. ඔවුන්ගේ පදිංචිකරුවන්ගේ නොපසුබට උත්සාහයට ගෞරවයක් වශයෙන්, අම්බටෝ පෙබරවාරි මාසයේ කානිවල් අතරතුර "පලතුරු සහ මල් උත්සවය" සමරයි. අද, පලතුරු සහ මල් උත්සවය ඉක්වදෝරයේ වැදගත්ම උත්සව වලින් එකකි.

19 වන සියවසේ ප්‍රසිද්ධ රචනා රචකයෙකු වන ජුවාන් මොන්ටාල්වෝ, රටේ ජාතික ගීයේ කතුවරයා වන ජුවාන් ලියොන් මේරා සහ ඉක්වදෝර නිදහස් ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන චරිතයක් වන ජුවාන් බෙනිග්නෝ වේලා යන කැපී පෙනෙන ඉක්වදෝරියානුවන් තිදෙනෙකුගේ උපන් ස්ථානය වූ බැවින් මෙම නගරය "ජුවාන්වරුන් තිදෙනාගේ දේශය" ලෙස හැඳින්වේ. නගරය පලතුරු, සම් පදම් කිරීමේ කර්මාන්තශාලා, ආහාර නිෂ්පාදන සහ රෙදිපිළි නිෂ්පාදනය සඳහා ප්‍රසිද්ධය.  විශේෂයෙන් පෑන්-ඇමරිකානු අධිවේගී මාර්ගයේ දකුණට ගමන් කරන සංචාරකයින් සඳහා එය ප්‍රධාන ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසද සේවය කරයි.
ප්‍රවර්ගය:Webarchive template wayback links
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ඩි ලොස් සාචිලාස් පළාත, ඉක්වදෝරය

thumb|සිතියම
**සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ඩි ලොස් සාචිලාස්** ( )  යනු ඉක්වදෝර ජනරජයේ පළාතක් වන අතර එය 2007 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී පිචින්චා පළාතේ භූමියෙන් නිර්මාණය කරන ලදී.

## දළ විශ්ලේෂණය 
පළාතේ නම, ට්සාචිලා (විශේෂයෙන් පිරිමින්) අචියෝට් ශාක වලින් සාදන ලද තලපයකින් හිසකෙස් සායම් කිරීමේ සිරිත හේතුවෙන් *කොලරාඩෝස්* ලෙසද හැඳින්වෙන, ප්‍රාදේශීය ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ගැන සඳහන් කරයි.

පළාත් අගනුවර සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ය. 2008 දී ආසන්න වශයෙන් 500,000 ක ජනගහනයක් සහිත එය, ගුවායාකිල්, ක්විටෝ සහ කුවෙන්කා වලට පසුව ඉක්වදෝරයේ සිව්වන විශාලතම නගරය වේ. එහි ජනගහනය වේගයෙන් වර්ධනය වන්නේ එහි පොහොසත් වෙළඳාමක් සහ රටේ විශාලතම පශු සම්පත් වෙළඳපොළ නිසාය.&#x5B; *උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි* &#x5D; එහි මතුපිට වර්ගඵලය  සහ  ක උන්නතාංශයක පිහිටා ඇත . සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි සීමාවන් වන්නේ: උතුරින් සහ නැගෙනහිරින් පිචින්චා, වයඹ දෙසින් එස්මරල්ඩාස්, බටහිරින් මනාබි, දකුණින් ලොස් රියෝස් සහ ගිනිකොන දෙසින් කොටපොක්සි ය. 133 පිහිටා ඇත&nbsp;ක්විටෝ සිට බටහිරට කි.මී. එහි සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 21–33 පමණ වේ.&nbsp;ගිම්හානයේදී °C. ශීත ඍතුවේ දී උෂ්ණත්වය 23-32 පමණ වේ.&nbsp;°C සහ සමහර විට 36 දක්වා ළඟා වේ&nbsp;°C. එහි සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 25.5 කි.&nbsp;°C.

මෙම පළාත, ඓතිහාසිකව යුම්බෝ පළාත සහ හම්මිංබර්ඩ් අගනුවර ලෙස හැඳින්වෙන බටහිර කඳුකරයේ වෙරළ තීරයේ කඳුකර ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස දැක්වේ. ලතින් ඇමරිකාවේ තෙතමනය සහිත නිවර්තන කලාපයේ පිහිටා ඇත. 2006 නොවැම්බර් 26 වන දින මධ්‍යම රජයට සහ පරීක්ෂකවරයාට පළාතේ තත්ත්වය තීරණය කිරීම සහ ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා උපදේශනයක් පවත්වන ලදී. පළාත් සභා මැතිවරණය 2007 නොවැම්බර් 6 වන දින පැවැත්විණි. කැන්ටන් ලා කොන්කෝඩියා අධිකරණ බල ප්‍රදේශයේ එස්මරල්ඩාස් පළාත සමඟ ගැටුමක් පවතී.&#x5B; *උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි* &#x5D;

## ජන විකාශනය 
2010 ඉක්වදෝර සංගණනයට අනුව ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්: 

* මෙස්ටිසෝ 81.0%
* අප්‍රිකානු-ඉක්වදෝරියානු 7.7%
* සුදු 6.8%
* මොන්ටුබියෝ 2.5%
* ස්වදේශික 1.7%
* වෙනත් 0.3%

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ පළාත්
පොර්ටෝවෙජෝ, ඉක්වදෝරය

**පෝර්ටෝවියෙජෝ** ( ), **සැන් ග්‍රෙගෝරියෝ ද පෝර්ටෝවීජෝ** ලෙසද හැඳින්වේ, එය ඉක්වදෝරයේ නගරයක් වන අතර මනාබි පළාතේ අගනුවර වේ  පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ සිට. මෙම ප්‍රදේශයේ කලින් සියඹලා වගාවන් පැවති බැවින් එය තවමත් "රාජකීය සියඹලා ගස් නගරය" ලෙස හැඳින්වේ.

එය පෝටෝවියෙජෝ ගංගා නිම්නයේ ප්‍රධාන දේශපාලන හා ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය ලෙස සේවය කරන අතර, එයට සැන්ටා ඇනා සහ රොකාෆුවර්ටේ කැන්ටන් ද ඇතුළත් වන අතර, එහිදී  පමණ   සෑම වසරකම වගා කෙරේ.

අසූව සහ අනූව දශකවල ආර්ථික අර්බුදයකින් පීඩාවට පත් නගරය දැන් යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් පවතින නමුත් දැඩි අයවැය සීමාවන් සහ විශාල විරැකියා අනුපාතයක් පළාත් පාලන ආයතනවලට දුෂ්කරතා ඇති කරයි. 

1535 මාර්තු 12 වන දින ආරම්භ කරන ලද මෙය ඉක්වදෝරයේ පැරණිතම නගරවලින් එකක් වන අතර එය රටේ අටවන විශාලතම නගරය වේ.

පෝර්ටෝවියෙජෝ කෝපි වගාව, ගවයන් සහ මසුන් ඇල්ලීම සඳහා වැදගත් වන අතර ක්විටෝ සහ ගුවායාකිල් වෙත හොඳ මාර්ග සම්බන්ධතා සහිත සමෘද්ධිමත් කෘෂිකාර්මික සැකසුම් කර්මාන්තයක් ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
මචාලා, ඉක්වදෝරය

**මචලා** ( ) යනු නිරිතදිග ඉක්වදෝරයේ පිහිටි නගරයකි. එය එල් ඕරෝ පළාතේ අගනුවර වන අතර, සාරවත් පහත් බිම්වල ගුවායාකිල් බොක්ක අසල පිහිටා ඇත. මචලා හි ජනගහනය 288,072 කි (2022 සංගණනය); එය රටේ හයවන විශාලතම නගරය වන අතර දෙවන වැදගත්ම වරාය වේ. එය *ලෝකයේ කෙසෙල් අගනුවර* ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

## ආර්ථිකය 
මචලා යනු අවට කෘෂිකාර්මික කර්මාන්ත සඳහා වාණිජ මධ්‍යස්ථානයකි. කෙසෙල්, කෝපි සහ කොකෝවා වල විශාල වෙළඳාමක් පවතී. කෙසෙල් කර්මාන්තය විශේෂයෙන් අපනයනය සඳහා නැඹුරු වී ඇති අතර නගරයේ ආර්ථිකය තුළ විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. කෙසෙල් නැව්ගත කරනු ලබන්නේ අසල පිහිටි පුවර්ටෝ බොලිවර් සිට ප්‍රධාන වශයෙන් උතුරු ඇමරිකාවට ය. ගුවායාකිල් අසල මචලාහි භූගෝලීය පිහිටීම ද එය වැදගත් ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් කරයි. දකුණට පේරු වෙත හෝ උතුරට ගුවායාකිල් වෙත යන බොහෝ සංචාරකයින් නගරය හරහා ගමන් කරති. ඉක්වදෝර වැසියන් හෝ ජාත්‍යන්තර සංචාරකයින් අතර එය සංචාරක ගමනාන්තයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධ නැත, නමුත් පැසිෆික් සාගරයට එහි සමීපත්වය වෙරළ තීරයන්ට ආසන්නව පිහිටා ඇත. මචලාහි වර්ධනය වන ආර්ථිකයක් ඇති අතර එය 2007 දී නගරයෙන් පිටත සිනමා ශාලාවක් සහිත එහි පළමු වෙළඳ සංකීර්ණය විවෘත කිරීමත් සමඟ සනිටුහන් විය.

## දිශානතිය 
මචලා නගර මධ්‍යයේ විශාල කතෝලික පල්ලියක් සහ මධ්‍යම ප්ලාසාවක් පිහිටා ඇත. 2000 ගණන්වල මුල් භාගයේදී විශාල දිය උල්පතක් ඇතුළත් කිරීම සඳහා ප්ලාසා ඉදිකරන ලදී. නගර මධ්‍යයේ බොහෝ හෝටල් පිහිටා ඇත. මධ්‍යම ප්ලාසා සිට සැතපුමක් පමණ දුරින් පිහිටි ලාස් බ්‍රිසාස්, මචලා හි තවත් ජනප්‍රිය ස්ථානයකි; එය දේශීය යෞවනයන් සඳහා ජනප්‍රිය නවාතැනක් ලෙස සේවය කළ ධනවත් අසල්වැසි ප්‍රදේශයකි. නමුත් ලා සෝනා රෝසා ප්‍රතිසංස්කරණය මෙන්ම ප්‍රදේශයේ ආරක්ෂාව අඩුවීම නිසා එය අඩු ජනප්‍රියත්වයක් ලබා ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ඩුරන්, ඉක්වදෝරය

**එලෝයි ඇල්ෆාරෝ** ලෙසද හැඳින්වෙන **ඩුරන්**, ඉක්වදෝරයේ ගුවාස් පළාතේ දෙවන විශාලතම නගරය වන අතර ඩුරන් කැන්ටන්හි ආසනයයි. එය පිහිටා ඇත්තේ ඩවුල් සහ බබාහෝයෝ ගංගා එක්වන ස්ථානය අසල වන අතර, එහිදී ගුවායාස් ගඟ සාගරයට ඇතුළු වන අතර, ගුවායාකිල් සිට ගුවායාස් ගඟ හරහා ය. "එලෝයි ඇල්ෆාරෝ" යන නම තෝරා ගනු ලැබුවේ ඉක්වදෝරයේ හිටපු ජනාධිපති එලෝයි ඇල්ෆාරෝ ඩෙල්ගාඩෝ නිසාය. 2022 ජාතික සංගණනයට අනුව, නගරයේ ජනගහනය 295,211 කි.  එහි බොහෝ වැසියන් රැකියා සඳහා වෙනත් ස්ථානවලට යන අතර එය "නේවාසිකාගාර නගරයක්" ලෙස සැලකිය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, ඩුරන් හි වෙසෙන බොහෝ අය කැන්ටන් තුළ රැකියා සොයා ගන්නේ "කොමඩෝර්ස්" හෝ කුඩා අවන්හල් විවෘත කිරීමෙන්, වෙළඳපොලේ නිෂ්පාදන විකිණීමෙන් හෝ මූලික නිෂ්පාදන සහ නිවාස අවශ්‍යතා සහිත කුඩා වෙළඳසැල් විවෘත කිරීමෙන් ය. 

ඉක්වදෝරයේ පළමු දුම්රිය මධ්‍යස්ථානය ලෙසද ඩුරාන් ප්‍රසිද්ධය. එය ඉක්වදෝර දුම්රිය ජාලයේ වෙරළබඩ දුම්රිය මාර්ගය වන අතර, දුම්රිය මාර්ගය ගුවාස් ගඟ පාලම් නොකරන බැවින් ගුවායාකිල් වෙත ආසන්නතම ස්ථානය වේ. 2007 ජූලි මාසයේ සිට, දුම්රිය මාර්ගය නැවත සක්‍රීය කිරීම සඳහා රජයේ වැඩසටහනක් මෙන්ම ඉක්වදෝරයේ උස්බිම් වල පිහිටි අනෙකුත් නගර සමඟ ඩුරාන් සම්බන්ධ කරන දුම්රිය මාර්ගයක් ද ආරම්භ විය.  එම්ප්‍රෙසා ද ෆෙරොකැරයිල්ස් ඉක්වටෝරියානෝස් දුම්රිය මාර්ගය ක්විටෝ වෙත පැමිණෙන සංචාරකයින් ඉලක්ක කරගත් දුම්රිය සේවාවක් සපයයි. 

*ඉකොනොමිස්ට් සඟරාවට* අනුව, 2023 දී ලෝකයේ ඉහළම මිනීමැරුම් අනුපාතය ඩුරාන් සතුව තිබූ අතර, එහි පදිංචිකරුවන් 100,000 කට මිනීමැරුම් 148 ක් සිදුවිය. පුවත්පත එය "ලෝකයේ භයානකම නගරය" ලෙස නම් කර ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ලොජා, ඉක්වදෝරය

**ලොජා** ( ), කලින් **ලොක්සා** සහ **ලෝජාගේ නිර්මල සංකල්පයේ සම්පූර්ණ නගරය** (    ), යනු ඉක්වදෝරයේ ලෝජා පළාතේ අගනුවරයි. එය රටේ දකුණේ කුක්සිබම්බා නිම්නයේ පිහිටා ඇති අතර, සැමෝරා-චින්චිපේ පළාත් සහ ලෝජා පළාතේ අනෙකුත් කැන්ටන් සමඟ මායිම් බෙදා ගනී. ලෝජා කලා ක්ෂේත්‍රයේ පොහොසත් සම්ප්‍රදායක් ඇති අතර, මේ හේතුව නිසා එය ඉක්වදෝරයේ සංගීත හා සංස්කෘතික අගනුවර ලෙස හැඳින්වේ. මෙම නගරය ප්‍රධාන විශ්ව විද්‍යාල දෙකකට නිවහන වේ.

නගරයේ ජනගහනය 203,000 ක් පමණ වන අතර එය 2060 දී පිහිටා ඇත.&nbsp;මීටර් (6758)&nbsp;අඩි) මුහුදු මට්ටමේ සිට. එහි මෘදු ඇන්ඩියන් දේශගුණයක් ඇති අතර එය අංශක 16°C ත් 30°C ත් අතර වේ.&nbsp;

පෑන්-ඇමරිකානු අධිවේගී මාර්ගය ලෝජා පසුකර දිව යයි.

## ඉතිහාසය 
ලෝජා නගරය 1548 දී ෆීල්ඩ් මාර්ෂල් ඇලොන්සෝ ද මර්කාඩිලෝ විසින් යටත් විජිතකරණය කරන ලද අතර, එය ස්පාඤ්ඤයේ ඔහුගේ උපන් ගම වන ලෝජා සඳහා නම් කර ඇත. මුලින් 1546 සිට කැටමායෝ කැනියන් හි ලා ටෝමා අසල පිහිටා තිබූ මෙම නගරය, එහි වර්තමාන ස්ථානයට (35 පමණ) ගෙන යන ලදී.&nbsp;(කි.මී. නැගෙනහිරට) විනාශකාරී භූමිකම්පාවකින් සහ මැලේරියාවේ ගැටළු වලින් පසුව. වසර 500කට ආසන්න කාලයක් පැරණි මෙය ඉක්වදෝරයේ පැරණිතම නගරවලින් එකකි. ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතවාදීන් සඳහා එහි ආරම්භක හේතුවක් වූයේ එකල රත්‍රන් වලින් පොහොසත් වූ සරුමා කලාපයට යාබදව බලකොටු නගරයක් තිබීමයි. එය එල් ඩොරාඩෝ නම් අද්භූත නගරය සෙවීම සඳහා ඇමසන් ද්‍රෝණියේ ආරම්භක ස්ථානයක් ද විය. ග්‍රාන් කොලොම්බියාව එක්සත් කිරීමේ ව්‍යාපාරයේදී සයිමන් බොලිවර් ද නගරයට ගියේය. එය 1820 නොවැම්බර් 18 වන දින ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ප්‍රකාශ කළේය.

1890 ගණන්වල නිම කරන ලද ජල විදුලි වේල්ලකින් සපයන ලද විදුලි බලය සඳහා රැහැන්ගත කරන ලද ඉක්වදෝරයේ පළමු නගරය වීමේ ගෞරවය ලෝජා නගරය සතුය.
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
මැන්ටා, ඉක්වදෝරය

**සැන් පැබ්ලෝ ඩි මැන්ටා** ලෙසද හැඳින්වෙන **මැන්ටා**, ඉක්වදෝරයේ නගරයක් වන අතර, මැන්ටා කැන්ටන්හි කැන්ටනල් ප්‍රධානියා මෙන්ම මනාබි පළාතේ විශාලතම සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය ද වේ. එය රටේ හත්වන වැඩිම ජනගහනය සහිත නගරයයි. මැන්ටා පූර්ව-කොලොම්බියානු යුගයේ සිට පැවතුනි. එය මැන්ටෙනොස් ලෙසද හැඳින්වෙන මැන්ටා සඳහා වෙළඳ පොළක් විය.

2022 සංගණනයට අනුව, නගරයේ ජනගහනය 258,697 කි. 21 වන සියවසේදී එහි ප්‍රධාන ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම වන්නේ ටූනා මසුන් ඇල්ලීමයි. අනෙකුත් ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් අතර සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ රසායනික කර්මාන්තයක් ඇතුළත් වන අතර පිරිසිදු කිරීමේ සැපයුම්වල සිට තෙල් සහ මාගරින් දක්වා නිෂ්පාදන පරාසයක් ඇත.

පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇති මැන්ටා, ඉක්වදෝරයේ විශාලතම වරාය පිහිටා ඇත. 1735 දී ඉක්වදෝරයට පැමිණි චාල්ස් මාරි ද ලා කොන්ඩමයින් විසින් සමකයේ පිහිටීම මැනීම සඳහා ප්‍රංශ මෙහෙයුමට නායකත්වය දුන් විට මෙම වරාය භාවිතා කරන ලදී. මැන්ටා සිට, කොන්ඩමයින් ක්විටෝ දෙසට රට අභ්‍යන්තරයට යන ගමන ආරම්භ කළේය.

මැන්ටා හි මගී ගුවන් සේවා සේවාවක් සහිත එලෝයි ඇල්ෆාරෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළක් සහ වැදගත් හමුදා කඳවුරක් ( මැන්ටා ගුවන් කඳවුර හෝ එලෝයි ඇල්ෆාරෝ ගුවන් කඳවුර ලෙස හැඳින්වේ) ඇත. 1999-2009 අතර කාලය තුළ කොලොම්බියානු මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන්ට එරෙහිව මත්ද්‍රව්‍ය විරෝධී හමුදා මෙහෙයුම් සහ නිරීක්ෂණ ගුවන් ගමන් සඳහා සහාය වීම සඳහා එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදා විසින් මැන්ටා ගුවන් කඳවුර භාවිතා කරන ලදී. ඉක්වදෝර රජය විසින් බදු දීම අලුත් කරන ලද්දේ නැත.
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
රෝයි පීරිස්

** රෝයි පීරිස්** යනු ශ්‍රී ලාංකික ගායකයෙක්, සහ සංගිතඥයෙකි. *මා දෑසේ වේදනා*, *රත්තරං ප්‍රාර්ථනා*, * ඔබ නෑසු කතාවක්* වැනි ගීත ජනප්‍රියව පවතී. ඔහු 2017 වර්ෂයේ දී හෘදයාබාධයක් හේතූවෙන් ජීවිතය සමුගන්නා විට වයස අවුරුදු 54කි.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ගායකයෝ
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ගායකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ගායකයෝ
නිර්ධන පන්තික ආඥාදායකත්වය

මාක්ස්වාදී දර්ශනයෙහි, **නිර්ධන පන්තික ආඥාදායකත්වය** යනු, රාජ්‍යය බලය පිළිබඳ පාලනය නිර්ධන පන්තිය හෝ කම්කරු පන්තිය හෝ විසින් දරන්නාවූ ස්වභාවයකි.
ප්‍රියා රණසිංහ

**ප්‍රියා රණසිංහ** ( 1950 ඔක්තෝබර් 16 ) ලාංකික රංගන ශිල්පිණියක හා අධ්‍යක්ෂක වරියකි.

### ටෙලි නිර්මාණ
* *ගිරිකුල*
* *නේත්‍රා මංගල්‍යය*
* *බොරදිය කඳුර*
* *වහින්න මුතු වැස්සක්*
* *ස්වයංජාත*
* *සබඳ පබ්ලිස්*
* *සත්පුර වැසියෝ*
* *සඳ සඳ වගේ*
ඩවුලේ, ඉක්වදෝරය

**ඩවුලේ** යනු ඉක්වදෝරයේ මධ්‍යම ගයාස් හි ඩවුලේ ගඟේ පිහිටි නගරයකි . එය 1820 නොවැම්බර් 26 වන දින නිර්මාණය කරන ලද ඩවුල් කැන්ටන්හි ආසනයයි . 

එහි වැදගත් සහල් නිෂ්පාදනය නිසා එය "ඉක්වදෝරයේ සහල් අගනුවර" ලෙස හැඳින්වේ.  2022 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 161,498 ක් වූ අතර එමඟින් එය රටේ දහහතරවන වැඩිම ජනගහනය සහිත නගරය බවට පත්විය.  එය ගුවායාකිල් අගනගරයේ කොටසකි, මන්ද එහි ආර්ථික, සමාජීය සහ වාණිජ ක්‍රියාකාරකම් ගුවායාකිල් සමඟ දැඩි ලෙස බැඳී ඇති අතර, දිනපතා ගොඩබිමින් ගුවායාකිල් වෙත සංක්‍රමණය වන දහස් සංඛ්‍යාත ජනතාව සඳහා නේවාසිකාගාර නගරයක් වේ.

සෑම සැප්තැම්බර් 14 දිනකම ඩවුලේ හි ජනතාව "El Señor de Los Milagros" උත්සවය සමරයි.  එදින මිනිසුන් එල් සෙනෝර් ඩි ලොස් මිලාග්‍රොස් නම් පල්ලියට ගොස් රාත්‍රියේ ගිනිකෙළි නැරඹීමට යති. ඩවුල් යනු ඩවුලිස් නම් ස්වදේශික ගෝත්‍රයේ නමයි.

2022 පෙබරවාරි 2 වන දින, ෆ්‍රැන්සිස් පාප් වහන්සේ ඩවුල් හි නව රෝමානු කතෝලික රදගුරු පදවිය පිහිටුවන ලදී. 

## දේශගුණය 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ක්විනින්ඩේ, ඉක්වදෝරය

**රෝසා සරාටේ** ලෙසද හැඳින්වෙන **ක්විනින්ඩේ** යනු ඉක්වදෝරයේ එස්මරල්ඩාස් පළාතේ පිහිටි නගරයකි.

## ක්‍රීඩා 
ක්විනින්ඩේ යනු 2007 කෝපා ඉක්වටෝරියානා තරඟාවලියේ දෙවන ස්ථානයට පත් වූ දෙවන පෙළ ඉක්වදෝර පාපන්දු කණ්ඩායමේ ලා බ්‍රසීලියා හි නිවහනයි.&#x5B; *උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි* &#x5D;

## සංස්කෘතිය 
මෙම නගරය 'අන් ජෝර්ක්ෂියා පූඩීන්' නමින් හැඳින්වෙන විශේෂත්වයකට නිවහනක් වන අතර, එය ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතයෙන් පසු යුගයේ නිෂ්පාදනයක් යැයි සැක කෙරේ. එම කාලය තුළ බ්‍රිතාන්‍යයන් ඉක්වදෝරය හරහා දුම්රිය මාර්ග ගණනාවක් ඉදි කළ අතර එය ප්‍රාදේශීය ප්‍රදේශයට සංස්කෘතික බලපෑමක් ඇති කළේය.&#x5B; *උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි* &#x5D;
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
මිලාග්‍රෝ, ඉක්වදෝරය

**සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ද මිලාග්‍රෝ** ( *මිරාසයට* ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් **මිලාග්‍රෝ** ලෙසද හැඳින්වේ) යනු ඉක්වදෝරයේ ගුවාස් හි පිහිටි නගරයකි . එය මිලාග්‍රෝ කැන්ටන්හි ආසනයයි .

මිලාග්‍රෝ යනු ගුවාස් පළාතේ සිව්වන විශාලතම නගරයයි. 2022 සංගණනයට අනුව, කැන්ටන් සීමාව තුළ පුද්ගලයින් 195,943 ක් පදිංචිව සිටියහ. 

2014 දී නගරාධිපතිනිය වූ ඩෙනිස් රොබල්ස්, මිලාග්‍රෝ හි පානීය ජල ආවරණය වැඩි දියුණු කිරීමට සහ නගර දුම්රිය ස්ථානයක් ලබා ගැනීමට පොරොන්දු විය.  2014 දී මිලාග්‍රෝ නගරාධිපතිනිය ලෙස ඇය තේරී පත් වූයේ 38% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින්, වත්මන් නගරාධිපති ෆ්‍රැන්සිස්කෝ අසාන් අභිබවා යමිනි.  2014 මැයි මාසයේදී රොබල්ස් බලයට පත් වූ අතර, නගරයේ පළමු කාන්තා නගරාධිපතිනිය සහ රටේ ලාබාලතම නගරාධිපතිනිය බවට පත්විය. 

## දේශගුණය 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
සැන්ටා එලිනා, ඉක්වදෝරය

**සැන්ටා එලේනා** ( ) යනු නිරිතදිග ඉක්වදෝරයේ පිහිටි නගරයක් වන අතර, එම නමින්ම ඇති පළාතේ සහ කැන්ටනයේ අගනුවර වේ. මුලින් සුම්පා ලෙස හැඳින්වූ සැන්ටා එලේනා, ගුවායාකිල් නගරය අසල ඉක්වදෝර අර්ධද්වීපයේ පිහිටා ඇත. එය රටේ වැදගත්ම සහ හොඳම ලේඛනගත පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානය ලෙස සැලකේ, ප්‍රධාන වශයෙන් සුම්පා පෙම්වතුන්ගේ සොයාගැනීම හේතුවෙන්. 

## සංචාරක ව්‍යාපාරය 
thumb| සුම්පා හි පෙම්වතුන් (2024 දී ඡායාරූපය)
සැන්ටා එලේනා පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානය   ඉක්වදෝර වෙරළ තීරයේ ප්‍රධාන ආකර්ෂණයක් ලෙස සැලකේ. ඉක්වදෝරයේ දේහයන් ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රදර්ශනය කිරීම වළක්වන සදාචාරාත්මක ගැටළු නොමැති බැවින්, වීදුරු වලින් ආරක්ෂා කර ඇති භූමදාන තුනක් ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇති අතර, ස්ටෝතර්ට් වැනි ගුරුවරුන් සහ පුරාවිද්‍යාඥයින් ඉගැන්වීමේදී සාකච්ඡා සහ ඉගෙනුම් මෙවලම් ලෙස ඒවා භාවිතා කරයි. 1997 දී  රටට නිසි අරමුදල් සැපයීමට හැකි වූ විට, මියුසියෝ ඇමන්ටෙස් ද සුම්ප වයි සෙන්ට්‍රෝ සංස්කෘතික ශාලාව මහජනතාව සඳහා විවෘත කරන ලදී. මෙම කෞතුකාගාරය විවෘත කිරීම පෞද්ගලික සහ රාජ්‍ය ආයතන අතර විශාල සහයෝගීතාවයක් පෙන්නුම් කළ අතර එය ලාස් වේගාස් හි විවිධ කෞතුක වස්තු සහ නටබුන් සඳහා නිවහනක් විය. මෙම ස්ථානයම උරුම සම්පත් සහ අධ්‍යාපනය සඳහා මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර එය ස්වදේශික වෙරළබඩ ඉක්වදෝරියානුවන්ගේ සංස්කෘතිය ප්‍රවර්ධනය කරයි. 
ප්‍රවර්ගය:තහවුරු නොකළ ප්‍රකාශ අඩංගු ලිපි සියල්ල
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
බබාහොයෝ, ඉක්වදෝරය

**බබාහොයෝ** ( ), 1948 මැයි 27 වන දින ව්‍යවස්ථාදායක නියෝගයකින් ආරම්භ කරන ලද අතර එය ඉක්වදෝරයේ ලොස් රියෝස් පළාතේ අගනුවර වේ. එහි ජනගහනය 98,000 ක් පමණ වේ. එය මායිම් වී ඇත්තේ සැන් පැබ්ලෝ සහ කැරකොල් යන ගංගා දෙකකින් වන අතර ඒවා එක්වී බබාහොයෝ ගඟ සාදයි. මෙය ඩවුල් ගඟ හමුවී ගුවාස් ගඟ සාදයි, එය ගුවායාකිල් බොක්කෙහි පැසිෆික් සාගරයට ගලා යයි.

අවට කෘෂිකාර්මික කලාපය සඳහා සැකසුම් සහ වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් වන මෙම නගරය සහල්, උක්, පලතුරු, බෝල්සා දැව සහ ටැගුවා ඇට වර්ග (එළවළු ඇත්දළ) හසුරුවයි. සහල් සහ සීනි ද මෙහි අඹරනු ලැබේ.

## භූගෝලය 
නගරය පිහිටා ඇත්තේ සැන් පැබ්ලෝ ගඟේ වම් ඉවුරේ වන අතර එය කැටරාමා ගඟ සමඟ එහි මෝය තුළ ඒකාබද්ධ වී බබාහොයෝ ගඟ සාදයි. මෙම ප්‍රදේශයේ යා හැකි වඩාත්ම සිත්ගන්නාසුලු විනෝද චාරිකාවක් වන්නේ බබාහෝයෝ ගඟේ බෝට්ටු සවාරියකි. බබාහෝයෝ ලිටොරල් හි පිහිටා ඇති අතර බබාහොයෝ - ක්විටෝ (පැනමෙරිකානා හරහා), බබාහොයෝ - අම්බටෝ (ෆ්ලෝරස් හරහා) සහ බබාහොයෝ - රියෝබම්බා හරහා මහාමාර්ග හරහා කඳුකරයට ළඟා වීමට අනිවාර්ය නැවතුමකි. බබාහොයෝ ලොස් රියෝස් පළාතේ දකුණේ පිහිටා ඇත. වෙරළ තීරයේ අනෙකුත් නගර සහ නගර සමඟ එය ඒකාබද්ධ කරන මාර්ග වන්නේ බබෝයෝ - බබා, බබාහොයෝ - ගුවායාකිල් සහ බබාහොයෝ - මිලාග්‍රෝ ය. එහි භූගෝලීය පිහිටීම හොඳම එකක් වන්නේ දිනකට කාර්, බස්, ට්‍රේලර් සහ ට්‍රක් රථ 25000 කට වඩා බබාහොයෝ හරහා ගමන් කරන බැවිනි. බබෝයෝ යනු වෙරළ තීරය සහ කඳු අතර වාණිජ මධ්‍යස්ථානයකි. නාගරික මාර්ග ජාලය හරහා, බැරෙයිරෝ සහ එල් සැල්ටෝ අතර සන්නිවේදනයට ඉඩ සලසන පදික පාලම් දෙකක් නගරය මත රඳා පවතී. වාහන සඳහා පාලම් හතරක් ඇත: පළමු පාලම් දෙක නගරයේ උතුරින් කැටරාමා ගඟ සහ සැන් පැබ්ලෝ ගඟ තරණය කරයි (බබාහොයෝ අධිවේගී මාර්ගය - ක්විටෝ); තුන්වැන්න නගරයේ දකුණින් ලගාර්ටෝ වගුරු බිම තරණය කරයි (බබාහොයෝ අධිවේගී මාර්ගය - ගුවායාකිල්); සහ සිව්වැන්න ලා වෙන්චුරා (බබාහොයෝ අධිවේගී මාර්ගය - අම්බටෝ) අංශයේ පිහිටා ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ලටකුන්ගා, ඉක්වදෝරය

thumb| ලටකුන්ගා ප්‍රධාන චතුරශ්‍රයේ විසෙන්ට් ලියොන් සඳහා ස්මාරකය
**ලටකුන්ගා** ( ; Quechua : Latakunga) යනු කොටොපක්සි අගනුවර වන ඉක්වදෝරයේ සානුව නගරයකි, ක්විටෝට දකුණින්, ඇලකේස් සහ කුටුචි ගංගා එක්වන ස්ථානය අසල, පැස්ටාසා හි ප්‍රධාන ගංගාව වන පටේට් සාදයි.  2022 සංගණනය කරන විට ලටකුන්ගා හි ජනගහනය 77,267 ක් විය  බොහෝ දුරට මෙස්ටිසෝ සහ ආදිවාසී වේ.

1820 නොවැම්බර් 11 වන දින ලටකුන්ගා ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලබා ගත්තේය. 

ලටාකුන්ගා පෑන්-ඇමරිකානු අධිවේගී මාර්ගයේ ක්විටෝ සිට පැය එකහමාරක් දකුණට වන්නට පිහිටා ඇත. එය කලින් ක්විටෝ සිට ගුවායාකිල් දක්වා පැරණි මාර්ගයේ ද තිබූ අතර, එම නගර අතර දුම්රිය ස්ථානයක් ද ඇත. අසල්වැසි හිමෙන් වැසුණු උස සහ එය පිහිටා ඇති නිසරු, පියුමිස් වලින් වැසී ගිය මේසය නිසා එහි දේශගුණය සීතල හා සුළං සහිතයි. ක්‍රියාකාරී ගිනි කන්දක් වන කොටපොක්සි කිලෝමීටර 25 දුරින් පිහිටා ඇති අතර, නගරය නැවත නැවතත් පිපිරීම් වලින් පීඩාවට පත්ව ඇත. 1534 දී ආරම්භ කරන ලද මෙය 1698 සිට 1798 දක්වා කාලය තුළ භූමිකම්පා හේතුවෙන් සිව් වතාවක් විනාශ විය. පැරණි ස්වදේශික නගරයක අසල්වැසි නටබුන් ඉන්කා අධිරාජ්‍යයට අයත් යැයි කියනු ලැබේ. 

ලතකුන්ගා හි වඩාත් කැපී පෙනෙන ආහාරය වන්නේ චුග්චුකරස්, එම්පානඩාස්, කෙසෙල්, පොප්කෝන් සහ ටොස්ටාඩෝ (ටෝස්ට් කළ ඉරිඟු වර්ගයකි) ය. බොහෝ විට, ආහාර අජී සමඟ මිශ්‍ර කරනු ලැබේ, එය සකස් කිරීම අනුව මෘදු සිට ඉතා කුළුබඩු සහිත විය හැකි කුළුබඩු වර්ගයකි.

ලටාකුන්ගා ආර්ථිකය කෘෂිකර්මාන්තය, මල් වගාව සහ වාණිජ්‍යය මත රඳා පවතී. එහි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළක් ඇත, කොටපොක්සි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ, එය ජාත්‍යන්තර මගී භාවිතය සඳහා භාවිතා නොකරන නමුත් ගුවන් හමුදා කඳවුරක් සහ සමහර විශේෂ වාණිජ ගුවන් ගමන් ලෙස භාවිතා කරයි. දේශීය ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් දැනට කැණීම් කරනු ලබන පියුමිස් තැන්පතු සමුච්චය වීමට මෙන්ම සැන් ෆෙලිපේ වෙළඳ නාමය යටතේ බෝතල් කරන ලද ස්වාභාවික දිලිසෙන ජලය පැවතීමට ද හේතු වී තිබේ.

මාරියා ෆුල් ඔෆ් ග්‍රේස් චිත්‍රපටයේ ගුවන් යානා දර්ශනය ලටකුන්ගා ගුවන් තොටුපළෙන් පිටත රූගත කරන ලද්දේ දේශීය අමතර උපාංග භාවිතා කරමිනි. ගුවන් යානයෙන් පෙනෙන භූ දර්ශනය ලටකුන්ගා අවට ප්‍රදේශයයි.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ක්වෙවේදෝ, ඉක්වදෝරය

**ක්වෙවේදෝ** යනු ඉක්වදෝරයේ ලොස් රියෝස් පළාතේ පිහිටි නගරයකි. එය 1943 දී ආරම්භ කරන ලද විචිත්‍රවත් ප්‍රජාවක් වන ක්විවෙඩෝ කැන්ටන්හි ආසනයයි. නවතම සංගණනයට අනුව, ක්වෙවේදෝ හි ජනගහනය 177,792 කි. &nbsp;ක්විටෝ (ඉක්වදෝරයේ අගනුවර) සිට කිලෝමීටර් 237 නිරිත දෙසින් පිහිටා ඇත. ක්වෙවේදෝ යනු ඉක්වදෝරයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන නගරවලින් එකක් වන අතර එය ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකාර්මික සම්ප්‍රදායන් සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ක්වෙවෙඩෝ හි කෘෂිකාර්මික කාර්මික සංකීර්ණය කෙසෙල්, කොකෝවා, පැෂන් ෆෘට් සහ කෝපි බෝංචි ලොව ප්‍රමුඛතම අපනයනකරුවන්ගෙන් එකකි. මෑත වසරවලදී කෘෂිකාර්මික නොවන ක්‍රියාකාරකම් සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් අත්විඳ ඇති අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් මූල්‍ය හා අධ්‍යාපන අංශවල.

රට අභ්‍යන්තරයේ පිහිටා තිබුණද, ක්වෙවෙඩෝහි භූගෝලීය පිහිටීම, පැසිෆික් වෙරළබඩ ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන ජනගහන මධ්‍යස්ථාන වන ගුවායාකිල්, සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ සහ මැන්ටා සහ ඇන්ඩීස් කඳුකරයේ ඇම්බටෝ සහ ක්විටෝ වැනි නගර අතර වැදගත් සැපයුම් සම්බන්ධකයක් බවට පත් කරයි.  ඇන්ඩීස් කඳුකරයට බටහිරින් සහ වින්සෙස් ගඟට (පැසිෆික් සාගරයේ ප්‍රධාන ජල මාර්ගයක් සහ අතු ගංගාවක්) යාබදව පිහිටා ඇති නිසා, නගරය ගංවතුරට ගොදුරු වීමේ අවදානමට ලක්ව ඇත. 

## ආර්ථිකය 
ක්වෙවේදෝ යනු ඉක්වදෝරයේ වැදගත්ම කෘෂිකාර්මික මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර කලාපයේ සියලුම ප්‍රධාන මාර්ග (පෑන්-ඇමරිකානු අධිවේගී මාර්ගය ඇතුළුව) ඡේදනය වන භූගෝලීය ලක්ෂ්‍යය වේ. ක්වෙවේදෝ අවට ප්‍රදේශය ප්‍රධාන වශයෙන් කෙසෙල්, ඉරිඟු, සහල් සහ සෝයා බෝංචි නිෂ්පාදනය කරයි.  කලාපයේ ඇලුවීයල් පස වසර පුරා විශිෂ්ට අස්වැන්නක් ලබා දෙයි. බොහෝ කෙසෙල් නිෂ්පාදකයින් වැසි සමයේදී ඉරිඟු, සෝයා සහ සහල් නිපදවන කෙසෙල් වගාවන්ට අනුපූරක වේ. නගරය තුළ, මෙම නිෂ්පාදනය බොහෝ විට ක්ෂණික ආහාර, පෙර ඇසුරුම් කළ නිෂ්පාදන, නූඩ්ල්ස් සහ අනෙකුත් සාම්ප්‍රදායික ආසියානු ආහාර වැනි සුපිරි වෙළඳපොළ සූදානම් නිෂ්පාදන බවට කාර්මිකකරණය කරනු ලැබේ. මෑත වසරවලදී, ක්වෙවේදෝ කෘෂි කාර්මික සංකීර්ණය දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් කාබනික නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රය තුළ ශක්තිමත් පැවැත්මක් වර්ධනය කරමින් එහි නිෂ්පාදනයට වටිනාකමක් එක් කර ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
එස්මෙරල්දාස්, ඉක්වදෝරය

**එස්මරල්ඩාස්** ( ) යනු වයඹදිග ඉක්වදෝරයේ වෙරළබඩ නගරයකි. එය එස්මරල්ඩාස් කැන්ටන්හි ආසනය වන අතර එස්මරල්ඩාස් පළාතේ අගනුවර වේ. එහි ජාත්‍යන්තර මුහුදු වරායක් සහ කුඩා ගුවන් තොටුපළක් ඇත ( IATA ස්ථාන හඳුනාගැනීම : ESM). එස්මරල්ඩාස් යනු වයඹදිග ඉක්වදෝරයේ ප්‍රධාන වරාය වන අතර එය පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ එස්මරල්ඩාස් ගඟේ මුඛයේ පිහිටා ඇත. මෙම නගරය කලාපයේ කෘෂිකාර්මික සහ දැව සම්පත් සඳහා ප්‍රධාන වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය වන අතර, ඊසානදිග ඉක්වදෝරයේ තෙල් බිම්වල සිට සැතපුම් 313 (කිලෝමීටර් 504) ක ට්‍රාන්ස්-ඉක්වදෝර නල මාර්ගයේ අවසාන ස්ථානය වේ.

ඉක්වදෝර ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායමට ඓතිහාසිකව ක්‍රීඩා කර ඇති දේශීය ජනතාව විශාල සංඛ්‍යාවක් සිටින බැවින් එස්මරල්ඩාස් ලතින් ඇමරිකාව පුරා ප්‍රසිද්ධය.  නගරයේ ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් වන්නේ වාණිජ්‍යය, කර්මාන්ත සහ කෘෂිකර්මාන්තයයි. එහි භූ දර්ශන සහිත වෙරළ තීරයන් සහ උණුසුම් දේශගුණයක් ඇති අතර, එම ප්‍රදේශයේ වැඩිපුරම නරඹන සංචාරක ගමනාන්තයක් බවට එය පත් කරයි.

2016 දෙසැම්බර් 19 වන දින, රිච්ටර් පරිමාණයේ 5.8 ක භූමිකම්පාවක් එස්මරල්ඩාස් නගරය සෙලවීය. 

## ආර්ථිකය 
වම|thumb| වාණිජ වරාය
ඉක්වදෝරයේ උතුරු කොටසට එස්මරල්ඩාස් වරාය ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් වන අතර, බලාඕ වරාය වැදගත් තෙල් සැකසුම් පහසුකමකි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් දැව හා ලී කැබලි අපනයනය කරනු ලැබේ; කෙසෙල් සහ අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන ද අපනයනය කෙරේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
රියෝබම්බා, ඉක්වදෝරය

රෝ ඩි**රියෝබම්බා** (, සම්පූර්ණ නම **සැන් පේද්‍රෝ ඩ් රියෝබම්බා** ; Quechua : *Rispampa* ) යනු මධ්‍යම ඉක්වදෝරයේ චිම්බොරාසෝ පළාතේ අගනුවර වන අතර එය පිහිටා ඇත්තේ ඇන්ඩීස් හි චම්බෝ ගංගා නිම්නයේ ය.  එය ඉක්වදෝරයේ අගනුවර වන ක්විටෝට දකුණින් සහ 2,754 ක උන්නතාංශයක පිහිටා ඇත.

නගරය වැදගත් කලාපීය ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර ඉක්වදෝරය හරහා දිවෙන පෑන්-ඇමරිකානු අධිවේගී මාර්ගයේ නැවතුමකි. රියෝබම්බා යනු ඉක්වදෝරයේ සියෙරා කලාපයේ මධ්‍යම කොටසේ විශාලතම නගරවලින් එකකි.

## නම 
රියෝබම්බා යන නම ලැබී ඇත්තේ "ගංගාව" යන අර්ථය ඇති ස්පාඤ්ඤ වචනය වන *රියෝ* සහ "තැනිතලාව" යන අර්ථය ඇති කෙචුවා වචනය *වන රිස්පම්පා* යන දෙකෙහි එකතුවෙනි.

## භූගෝලය 
රියෝබම්බා පිහිටා ඇත්තේ රටේ මධ්‍යයේ සියෙරා කලාපයේ, චිම්බොරාසෝ ගිනි කන්දට ආසන්නයේ ය. ඉක්වදෝරයේ බොහෝ නගරවල මෙන්, රියෝබම්බාහිද වසර පුරා පාහේ නියත උෂ්ණත්වයක් පවතින අතර, වැසි සහ වියළි සමයක් පවතී. එහි උන්නතාංශය (මීටර් 2754) සහ චිම්බොරාසෝට සමීප වීම නගරයට වසර පුරා සිසිල් දේශගුණයක් ලබා දෙන අතර සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 23°C වේ.&nbsp;

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ටෙනා, ඉක්වදෝරය

**ටෙනා** ( ) යනු ඉක්වදෝරයේ ඇමසන් වැසි වනාන්තරයේ පිහිටි නගරයකි. එය ටෙනා කැන්ටන්හි ආසනය මෙන්ම නාපෝ පළාතේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය ද වේ. ටෙනා පිහිටා ඇත්තේ ඉක්වදෝරයේ අගනුවර වන ක්විටෝ සිට කිලෝමීටර් 195 ක් පමණ දුරිනි. 

## ඉතිහාසය 
ටෙනා යනු ස්පාඤ්ඤ ගවේෂකයෙකු සහ ජයග්‍රාහකයෙකු වන ගිල් රමිරෙස් ඩේවාලෝස් විසින් ආරම්භ කරන ලද ඉක්වදෝර නගර කිහිපයකින් එකකි. 1556 සිට 1559 දක්වා ක්විටෝහි ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස සේවය කළ ඩාවාලෝස් - කුවෙන්කා (1557),  බේසා (1560) යන නගර ද ආරම්භ කළේය.&#x5B; *උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි* &#x5D; සහ අසෝගස් (1562).

## භූගෝලය 
නගර මධ්‍යයේ ටෙනා සහ පැනෝ ගංගා එක්වන ස්ථානයේ *පාක් ඇමසෝනිකෝ ලා ඉස්ලා* පිහිටා ඇත්තේ පදික පාලමක් වන *එල් පුවෙන්ටේ එස්පිරල් ය* . මෙම අවස්ථාවේදී ගංගා ටෙනා ගඟ බවට පත් වන අතර එය ඉක්මනින්ම මිසාහුආලි සමඟ එකතු වී අවසානයේ නාපෝ ගඟට ගලා යයි. මෙතැන් සිට, ඇමසන් ගඟට ගලා ඒම අනුව 11 වන විශාලතම අතු ගංගාව වන නාපෝ, පේරු වෙත නැගෙනහිර දෙසට හමා යයි.

### දේශගුණය 
ටෙනා පිහිටා ඇත්තේ මුහුදු මට්ටමේ සිට  උසින් පිහිටි වැසි වනාන්තරයක ය. වසර පුරා වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර, වාර්ෂික සාමාන්‍යය අගල් 190 කි.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
නාපෝ පළාත, ඉක්වදෝරය

thumb|සිතියම
**නැපෝ** ( ) යනු ඉක්වදෝරයේ පළාතකි . එහි අගනුවර ටෙනා ය . පළාතේ නාපෝ ගඟ අඩංගු වේ. මෙම පළාත එතරම් කාර්මික පැවැත්මක් නොමැතිව අඩු සංවර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි. ඇන්ඩීස් හි ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණයෙන් පලා ගිය අයගෙන් පැවත එන්නන් සහ වසර ගණනාවකට පෙර ඉන්කාවරුන්ගෙන් පැවත එන, මනාපයෙන් හුදකලා වූ බොහෝ ස්වදේශිකයින්ට ඝන වැසි වනාන්තරය නිවහන වේ. 2000 දී, පළාත ඉක්වදෝරයේ ඉතිරිව ඇති එකම බහුතර-ආදිවාසී පළාත වූ අතර, පළාතෙන් 56.3% ක් ස්වදේශික අනන්‍යතාවයක් ප්‍රකාශ කරන හෝ ස්වදේශික භාෂාවක් කතා කරන ලදී. 

මෙම පළාත ඉක්වදෝරයේ ඇමසන් වැසි වනාන්තර කොටසේ පිහිටා ඇති බොහෝ පළාතෙන් එකකි.

නාපෝ පළාතේ ඇන්ටිසානා පාරිසරික රක්ෂිතය, සුමාකෝ නැපෝ-ගැලෙරාස් ජාතික වනෝද්‍යානය සහ ලිමොන්කොචා ජාතික ජීව විද්‍යාත්මක රක්ෂිතය ද ඇත.

## ජන විකාශනය 
2010 ඉක්වදෝර සංගණනයට අනුව ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්: 

* ස්වදේශික 56.8%
* මෙස්ටිසෝ 38.1%
* සුදු 2.7%
* අප්‍රිකානු-ඉක්වදෝරියානු 1.6%
* මොන්ටුබියෝ 0.6%
* වෙනත් 0.2%

## කැන්ටන් 
පළාත කැන්ටන් පහකට බෙදා ඇත. පහත වගුවේ 2001 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය, වර්ග කිලෝමීටර (කිලෝමීටර 2 ) සහ කැන්ටන් ආසනයේ හෝ අගනුවරේ නම ඇතුළත් ලැයිස්තුගත කර ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ පළාත්
එල් ඔරෝ පළාත, ඉක්වදෝරය

thumb| ඉග්ලේෂියා පාර්ක් අපාර්ටඩෙරෝ
thumb|සිතියම
**එල් ඔරෝ** ( ; *oro* = රන් ) යනු ඉක්වදෝරයේ වෙරළබඩ පළාත්වල දකුණු කෙළවරයි. එහි ඓතිහාසික වශයෙන් වැදගත් රන් නිෂ්පාදනය සඳහා එය නම් කරන ලදී. අද එය ලොව ප්‍රධාන කෙසෙල් අපනයනකරුවන්ගෙන් එකකි. අගනුවර මචලා ය.

## ඉතිහාසය 
1549 දී ස්පාඤ්ඤ ජනාවාස ආරම්භ වූ කාලයේ මෙම ප්‍රදේශයේ ජනාවාස වූ ඉන්කාවරුන් විසින් මෙම ප්‍රදේශය ජනාවාස කරන ලදී. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් එහි රත්තරන් සොයාගෙන කොල්ලකා, ඒවා කැණීම් කර, එම රත්තරන් ස්පාඤ්ඤයට රැගෙන ගියහ. ඓතිහාසික වශයෙන් වැදගත් රන් නිෂ්පාදනය සඳහා පළාත නම් කරන ලදී.

16 වන සහ 17 වන සියවස්වල අගභාගයේදී සරුමා කැන්ටන්හි සරුමා ගම්මානයේ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් විසින් වහල්භාවයට ගෙන යන ලද ස්වදේශික වහලුන් විසින් රත්‍රන් කැණීම් කරන ලදී. 18 වන සියවසේදී, 1749 ජනවාරි මාසයේ ඇති වූ භූමිකම්පාවෙන් පතල් කැණීම් ප්‍රදේශය විනාශ විය. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ස්වදේශික ජනතාවට පතල් කැණීමෙන් ප්‍රයෝජන ගැනීමට ඉඩ දෙන තෙක් ප්‍රාදේශීය කැරැල්ලක් පතල් කැණීම නවතා දැමීය. 1820 දී මෙම ප්‍රදේශය ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලබා ගන්නා තෙක් ස්පාඤ්ඤය එම ප්‍රදේශයෙන් රත්තරන් ආනයනය කළේය.

ස්පාඤ්ඤයේ IIවන පිලිප් මෙම ගමට "Villa de Sant Antonio del Zerro de Oro de Zaruma" (Villa Real de San Antonio del Cerro de Oro de Zaruma) යන නාමය 1593 ඔක්තෝබර් 17 දින ලබා දුන්නේ ඔහු රත්‍රන් අගය කළ බැවිනි.

1820 න් පසු, සරුමාට අසල්වැසි ප්‍රදේශ ද ඔවුන්ගේ නිදහස ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟ ඉක්වදෝරය ස්වාධීන ජාතියක් ලෙස ඉස්මතු විය. 1882 දී, සරුමා, මචලා සහ සැන්ටා රෝසා යන ගම්මාන එකතුවෙන් එල් ඔරෝ පළාත පිහිටුවන ලද අතර, සරුමා එහි අගනුවර ලෙස භාවිතා කරන ලද අතර, එම ප්‍රදේශයේ රන් කැණීම් හේතුවෙන් එම පළාතේ නම ලැබුණි. වසර දෙකකට පසු, පළාතේ අගනුවර මචලා වෙත ගෙන යන ලදී. විවිධ පතල් සමාගම් යටතේ රන් කැණීම දිගටම සිදු වූ අතර, ඔවුන් දැන් කැණීම් කරන ලද රත්තරන් සඳහා රජයට බදු ගෙවීය.

රන් කැණීමේ වටිනාකම පහත වැටීමත් සමඟ, එල් ඔරෝ පළාත ඉක්වදෝරයේ කෙසෙල් නිෂ්පාදනයේ ප්‍රධාන ප්‍රදේශය බවට පත්විය.

1941 ඉක්වදෝර-පේරු යුද්ධයේදී පේරු රාජ්‍යය එල් ඕරෝ පළාතේ වැඩි කොටසක් ආක්‍රමණය කර අත්පත් කර ගත්තේය.
ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ පළාත්
ගැලපගෝස් පළාත, ඉක්වදෝරය

thumb|සිතියම
**ගැලපගෝස්** ( ) යනු ඉක්වදෝරයේ පළාතක් වන අතර එය රටේ දූපත් කලාපයේ පිහිටා ඇති අතර එය ආසන්න වශයෙන්  පමණ වේ. ප්‍රධාන භූමියේ බටහිර වෙරළට ඔබ්බෙන්. අගනුවර පුවර්ටෝ බැකරිසෝ මොරෙනෝ වේ.

මෙම පළාත, සමකයේ පිහිටා ඇති කුඩා ගිනිකඳු දූපත් සමූහයක් වන ගැලපගෝස් දූපත් පරිපාලනය කරයි. ස්වභාව විද්‍යාඥ චාල්ස් ඩාවින් සහ ඔහුගේ පරිණාමවාදය විසින් ප්‍රචලිත කරන ලද අද්විතීය ජෛව විවිධත්වය සඳහා ප්‍රසිද්ධය.

## ජන විකාශනය 
2010 ඉක්වදෝර සංගණනයට අනුව ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්: 

* මෙස්ටිසෝ 74.5%
* සුදු 9.7%
* ස්වදේශික 7.0%
* අප්‍රිකානු-ඉක්වදෝරියානු 5.2%
* මොන්ටුබියෝ 1.9%
* අනෙකුත් 1.7%

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ පළාත්
ප්‍රදීපා ධර්මදාස

**පොතුපිටිය කංකානම්ගේ ප්‍රදීපා හේමමාලි ධර්මදාස**, (උපත ජනවාරි  26, 1964), යනු **ප්‍රදීපා ධර්මදාස**, ලෙස ප්‍රසිද්ධ ශ්‍රී ලාංකික ගායිකාවක් සහ හිටපු නිළියකි.

## මූලාශ්‍ර
ඉබාරා, ඉක්වදෝරය

**ඉබාරා** ( ; සම්පූර්ණ නම **සැන් මිගෙල් ඩි ඉබාරා** ; Quechua : Impapura) යනු උතුරු ඉක්වදෝරයේ නගරයක් වන අතර Imbabura පළාතේ අගනුවර වේ. එය ඉම්බාබුරා ගිනි කන්ද පාමුල සහ ටහුවාන්ඩෝ ගඟේ වම් ඉවුරේ පිහිටා ඇත. එය ඉක්වදෝරයේ අගනුවර වන ක්විටෝ හි ඊසාන දෙසින්  පිහිටා ඇත.

## ඉතිහාසය 
ඉබාරා 1606 දී ක්විටෝහි රාජකීය ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ සභාපති මිගෙල් ද ඉබාරාගේ නියෝගය පරිදි ආරම්භ කරන ලදී. නගරයේ සංවර්ධනයට පල්ලි සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් ඇතුළුව පොදු ගොඩනැගිලි ක්‍රමානුකූලව ඉදිකිරීම ඇතුළත් වූ නමුත් 1868 දී ඇති වූ භූමිකම්පාවකින් ඒවායින් බොහොමයක් විනාශ විය. 1868 අගෝස්තු 16 වන දින ඇති වූ විනාශකාරී භූමිකම්පාවෙන් පසු, 1872 දී නගරය නැවත ජනාවාස කරන ලදී. එහි නවතම අත්තිවාරම් දිනය මත පදනම්ව, ඉබාරා යනු ඉක්වදෝරයේ ලාබාලතම නගරයයි.&#x5B; *උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි* &#x5D; ඉන්කා පාලක අටහුල්පා, ඉන්කා-කරන්කි හි ඉන්කා ජනාවාසයේ 2 පමණ පමණ උපත ලැබූ බව කියනු ලැබේ.&nbsp;නගරයේ සිට කි.මී.

