බෙලරුස් හි සංස්කෘතිය

### කලා සහ සාහිත්‍යය 
thumb|මින්ස්ක් හි ඔපෙරා සහ බැලේ රඟහල
බෙලාරුසියානු රජය විසින් විටෙබ්ස්ක් හි ස්ලාවියන්ස්කි බසාර් වැනි වාර්ෂික සංස්කෘතික උත්සව සඳහා අනුග්‍රහය දක්වන අතර, එය බෙලාරුසියානු රංගන ශිල්පීන්, කලාකරුවන්, ලේඛකයින්, සංගීතඥයින් සහ නළු නිළියන් ප්‍රදර්ශනය කරයි. නිදහස් දිනය සහ ජයග්‍රාහී දිනය වැනි රාජ්‍ය නිවාඩු දින කිහිපයක් විශාල ජනකායක් ආකර්ෂණය කර ගන්නා අතර බොහෝ විට ගිනිකෙළි සහ හමුදා පෙළපාළි වැනි සංදර්ශන ඇතුළත් වේ, විශේෂයෙන් විටෙබ්ස්ක් සහ මින්ස්ක් හි. රජයේ සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය රට තුළ සහ පිටත බෙලාරුසියානු කලා සහ සංස්කෘතිය ප්‍රවර්ධනය කරන සිදුවීම් සඳහා මුදල් සපයයි.

බෙලාරුසියානු සාහිත්‍යය ආරම්භ වූයේ 11 සිට 13 දක්වා සියවස්වල ආගමික ග්‍රන්ථ සමඟිනි, උදාහරණයක් ලෙස ටුරාහි සිරිල්ගේ 12 වන සියවසේ කවි.

16 වන සියවස වන විට, පොලොට්ස්ක් පදිංචි ෆ්‍රැන්සිස්ක් ස්කරිනා බයිබලය බෙලාරුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කළේය. එය 1517 සහ 1525 අතර කාලය තුළ ප්‍රාග් සහ විල්නියස් හි ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, එය බෙලාරුස්හි හෝ නැගෙනහිර යුරෝපයේ ඕනෑම තැනක මුද්‍රණය කරන ලද පළමු පොත බවට පත් විය. බෙලාරුසියානු සාහිත්‍යයේ නූතන යුගය ආරම්භ වූයේ 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී ය; එක් ප්‍රමුඛ ලේඛකයෙකු වූයේ යන්කා කුපාල ය. උලාඩ්සිමීර් ජිල්කා, කසිමීර් ස්වයාක්, යකුබ් කෝලස්, ස්මිත්‍රොක් බයදුලා සහ මැක්සිම් හරෙට්ස්කි වැනි එකල බොහෝ බෙලාරුසියානු ලේඛකයින් නාෂා නීවා සඳහා ලිවීය, එය බෙලාරුසියානු භාෂා පත්‍රිකාවක් වන අතර එය කලින් විල්නියස් හි ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද නමුත් දැන් මින්ස්ක් හි ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. 

බෙලාරුස් සෝවියට් සංගමයට ඇතුළත් කිරීමෙන් පසු, සෝවියට් රජය ජනරජයේ සංස්කෘතික කටයුතු පාලනය කළේය. මුලදී, අලුතින් පිහිටුවන ලද බයිලෝරුසියානු එස්එස්ආර් හි "බෙලාරුසියානුකරණය" පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන ලදී. මෙම ප්‍රතිපත්තිය 1930 ගණන්වලදී ආපසු හරවන ලද අතර, ප්‍රමුඛ බෙලාරුසියානු බුද්ධිමතුන් සහ ජාතිකවාදී උපදේශකයින්ගෙන් බහුතරයක් ස්ටැලින්වාදී පවිත්‍ර කිරීම් වලදී පිටුවහල් කරන ලදී හෝ මරා දමන ලදී. 1939 දී සෝවියට් ආක්‍රමණය තෙක් පෝලන්ත පාලනය යටතේ පැවති භූමිය තුළ පමණක් සාහිත්‍යයේ නිදහස් සංවර්ධනය සිදු විය. බෙලාරුස් නාසි ආක්‍රමණයෙන් පසු කවියන් සහ කතුවරුන් කිහිප දෙනෙකු පිටුවහල් කරන ලද අතර 1960 ගණන් වන තෙක් ආපසු පැමිණියේ නැත.

