open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
පබනේස්වර දේවාලය

**පබනේස්වර ශිව දේවාලය** පිහිටියේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පිහිටි දේවාලයකි. මෙය කේදාර-ගෞරි දේවාල වෙත දිවෙන මාර්ගයේ වම්පස පරසුරාමේස්වර දේවාලයට මීටර 100ක් පමණ නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලය අතීතයේ **දෛතේස්වර ශිව දේවාලය** ලෙස ද හැඳින්විණි. විමානයක් සහ නවීකරණය කළ ද්වාර මණ්ඩපයකින් යුත් මෙම දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේවතාවා වන්නේ ගර්භගෘහයේ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි. මෙය ජීවමාන දේවාලයකි. මෙම දේවාලය දකුණින් මාර්ගයෙන් සීමා වන අතර, අනෙක් දිශා තුනෙන් පෞද්ගලික ගොඩනැගිලි සහ වෙළඳ සංකීර්ණයෙන් මායිම් වේ. පසුකාලීනව මෙම දේවාලය නවීකරණය කොට ඇති අතර, පභාගයට ඉහලින් මෙහි දෙවන ඉදිකිරීම් අවධියක් ද හඳුනාගත හැක. පොදු හිමිකාරීත්වයක් යටතේ පවතින මෙම දේවාලය ප්‍රදේශ ජනයා විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

මෙම දේවාලය ඉදිවූ නිශ්චිත දිනයක් නොදනියි. නමුත් ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ අනුව මෙම දේවාලය ක්‍රි.ව. 10වන සියවසේ ඉදිවන්නට ඇතැයි අනුමාන කෙරේ. මෙම දේවාලය රේඛා දියුල් ලක්ෂණවලින් යුක්ත ය. වර්තමානයේ ද පූජා කටයුතු සඳහා භාවිතා වන මෙම දේවාලය ජීවමාන දේවාලයකි. එහි ශිවරාත්‍රී, සංක්‍රාන්ති සහ කාර්තික පූර්ණිම වැනි ආගමික උත්සව සැමරීම සිදු කෙරේ.

## ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලය නැගෙනහිර, බටහිර සහ උතුරු පැතිවලින් පෞද්ගලික නිවාස ගොඩනැගිලි සහ වෙළඳ සංකීර්ණයෙන් වටවී ඇති අතර, දකුණින් මාර්ගයෙන් ද වටවී ඇත. දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටයි.

සම්පූර්ණ දේවාලයම අලුත්වැඩියාවට ලක් කළ එකකි. සැලැස්ම අතින් දේවාලයේ විමානයක් සහ නවීකරණය කළ ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් දැකගත හැක. මෙම ද්වාර මණ්ඩපයේ දිග මීටර 3.80ක් වන අතර, පළල මීටර 0.75කි. දේවාලයේ පහත් වේදිකාවක පිහිටා ඇති අතර, වර්තමානයේ එය පසෙන් යටවී පවතියි. මෙම දේවාලය පංචරථ සැලැස්මෙන් යුත් අතර, එහි මධය රාහයක් සහ එහි එක් එක් පැත්තේ වූ අනුරථ පාග සහ කණික පාග යුගළ දැකගත හැක. උච්චත්වය අතින් ‍දේවාලයේ මීටර 2.90ක් උසැති ත්‍රියංග බාදාවක් ඇත. මීටර 0.75ක් වන පභාගයේ ඛුර, කුම්භ, පට සහ බසන්ත යන බොරදම් සතර දක්නට හැක. ජංඝ කොටසේ උස මීටර 1.65ක් වන අතර එය චාම් ය. බරන්ද කොටසේ උස මීටර 0.50කි. මෙම දේවාලය කිසිදු ප්‍රතිමා මෝස්තරවලින් යුක්ත නොවේ. දේවාලයේ මස්තකයේ ඇති බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංග මගින් දර්ශීය කාලිංග සම්ප්‍රදායය සිහිපත් කරයි. මෙහි පැති තුනක ඇති සමාන පෙනුමින් යුත් රාහ නිකේතන උස මීටර 0.80 x පළල මීටර 0.45 x ගැඹුර මීටර 0.25 යන මිනුම්වලින් යුතු ය. මේවා හිස් ය. අළු වැලිගල් මාධ්‍යය යොදාගෙන වියළි පෙදරේරු තාක්ෂණනේ නිර්මිත මෙම දේවාලවල කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ශිල්පී ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ.

### මෝස්තර අංග 
උළුවහු කණු තනි සිරස් ලියවැල් තීරුවකින් අලංකාර කොට ඇත. ලලාටබිම්බ කොටසේ නෙළුමක් මත ලලිතාසනයෙක් හිඳගත් ගජලක්ෂ්මී දෙවඟනගේ රුවක් වේ. උළුවහු කණුවේ පාදමේ ද්වාර පාල නිකේතනයක් වේ. මෙහි ශෛවීය ද්වාරපාල රූ දැකගත හැකි අතර, ඔවුන් ත්‍රිශූල දරා සිටියි. මෙහි වම්පස උළවහු කණුව අලුත්වැඩියා කළ එකක් වන අතර, එය චාම් ය.

## සංරක්ෂණ තත්ත්වය
මෙම දේවාලයේ උපරි ව්‍යූහයේ පිපිරීම් වර්ධනය වී ඇති අතර, එහි දකුණු සහ බටහිර පැතිවලට අර්ධ ලෙස හානි සිදුවී ඇත. X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදානයන් අනුව ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මගින් මෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදු කොට ඇත.

## ශ්‍රේණිය (A/B/C) 
i) වාස්තු විද්‍යා: B
ii) ඓතිහාසික: C
iii) සංවිධානික: C
iv) සමාජ/සංස්කෘතික: C

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන්
භ්‍රිංගේස්වර ශිව දේවාලය

**භ්‍රිංගේස්වර ශිව දේවාලය** භුබනේස්වර්හි ගිනිකොනදිග ප්‍රදේශයේ ඛාටුවපාදා ගම්මානයේ ධෞලි කඳු අසල දායා ගංගාවේ වම් ඉවුරේ ය. බටහිරට මුහුණලා පිහිටි මෙම දේවාලයේ වන්දනාවට ලක්වූ ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ මධ්‍යයේ සිදුරක් ඇති වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයයි. මෙය ලා අළු පැහැ වැලිගලින් නිර්මාණය කොට ඇත. මෙම දේවාලය එහි පැරණි අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගනිමින් පහළ සිට ඉහළට නවීකරණය කොට ඇත. වර්තමානයේ මෙම දේවාලය ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ ආරක්ෂාව යටතේ පවතියි. මෙම දේවාලය අතීතයේ **භෛරංගේස්වර දේවාලය** ලෙස ද හැඳින්විණි.

ශිවරාත්‍රී, කාර්තික් පූර්ණිම, රාජ සංක්‍රාන්ති, ජාලසය උත්සවය වැනි විවිධාකාර චාරිත්‍ර සහ වතාවත් මෙම දේවාලයේ දී සිදු කෙරේ. එසේම නූල් උත්සවය, මුන්දන, විවාහ මංගල්‍ය වැනි උත්සව ද මෙම දේවාලයේ සිදු කෙරේ. එපමණක් නොව ගම්මානයේ මහජන රැස්වීම් සඳහා  මෙම දේවාලය යොදා ගැනේ.

## ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලය නැගෙනහිරින් ධෞලි කඳුගැටයෙන් මායිම් වේ. බටහිරින් ගම්මානය වෙත දිවෙන මාර්ගයෙනුත් මායිම් වේ. මෙම දේවාලය බටහිරට මුහුණලා පිහිටයි. මෙම දේවාලය ගොඩනගා ඇත්තේ දිගින් 26.50 m වන, පළලින් 22.10 m සහ උසින් 2 m වන උස් වූ වේදිකාවක් මත ය. සැලැස්ම අනුව, මෙම දේවාලයේ සතරැස් විමානයක් සහ 08.35 m දිගැති ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇත. (විමානයේ උස 7.10 m වන අතර, ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයේ උස 1.25 mකි). විමානයේ සතරැස් ගර්භගෘහයක් ඇති අතර එහි ක්ෂේත්‍රඵලය 2 m2 කි. විමානය පංචරථ සැලැස්මෙන් යුත් අතර, එහි මධ්‍ය රාහයක්, අනුරථ පාග යුගලක් සහ රාහයේ දෙපස වූ කණික පාග දැකගත හැක. උච්චත්වය අතින් විමානය රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් අතර, එහි උස 11.14 m කි. දේවාලයේ බාදා කොටස 4.14 m උසැති අතර එහි කැටයම් මෝස්තරවලින් තොර බොරදම් පහක් ඇත. පභාගය 1.08 m වන අතර, තල ජංඝය 0.95 m ද, බන්ධනා කොටස 0.31 m, උපර ජංඝය 0.90 m සහ බරන්ද කොටස 0.95 m ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත වේ. පභාගයේ ඛුර, කුම්භ, පට සහ බසන්ත යන පාදම් බොරදම් හතර දැකගත හැක. ගන්දි කොටසේ උස 4.50 m වන අතර, එහි රාහ පාග කොටසේ තුන් පැත්තෙහි වූ උද්‍යෝත සිංහ රූ සහ බටහිර බිත්තියේ ගජක්‍රාන්ත රූ හැර වෙනත් මෝස්තර දක්නට නොලැබේ. මස්තකයේ ‍බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි, කලස සහ ආයුධ යන අංග දක්නට ලැබෙන අතර එහි උස 2.50 m කි.

### රාහ නිකේතන සහ පාර්ශ්ව දේවතා
තල ජංඝ කොටසේ වූ රාහ පාග අංගයේ උතුරු, බටහිර සහ දකුණු යන පැති තුනෙහි පාර්ශ්වදේවතා නිකේතන දැකගත හැක. මේ සෑම එකක්ම උස 1.06 m, පළල 0.57 m සහ ගැඹුර 0.39 m යන මිනුම්වලින් යුක්ත ය. මෙහි දකුණු නිකේතනයේ ගනේෂ රප්‍රතිමාවකුත්, උතුරු නිකේතනයේ මහීෂාසුරමර්දිනී රුවකුත් දැකගත හැක. පද්ම පීඨයක් මත ත්‍රිභංග ඉරියව්වෙන් සිටගෙන සිටින ගනේෂ සිය පහළ දකුණතින් අක්ෂමාලාවකුත්, පහළ වමතින් සෙංකෝලයකුත් දරා සිටියි. ප්‍රතිමාවේ ඉහළ අත් යුගල කැඩී ගොසිනි. මෙහි ඔහු ජටාමකුටයක් හිසෙහි පැළඳ සිටින අතර, පූජනීය නාග හුයක් (නාගෝපබිත) ද පැළඳ සිටියි. ඔහුගේ හිසට පසුපසින් ත්‍රිපත්‍ර චෛත්‍ය මෝස්තරයක් දැකගත හැකි අතර, සහායකයන් දෙදෙනකු වරකා පූජා කරන අයුරුත්, පියාඹන විද්‍යාධරයන් මල් මාලා දරා සිටින අයුරුත් දැකගත හැක.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## සටහන්
## ආශ්‍රේයයන් 
#L. S.S. O’ Malley, Bengal District Gazetter Puri, Calcutta 1908, P. 
#M.M. Ganguly, Orissa and Her Remains, Calcutta, 1912, P. 269.
#N. K. Sahu (Ed), A History of Orissa, Vol. II, Delhi, 1980, P. 270.
#R. L. Mitra. The Antiquities of Orissa, Vol. II, Calcutta, 1963, P. 118-121.
ලාඛේස්වර ශිව දේවාලය

**ලාඛේස්වර ශිව දේවාලය** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පිහිටි හින්දු දේවාලයකි. ක්‍රි.ව. 13වන සියවසට අයත් මෙම දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි පැරණි නගරයේ ලිංගරාජ වෙළඳ සංකීර්ණයේ පසුපස ගංගා-යමුනා මාවතේ දකුණු පස ය. මෙය ලිංගරාජ දේවාලයට මීටර 70ක් ඊසාන දිගින් පිහිටි අතර, ගංගේස්වර සහ යමුනේස්වර ශිව දේවාලවලට මීටර 10ක් දකුණින් පිහිටා ඇත. දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. එකල මෙහි ගර්භගෘහයේ වන්දනාවට ලක්වූ ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වූයේ වෘත්තාකාර යෝනි ඵීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි. මෙය චන්ද්‍රසිලාවට මීටර 0.77ක් පහළින් පිහිටා ඇත.

