මොසැම්බික් හි දේශපාලනය

මොසැම්බික් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා, රජයේ ප්‍රධානියා, සන්නද්ධ හමුදාවන්හි සේනාධිනායකයා සහ ජාතික සමගියේ සංකේතයක් ලෙස ක්‍රියා කරන බව නියම කරයි. ඔහු වසර පහක කාලසීමාවක් සඳහා සෘජුවම තේරී පත් වන්නේ දෙවනුව ඡන්දය දීමෙනි; පළමු වටයේ දී ප්‍රකාශිත ඡන්ද ප්‍රමාණයෙන් අඩකට වඩා වැඩි අපේක්ෂකයෙකුට නොලැබුණහොත්, පළමු වටයේ දී වැඩිම ඡන්ද සංඛ්‍යාවක් ලබාගත් අපේක්ෂකයින් දෙදෙනා පමණක් සහභාගී වන දෙවන වටයේ ඡන්ද විමසීමක් පවත්වනු ලැබේ. අපේක්ෂකයින් දෙවන වටයේ වැඩි ඡන්ද ප්‍රමාණයක් ලබා ගන්නා අතර එමඟින් ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වේ. අගමැතිවරයා පත් කරන්නේ ජනාධිපතිවරයා විසිනි. ඔහුගේ කාර්යයන් අතර අමාත්‍ය මණ්ඩලය (කැබිනට් මණ්ඩලය) කැඳවීම සහ මුලසුන දැරීම, ජනාධිපතිවරයාට උපදෙස් දීම, රට පාලනය කිරීමේදී ජනාධිපතිවරයාට සහාය වීම සහ අනෙකුත් අමාත්‍යවරුන්ගේ කටයුතු සම්බන්ධීකරණය කිරීම ඇතුළත් වේ.

ජනරජයේ සභාව (Assembleia da República) සාමාජිකයින් 250 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වන අතර, සමානුපාතික නියෝජනය මගින් වසර පහක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වේ. අධිකරණය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සහ පළාත්, දිස්ත්‍රික් සහ නාගරික අධිකරණ වලින් සමන්විත වේ.

මොසැම්බික් දේශීය ජාතික ආරක්‍ෂාව, මොසැම්බික් ආරක්‍ෂක සන්නද්ධ හමුදා යන සියලු අංශ හසුරුවන කුඩා, ක්‍රියාකාරී හමුදාවක් ක්‍රියාත්මක කරයි.

### විදේශ සබඳතා 
විමුක්ති අරගලය දක්වා දිවෙන පක්ෂපාතීත්වය අදාළ වන අතර, මොසැම්බික් විදේශ ප්‍රතිපත්තිය වඩ වඩාත් ප්‍රායෝගික වී ඇත. මොසැම්බික් හි විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ද්විත්ව කුළුණු වන්නේ එහි අසල්වැසියන් සමඟ යහපත් සබඳතා පවත්වා ගැනීම සහ සංවර්ධන හවුල්කරුවන් සමඟ සබඳතා පවත්වා ගැනීම සහ පුළුල් කිරීමයි. 

1970 ගණන්වල සහ 1980 ගණන්වල මුල් භාගයේදී, මොසැම්බික් හි විදේශ ප්‍රතිපත්තිය රොඩේෂියාවේ සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ බහුතර පාලනය සඳහා වූ අරගලයන්ට මෙන්ම සුපිරි බල තරඟයට සහ සීතල යුද්ධයට වෙන් කළ නොහැකි ලෙස සම්බන්ධ විය. රොඩේෂියාවට එරෙහිව එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්බාධක ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහ එම රටට මුහුදට ප්‍රවේශ වීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට මොසැම්බික් ගත් තීරණය ඉයන් ස්මිත්ගේ රජය රටට විරුද්ධ වීමට ප්‍රකට සහ රහසිගත ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට හේතු විය. 1980 දී සිම්බාබ්වේ ආණ්ඩු මාරුවෙන් මෙම තර්ජනය ඉවත් වුවද, දකුණු අප්‍රිකානු රජය මොසැම්බික් රාජ්‍යය අස්ථාවර කිරීමට දිගටම කටයුතු කළේය. 1984 න්කොමති ගිවිසුම, RENAMO වෙත දකුණු අප්‍රිකානු සහයෝගය අවසන් කිරීමේ ඉලක්කය අසාර්ථක වූ අතර, මොසැම්බිකානු සහ දකුණු අප්‍රිකානු රජයන් අතර මූලික රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සම්බන්ධතා විවෘත කරන ලදී. දකුණු අප්‍රිකාව වර්ණභේදවාදය තුරන් කිරීමත් සමඟ මෙම ක්‍රියාවලිය වේගවත් වූ අතර එය 1993 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී පූර්ණ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා පිහිටුවීමෙන් අවසන් විය. අසල්වැසි සිම්බාබ්වේ, මලාවි, සැම්බියාව සහ ටැන්සානියාව සමඟ සබඳතා වරින් වර ආතතිය පෙන්නුම් කරන අතර, මෙම රටවල් සමඟ මොසැම්බික්හි සබඳතා ශක්තිමත්ව පවතී. සහ නෙදර්ලන්තය සංවර්ධන ආධාර සඳහා වැඩි වැඩියෙන් වැදගත් මූලාශ්‍ර බවට පත්වෙමින් තිබේ. සාම ක්‍රියාවලිය තුළ එහි ප්‍රධාන භූමිකාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඉතාලිය ද මොසැම්බික්හි පැතිකඩක් පවත්වාගෙන යයි. මොසැම්බික් ආර්ථිකය තුළ පෘතුගීසි ආයෝජකයින් දෘශ්‍යමාන භූමිකාවක් ඉටු කරන නිසා, පැරණි යටත් විජිත බලය වූ පෘතුගාලය සමඟ සබඳතා දිගටම වැදගත් වේ. ආර්මන්ඩෝ ගුබුසා පසුව 2004 දී ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ අතර 2009 දී නැවත තේරී පත් විය, ඔහුට අවංකභාවය, විනිවිදභාවය සහ අපක්ෂපාතීත්වය නොමැති බවට විවේචන තිබියදීත්ය. මෙය නීති විරෝධී ඝාතන, අත්තනෝමතික ලෙස අත්අඩංගුවට ගැනීම්, අමානුෂික බන්ධනාගාර තත්වයන් සහ අසාධාරණ නඩු විභාග ඇතුළු මානව හිමිකම් සිදුවීම් මාලාවක් අවුලුවා ඇත. භාෂණ හා මාධ්‍ය නිදහස, අන්තර්ජාල නිදහස, සාමකාමීව රැස්වීමේ නිදහස, කාන්තාවන්ට, ළමයින්ට සහ ආබාධිත පුද්ගලයන්ට වෙනස් කොට සැලකීම සහ අපයෝජනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ද බොහෝ ගැටලු මතු විය. මෙම ගැටළු බොහොමයක් සිදුවෙමින් පවතී. කෙසේ වෙතත්, මොසැම්බික්හි LGBT පුද්ගලයින්ට වෙනස් කොට සැලකීම පුලුල්ව පැතිර පවතී.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු