වෙරළාන්ත දේවාලය

**වෙරළාන්ත දේවාලය** (නිර්මාණය ක්‍රි.ව. 700–728) එනම ලබා ඇත්තේ එය බෙංගාල බොක්කේ වෙරළ තීරයේ ඇතිවාක් මෙන් දිස්වන බැවිනි. ක්‍රි.ව. 8වන සියවසේ නිර්මාණය වූ මෙය ග්‍රැනයිට් කුට්ටි යොදාගෙන තැනූ දේවාලයකි‍. ‍මෙය ගොඩනගා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ තමිල් නාඩු ප්‍රාන්තයේ චෙන්නායිවලට දකුණින් පිහිටි මහාබලිපුරම් ගම්මානයේ බෙංගාල බොක්ක දෙසට නෙරා ගිය උස්වූ තුඩුවක් මත ය. මෙය නිර්මාණය වූ අවධියේ, එනම්  පල්ලව රාජවංශයේ IIවන නරසිංහවර්මන් රජ සමයේ මෙම ගම්මානය කාර්යබහුල තොටුපළක්ව පැවතිණි. මෙය දකුණු ඉන්දියාවේ පිහිටි පැරණිතම ව්‍යූහමය ශෛලමය දේවාල අතුරින් (ගලෙහි-නෙළූ දේවාලවලට එදිරිව) එකක් ලෙස සැලකේ.

## භූගෝල විද්‍යාව
වෙරළාන්ත දේවාලය, එක් විශාල දෙවොලක් සහ කුඩා දෙවොලවල් දෙකක් වශයෙන් දේවාල තුනකින් සැදි දේවාල සංකීර්ණයකි. මෙය බෙංගාල බොක්කේ කොරමැන්ඩල් වෙරළ තීරයේ දකුණු පසින් මහාබලිපුරම්හි පිහිටියේ ය. මහාබලිපුරම් අතීතයේ මාමල්ලපුරම් යනුවෙන් හැඳින්විණි. පල්ලව රාජවංශ සමයේ මෙය වරාය නගරයක් ලෙස පැවතිණි. එකල රාජධානියේ අගුනවර පිහිටා තිබූයේ කාංචිපුරම්හි ය. මෙය පල්ලව රාජවංශය විසින් ඉදිකරන ලද්දේ එය රාජවංශයේ වෙළඳ තොටුපළ ලෙස පැවති හෙයිනි.

## ඉතිහාසය
නාවිකයන් විසින් වෙරළාන්ත දේවාලය සප්ත පැගෝඩා ලෙස හඳුන්වා තිබේ. වෙරළ තීරයේ පිහිටි මෙම උසැති ගොඩනැගිල්ල ඈතට දිස්වූ හෙයින් එය යාත්‍රාකරණයේ දී මංසලකුණක් ලෙස භාවිතා විය. මෙය නාවිකයන්ට දැකපුරුදු පැගෝඩාවක් හෙවත් ස්තූපයක් මෙන් දිස්වූ හෙයින් එම නාමය භාවිතා වී ඇත.

ක්‍රි.ව. 7වන සියවසේ මැදි භාගයේ Iවන නරසිංහවර්මන් (මාමල්ල ලෙස ප්‍රකට විය. මොහුගේ නාමය අනුව මාමල්ලපුරම් නම්කෙරිණි) රජු විසින් ලෙන් දේවාල සහ ඒකශිලා රථ තනමින් ආරම්භ කළ ගෘහනිර්මාණ ශෛලියේ උච්චස්ථානය මෙම දේවාල සංකීර්ණය තුළින් නිරූපණය වේ. අතිරණචන්ද ලෙන, පිඩාරි රථ සහ ව්‍යාඝ්‍ර ලෙන වැනි ඇතුළට කැනීමේ සහ කලා ඉවත් කිරීමේ ක්‍රමවේදය අනුව තැනූ ව්‍යූහයන් මෙයට පසුකාලීන යුගයන්හි ඉදිවුව ද, වෙරළාන්ත දේවාල සංකීර්ණයේ ඇති විශිෂ්ට ගෘහනිර්මාණ ක්‍රමවේදයේ ගෞරවය පල්ලව රාජවංශයේ රාජසිංහ හෙවත් (ක්‍රි.ව. 700–728) හෙවත් IIවන නරසිංහවර්මන් රජුට හිමි වේ. වර්තමානය වන විට අනුමාන කෙරෙන්නේ මෙම දේවාල සංකීර්ණය වෙරළ තීරයේ ගිලී ගිය දේවාල සමුහය අතුරින් අවසන් දේවාලය බවයි. මේ බවට සාක්ෂි 2004 සුනාමියේ දී මෙහි සහෝදර දේවාලවල නටබුන් හමුවීමෙන් ‍ලැබේ. වෙරළාන්ත දේවාලයේ ගෘහනිර්මාණ ශෛලිය පල්ලවයන් පරාජය කොට තමිල් නාඩුවේ පාලනය ගෙනගිය චෝළයන් විසින් ඉදිරි‍යට ගෙන යන ලදී.

2004 දෙසැම්බර් සුනාමිය හේතුවෙන් කොරමැන්ඩල් වෙරළෙහි ඇද වැටුණු, සම්පූර්ණයෙන්ම ග්‍රැනයිට් ගල් කුට්ටිවලින් තැනූ පැරණි දේවාලයක නටබුන් නිරාවරණය විය. මේ අනුව යුරෝපීයයන්ගේ දිනපොත්වල සඳහන් සප්ත පැගෝඩාවන්ගෙන් කොටසක් මහාබලිපුරම් වූ බවට වන මතය අලුත් විය. ඒ අනුව සෙසු දේවාල සය මුහුදෙන් යටවී ඇති බව පැවසිණි. සුනාමිය හේතුවෙන් 7වන සහ 8වන සියවස්වල පල්ලව යුගයේ දේවාලවල බිත්ති අලංකාර කිරීමට භාවිතා වූ සිංහ, හස්ති සහ මොනරුන්ගේ ප්‍රතිමා අනාවරණය විය.

2004 දෙසැම්බර් 26 දින ඉන්දියානු සාගරයේ ඇති වූ සුනාමියෙන් දේවාලයට අවට භූමිය යටවූ නමුත්, දේවාලයට ඉන් විශාල හානියක් සිදුනොවී ය. එයට හේතුව මිනිත්තු කිහිපයකට පසු සාගර ජල මට්ටම යළි සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත්වීමයි. සුනාමිය හේතුවෙන් දෙවොල ඉදිරිපිට පිහිටා තිබූ *බලි පීඨය* (පූජාසනය), බෝට්ටු ජැටිය වෙත වූ පියගැට සහ වෙරළාන්ත දේවාලයේ පාදමේ පිහිටා තිබූ වරාහ ප්‍රතිමාවක් සහිත කුඩා පුජාස්ථානයට හානි සිදු විය. දේවාලයේ අත්තිවාරම් දැඩි ග්‍රැනයිට් පාෂාණයෙන් තනා තිබූ බැවින්, සුනාමි තරංගවලින් එයට විශාල හානියක් සිදු වූයේ නැත. දේවාල භූමිය වටා පිහිටුවා තිබූ රළකඩන ද දේවාලයේ ආරක්ෂාවට ඉවහල් විය.

කුඩා ශිව දේවාලයක ඵලකයකින් හමුවූ අභිලේඛන දෙකක් අනුව දේවාල තුනක නම් සඳහන් වේ. ඒවා *ක්ෂත්‍රීයසිංහ පල්ලවේශ්වර-ගෘහම්*, *රාජසිංහ පල්ලවේශ්වර-ගෘහම්* සහ *පිලිකොණ්ඩරුලිය‍-දේවර්* නම් විය. සම්පූර්ණ දේවාල සංකීර්ණයම *ජලශයන* (ජලයෙහි සැතපීගත්) යනුවෙන් හඳුන්වා ඇත. මේ අනුව සනාථ වන්නේ මෙහි කැනීමට ඇති පළමු පූජාස්ථානය විෂ්ණු පූජාස්ථානය බවයි. විෂ්ණු පූජාස්ථානයේ උඩළිපතෙහි වූ අභිලේඛනයේ ද මේ බව *නරපතිසිංහ පල්ලව විෂ්ණු ගෘහ* යනුවෙන් සඳහන් කරයි. මෙහි *නරපතිසිංහ* යනු රාජසිංහගේ පදවි නාමයකි.