හෙලඩෝස් ද පයිලා (අතින් සාදන ලද අයිස්ක්‍රීම් හෝ සෝර්බට් සහ අදටත් වෙළඳපොලේ අලෙවි කෙරේ) ප්‍රථම වරට ඉන්කාන් යුගයේදී ඉබාරා හි සාදන ලදී (නමුත් ඉන්කාවරුන් විසින් නොවේ; ස්වදේශික ආදිවාසීන් විසින්), අසල පිහිටි ඉම්බාබුරා ගිනි කන්දෙන් (තවදුරටත් හිමෙන් බැඳී නොමැති) හිම හෝ අයිස් භාවිතා කර ඇත. අයිස් කැබලිවලින් වට වූ විශාල ලෝකඩ පෑන් එකක් භාවිතා කරමින්, විවිධ පලතුරු වල යුෂ කැටි කිරීම සඳහා පෑන් තුළට කලවම් කරනු ලැබේ.
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ගයනාවේ පරිපාලන අංශ

### කලාප සහ අසල්වැසි සභා 
ගයනාව කලාප 10 කට බෙදා ඇත:

කලාප අසල්වැසි කවුන්සිල 27 කට බෙදා ඇත.

### ස්වාභාවික කලාප 
ගයනාව ස්වභාවික කලාප හතරකට බෙදා ඇත. ඒවා නම්:

# පහත් වෙරළබඩ තැනිතලාව
# කඳුකර වැලි සහ මැටි
# උස්බිම් කලාපය
# අභ්‍යන්තර සැවානා

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ගයනාව
ක්යුඑන්සා, ඉක්වදෝරය

**ක්වෙන්කා**, නිල වශයෙන් **සැන්ටා ඇනා ඩි ලොස් රියෝස් ඩි ක්වෙන්කා**, යනු ඉක්වදෝරියානු නගරයක් වන අතර, එම නමින්ම කැන්ටනයේ ප්‍රධානියා සහ අසුවේ පළාතේ අගනුවර මෙන්ම එහි විශාලතම සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය ද වේ. එය ඉක්වදෝරයේ දකුණු-මධ්‍යම අන්තර්-ඇන්ඩියන් කලාපයේ, , පෝට් ගංගා ද්‍රෝණියේ, මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 2,538 ක උන්නතාංශයක  සහ සෞම්‍ය ඇන්ඩියන් දේශගුණයක් සහිත, ටොමේබම්බා, ටාර්කි, යනුන්කේ සහ මචන්ගරා ගංගා මගින් හරස් වේ. 

එහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, සංස්කෘතික විවිධත්වය, ඉක්වදෝරියානු කලා, විද්‍යාවන් සහ සාහිත්‍යයට එහි දායකත්වය සහ ඉක්වදෝරියානු සමාජයේ බොහෝ කීර්තිමත් පුද්ගලයින්ගේ උපන් ස්ථානය වීම නිසා එය දේශීයව "ඇන්ඩීස් හි කියෙන්කා" හෝ "ඉක්වදෝරයේ ඇතන්ස්" ලෙස හැඳින්වේ   2022 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 596,101 ක් වූ අතර,  එය ගුවායාකිල් සහ ක්විටෝ වලට පසුව රටේ තුන්වන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත නගරය බවට පත් කළේය. මෙම නගරය කුවෙන්කා අගනගර ප්‍රදේශයේ හරය වන අතර එය අසල ග්‍රාමීය නගර සහ පල්ලි වලින් ද සමන්විත වේ. ඉක්වදෝරයේ නාගරික ප්‍රදේශ අතර මෙම සමූහ ව්‍යාපාරය තුන්වන ස්ථානයේ සිටී.

එය ආරම්භ කරන ලද්දේ 1557 අප්‍රේල් 12 දින, ඉන්කා නගරයේ ටොමෙම්බාම්බා (ප්‍රධාන පරිපාලන මධ්‍යස්ථානයක්)  සහ කැනාරි නගරයේ ගුවාපොන්ඩෙලිග්,  විසින් පේරු හි ඩි මෙන්ඩෝසාර්ට් හි වයිස්රෝයිගේ නියෝග යටතේ නටඹුන් මත පිහිටුවන ලදී. 20 වන සියවස තුළ, නගරය අධ්‍යාපනය සහ සංස්කෘතිය ප්‍රවර්ධනය කරමින් අඛණ්ඩව වර්ධනය වූ අතර, 1999 දී එහි ඓතිහාසික මධ්‍යස්ථානය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.  එය ඉක්වදෝරයේ වැදගත්ම පරිපාලන, ආර්ථික, මූල්‍ය සහ වාණිජ මධ්‍යස්ථානයකි. නගරයේ ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් වාණිජ්‍යය සහ කර්මාන්ත වේ; මෑත වසරවලදී, ක්වෙන්කා ජාත්‍යන්තර සංචාරක ආකර්ෂණයක් ලෙස ද ස්ථාපිත වී තිබේ.&#x5B; *උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි* &#x5D;

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර සහිත ලිපි (es)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරයේ නගර
ගයනාවේ යටිතල පහසුකම් සහ විදුලි සංදේශ

### ප්‍රවාහනය 
ලෝපස් ප්‍රවාහනය සඳහා කැප වූ මුළු දුම්රිය මාර්ගය කිලෝමීටර 187 (සැතපුම් 116) කි.මී. 7,969 (සැතපුම් 4,952) කි.මී. 591 (සැතපුම් 367) ක් තාර දමා ඇත. බර්බිස්, ඩෙමෙරාරා සහ එසෙක්විබෝ ගංගා ඇතුළුව නාවික ජල මාර්ග කිලෝමීටර 1,077 (සැතපුම් 669) ක් විහිදේ. ජෝර්ජ්ටවුන්, පෝට් කයිටුමා සහ නිව් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් හි වරායන් ඇත. ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ දෙකක් (චෙඩ්ඩි ජගන් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ, ටයිමෙහ්රි සහ ඉයුජින් එෆ්. කොරියා ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ (කලින් ඔග්ල් ගුවන්තොටුපළ); ගුවන් පථ 90 ක් පමණ ඇති අතර, ඉන් නවයක් තාර ධාවන පථ ඇත. දකුණු ඇමරිකාවේ වම් පසින් ධාවනය වන එකම කලාප තුන ගයනා, සුරිනාම් සහ ෆෝක්ලන්ඩ් දූපත් වේ.

### විදුලිය 
ගයනාහි විදුලිබල අංශය රජය සතු සිරස් අතට ඒකාබද්ධ උපයෝගීතාව වන ගයානා පවර් ඇන්ඩ් ලයිට් (GPL) විසින් ආධිපත්‍යය දරයි. ජල විදුලි හා බෑගස් ඉන්ධන මත පදනම් වූ විදුලි උත්පාදනය සඳහා රට තුළ විශාල විභවයක් තිබුණද, එහි ස්ථාපිත ධාරිතාවයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඩීසල් එන්ජින් ධාවනය වන ජනක යන්ත්‍රවලට අනුරූප වේ.

අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශවල බලශක්ති ප්‍රවේශය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා මුලපිරීම් කිහිපයක් ක්‍රියාත්මක වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ගයනාව
බරිමා-වයිනි කලාපය, ගයනාව

thumb|සිතියම
**බරිමා-වයිනි** (කලාපය 1) යනු ගයනාවේ කලාපයක් වන අතර එය රටේ වයඹ දෙසින් පිහිටා ඇත. බරිමා-වයිනිට උප ප්‍රදේශ තුනක් ඇත: මබරුමා, මටකායි සහ මොරුකා.  

මෙම කලාපය රටේ වයඹ දෙසින් පිහිටා ඇති අතර එහි ජනගහනය 26,941 කි.  එය වර්ග කිලෝමීටර 20,339 භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වේ. එය උතුරින් අත්ලාන්තික් සාගරයටත්, නැගෙනහිරින් පොමරූන්-සුපෙනම් කලාපයටත්, දකුණින් කුයුනි-මසරුනි කලාපයටත්, බටහිරින් වෙනිසියුලාවටත් මායිම් වේ. 

## ජනගහනය 
1980 පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් පසු 1980, 1991, 2002 සහ 2012 යන වර්ෂවල නිල සංගණන හතරක් ගයානා රජය විසින් පවත්වා ඇත.  2002 දී, බැරිමා-වයිනි හි ජනගහනය 24,275 ක් ලෙස වාර්තා විය.  බැරිමා-වයිනි හි ජනගහනය සඳහා නිල සංගණන වාර්තා පහත පරිදි වේ:

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ගයනාව
ප්‍රවර්ගය:ගයනාවේ කලාප/නගර
නැගෙනහිර බර්බයිස්-කොරෙන්ටයින් කලාපය, ගයනාව

thumb|සිතියම
**නැගෙනහිර බර්බයිස්-කොරෙන්ටයින්** (කලාපය 6) යනු රටේ මුළු නැගෙනහිර ප්‍රදේශයම ආවරණය වන පරිදි ගයනාවේ කලාප දහයෙන් එකකි. එය උතුරින් අත්ලාන්තික් සාගරයටත්, නැගෙනහිරින් සුරිනාම් හි නිකරි දිස්ත්‍රික්කය සහ සිපලිවිනි දිස්ත්‍රික්කයටත්, දකුණින් බ්‍රසීලයටත්, බටහිරින් මහයිකා-බර්බිස්, ඉහළ ඩෙමරාරා-බර්බිස්, පොටාරෝ-සිපරුනි සහ ඉහළ ටකුටු-ඉහළ එසෙක්විබෝ යන ප්‍රදේශවලටත් මායිම් වේ.

කලාපයේ නගර අතර නිව් ඇම්ස්ටර්ඩෑම්, කොරිවර්ටන් සහ රෝස් හෝල් ඇතුළත් වේ.

කොරෙන්ටයින් ගඟ සුරිනාම් සමඟ නැගෙනහිර මායිම මුළුමනින්ම සාදයි, නමුත් දකුණු කෙළවරේ කොටස සුරිනාම් විසින් හිමිකර ගන්නා අතර එය ගයනාවේ සුරිනාම් හි නව ගංගා ත්‍රිකෝණය හෝ ටයිග්‍රි ප්‍රදේශය ලෙස හැඳින්වේ.

