open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
භූමියේ සිට ගුවනට වන මිසයිල

thumb|ප්රංාශ ගුවන් හමුදාවේ ක්රෝ ටේල් කණ්ඩායම

thumb|ජර්මානු හමුදාවේ Wiesel AWC – LeFlaSys හි ගුවන් යානා නාශක ozelot ආකාරයෙන්

**භූමියේ සිට ගුවනට වන මිසයිල** (SAM හෝ GTAM) යනු ගුවන් යානා විනාශ කිරීම සඳහා භූමියේ සිට නිකුත් කළ හැකි මිසයිල වර්ගයකි. එය ගුවන් යානා නාශක පද්ධති වර්ගයකි. 

භූමිය මත පදනම් වූ SAM ස්ථිර සවි කිරීම් හෝ ජංගම නිකුත් කිරීම් රඳවන ලෙස සේවයෙහි යෙදවිය හැක. SAM වල කුඩාතම ආකාරය තනි මිනිසෙකු මඟින් රැගෙන ගොස් නිකුත් කිරීමට හැකි ආකාරයෙන් නිපදවා ඇත. මෙම වර්ගයේ SAM මිනිසා මඟින් චලනය කළ හැකි ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධති (MANPADS) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. සෝවියට් රුසියාවේ MANPADS ලෝකය පුරාම විසිරී ඇති අතර තවමත් ඒවා පෙර සේවා තත්වවලින් ද සොයා ගත හැක. අනෙකුත් ජාතීන් තමන්ගේම MANPADS නිපදවා ගෙන ඇත. 

භූමිය මත පදනම් වූ SAM මිසයිල රෝද මත හෝ දම්වැල් මත ධාවනය වන ජංගම නිකුත් කිරීම් රඳවන මත සේවයෙහි යොදවා ඇත. මේවායින් දම්වැල් මත ධාවනය වන වාහන සාමාන්‍යයෙන් සන්නාහ රථ වන අතර ඒවා විශේෂයෙන්ම SAM රැගෙන යාම සඳහා නිපදවා ඇත. වඩා විශාල SAM ස්ථිර නිකුත් කිරීම් රඳවන මත සේවයෙහි යොදා ඇති නමුත් ඒවා කැමැත්ත පරිදි නැවත සේවයෙහි යෙදවිය හැක. 

නෞකා මත පදනම් වූ SAM දැනට බහුලව භාවිතයේ යෙදේ. සෑම යුධ නැවක්ම පාහේ SAM මඟින් සන්නද්ධ කළ හැක. (පහත ලයිස්තුව බලන්න) එමෙන්ම නාවුක SAM  සියළු ඉදිරි ආරක්ෂක වළළුවල සේවයෙහි යෙදෙන යුධ නෞකාවලට අත්‍යවශ්‍ය ආයුධයකි. සමහරක් යුධ නැව් වර්ග ප්‍රති ගුවන් යුධ ගැටුම් සඳහා විශේෂයෙන්ම නිර්මාණය කර ඇත. උදා- Ticonderoga වර්ගයේ කෘසර් ඒගිස් යුධ පද්ධතියක් සමඟ හෝ Kirov වර්ගයේ කෘසර් S-300PMU මිසයිල පද්ධතියක් සමඟ සන්නද්ධ වී ඇත. 

මිනිසුන් මඟින් ක්‍රියාත්මක නොවන SAM සඳහා ඉලක්ක ලබා ගනු ලැබෙන්නේ ගුවන් නිරීක්ෂණ රේඩාර් මඟිනි. මිසයිලය විසින් ඉලක්කය අගුල් ලා ගැනීමෙන් පසු ප්‍රහාරය එල්ල කරනු ලැබේ. එම ගුවන් යානය යුධ ගුවන් යානාවක් නම් ඉලක්කය අගුල් ලා ගැනීමට පෙර පද්ධතිය විසින් එය මිත්‍ර හෝ සතුරු ගුවන් යානයක් ලෙස හඳුනාගනු ඇත. 

භූමියේ සිට ගුවනට වන මිසයිලවල නිෂ්පාදනය දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුර දී නාසි ජර්මනිය මඟින් ආරම්භ කළ අතර (මිත්‍ර ගුවන් ශ්‍රේෂ්ටත්වය මගින් ලැබුණේ අඩු සහයකි.) ඔවුන් විසින් Wasser fall වැනි මිසයිල නිපදවන ලද නමුත් යුද්ධය නිමා වීමට පෙර ක්‍රියාකරන පද්ධතියක් සේවයෙහි යෙදෙව්වේ නැත.  

## ආශ්‍රිත
* ගුවනේදී ගුවනට විදින මිසයිල

ප්‍රවර්ගය:මිසයිල
පුරාතන ග්‍රීසියේ රංග කලාව

thumb|ඇතන්ස්හි පිහිටි ඩයොනිසස් (Dionysus) රංග ශාලාව. BC 3 වන සියවස

ග්‍රීක රංග ශිල්පය හෝ ග්‍රීක නාට්‍ය යනු ක්‍රිපූ 550 හා ක්‍රිපූ 220  අතර දී පුරාතන ග්‍රීසියේ අතිශය ජනාදරයට පත් වූ නාට්‍ය සම්බන්ධ සම්ප්‍රදායකි. එම යුගයේ දී ග්‍රීසියේ දේශපාලනික හා යුධමය බලමුළුව වූ ඇතැන්ස් පුරාතන ග්‍රීක රංග ශිල්පයේ මධ්‍යස්ථානය විය. ශෝකාන්ත (ක්‍රිපූ 6 වන සියවසේ පසු භාගයේ දී), හාස්‍ය (ක්‍රිපූ 486) හා උපහාසාත්මක නාට්‍ය ලෝකයේ මතු වූ නාට්‍ය සම්බන්ධ ආකාරවලට උදාහරණ කිහිපයක් වේ. ග්‍රීක රංග ශිල්පය හා නාට්‍ය මඟින් බටහිර නාට්‍ය හා සංස්කෘතිය මත දිගින් දිගටම පවතින බලපෑමක් එල්ල කර ඇත. 

බටහිර රංග ශිල්පයේ මූලාරම්භය සොයා ගෙන ඇත්තේ පුරාතන ග්‍රීසියෙන්ය. එය ඩයොනයිසස් දෙවියාට ගෞරව කරමින් ඇතැන්ස්හි පැවැති රාජ්‍ය උත්සවයකින් දියුණු විය. ඇතැන්ස් නගර රාජ්‍ය විසින් පොදු අනන්‍යතාවක් වර්ධනය කර ගැනීමේ අරමුණින් එහි මිත්‍රශීලී පාර්ශව ගණනකටම මෙම උත්සවය අපනයනය කරන ලදී. 

thumb|

Tregedy යන ඉංග්‍රීසි වදන බිහි වී ඇති τραγοιδία යන වදන ග්‍රීක වචන දෙකක සංයුක්ත වදනකි. ඒවා නම් ලෑටි ගෑමට සම්බන්ධ එළුවා යන ‍ෙත්රුම ඇති  τράγος යන වදන හා ගීත ගැයීමට සම්බන්ධ ගීතය යන තේරුම ඇති ῳδή යන වදනයි.  මෙමඟින් අතිශය දුලබ පෞරාණික පරාවර්තනය වන එළු මිනිසා ගීතය බිලි දෙනවා යන්න විස්තර කරයි. අඩුම තරමින් එමඟින් පුරාතන ඩයොනයිසියානු සංස්කෘතීන්වල ක්‍රියාවන් නිරූපණය කරයි. එසේ නමුත් මෙම පහසුකම් චාරිත්‍ර ශෝකාන්ත හා හාස්‍ය නාට්‍යවලට පදනම වූයේ කෙසේද යන්න ස්ථිර බවකින් යුතුව පැහැදිලි කිරීම කළ නොහැක්කක් විය. එමෙන්ම හෙලිනිස්ථික යුගය තෙක් වූ සියළු ශෝකාන්ත ඩයොනයිසස් දෙවියාට ගෞරව පිණිස ලියන ලද ස්වාධීන කොටස් වූ අතර එම නිසා වර්තමානයේ දී අපට ඉතිරිව  ඇත්තේ පැරණි ශෝකාන්තා නැවත නැවත රඟ දැක්වීම විලාසිතාවක් බවට පත් වීම හේතුවෙන් නැවත රඟ දැක් වූ නිසා අපේ මතකයේ පවතින කොටස් කොටස් පමණි. එය නියම, එක්වරක් රඟ දැක්වූ ශෝකාන්තයට පහල බැස්මක් සේ 
Baskemtball
සිවිල් ජනතාව ඝාතනය කිරීම.

කෙන්ට් සහ ඩොලර් ෆාම් ඝාතනය.
කෙන්ට් සහ ඩොලර් ෆාම් ඝාතනයන් L.T.T.E ය  විසින් ශ්‍රී ලංකා යුද්ධයේදී සිංහල සිවිල් වැසියන් ඝාතනය කිරීමේ මුල් අවස්ථාවන් වලින් එකකි.  1984  නොවැම්බර් 30 දින ඊසාන දිග ශ්‍රී ලංකාවේ මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයේ කුඩා ගොවිපල ගම්මාන දෙකක මෙම මනුෂ්‍ය සංහාරයක් සිදු විය. ඊසාන දිග ලංකාව දමිළ නිජබිම බවය. එහෙයින් 1980 දී ඔවුන් ජන වර්ග ශුද්ධ කිරීමේ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කල බවත් L.T.T.E ය ප්‍රකාශ කර සිටියහ. ලංකාවේ උතුරු නැනෙහිර පළාත් ජන වාර්ගික වශයෙන් පිරිසිදු කිරීම අරඹයා L.T.T.E ය විසින් කරන ලද අප්‍රමාණ ජනතා සංහාරයන්හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එම පළාත් වල ජීවත් වූ සිංහල හා මුස්ලිම් ජනයාගේ ජීවිත හා දේපළ විනාශ වීමෙන් එම ජනතාව මහත් සේ පීඩා වින්දාහ.

අනුරාධපුරයේ මිනිස් සංහාරය
1985 දී L.T.T.E ය විසින් අනුරාධපුරයේ දී කළ මිනිස් සංහාරයේදී ගැහැණු ළමයින් ඇතුළු 146 දෙනෙක් ඝාතනයට ලක්වූහ. L.T.T.E ය අනුරාධපුර ප්‍රධාන බස් නැවතුම් පලට ඇතුළු වී ස්වයංක්‍රීය ආයුධ වලින් ඉවක් බවක් නැතිව සිදු කළ වෙඩි තැබීම් වලින් බස් රථ එන තෙක් බලාසිටී ස්ථානයේ මහජනතාව මැරුම් කෑහ. සමහරෙක් තුවාල ලැබූහ. මෙම සිදුවීම් සැලසුම් කළේ දෙමළ ජනතාවගේ දරුණු ලෙස පළිගැනීමට සිංහල මහ ජාතිය ප්‍රකෝප කිරීමයි. ඒ තුළින් දෙමළ ජනතාව අතරේ L.T.T.E යේ තත්ත්වය වඩාත් ශක්තිමත් කිරීමේ අදහස ඇතිවයි.

L.T.T.E ය ආසපු යෑමට පළමු ඔව්හු විල්පත්තු ජාතික වනොද්‍යානයට කඩා වැදී එහි සේවය කළ සිංහලයින් 18 දෙනෙක් මරා දැමුහ. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Eelam_War_I#Civilian_killings

## References 
ප්‍රවර්ගය:කැබලි ලිපි
ශ්‍රී ලංකාවේ දූපත්

ශ්‍රී ලංකාව වටා දූපත් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇත. වඩාත් සුලභ දීපිකාවන් උතුරු පළාතේ යාපනය අර්ධද්වීපයට නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇත. මෙම දූපත් සමූහය ලන්දේසි පාලන සමයේදී ලන්දේසි නම් ශ්‍රී ලංකාව වටා දූපත් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇත. වඩාත් සුලබ දූපත් ඇත්තේ උතුරු පළාතේ යාපනය අර්ධද්වීපයට නැගෙනහිරින්ය. මෙම දූපත් සමූහය ලන්දේසි පාලන සමයේදී ලන්දේසි නම් වලින් ව්‍යවහාර විය. ඇතැම් ඒවා අද ද එම ව්‍යවහාරයේ පවතී.

       
## යාපනය අර්ධද්වීපය
යාපනය අර්ධද්වීපය වටා සුලභව හඳුනාගත හැකි දූපත් වන්නේ අනලතිව් දූපත් වන අතර අදටත් දිය මංකඩක් හරහා ප්‍රධාන භූමියට සම්බන්ධ වී ඇත. එලුවැතිව් කුඩා ධීවර නැවතුම් පොළකි. කච්චතිව් දූපත 1974 දී ඉන්දියාවෙන් ශ්‍රී ලංකාවට සම්ප්‍රේෂණය වූ අතර ශ්‍රී ලංකාවේ හා ඉන්දියාවේ තමිල් නාඩු ප්‍රාන්තය අතර සම්බන්ධිත ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස අදටත් ක්‍රියා කරයි. අතිතයේදී කච්චතිවු දූපත ලාංකික සහ ඉන්දීය ධීවරයන් විසින් හවුලේ භාවිතා කෙරුණි. මෙම දූපතේ ප්‍රසිද්ධ කතෝලික ආශ්‍රමයක් ඇත. වෙනත් හඳුනාගත හැකි දූපත් වන්නේ කරතිව්, මණ්ඩතිව්, හා නයිනතිව් වන අතර සිංහල භාෂාවෙන් නයිනතිව් නාගදීපය ලෙසද හැඳින්වේ. එහි බෞද්ධ හා හින්දු පූජනීය ස්ථාන ඇති අතර ද්‍රවිඩ හින්දූන්ට හා සිංහල බෞද්ධයන්ට කීර්තිමත් වන්දනා ස්ථානයක් වේ. නෙදින්තිව් ලන්දේසි භාෂාවෙන් ඩෙල්ෆ් වශයෙන් හැඳින්වෙන අතර එහි ආවේණික පෝනි අශ්වයන් සඳහා ප්‍රසිද්ධ වේ. පරාටිතිව් යනු දේශීය ධීවරයන් විවේක ගැනීමට භාවිතා කරන ජනාවාස නොවූ දුපතකි. දුපත් ජනගහනයෙන් වැඩි කොටසකට නිවෙස් වූ දුපත් දෙකක් වන්නේ පුන්ගඩිතිව් හා වෙලනායි (Leidel ලෙස ලන්දේසි භාෂාවෙන් හැඳින්වේ) යන විශාල දූපත් දෙකයි.

    
## මන්නාරම් දිස්ත්‍රික්කයේ දූපත්
ශ්‍රී ලංකාවට අයත් තවත් දූපත් සමූහයක් ආදම්ගේ පාලම නැමති වැලිමය දූපත් දම්වැලක් සාදයි. මෙහි ශ්‍රී ලංකාව පැත්තේ කෙළවර පිහිටි දූපත අනෙක් දූපත්වලට සාපේක්ෂව විශාල වන අතර එය මන්නාරම් දූපත නම් වේ. ඉන්දීය හා අරාබියානු වෙළෙන්ඳන් සඳහා එය ඓතිහාසික වශයෙන් වැදගත් පිවිසුම් දොරටුවක් විය. එමෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ සිට ඉන්දියාවට යන සරණාගතයින් සඳහා එය නාවුක තොටුපොළක් විය.එමෙන්ම ආරක්ෂක නාවුක ආරක්ෂක සහ සංචාරක අරමුණු සඳහා යොදා ගන්නා කුඩා ජනාවාස නොවූ දීපිකා රාශියක් ශ්‍රී ලංකාව වටා පවතී.
    

## මේවාද බලන්න
* ශ්‍රී ලංකාවට අයත් දූපත් නාමාවලිය

ප්‍රවර්ගය:දූපත් - ශ්‍රී ලංකා
දුටුගැමුණුගේ පාලනය සමය

දුටුගැමුණු  රජුගෙ පාලනය සමය 

දුටුගැමුණු   රජතුමාගේ පාලන සමය ගැන මහා වංශයේ විස්තර වෙයි. පරිච්ජේද 35 ක් වු එහි පරිච්ජේද 6 ක්ම වෙන්කර තිබෙන්නේ දුටු ගැමුණු රජතුමා වෙනුවෙන් ගැමුණු කුමරු දේවානම්පියතිස්සගේ සොයුරු මහානාග ඇතුළු රජරට රජ පෙලපතෙන් පැවත එන්නේ යැයි මහාවංශයේ 22 පරිච්ජේද7යේ විස්තර කර ඇත. ඔහු උපදින අවස්ථ වන විට ඔහුගේ පියා කාවන් තිස්ස ශ්‍රී ලංකාවේ ගිණි කොණ දිග පෙදෙසේ කුඩා රාජ්‍යයක් වු “රෝහණ” ගේ රජු වුයේය. එය උතුරේ රජරට‍පාලනයෙන් මිදුනේ විය. රජරට සහ රුහුණු රාජ්‍යයන් දෙක වෙන් වුනේ ‘මහා ගංගා’ යනුවෙන් හැදින්වු ගගකිනි. මෙය වර්ථමානයේ මැණික් ගග විය හැක. මහාවංහයේ කාවන්තිස්ස රජු ගැන සදහන් වන්නේ ත්‍රිවිධරත්නය කෙරේ බලවත් විශ්වාසයෙන් සිටි පුද්ගල යෙකු සහ සහෝදර ජනතාවට අවශ්‍ය දේ නොකඩවා සැපයු කෙනෙකු ලෙසිනි.

දුටුගැමුණුගේ මව වුයේ විහාර මහා දේවියයි. ඇය ‘කල්‍යාණි’ රාජ්‍යයේ රජ වු තිස්සගේ දියණියයි. පුරාවෘත්ත වලින් කියවෙන්නේ ‘තිස්ස විසින් බෞද්ධ භික්ෂුවක් මැරවීම නිසා ඊට දඩුවම් වශයෙන් කිහිප වරක් මුහුද ගොඩ ගැලු බවකි. එයින් මිදීම සදහා තිස්ස කළේ ඔහු	ගේ දියණිය වු ‘දේවි’ කුමරිය රන් ඔරුවක නංවා එහි රජුගේ දියණිය යනුවෙන් සටහනක්ද තබා මුහුදට පා කර හැරීමයි. ප්‍රතිහාර්යයකින් මෙන් රජ කුමරිය රුහුණු වෙරළට නිරුපද්‍රිතව පාවී ආවාය. පසුව කාවන් තිස්ස රජු විසින් ඇය විවාහ කරගන්නා ලදී යනුවෙනි. 

විහාර මහාදේවිය දුටුගැමුණු බිහිවීම‍ට සිටියදී ඇයට විශේෂ ආශාවන් කිහිපයක් ඇති විය. (දොළදුක්) එයින් එකක් නම් මී වද වලින් සෑදු  කොට්ටයක් මත සැතපීමයි. අනෙත් විශේෂ කාරණය වුයේ එළ‍ාර රජුගේ හමුදාවේ රණවිරුවකුගේ හිස වෙන් කළ කඩුව සේදු ජලය එම හිස මතම වාඩිවී පානය කිරීමයි. මෙය රාජසභාවේ අනාවැකි කියන වුන්ගේ කුහුල ඇවිස්ස වීමට හේතු විය. “රැජිනගේ පුතා දමිළයන් ජයගෙන රට එක් සේසත් කර බුද්ධාගම බබලවනවා. යනුවෙන් ඔවුහු අනාවැකි කීහ. විහාර මහා දේවිය පුතෙකු වැදුවාය. ඔහු ගාමිනි අභය නම් වුයේය. ටික කලකට පසු ‘තිස්ස’ නම් වු තවත් පුතෙකුද බිහි කළාය.

ගාමිණි බිහි වු කාලයේදීම එක් සද්දන්ත කුලයේ ඇතෙක් උගේ පැටවා එහි ගෙන වුත් දමා යන්නට ගියේය. ඒ ඇත් පැටවා “කන්ඩුල” නම් වු අතර ගැමුණු කුමාරයාගේ සෑම ක්‍රියාවකදීම කුමරු සමග ඌ සිටියේය.

ප්‍රවර්ගය: ඉතිහාසය
දෙවන උඩරට යුද්ධය

**දෙවැනි උඩරට යුද්ධය** ආසන්න සමයේ ඉන්දියන් උප මහාද්වීප‍යේ  ශ්‍රී ලංකාවේ සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට නතු වූ බව පෙනුණි. උඩරට රාජ්‍යය අභ්‍යන්තර කඳුකරය ට සීමා වී පැවතුනේය. 

පළමු උඩරට යුද්ධය අවසානයේ හා දෙවැන්න අතර වූ අවුරුදු 10 ක කාලය තුළ සිදු වීම් කෙසේද කියතොත් දෙවැනි යුද්ධයේ ස්වරූපය පළමුවැන්නට වඩා සෑහෙන වෙනසක් ගත්තේය. 1805 දී බ්‍රිතාන්‍යයට උඩරට සතුරු රදළවරු රාශියක් සමග මත ගැටුම් ඇති කර ගැනීමට සිදු වූ  නමුදු 1815 එම රදළවරුම උඩරටට පැමිණෙන ලෙස බ්‍රිතාන්‍යයින්ට ඇරයුම් කොට ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු බලයෙන් පහ කිරීමට උදව් ද කළහ.

එවකට ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාර මේට්ලන්ඩ් මහා පරිමාණ වශයෙන් නීතිමය හා සාමාජයීය වශයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණයන් හඳුන්වා දෙන ලද්දේ බ්‍රිතාන්‍ය බලය ආරක්ෂා කිරීමට හා වැඩි කිරීම උදෙසාය. දූෂණ තුරන් කිරීම සඳහා සිවිල් සේවය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමද, කුල නීතිය පදනම් කර ගත් ලාංකික මහාධිකරණයක් ආරම්භ කිරීම ද ඊට ඇතුළත් විය. ලන්දේසි පල්ලිවලට තිබුණු වරප්‍රසාද නැති වූ අතර කතෝලික ප්‍රජාවට ඡන්ද බලය හිමි විය. මේට්ලන්ඩ් බෞද්ධ අධිකාරී බලයට රහසින් පීඩා කළ අතර යුරෝපීයයන්ට අක්කර 4000 ක බිම් කොටස් දෙන බව පැවසීමෙන්  ඔවුන් දිවයිනට අද්දවා ගැනීම අපේක්ෂා කළේය. ඔහුගෙන් පසු පැමිණි රොබට් බ්‍රවුන්රිග් ද මෙම ප්‍රතිපත්ති ඉදිරියට ගෙන ගියේය.

1807 දී සාදා නිම කරන ලද නුවර වැවෙහි අලංකාරය හැරෙන්නට එම ව්‍යාපෘතිය ජනතා ප්‍රසාදයට ලක් නොවීය. ඊට හේතු වූයේ එයින් ප්‍රායෝගික වශයෙන් සේවයක් සිදු නොවීමයි. සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් එවැනි විශාල වාරි කර්මාන්ත තැනවීමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ කුඹුරුවලට ජලය සැපයීම වුවත් මැද සෙංකඩගල කුඹුරු තිබුනේ නැත. 1810 දී රජු විසින් පිළිමතලාවේ දරමින් සිටි ප්‍රධාන ඇමති ධූරයෙන් ඉවත් කරන ලදී. ඊළඟ වසරේ පිළිමතලාවේ කැරළි ගැසුවේය. නුවර ප්‍රධානීන් බියටපත්කරමින් ඔහු මරණයට පත් කරනු ලැබුවේය. රජු තවදුරටත් බලවත් බෞද්ධ සංස්ථා සතු ධනය හා ඉඩම් බලහත්කාරයෙන් ලබා ගෙන අන් සතු කළේය. මේ කාලය මුළුල්ලේ බ්‍රිතාන්‍ය සිවිල් සේවකයෙකු වූ ජෝන් ඩොයිලි සිංහල රදළවරු කීප දෙනෙකු සමග සම්බන්ධතා පවත්වා ගෙන ගියේය. ඔව්හු නායක රජ පෙළපතකට වඩා බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය වඩා හොඳ යයි සිතූහ.

ප්‍රවර්ගය: ඉතිහාසය
ක්‍රීඩා තරඟ ගුවන් විදුලියෙන් විසිරුවා හැරීමේ ඉතිහාසය

බේස් බෝල් ක්‍රීඩා තරඟයක් පළමු වරට ගුවනින් විසිරුවා හරින ලද්දේ 1921 අගෝස්තු 5වන දින පෙනිසිල්වෙනියාවේ පීටර්ස්බර්ග්හි ෆොර්බ්ස් ෆීල්ඩ් ක්‍රිඩාංගනයේ පැවති තරඟයක් KDKA වෙස්ටන් හවුස් ගුවන්විදුලිය මඟිනි. පීටර්ස්බර්ග් පීරේට්ස් හා පිලඩෙල්පියා පිලීස් කණ්ඩායම් දෙක අතර තර‍්‍ඟයේ පැට් වීල්ස් විසින් විස්තර ප්‍රචාරය කරන ලදී. 1939 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී පළමු වරට ෆෝඩ්හැම් (Fordham) හා වෙයින්ස්බර්ග් (Waynesburg) පාසල් අතර ඇමරික්න පාපන්දු තරඟ‍යක් රූපවාහිනිය මඟින් විසිරුවා හරින ලදී. NBC ය පළමු වරට රූපවාහිනී ආවරණයක් පළමුවරට ජාතික පාපන්දු තරඟාවලියක් සඳහා ලබා දුනි. මෙහිදී ඔවුන් ආවරණය කළේ ෆිලඩෙල්පියා ඊගල් සහ බෲක්ලින් ඩොජර්ස් කණ්ඩායම් දෙක අතර 1939 ඔක්තෝම්බර් 23 වන දින පැවැත්වූ තරඟයකි. 1958 පැවති NFL  ශූරතාවලියෙන් පසු MFL හි ගුවන් විදුලි අයිතිය වැදගත්ය.

Monday Night Football , NFL on FOX, සහ NBC Sunday Night Football මඟින් ඇමරිකන් පාපන්දු ගුවන් මඟින් විසුරුවා හැරීමේ හැඩ ගලයෙහි මෙන්ම Super Bowl වැඩ සටහන් විස්තරයෙහි ද වෙනසක් ඇති කරන ලද්දේ එය හවස විකාශනය බවට පරිවර්තනය කරමිනි.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Broadcasting_of_sports_events#History
ක්‍රිකට් 20 – 20

20 – 20 ක්‍රිකට් තරඟ ක්‍රිකට්වල එක් කාණ්ඩයකි. මුලින්ම මෙය හඳුන්වා දුන්නේ එංගලන්තයේ දී වෘත්තීය ක්‍රිකට් ක්‍රිඩකයන් අතර රට තුළ දීම පවත්වන , ක්‍රිකට් තරඟයක් වශයෙනි. ප්‍රථම වතාවට , 2003 වර්ෂයේ දී එංගලන්තය සහ වෙල්ස් ක්‍රිකට් මණ්ඩලය අතර පළමු තරඟය පවත්වන ලදී. කණ්ඩායම් 2ටම එක තරඟ වාරයක් ලෙස උපරිම වශයෙන් ඕවර 20 ක් පන්දුවට පහර දීමට මෙහි දී අවස්ථාව ලබා දුණි.
20 – 20 තරඟ වාරයක් සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා පැය තුනක පමණ කාලයක් ගත විය. එක් ඉනිමක ක්‍රියා කිරීමට මිනිත්තු 75 ක් පමණ කාලයක් ගත කරනුයේ එය අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ කණ්ඩායම් ක්‍රීඩා, එනම් පාපන්දු වැනි ක්‍රීඩාවකට ගතවන කාලයට කිට්ටු කාලයක් ලබා දීම සඳහාය.
මෙය හඳුන්වාදීම මඟින් ක්‍රීඩාවේ ජවය ඇති කර පිටියේ සහ රූපවාහිනියේ මෙය නරඹන්නන්ගේ සිත් ඇද තබා ගැනීමට සමත් වීම මඟින් මෙය ජයග්‍රාහීභාවයට පත්ව ඇත. එංගලන්ත මණ්ඩලය අදහස් කරන ආකාරයට වෙනත් කිසිම ක්‍රීඩාවක් 20 – 20. ක්‍රිකට් තරඟ සඳහා ස්ථානගත කළ හැකි නොවන බවයි. එම නිසා මෙම ක්‍රීඩාව දිගටම පවතිනු ඇති බව සිතිය හැක.
මෙම ක්‍රීඩාව ක්‍රිකට් ලෝකය පුරා පැතිරී පවතී. බොහෝ අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් චාරිකාවල 20 -2 20 ක්‍රිකට් තරඟ පැවැත්වේ. එලෙසම බොහෝ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන ජාතීන් ගෘහස්ත ක්‍රීඩා තරඟ ලෙස මෙය පවත්වයි. පළමු අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලය මඟින් පවත්වන ලද 20 – 20 තරඟයක් 2007 වර්ෂයේ දී පැවැත්වූයේ දකුණු අප්‍රිකාව සහ ඉන්දියාව සමඟයි. එම තරඟයේ අවසන් තරඟයේ දී පකිස්ථානය පරාජයට පත් කරන ලදී.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Twenty20
දස ප්‍රයාම ඉසව්ව

මෙම ලිපියෙහි අන්තර්ගත වන්නේ දස ප්‍රයාම ඉසව්ව ලෙස හැඳින්වෙන ක්‍රීඩා තරඟය පිළිබඳවයි. මෙම ඉසව්ව හැඳින්වීමට භාවිතා කෙරෙන ඉංග්‍රීසි පදය වූ ‍Decathlon යන නමින්ම හැඳින්වෙන ක්‍රීඩා උපකරණ අලෙවිසැල් සමූහය පිළිබඳ තොරතුරු Decathlon Group නම් ලිපියෙහි අන්තර්ගත වන අතර එම නමින්ම හැඳින්වෙන ගුවන් යානාව පිළිබඳ තොරතුරු American Champion Decathlon නම් ලිපියෙහි අන්තර්ගත වේ. මෙම නමින්ම යුතු ඇමරිකානු අධ්‍යාපන තරඟාවලිය පිළිබඳ තොරතුරු Academic Decathlon නම් ලිපියෙහි අන්තර්ගත වේ. 

දස ප්‍රයාම ඉසව්ව යනු ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා ඉසව් 10ක් එක් කිරීමෙන් නිර්මාණය කෙ‍රුණු මලල ක්‍රීඩා ඉසව්වකි. මෙම ඉසව්ව එක ළඟ දින 2ක් තුළ පැවැත්වෙන අතර තරඟයෙහි දිනුම පැරදුම සියළු ඉසව්වන්හි දක්වන ලද දක්ෂතා ඇසුරෙන් නිර්ණය කෙරේ. එක් එක් තරඟය සඳහා දක්ෂතාවය නිර්ණය කෙරෙනුයේ ලකුණු සංඛ්‍යාවක් මත වේ. මෙම ඉසව්ව පිරිමින් සඳහා විශේෂිත වූවක් වන අතර කාන්තාවන් සඳහා පැවැත්වෙන ඉසව් සත්ප්‍රයාම නම් වේ. 

සාම්ප්‍රදායිකව ලොව දක්ෂතම ක්‍රීඩකයා සඳහා හිමි සම්මානය දස ප්‍රයාම ඉසව්ව ජයගන්නා ක්‍රීඩකයාට හිමි වේ යැයි සැලකේ. මෙම සම්ප්‍රදාය ආරම්භ වූයේ ස්වීඩනයේ ස්ටොක්හෝම් නුවර වසර 1912 දී පැවති ඔලිම්පික් තරඟාවලිය අවසානයේ දී දස ප්‍රයාම ඉසව්වේ ජයග්‍රාහකයා වූ ජිම් තෝප් හට ස්වීඩනයේ රජු වූ පස්වැනි ගුස්ටාව් රජතුමා “You, sir, are the world’s greatest athlete” ලෙස පැවසීමත් සමඟයි. ඔහුගේ ප්‍රකාශයේ අරුත වූයේ “මහත්මයානෙනි ඔබ ලොව විශිෂ්ටතම මලල ක්‍රීඩකයා වේ” යන්නයි. වර්තමානයේ මෙම ඉසව්වෙහි ජයග්‍රාහකයා වන්නේ චෙක් ජාතික රොමෑන් සෙබ්‍රීල් වේ. පසුගිය වසර 7ක කාලය තුළ පස්වතාවක් ඔහු මෙම තරඟයෙහි ජයග්‍රාහකයා වූ අතර ක්‍රීඩකයකු විසින් වාර්තා කරන ලද උපරිම ලකුණු සංඛ්‍යාවට හිමි වාර්තාව ද ඔහු සතුය. 

දස ප්‍රයාම ඉසව්ව පුද්ගලයකුගේ වේගය, ශක්තිය, දක්ෂතාවය, දරා ගැනීමේ හැකියාව සහ පෞරුෂත්වය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා මලල ක්‍රීඩා ඉසව් සමූහයක් එක් කොට නිර්මාණය කරන ලද ඉසව්වක් වේ. මෙම ඉසව්ව හැඳින්වීම සඳහා යෙදෙන ඉංග්‍රීසි පදය Decathlon නම් වන අතර එහි සම්භවය ග්‍රීක භාෂාව ආශ්‍රිතව සිදු වී යැයි සැලකිය හැක. ග්‍රීක බසින් deka යන්නෙහි අරුත 10 නම් වන අතර athlon යන්නෙහි අරුත තරඟය යන්නයි. මෙම ඉසව්ව සඳහා යාබද දින දෙකක් තුළ ක්‍රියාවට නැංවෙන 10ක් පැවැත්වෙන අතර මින් එක් එක් දිනයක් තුළ ඉසව් 5ක් බැඟින් පැවැත්වේ. පළමු දිනයෙහි දී මීටර් 100 දිවීම, දුර පැනීම, යගුලිය විසි කිරීම, උස පැනීම සහ මීටර් 400 දිවීම යන ඉසව් පැවැත්වේ. මේ අනුව පළමු දිනයේ දී වේගවත් චලන හැකියාව, ක්ෂණික ජවය සහ පැනීමේ හැකියාව යන දක්ෂතා පරීක්ෂා කෙරේ. දෙවැනි දිනයේ දී මීටර් 110 කඩුළු මතින් දිවීම, කවපෙත්ත විසි කිරීම, රිටි පැනීම, හෙල්ල විසි කිරීම සහ මීටර් 1500 දිවීම යන ඉසව් පැවැත්වේ. දෙවැනි දිනයෙහි දී  තාක්ෂණික දක්ෂතාවය සහ දරා ගැනීමේ හැකියාව පරික්ෂා කෙරේ
 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Decathlon

ප්‍රවර්ගය:මලල ක්‍රීඩා
රජරට ජයග්‍රහණය

## ගජබාහු සමග සටන 
ක්‍රි.ව. 1150 දී පමණ පරාක්‍රමබාහු රජු ඔහුගේ ඉදිරි ගමන ආරම්භ කළේ මලය දේශයේ බලය අල්ලා ගැනීමෙනි. මෙයින් ඔහුගේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ ආරක්ෂාව යුධමය වශයෙන් තහවුරු විය. ඉන් පසු ඔහු රජරට මායිමේ ප්‍රධානීන් කීප දෙනෙකුට එරෙහිව බල සේනා මෙහෙය වුයේය. මෙම යුද්ධ ව්‍යාපාරයේ අවසාන පියවර වුයේ ගජබාහුගේ හමුදා පරාජය කිරීමයි. ඉන්පසු දෙපාර්ශවය අතර කෙටි කලකට පමණක් යුද විරාමයක් ඇති විය.

ඉන්පසු ඉතා ඉක්මණින් එදිරිවාදි කම් ඇරඹුණි. ගජබාහු ආරක්ෂාව පතා විදේශ රටවලින් පිහිට පැතුවේය. ඔහු සහ පරාක්‍රම බාහු අතර නැවත ආරවුලක් ඇරඹෙන විට විදේශවලින් පැමිණි මිසදුටු ආගම් අදහන ප්‍රභූන්ද රජරට හමුදාවේ සිටියහ. එහෙත් පරාක්‍රම බාහු රජරටට ආක්‍රමණයක් දියත් කළ නමුත් ඔහු ඊට සෘජුවම සම්බන්ධ නොවීය. එහෙත් එම ආක්‍රමණයට සම්පුර්ණ වශයෙන් වගකිව යුත්තා වුයේ ඔහුය. මෙය කෙදවිලයගේ ලේඛන පදනම් කර ගෙන ක්‍රියාත්මක කළ යුද්ධෝපායකි.

දක්ඛින දේශයේ හමුදා කලා ඔය මෝය අසල පිහිටි චල්ලවලාන නම් බලකොටුවට පහර දී එම බලකොටුව අල්ලා ගෙන ලංකාවේ බටහිර වෙරළ කලාපයේ බලය තහවුරු කරගත්හ. ඉන්පසුව හමුදාව උතුර බලා යාත්‍රා කළහ. අනතුරුව වර්තමාන මන්ෆර් අසල චුත්තකාර නොහොත් චුතුකාර (මුතු - පර) නැමැති ස්ථානයේ ගොඩ බැස්සාහ. මේ අතර ගජබාහුගේ වැව සමීපයේ දී ජ්‍යෙෂ්ඨ සෙනෙවියා වූ ගොකන්න පරාජයන් කීපයක අත්දැකීම් ලැබුවේය. ඔහුට ගජබාහුගෙන් යුද්ධ ආධාර නොහොත් අතිරේක බලසේනා ඉල්ලා ආයාචනා කිරීමට සිදුවිය. මෙම ආධාර ලැබුණ ද මලය දේශයෙන් ලත් සහයෝගයද ඇතිව පරාක්‍රමබාහුගේ සෙන්පති මහින්ද විසින් නැවත වරක් ගෝකන්නව පරාජය කළේය. පරාජය කොතරම් ප්‍රබලද යත් ගෝකන්න ඔහුගේ තනතුර අතහැර පළා ගියේය. ඔහුගේ ඉතිරි හමුදාව කැලයේ බලකොටුවක් ඉදිකළ අතර නැවතත් යුද්ධයට සහභාගී නොවුහ.

ක්‍රි.ව. 1153 වන විට පරාක්‍රමබාහුගේ සේනාවෝ පොළොන්නරුව ජයගැනීමට තරම් සුදුසු තත්ත්වයක සිටියහ. රක්ක සහ කණිෂ්ඨ සෙන්පතියෙකු වු ෂුඛ විසින් ගජබාහු නැවත වරක් නගරය අසල තැනකදී පරාජය කරන ලදී. ඒ සමගම රජරට අගනුවරද අල්ලා ගත්හ. ඔහු විසින් රජුද සෝලගංග සහ වික්‍රමබාහු නම් වු ඔහුගේ පුතුන් දෙදෙනාද සිර ගත කරන ලදහ. පරාක්‍රමබාහු පරාජිතයින් සම්බන්ධයෙන් උදාර ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහු පරාජිත රජුට හා නගරවැසියන්ට සැළකිය යුතු ආකාරය ගැන ඔහුගේ සෙන්පතියාට නියෝග පවා පැනවුයේය.
    

"දිස්ත්‍රික් ප්‍රධානීන් සහ සෙසු නිලධාරීන් ජයග්‍රහණයෙන් උදම් වී යටත් රජු (ගජබාහු) මරා දමන්නේ නම් එය යුක්ති සහගත නොවේ. එමෙන්ම ජයගත්තවුන් නගරය මංකොල්ල කන්නේනම් හික්මීමකින් තොරව ජනයා පෙළන්නේ නම් එයද යුක්ති සහගත නොවේ. එබැවින් ඔබ වහාම එහි යායුතුය. නොහික්මුණු පිරිස් මෙල්ල කොට රජු ඔබේ ආරක්ෂාව යටතට ගත යුතුය. නගරයේ ආරක්ෂාව සැලසිය යුතුය."පරාක්‍රමබාහු රජු නියෝග කළේය .