බෙලාරුස් හි සංගීතය බොහෝ දුරට ජන හා ආගමික සංගීතයේ පොහොසත් සම්ප්‍රදායකින් සමන්විත වේ. රටේ ජන සංගීත සම්ප්‍රදායන් ලිතුවේනියාවේ ග්‍රෑන්ඩ් ආදිපාදවරයාගේ කාලය දක්වා දිව යයි. 19 වන සියවසේදී, පෝලන්ත නිර්මාපකයෙකු වන ස්ටැනිස්ලාව් මොනියුස්කෝ මින්ස්ක් හි ජීවත් වන අතරතුර ඔපෙරා සහ කුටි සංගීත කොටස් රචනා කළේය. ඔහු රැඳී සිටි කාලය තුළ, ඔහු බෙලාරුසියානු කවියෙකු වන වින්ට්සෙන්ට් ඩුනින්-මාර්ට්සින්කිවිච් සමඟ වැඩ කළ අතර සියලන්කා (ගොවි කාන්තාව) ඔපෙරා නිර්මාණය කළේය. 19 වන සියවස අවසානයේ ප්‍රධාන බෙලාරුසියානු නගර තමන්ගේම ඔපෙරා සහ මුද්‍රා නාට්‍ය සමාගම් පිහිටුවා ගත්හ. එම්. ක්‍රොෂ්නර් විසින් රචිත නයිටිංගේල් මුද්‍රා නාට්‍යය සෝවියට් යුගයේදී රචනා කරන ලද අතර මින්ස්ක්හි ජාතික අධ්‍යයන වියලිකි මුද්‍රා නාට්‍ය රඟහලේ ප්‍රදර්ශනය කරන ලද පළමු බෙලාරුසියානු මුද්‍රා නාට්‍යය බවට පත්විය.

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, සංගීතය බෙලාරුසියානු ජනතාවගේ දුෂ්කරතා හෝ මව්බිම ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ආයුධ අතට ගත් අය කෙරෙහි අවධානය යොමු කළේය. මෙම කාලය තුළ, ඉන් පොලේසි වර්ජින් ෆොරස්ට් ඔපෙරාවේ නිර්මාතෘ ඇනටෝලි බොගටිරෙව් බෙලාරුසියානු නිර්මාපකයින්ගේ "උපදේශක" ලෙස සේවය කළේය. මින්ස්ක්හි ජාතික අධ්‍යයන මුද්‍රා නාට්‍ය රඟහලට 1996 දී ලෝකයේ ඉහළම මුද්‍රා නාට්‍ය සමාගම ලෙස බෙනොයිස් ඩි ලා නර්තන ත්‍යාගය පිරිනමන ලදී.

මාර්ක් චගල් 1887 දී ලියොස්නා (විටෙබ්ස්ක් අසල) හි උපත ලැබීය. ඔහු පළමු ලෝක යුද්ධයේ වසර සෝවියට් බෙලරුස් හි ගත කළ අතර, රටේ වඩාත්ම කීර්තිමත් කලාකරුවෙකු සහ නූතනවාදී ඇවන්ගාඩ් හි සාමාජිකයෙකු බවට පත් වූ අතර විටෙබ්ස්ක් කලා විද්‍යාලයේ නිර්මාතෘවරයෙකි.

### ඇඳුම් 
සාම්ප්‍රදායික බෙලරුසියානු ඇඳුම කීවන් රුස් යුගයේ සිට ආරම්භ වේ. සිසිල් දේශගුණය හේතුවෙන්, ශරීර තාපය සංරක්ෂණය කිරීම සඳහා ඇඳුම් නිර්මාණය කර ඇති අතර ඒවා සාමාන්‍යයෙන් හණ හෝ ලොම් වලින් සාදන ලදී. ඒවා අසල්වැසි සංස්කෘතීන්ගෙන් බලපෑමට ලක් වූ විසිතුරු රටා වලින් සරසා තිබුණි: පෝලන්ත, ලිතුවේනියානු, ලැට්වියානු, රුසියානු සහ අනෙකුත් යුරෝපීය ජාතීන්. බෙලරුස්හි සෑම කලාපයක්ම නිශ්චිත නිර්මාණ රටා වර්ධනය කර ඇත. මුල් ඇඳුම්වල බහුලව දක්නට ලැබෙන එක් විසිතුරු රටාවක් වර්තමානයේ බෙලරුසියානු ජාතික ධජයේ එසවීම අලංකාර කරයි, එය 1995 දී මතභේදාත්මක ජනමත විචාරණයකදී සම්මත කර ගන්නා ලදී.

### ආහාර 
දකුණ|thumb|ජාතික ආහාරය වන ඩ්‍රැනිකි
බෙලාරුසියානු ආහාර ප්‍රධාන වශයෙන් එළවළු, මස් (විශේෂයෙන් ඌරු මස්) සහ පාන් වලින් සමන්විත වේ. ආහාර සාමාන්‍යයෙන් සෙමින් පිසින ලද හෝ ස්ටූ කරන ලද ඒවා වේ. සාමාන්‍යයෙන්, බෙලාරුසියානුවන් සැහැල්ලු උදෑසන ආහාරයක් සහ පසුව හෘදයාංගම ආහාර වේල් දෙකක් අනුභව කරති. බෙලාරුස් හි තිරිඟු සහ රයි පාන් පරිභෝජනය කරයි, නමුත් තිරිඟු වගා කිරීම සඳහා කොන්දේසි ඉතා කටුක බැවින් රයි බහුලව දක්නට ලැබේ. ආගන්තුක සත්කාරය පෙන්වීම සඳහා, සත්කාරකයකු සාම්ප්‍රදායිකව අමුත්තෙකුට හෝ අමුත්තෙකුට ආචාර කරන විට පාන් සහ ලුණු පූජාවක් ඉදිරිපත් කරයි.

### ක්‍රීඩාව 
1994 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ සිට ස්වාධීන ජාතියක් ලෙස බෙලාරුස් ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලට තරඟ කර ඇත. රජයෙන් දැඩි අනුග්‍රහයක් ලබන අයිස් හොකී යනු පාපන්දු ක්‍රීඩාවෙන් පසු ජාතියේ දෙවන ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාවයි. ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම කිසි විටෙකත් ප්‍රධාන තරඟාවලියකට සුදුසුකම් ලබා නැත; කෙසේ වෙතත්, BATE බොරිසොව් චැම්පියන්ස් ලීගයට ක්‍රීඩා කර ඇත. 2002 සෝල්ට් ලේක් සිටි ඔලිම්පික් උළෙලේදී, අර්ධ අවසන් පූර්ව වටයේදී ස්වීඩනය පරාජය කිරීමෙන් පසු ජාතික හොකී කණ්ඩායම සිව්වන ස්ථානයට පත්වූ අතර නිතිපතා ලෝක ශූරතාවලියේ තරඟ වදින අතර බොහෝ විට අර්ධ අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසෙයි. බෙලාරුසියානු ක්‍රීඩකයින් යුරේසියාවේ කොන්ටිනෙන්ටල් හොකී ලීගයට, විශේෂයෙන් බෙලාරුසියානු සමාජයක් වන HC ඩිනමෝ මින්ස්ක් සඳහා සහභාගී වන අතර, කිහිප දෙනෙක් උතුරු ඇමරිකාවේ ජාතික හොකී ලීගයට ක්‍රීඩා කර ඇත. 2014 IIHF ලෝක ශූරතාවලිය බෙලාරුස් හි සත්කාරකත්වය දැරූ අතර 2021 IIHF ලෝක ශූරතාවලිය ලැට්වියාවේ සහ බෙලාරුස් හි සම සත්කාරකත්වය දැරීමට නියමිතව තිබුණද, පුළුල් විරෝධතා සහ ආරක්ෂක ගැටළු හේතුවෙන් එය අවලංගු කරන ලදී. 2021 UEC යුරෝපීය බයිසිකල් පැදීමේ ධාවන පථ ශූරතාවලිය ද අවලංගු කරන ලද්දේ බෙලාරුස් ආරක්ෂිත සත්කාරකයෙකු ලෙස නොසැලකූ බැවිනි.දකුණ|thumb|වික්ටෝරියා අසරෙන්කා, වෘත්තීය ටෙනිස් ක්‍රීඩිකාව සහ හිටපු ලෝක අංක 1 කේවල
ඩාරියා ඩොම්රාචෙවා යනු 2014 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ රන් පදක්කම් තුනක් දිනාගත් ප්‍රමුඛ පෙළේ ක්‍රීඩිකාවකි. ටෙනිස් ක්‍රීඩිකා වික්ටෝරියා අසරෙන්කා 2012 දී ඕස්ට්‍රේලියානු විවෘත ටෙනිස් තරගාවලියේදී ග්‍රෑන්ඩ් ස්ලෑම් කේවල ශූරතාවක් දිනාගත් පළමු බෙලරුසියානු ජාතිකයා බවට පත්විය. ඇය 2012 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේදී මිශ්‍ර යුගල ඉසව්වෙන් රන් පදක්කම දිනා ගත්තාය, ඔහු යුගල ඉසව්වෙන් ග්‍රෑන්ඩ් ස්ලෑම් ශූරතා දහයකට හිමිකම් කියන මැක්ස් මිර්නි සමඟ.

2015 මාර්ග ලෝක කාල අත්හදා බැලීමේ ශූරතාව දිනාගත් පාපැදි ක්‍රීඩිකාවක් වන වාසිල් කිරියෙන්කා සහ 2015 මලල ක්‍රීඩා ලෝක ශූරතාවලියේදී මීටර් 800 ඉසව්වෙන් රන් පදක්කම දිනාගත් මධ්‍යම දුර ධාවන ක්‍රීඩිකාවක් වන මරියානා අර්සමසාවා අනෙකුත් කැපී පෙනෙන බෙලරුසියානු ක්‍රීඩකයින් අතර වේ. බයිලෝරුසියානු එස්එස්ආර් හි බබ්රුයිස්ක් හි උපත ලැබූ ඇන්ඩ්‍රි අර්ලොව්ස්කි වත්මන් යූඑෆ්සී සටන්කාමියෙකු සහ ලෝකයේ හිටපු යූඑෆ්සී හෙවිවේට් ශූරියකි. අරිනා සබලෙන්කා යනු ප්‍රසිද්ධ කාන්තා ටෙනිස් ක්‍රීඩිකාවක් වන අතර, දැනට (2025 නොවැම්බර්) ලෝකයේ අංක 1 ස්ථානයේ සිටී.

බෙලරුසියාව එහි ශක්තිමත් රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩිකාවන් අතර 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේදී රිදී පදක්කම් දිනූ ඉනා ෂුකෝවා, 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලේදී ලෝකඩ පදක්කම් දිනූ ලියුබොව් චාර්කාෂිනා සහ 2015 ලෝක ශූරතාවලියේ ලෝකඩ සමස්ත පදක්කම්ලාභී මෙලිටිනා ස්ටැනියූටා ඇතුළත් වේ. බෙලාරුසියානු ජ්‍යෙෂ්ඨ කණ්ඩායම 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලේදී ලෝකඩ පදක්කම් දිනා ගත්තේය.

### විදුලි සංදේශ 
* රටේ කේතය: .by

රාජ්‍ය ටෙලිකොම් ඒකාධිකාරය වන බෙල්ටෙලෙකොම්, බෙලරුස් වලින් පිටත අන්තර්ජාල සපයන්නන් සමඟ සුවිශේෂී අන්තර් සම්බන්ධතාවයක් පවත්වයි. Lattelecom, TEO LT, Tata Communications (හිටපු Teleglobe), Synterra, Rostelecom, Transtelekom සහ MTS ISPs සමඟ සම්බන්ධ වූ සියලුම නාලිකා බෙල්ටෙලෙකොම් සතුව ඇත. බෙලරුස් හි වාණිජ VoIP සේවා සැපයීමට බලපත්‍රලාභී එකම ක්‍රියාකරු බෙල්ටෙලෙකොම් වේ.

### ලෝක උරුම ස්ථාන 
බෙලාරුස් හි යුනෙස්කෝව විසින් නම් කරන ලද ලෝක උරුම ස්ථාන හතරක් ඇත: මිර් කාසල් සංකීර්ණය, නෙස්විෂ් කාසල්, බෙලෝවෙෂ්ස්කායා පුෂ්චා (පෝලන්තය සමඟ බෙදා ගන්නා ලදී) සහ ස්ටෲව් භූමිතික චාපය (තවත් රටවල් නවයක් සමඟ බෙදා ගන්නා ලදී).

## යොමු කිරීම්