## සම්ප්‍රදාය සහ පුරාවෘත්ත
මෙම දේවාලයේ ඓතිහාසික පසුබිම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රදේශවාසීහු විවිධ අදහස් දරති. මෙම දේවාලය ලවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ ගංගා-යමුනා සංගථනයේ සාමාජිකයන් විසිනි.

මෙය සප්තරථ සැලැස්මෙන් යුත් අතර, අනුරථ පාගය නෙළුම් මෝස්තරවලින් අලංකාර කො‍ට ඇත. ප්‍රදේශවාසීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම දේවාල ගංග රාජවංශය සමයට අයත් බවයි. ශිවරාත්‍රී, සංක්‍රාන්ති, චන්දන උත්සව්, කාර්තික-පූර්ණිම, ජලාභිෂේක ඇතුළු උත්සව ගණනාවක් මෙම දේවාලයේ සැමරීම සිදු කෙරේ. මෙම දේවාල පරිශ්‍රය මහජන රැස්වීම් සඳහා ද යොදා ගැනේ.

## භෞතික තොරතුරු 
මෙම දේවාලය උතුරින් ගංගා-යමුනා මාර්ගයෙන් ද, අනෙක් දිශා තුනෙන් පෞද්ගලික නිවාස ගොඩනැගිලිවලින් ද වටවී ඇත. දේවාලය නැගෙනිහරට මුහුණලා පිහිටයි.

වර්තමානයේ දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ දිග මීටර 11.80 x පළල මීටර 5.70 x උස මීටර 0.43ක් වන පහත් පිස්තයක ය. සැලැස්ම අතින් සප්තරථ සැලැස්මෙන් යුත් මෙම දේවාලයේ සතරැස් විමානයක් සහ අලුත්වැඩියා කළ පූර්ව ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇත. විමානයේ ක්ෂේත්‍රඵලය වර්ග මීටර 5.40ක් වන අතර, නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටි ද්වාර මණ්ඩපය මීටර 0.90කි. උච්චත්වය අතින් රේඛා දියුල් සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් මෙම දේවාලය බාදා, ගන්දි, මස්තක යන කොටස්වලින් යුත් අතර, එම කොටස්වල උස මීටර 13.05කි. බාදාව කොටස් පහකින් යුත් අතර, එහි උස  මීටර 3.55කි. පභාගයේ (මීටර 0.93) බොරදම් පහකින් යුත් අතර, තල ජංඝ (මීටර 0.83), බොරදම් තුනක් සහිත බන්ධනා (මීටර 0.27), උපර ජංඝ (මීටර 0.87), බොරදම් සතක් සහිත බරන්ද (මීටර 0.65) යන කොටස් ද දක්නට ලැ‍බේ. දේවාලයේ ගන්දි කොටස මීටර 6.00ක් උසැති ය. මස්තකය උසින් මීටර 3.50ක් වන අතර, එහි බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංග දක්නට ලැබේ.

## මෝස්තර අංග
පභාග‍ කොටසේ වූ රාහ නිකේතනයේ පාදම තාලගාර්වික රූ වලින් අලංකාර කො‍ට ඇත. රාහ නිකේතනය අසල භෝ මෝස්තර සහ ශෛලිගත චිත්‍ය මෝස්තර දැකගත හැක. මේ දෙපස ස්ත්‍රී රූ දෙකක් සහ ශංඛ දක්නට හැක. එයට ඉහළින් ගජක්‍රාන්ත දක්නට ලැබේ. බේකි විවරය තුළ ශෛවීය දේවතා රූ දක්නට ලැබේ. මෙහි උළවහු කුළුණු මෑතකාලීන නිර්මාණ වන අතර, ඒවායේ මෝස්තර දක්නට නොලැබේ. මෙහි ග්‍රහම් ස්තරය ද සරල ය.

## සංරක්ෂණ තත්ත්වය 
පියස්සේ සහ උපරිව්‍යූහයේ බිත්තිවල ඇති පළුදු වීම් හරහා වැසි ජලය කාන්දු වීම සිදු වේ. ගර්භගෘහයේ උතුරු බිත්තියේ ද මෙම පිපිරුම් දැකගත හැක. දේවාලයේ නිරිතදිග කෙළවරේ පාදා කොටස් ද අර්ධ වශයෙන් විනාශ වී ඇත.

## මේවාත් බලන්න 
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන්
ගංගේස්වර ශිව දේවාලය

**ගංගේස්වර ශිව දේවාලය** පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ ගංගා-යමුනා මාර්ගයේ (තාලබසාර් චෞක් සිට ගංගා-යමුන් දේවාලය තෙක් දිවෙන) වම් පස ය. මෙය ලිංගරාජ දේවාලයට මීටර 200ක් ඊසාන දිගින් ද, ලාඛේස්වර දේවාලයට මීටර 50ක් උතුරින් ද පිහිටා ඇත. එය සුබර්ණේස්වර දේවාලය මීටර 200ක් දකුණින් ද, ගෞරිසංකර් දේවාලයට මීටර 100ක් නැගෙනහිරින් ද පිහිටා ඇත.  දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටයි. මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි. ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙම දෙවොල පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ *ගංගා යමුනා* *සංගථන* නම් සංවිධානය විසිනි.

*ශිවරාත්‍රී*, චන්දන යාත්‍රා, කාර්තික පූර්ණිම සහ ජලාභිෂේක වැනි ආගමික චාරිත්‍ර මෙහි දී ඉටු කෙරේ. එසේම නූල් මංගල්‍යය, විවාහ මංගල්‍ය, විවාහ ගිවිස ගැනීම් වැනි විවිධ සමාජ කටයුතු ද මෙහි දී සිදු කෙරේ.

## පුරාවෘත්තය
*ඒකාම්‍ර ක්ෂේත්‍ර*යේ දී පාර්වතී දෙවඟන විසින් *කීර්ති* සහ *බාස* යන අසුරයන් විනාශ කළ බවත්, මෙම වීර ක්‍රියාවෙන් පසු ඇයට පිපාසයක් දැනුණු බවත් පැවසේ. ඇගේ පිපාසය සංසිඳුවීමට ශිව දෙවියන් සිය ත්‍රිශූලය පොළොවෙහි අනින ලද්දේ ය. එතැනින් දිය උල්පත්ක පැනනැගුණු අතර, එහි ජලය අභිෂේක කරවීම සඳහා ගංගා සහ යමුනා යන ගංගා දේවතාවියනට ආරාධනා කෙරිණි. ඔරිස්සාවේ ගංග පාලන සමයේ දී මෙම අවස්ථාව සිහිගැන්වීමට ගංගේස්වර සහ යමුනේස්වර දේවාල ඉදිරිකෙරිණි. කෙසේනමුත්, වර්තමානයේ දක්නට ඇති ස්මාරකය පසුකාලීනව අලුත්වැඩියා කළ එකක් බැව් පෙනේ. මේ බව පැරණි අමද්‍රව්‍ය අක්‍රමවත්ව හසුරුවා තිබීමෙන් පෙනී යයි. එසේම *ජංඝ* කොටසේ පසුකාලීන ප්‍රතිමා නිර්මාණ දැකගත හැක.

## ඉතිහාසය
මෙම දේවාලය ක්‍රි.ව. 13වන-14වන සියවසේ දී ගංගා පාලන සමයේ ඉදිවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙහි ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ සහ පිටත බිත්තියේ ඇති ප්‍රතිමා මේ සඳහා පාදක කොටගෙන ඇත.

## භෞතික තොරතුරු
මෙම දේවාලයේ *රේඛා දියුල්* ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ. දේවාලය දකුණු දෙසින් යමුනේස්වර දේවාලයෙන් ද, ඊසානදිගින් ගංගා-යමුනා ජලාශයෙන් ද සීමා වේ. නැගෙනහිර, පටහිර සහ උතුරු දිශාවලින් මෙම දේවාලයේ ප්‍රාකාරය වටා කුඹුරු යායවල් දක්නට ලැබේ. දේවාලයේ ප්‍රාකාරයට දකුණු දෙසින් ගංග-යමුනා මාවත දිවෙයි. දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත.

## ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
සැලැස්ම අතින් මෙම දේවාලය පංචරථ ස්වභාවයක් ගන්නා අතර, එහි සතරැස් විමානයක් සහ නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටි ද්වාර මණ්ඩපයක් දක්නට ලැබේ. විමානයේ බිම් ක්ෂේත්‍රඵලය වර්ග මීටර 3.35කි. ද්වාර මණ්ඩපය මීටර 0.25කි. උච්චත්වය අතින් රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් මෙහි *බාදා, ගන්දි* සහ *මස්තක* යන අංග දක්නට ලැබේ. මෙහි ඛුර යන අංගයේ සිට කලස තෙක් උස මීටර 8.00කි. බාදා කොටසේ උස මීටර 2.60ක් වන අර, එය සිරස් බෙදීම් පහකින් යුක්ත ය. මෙම අංග පහ නම් බොරදම් පහක් සහිත සරල පභාගය (මීටර 0.66), බොරදම් දෙකක් සහිත *තල ජංඝ* (මීටර 0.72), බොරදම් දෙකක් සහිත බන්ධනා (මීටර 0.40), *උපර ජංඝ* (මීටර 0.60) සහ මීටර 0.22ක් උසැති තනි බොරදමින් යුත් බරන්ද කොටසයි. බරන්දයට ඉහළින් පිහිටි ගන්දි කොටමේ උස මීටර 3.15කි. බරන්ද කොටස මධ්‍ය රාහයක් සහ එහි එක් එක් පැත්තේ වූ *අනුරථ* සහ *කණිකා පාග*වලින් සමන්විත ය. වක්‍රරේඛීය ශිඛර‍යක් වන රාහයේ කිසිදු මෝස්තරයක් දක්නට නොලැබේ. මස්තකය දර්ශීය ඔරිස්සා දේවාලවල දක්නට ලැබෙන *බේකි*, *ආම්ලක*, *ඛාපූරි* සහ *කලස* යන අංගවලින් යුත් අතර, එහි උස මීටර 2.25කි.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන්
පර්වාරිෂ් – කුච් ඛාට්ටී කුච් මීති

***පර්වාරිෂ් – කුච් ඛාට්ටී කුච් මීති / නායි උමාර් නායි චුනෞටි - පර්වාරිෂ් අග්ලා පාඩව්*** (සිංහල: *ඇතිදැඩි කිරීම - මඳක් කටුකයි මඳක් මිහිරියි* / නව යුගයේ නව කඩුලු - ඊළඟ මට්ටමට ඇතිදැඩි කිරීම) හෙවත් සරලව ***පර්වාරිෂ්*** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරාවකි. මෙය විකාශය වූයේ සෝනි එන්ටර්ටේන්මන්ට් ටෙලිවිෂන් ඉන්ඩියා සහ සෝනි එන්ටර්ටේන්මන්ට් ටෙලිවිෂන් ඒෂියා යන නාළිකා ඔස්සේ ය. මෙම රූපවාහිනී කතාමාලාව විකාශය ආරම්භ වූයේ 2011 නොවැම්බර් 21 දින වන අතර, විකාශය අවසන් වූයේ 2013 අගෝස්තු 14 දින ය. මෙම කතාමාලාවෙන් නිරූපණය වන්නේ දරුවන් හදා වඩා ගැනීමට වෙහෙසෙන පවුල් පිළිබඳව ය. මෙහි කථා පුවත මගින් පවුල්වල ජීවිත, සදාචාර ධර්ම සහ චාරිත්‍ර කෙරෙහි අවධානය යොමුකොට ඇත. ස්වේතා තිවාරි, රූපාලි ගංගුලි, විවේක් මුෂ්රාන් සහ විශාල් සිං යන නළු නිළි පිරිස විසිනි.

මෙම කතාමාලාව දෙමළ බසින් හඬ කවා ***නිලවේ මලරේ*** යන තේමාව ඔස්සේ ඉන්දියාවේ රාජ් ටීවී නාළිකාවෙන් විකාශය කෙරිණි. දෙමළ බසින් හඬකවන ලද *නිලවේ මලරේ* කතාමාලාව සිංහල උපසිරැසි සහිතව ශ්‍රී ලංකාව තුළ නේත්‍රා ටීවී නාළිකාව ඔස්සේ ද විකාශය විය.