## ජනගහනය 
1980 පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් පසු 1980, 1991 සහ 2002 දී නිල සංගණන තුනක් ගයානා රජය විසින් පවත්වා ඇත.  2012 දී, **නැගෙනහිර බර්බිස්-කොරෙන්ටයින්** හි ජනගහනය 109,431 ක් ලෙස වාර්තා විය.  නැගෙනහිර බර්බිස්-කොරෙන්ටින් හි ජනගහනය සඳහා නිල සංගණන වාර්තා පහත පරිදි වේ:

* 2012 : 109,431
* 2002 : 123,695
* 1991 : 142,541
* 1980 : 152,386

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ගයනාව
ප්‍රවර්ගය:ගයනාවේ කලාප/නගර
පොටාරෝ-සිපරුනි කලාපය, ගයනාව

thumb|සිතියම
**පොටාරෝ-සිපරුනි** (කලාප 8) යනු ගයනාවේ කලාපයකි . එය උතුරින් කුයුනි-මසරුනි කලාපයට, නැගෙනහිරින් ඉහළ ඩෙමෙරාරා-බර්බිස් සහ නැගෙනහිර බර්බිස්-කොරෙන්ටයින් ප්‍රදේශවලට, දකුණින් ඉහළ ටකුටු-ඉහළ එසෙක්විබෝ කලාපයට සහ බටහිරින් බ්‍රසීලයට මායිම් වේ.

කලාපයේ ප්‍රධාන ගම්මාන වන්නේ කැම්බල්ටවුන්, ඔරිණ්ඩුයික්, මහඩියා, පරමකාටෝයි සහ ටුමටුමාරි ය .

## ජනගහනය 
1980 පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් පසු 1980, 1991 සහ 2002 දී නිල සංගණන තුනක් ගයානා රජය විසින් පවත්වා ඇත.  2012 දී **පොටාරෝ-සිපරුනි** හි ජනගහනය 10,190 ක් ලෙස වාර්තා විය.  පොටාරෝ-සිපාරුනි ජනගහනය සඳහා නිල සංගණන වාර්තා පහත පරිදි වේ:

* 2012 : 10,190
* 2002 : 10,095
* 1991 : 5,616
* 1980 : 4,485

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ගයනාව
ප්‍රවර්ගය:ගයනාවේ කලාප/නගර
දෙමෙරාරා-මහසියා කලාපය, ගයනාව

thumb|සිතියම
**දෙමෙරාරා-මහසියා** (කලාපය 4) යනු ගයනාහි කලාපයක් වන අතර එය උතුරින් අත්ලාන්තික් සාගරයටත්, නැගෙනහිරින් මහයිකා-බර්බිස් කලාපයටත්, දකුණින් ඉහළ ඩෙමෙරාරා-බර්බිස් කලාපයටත්, බටහිරින් එසෙක්විබෝ දූපත්-බටහිර ඩෙමෙරා කලාපයටත් මායිම් වේ.

එහි රටේ අගනුවර වන ජෝර්ජ්ටවුන් අඩංගු වේ. කලාපයේ කැපී පෙනෙන ගම්මාන අතර බක්ස්ටන්, එන්මෝර්, වික්ටෝරියා සහ පැරඩයිස් ඇතුළත් වේ.

## ජනගහනය 
1980 පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් පසු 1980, 1991 සහ 2002 දී නිල සංගණන තුනක් ගයානා රජය විසින් පවත්වා ඇත.  මෙම පරිපාලන කලාපය කුඩාම වුවද, ගයනාවේ සියලුම පරිපාලන කලාප අතරින් විශාලතම ජනගහනය එහි ඇත. 2012 දී, **ඩෙමෙරාරා-මහයිකා** හි ජනගහනය 313,429 ක් ලෙස වාර්තා විය.  ඩෙමරාරා-මහයිකා කලාපයේ ජනගහනය සඳහා නිල සංගණන වාර්තා පහත පරිදි වේ:

* 2012 : 401,376
* 2002 : 310,320
* 1991 : 296,924
* 1980 : 317,475

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ගයනාව
ප්‍රවර්ගය:ගයනාවේ කලාප/නගර
කුයිනි-මාසරූනි කලාපය, ගයනාව

thumb|සිතියම
**කුයිනි-මාසරූනි** (කලාප 7) යනු ගයනාවේ කලාපයකි . එහි අගනුවර බාර්ටිකා වන අතර, ඉස්සානෝ, කර්ටබෝ, කමරාන්ග් සහ ඉම්බයිමඩායි ඇතුළු ගම්මාන එහි පිහිටා ඇත.

එය උතුරින් බැරිමා-වයිනි, එසෙක්විබෝ දූපත්-බටහිර ඩෙමෙරාරා සහ පොමරූන්-සුපෙනම් යන ප්‍රදේශවලට මායිම් වන අතර, නැගෙනහිරින් ඉහළ ඩෙමෙරා-බර්බිස් කලාපයට, පොටාරෝ-සිපරුනි කලාපයට සහ දකුණින් බ්‍රසීලියානු රාජ්‍යයක් වන රොරයිමාට මායිම් වේ.

එය 47,213 ක භූමි ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි.&nbsp;කි.මී. 1980 පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණයට පෙර එම ප්‍රදේශයෙන් වැඩි කොටසක් මසරුනි-පොටාරෝ දිස්ත්‍රික්කයට අයත් විය. 

## ජනගහනය 
1980 පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් පසු 1980, 1991 සහ 2002 දී නිල සංගණන තුනක් ගයානා රජය විසින් පවත්වා ඇත.  2012 දී, **කුයුනි-මසරුනි** හි ජනගහනය 20,280 ක් ලෙස වාර්තා විය.  කුයුනි-මසරුනි කලාපයේ ජනගහනය සඳහා නිල සංගණන වාර්තා පහත පරිදි වේ:

* 2012 : 20,280
* 2002 : 17,597
* 1991 : 14,794
* 1980 : 14,390

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ගයනාව
ප්‍රවර්ගය:ගයනාවේ කලාප/නගර
මහයිකා-බර්බිස් කලාපය, ගයනාව

thumb|සිතියම
**මහයිකා-බර්බිස්** (කලාපය 5) යනු ගයනාවේ කලාපයක් වන අතර එය උතුරින් අත්ලාන්තික් සාගරයටත්, නැගෙනහිරින් නැගෙනහිර බර්බිස්-කොරෙන්ටයින් කලාපයටත්, දකුණින් ඉහළ ඩෙමෙරාරා-බර්බිස් කලාපයටත් සහ බටහිරින් ඩෙමෙරාරා-මහයිකා කලාපයටත් මායිම් වේ.

එහි රොසිග්නෝල්, ෆෝර්ට් වෙලින්ටන් සහ මහයිකොනි යන ගම්මාන අඩංගු වේ.

කලාපයේ බටහිර මායිම දිගේ මහයිකා ගඟ ගලා යයි. බර්බිස් ගඟ නැගෙනහිර මායිමයි. මහයිකොනි සහ අබාරි ගංගා දකුණේ සිට උතුරට ගලා යයි.

## ජනගහනය 
1980 පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් පසු 1980, 1991 සහ 2002 දී නිල සංගණන තුනක් ගයානා රජය විසින් පවත්වා ඇත.  2012 දී, මහයිකා-බර්බිස් හි ජනගහනය 49,723 ක් ලෙස වාර්තා විය.  මහයිකා-බර්බිස් කලාපයේ ජනගහනය සඳහා නිල සංගණන වාර්තා පහත පරිදි වේ:

* 2012 : 49,723
* 2002 : 52,400
* 1991 : 51,280
* 1980 : 53,898

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ගයනාව
ප්‍රවර්ගය:ගයනාවේ කලාප/නගර
එසෙකිබෝ දූපත්-බටහිර ඩෙමරාරා කලාපය, ගයනාව

thumb|සිතියම
**එසෙක්විබෝ දූපත්-බටහිර ඩෙමරාරා** (කලාපය 3) යනු ගයනාවේ කලාපයකි . එය දකුණු ඇමරිකාවේ ඔරිනෝකෝ සහ ඇමසන් ගංගා අතර පිහිටා ඇති ගයනාවේ විශාලතම ගංගාව වන එසෙක්විබෝ ගඟ වටා පිහිටා ඇත.

එය උතුරින් අත්ලාන්තික් සාගරයෙන්, නැගෙනහිරින් ඩෙමෙරාරා-මහයිකා සහ ඩෙමෙරාරා ගංගාවෙන්, දකුණින් ඉහළ ඩෙමෙරාරා-බර්බිස් කලාපයෙන් සහ බටහිරින් පොමරූන්-සුපෙනාම් කලාපයෙන් මායිම් වේ. මෙම කලාපයේ පරිකා, ටෂෙන් සහ උයිට්ව්ලග්ට් ගම්මාන පිහිටා ඇත. එසෙක්විබෝ ගඟ දිගේ දූපත් 365 ක් ඇති අතර,    ඉන් විශාලතම දූපත් තුනක් එසෙක්විබෝ මුඛයේ දක්නට ලැබේ: හොග් දූපත, වකේනාම් සහ ලෙගුවන් .

## ජනගහනය 
1980 පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් පසු 1980, 1991 සහ 2002 දී නිල සංගණන තුනක් ගයානා රජය විසින් පවත්වා ඇත.  2002 දී, එසෙක්විබෝ දූපත්-බටහිර ඩෙමෙරාරා හි ජනගහනය 103,061 ක් ලෙස වාර්තා විය.  එසෙක්විබෝ දූපත්-බටහිර ඩෙමෙරාරා හි ජනගහනය සඳහා නිල සංගණන වාර්තා පහත පරිදි වේ:

* 2012: 107,416
* 2002: 103,061
* 1991: 95,975
* 1980: 104,750

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ගයනාව
ප්‍රවර්ගය:ගයනාවේ කලාප/නගර