කෙසේ වෙතත් පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදා පිරිස් මෙම අණ පිළිපැද්දේ නැතැයි සඳහන් වේ. ඔවුහු පොළොන්නරුවේ නිවාසවලට පැන බඩු භාණ්ඩ කොල්ල කෑහ. රෙදි පෙරදි ආභරණ සොරකම් කළහ.

හමුදා පිරිස් විසින් පොළොන්නරුවේ සිදුකළ කොල්ලකෑම් පරාක්‍රමබාහුට අයහපත් ප්‍රතිඵල උදා කළේය. දක්ඛිණ දේශ හමුදාවේ ක්‍රියාකලාපයෙන් කෝපයට පත් ප්‍රභූන්ද ගජබාහුට පක්ෂ සංවිධානද, ගජබාහුගේ සෙන්පති ගොකන්නද එකතුව, ඒ වනවිට රට මැද සොරබොර සිටි රුහුණේ මනාභරණගෙන් උදව් ඉල්ලා ආයාචනා කළහ. මානාභරණ සහ ගජබාහු අතර සහයෝගිතාවයක් තිබුණු නමුදු යුද්ධය පැවති කාලයේ සිට අවස්ථාව පැමිණෙන තෙක් මානාභරණ අපක්ෂපාතීව සිටියේය. පරාක්‍රම බාහුගේ ජයග්‍රහණයත් සමගම වාගේ ඔහු අර්බුදයට මැදිහත් වු අතර රජරට ආක්‍රමණයට කටයුතු කළේය.

## සටහන්
දුටුගැමුණු අභාවය සහ ඊළග රාජ්‍ය ව්‍යාප්තිය.

දුටුගැමුණු අභාවය සහ ඊළග රාජ්‍ය ව්‍යාප්තිය.

අභාවය සහ ඊළග රාජ්‍ය ව්‍යාප්තිය.
දුටුගැමුණු ඔහුගේ ආදරණිය නිර්මාණය වු රුවන් වැලි සෑය නිම කරන තෙක් ජීවත් නොවීය. එහි හුණු බදාම වැඩ නිම වන්නටත් පෙර ඔහු මියගියේය. මහාවංශය ඔහුගේ අභාවය ගැන කීමට සම්පුර්ණ පරිච්ජේදයක් වෙන් කර ඇත. එහි මරණාසන්න රජු දෝල‍ාවක හිදුවා එතෙක් නිම නොකල රුවන්වැලි ස්ථුපය අසලට ගෙන ආ සංවේදී පුවත විස්තර කර තිබේ. එහිදී රජුගේ සගයෙකු වු (ඒ වන විට භෞද්ධ භික්ෂුවක්ව සිටි) ථෙරපුත්ථාභය හමුවිය. මරණය ගැන කෙරුණු සාකච්ඡාවකින් පසු රජු ස්වර්ගස්ථ විය. ඒ වහාම ඔහු තුසිත දෙව් ලොවෙහි පුනරුප්පත්තිය ලැබුවේය.

ඔහුගේ මරණය ගැන තිබෙන සාමාන්‍ය ජන කථාවක සදහන් වන්නේ රජු මිය යාමට ආසන්න අවස්ථාවේ ඔහුගේ සිත සතුටු කිරීම පිණිස රුවන්වැලි සෑයේ වැඩ අවසාන වී ඇතැයි දක්වන ලදී. එලෙස ඒ සැලසුම් වැරදි ගියේය. වැඩ අවසාන කර ඇති චෛත්‍ය තමන්ට පෙන්වන්නැයි රජු ඉල්ලා සිටියේය. ඔහුගේ සහොදරයා වු තිස්ස කළේ සම්පුර්ණ චෛත්‍යයම නිම කර ඇති බව ඇග වෙන්නට සුදු රෙදි වලින් වැසිමයි. වියපත් රජුගේ ඇස් පෙනීම දුර්වලව තිබු බැවින් එහි වෙනසක් ඔහු නොදුටුවේය. ථුපයේ වැඩ අවසාන යැයි යන සිතුවිල්ලෙන් යුතුව ඔහු මිය ගියේය.

ඔහුගේ මරණයෙන් අනතුරුව ඒ වන විට රාජ්‍ය අහිමි කර තිබු සාලිය  කුමාරයා නොව රජුගේ සහෝදරයා වු සද්දා තිස්ස රජතුමා පත්විය.

දුටුගැමුණු රජු සමහර විට මුළු ලංකාවටම තම අණසකට ගෙන එක්සේසත් කල පළමු වැන්නාවිය හැක. මහා වංශයේ වෙනත් අරමුණක් වුයේ ඔහුගේ කථාව සමග ඔහුට ‘මහාවංශයේ විරගා’ යන විරුදාවලිය ලබා දීමයි. ඔහුගේ පුරාවෘත්ත ප්‍රතිරෑප සිංහල පුරා කථා සංග්‍රහ වල ඇති බවට පෙනේ.

රජරට සිංහල බෞද්ධ සිංහල රාජ්‍යයේ ස්වර්ණමය යුගයක් ලෙස දුටුගැමුණු යුගය දැකිය හැක. අනුරාධපුරයේ රජු වශයෙන් ඔහු රාජ්‍ය උරුම කම් නොකී විදේශීය රජෙකු (යහපත් රජෙකු වුවුත්) නෙරපා දැම්මා පමණක් නොව බෞද්ධ ආයතන සංවර්ධනය කිරීම පුරාවිද්‍යාත්මක වශයෙන් වටිනාකමක් ඇති විශාල ගොඩනැගිලි තැනීම සම්බන්ධ යෙනුත් වගකිව යුත්තා විය. රුවන්වැලි සෑය හා මිරිස වැටිය වැනි නිමැවුම් රාශියක් අදද පුජනීය ස්ථාන ලෙසින් සැලකුම් ලබයි. 

ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවට නැව් දෙකක් තිබේ. ඒ SLNS එළාර සහ SLNS රුහුණු යනුවෙනි. දුටුගැමුණු පාලන සමය සම්බන්ධ කරමින් ඒ නම් තබා ඇත.

ප්‍රවර්ගය: ඉතිහාසය
පරාක්‍රම සමුද්‍රය

මහා පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් ඉදිකරන ලද **පරාක්‍රම සමුද්‍රය**, පොළොන්නරුවේ පිහිටි ජලාශයකි. මෙහි වත්මන් වැව් බැම්ම දිගින් කි.මී.12.38 ක් වන අතර උසින් මීටර් 9.45 කි. ජලාශයේ ධාරා ප්‍රදේශය වර්ග කි.මි. 71.71 වන අතර පැතුරුම හෙක්ටයාර 2539.5 වේ. ජලාශයෙහි ජල ධාරිතාව ඝන මීටර් දසලක්ෂ 134.07 කි.

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
*

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජලාශ
ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරග

thumb|මෙහි දැක්වෙනුයේ රග්බි ලීග් තරඟා වලියක ඡායාරූපයකි.

ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ යනු අදාල ක්‍රීඩා තරග නැරඹීම සදහා ප්‍රේක්ෂකයන් හෙවත් නරඹන්නන් සහභාගි වීම මගින් ලාක්ෂණික වන ක්‍රීඩාවන් වෙයි. උදාහරණයක් ලෙස අයිස් හොකී, බාස්කට් බෝල්, බේස් බෝල් සහ පාපන්දු වැනි ක්‍රිඩාවන් ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩාවන් වන අතර දඩයමේ යෙදීම සහ දිය යට හොකී වැනි ක්‍රිඩාවන් ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩාවන්ට අයත් නොවෙයි. ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩාවන් වෘත්තිය හෝ ආධුනික මට්ටමින් ක්‍රියාත්මක විය හැක. ඒවා සහභාගිත්වය විශේෂ වන ක්‍රිඩා අතරින් වෙනස් වෙයි. ඒවැනි ක්‍රිඩාවන් සාමාන්‍යයෙන් විනෝදය සදහා තමන්ම නිරත වන ක්‍රිඩාවන් වෙයි. ගොල්ෆ් මෙම වර්ග දෙකෙන් ඕනෑම එකක් යටතේ වර්ගීකරණය කළ හැක. 

ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා සදහා ප්‍රේක්ෂකයන්ට තරඟය හෝ ඉසව්ව නැරඹිය හැකි ආකාරයේ ස්ථානයන් අවශ්‍ය වෙයි. තව ද  ප්‍රේක්ෂකයන්ට ක්‍රිඩා තරඟයක මාධ්‍ය විකාශයක් නැරඹීමෙන් හෝ එවැන්නකට සවන් දීමෙන් තරඟය පිළිබද තොරතුරු ලබාගත හැක. තව ද ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ වල ප්‍රතිඵලයන් විවිධ පුවත් වැඩ සටහන් වල සහ මුද්‍රිත මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ප්‍රකාශයට පත් වෙයි. තරඟයට ලකුණු තත්ත්වය සහ උච්ච අවස්ථාවන් හැරුණු විට මෙවන් වාර්තාවක අදාල තරගය පිළිබද විශ්ලේෂණයක් ද අන්තර්ගත විය හැක. 

### ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ වල භාවිත වන යෙදුම්
*Birging (බර්ජින්): මෙනමින් හැදින්වෙනුයේ කිසියම් කණ්ඩායමකට සහය දක්වන ප්‍රේක්ෂකයෙකු “තම” කණ්ඩායමේ  සාර්ථකත්වය පිළිබද ඇති වන හැඟීම් මගින් තම ආත්ම අභිමානය ඉහළ නංවා ගැනීමයි. 
*Corfing (කෝෆින්) : මේ නමින් හැදින්වෙනුයේ කිසියම් ක්‍රිඩා කණ්ඩායමක ප්‍රේක්ෂකයන් තම කණ්ඩායමේ පරාජය විදදරා ගන්නා ආකාරයයි.මෙහිදි යම් හෙයකින් තමා සහය දක්වන කණ්ඩායම ජයග්‍රහණය කළහොත් ප්‍රේක්ෂකයන් “අපි දින්නෙමු” යැයි ප්‍රකාශ කරන අතර තමුන් සහය දක්වන කණ්ඩායම පරාජයට පත් වු විට “ඒ කණ්ඩායම පැරදුනා” යැයි ප්‍රකාශ කරති. 
*කණ්ඩායම් වලට බෙදීම : තමුන් සහ අනෙකුත් පුද්ගලයින් සහය දක්වන කණ්ඩායම අනුව වර්ගීකරණය කොට ගැනීමේ හැකියාවයි.
පීට් සැම්ප්‍රාස්

thumb|

පෙට්‍රොස් “පීට්” සම්ප්‍රාස් (1971 අගෝස්තු 12වන දින උපත ලැබීය) ග්‍රීක සම්භවයකින් යුත් ලෝකයේ හිටපු අංක ‍එකේ ඇමරිකානු ජාතික ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහුගේ අවුරුදු 15ක ක්‍රීඩා ඉතිහාසයේ දී, ඔහු විසින් තරඟ 52 දී ග්‍රෑන්ඩ් ස්ලෑම් පිරිමි තනි ශූරතා 14ක් ජයග්‍රහණය කර වාර්තාවක් තබා ඇත. සම්ප්‍රාස් එක දිගට අවුරුදු 6ක්ම ලෝකයේ අංක ‍ලෙස ATP වාර්තාවන්හි ඇතුළත් වූ අතර, මෙය “ඕපන් ඊරා” සඳහා වාර්තාවක් වන අතර සම 3වන ස්ථානය ලබා ගත්තේය. සැම්ප්‍රාස් විම්බ්ලිඩන් තනි ශූරතාවය සත් වාරයක් ජයග්‍රහණය කළ අතර, එය විලියම් රෙන්ෂෝ සමඟ පිහිටුවා ඇති වාර්තාවකි. ඔහු එක්සත් රාජධානි විවෘත තරඟයේදී ද තනි ශූරතා 5ක් ජයග්‍රහණය කළ අතර, එය ජිමි කොනර්ස් සමඟ පිහිටුවා ඇති “ඕපන්ඊරා” වාර්තාවකි. බඩ් කොලින්ස් විසින්, සම්ප්‍රාස් මෙතෙක් විසූ හොඳම පිරිමි ටෙනිස් ක්‍රීඩකයන් 5 දෙනා අතුරෙන් එක් අයකු ලෙස නම් කර ඇත. එමෙන්ම ටෙනිස් සඟරාව විසින් ඔහු 1965 සිට 2005 කාල වකවානුව අතරතුර සිටි විශිෂ්ටතම ක්‍රීඩකයා ලෙස සඳහන් කර ඇත. 2007 ජුලි මස 17 වන දින, සම්ප්‍රාස් “සුප්‍රසිද්ධ ජාත්‍යන්තර ටෙනිස් කමිටුව” (International Tennis Hall of Fame) ඇතුළත් කර ගන්නා ලදී.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ටෙනිස් ක්‍රීඩකයන්
ප්‍රවර්ගය:1971 උපත්
ක්‍රීඩාව "කියමන්" "දිනීම යනු සියලුම දේ නොවේ, එකම දෙයයි".

'දිනීම සියලුම දේ නොවේ. එය එකම දෙයයි' මෙම කියමන ක්‍රීඩාවේදි ප්‍රචලිත කියමනකි. මෙම කියමන ඇමෙරිකන් ක්‍රීඩාව තුල ප්‍රචලිත වී තිබෙන, බාධා නැති තරඟ කිරීම් වලට උදාහරණයක් යයි ඇතැමෙක් කල්පනා කරති. දිනීමේ වැදගත්කම අදහස් වන එම ප්‍රකාශය ඇමරිකන් ක්‍රීඩාවේ පිළිගැනිම් තුල මූලික ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස තැරැව් කෙරෙමින් පවති. ඒ සමගම තරඟකාරී ක්‍රීඩාවන්හි නියම අරමුණ විය යුත්තේ කුමක්දැයි කැටිකොට පෙන්වා දෙයි. 
	මෙම මතය ඉතා ප්‍රසිද්ධ මනෝභාවයකට අත්වැලක් ලෙස උපයෝගී කර ගෙන තිබේ. ඒ ක්‍රීඩා ලේඛක ග්රැන්ට්ලන්ඩ් රයිස් විසිනි. ඔහු කියන්නේ "එය ඔබ දිනීම හා පැරදීම ගැන නොවේ. ඔබ ක්‍රීඩා කළේ කෙසේද" යනුවෙනි. එපමණක් නොව වර්තමාන ඔලිම්පික් පිළිගත් මතයේ නිර්මාතෲ පියරෙ ඩි කුබර්ටින් කියන්නේ " වඩාත් වැදගත් දෙය....දිනීම නොවේ. සහභාගී වීමයි) යනුවෙනි.
	මෙම කියමන පෘතුල ලෙස අදාල වූයේ ඇමරිකන් පාපන්දු පුහුණුකරු වින්ස් ලොම්බාර්ටි ටයි. 1959 තරම් ඈත කාලයේ මෙම කියමන පැකර්ස් පුහුණු කඳවුරේදි සඳහන් කිරීමෙන් ඔහු වාර්තා තබා ඇත. 1960 වර්ෂ වලදි පැකර්ස් කණ්ඩායමේ පුහුණු කරු ලෙස ලොම්බාර්ඩිගේ සාර්ථක සේවා කාලය තුල මෙම කියමන ඇමරිකන් ජනතාවගේ අවධානය දිනා ගත්තේය. කල්යාමේදී මෙම වචන ලෝකර් කාමර වල පැති අලංකාර කළේය. මියගිය ජේම්ස් මිචනර්ගේ 'ස්පොර්ට්ස් ඉන් ඇමරික‍ා' ග්‍රන්ථයේ "ලොම්බාර්ඩි වැරදි ලෙස කියමන ඉදිරිපත් කළ බවක්" ප්‍රකාශ කර ඇත. ඔහු කිමට අදහස් කරන්නට ඇත්තේ 'දිනුම යනු හැම දෙයක්ම නොවේ. දිනීමට ඇති අධිෂ්ඨානය එකම දෙය'' (යයි මිච්නර් නිවැරදි කරන්නට

## References
http://en.wikipedia.org/wiki/Winning_isn%27t_everything;_it%27s_the_only_thing
මයිකල් ෂූමාකර්

thumb|

**ෆෝමියුලා අංශයේ ලෝක ශූරතා ඉතිහාසය**
**මයිකල් ෂූමාකර්** (1969 ජනවාරි 3 වැනිදා ජර්මනියේ හුක් හර්මුයිහයිඩ් හිදී උපත ලැබීය) හිටපු "ෆෝමියුලා වන්" ධාවකයෙක් වන අතර, ඔහු හත් වතාවක්ම ලෝක ශූරයා බවට ද පත්විය. නිල ෆෝමියුලා එක, වෙබ් අඩවියට අනුව ඔහු, “සංඛ්‍යාලේඛණාත්මකව ක්‍රීඩාව තුළ මෙතෙක් දැක ඇති විශිෂ්ටතම ධාවකයා” ලෙස සටහන් වේ. ඔහු ෆෝමියුලා එක ලෝක ශූරතාව දිනා ඇති ප්‍රථම ජර්මානු ජාතිකයා වන අතර ෆෝමියුලා එක ජර්මනියේ ජනප්‍රිය කරවීමේ ගෞරවය ද ඔහුට හිමිවේ. 2006 වර්ෂයේ දී කරන ලද FIA  සමීක්ෂණයේ දී, මයිකල් ෂූමාකර් ෆෝමියුලා එක රසිකයන් අතර වඩාත්ම ජනප්‍රිය ධාවකයා ලෙස ඡන්ද ලබා තිබුණි.

බෙනීටන් සමඟ ශූරතා 2ක් ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් අනතුරුව, ෂූමාකර් 1996 දී ෆෙරාරි කණ්ඩායම වෙත මාරු වූ අතර, එහිදී වර්ෂ 2000 සිට 2004 කාලය තුළ ධාවක නාමයන් 5ක් අනුපිළිවෙලින් දිනා ගත්තේය. ෂූමාකර් ෆෝමියුලා එක අංශයේ බොහෝ තරඟ වාර්තා පිහිටුවා ඇත. ඒ අතරට වැඩිම ධාවක ශූරතාවය, තරඟ ජයග්‍රහණ, වැඩිම වේග වටරවුම්, පෝල් ස්ථාන, එකතු කර ගත් ලකුණු සහ තනි වාරයක දී වැඩිම තරඟ ජයග්‍රහණ ඇතුළත් වේ. සම්පූර්ණ පෝඩියම් අවසාන ලබා ගත් ප්‍රථම සහ එකම ෆෝමියුලා එක ධාවකයා ෂූමාකර් වේ (2002). ඔහුගේ ධාවනය සමහර අවස්ථාවල දී මත භේදයට තුඩු දුන්නේය. ඔහු දෙවරක් ගැටුම්වලට පත් වූ අතර එමඟින් ලෝක ශූරතාවයේ ප්‍රතිඵලය ද තීරණය විය. 1997 ලෝක ශූරතාවයේ දී ජේක්ස් විලනෙව් සමඟ වූ ගැටුමක් නිසා ඔහු තරඟයෙන් ඉවත් කෙරිණි.

2006 වර්ෂයේ ෆෝමියුලා එක තරඟවටය අවසන් වීමෙන් පසුව ෂුමාකර් රේස් ධාවනයෙන් විශ්‍රාම ගත්තේය.

ක්‍රීඩාවට අමතරව ෂූමාකර් UNESCO සංවිධානයේ තනාපතිවරයකු හා රියදුරු ආරක්ෂාව සඳහා කතා නියෝජිතයකු ලෙස කටයුතු කරයි. ඔහු ජීවිත කාලය පුරා විවිධ මානුෂීය ක්‍රියාකාරකම්හි නිරතව සිටින්නෙකි. ඔහු ලන්දේසි Tourenwagen Masters රියදුරු රැල්ෆ් ෂූමාකර්ගේ වැඩිමහල් සහෝදරයාය.

ඔහු දැනට 2008 ෂුඩරියා ෆෙරාරි F1 කණ්ඩායම සඳහා උපදේශකවරයෙක් හා විශේෂ පරීක්ෂක රියදුරෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.

ප්‍රවර්ගය:1969 උපත්
ඉරාක යුද්ධය-සදාම් හුසේන් අල්වා ගන්නා ලදී

අල්වා ගැනීමෙන් පසුව සදාම් හුසේන් 

“රතු අරුණෝදය” මෙහෙයුමේදී ටික්රිට් නගරය ආසන්න ගොවිපලකදී 2003.12.13 දින සදාම් හුසේන් අල්වා ගන්නා ලදී. කැරැල්ලට සම්බන්ධ ඉතිරි බාත් පාක්ෂිකයන් වැටලීමේ දී පෝෂණය වුණු බුද්ධි තොරතුරුමත පදනම්ව එය සිදු කෙරිණි. මෙම මෙහෙයුම මෙහෙයවූයේ එක්සත් ජනපද හමුදාවේ 04 වන අනුකණ්ඩය හා 121 වන කාර්ය සාධක බලකායේ සාමාජිකයන් විසිනි.

කාමර දෙකක කුඩා කුටියක් යට කුරුබිලියකදී සදාම් හුසේන් අල්‍ලා ගන්නා ලදී. ඔහු අල්ලා ගන්නා විට එක්සත් ජනපද හමුදාව හා සදාම් අතර සුළු අරගලයක් පමණක් ඇති විය. මේජර් ජෙනරාල් රේමන් ඕල්ඩ්‍රිනෝ විසින් විචාරය කළ පරිදි “අපි ඔහු මීයෙක් මෙන් අල්ලා ගතිමු” ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් හා හිටපු ආරක්ෂක නිලධාරීන් මගින් සදාම් අල්ලා ගැනීමට බුද්ධි තොරතුරු ලබා ගැණුනි.

සදාම් අල්ලා ගැනීම හා කැරලි ප්‍රහාරයන් අඩු වීම සමග ඇතැම් අය බහු ජාතික බලකායන් කැරලිවලට එරෙහි මෙහෙයුමේ යෙදී සිටින බව හුවා දැක්වීය. ප්‍රාදේශීය රජය රට ආරක්ෂා කිරීමට අරමුණු කොට ගත් නව ඉරාක ආරක්ෂක බලකායන් පුහුණු කිරීම ආරම්භ කළේය. එක්සත් ජනපදය ඩොලර් බිලියන 20 ට වඩා ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රතිපාදන ඉරාකයේ අනාගත තෙල් ආදායම් මගින් අය කර ගැනීමේ පදනම මත ලබාදෙන ලදී. තෙල් ආදායම පාසල් යලිත් ගොඩනැංවීමට හා විද්‍යුත් හා කර්මාන්තශාලා යටිතල පහසුකම් සම්පාදනයට යොදා ගන්නා ලදී. 

සදාම් අල්ලා ගැනීමෙන් කෙටි කලකට පසුව ප්‍රාදේශීය අධිකාරී සංගමය ඉරාක අන්තර්වාර රජයක් ගොඩනැංවීමට හා මැතිවරණ සූදානමක් ඇති කිරීමට කටයුතු කළේය. මේ අතුරින් ප්‍රධානතම වන්නේ ෂියා පූජක අයතුල්ලා අලි අල් - සිස්ථානි ය. මේ වකවානුවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණ පැවැත්වීමට එරෙහිව ප්‍රාදේශීය අධිකාරී සංගමය ක්‍රියාකළ අතර ඒ වෙනුවට ඔවුන් කැමැත්ත දැක්වූයේ අවසානයේ ඉරාක අන්තර්වාර රජයකට බලය පැවරීමටයි. නව ඉරාක අන්තර් වාර රජයේ බලය සඳහා අභ්‍යන්තර ගැටුම් හේතුවෙන් කැරලිකරුවන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් කුළු ගැන්විණි. මේ අතරින් වඩාත් නොහික්මුණු ප්‍රදේශ වන්නේ ෆලූජා සහ බැග්ඩෑඩ් නගරයේ සිට බස්රා දක්වා දුප්පත් ෂියා නගර ප්‍රදේශවලිනි. 

thumb|

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Iraq_war#Post-invasion_phase
වතු දෙමළ කම්කරුව න්ට පුරවැසිභාවය දීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම

වතු දෙමළ කම්කරුව න්ට පුරවැසිභාවය දීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම

බ්රිතාන්ය යටත් විජිත පාලකයින් විසින් 19 වෙනි සහ 20 වන ශත වර්ෂ වලදී ඉන්දියාවෙන් ගෙන  එන ලද වතු කම්කරුව න් ගෙන් යුත් සෑහෙන දෙමළ ජනගහනයක් මධ්යම පලාතේ සිටිති. ඉන්දියන් දෙමළ හෝ වතු දෙමළ යනුවෙන් හදුන්වනු ලබන මොවුහු ප්රධාන වශයෙන් ලංකාවේ තේ වතු වල දැනුදු සේවය කරති. පරම්පරා ගණනක් තිස්සේ ඔවුන් දරිද්රතාවයෙන් පීඩා විදින අතර නොකඩවා පහත් ජිවන තත්වයක් අත් විදිති. එකම භාෂාවක් කතා කරන නමුදු උතුරේ සහ නැගෙනහිර සිටින අනෙක්  දෙමළ ජනතාව , උඩරට දෙමල ජනතාව වෙනම ජන කොට්ඨාශයක් ලෙස සලකා කටයුතු කරති.

1949 දී ඩී.එස්. සේනානායක රජය වතු කම්කරුවන්ට පුරවැසිභාවය නොදීමට  නීතියක් සම්මත කර ගත්තේ ඔවුන් රටක් නැත්තවුන් තත්වය හෙළමිනි.

මෙහි ප්රතිඵලය වුයේ දේශපාන සමතුලිතභාවය දෙමල ජනතාවගෙන් ඈත්වීමයි.  1948 දී නිදහස ලබන විට පාර්ලිමේන්තුවේ 33% ඡන්ද බලය දෙමළ ජනතාවට තිබුණි. වතු දෙමළ ජනතාවට  ඡන්ද බලය අහිමි වීම මත එය එම ප්රමාණය 20% දක්වා අඩුවිය.  සිංහලයනට පාර්ලිමේන්තුවේ 2/3 ක බලය ලබා ගැනීමට හැකිවීමෙන් සිංහල ප්රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තුවේදී විරෝධය පෑමට දෙමල ජනතාවට තිබුණු ඉඩ ප්රස්ථා අහිමි විය. මෙම අසාමානත්වයට ප්රධාන හේතුව වුයේ සිංහල බහුතරයක් සිටින බහු ආසන මන්ත්රී කොට්ඨාශයකින් දෙමල මන්ත්රීවරයෙකු තෝරා ගැනීමය. බහු ජාතික ආසන ඇති කිරීමට හේතුව වුයේ ඉදිරි ජාතික වාදී ආණ්ඩුවකදී සුදු ජාතීන්ට වැඩි බලයක් ඒම වලක්වනු පිණිසයි.

පුරවැසිභාවය අහිමි කිරීමෙන් පමණක් සෑහීමට පත් නොවී ඉන්පසු බලයට පක්ෂ රාජ්යයන් කීපයක්ම උත්සාහ කළේ වතු දෙමල ජනයා සම්පුර්ණයෙන්ම  රටෙන්  ඉවත් කිරීමටයි. 1962 දී එවකට අගමැති එල්. බී. ශාස්ත්රී සමග ගිවිසුමක් අතසන් කරන ලදී.  දෙවැනි ගිවිසුම ඉන් අවුරුදු 3කට පසුව ඉන්දිරා ගාන්ධි සමග අත්සන්  කෙරිනි. මෙයින් වතු දෙමල ජනතාව 600000 ක් අවුරුදු 15 ක් තුළ ඉන්දියාවට යැවීමටත් 375000කට ශ්රී ලංකා පුරවැසිභාවය දීමටත් එකගතාවයක් ඇති විය. මෙයින් පළමු පිරිස ඇත්ත වශයෙන්ම ඉන්දියාවට නොගිය අතර ශ්රි ලංකාවේ නැවතුනාහ. එහෙත් ඒ ඡන්ද බලයද පිටරටකට යාමේ අවස්ථාවද , සැබෑ ශ්රී ලංකික පුරවැසියෙකු ලෙස කටයුතු කිරීමේ අවස්ථාවන් අහිමි කර ගනිමින් 2003 දී ඉතිරිව සිටි උඩරට දෙමල ජනතාවට පුර්ණ පුරවැසිභාවය ප්රදානය කරන ලදී.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Origins_of_the_Sri_Lankan_civil_war#Denial_of_citizenship_to_estate_Tamils
වුෂු ක්‍රිඩාව

වර්තමාන වුෂු ක්‍රිඩාව පැරණි සාම්‍ප්‍රධායික එන සටන් කලාවෙන් පැවත එන්නක් ලෙස හැදින්විය හැකිය. 1949 ට පසුව චීන සමුහාණ්ඩුව ක්‍රිඩාව ආරම්‍භ කෙරුණු අතර එය චීන සම්‍ප්‍රධායි සටන් කලාව ජාතික මට්‍ටම ගෙන ඒ‍මේ උත්සාහයක් විය.

වර්තමානයේ දී බොහෝ තරඟ පත්වනු ලබන්නේ රජය විසින් පත් කරනු ලැබූ කොමිටියකින් වන අතර එම තරඟ මුල් සටන් කලා සම්ප්‍රදායට අනුව සැලසුම් කෙරේ. එසේම අවුරුදු 2කට වරක් පවත්නා  වුෂු ලෝක ශූරතාවය දක්වන අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩාවක් ලෙස දැනට මෙම ක්‍රීඩාව වර්ධනය වී ඇත. ප්‍රථම ලෝක ශූරතාවය 1991 දින බීජින් හි දී පැවැත්වුණු අතර ක්ලාර්ක් ෂෑන් එහි ශූරයා විය.

නූතන වූෂූ ක්‍රීඩා ප්‍රධාන අංග 2කින් පවත්වනු ලබයි. ඒවා නම් “ටඕලු” සහ “සැන්ඩා” ආරයි. 

ටඕලු ආර බොහෝ දුරට චීන සටන් කලාව ඇතුළත් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවට සමාන වන අතර නියමිත් නීති රීති මාලාවක් යටතේ විනිශ්චයේ දී ලකුණු ප්‍රදානය කරයි. මෙම ආරේදී මූලික චීන සම්ප්‍රදායික සටන් ශිල්ප ඇතුළත් වන අතර කෙනෙකුගේ දක්ෂතාවය ඔප් නැංවීමේ දී වෙනස් කළ හැකිය. කාල පරාසයන් තුළ බාහිර හා අභ්‍යන්තර ආරයන්ට අනුව ක්‍රීඩාව තරඟකාරීව කෙරෙන අතර නූතන තරඟකරුවන් විවිධ ශිල්ප ක්‍රමවල අනුව පුහුණු වීම් සිදු කරනු ලබයි. 

“සැන්ඩා” නූතන සටන් ක්‍රමයක් වන අතර එය චීන සම්ප්‍රදායික බොක්සින්, මල්ලව පොර හා විවිධ චින සටන් ක්‍රම (Qin Na) වල අභාසය ලබා ඇත. එය චීන විවිධ පහර දීම ශිල්ප ක්‍රම ඇතුළත්ව ඇත. එම තරඟ “ටඕලු” ක්‍රීඩා තරඟ හා සමාන්තරව පැවැත්වේ. 

ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
සිහිනය

සිහින යනු පුද්ගලයකු අත්විඳින හැඟීම්, දර්ශනය සහ සිතුවිලි වෙයි. නින්දේදී සිදුවන ඉක්මන් අක්ෂි චලන සමග ප්‍රබලව බැඳී පවතී. සිහිනයක අන්තර්ගතයන් සහ එහි අදහස මුළුමනින්ම වටහා ගෙන නැත. එහෙත් ඉතිහාසය පුරාවටම සිහිනය යනු විමර්ෂණයට ලක්වූ මාතෘකාවකි.

**නින්දේ සහ සිහිනයේ අදාල ස්නායු විද්‍යාව**

සිහිනයට විශ්වයේ පිළිගත් ජීව විද්‍යාත්මක අර්ථ දැක්වීමක් නොමැති පොදු නිරීක්ෂණ මගින් සිහිනය හා නින්දේ ඇතිවන ඉක්මන් අක්ෂි වලන ප්‍රබලව බැඳී පවතින බව සොයා ගෙන ඇත. මෙම සිහින අතරතුර, මොළයේ ඇති වන විද්‍යුත්ධාරා සටහන් මිනිසා අවදිවී සිටින විට ඇති වන විද්‍යුත් ධාරාවලට බොහෝ දුරට සමානය. ඉක්මන් අක්ෂි චලන නොමැති අවස්ථාවේ දක්නා ලද සිහින බොහෝ දුරට ලෞකික ඒවා විය. සාමාන්‍ය මිනිස් ජීවිත කාලයක් තුළ මිනිසා අවුරුදු 6 ක් පමණ සිහින දකියි. (දවසකට පැය දෙක බැගින්) මෙම සිහින හටගන්නේ මොළයේ එක් ස්ථානයකදී ද නැතහොත් මොළයේ විවිධ ප්‍රදේශවලින්ද යන්න අපැහැදිලිය. එමෙන්ම සිහින මගින් සිරුරට හා සිතට ඇති ඵලදායීතාවය තවදුරටත් අපැහැදිලි කරුණක්ව පවතී.
 
## සටහන් 
අනේ මන්ද.හිතාගන්න බෑ 

|Dream
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව

=lucid dreaming==

සිහිනයක් තුල සිටින විට ඒසිටින්නේ සිහිනයක බව දැනගතහොත් කුමක් සිදු වේ ද?
සායනික විශාදය

'''

]]                
විශාදය යනු දෛනික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා උද්යෝගය අඩුවීම සහ සතුට ලබා ගැනීමට හැකියාව අඩුවීම යන රෝග ලක්ෂණවලින් යුක්ත වන මානසික ආබාධයකි.

දොම්නස යන්න පුද්ගලයෙකුගේ තාවකාලික පීඩිත මනෝභාවය හැඳින්වීමට යොදාගත්ත ද සායනික විශාදය යනු පුද්ගලයෙකුගේ ක්‍රියාකාරකම් ,පවුල් කටයුතු ,අධ්‍යාපනික කටයුතු, නින්ද, ආහාර ගැනීම, කායික සෞඛ්‍යය සහ ජීවිතයේ සතුටු වීමට ඇති හැකියාව අඩපණ කරන මානසික රෝගී තත්වයකි. විශාදයේ සායනික මාර්ගය පුළුල් ලෙස වෙනස්විය හැකිය. එනම් විශාදය ජීවිතයේ එක් වරක් පමණක් ඇතිවිය හැකි අතර ඇතැම් අයෙකු කිහිපවාරයක් මෙම රෝගයට ගොදුරු විය හැකිය. තවද එය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් හෝ හදිසියේම ඇති විය හැකිය.

මෙම රෝගයට ගොදුරු වූ පුද්ගලයා මාස කිහිපයකින් සුව විය හැකි අතර ඇතැම් රෝගීහු ජීවිත කාලය පුරාම නිරතුරුවම රෝගයෙන් පීඩා විඳිති. විශාදයට ගොදුරු වී සිටින රෝගීන් තම ජීවිත හානිකර ගැනීමට වැඩි නැඹුරුතාවයක් දක්වන අතර වෙනත් ක්‍රම මගින් ජීවිත හානි සිදු වීමට ඇති හැකියාවද වැඩි වේ.

විශාදය තනිව ඇතිවිය හැකි රෝගයක් ලෙසද ඇතැම් විට ද්විධ්‍රැව රෝගයක හෝ නිද්‍රාගත වේදනාවක අතුරුඵලයක් ලෙසද ඇතිවිය හැකිය. මනෝචිකිත්සාව සහ විශාද නාශක ඖෂධ භාවිතය විශාදයට උචිත ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය.

### ආශ්‍රිත ලිපි 
# Section F33 of ICD 10 classification  
# විශාදය (online doctor sri lanka)  

ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය
ප්‍රවර්ගය:මානසික ආබාධ
මෝහනයේ බලපෑම

**ඉලක්කගත අවධානය**

ඇමරිකානු මෝහන විද්‍යා සංගමයේ වෙබ් අඩවිය පවසන පරිදි මෝහනය යනු අන්තර් අවශෝෂණය, ඒකාග්‍රතාවය සහ ඉලක්කගත අවධානය පවත්වා ගැනීමකි.

බොහෝ මෝහන විද්‍යාඥයන් විසින් මෝහනයට ලක් වූවන්ගේ අත්දැකීම් තම පාලනයට නතු කර ගනු ලබයි. මෝහන කාල පරිච්ඡේදයකට පසුව සහභාගී වූවන්ගෙන් අවසාන නිගමනය ඇසූ විට ඔවුන් පැවසුයේ එම අවස්ථාව අමතක බවයි. තවද ඇතැමෙක් පැවසුවේ මෝහන විද්‍යාඥයා වැරදි බව හැඟී ගියද එම අවස්ථාවේ දී මනෝ විද්‍යාඥයකුගේ උපදෙස් පිළිපැදීම පහසු ලෙස හැඟී ගිය බවයි.

(Richard Feynman ඔහුගේ “Surely You’re Joking Mr. Feynman” කෘතියේදී තම මෝහනගත අත්දැකීම් විස්තර කරයි)

## මෝහනයේ ගැඹුරු බව 
**කළු ඉංගිරියා ප්‍රතිකය**

නෙදර්ලන්ත ජාතික මෝහන විද්‍යාඥ කාල් සෙප්ටස්ගේ මෝහනය පිළිබඳ ගුප්ත රහස් ප්‍රකාශනයේ කළු ඉංගිරියාවේ ප්‍රතික ක්‍රියාව මෝහනයේ දී  සිදු නොවන බව සඳහන් වෙයි. විශේෂයෙන්ම මෝහනයට පත් පුද්ගලයාගේ ඇස් ඇරීමට උපදෙස් දී දීප්තිමත් ආලෝකයක් ඇසට යොමු කළ විට කළු ඉංගිරියාව සංකෝචනයට පත් නොවේ. මෝහන විද්‍යාඥයින් පුද්ගලයින් මෝහනයට පත් කිරීමට ඇතැම් ඉඟියන් යොදා ගත්ත ද ඇස් සම්බන්ධ ඉඟි , දෘෂ්ටි ඉලක්කයන්, ආලෝකය , සහ කළු ඉංගිරියාවේ සංකෝචන හා ප්‍රසාරණය සම්බන්ධ වන ඉඟියන් යොදා ගැනීම නොකළ යුතුමය.

## සටහන් 
{|

|Hypnosis General_effects
අධ්‍යාපන මනෝවේදය

**අධ්‍යාපන මනෝවේදය** යනු මිනිසා අධ්‍යාපන පසුබිමක ඉගෙන ගන්නා ආකාරය, අධ්‍යාපනික වෙනස්කම්වල ඵලදායීතාව ඉගැන්වීමේ මනෝ විද්‍යාත්මක පසුබිම සහ පාසල් සමාජ මනෝ විද්‍යාත්මක පසුබිම ගැන කරන විග්‍රහයකි. නමුත් අධ්‍යාපනික මනෝවිද්‍යාව සහ පාඨශාලීය මනෝවිද්‍යාව එකිනෙකට බැඳුණ ද ගවේශකයින් සහ මතවාදීන් අධ්‍යාපනික මනෝ විද්‍යාඥයින් ලෙසද පාසල් හා ඒවා ආශ්‍රීත මනෝ විද්‍යාඥයින් පාඨශාලීය මනෝවිද්‍යාඥයින් ලෙස ද හැඳින්විය හැක. අධ්‍යාපනික මනෝ විද්‍යාව මගින් ශිෂ්‍යයා ඉගෙනීම සහ තම බුද්ධිය වැඩි දියුණු කරන ආකාරය ගැන අවධානය යොමු කර ඇති අතර විශේෂයෙන්ම මෙහිදී අධිමානසිකත්වයක් ඇති සිසුන් සහ අබාධිත සිසුන් ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි.

අධ්‍යාපන මනෝවිද්‍යාව යන්න එය අනිත් අංගයන් හා ඇති සබඳතාවයන් මගින් බොහෝ දුරට අවබෝධ කර ගත හැකිය. මෙය මනෝවිද්‍යාව හා අතර ඇති සම්බන්ධතාවය ද වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ ජීව විද්‍යාව අතර සහ භෞතික විද්‍යාව හා ඉංජිනේරු විද්‍යාව අතර ඇති බැඳීමට සමාන වෙයි. එමෙන්ම අධ්‍යාපනික මනෝවිද්‍යාව මගින් පුහුණු සැලසුම් අධ්‍යාපනික තාක්ෂණවේදය, විෂය මාලා සැකසුම , සංවිධානාත්මකතා අධ්‍යාපනය, විශේෂ අධ්‍යාපනය, පන්ති පාලනය වැනි උප කොටස් මනාව පහදා දෙයි. මෙය ඥානාත්මක විද්‍යාව සහ ඉගෙනීම් විද්‍යාව යන දෙඅංශයටම දායක වෙයි. විශ්ව විද්‍යාලයන්හි අධ්‍යාපනික මනෝවිද්‍යා පරිශ්‍රය පිහිටා ඇත්තේ ශාස්ත්‍ර පීඨය තුළයි. මෙම නිසා මූලික මනෝවිද්‍යා පාඨග්‍රන්ථයන්හි අධ්‍යාපනික මනෝවිද්‍යාව සඳහා යොදවා ඇති (හඳුන්වාදීම) ඉඩ ප්‍රමාණය අල්ප වේ.

    

ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
දිගු කාලීන මතක ධාරිතාවය

**ධාරිතාව**

මොළය නියුරෝන අතර අමතර සන්ධි ගොඩ නඟා ගැනීමෙන් දිගු කාලීන තොරතුරු ගබඩා කර ගනියි. මොළයේ ආසන්න ලෙස සන්ධි 105 පවතින නිසා කෙනෙකුට මතක ධාරිතාව ටෙරා බයිට් 100 ලෙස විවාද කළ හැකිය. තවද සන්ධියකට බයිට් එකකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ගබඩා කළ හැකි නම් ධාරිතාව තවත් වැඩි වේ. නමුත් මිනිසාට මොනම අයුරකින්වත් මේ තරම් තොරතුරු ගබඩා කළ නොහැකිය. 1980 මැද කාලයේ කරන ලද පර්යේෂණවලට අනුව මිනිසාගේ දිගු කාලීන මතකයේ තොරතුරු ගබඩා කළ හැක්කේ තත්පරයකට බයිට් 1-2 අතර ප්‍රමාණයක් බව සොයාගන්නා ලදී. එනම් අවුරුදු 70 ක් වන ජීවිත කාලය තුළ මොළයේ ගබඩා කළ හැක්කේ මෙගා බයිට් 125ක තොරතුරු පමණි.

**කාලය**

Bahrick ගේ අධ්‍යයන කටයුතුවලට අනුව දිගු කාලීන මතකයේ ඇති ඇතැම් තොරතුරු ජීවිත කාලයටම මතක තබා ගත හැකි බව අනුමාන කරන ලදී. නමුත් ඇතැම් හේතු සාධක මගින් එම මතකයන් අඩු කිරීම හෝ සම්පූර්ණයෙන් නැති කිරීම කළ හැකිය. ළමා කාලයේ අමතක වීම දිගු කාලීන මතක කාලයට බලපාන එක් හේතු සාධකයකි. එනම් අවුරුදු 3,4 පෙර තම ජීවිතයේ තොරතුරු නැවත සිහි ගැන්විය හැකි පුද්ගලයින් සිටින්නේ අතලොස්සක් පමණි.

**තොරතුරු සැකසීම සහ දත්ත ගත කිරීම**

බැඩ්ලිගේ පර්යේෂණ අනුව දිගු කාලීන මතකය තොරතුරු ගබඩා කිරීම සඳහා පිළිවෙලට සකසා ගනියි.

**නින්ද**

මනා සංවිධානාත්මක දිගු කාලීන මතකයක් සඳහා නින්ද වැදගත් සාධකයක් ලෙස ඇතැම් සිද්ධාන්ත මඟින් පෙන්වාදී ඇත.

Tarnow’s ගේ සිද්ධාන්තයන්ට අනුව දිගු කාලීන මතකයන් ගබඩා කර ඇත්තේ සිහින ආකාරයන් ලෙසය. Penfield සහ Rasmussen’s ගේ හඳුනාගැනීම් අනුව මොළයේ විද්‍යුත් උද්දීපනයන් මඟින් සිහිනවලට සමාන අත්දැකීම් ඇති වන බව පෙන්වා දී ඇත.මෙහිදී මිනිසෙකු නොනිදා සිටින කාලය තුළ විධායක කාර්යයන් මඟින් දිගු කාලීන මතකය යථාර්ථය හා ගැළපේ ද යන්න සොයා බලයි.
         
## සටහන් 
{|

|Long_term_memory
ස්නායු මනෝවේදය

ස්නායු මනෝවිද්‍යාව යනු මනෝවිද්‍යාවේ සහ ස්නායු විද්‍යාවේ සම්බන්ධ කරන අන්තර් ක්ෂේත්‍රයකි. එමගින් මානසික ක්‍රියාවන් සහ ඊට අදාළ හැසිරීම්, මොළයේ ව්‍යුහය සහ ක්‍රියාකාරිත්වය මගින් හඳුනාගැනීමට උත්සාහ දරයි. ස්නායු මනෝවිද්‍යාව මිනිසා සහ සත්වයින්ගේ රෝග අධ්‍යයනයට සහ උසස් ප්‍රයිමාටාවන්ගේ සෛල හෝ සෛල කාණ්ඩවල විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරිත්වය සටහන් කිරීමේ ප්‍රයත්නය යන දෙකටම ව්‍යවහාර කළ හැකිය. මෙය විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශනයක් වන අතර සිතේ තොරතුරු සැකසීම ඥානාත්මක මනෝවිද්‍යාව සහ ඥානාත්මක විද්‍යාව යන දෙඅංශයකටම බෙදා ගනී. මෙය මනෝවිද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍ර අතරින් වඩා සාරවත් ක්ෂේත්‍රයකි. එනම් ඇතැම් කාලයන්හි ස්නායුක මනෝ විද්‍යාව, දර්ශනවාදය (විශේෂයෙන්ම චිත්ත දර්ශනය) ස්නායු අධ්‍යයනය, මනෝවිද්‍යාව, පරිගණක විද්‍යාව (කෘත්‍රීම ස්නායුක පද්ධති බිහි කිරීම) වැනි ක්ෂේත්‍ර සමග අති පිහිත වේ. පුහුණුවේ දී ස්නායුක මනෝවිද්‍යාඥයින් අධ්‍යයන කටයුතුවල (පර්යේෂණ කටයුතු) , සායනික ස්ථානවල (ස්නායුක මනෝවිද්‍යාත්මක රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර කරමින්) , අධිකරණයන්හි (විශේෂඥ සාක්ෂිකරුවන් ලෙස ඉදිරිපත් වීම/ විත්තිකරුවන්ගේ විශ්වසනීයත්වය ඇගයීම) කර්මාන්තශාලාවල (ස්නායුක් මනෝවිද්‍යාඥයින්ගේ දැනුම මධ්‍ය ස්නායුක පද්ධතියට බලපෑ හැකි ඹෟෂධ පිළිබඳව පර්යේෂණවලදී වැදගත් වේ) වැනි අවස්ථාවල කර්යයන් සඳහා යොදවා ගනී.
     
## සටහන් 
{|

|Neuropsychology

|-
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
මනෝ චලනය (Psychokinesis)

## අසාමාන්‍ය මානසික තත්ත්වය 
psychokinesis යන ග්‍රීක් වචනයේ "psyche", යන්නේ අර්ථය මනස, ආත්මය, හදවත හෝ හුස්ම යනුයි. "kinesis"යන්නේ අර්ථය දුරස්ථ චලනය යන්නය. එය කෙටි කළ විට PK හා TK යනුවෙන් හැඳින්වෙයි. එයින් හැඟවෙන්නේ භෞතික විද්‍යාවේ දැනට දන්නා නීතිවලට පරිබාහිරව ද්‍රව්‍යය, කාලය අවකාශය හා ශක්තිය කෙරේ බලපෑමක් ඇති කිරීමට මනසින් අපේක්ෂිත ශක්තියයි. එය ඉතා බලවත් චෛතසික ශක්තියට හැකි බවයි.දෙවියන්ගේ බලයක් මෙන් වූවකි. මනෝ චලනයට උදාහරණයක් ලෙස කිසියම් ද්‍රව්‍යයක් විකෘති කිරීමක් හෝ චලනය කිරීමත් සැලකිය හැකිය. නොහොත් අහඹු අංක ජෙනරේටරයක ප්‍රතිඵලය වෙනස් කිරීම ගණන් ගත හැකිය. එවැනි බලයක් පවතින බව කිසිදා විද්‍යාත්මකව ලේඛනගත කර නැත. මෙම සංසිද්ධියේ අධ්‍යයනය චෛතසික චලනයක් වන අතර එය අසාමාන්‍ය මනෝ විද්‍යාවේ එක් අංගයක් ලෙස සැළකේ. සමහර අසාමාන්‍ය මනෝ විද්‍යා පර්යේෂකයන් විශ්වාස කරන්නේ අහඹු අංක යන්ත්‍ර භාවිතා කරමින් ගන්නා ප්‍රතිඵල වැනි දේ පෙන්නමින් මනෝ චලනය විද්‍යාමාන වන බවත් ඒ පිළිබඳව සැක කරන්නන් තර්ක කරන්නේ සයිකොකිනෙසිස් (මනෝ චලනය) වැනි දෙයක් සැබැවින්ම නොපවතින බව පවසයි. එවැන්නක් පවතින්නේ යයි පළ කෙරෙන මතය, නොයෙකුත් ප්‍රකාශන, වංචාවල් මායාවල් හා විද්‍යාත්මක දත්ත ඇතැම්හු තම වාසියට පෙරළීම මත පදනම් වූ ඒවාය. නැතහොත් ස්වාභාවික සංසිද්ධි මත පදනම් වූ ඒවාය. මනෝ චලනය ජනප්‍රිය වී ඇත්තේ අද්භූත ආගමික ත්‍රාසජනක තේමාවල, ප්‍රබන්ධවල හා පරිගණක ක්‍රීඩාවලත්ය.

   
## සටහන් 
{|

|Psychokinesis
කාල් රෝජර්ස්

**කාල් රොජර්ස්** යනු මනෝ විද්‍යාවේ මානුෂීය ප්‍රවේශණය පිළිබඳ අධ්‍යනයේ අඩිතාලම් දැමූ ඇමරිකානු ජාතික මනෝ විද්‍යාඥයෙකි. ඔහුගේ මූලික පර්යේෂණ කටයුතු නිසා 1956 වර්ෂයේදී ඇමරිකානු මනෝ විද්‍යා සංගමයේ විද්‍යාත්මක දායකත්වය පිළිබඳව විශිෂ්ට සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය. ඔහුගේ අද්විතීය ප්‍රවේශණයක් වන පුද්ගල කේන්ද්‍රගත ප්‍රවේශණය මඟින් පෞරුෂත්ව අධ්‍යනය සහ පුද්ගල බැඳීම් පිළිබඳව හදාරා ඇත. එම ප්‍රවේශණය මානසික ප්‍රතිකාර සහ උපදේශනයේ දී (රෝගියා කේන්ද්‍රගත ප්‍රවේශණය) අධ්‍යාපනය (ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රගත ඉගෙනුම) ආයතනය සහ අනෙකුත් කණ්ඩායම් තුළ දී බහුලව යොදා ගෙන ඇත. ඔහුගේ වෘත්තීය දායකත්වය වෙනුවෙන් ඇමරිකානු මනෝ විද්‍යා සංගමය විසින් 1972 වර්ෂයේදී වෘත්තිකයන්ගේ අද්විතීය දායකත්ව සම්මානය පිරිනමන ලදී. ඔහුගේ ජීවිතයේ අවසාන භාගය තුළ දී  ඔහු විසින් දකුණු ඇමරිකාව සහ උතුරු අයර්ලන්ත අර්බුදයේ දී පුළුල් දායකත්වය ලබාදීම නිසා නොබෙල් සාම ත්‍යාගයට පවා නම් කෙරිණි. වසර 2002 දී Haggbloom විසින් සඳහන් කිරීම සහ පිළි ගැනීම වැනි සාධක හයක් උපයෝගී කර ගනිමින් කරන ලද නිරීක්ෂණාත්මක අධ්‍යයනයේ දී 20 වැනි සියවසේ කීර්මත් මනෝ විද්‍යාඥයින් අතර හයවැනි තැනට පත්විය. තවද චිකිත්සකයින් අතර ඔහු දෙවැනි වූයේ සිග්මන්ඩ් ප්‍රොයිඩ්ට පමණි.
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ
භිනෝන්මාදයේ ලකුණු හා රෝග ලක්ෂණ

හිනෝන්මාදයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයා අසංවිධිත චින්තනය, ශ්‍රවණ භ්‍රාන්තිය හා මායාවල් ප්‍රදර්ශනය කරයි. උග්‍ර අවස්ථාවල බොහෝ කොටම ගොළුව සිටින අතර අශෝභන අවස්ථාවලදී නොසෙල්වී සිටින අතර නිරර්ථක කැටටෝනියාවක් ප්‍රදර්ශනය කරයි. වර්තමානයේ මනෝ විකාර වර්ගීකරණයට අනුව මෙවැනි රෝගියෙක් තුළ අඩුම වශයෙන් 6 මාසයකවත් බාධාකාරී ක්‍රියාකාරීත්වයක් තුළ යටත් පිරිසෙන් මාසයක්වත් මනෝ විකාර ලක්ෂණ තිබිය යුතුයි. කෙටි කාලීන හිනෝන්මාදය හැඳින්වෙන්නේ හිනෝන්මාද ක්‍රමයේ ආබාධයක් ලෙසිනි. එක් ලක්ෂණයකින් පමණක් හිනොන්මාදය හඳුනාගත නොහැකි වන අතර ඒ සියල්ලම අනෙක් මනෝ චිකිත්සක තත්වයන් යටතේ ද ඇති විය හැකිය.
    
සාමාන්‍යයෙන් සමාජ හුදෙකලා වීම සාධක කීපයක් නිසා ඇති විය හැකිය. සමාජය විසින් ඔහු හඳුනා ගනු ලැබීම දුර්වල වූ විට එය හිනෝන්මාදය හා සම්බන්ධ වෙයි. එය මායාව නිසා ඇතිවෙන පීඩන උන්මාදයේ හා භ්‍රාන්තිකයේ ක්‍රියාකාරී ලක්ෂණයි. එසේම උදාසීනත්වයේ හා අපකර්ෂණයේ නිෂේධ ලක්ෂණයි.

නව යෞවන සමයේ පසු යුගය හා වැඩිහිටි සමයේ පෙර යුගය හිනෝන්මාදයේ උච්ච අවස්ථාවයි. මේවා තරුණ වැඩිහිටියකුගේ සාමාජික හා වෘත්තීය සංවර්ධනයේ තීරණාත්මක වකවානු වෙයි. මෙකල ඒ අය අසනීප වැළඳීමෙන් දැඩි ලෙස ව්‍යාකූල විය හැකිය. හිනෝන්මාදයේ පීඩාව අඩු කිරීමට ආබාධයේ මුල් පියවර හඳුනා ගැනීමට හා ප්‍රතිකාර කිරීමට දැනට බොහෝ දේ සිදු කර තිබේ. රෝග ලක්ෂණ පහළ වීමට මාස 30කට පෙර දී මෙය හඳුනාගත හැකිය. එහෙත් ආබාධය දිගු කලක් පැවතිය හැකිය. හිනෝන්මාදය වැළදෙන්නට යන අයට ඊට පෙර අවධියේදී සමාජයෙන් ඈත්වීම, කෝප වීම, හා කාංසිය ඇති වීමට ‍ඉඩ තිබේ. මනෝ විකාර ඇති වෙන්නට පෙර තමාටම සීමා වූ මනෝ විකාර මෙබඳු අයට ඇතිවේ.

      

## සටහන් 
{|

|Schizophrenia Signs_and_symptoms

|-
ආදී සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ( Classical mechanic) අර්ථ දැක්වීම

ආදී සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ( Classical mechanic) අර්ථ දැක්වීම 

 
ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව	   
 
නිව්ටන්ගේ දෙවන නියමය	   
ඉතිහාසය 
 
[show] මූලික සංකල්ප	   
	 
  
[show] සූත්ර 	   
	 
  
[show] අංශ	   
	 
  
[show] විද්යාඥයන්	   
	 
	   
This box: view • talk • edit	 

ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව ( බොහෝ විට එහි උප ක්ෂේත්රයක්වන නිව්ටෝනියානු යාන්ත්ර විද්යාව සමග පැටලේ) . ප්රක්ෂිප්තවල සිට යන්ත්ර කොටස් දක්වා මෙන්ම අභ්යවකාශයානා, ග්රහලෝක, තාරකා හා ගැලැක්සි වැනි තාරකා විද්යාත්මක වස්තු වැනි මහේක්ෂීය වස්තුවල චලිතය විස්තර කිරිමට යොදා ගනී. එය මෙම වසම් යටතේ ඉතා නිවැරදි ප්රතිඵල ලබා දෙන අතර විද්යාවේ හා තාක්ෂණයේ විශාලම හා පැරණිම විෂයයන්ගෙන් එකකි. 

මෙය හැරුණු කොට වායු, තරල හා ඝන වැනි දේ සමග කටයුතු කරන අංග පවතී. ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව, අධි ප්රවේගයෙන් ආලෝකයේ ප්රවේගයට ළඟා වෙමින් චලනයවන වස්තු සඳහා වූ විශේෂ සාපේක්ෂතාව මගින් වැඩි දියුණු කරනු ලබයි. තව දුරටත් සාමාන්යය සාපේක්ෂතාව වඩා ගැඹුරු මට්ටම්වලදී ගුරුත්වාකර්ෂණය සමග වැඩ කිරීමට යොදා ගනී. භෞතික විද්යාවේදී ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව, යාන්ත්ර විද්යාව පිළිබඳව වූ අංශයේ ප්රධාන උපකොටස් දෙකෙන් එකක් වන අතර බලපැවැත්වෙන භෞතික නීති එකතුවක් හා වස්තු හා වස්තුවල එකතුවල චලිතය ගණිතමය වශයෙන් විස්තර කිරීමත් සමග සැලකිල්ලට ගනී. අනෙක් උපක්ෂේත්රය වන්නේ ක්වොන්ටම් යාන්ත්ර විද්යාවයි. 

ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව  (Classical mechanics) යන වදන සාපේක්ෂතාවාදය හා ක්වොන්ටම් භෞතිකය නිර්මාණය වීමට පෙර, ටයිකො බ්රා හා ගැලීලියෝගේ භූගෝලීය ප්රක්ෂිප්ත චලිතය මත පදනම් වූ ජොහැන්නස් කෙප්ලර්ගේ ආදී තාරකා විද්යාත්මක සිද්ධාන්ත මත ගොඩනැගුණු සර් අයිසැක් නිව්ටන් හා 17 වන සියවසේ බොහොමයක් සමකාලීන වැඩ කරන්නන් මගින් ආරම්භ කළ ගණිතමය භෞතික විද්යා පද්ධතියක් හැඳින්වීමට 20 වන සියවසේ දී නිර්මාණය විය.එම නිසා සමහරක් මූලාශ්ර “සාපේක්ෂ භෞතිකය” ලෙස හඳුන්වන දෙය එම ලයිස්තුවෙන් ඉවත් කරලීය. කෙසේ නමුත් නූතන මූලාශ්ර ගණනක අයින්ස්ටයින්ගේ යාන්ත්ර විද්යාව ඇතුළත් වන අතර ඔවුනට අනුව එය ආදී සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාවේ වඩාත් දියුණු හා නිවැරදි ආකාරයයි. ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාවේ වර්ධනයේ මූලික අවධිය නිව්ටෝනියානු යාන්ත්ර විද්යාව ලෙස හඳුන්වන අතර එය නිව්ටන් විසින් ලෙයිබනිස් හා අනෙක් අය සමග සමාන්තරව හඳුන්වා දෙන ලද ගණිත ක්රම හා ක්රියාවේ යොදවන ලද භෞතික සංකල්ප සමග සම්බන්ධ වේ. මෙය ඉදිරි කොටස්වලදී තව දුරටත් විස්තර කර ඇත. වඩා වියුක්ත හා සාමාන්යය ක්රම වලට ලැග්රන්ජියානු යාන්ත්ර විද්යාව (Lagrangian mechanics) හා හැමිල්ටෝනියානු යාන්ත්ර විද්යාව (Hamiltonian mechanics) ඇතුළත් වේ. ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව හා නිව්ටෝනියානු යාන්ත්ර විද්යාව යන වදන් දෙකම සමාන ලෙස සලකන අතර (සාපේක්ෂතාව නොසලකා හැරේනම්) එහි අන්තර්ගතයෙන් වැඩි ප්රමාණයක් 18 හා 19 වන ශත වර්ෂවල නිර්මාණය විය. තවද නිව්ටන්ගේ කාර්යයන්ගෙන් සැලකිය යුතු තරම් දුරකට විහිදිනි. (බොහෝවිට එහි විශ්ලේෂණික ගණිතය භාවිතයේදී).

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Classical_mechanics
කෙටි කාලීන මතකය

ඇතැම්විට කෙටි කාලීන මතකය “ ප්‍රාථමික” “වැඩ කරන” “ක්‍රියාකාරී” මතකය ලෙස සඳහන් ව අතර තත්පර 20 ක පමණ කුඩා ප්‍රමාණයක තොරතුරු ඊට ඇතුළත් වෙයි.

කෙටි කාලීන මතකය ධාරිතාව කොටස් 3 හෝ 4 සිට (වචන, අංක, හෝ අකුරු) කොටස් 9 දක්වා වෙනස් වෙයි. පොදුවේ දැක්වෙන ධාරිතාව කොටස් 7±2 වෙයි. ඊට පටහැනිව දිගු කාලීන ස්මරණයට නියමයක් නැතිව අසීමිත තොරතුරු ප්‍රමාණයක් ඇතුළත් වේ.
  

කෙටි කාලීන මතකය මනසේ ක්‍රියාකාරීව ක්ෂණිකව භාවිතා කළ හැකි තත්ත්වයෙන් පවතින සුළු ප්‍රමාණයේ තොරතුරු ප්‍රමාණයක් අල්ලන ධාරිතාවක් ලෙස විස්තර කළ හැකිය. කෙටි කාලීන සංවේදකවල අඩංගු තොරතුරු මෙසේය.

             

**කෙටිකාලීන මතකය ගබඩාව**

වර්ෂ 1960 දී වර්ධනය වූ ස්මරණය පිළිබඳ සම්භාව්‍ය ආකෘතියකින් පිළිගත්තේ සියලු ස්මරණයන් කෙටිකාලීන ගබඩාවකින් දිගු කාලීන ගබඩාවකට මාරුවෙන බවයි. මේ මොඩලය ස්වරූප මොඩලයක්ය යනුවෙන් ප්‍රසිද්ධියේ විස්තර කළේ ඇට්කින්සන් හා ශීෆීන් යන දෙදෙනාය. 

මෙම ගබඩා දෙක අතර පැහැදිලි වෙනසක් ඇත් ද යන්න, විශේෂඥයන් අතර විවාදයට තුඩු දුන් කරුණකි.

       

වෙන් වශයෙන් කෙටි කාලීන ගබඩාවක් පවතීය යන කාරණයට පක්ෂව සාක්ෂි ලැබෙන්නේ විස්මෘතියෙනි. අලුත් තොරතුරු හා සිදුවීම් දැන ගැනීමට ඇති නොහැකියාවෙනි. මොළයට හානි සිදුවීමෙන්  ඇතිවෙන මෙබඳු විස්මෘතියක් සහිත ආබාධිතයන්ට ද (තත්පර 30) සුළු තොරතුරු ප්‍රමාණයක් මතකයේ රඳවා ගත හැකිය. එහෙත් දිගු කාලයක් මතකයේ රඳවා ගැනීමට ඇති හැකියාව විස්මිත ලෙස අඩු වෙයි. (HM නැමැති රෝගියා, මීට ප්‍රකට උදාහරණයකි)

අනෙක් සාක්ෂිය හමුවන්නේ පර්යේෂණාත්මක අධ්‍යයනවලිනි. ඇතැම් ඉලක්කම් මෙහෙයවීමෙන් (වික්ෂිප්ත කාර්යයක් - distractor task) ලොකු සංඛ්‍යාවකින් තනි ඉලක්කමක් යළි යළිත් අඩු කිරීම වැනි) ඉතා මෑතකදී ඉගෙන ගත් වචන ලැයිස්තුවෙකින් වචන 3 හෝ 5 ක් පිළිබඳ ස්මරණය දුර්වල විය හැකිය. මේ සියලු සොයා ගැනීම්වලින් පෙන්නුම් කරන්නේ කෙටි කාලීන ස්මරණය හා දිගු කාලීන ස්මරණය යන දෙකම එකිනෙකින් නිදහස්ව හා එකිනෙකට වෙනස්ව ක්‍රියා කරන බවයි.

සියලු පර්යේෂකයෝ කෙටි කාලීන ස්මරණය හා දිගු කාලීන ස්මරණය එකිනෙකට වෙනස් ක්‍රම බව නොපිළිගනිති. සමහර සෛද්ධාන්තිකයෝ ස්මරණය සියලු කාල පරිමාණවල ඒකීය ස්වරූපයෙන් මිලි තත්පරයේ සිට අවුරුද්ද දක්වා පවතින බව ප්‍රකාශ කරති. කෙටි කාලීන හා දිගු කාලීන ස්මරණ අතර සීමාවක් ලකුණු කිරීම දුෂ්කර වීමෙන් ඒකීය ස්මරණය පිළිබඳ මතයට සහායක් ලැබී ඇත.