2015 මැයි මස නිවේදනය කෙරුණේ මෙම කතාමාලාව දෙවන අදියරක් ද සමගින් යළි නිර්මාණය වන බවයි. 2015 සැප්තැම්බර් මස නිවේදනය කෙරුණේ මෙම දෙවන අදියර සඳහා සංගීතා ඝෝෂ්, සංදීප් බාස්වානා, විනයි ජයින් සහ ගෞතමී කපූර් වැනි නළු නිළියන් රංගන දායකත්වය ලබා දෙන බවයි. 2015 නොවැම්බර් 23 දින සිට මෙහි දෙවන අදියර විකාශය වීම ඇරඹිණි.

## කථා සාරංශය
*පර්වාරිෂ්* කතාමාලාව ප්‍රධාන වශයෙන්ම ගෙතී ඇත්තේ ඥාතී පවුල් දෙකක් වන අලුවාලියාවරුන් සහ අහූජාවරුන් වටා ය. 
**හොඳම ළමා කලා ශිල්පිණිය - ආන්චල් මුන්ජාල් 
** හොඳම චරිත නිරූපණ වෘන්දය

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
* *පර්වාරිෂ්* සඳහා SET ඒෂියාහි වෙබ්අඩවිය
මහා යුදෙව් සංහාරය

**මහා යුදෙව් සංහාරය** යනු ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්ගේ නාසි ජර්මනිය විසින් සහ එහි සහයෝගකරුවන් විසින් යුදෙව්වන් මිලියන හයක් පමණ මරා දැමුණු වර්ග සංහාරයකි. ප්‍රධාන වශයෙන් අවුෂ්විට්ස්-බර්කනෝ, ට්‍රෙබ්ලින්කා, බෙල්සෙක්, සොබිබෝර් සහ චෙල්ම්නෝ නමැති සමූලනාශක කඳවුරු වලදී වෙඩි තැබීමෙන් හෝ විෂ වායු ආඝ්‍රහනය කරවීමෙන් ඝාතන සිදු කෙරුනි. 

යුදෙව්වන්ට අමතරව නාසිවාදීන් විසින් පහත් යැයි සළකන ලද ස්ලාව් ජාතිකයින්, කොමියුනිස්ට්වාදීන්, රෝමා (ජිප්සී) ජනතාව, ආබාධිත පුද්ගලයින්, සමලිංගිකයන් සහ යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන් මිලියන ගණනක් ද මරණයට පත් කෙරුනි. 

ප්‍රවර්ගය:මහා යුදෙව් සංහාරය

## පාරිභාෂිතය සහ විෂය පථය 
Localized exception with key rest-parsoid-error
අයිසීසී කාන්තා විස්සයි20 ලෝක කුසලානය

The '''ICC Women's World Twenty20''' is the biannual international championship for women's Twenty20 International cricket. The event is organised by the sport's governing body, the International Cricket Council (ICC), with the first edition being held in England in 2009. For the first three tournaments, there were eight participants, but this number has been raised to ten from the 2014 edition onwards. At each tournament, a set number of teams qualify automatically, with the remaining teams determined by the World Twenty20 Qualifier. Australia are the most successful team at the World Twenty20, having won three tournaments, while the most recent tournament in 2016 was won by the West Indies.

## සුදුසුකම් ලබන ආකාරය 
Qualification is determined by the ICC Women's Twenty20 international rankings and a qualification event, the Women's World Twenty20 Qualifier. Until 2014, six teams were determined by the top six teams of the ICC Women's Twenty20 International rankings at the time of the draw and the remaining two places determined by a qualification process.  For the 2014 tournament, six places are determined by the top eight teams of the ICC Women's T20I rankings, with the host country and three qualifiers joining them in the finals.

## තරගාවලි සාරාංශය
ස්වුයිඩ්ඩොයිෂෙ සයිටුං

***ස්වුයිඩ්ඩොයිෂෙ සයිටුං***  (ජර්මානු බසින් දකුණු ජර්මානු පුවත්පත යන අරුතැති) යනු, බැවේරියාවෙහි, මියුනික්හී ප්‍රකාශයට පත්කෙරෙන,  එනම් ජර්මනිය තුල දෙවන ලෝක යුද්ධය අවසන් වී මාස පහකට පසුව, බැවේරියාවෙහි එ.ජ. හමුදා පරිපාලනයෙහි වරපතක් ලැබූ පළමුවන පුවත්පත *SZ* විය. පළමුවන නිකුතුව එදිනම සවස ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු අතර, *මයින් කම්ප්ෆ්* මුද්‍රණය කිරීමට භාවිතා කෙරුණු මුද්‍රණ යන්ත්‍රයන්ම යළි-සකස්කිරීමෙන් එය මුද්‍රණය කෙරුණු බව සිතනු ලැබෙයි.

## ආශ්‍රිත
ටෘකු ජනයා

**ටෘකු** (, මෙය **Taroko** ලෙස ද රෝමානුකෘත කෙරේ) ජනයා යනුවේන හැඳින්වෙන්නේ ස්වදේශික තායිවාන ජන කොට්ඨාසයකි. තායිවානයේ ටෘකුවරුන් වාසය කරන ප්‍රදේශය තරෝකෝ ලෙස හැඳින්වේ. 2004 ජනවාරි 15 සිට විධායක යුවාන්, චීන සමූහාණ්ඩුව විසින් ටෘකු ජනයාව නිල වශයෙන් පිළිගැනීම ලබා දී ඇත. මෙම පිළිගැනීම ලද තායිවානයේ 12වන ආදිවාසී කණ්ඩායම ටෘකු ජනයා වේ.

මින් පෙර, ටෘකු සහ සීදික් යන ජන කොට්ඨාස දෙක අතායල් කාණ්ඩයට වර්ග කොට තිබිණි. **ටෘකු ජනයා** "නාම පරිශෝධන" ව්‍යාපාරයක දී තමන්ට වෙනස්ම තත්ත්වයක් ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ.

1914 ටෘකු යුද්ධයේ දී ටෘකුවරුන් ජපනුන්ට එරෙහිව සටන් වැදී ඇත.

## මේවාත් බලන්න
*ටෘකු භාෂාව
*මෝනා රුදාඕ
*වුෂේ සිද්ධිය

## ආශ්‍රේයයන්
සාරෝආ ජනයා

**සාරෝආ** () හෙවත් '''හ්ලා'අලුවා''' () ලෙස හැඳින්වෙන්නේ මධ්‍යම දකුණු තායිවානයේ ස්වදේශික ජන කොට්ඨාසයකි. මොවුහු කාඕහ්සියුංහි ටාඕයුවාන් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි ටාඕයුවාන් සහ ගාඕජොං යන ගම්මාන දෙකෙහි ජීවත් වෙති.

2014 ජූනි 26 දින හ්ලා'අලුවා යන නාමය ‍යටතේ මෙම ජන කොට්ඨාසය තායිවාන රජයේ නිල පිළිගැනීම ලැබූහ.

## මේවාත් බලන්න
* සාරෝආ භාෂාව
* තායිවාන ආදිවාසීන්

## ආශ්‍රේයයන්
බසායි ජනයා

**බසායි** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ තායිවානයේ ආදිවාසී ජන කොට්ඨාසයකි. ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන් බසායි භාෂාව හසුරුවා ඇත.

## මේවාත් බලන්න
*ෆෝර්මෝසානු භාෂා
*තායිවාන ආදිවාසීන්
බබුසා ජනයා

**බබුසා** () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ තායිවාන ආදිවාසී ජන කොට්ඨාසයකි. මොවුහු ප්‍රධාන වශයෙන්ම චංහුවා ප්‍රාන්තය සහ තායිවානයේ මධ්‍ය ද්‍රෝණියේ බටහිර කොටසේ ජීවත් වෙති.

## මේවාත් බලන්න
*බබුසා භාෂාව
*මිද්දග් රාජධානිය
හොආන්යා ජනයා

**හොආන්යා** () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ තායිවාන ආදිවාසී ජන කොට්ඨාසයකි. මොවුහු ප්‍රධාන වශයෙන්ම චංහුවා ප්‍රාන්තය, චියායි නගරය, නන්ටෞ ප්‍රාන්තය, සහ තායිනන් නගරය අසල ජීවත් වෙති.

මොවුන්ගේ භාෂාව වන හොආන්යා වර්තමානය වන විට නෂ්ට වී ඇත.

## මේවාත් බලන්න 
*‍හොආන්යා භාෂාව
*මිද්දග් රාජධානිය

## ආශ්‍රේයයන්
කනකනවු ජනයා

**කනකනවු** () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මධ්‍යම දකුණු තායිවානයේ වෙසෙන ස්වදේශික ජන කොට්ඨාසයකි. මොවුන් තායිවානයේ කාඕහ්සියුං  නගරයේ නමාසියා දිස්ත්‍රික්කයේ මංගා සහ ටකනුවා යන ගම්මාන දෙකෙහි ජීවත් වේ (සෙයිටෞන් සහ ටෙං 2014).

## ඉතිහාසය
2014 ජූනි 26 දින රජය විසින් කනකනවුවරුන් 16වන තායිවාන ස්වදේශික ජන කොට්ඨාසය ලෙස පිළිගැනීම ලබාදෙන ලදී.

## මේවාත් බලන්න
*කනකනවු භාෂාව
*තායිවාන ආදිවාසීන්

## ආශ්‍රේයයන්
සයිසියාත් ජනයා

**සයිසියාත්** (; "සැබෑ ජනයා") හෙවත් **සයිසියාට්** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ තායිවානයේ ස්වදේශික ජන කොට්ඨාසයකි. 2000 වර්ෂයේ දී සයිසියාත්වරුන් සංඛ්‍යාව 5,311ක් විය. මෙය ආසන්න වශයෙන් තායිවානයේ සමස්ත ස්වදේශික ජන ගහනයෙන් 1.3%ක් පමණ වේ. ඒ අනුව ඔවුන් රටේ කුඩාම ආදිවාසී ජන කොට්ඨාසය වේ. සයිසියාත් ජනයා බටහිර තායිවානයේ දිවිගෙවන අතර, හ්සින්චු ප්‍රාන්තය සහ මියාඕලි ප්‍රාන්තවල සීමා අතිපිහිත වන ප්‍රදේශයේ මොවුන් දැකගත හැක. මෙම ජනයා උතුරු ශාඛාව (කඳුකර හ්සින්චු ප්‍රදේශයේ වුෆොං) සහ දකුණු ශාඛාව (මියාඕලි උස්බිම්වල නන්යා සහ ෂිතාන්) ලෙස ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙකකට බෙදෙන අතර, ඔවුනට අනන්‍ය උපභාෂා ද දක්නට ලැබේ. මොවුන්ගේ භාෂාව සයිසියාත් ලෙස හැඳින්වේ.

## ‍නම්
සයිසියාත් යන්න ඇතැම් අවස්ථාවල දී **සයිසෙත්**, **සෙයිසිරාත්**, **සයිටේ**, **සයිසියාට්**, **සයිසියෙට්**, **සයිසිරාට්**, **සයිස්‍යෙට්**, **සයිස්යෙත්**, **අමුතෞරා**, හෝ **බෞයොක්** ලෙස ද හඳුන්වනු දැකිය හැක.

## මේවාත් බලන්න
* සයිසියාත් ජනශ්‍රැති කෞතුකාගාරය
* තායිවානයේ ඉතිහාසය
* කොරෝ-පොක්-ගුරු
* පස්-ත'ආයි
* ෂැන්යුඒ

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
* බීබීසී පුවත්: තායිවාන‍යේ සයිසියාත් ආදිවාසීහු පස්-ත’ආයි චාරිත්‍රය ජීවමානව ඉටුකරති
රජත් ටෝකස්

**රජත් ටෝකස්** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු රූපවාහිනී නළුවෙකි. ඔහු ප්‍රධාන වශයෙන්ම ප්‍රකට වූයේ රූපවාහිනී ඓතිහාසික නාට්‍ය සඳහා ඔහු දැක්වූ රංගන දායකත්වය හේතුවෙනි. පළමුව ඔහු *ධාර්ති කා වීර් යෝධ පෘථිවිරාජ් චෞහාන්* රූපවාහිනී කතාමාලාවේ පෘථිවිරාජ් චෞහාන්ගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය. අනතුරුව *ජෝධා අක්බර්* කතාමාලාවේ අක්බර් අධිරාජයාගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය. වඩාත් මෑතක දී ඔහු විසින් *චන්ද්‍ර නන්දිනී* රූපවාහිනී කතාමාලාවේ චන්ද්‍රගුප්ත මෞර්ය චරිතය නිරූපණය කොට තිබේ.

## මුල්කාලීන දිවිය
රජත් ටෝකස් දිල්ලියේ ආර්. කේ. පුරම්හි හෝප් හෝල් පදනමේ පාසලෙහි අධ්‍යාපනය හදාරා ඇත.

2015 ජනවාරි මස, රජත් වේදිකා රංගන ශිල්පිනියක වන ශ්‍රීස්ති නායියර් සමග විවාහ විය.

## වෘත්තිය
රජත් සිය රූපවාහිනී රංගන වෘත්තිය ආරම්භ කළේ ඩීඩී නැෂනල් නාළිකාවේ *බොංගෝ* නම් වැඩස‍ටහනෙනි. ඔහු විසින් එහි දී අශූ නැමැති චරිතය නිරූපණය කරන ලදී. මීට අමතරව ඔහු විසින් ලයිට්හවුස් ෆෝ චිල්ඩ්‍රන්, ජාදුයි චිරාග්, තරංග්, යේ හවායාන් වැනි වැඩසටහන් ගණනාවකට රංගන දායකත්වය සපයා ඇත. අනතුරුව 2005දී සිය පියා සමග මුම්බායි වෙත පැමිණි ටෝකස් හට ඔහුගේ පළමු චරිතය හිමි විය. මෙහි දී ඔහු විසින් *සායි බාබා* රූපවාහිනී කතාමාලවේ සායි බාබාගේ සොහොයුරා වූ තන්ත්‍යාගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලදී.

2006දී සාගර් ආට්ස් ආයතනය විසින් ඔහුව *ධාර්ති කා වීර් යෝධ පෘථිවිරාජ් චෞහාන්* රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ලාබාල පෘථිවිරාජ් චෞහාන්ගේ චරිතය සඳහා තෝරාගන්නා ලදී. මෙය රජත්ගේ පළමු ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය විය. මෙම චරිතය නිරූපණය වෙනුවෙන් ඔහු සම්මාන කිහිපයක් හිමි කරග්තතේ ය. එහි දී 2007 ඉන්දියානු ටෙල්ලි සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම නළුවාට හිමි සම්මානය හිමි වූ අතර, ඔහුට සහ මුග්ධා චපේකාර්හට 2007 ස්ටාර් පරිවාර් සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම යෝග්‍ය ජෝඩි සම්මානය හිමි විය. මුලින් ඔහුගේ චරිතය කථාංග 3-5 දක්වා පමණක් යොදා ගැනීමට තීරණය වී තිබුණත්, ඔහුගේ රංගන ප්‍රතිභාව සහ ලද ජනප්‍රියත්වය හේතුවෙන් කථාංග 200ක පමණ චරිත නිරූපණයට ඔහුට සිදු විය.

2008දී ඔහු තවත් දැවැන්ත නිර්මාණයක් වූ *ධරම් වීර්* සමග සම්බන්ධ විය. මෙහි දී ඔහු වීර් නම් චරිතය නිරූපණය කළේ ය. මෙම කතාමාලාවේ ද ඔහුගේ රංගනය ජනාදරයට පාත්‍ර විය.

2010දී, ඒක්තා කපූර් විසින් ඇගේ *තේරේ ලියේ* කතාමාලාවේ සමාන්තර ප්‍රධාන චරිතයක් සඳහා ටෝකස්ව තෝරාගන්නා ලදී. මෙහි දී ඔහු රොබින්දෝ ගංගුලි නම් චරිතය නිරූපණය කළේ ය. පසුව ඔහු *බන්දිනි* සහ *‍ෆියර් ෆයිල්ස්: දාර් කි සච්චි තස්විරේන්* යන කතාමාලාවල කථාංගික චරිත නිරූපණය කළේ ය.

2012දී, කපුර් විසින් නැවත වරක් ටෝකස්ව ඇගේ *ජෝධා අක්බර්* සෝප් ඔපෙරාවේ  අක්බර් අධිරාජයාගේ චරිතය නිරූපණයට යොදාගන්නා ලදී. fමෙම චරිතය නිරූපණය වෙනුවෙන් ඔහු හිමි සම්මානයත්, *මාලා නාට්‍යයක හොඳම නළුවා සඳහා ස්ටාර් ගිල්ඩ් සම්මානය*, *ප්‍රධාන චරිතයක හොඳම නළුවා සඳහා බොරෝප්ලස් ස්වර්ණ සම්මානය (විචාරක)*, සහ *ප්‍රධාන චරිතයක හොඳම නළුවා සඳහා ඉන්දියානු ටෙල්ලි සම්මානය* යන සම්මාන හිමි කරගන්නට සමත් විය. මෑතක දී ඔහු විසින් කලර්ස් ටීවී නාළිකාවෙන් විකාශය වූ *නාගින්*ට කතාමාලාවේ කබීර් (ඉච්ඡාධාරී මුගටියා) නම් චරිතය නිරූපණය කරන ලදී.

## නිර්මාණ දායකත්වය
## සම්මාන
## ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:21 වන සියවස තුළ ඉන්දියානු නළුවෝ

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නළුවෝ

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා නළුවෝ
මහම් අංගා

ගේ විවාහය; *අක්බර්නාම* 1590-1595. අක්බර්ට මඳක් පහළින් අසුන්ගෙන සිටීම තුළින් රාජ මාලිගය තුළ මහම් අංගාට හිමිව තිබූ තත්ත්වය පැහැදිළි වේ.]]
; මෙය ඔහුගේ මව වූ මහම් අංගාගේ ද සොහොන ලෙස භාවිතා විය. මෙහ්රෞලි, දිල්ලි.]]
වට මුහුණලා ඉදිකොට තිබේ.]]
**මහම් අංගා** (මරණය 1562) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මූඝල් අධිරාජ අක්බර්ගේ කිරි මවයි. බොහෝ අවස්ථාවල ඇය ඔහුගේ හදාගත් මව ලෙස ද සැලකෙන්නේ, අක්බර්ගේ ළමා අවධියේ බොහෝ අවස්ථාවල ඔහුගේ සැබෑ මව වූ හමීඩා බානු බෙගම් රාජ්‍යයෙන් බැහැරව වාසය කිරීමයි. එකල ඔහුගේ පියා වූ හුමායුන්ව පිටුවහල් කොට තිබිණි. මේ නිසා මහම් අංගා ළමා අක්බර් තමන්ගේම දරුවකු මෙන් හදාවඩා ගත්තා ය. 1560දී බයිරම් ඛාන්ව ඉවත් කළ සමයේ සිට 1562 අක්බර් පූර්ණ බලය හිමි කරගන්නා තෙක්, එනම් ඇගේ මරණයට මඳ කලකට පෙර දක්වා මූඝල් අධිරාජ්‍යයේ සැබෑ අනුරාජයා වූයේ ඇයයි.

ඇතැම් ඉතිහාසඥයින් විසින් මෙම යුගය "යට ගවුම් ආණ්ඩු සමයයක්" ලෙස හඳුන්වන්නේ බයිරම් ඛාන්ගේ මරණින් පසු 'හදාගත් මවගේ කණ්ඩායම' විසින් අක්බර්ව රූකඩා පාලකයකු ලෙස තබා ගැනීමට උත්සාහ ගත් නිසායි. විකල්ප මතයක් වන්නේ රාජ්‍යාධිකාරී සමය බයිරම් ඛාන්ගේ පාලන සමයයට තරම් පීඩාකාරී නොවූ බවයි. එසේම 1564-7 අතර කාලයේ අක්බර්ගේ උස්බෙක් වංශවතුන්ගේ කැරැල්ල මෙන් මෙම පාලන සමය නිමාවන විට විශාල හානියක් ද ඇති වූයේ නැත.

මහම් අංගා යනු ආදම් ඛාන්ගේ මෑණියන් ය. අක්බර්ගේ හදාගත් සොයුරා වූ ආදම්, අක්බර්ගේ ප්‍රියතම සෙන්පතියකු වූ ෂම්ස්-උද්-දීන්, අතාගා ඛාන් ඝාතනය කිරීම හේතුවෙන් දරුණු ලෙස මරණ දඬුවමට ලක්කෙරුණේ තරුණ අධිරාජයාගේ අතින්ම ය. 1562 මැයි මස සිදුවූ මෙම මරණ දඬුවම ඇයට බෙහෙවින් බලපෑවේ ය. මෙම පුවත ඇයට සැලසූ විට ඇය විසින් අක්බර්ට *ඔබ එය නිවැරදිව සිදු කළා* යැයි පැවසූ බව ප්‍රකට ය. නමුත් ඉන් මඳ කලකට පසු ඇය ද මරණයට පත් විය.

ඇගේ සොහොන්ගැබ සහ ඇගේ පුත්‍රයාගේ සොහොන්ගැබ ආදම් ඛාන්ගේ සොහොන්ගැබ ලෙස ප්‍රචලිත ය. මෙය අක්බර් විසින් ඉදිකරන ලද්දකි. මෙහි ඇති වංකගිරියක ස්වභාවය ගත් ව්‍යූහය නිසා එය *භූල්-බුලයියාන්* ලෙස ජනයා අතර ප්‍රසිද්ධ විය. මෙය පිහිටියේ මෙහ්රෞලියේ කුතුබ් මිනාරයට උතුරු දෙසිනි.

## ඛයිරුල් මනාසිල්
ක්‍රි.ව. 1561දී මහම් අංගා විසින් 'ඛයිරුල් මනාසිල්' නැමැති මස්ජිදයක් ඉදිකොට ඇත. මූඝල් ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය අනුව නිර්මිත මෙය පසුකලෙක *මදර්සා*වක් ලෙස භාවිතයට ගැනිණි. වර්තමානයේ මෙම මස්ජිදය දිල්ලියේ පුරාණා ක්විලාහි මථුරා මාර්ගයේ ෂේර් ෂා දොරටුවට ගිනිකොන දෙසින් පිහිටා ඇත.

දඩයමේ නිරතවී පැමිණ නිසාමුද්දීන් දර්ගා වෙත ගමන් කරමින් සිටි අක්බර්ව මරන්නට තැත් කළේ ඇගේ යටතේ සිටි වහලකු විසිනි. නමුත් ඔහු විදි ඊතලය වැදුණේ රජුගේ පරිවාර සෙබලකුට ය.

## පවුල් දිවිය
මහම් අංගා යනු බාබර්ගේ භාර්යාව වූ මුබ්රිකා බෙගම්ගේ දියණියකි. අංගා හට පුත්‍රයින් සිව්දෙනකු සහ එක් දියණියක විය. ඔවුන් නම් ආදම් ඛාන්, මුස්තාෆ් ඛාන්, ෂාම්ෂෙද් ඛාන් සහ මූනිම් ඛාන් ය. ඇගේ දියණියව හුමායුන්හට විවාහ කරදෙන ලදී.

## ආශ්‍රේයයන්
* *Mughal Architecture of Delhi : A Study of Mosques and Tombs* (1556-1627 A.D.), by Praduman K. Sharma, Sundeep, 2001, ISBN 81-7574-094-9. *Chapter 4*.
* B.V. Bhavan 'The Mughal Empire' (Bombay 1974) *The Cambridge History of India* v.4 Abu'l Fazl 'Akbarnama' Badauni.
ට්සෞ ජනයා

**ට්සෞ** () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මධ්‍යම දකුණු තායිවානයේ ස්ව‍දේශික ජන කොට්ඨාසයකි. මොවුන් ඔස්ට්‍රොනේසියානු ජන කොට්ඨාසයක් වේ. මොවුන් චීන සමූහාණ්ඩුවේ පරිපාලන ස්ථිතීන් තුනක් වන නන්ටෞ ප්‍රාන්තය, චියායි ප්‍රාන්තය සහ කාඕහ්සියුං ප්‍රාන්තය තුළ ව්‍යාප්ත වී ඇත.

ඇතැම් අවස්ථාවල දී මොවුන් සන් මූන් විලේ තාඕ ජනයා සමග වරදවා හඳුනා‍ ගැනෙයි. 2000 වර්ෂයේ දී ට්සෞ ජනගහනය 6,169ක් විය. මෙය තායිවානයේ මුළු ස්වදේශික ජනගහනයෙන් 1.6%ක් පමණ වේ. ඒ අනුව මෙය එරට හත්වන විශාලතම ස්වදේශික ජන වර්ගය වේ.

## ප්‍රකට ට්සෞවරු
* ‍ෆ්‍රැන්චෙස්කා කාඕ, නිළියක, ගායිකාවක සහ රූපවාහිනී නිවේදිකාවකි.
* ටෑං ලැන්හුවා (湯蘭花), තායිවාන ගායිකාවක සහ නිළියකි. ඇගේ ස්වදේශික නාමය වන්නේ **යුරුනානා දනීව්** යන්නයි.
* ටිබුසුන්ගු 'ඉ වයායානා, ස්වදේශික ජනතා කවුන්සිලයේ නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයායි.

## මේවාත් බලන්න
* ට්සෞ භාෂාව
* තායිවාන ආදිවාසීන්

## ආශ්‍රේයයන්
සෙල්ජුක් බදාම රූ

ඇති බදාමවලින් තැනූ රාජකීය සෙල්ජුක් රුවක්. මෙම රුව 12වන සියවසේ සෙල්ජුක් මාලිගයක බිත්ති සැරසිල්ලක් ලෙස භාවිතා වන්නට ඇත.]]
**සෙල්ජුක් බදාම රූ** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ සෙල්ජුක්වරුන්ගේ ප්‍රදේශයන් හමුවූ බදාම රූප විශේෂයකි. ක්‍රි.ව. 11වන සිට 13වන සියවස දක්වා සෙල්ජුක් අධිරාජ්‍යයේ ස්වර්ණමය යුගයේ දී නිර්මාණය වී ඇත. මෙම රූප සෙල්ජුක් මාලිගාවල ඇතුළත බිත්ති සහ බිතු කැටයම් අලංකාර කිරීමට භාවිතා වූ අතර, බදාම සැරසිලි මගින් බිත්ති ආවරණය කිරීම සිදු විය. මෙම රූ තද පැහැයෙන් වර්ණ ගන්වන ලද අතර, බොහෝ අවස්ථාවල රන් ආලේප කිරීම ද සිදු විය. මෙමගින් රාජකීය රූ නිරූපණය වන අතර, බලයේ අධිකාරීත්වයේ සංකේතයක් ලෙස මේවා සැලකේ.

## සෙල්ජුක් ඉස්ලාමික කලාව
සෙල්ජුක්වරුන් යනු මධ්‍ය ආසියානු සංචාරක ගෝත්‍රික සම්භවයක් සහිත තුර්කික රාජවංශයකි. දණ්ඩනකාන්හි සටනින් ඝස්නවිද්වරුන්ව සහ බුයිද් රාජවංශය පරාජය කිරීමෙන් පසුව, ඔවුහු නැගෙනහිර ආසියානු ලෝකයේ නව පාලකයන් බවට පත් වූහ. මෙම වියග්‍රහණයන්ගෙන් පසු, සෙල්ජුක්වරු තමන් අබ්බාසිද් කාලිෆේටයේ සහ සුන්නි ඉස්ලාමයේ නව අනුග්‍රාහකයන් ලෙස ප්‍රකාශ කරන්නට වූහ. සියවසකින් අර්ධයක පමණ කාලයක් තුළ දී, සෙල්ජුක්වරුන් විශාල අධිරාජ්‍යයක් ගොඩනැගීමට සමත්වූ අතර එයට ඉරානය, ඉරාකය සහ ඇනටෝලියාවෙන් වැඩි ප්‍රදේශයක් ඇතුළත් විය. සෙල්ජුක්වරුන් යටතේ ඉරානය සංස්කෘතික අතින් සමෘද්ධිමත්භාවයක් ලැබී ය. ගෘහිනර්මාණ සහ කලා නිර්මාණ බොහෝමයක් මෙම යුගයේ නිර්මාණය වූ අතර, මෙම ප්‍රදේශයේ පසුකාලීන කලාත්මක සංවර්ධනය කෙරෙහි එය බෙහෙවින් ඉවහල් විය.

සෙරමික් කලාව සැලකූ විට, යටිඔපය සහිත අලංකාර මෝස්තර නිර්මාණය වූ අතර, දීප්තිමත් මෝස්තර සහ බහුවර්ණ සිතුවම්කරණය එහි දී කැපීපෙනිණි. රිදී සහ රන් ගිල්ලවීම මගින් ලෝහ භාණ්ඩ ද අලංකාර කෙරිණි. සෙල්ජුක්වරු සතුන්, මිනිසුන් සහ ස්ත්‍රීන් නිරූපිත බොහෝ සැරසිලි අංග නිර්මාණය කළහ. මෙලෙස මනුෂ්‍යත්වාරෝපිත රූ මුස්ලිම් සංස්කෘතිය තුළ තවදුරටත් විරළ නොවී ය. එහි දී මස්ජිද වැනි ශුද්ධ වූ ස්ථාන සංකේතාත්මකව නිරූපණය දැඩිව තහනම් විය. නමුත් ලෞකික ස්ථානවල රූප බහුලව දැකගත හැකි විය. මේවා රතු, නිල්, කළු වැනි දීප්තිමත් වර්ණවලින් වර්ණ ගන්වා ඇති අතර, රන් ආලේප කොට ඇත. මෙම රූ මාලිගාවල අඳුරු කාමරවල නිර්මාණය කොට තිබීමෙන් පෙනී‍යන්නේ ඒවා හැකිතරම් ප්‍රදර්ශනය නොවන පරිදි තැබීමට අවශ්‍ය වූ බවයි.

මෙම රූ බලයේ සංකේතයක් ලෙස සැලකේ. රාජකීය මාලිගාවල නම් මේවා අධිරාජ්‍යයේ බලය සංකේතවත් කළේ ය. රාජකීය සෙබලුන්, රාජකීය අමාත්‍යවරුන්, රාජ සභීකයන් හෝ අමීර්වරුන් එහි දී නිරූපණය කෙරිණි. සෙබලුන් අසිපත් දරාසිටිනු නිරූපිත ය. ඔවුහු වර්ණවත් දිගු කබා, කලිසම්, ටිරාස් පටි සහ දිගු උස් සපත්තු පැළඳ සිටිති. රාජකීය රූවල නම් කිරුළු නිරූපණය කොට ඇත. නිව් යෝක්හි මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ ඇති රූ දෙකක කිරුළු දක්නට ලැබෙන අතර, ඉන් එක් අයෙක් පියාපත් සහිත කිරුළක් පැළඳ සිටියි. මෙය අධිකාරීත්වය හඟවන පුරාතන සංකේතයක් වන අතර එම සංකේතය පළමුවරට 3වන සියවසේ සැසේනියානු කාසිවල දක්නට ලැබේ. සියලු සේලජුක් බදාම රූපවල රවුම් මුහුණු දර්ශීය උසැති ක්මමුල් ඇට සහ ආමන්ඩ් හැඩැති අස්වලින් යුක්ත ය. මෙම ලක්ෂණය තුර්කික සඳ මුහුණු යනුවෙන් හැඳින්වෙන් අතර එය තුර්කි සහ මොංගෝල ජනවර්ගවල දක්නට ලැබෙන ලක්ෂණයකි. මෙම බදාම රූ මගින් සාමාන්‍යයෙන් කිසියම් සිදුවීමක් නිරූපණය කරන අතර, එම රූ සවිකෙරුණු මාලිගා‍වේ අදාළ කුටිවල සිදුවන සැබෑ උත්සව එමගින් නිරූපණය විය හැක.

## ආශ්‍රේයයන්
## උද්ධෘත කෘති
*
*

## බාහිර සබැඳි
*
කලාබුබු

**කලාබුබු** හෙවත් ඇතැම් අවස්ථාවන්හි දී **කලා බුබු** යුනවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දුනීසියාවේ උතුරු සුමාත්‍රාහි දකුණු නියාස්හි ජන කොට්ඨාසයේ සෙබලුන් විසින් පළඳිනු ලබන දැඩි වෘත්තාකාර ගෙල ‍පළඳනාවකි. කලාබුබු මගින් රණකාමයේ ජයග්‍රහණය සහ වීරත්වය සංකේතවත් කෙරේ. කලාබුබු මාලයක් පැළඳීමෙන් පළඳින්නා අනතුරුවලින් ආර්කෂා වන බව පැවසේ. කලාබුබු යන්න "හිස් දඩයම්කරුගේ ගෙල පළඳනාව" ලෙස ද ජනප්‍රියත්වයට පත්ව ඇත; ඓතිහාසිකව සතුරු ගෝත්‍රිකයන්ගේ හිස ගසා දැමූ තැනැත්තන්ට පමණක් කලාබුබු පැළඳීමට අවසර හිමි විය.

## ස්වරූපය සහ නිර්මාණය
කලාබුබු වෘත්තාකාර ස්වරූපයක් ගන්නා අතර, එහි විෂ්කම්භය  සිට  දක්වා අතරමැදි අගයයක් ගනියි. කලාබුබුහි ඝනකම ඒකාකාර නොවන අතර, එහි මධ්‍ය කොටස පුළුල් ය. අනතුරුව දෙපස අන්ත කරා ළඟාවත්ම එය ක්‍රමිකව කුඩා වන්නට පටන් ගනියි. දෙපස කෙටි අන්ත දෙක පිත්තල හෝ කලාතුරකින් රන් යොදා තැනූ මඬලකින් සම්බන්ධ කෙරේ. කලාබුබුහි ඇතුළත රාමුව නිර්මාණය කරනු ලබන්නේ යකඩ හෝ පිත්තල කම්බියක් යොදා ගෙන ය. මෙහි කෙළවර ගැට ගසා ඇත. මෙහි කෙළවර ඇති ගැට ගැසීම ද මඬලක හැඩය ගනියි. මඬලාකාර හැඩය ගත් පොල් කටු කැබලි (ඇතැම් අවස්ථාවල දී කැස්බෑ ලෙලි ද භාවිතා වේ) ඇතුළත පිත්තල කම්බිය වටා සවි කිරීම සිදු වේ. මුදුවේ ඉදිරිපස මැද පෙදෙසේ දී මෙම තැටි වඩා විශාලව කපනු ලබන අතර, කළෙවරෙහි වූ තැටි වඩා කුඩා ය. අනුතරුව මෙම තැටි (මඬලාකාර) කැබලි එකට තද කොට, එයට සම්පූර්ණයෙන්ම සුමුදු පෘෂ්ඨයක් ලැබෙන තෙක් වැලි යොසා ඔප මට්ටම් කරනු ලැබේ. අවසානයේ ඒවා කළු පැහැයෙන් වර්ණ ගැන්වීම සිදු වේ. 

කලාබුබුහි ඇතුළත පිත්තල රාමුව මගින් නියාස් පුරාණෝක්තිවේදයේ එන මහා රත්රන් සර්පයා සංකේතවත් කෙරේ. 

## සංකේතය
කලාබුබු පළඳනාව ගෝත්‍රික යුධ කටයුතු සහ හිස් දඩයම් (*මන්ගයිබිනු*) චාරිත්‍රය හා සම්බ්නධ ය. කලාබුබු මගින් පුරුෂ භාවය, යුධ ජයග්‍රහණය, වීරත්වය සහ රණකාමීත්වය සංකේතවත් කෙරේ. ඓතිහාසිකව, රණකාමයේ පරාක්‍රමය ලද පිරිමින් සහ සතුරාගේ හිස ගසා දැමීමට සමත් වූ පුරුෂයන්ට පමණක් කලාබුබු පැළඳීමට අවසර හිමි විය. මෙය පළඳින්නා සාමාන්‍යයෙන් ගම්මානයේ සෙබල වීරයකු ලෙස සලකනු ලැබී ය. උත්සව යුධ නර්තනයේ දී ද කලාබුබු පැළඳීම සිදු වී ඇත. වර්තමානය වන විට, බොහෝ නියාස් මිනිස්සු කලාබුබු මාලය පළඳිති. 

දකුණු නියාස් රාජ්‍යාධිකාරීත්ව මුද්‍රාවේ ද කලාබුබු සංකේතය නිරූපණය කොට ඇත.

## ප්‍රභේද
උතුරු නියාස්හි *නිෆිටාලි-ටාලි* යනුවෙන් හැඳින්වෙන ගෙල පළඳනාව වටිනා ලෝහ යොදා නිර්මාණය කළ කලාබුබු ප්‍රභේදයකි. *නිෆිටාලි-ටාලි* මාල පැළඳියේ උසස් වංශවල පිරිමින් විසින් ඔවාසා භෝජන සංග්‍රහය වැනි උත්සව අවස්ථාවන් සඳහා සහභාගී වීමට පමණි. දකුණුදිග ප්‍රදේශයේ දක්නට ලැබෙන නිදසුන් මෙන් නොව, හැමවිටම *නිෆිටාලි-ටාලි* රිදී හෝ රන් වැනි වටිනා ලෝහ යොදා නිමාව සනිටුහන් කෙරිණි.

## ආශ්‍රේයයන්
## උද්ධෘත කෘති
*
*
*

## මේවාත් බලන්න
*ඔමොසෙබුවා
කිතනෝ තෙන්මන්ගූ

''''* යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ජපානයේ කියෝතෝවේ කමිග්යෝ-කුහි පිහිටි ෂින්ටෝ ආශ්‍රමයකි.