## මාමල්ලපුරම් ඉන්දියානු නර්තන මංගල්‍යය
මාමල්ලපුරම් නර්තන මංගල්‍යය සෑම වර්ෂයක දෙසැම්බර්-ජනවාරි අතර කාලයේ තමිල් නාඩුවේ මාමල්ලපුරම්හි පැවැත්වේ. මෙම නර්තන මංගල්‍යය සංවිධානය කරනු ලබන්නේ තමිල් නාඩු රජයේ සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව විසිනි. භරතනාට්‍යම්, කුචිපුඩි, කථක්, ඕදිෂි, මෝහිනී අට්ටම් සහ කථකලී ප්‍රවීණ නිර්තන ශිල්පීන් අනර්ඝ පල්ලව ශෛලමය ප්‍රතිමා පසුබිමෙහි නර්තනයෙහි යෙදේ. අතිශයින් විචිත්‍ර නර්තන මංගල්‍යයක් වන මෙය මාසයක් පුරා පැවැත්වෙන අතර අතිවිශාල ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් මේ සමග සම්බන්ධ වේ.

## පුරාවෘත්තය
මූලිකව වෙරළාන්ත දේවාලය මහාබලිපුරම්හි සප්ත පැගෝඩා අතුරින් එකක් ලෙස හඳුනාගැනුණ ද, පුරාතන හින්දු පුරාවෘත්තයක් අනුව මෙම පැගෝඩාවන් හා සම්බන්ධ මිත්‍යාමය සම්භව කතා පුවතක් යෝජනා වී ඇත. හිරන්‍යකාසිපු කුමරු විෂ්ණු දේව වන්දනාව ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය. කුමරුගේ පුත්‍රයා වූ ප්‍රහ්ලාද විෂ්ණු හට අතිශයින් ප්‍රිය කරමින් ගෞරව දැක්වූ අතර ඔහු සිය පියාගේ අවාසනාව පිළිබඳ විවේචනය කළේ ය. හිරන්‍යකාසිපු ප්‍රහ්ලාදව පිටුවහල් කළ අතර, පසුව සිය කෝපය අඩුවූ පසු ඔහුව සිය නිවස වෙත කැඳවී ය. පියා සහ පුත්‍රයා විෂ්ණුගේ ස්වභාවය පිළිබඳ වාදයක පැටලුණහ. විෂ්ණු සිය නිවසේ බිත්ති ඇතුළු සෑමතැනකම සිටින බවට ප්‍රාහ්ලාද පැවසීමත් සමග ඔහුගේ පියා කුළුණකට පා පහරක් එල්ලකළේ ය. අනතුරුව සිංහ හිසක් සහිත මිනිසකුගේ විලාසයෙන් කුළුණෙන් ඉස්මතු වූ විෂ්ණු හිරන්‍යකාසිපුව මරාදැමී ය. ක්‍රමයෙන් ප්‍රහ්ලාද රජු බවට පත් වූ අතර ඔහුට බලි නම් මුණුපරකු විය. බලි විසින් මෙම භූමියේ මහාබලිපුරම් ගොඩනගන ලදී.

මහාබලිපුරම්හි ස්මාරකවල වූ විශිෂ්ටභාවය කෙරෙහි දෙවිවරුන් ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පසුවූ බව පුරාණෝක්තිවල සඳහන් වේ. ඔවුන් විසින් ජලගැලුම් ඇති කළ අතර ඒ හේතුවෙන් නගරයේ බොහෝ ප්‍රදේශ මුහුදෙන් යට විය. වර්තමානයේ දක්නට ඇති ස්මාරක ස්වල්පය වැනි සුළු ගොඩනැගිලි ප්‍රමාණයක් ඉන් ශේෂ වූ බැව් කියැවේ.. මෙය ද ගොඩනගා ඇත්තේ මනාව කැපූ දේශීය ග්‍රැනයිට්වලිනි. වෙරළාන්ත දේවාලය ජනප්‍රියම දේවාල අතුරින් එකක් ද වේ. මෑතකාලීන කැනීම් කටයුතුවල දී වැලි යට සැඟව තිබූ නව ව්‍යූහයන් ගණනාවක්ම අනාවරණය විය.

දේවාලය පූජාස්ථාන තුනකින් සමන්විත ය. ප්‍රධාන පූජාස්ථානය සහ කුඩා දෙන පූජාස්ථානය ශිව දෙවියන්ට පුදකළ ඒවා වේ. ‍කුඩා තෙවන පූජාස්ථානය වැතිරගත් විෂ්ණුහට පුදකොට ඇති අතර, ඇතැම්විට එහි විෂ්ණු පූජාස්ථානයට ඇතුළුවන අයුරින් ජල සම්පාදනයක් සිදුවන්නට ද ඇත. ශිව පූජාස්ථාන ද්විත්වය ප්‍රලම්බ හැඩයක් ගනියි. මෙහි ප්‍රවේශය තීර්යක් අඹරා වහලක් සහිත ගෝපුරයක් ලෙසින් වේ. එහි ශිඛර ද්විත්වය පිරමිඩාකාර සැලැස්මකින් යුතු අතර, එහි සෑම ස්තරයක්ම නෙරා ඇති අගුවලින් සමන්විත ය. මේ නිසා අඳුරු පැහැ සෙවණැලි ඇති වේ. දේවාලයේ බිත්තිවල නන්දි ගවයාගේ විශාල ප්‍රතිමා දක්නට ලැබේ.

### ලක්ෂණ
දේවාලයේ ගර්භගෘහය තුළ ශිවලිංගය තැන්පත් කොට ඇත. ඝනකම් පිටත බිත්තිය සහ කුඩා මණ්ඩපය අතර වූ අවකාශය ප්‍රදක්ෂිණා කටයුතු සඳහා භාවිතා වන්නට ඇත. එහි පසුපසින් ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවලට මුහුණලා ඉදිකළ කුඩා පූජාස්ථාන දෙකකි. *ක්ෂත්‍රීයසිංහේශ්වර* වෙනුවෙන් පුදකළ ඇතුළු පූජාසනය වෙත ගමන්කළ යුත්තේ පැසේජයක් තුළිනි. විෂ්ණු හට පුදකළ අනෙක් පූජාස්ථානය පිටතට මුහුණලා පිහිටා ඇත. සිය සිංහ වාහනය මත අසුන්ගත් දුර්ගා‍ගේ රුවක් ද දැකගත හැක. මෙහි සිංහ රුවේ ලයෙහි කුටීරයක් ලෙස කුඩා පූජාසනයක් තනා ඇත. මෙම පූජාස්ථානවල පිටත මුහුණවත්වල මෝස්තර පංච රථවල දක්නට ලැබෙන මෝස්තරවලට සමාන ය. නමුත් මෙම‍ දෙවොල මුහුදට සමීපව පිහිටීම නිසා ලවණ මිශ්‍ර සුළඟ හේතුවෙන් මෙම කැටයම් තරමක් ඛාදනය වී ඇත. ගර්භගෘහයට පිවිසීමට පෙර හමුවන පළමු කුටීරය වන *අර්ධමණ්ඩපය* තුළ දකුණු පසින් බ්‍රහ්මගේ ප්‍රතිමාවක් වේ. එහි උතුරු බිත්තියේ විෂ්ණුගේ රුව දැකගත හැක. ශිව ත්‍රිපුරන්ථක ලෙසින් සිටින රුවක් සහ දුර්ගාගේ රුව ප්‍රධාන පූජාස්ථානයේ උතුරු බිත්තියේ පසුපස දැකගත හැක. ප්‍රධාන පූජාස්ථානය වටා පැදකුණු කළ හැකි ප්‍රදක්ෂිණා පථයක් ද වේ. මෙම ක්ෂුද්‍ර පූජාස්ථානය ද ශිව කැපකළ එකකි. මෙහි පැති දහසයක් සහිත පාදම ද මව් පාෂාණයෙන් කැටයම් කළ එකකි. මෙහි වක්‍රාකාර බිත්තිය සහ උපරිව්‍යූහය ව්‍යූහාත්මක වර්ගයේ ඒවා වේ. මෙහි නෙරි කුළුණු මත සිංහ රූ දැකගත හැක. මෙය එයටම අනන්‍ය වූ තනි මහල් දේවාලයක් වූ බවත්, එය පල්ලව යුගයේ වෙනත් දේවාලවල දක්නට නොලැබෙන්නක් බවත් වාර්තා වේ. මෙහි වක්‍රාකාර ශිඛරය වේසර ශෛලියෙන් යුතු ය. ශිඛරය පිහිටුවා ඇත්තේ වක්‍රාකාර *ග්‍රිව*යක් මත වන අතර එහි සතර පැත්තේ *කූඩු* සහ *මහා-නාසික* දැකගත හැක. මේ සෑම *නාසිකා*වකම ගනේෂගේ රුව දැකගත හැක. ශිඛරයට ඉහළින් වූ කලස දක්නට නැත.

## සංරක්ෂණය
ASI මගින් වෙරළාන්ත දේවාලය වටාම දිය කඩන පවුරක් ඉදිකොට ඇත්තේ දේවාලයට තවදුරටත් සිදුවන හානිය අවම කිරීමටයි. රළු මුහුද සහ ලවණ මිශ්‍ර සුළං මගින් හානි වූ දේවාල ව්‍යූහවලට ඉන්දියානු පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සංරක්ෂණ වැඩපිළිවෙලක් දියත් කොට ඇති අතර, එහි දී ඛාදන වාරක ඉදිකිරීම, බිත්ති කඩදාසි පල්පයකින් පිරියම් කිරීම සහ වෙරළ තීරය දිගේ ඇතැම් ශාක විශේෂ රෝපණය කිරීම සිදුවේ. මෙම පල්ප පිරියම හේතුවෙන් ලවණ ජලය අවශෝෂණය කරයි. මීට අමතරව පාෂාණය තුළට ජලය කාන්දු වීම වැළැක්වීමට රසායනික ප්‍රතිකර්ම ද යොදා ඇත. මෙම ආකාරයේ ප්‍රතිකර්ම මගින් පාෂාණ තුළ තැන්පත්ව තිබූ ජලය ඉවත් කොට එහි ශක්තිමත්භාවය රැකගැනීම ද අරමුණු කෙරිණි. වෙරළාන්ත දේවාලය වටා භූමි අලංකරණය ද සිදු වේ. පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ උද්‍යාන අංශය මගින් වෙරළාන්ත දේවාලය වටා අක්කර 11ක (හෙක්ටයාර 4.4) තෘණ වගාවක් නිර්මාණය කොට ඇත. මීට අමතරව මෙම අලංකරණ වැඩපිළිවෙල තුළ ස්මාරක අවට තොරතුරු පුවරු සවි කිරීම සහ ජල මල් සවි කිරීම ද සිදු වේ.

## මේවාත් බලන්න
*මහාබලිපුරම් සප්ත පැගෝඩා

## ගැලරිය

File:Shore temple ariel.jpg|වෙරළාන්ත දේවාලයේ ගුවන් දර්ශනය
File:Shore_temple_2.jpg|වෙරළාන්ත දේවාලය, වම් පස
File:Shore_temple_3.jpg|වෙරළාන්ත දේවාලය, දකුණු පස
File:Mahabali006.jpg|වෙරළාන්ත දේවාලය, 1914දී පමණ; අනුග්‍රහය ජේ. ඩබ්. කූම්බ්ස්
File:Shore Temple under the afternoon blue sky.JPG|නිල් අහස පසුබිමෙහි වෙරළාන්ත දේවාලය

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*වෙරළාන්ත දේවාලයෙ එහි භූමියේ නැගී සිටියි 
*මහාබලිපුරම් ස්මාරක සමූහය (1984), තමිල් නාඩු
* www.shoretemple.com