## ඉතිහාසය
මෙම ආශ්‍රමය පළමුවෙන් ඉදිරි කරවන ලද්දේ 947දී වංශවතකු, විද්වතකු හා කවියකු වූ සුගවාරා නෝ මිචිසනේගේ කෝපාවිෂ්ඨ ආත්මය සංසිඳුවීම සඳහායි. ෆුජිවාරා වංශයේ ඔහුගේ සතුරන් විසින් දේශපාලන කුමන්ත්‍රණයක් සිදුකොට ඔහුව පිටුවහල් කොට තිබිණි.

මුල්කාලීන හෙයියන් යුගයේ දී මෙම ආශ්‍රමය අධිරාජකීය පවුලේ අනුග්‍රහය යටතට පත් විය. 965දී, මුරකාමි අධිරාජයා නියෝග කළේ ජපානයේ ආරක්ෂක *කමි* හට වැදගත් සිදුවීම් වාර්තා කිරීම සඳහා අධිරාජකීය පණිවිඩකරුවන් පිටත් කර හරින ලෙසයි. *හෙයිහකු* නම් වූ මෙම දූතයන් මුලින් ආශ්‍රම 16ක් වෙත ප්‍රදානය කෙරිණි; එසේම 991දී, ඉචිජෝ අධිරාජයා මුරකමිගේ ලැයිස්තුවට තවත් ආශ්‍රම තුනක් ඇතුළත් කළ අතර, එයට කිතනෝ ආශ්‍රමය ද ඇතුඝත් විය.

1871 සිට 1946 දක්වා, කිතනෝ තෙන්මන්-ගූ නිල වශයෙන්  ආශ්‍රමයක් ලෙස නම් කෙරිණි. එහි අර්ථය වන්නේ මෙය රජයේ අනුග්‍රහය ලත් ආශ්‍රම අතර දෙවන ස්ථානයේ පසුවූ බවයි.

## තෙන්ජින්
.]]
මෙම ආශ්‍රමය පුදකොට ඇත්තේ මිචිසනේ සඳහා ය. 986දී මෙම වංශවත් විද්වත් පුද්ගලයාට "තෙන්ජින්" යන පදවි නාමය ලබා දී දේවත්වයට පත්කරන ලදී.

* කාන්තාවක්.]]
මෙම ආශ්‍රමයේ භූමිය මිචිසනේගේ ප්‍රියතම වෘක්ෂය වූ රතු සහ සුදු *උමේ* හෙවත් ප්ලම් කැකුළු වෘක්ෂයන්ගෙන් පුරවන ලදී. එම වෘක්ෂයන්හි මල් හටගන්නා කාලයේ මෙම ආශ්‍රමය ජනයාගෙන් පිරී යයි. ප්ලම් කැකුළු උත්සවය (梅花祭, *බයිකසයි*) පැවැත්වෙන්නේ පෙබරවාරි 25 දින ය. මේත් සමගම මාසික වෙළඳපොල ද පැවැත්වේ. ගෙයිකෝ ළඳුන් සහ යාබද කමිෂිචිකෙන් දිස්ත්‍රික්කයෙන් පැමිණෙන ආධුනික මයිකෝ ස්ත්‍රීන් විසින් විවෘත එළිමහන් තේ උත්සවය (野点, *නොදතේ*) මෙහෙයවනු ලබයි. එහි දී ගේෂාවන් සහ මයිකෝ ස්ත්‍රීන් විසින් අමුත්තන් 3,000 දෙනකුට තේ සහ වගාෂි පිළිගන්වනු ලබයි. වසර 900ක සිට සෑම වර්ෂයකම පාහේ එකම දිනෙක ප්ලම් උත්සවය සමරනු ලබන්නේ මිචිසනේගේ මරණය සිහිපත් කිරීම සඳහායි. එළිමහන් තේ උත්සවයේ ඉතිහාසය 1952 තරම් ඉතිහාසයට දිවෙයි. එම වර්ෂයේ දී මිචිසනේගේ මරණයේ 1,050වන සංවත්සරය සැමරීමට විශාල උත්සවයක් පැවැත්වුණු අතර, එහි දී ටොයොටොමි හිදෙයොෂි ඉදි කළ ආශ්‍රමය විසින් පවත්වනු ලබන ඓතිහාසික කිතනෝ ඔචකයි තේ මංගල්‍යය පාදක කොටගෙන මෙය පැවැත්විණි.

කිතනෝ තෙන්මන්ගූ ආශ්‍රමය විභාගවල සාර්ථකත්වය උදෙසා යාඥා කරන සිසුන් අතර ද ජනප්‍රියත්වයක් හිමිව ඇත්තේ මෙහි දේවතාවා ජීවත්ව සිටින කාලයේ ඔහු සාහිත්‍යය සහ දැනුමට ලැදි පුද්ගලයකු වූ නිසායි. සෑම මාසයකම 25වන දින, මෙම ආශ්‍රමය විසින් මැකි වෙළඳපොලක් පවත්වනු ලබයි. එම නගරයේම පිහිටි දේවාලයක් වන තෝ-ජිහි පැවැත්වෙන මීට සමාන උත්සවය අනුසාරයෙන් කියෝතෝ ප්‍රස්තාව පිරුළක් ද නිර්මාණය වී ඇති අතර, ඉන් කියැවෙන්නේ "තෝජි වෙළඳපොලේ හොඳ කාලගුණය කියන්නේ තෙන්ජින් වෙළඳපොලේ වැසි කාලගුණයටයි" යන්නයි. මෙමගින් කියෝතෝවේ අස්ථිර කාලගුණික තත්ත්වය නිරූපණය වේ.

## මේවාත් බලන්න
* ෂින්ටෝ ආශ්‍රම ලැයිස්තුව
* දෙවිසි ආශ්‍රම
* ජපානයේ ජාතික වස්තූන් ලැයිස්තුව (ආශ්‍රම)
* ජපානයේ ජාතික වස්තූන් ලැයිස්තුව (සිතුවම්)
* ශ්‍රේණිගත ෂින්ටෝ ආශ්‍රම පිළිබඳ නූතන ක්‍රමය
* තුන් මහා තෙන්ජින් ආශ්‍රම

## සටහන්
## ආශ්‍රේයයන්
* Breen, John and Mark Teeuwen. (2000). *Shinto in History: Ways of the Kami.* Honolulu: University of Hawaii Press. 
* Ponsonby-Fane, Richard. (1962).  *Studies in Shinto and Shrines.* Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 399449
* ____________. (1959). *The Imperial House of Japan.* Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* ____________. (1964). *Visiting Famous Shrines in Japan.* Kyoto: Ponsonby-Fane Memorial Society. 

## බාහිර සබැඳි 
* කිතනෝ තෙන්මන්ගූ නිල වෙබ් අඩවිය  
* කියෝතෝ ෂිම්බුන්: එළිමහන් තේ මංගල්‍යය...
ඝූමර් (ගීතය)

නිරූපිත "ඝූමර්"හි නිල වීඩියෝ කවරය]]

"**ඝූමර්**" යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ සංජේ ලීලා භන්සාලිගේ 2017 චිත්‍රපටයක් වන *පද්මාවතී* චිත්‍රපටයේ ප්‍රථම ගීතයයි. මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ දීපිකා පඩුකෝන්, ෂාහිඩ් කපූර්, රන්වීර් සිං සහ ආදිති රාඕ හයිදරි විසිනි. මෙම ගීතය රාජ්පුතානාවේ රාජකීය ජන ගීතයක් වන "ඝූමර්"හි ආභාසය ලද ප්‍රභේදයකි. මෙම ගීතයේ *පද්මාවතී* චිත්‍රපට ප්‍රභේදයේ ගීතය ගායනා කරන ලද්දේ ශ්‍රේයා ඝෝෂාල් සහ රාජස්ථානි ගායක ස්වරූප් ඛාන් විසින් සංජේ ලීලා භන්සාලිගේ සංගීත අධ්‍යක්ෂණය යටතේ ය. මෙහි පද රචනය සිදුකරන ලද්දේ ඒ. එම්. ටුරාස් සහ ස්වරූප් ඛාන් විසිනි.

## සංවර්ධනය
"ඝූමර්" පටිගත‍ කෙරුණේ 2016 ජූලි 12 දිනශ්‍රේයා ඝෝෂාල් සමගින් වන අතර, එහි මිශ්‍රකරණය සහ මෙහෙයවීම සිදුකරන ලද්දේ මුම්බායිහි වාව් ඇන්ඩ් ෆ්ලටර් ස්ටූඩියෝවේ දී තානේ ගජ්ජර් විසිනි. ඝෝෂාල් සිය ට්විටර් ගිණුම ඔස්සේ මේ පිළිබඳ ඇයගේ විස්මය පලකළ අතර, ඇය සටහන් කොට තිබුණේ, "අද මම මගේ දිවියේ සන්ධිස්ථානයක් පටිගත කළා. මනස සතුටු කරවන හෘදයාංගම සතුටු ගමනක්. මෙවැනි අවස්ථා අත්විඳීමටයි මම ජීවත්වන්නේ! #සංගීතයේ බලය".   ගීතයේ නර්තන රචනය කෘති මහේෂ් මිද්‍යා විසින් සිදුකළ අතර, ඝූමර් නර්තන පුහුණුව ජ්‍යෝති ඩී. තොම්මාර් විසින් ලබාදෙන ලදී. දිනක පැය තුන බැගින් මාස බාගයක් ලද මේ පුහුණුව දීපිකාට කැමරාව ඉදිරියේ සිය නර්තනය පරිපූර්ණව සිදු කිරීමට ඉවහල් විය.

ගීතයේ රූගත කිරීම් අතරතුර දීපිකා භ්‍රමණයන් 66කට අධික සංඛ්‍යාවක් සිදුකළා ය. කැරකීම් සහ ඇඹරීම්වලින් යුත් මෙම අපහසු නර්තනය සිදු කිරීමේ දී දීපිකාට බරැති ආභරණවලින් සැරසූ විසිතුරු ඇඳුමක් ද ඇඳීමට සිදු විය. වාර්තා වන අතර, රිම්පල් නාරුලාලෙහෙන්ගාව 30 kg පමණ බරකින් යුතු වූ අතර, එහි ඇස්තමේන්තුගත වියදම රුපියල් ලක්ෂ 30කි. එසේම ඇය 3 kg බරිකින් යුත් ආභරණ ද පැළද සිටියා ය. මේවා සැලසුම් සහ නිර්මාණය කරන ලද්දේ තනිෂ්ක් විසින් විශේෂයෙන්ම ගීතය සඳහාම විය. එමගින් චිත්‍රපටය තුළ දීපිකාට රාජ්පුති මනාලියකගේ පනුම හිමි විය. සම්පූර්ණ රන් ආභරණ කට්ටලයට ත්‍රිත්ව බෝල්රා, නාත්, චොකර්, බාසුවාන්ද්, වළලු, පායල් යනාදී ආභරණ ගණනාවක් ඇතුළත් විය.

තනිෂ්ක් අනුව, දින 600ක් පුරා ශිල්පීන් 200කට අදික සංඛ්‍යාවක් රත්රන් 400kg ක් යොදා ගනිමින් *පද්මාවතී* හි ආභරණ නිර්මාණය කොට තිබේ.

## වීඩියෝව
මෙහි වීඩියෝව 2017 ඔක්තෝබර් 25 දින මුදාහැරුණු අතර, එහි දීපිකා පඩුකෝන් රාණි පද්මාවතී ලෙස සැරසී රාවල් රතන් සේන් ලෙස සැරසුණු ෂාහිඩ් කපූර් සහ ඔහුගේ පළමු බිරිඳ වන නාග්මතී ඉදිරියේ "ඝූමර්" නර්තනය ඉදිරිපත් කරයි.

## මුදාහැරීම
මෙම ගීතය 2017 ඔක්තෝබර් 25 දින ටී-සීරීස් ඔස්සේ යූටියුබ් පිටුවෙන් මුදාහැරිණි. පැය 24ක් තුළ මෙම ගීතය මිලියන 10 වරක් නරඹා තිබූ අතර, පැය 24ක් තුළ ටී-සීරීස් ලද ඉහළම නැරඹුම් සංඛ්‍යාව මෙය වේ. ලොවපුරා නැඹුරුතාවත් සමගින්, ඝූමර් ට්විටර් තුළ ඉන්දියාවේ ඉහළම ස්ථානය ලබා ගත්තේ ය. ගායිකා ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්, දීපිකා පඩුකෝන්, රන්වීර් සිං සහ ෂාහිඩ් කපූර් මෙම ගීතයට ලබාදුන් යහපත් ප්‍රතිචාරය වෙනුවෙන් සිය සමාජ මාද්‍ය ඔස්සේ ප්‍රේක්ෂකයනට සිය කෘතඥතාව පලකළහ. 2017 නොවැම්බර් 4 වන විට, ගීතය නැරඹුම් මිලියන 35 පසුකොට තිබිණි. 

මුදාහළ දිනයේම මෙම ගීතය මාර්ගස්ථව සාව්න් සහ ගානා ඔස්සේ ද නිකුත් කෙරිණි

## දර්ශකවල ස්ථානය
"ඝූමර්" ගීතය 2017 ඔක්තෝබර් 31අයිටියුන්ස් ගීත දර්ශකයේ ඉහළම බොලිවුඩ් ගීත 20හි පළමු ස්ථානයේ පසු විය. 2017 නොවැම්බර් 4 දින බොලිවුඩ් සඳහා රේඩියෝමිර්චි ටොප් 20 සට‍හනේ 2වන ස්ථානයේ එය පසු විය.

## මේවාත් බලන්න
* *පද්මාවතී*

## ආශ්‍රේයයන් 
## බාහිර සබැඳි 
* අයිටියුන්ස්
*සාව්න්
*ගානා
අරුන්දතී (2014 චිත්‍රපටය)

***අරුන්දතී*** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2014දී තිරගත වූ බෙංගාලි සංත්‍රාසමය චිත්‍රපටයකි. සුජිත් මොන්දාල් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද මෙය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ ශ්‍රී වෙන්කටේෂ් ෆිල්ම්ස් සහ සුරින්දර් ෆිල්ම්ස් යන ආයතන විසිනි. චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන නිළිය වන කොයෙල් මලික් විසින් රණකාමී රැජිනකගේ චරිතය නිරූපණය කරනු ලබයි. මෙම චිත්‍රපටය 2009 වර්ෂයේ තෙලිඟු චිත්‍රපටයක් වූ *අරුන්දතී*හි ප්‍රතිනිර්මාණයකි‍. මෙම චිත්‍රපටය විචාරකයන් වෙතින් ඍණාත්මක ප්‍රතිචාර හිමි කරගත් අතර, බොක්ස් ඔෆිස් අතින් අසාර්ථක චිත්‍රපටයක් ලෙසින් සැලකේ.

## සංවර්ධනය 
මෙම චිත්‍රපටය හවුලේ නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ රජීබ් ටන්ඩූන් විසින් ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන නිවසේ සන්නාමය යටතේ ය. මෙම චිත්‍රපටය අනුෂ්කා ෂෙට්ටි සහ සෝනු සූඩ් විසින් ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන ලද 2009 අතිශය ජනප්‍රිය තෙලිඟු චිත්‍රපටයක් වූ *අරුන්දතී* චිත්‍රපටයේ ප්‍රතිනිර්මාණයකි. මෙම චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 6-7ක අයවැයක් යටතේ ය. 2009 තෙලිඟු චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදකයා විසින් මෙහි බෙංගාලි ප්‍රතිනිර්මාණය සඳහා පිටපත් අයිතිය විකිණීමට අති විශාල මුදලක් ඉල්ලා සිටි බව වාර්තා වේ. හමුවීම් සහ සාකච්ඡා ගණනාවකින් පසු එය දැරිය හැකි මට්ටමක් තෙක් අඩු කරගන්නා ලදී. සිද් ලෙස
*දේබේෂ් රෝයි චෞධරි, අඝෝර් තන්ත්‍රික් ලෙස
*මෞසුමි සාහා, මිෂ්තිගේ මව ලෙස

## නිෂ්පාදනය
### නළුවරණය 
කොයෙල් මලික් විසින් රණකාමී රැජිනකගේ චරිතය නිරූපණය කළේ පළමු වරට මෙම චිත්‍රපටයේ ය. මෙම චරිතය සම්බන්ධයෙන් ඇය පැවසූයේ, "ඔබ අත්හදා බැලීම සිදු නොකරන තෙක් සහ අවදානම් නොගන්නා තාක් ඔබට ගමන් කළ හැකි මට්ටම ඔබ වටහා නොගනීවි. මෙම දැවැන්ත චරිත නිරූපණය කිරීමට පහසු නැහැ. විශේෂයෙන්ම මා එවැන්නක් මින් පෙර සිදු කර නොතිබීම එයට හේතුවයි. පළමුව මා හට මෙම විෂය විශ්වාස කිරීමට අවශ්‍ය වූවා. මම පුනරුත්පත්තිය සහ මරණින් පසු උපත විශ්වාස කරනවා. එයට එකඟ වීමෙන් පසු, අරුන්දතීගේ ශරීර භාෂාව නිවැරදිව ඉගෙනීමට මා හට දැඩිව වෙහෙසෙන්නට සිදු වූවා."

### චිත්‍රපටය 
*අරුන්දතී* රූගත කිරීම් කටයුතු 2013 ඔක්තෝබර් 24 දින ඇරඹිණි. ඇගේ අසිපත් සටන් දර්ශන රූගත කෙරුණේ කලාරිපායාට්ටු ඇසුරෙනි.

## නාදපථය 
### පථ ලැයිස්තුව
## මේවාත් බලන්න
* අරුන්දතී (2009 චිත්‍රපටය)

## ආශ්‍රේයයන් 
ප්‍රවර්ගය:2014 වසර තුළ චිත්‍රපට
පල්ලවී සුභාෂ්

**පල්ලවී සුභාෂ්** (මරාඨි: पल्लवी सुभाष) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු චිත්‍රපට සහ සෝප් ඔපෙරා නිළියකි. මහාරාෂ්ට්‍ර නිරූපිකාවක සහ නිළියක වන සුභාෂ් මරාඨි චිත්‍රපට දොළහකට ආසන්න සංඛ්‍යාවක, රූපවාහිනී කතාමාලාවල, වෙළඳ දැන්වීම්වල සහ නාට්‍යවල රංගනයේ නියැළී ඇත. ඇය ජනයා අතර වඩාත් ජනාදරයට පාත්‍ර වූයේ *චක්‍රවර්තින් අශෝක සම්රාට්* කතාමාලාවේ රාණි ධර්මාගේ චරිතය, *කරම් අප්නා අප්නා*හි ගෞරි සහ *මහාභාරත්* මිත්‍යාමය කතාමාලාවේ රුක්මිණීගේ චරිත නිරූපණය හේතුවෙනි. ඇය රංගන ක්ෂේත්‍රය වෙත පිවිසයේ *තුම්හාරි දිශා* කතාමාලාව තුළිනි. එම කතාමාලාවේ ඇගේ දස්කම් දුටු ඒක්තා කපූර් ඇයව සිය ඊළඟ කතාමාලාව වූ *කරම් අප්නා අප්නා* සඳහා සමබන්ධ කරගත්තා ය. මෙහි ඇය විසින් ගෞරි නැමැති ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කරන ලදී. මීට අමතරව ඇය *බසේරා* කතාමාලාවේ කේතකී සංඝවී නැමැති චරිතයක් ද නිරූපණය කොට ඇත.

පසුකාලීනව ඇය *ගෝධ් භරායි* කතාමාලාවේ රංගනයෙහි යෙදුණු නමුත් අය අසාර්ථක වූ අතර විකාශය අත්හිටිවිණි.

සුභාෂ් *මහාභාරත්* මිත්‍යාමය කතාමාලාවේ රුක්මිණීගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය. මුලින් ඇයව යෝජනා වී තිබුණේ මෙම කතාමාලාවේ අම්බා කුමරියගේ චරිතයයි. නමුත් ඇගේ වෙනත් නිර්මාණ කටයුතු කතාමාලාව රූගත කිරීමට බාධාවක් වූ හෙයින් එම චරිතය ලබා නොදිණි. මෙහි දී ඇය විසින් ශ්‍රී ක්‍රිෂ්ණාගේ අගබිසව වූ රුක්මිණී ලෙස සිදුකළ රංගනය විචාරක පැසසුමට ලක්වූ අතර, එය ඇගේ අංන්‍රපියත්වය ඉහළ යාමට ද හේතුවක් විය.

මෑතක දී ඇය විසින් *චක්‍රවර්තින් අශෝක සම්රාට්* ඓතිහාසික කතාමාලාවේ ධර්මා/සුභද්‍රාංගි චරිතය නිරූපණය කරන ලදී. මෙය අශෝක අධිරාජයාගේ මෑණියන් මෙන්ම බින්දුසාර රජුගේ දෙවන බිසවගේ චරිතයයි.

අමෘතා සුභාෂ් සහ පල්ලවී සුභාෂ්ගේ නම් අතර කිසියම් වරදවා වැටහීමක් ඇතිවන්නට පුළුවන. ඔවුන් දෙදෙනා අතර කිසිදු පවුල් සම්බන්ධතාවක් නැත‍.

### චිත්‍රපට 
ඇය චිත්‍රපට ක්ෂේත්‍ර‍යට පිවිසියේ 2005 මරාඨි චිත්‍රපටයක් වූ *කුන්කු සාලේ වයිරි* තුළිනි. මෙම චිත්‍රපටයේ රංගන ප්‍රතිභාව වෙනුවෙන් ඇය හොඳම නිළිය සී ගෞරව සම්මානයට ද නිර්දේශ විය. ඉන්පසු වර්ෂයේ ඇය *අයිලා රේ!!* නම් තවත් චිත්‍රපටයක චරිත නිරූපණය කළා ය . වසර හතකට පසුව, ඇය තවත් මරාඨි චිත්‍රපට තුනක් සමග සම්බන්ධ වූවා ය. මෙම චිත්‍රපට වූයේ, අතුල් කාලේගේ *ආසා මී තාෂි තූ*, තේජස් දියොස්කාර්ගේ *ප්‍රේමසූත්‍ර* සහ ගෂ්මීර් මහාජාන්ගේ *ධාවා ධාවා ඛුන් ඛුන්* ය. දෙවැන්නෙහි ඇය සානියා නැමැති ගෝවේ කතෝලික තරුණියකගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය. සචිත් පටිල් නම් නළුවා සමග ඇය චිත්‍රපට දෙකක් රූගත කළ නමුත්, ඒවා මුදාහැරුණේ නැත. කන්නඩ චිත්‍රපටයක් වන *ඕම්*හි ඇය අර්ජුන් සර්ජා සමග රැඟුවා ය. ගෞතම් මෙනන් ඊළඟ දෙමළ චිත්‍රපටය වූ *අච්චම් යෙන්බදු මඩමයියදා* චිත්‍රපටයේ සිලම්බරසන් සමග ප්‍රධාන නිළිය ලෙස රංගනයෙහි යෙදීමට ඇය ගිවිසුමක් ඇත්සන කළ නමුත්, දින පිළිබඳ ගැටලුවක් ඇති වූ නිසා, ඇය වෙනුවට මංජිමා මෝහන් යොදාගැනිණි.

### නිරූපණ ක්ෂේත්‍රය 
ලයන් ඩේට් ජෑම්, එවරස්ට් ඝාරම් මසාලා, ලයිෆ්බෝයි, 3 රෝසස් ඇතුළු රූපවාහිනී වෙළඳ දැන්වීම් ගණනාවකම නිරූපිකාවක ලෙස සුභාෂ් පෙනීසිටියා ය. 2012 සහ 13 වර්ෂයේ රූපවාහිනී වෙළඳ  දැන්වීම් සඳහා ඇය අතිශය ජනප්‍රිය නිරූපිකාවක වූවා ය.

## නිරූපණයන් 
### රූපවාහිනිය 
### චිත්‍රපට
## ආශ්‍රේයයන්
## වැඩිදුර කියවීමට
* ආසා මී ආෂි තී

## බාහිර සබැඳි
* 
* 
* 

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නිළියෝ

ප්‍රවර්ගය:කන්නඩ සිනමාවේ නිළියෝ
ප්‍රවර්ගය:තෙලිඟු සිනමාවේ නිළියෝ

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියෝ
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා නිළියෝ
කරන් පටෙල්

**කරන් පටෙල්** (උපත 23 නොවැම්බර් 1983) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු රූපවාහිනී නළුවෙකි. කරන් පටෙල් සිය රංගන වෘත්තිය ආරම්භ කළේ 2000දී කහානි ඝාර් ඝාර් කි වැඩසටහන ඔස්සේ ය. වර්තමානයේ ඔහු ඒක්තා කපූර්ගේ රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වන *යේ හේ මොහබ්බතයින්* කතාමාලවේ දිව්‍යංකා ත්‍රීපති සමග ප්‍රධාන චරිත නිරූපණයෙහි නියැළෙමින් සිටියි. මෙම කතාමාලාවේ රමන් කුමාර් භල්ලා ලෙස ඔහු නිරූපණය කළ චරිතය හේතුවෙන් සී ස්වර්ණ සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම නළුවා (ජනප්‍රිය) සම්මානය පිට පිට වසර තුනක්ම (2014-2016) හිමි කරගැනීමට ඔහු සමත් විය. එසේම 2015 හොඳම සරාගී නළුවා සඳහා ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මානය සහ ප්‍රධාන චරිතයක හොඳම නළුවා සඳහා ඉන්දියානු ටෙල්ලි සම්මානය ද ඔහුට හිමි විය.

2015 මැයි 3 මුම්බායිහි දී කරන් අංකිතා භාර්ගවා සමග විවාහ විය.

## මුල්කාලීන දිවිය
පටෙල් උපත ලැබූයේ 1983 නොවැම්බර් 23 දින කල්කටාවේ ය. ඔහුගේ පියාගේ නම රාශේෂ් පටෙල් ය. ඔහු සිය පාසල් අධයාපනය හදාළේ මුම්බායේ ජූහු උපනගරයේ උත්පල් ෂංඝවි පාසලේ දී ය. ඔහු සිය උපාධිය හදාරනු ලැබූයේ මුම්බායේ මිථිබායි කොලීජියෙනි. කිෂෝර් නමීක් කපූර් රංගන ආයතනයට ඇතුළත් වූ ඔහු ලන්ඩන් කලා විශ්විවිද්‍යාලයට ද ඇතුළත්ව තිබේ. මීට අමතරව ඔහු ෂියාමක් දාවර්‍ගේ නර්තන පන්ති සඳහා ද සහභාගී වී තිබේ.

## වෘත්තිය
පටෙල් සිය ප්‍රථම ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කළේ ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවෙන් විකාශය වූ *කස්තුරි* කතාමාලාවේ ය. මෙහි දී ඔහු විසින් රොබී සබර්වාල් නැමැති ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කරන ලදී. මීට පෙර ඔහු විසින් බාලාජි ටෙලිෆිල්ම්ස් ආයතනයේ රූපවාහිනී කතාමාලා ගණනාවකට සිය දායකත්වය ලබා දී තිබිණි. ඔහු රංගනයෙහි යෙදුණු පළමු චරිතය වූයේ *කහානි ඝාර් ඝාර් කී* කතාමාලාවේ විග්‍යාත් නැමැති චරිතයයි. මීට අමතරව ඔහු *කසෞතී සින්දගී කේ* සහ *කසම් සේ* කතාමාලාව සඳහා ද සිය රංගන දායකත්වය සපයා ඇත. 2008දී ඔහු නිවේදන වෘත්තිය වෙත පිවිසියේ *කහෝ නා යාර් හේ* නැමැති නව වැඩසටහනත් සමගයි. වර්තමානය වන විට ඔහු *යේ හේ මොහබ්බතයින්* කතාමාලාවේ රමන් කුමාර් භල්ලාගේ චරිතය නිරූපණය කරනු ලබයි. ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරාවක් වන *යේ හේ මොහබ්බතයින්* තුළ ඔහු නිරූපණය කළ මෙම චරිතය හේතුවෙන් සම්මාන රැසක් හිමි කරගැනීමට පටෙල්ට හැකි විය. මෙහි දී අඛණ්ඩව වසර තුනක් (2014-2016) සී ස්වර්ණ සම්මාන උළෙලේ හොඳම නළුවා (ජනප්‍රිය) සම්මානය හිමි කරගැනීමට ඔහු සමත් විය. එසේම 2015 හොඳම සරාගී නළුවා සඳහා වන ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මානය, ප්‍රධාන චරිතයක හොඳම නළුවා සඳහා ඉන්දියානු ටෙල්ලි සම්මානය ද ඔහුට හිමි විය. ඔහු සහ දිව්‍යංකා ත්‍රීපති අඛණ්ඩව වසර තුනක් (2014-2016) ස්ටාර් පරිවාර් සම්මාන උළෙලේ හොඳම යුවළට හිමි සම්මානය හිමි කරගැනීමට සමත්ව තිබේ.

## රූපවාහිනිය
## චිත්‍රපට දායකත්වය
## සම්මාන
## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*
*

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නළුවෝ
ප්‍රවර්ගය:21 වන සියවස තුළ ඉන්දියානු නළුවෝ
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට නළුවෝ
ඝූමර්

**ඝූමර්** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ රාජස්ථානයේ සම්ප්‍රදායික ජන නර්තනයකි. මෙම නර්තනය ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඉදිරිපත් කරනු ලබන්නේ *ඝාඝරා* යනුවෙන් හැඳින්වෙන ලිහිල්ව එල්ලා වැටෙන වස්ත්‍රයක් හැඳගත් වේලයක් පැළඳි කාන්තාවන් විසිනි. 2013දී මෙය "ලොව වටා ඉහළම ප්‍රාදේශීය නර්තන 10" නම් ලැයිස්තුවේ 4වන ස්ථානයට නම්කෙරිණි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම නර්තනයේ දී පුළුල් කවයක ඇතුලත සහ පිටතට චලනය වෙමින් භ්‍රමණ නර්තනයේ යෙදීම සිදු වේ. *ඝූම්න* නම් වදනෙන් නර්තන ශිල්පීන්ගේ භ්‍රමණ චලන රටාව විස්තර කෙරෙන අතර, එම වදන අනුසාරයෙන් *ඝූමර්* යන වදන බිහි වන්නට ඇත. සම්ප්‍රදායික චාරිත්‍ර අනුව, නව විවාහපත් මනාලිය සිය නව නිවසට පිළිගැනීමේ දී ඇය විසින් ඝූමර් නර්තනයේ යෙදිය යුතු ය. විවාහ, උත්සව සහ වෙනත් ආගමික චාරිත්‍රවල දී ඝූමර් නර්තනයේ යෙදෙනු දැකගත හැක. මෙය ඇතැම් අවස්ථාවල පැය ගණනක් සිදුකෙරෙන නර්තනයකි.

සම්ප්‍රදායික නර්තනයක් ලෙස ඝූමර් නර්තනයේ දී "ගෝර්බාන්ද්", "පෝඩිනා", "රුමාල්" සහ "මෝර් බෝලේ රේ" වැනි සම්ප්‍රදායික ගීත භාවිතා කෙරේ. මෙම ගීත මගින් රාජකීය පුරාවෘත්ත හෝ සම්ප්‍රදායික ජනශ්‍රැති විස්තර කෙරේ.

## ඝූමර් ගීත
 කාන්තාවක් *ඝූමර්* නර්තනයක් ඉදිරිපත් කරන අයුරු.]]
* "චිර්මි ම්හාරි චිර්මාලි"
* "ආවේ හිච්කි" - සම්ප්‍රදායික රාජස්ථානි ඝූමර් ගීතයකි.
* "ඝූමර්"
* "ජවායි ජි පාව්නා" - රාජස්ථානි ජන ගීතයකි.
* "තාරා රි චුන්ඩාඩි"
* "ම්හාරා ගෝර්බන්ද් නඛ්රාලෝ"
* "ම්හාරි ඝූමර්"
* "ඝූමර් රේ ඝූමර් රේ"
* "ඝූමර්", 2017 චිත්‍රපටයක් වන *පද්මාවතී* තුළ ඇතුළත් ගීතය

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි 
* ඝූමර් සඳහා නිදසුනක් - වීණා මියුසික් යූටියුබ් නාළිකාව
ස්වරූප් ඛාන්

**ස්වරූප් ඛාන්** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ රාජස්ථානයේ ඉන්දියානු ජන ගායකයෙකි. ඔහු ඉන්ඩියන් අයිඩල් තරගයේ තරගකරුවකු ලෙස සහභාගී වී ඇත.

## පිළිවැයුම් ගායනය
*2014 - *ථාර්කි චෝක්රෝ* - *පීකේ*
*2016 - *මෙහන්දි* - *ධනක්*
*2017 - *ඝූමර්* - *පද්මාවතී*

## ආශ්‍රේයයන්
භෛසජ්‍යගුරු බුදුන්ගේ පාරාදීසය

***භෛසජ්‍යගුරු බුදුන්ගේ පාරාදීසය*** (薬師佛) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ චීනයේ යුවාන් රාජවංශ යුගයට අයත් බිතු සිතුවමකි. මෙය මුලින් සිතුවම් කොට තිබුණේ ෂාන්සිහි චාඕචෙං ප්‍රාන්තයේ ගුවාංෂෙං විහාරයේ (ගුවාංෂෙං සි) පහළ ආශ්‍රමයේ ය. පහළ ආශ්‍රමයේ ප්‍රධාන ශාලාවේ ගේබල බිත්තියේ පිහිටා තිබූ

මෙම සිතුවම මගින් භෛසජ්‍යගුරු බුදුන් වහන්සේ සහ බෝධිසත්ත්වවරුන් දෙදෙනකු වන අව‍ලෝකිතේශ්වර සහ චින්තාමණීචක්‍ර

## සංරචනය 
thumb|සිතුවමේ සමීප දසුනක්.
thumb|සිතුවමේ සමීප දසුනක්.
වර්තමානයේ දක්නට ඇති ආකාරයට, මෙම බිතු සිතුවම උසින් 751.8&nbsp;cm ද, දිගින් 1511.3&nbsp;cm ද වන අතර, මෙහි සවිස්තරාත්මක සිතුවම් අංග දැකගත හැක.

## නිර්මාණය 
මෙහි සිතුවම් ශිල්පියා කවුරුන් දැයි මෙතෙක් නිශ්චිතව හඳනාගෙන නැත. පුෂ්ටිමත් ශරීරය සහ පිරුණු මුහුණ සහ නොගැඹුරු අවකාශ නිමැවුම මුල්කාලීන දාහතරවන සියවසේ බෞද්ධ සහ දාඕවාදී සිතුවම් නිර්මාණයේ නියැළුණු චූ හඔගු (朱好古) ගේ සිතුවම්වල ලක්ෂණයකි. ගුවාංෂෙං පහළ ආශ්‍රමයේ ඉදිරි ශාලාවේ තිබූ හමුවූ මෙම සිතුවම චීනයේ යුවාන් රාජවංශ සමයට අයත් අතර, එය ක්‍රි.ව. 1319 අවට කාලයකට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙම සිතුවම නිර්මාණය සඳහා විහාරයේ බිත්තිය මැටි සහ පිදුරු මිශ්‍ර මාධ්‍යයකින් ආස්තරණය කොට ඇත. අනතුරුව ජලය භාවිතා කළ සායම් විශේෂයක් ආධාරයෙන් සිතුවම් නිර්මාණය සිදුකොට තිබේ.

## ගෙනයාම 
1920 දශකයේ දී ගුවාංෂෙං පහළ ආශ්‍රමයේ වූ ඉදිරි ශාලවට අයත් වූ ගේබල සිතුවම් භික්ෂූන් විසින් අලෙවි කරන ලද්දේ විහාරයේ අලුත්වැඩියා කටයුතු සිදුකිරීම සඳහායි. එහි දී මෙම බිතු සිතුවම් එක්සත් ජනපදයඑක්සත් ජනපදයේ කෞතුකාගාර තුනක් විසින් හිමි කරගන්නා ලදී. 1926 සහ 1929 අතර කාලයේ ඉන් දෙකක් පෙන්සිල්වේනියා විශ්වවිද්‍යාලයේ විශ්වවිද්‍යාලීය කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කෙරුණු අතර, තවත් සිතුවමක් 1932දී කැන්සාස් නගරයේ නෙල්සන්-ඇට්කින්ස් කලාගාරයේ තැන්පත් කරන ලදී. තවත් සිතුවමක් ආතර් එම්. සැක්ලර් විසින් මිලයට ගන්නා ලද අතර, 1964දී ඔහු එම සිතුවම මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයට පරිත්‍යාග කළේ ය. *භෛසජ්‍යගුරු බුදුන්ගේ පාරාදීසය* ලෙස ප්‍රකට වූයේ මෙම සිතුවමයි.

## මේවාත් බලන්න 
*මෛත්‍රෙය බුදුන්ගේ පාරාදීසය

## ආශ්‍රේයයන් 
## බාහිර සබැඳි 
**වෙදකමට අධිපති භෛසජ්‍යගුරු බුදුන් (යඔෂි ෆෝ)* මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරය