open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ජුලියස් සීසර්

**ගයියස් ජූලියස් සීසර්** (12 ජූලි ක්‍රිපූ 100– 15 මාර්තු ක්‍රිපූ 44) යනු රොමානු ජෙනරාල්වරයෙක් සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙක් විය. රෝමන් ජනරජය රෝමානු අධිරාජ්‍යය බවට පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ දී මොහු ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන ලදී. 

ජනප්‍රිය සම්ප්‍රදායට අයත් වූ දේශපාලනඥයකු ‍වූ මොහු නිල නොවන ත්‍රි ආධිපත්‍ය සම්බන්ධතාවක් ගොඩනඟාගෙන ‍රෝමානු දේශපාලන කරලිය වසර කිහිපයක් තිස්සේ පාලනය කරන ලදී. ඔහු තම ත්‍රි ආධිපත්‍ය සම්බන්ධතාවය ගොඩනඟා ගන්නා ලද්දේ මාකස් ලිසිනියස් ක්‍රැසස් සහ නීයස් පොම්පියස් මැග්නස් යන පුද්ගලයන් සමඟ වේ. කෙසේ නමුත් ඔහුගේ මෙම පාලන ක්‍රමයට ඔප්ටි මෙට්ස් සම්ප්‍රදා‍යට අයත් වූ රෝමානු සෙනෙට් සභිකයන් වූ මාකස් පෝසියස් කැටෝ සහ මාකස් කැල්පර්නියස් බයිබලස් වැනි පුද්ගලයන් විරුද්ධ වූහ. සීසර් ගෝල් ප්‍රදේශය යටත් කර ගැනීමත් සමඟ රෝමානු පාලනය අත්ලාන්තික් සාගරය දක්වාම විහිදී ගිය අතර මුල් වරට රෝමය මඟින් බ්‍රිතාන්‍ය ආක්‍රමණය කරන ලද්දේ ද සීසර්ගේ මෙහෙයවීම යටතේ වේ. මෙම ආක්‍රමණය ක්‍රි.පූ. 55 දී සිදු විය.  කෙසේ නමුත් ත්‍රි පුද්ගල ආධිපත්‍යයෙහි බිඳ වැටීමත් සමඟ පොම්පේ සහ සෙනෙට් මණ්ඩලය සමඟ මත ගැටුම් හට ගන්නා ලදී. ක්‍රි.පූ. 49 දී තම හමුදාවන් රු‍බිකෝන් නදිය හරහා මෙහෙයවමින් සිවිල් යුද්ධයක් ආරම්භ කළ අතර ඒ ඔස්සේ ඔහු ‍රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ අනභිභවනීය නායකයා බවට පත්විය. 

රාජ්‍ය පාලනය සියතට ගැනීමත් සමඟ සීසර් රෝමානු සමාජයට සහ එහි පාලන ක්‍රමයට දැඩි සංශෝධන එක් කිරීමට ක්‍රියා කළේය. ඔහු ජීවිත කාලය පුරාව‍ටම රෝම අධිරාජ්‍යයා ලෙසට නම් කරන ලද අතර ජනරජයේ පාලන තන්ත්‍රය දැඩි ලෙස ඔහු වටා කේන්ද්‍රගත විය. කෙසේ නමුත් සීසර්ගේ මුල් කාලීන මිතුරෙකු වූ මාකස් ජුනියස් බෲටස්ගේ මග පෙන්වීම යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ සෙනෙට් සභිකයන් සමූහයක් විසින් ක්‍රි.පු. 44 මාර්තු 15 වැනි දින සීසර්ව ඝාතනය කරන ලදී. මෙම ඝාතනයේ අරමුණ වූයේ රෝම ජනරජය එහි මුල් තත්වයට ගෙන ඒමයි. කෙසේ නමුත් මෙහි ප්‍රතිඵලය වූයේ තවත් රෝමානු සිවිල් යුද්ධයක් ඇරඹීමයි. එය අවසානයේ දී රෝමය සීසර් විසින් හදාවඩාගත් ඔහු‍ගේ පුත්‍රයා වූ ගයිස් ඔක්ටවියානස් යටතේ ඒකාධිපති පාලන ක්‍රමයකට යටත් විය. ක්‍රි.පූ. 42 දී එනම් සීසර්ගේ ඝාතනයෙන් වසර 2කට පසු සෙනෙට් සභාව විසින් නිල වශයෙන් සීසර් රෝමානු දෙවිවරයෙකු ලෙස නම් කරන ලදී. 

සීසර්ගේ ජීවි‍තයෙන් වැඩි කොටසක් පිළිබඳ තොරතුරු හෙලි කරගෙන ඇත්තේ සීසර් විසින්ම තම හමුදා ව්‍යාපාර ‍ගැන ලියා තැබූ විස්තර සහ අනෙකුත් සමකාලීන මූලාශ්‍ර ඇසුරෙන් වේ. මෙම අනෙකුත් සමකාලීන මූලාශ්‍ර අතරට සීසර්ගේ දේශපාලනික විරුද්ධවාදියා වූ සිසේරෝ විසින් ලියූ ලිපි සහ ඔහු විසින් සිදු කළ දේශන යනාදියත් සැලස්ට් විසින් ලියන ලද පුරාණ ලේඛනත් කැටලස් විසින් ලියූ කවි පද යනාදියත් අයත් වේ. තවද සීසර්ගේ ජීවිතය පිළිබඳ වඩාත් සවිස්තර වාර්තාවන් ඔහුගේ කාලයෙන් පසුව වාසය කළ ඇපියන්, සුටෝනියස්, ප්ලූටාක්, කැසියස් ඩියෝ සහ ස්ට්‍රැබෝ වැනි ඉතිහාසඥයන් විසින් ලේඛනගත කොට ඇත.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
නැවත වන වගා සදහා අැති විවේචන

ස්වභාවික නැවත වගා වන වනාන්තරවලට සාපේක්ෂව වතු වගාව වයස් දර්ශීයව සම වයස්වල වගා වුණු ඒක ජීවී වගාවකි. මූලිකව දැව ලබා ගැනීම සඳහාය.

1970 වසරවල දී බ්‍රසීලය ඵලදාව වැඩි, පරිශ්‍රමයකින් පාලනය කෙටි භ්‍රමණයන් සහිත වන වගාවන් ආරම්භ කරන ලදී. මෙවැනි වතු වගාවන් ඇතැම්විට වේගවත්ව දැව ලැබෙන වතු හෝ fiber farms ලෙස හඳුන්වයි. නිතරම කෙටි භ්‍රමණයන් පදනම් කරගෙන පාලනය වේ. අවු - 5-10 ලෙස හැකි තරම් කුඩා කාලයකි. ඒවා දකුණු ඇමරිකාව, ආසියාව සහ අනෙකුත් ප්‍රදේශ පුළුල් ලෙස පැතිර යමින් පවතී. මෙම වතු වගාවලින් ඇති වන පාරිසරික හා සමාජමය බලපෑම් වාදය කළ හැකි තත්වයට පත්ව ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ඉන්දුනීසියාවේ විශාල බහුජාතික කල්ක නිපදවවන සමාගම් ස්වභාවික වනාන්තරයකින් විශාල ප්‍රදේශයක් නැවත වගා වීම කෙරෙහි නොසලකා නෙලාගෙන තිබේ. 1980 සිට 2000 වන විට ඉන්දුනීසියාවේ කල්ක දැව වතු වගා හෙක්ටයාර මිලියන 1.4කින් 50%ක් පමණ ස්ථාපිත කර තිබෙනුයේ පෙර පැවති ස්වභාවික වන බිමක් ලෙසය.
ස්වභාවික වනාන්තර වතු වගාවන්වලින් ආදේශ වීම සමාජීය ප්‍රශ්න ඇති වීමටත් හේතු වේ. ඇතැම් රටවල්වල විශේෂයෙන් ඉන්දුනීසියාවේ ස්වභාවික වනාන්තර වල මාරුවීම කරනුයේ දේශීය පුද්ගලයන් සඳහා සාධාරණකම් ගැන සුළු තැකීමකිනි. වතු වගාවන් හුදෙක්ම පිහිටුවා ඇත්තේ කෙඳි නිපදවීම සඳහා වන අතර ඒවායින් මූලික ස්වභාවික වනාන්තරවලින් දේශීය පුද්ගලයන්ට සැලසෙන සේවාවන්ට වඩා පටු පරාසයකින් සේවා සැලසේ. මෙම හානිය අවම කිරීම සඳහා ඉන්දියාව සොයාගෙන තිබෙන්නේ එක් පුද්ගලයෙකුට අයත් වන භූමි ප්‍රමාණය සීමා කිරීමෙනි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කුඩා වතු වගාවන් හිමි දේශීය ගොවීන් දැව විශාල සමාගම්වලට විකුණති. ඇතැම් විශාල පරිසර සංවිධාන මෙම වැඩි අස්වැන්නක් ලැබෙන වතු වගා සම්බන්ධයෙන් විවේචන ඉදිරිපත් කරන අතර වතු වගා විරෝධී විරෝධතා දියත් කරයි. විශේෂයෙන් Rain forest Action Network වැසි වනාන්තර ක්‍රියාකාරී ජාලය සහ Greenpeace.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Plantation#Criticism_of_industrial_plantations
උපත් අනුපාතිකය

thumb|350px|ලෝක උපත් අනුපාතිකය 2008
thumb|යුරෝපීය දළ උපත් අනුපාතිකය 2007

දළ උපත් අනුපාතික ස්‍රැතිය එසේත් නැත්නම් ළදරු උපත් සංඛ්‍යාව මිනිසුන් දහස් දෙනෙකුට වසරකදී සිදු වන ප්‍රමාණය ලෙසින් සැලකේ. සාපල්‍යතා සීඝ්‍රතාවය හා ආර්ථික භූ විද්‍යා ශබ්ද කෝෂය වොෂින්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයේ යන පරිශීලනයන් වැඩි විස්තර සඳහා බලන්න.

එය දක්වන්නේ CDR = N/P x 1000 යන්නෙනි. මෙහි N එම වර්ෂයේ සිදුවුණු ළමා උපත් සංඛ්‍යාව පෙන්ණූම් කරයි. P පවතින ජනගහනය දක්වයි. මෙම ලක්ෂණය දළ මරණ අනුපාතිකය සමග සුසංයෝජනය කොට ස්වාභාවික ජනගහන වර්ධන සීඝ්‍රතාවය සෙවීමට යොදා ගනී. මෙහි ස්වභාවික යන්නෙන් අදහස් කෙරෙන්නේ දළ විගමනය සැලකිල්ලට නොගත් බවයි. 

2007 දී පරිදි ලෝකය සඳහා සමස්ත මධ්‍යන්‍ය උපත් අනුපාතිකය 20.3  ක් දහස් දෙනෙකුගේ සමස්ත ජනගහනයක් සඳහා ලෙසින් විය .එනම් බිලියන 6.6 ක් වූ ලෝක ජනගහනයට වසරක් පාසා ළදරුවන් මිලියන 134 ක් එකතු වේ. 

සාපල්‍යතාවයේ තවත් දර්ශකයක් ලෙසින් භාවිතයට ගැනෙන්නේ මුළු සපල්‍යතා සීඝ්‍රතාවයයි. එනම් ගැහැණියකගේ ජීවිතය තුළ ඇයට උපදින මධ්‍යන්‍ය දරුවන් සංඛ්‍යාවයි. සමස්තයක් වශයෙන් මුළු සාපල්‍යතා සීඝ්‍රතාවය වඩා හොඳ දර්ශකයක් වන්නේ දළ උපත් අනුපාතිකය මෙන් නොව එය ජන ගහනයේ වයස් ව්‍යාප්තියෙන් බලපෑම් ඇති නොවූවක් බැවිණි.

ආර්ථිකව අඩු සංවර්ධනයක් සහිත රටවල්වල සාපල්‍යතා සීඝ්‍රතාවයන් ඉහළ නැඹුරුවක් දක්වයි. වඩාත් ආර්ථිකව සංවර්ධනය වූ රටවල්වල එය පහළ අගයක් ගනී. 

***මුළු උපත් සංඛ්‍යාව** - පොදු සාපල්‍යතා සීඝ්‍රතාව GFR මෙය වයස අවුරුදු 15 සිට 44 හෝ 15 සිට 49 දක්වා ගැහැණුන් දහසකට ඇති උපත් සංඛ්‍යාව මැනීමට යොදා ගනී. 
***සම්මත උපත් සීඝ්‍රතාව** - SBR මෙය උපකල්පිත සම්මත ජනගහනයක් සඳහා වයස් ව්‍යුහ ලිංග ව්‍යුහයන් සංසන්දනය කරනු ලබයි. 
***මුළු සාපල්‍යතා සීඝ්‍රතාව** - ගැහැණියකගේ දරුවන් ලැබිය හැකි වයස තුළ ඇය අපේක්ෂා කරන දරුවන්ගේ මධ්‍යන්‍ය මෙහි අදහසයි. මෙය ජනගහනයේ වයස් ලිංග ව්‍යුහයෙන් ස්වායත්ත වේ. 

## උපත් සීඝ්‍රතාවයට බලපාන කරුණු
රජයේ පූර්ව උත්පත්ති ප්‍රතිපත්ති සහ ප්‍රතිඋත්පත්ති ප්‍රතිපත්තීන් මෙන්ම ගබ්සා වීමේ සීඝ්‍රතාවය, පවතින වයස් ලිංග ව්‍යුහය, සාමාජීය හා ආගමික විශ්වාස, ගැබ් ගැනීම සම්බන්ධය වැදගත්වේ . කාන්තා සාක්ෂරතා මට්ටම.ආර්ථික සෞභාග්‍යතා (න්‍යායිකව ආර්ථිකය හොඳින් පවතින විට පවුලක් වැඩි ළමයින් සංඛ්‍යාවක් දැරිය හැකි වුවද ප්‍රායෝගිකව ඉහළ ආර්ථික සෞභාග්‍යක් ඇති විට උපත් සීඝ්‍රතාව අඩුවේ). දරිද්‍රතා මට්ටම් අනුව සංවර්ධනය වන රටවල්වල ළමුන් ආර්ථික සම්පතක් වශයෙන් යොදා ගනු දැකිය හැකි වන්නේ ඔවුන්ට මුදල් උපයා ගත හැකි නිසාය. රටක ළදරු මරණ අනුපාතිකය ඉහළ නම් පවුලක සිටින ළමයින් සංඛ්‍යාව ඉහළ වන්නේ ඔවුන් අතරින් කිසියම් පිරිසක් මියයන බැවිනි. නාගරීකරණය, විවාහය සඳහා යෝජිත වයස, විශ්‍රාම වැටුප් පැවතීම, අර්බුදකාරී තත්ත්වයන් ඊට බලපායි.

## මූලාශ්‍ර
නූතන ලෝකයේ රෝග සම්බන්ධයෙන් ගෝලීය කරණයේ බලපෑම

ප්‍රවාහනය මඟින් වැඩි මිනිසුන් පිරිසකට සහ ලෝකය පුරා වැඩි ශීඝ්‍රතාවයකින් ගමන් කිරීමට ඉඩකඩ ලබාදේ.එමෙන්ම වැඩි නිෂ්පාදන ප්‍රමාණයක් ලෝකය පුරා ගෙනයාමට  අවස්ථාව ළඟාකර දෙයි ඒ අතරතුරදීම ඒවා අන්තර් මහාද්වීපිකව ආසාදන රෝග වාහකයන් සඳහා ගුවන් පථ ලබාදේ. එක් උදාහරණයක් නම් බටහිර නයිල් වෛරසයයි. විශ්වාස කෙරෙන අන්දමට එම රෝගය එක්සත් ජනපදයට පැමිණියේ නිව්යෝර්ක් නගරයට 1999 දී ළඟා වූ ගුවන් යානයක් ඔස්සේය. ගුවන් ගමන් මඟින් මිනිසුන්ට පිටස්තර භූමීන් වෙත ගමන් කිරීමට මෙන්ම රෝග ඇති කරගෙන කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නිවෙස්වලට පැමිණෙන තුරු නොපෙන්වමින් ඒ අතරතුර සෙස්සන් රෝගයට නිරාවරණය කිරීමද කළ හැකිය.

 
වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ඉදිරිගමනත් සමගම ඉතාම භයානකම රෝග සඳහා වුවද (පෙළක් සිපිලිස්, ටයිපස්, කොළරා, මැලේරියා) බොහෝ එන්නත් සහ ඖෂධ වර්ධනය කොට ඇත. කෙසේ නමුත් රෝග කාරක ජීවීන්ගේ පරිණාමය ඉතා ශීඝ්‍රවන බැවින් මෙම රෝග සඳහා එන්නත් සහිතව වුවද සම්පූර්ණ ප්‍රතිශක්තියක් ලබාදීමේ අසීරුතාවයකින් අපි පෙළෙමින් සිටිමු. එමෙන්ම සමහර රෝග සඳහා තවමත් එන්නත් සොයා ගැනීම අසීරු වී ඇත. එන්නත් රහිතව අපගේ ගෝලීයකරණය වූ ලෝකය ආසාදන කාරක රෝගවල අනතුරට භාජනය වීමේ හැකියාව ඇත.

                       
## ගෝලීයකරණයෙන් රෝග පැතිරෙන ආකාරය  
ගෝලීයකරණයෙන් තොරතුරු, නොයෙක් නිෂ්පාදන, මුදල් හා ප්‍රජාවට, දේශපාලනික හා භූගෝලීය බාධකවලට ඔබ්බෙහිවූ ගලායෑම්වලට ඉඩ සැලැස්වූ අතර මාරාන්තික ආසාදන කාරක මානවීය රෝග පැතිර වීමට ද උපකාරී වී ඇත. රෝග විශාල භූගෝලීය පරිමාණයන්ට සීමා වී පැතිරුණේ අතීතයේ දී පමණි. වර්තමාන ගෝලීයකරණ යුගය තුළ අන්කවරදාටත් වඩා ලෝකය අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් පරායත්ත වී ඇත. කාර්යක්ෂම හා වියදම් අඩු ප්‍රවාහනයට ළඟා විය නොහැකි ස්ථාන පවතින්නේ කිහිපයක් පමණි. එමෙන්ම කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනවල ගෝලීය වෙළඳාම තුළින් මිනිසුන් වඩාත් සත්ත්ව රෝගවලට ගොදුරුවීමේ අවධානමට ලක් කර ඇති අතර එය විශේෂ බාධක ද ඉක්මවා ඇත.

ගෝලීයකරණය ගවේෂණාත්මක යුගය තුළදී ආරම්භ කෙරුණු බවට විශ්වාස කෙරේ. පෙර නිරාවරණය නොවූ භූමිවල වාසය කරන දේශීය ජනතාවට රෝග පැතිර වීමට ගමනාගමනයේ දියුණුව උපකාරී වී ඇත. දේශීය ජනයා නව රෝගයකින් ආසාදනය ලක්වූ කළ ඊට එරෙහි ප්‍රතිදේහ වර්ධනය වී නොමැති නම් රෝගයේ මැඩපැවැත්වීම දුෂ්කර වේ.

ආසාදන රෝගවලට හේතූන් සොයා යන විද්‍යාවේ නව අංකුරය මඟින් රෝග පැතිරෙන ආකාර 5 ක් හඳුනාගෙන ඇත. එනම් , 
#වායුචර 
# ජලචර 
#රුධිරචර 
#සෘජු ස්පර්ශය 
#වාහකයෙක් හරහා (එක් විශේෂයක සිට තවත් විශේෂයකට විෂබීජ රැගෙන යන කෘමීන් හෝ වෙනත් ජීවීන්)

සමීක්ෂණ හුවා දක්වන අන්දමට මිනිසුන් පෙර හුදකලා වී පැවති භූමීන් හරහා මුහුදු ගමන් තුළින් ගමන් කිරීම නිසා රෝග ඉහත වාහක ආකාර පහටම පැතිර ඇත.

## සටහන් 
{|
උත්තර ධ්‍රැවය

275px|thumb|right|ආක්ටික් සමුද්‍රය සහ උත්තර ධ්‍රැවය දක්වන උද්ධිගංශ ප්‍රක්ෂේපණයක්.
thumb|275px|උත්තර ධ්‍රැව භූමි දර්ශනයක්

උත්තර ධ්‍රැවය යනු පෘථිවියේ උතුරින්ම පිහිටි ලක්ෂ්‍යයයි. දක්ෂිණ ධ්‍රැවයට අත්‍යන්තයෙන්ම විරුද්ධව මෙම ධ්‍රැවය පිහිටා ඇත. උතුරු අක්ෂාංශ 90 සැබෑ උතුරු දිශාව ලෙස අර්ථ දැක්වේ. උත්තර ධ්‍රැවයේදී සියලු දිශාවන් දකුණට යොමු වී ඇත.එය උතුරු චුම්භක ධ්‍රැවය සමග පටලවා ගත යුතු නොවේ.

දක්ෂිණ ධ්‍රැවය (දක්ෂිණ ධෘවය) මහාද්වීපික භූමි ස්කන්ධයක පිහිටන අතර උත්තර ධ්‍රැවය ආක්ටික් සමුද්‍රය මධ්‍යයේ පිහිටා ඇත. එය මුහුදු අයිස් තැටිවලින් ස්ථිරව වට වූ ජලතටාක මධ්‍යයේ පිහිටා ඇත. එබැවින් දක්ෂිණ ධ්‍රැවය මෙන් නොව උත්තර ධ්‍රැවය සඳහා ස්ථිර පිහිටීමක් ඇති කිරීම අසීරුය. කෙසේ නමුත් සෝවියට් සමුහාණ්ඩුව හා පසුව රුසියාව උත්තර ධ්‍රැවයට ඉතා ආසන්නයෙන් ඇදී ගිය පිරිස් බල ප්ලවිත නැවතුම් රාශියක් ඉදිකරන ලදී. 

උත්තර ධ්‍රැවය අසල මුහුදේ ගැඹුර මීටර 4261 ක් (අඩි 13980) ලෙස ගණන් බලා ඇත. ආසන්නතම භූමිය සාමාන්‍යයෙන් හැඳින්වෙන්නේ Kaffekluben දුපත ලෙසයි. එය ග්‍රීන්ලන්ත උතුරු මුහුදෙන් සැතපුම් 440 ක් (700 km) දුරින් පිහිටා ඇත. එසේ වුවද ඇතැම් අස්ථිර බොරලු ඉවුරුවලින් මදක් උතුරට වන්නට ඇත.

## කාලය 
පාථිවියේ බොහෝ ස්ථානවල ප්‍රාදේශීය වේලාවන් අහසේ හිරුගේ පිහිටීම සමග දළ වශයෙන් සමාවයවික වේ. එබැවින් දිනය මධ්‍යයේදී හිරු දළ වශයෙන් එහි උච්ඡයේ පවතී. හිරු නොකඩවා අහසේ සිටින මාස 6 ක් ඇති උත්තර ධ්‍රැවයේ මෙම ක්‍රමය වලංගු නොවේ. මෙහි මානව වාසයක් නැති නිසා කාල කලාපයක් නිර්ණය කොට නැත. ධ්‍රැව ගවේෂණයන්ට ඔවුන්ගේ රටේ හෝ GMT වැනි ඕනෑම ගැලපෙන කාලකලාපයක් යොදා ගත හැකිය.

## භූ විද්‍යාව හා දේශගුණය 
උත්තර ධ්‍රැවය දක්ෂිණ ධ්‍රැවයට වඩා ලාක්ෂණිකව උණුසුම් වේ. ශීත සෘතුවේ (ජනවාරි) උත්තර ධ්‍රැව උෂ්ණත්වය -430 සිට -260 දක්වා වෙනස් වේ. දල උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයෙන් -34 0 පමණ වේ. ගිම්හාන උෂ්ණත්වයන් (ජුනි, ජූලි, අගොස්තු) දළ වශයෙන් හිම මිදෙන ලක්ෂ්‍යය (00) පමණ වේ.
මීටර දෙකක හෝ තුනක ඝනකමට උත්තර ධ්‍රැවයේ මුහුදු අයිස් ඇත. එසේ නමුත් පාවෙන අයිස් හා පැහැදිලි ජලය චලනයන්ගේ සැලකිය යුතු වෙනසක් පවතී. ගෝලීය උණුසුම් වීම නිසා මධ්‍යන්‍ය අයිස් ඝනකම මෑත අවුරුදුවල අඩු වී ඇති බව විද්‍යාඥයින් පවසයි. නමුත් මෙය මතභේදාත්මකය. වාර්තා කරන අන්දමට දශක කිහිපයක් තුළදී ගිම්හාන මාසවල ආක්ටික් මුහුද මුළුමණින්ම අයිස් රහිත වනු ඇත. මෙය සුවිශේෂී වාණිජ භාවිතයක් සහිතය. ; “භෞමික හිමිකම” බලන්න.

## අමතර 
* දක්ෂිණ ධ්‍රැවය
ප්‍රවර්ගය:උත්තර ධ්‍රැවය
ප්‍රවර්ගය:පෘථිවියේ අන්ත
ප්‍රවර්ගය:පෘථිවීයේ ධ්‍රැව කලාප
භූමි සැකැස්ම

භූමි සැකැස්ම භූ රූප විද්‍යාත්මක ඒකකයක් ගණයට වැටේ. සිතියම් විද්‍යාවේ ඒකකයක් ලෙස, භෞම කොටසක් ලෙස , භූමි දර්ශනයේ මතුපිට සැකැස්ම හා ස්ථානගත වීම ලෙස පුළුල්ව එය අර්ථ දැක්වේ. උන්නතාංශය, ආනතිය, දිශානතිය, ස්තරීභවනය, පාෂාණ නිරාවරණය හා පස් වර්ගය යන ලක්ෂණ මත භූමි සැකැස්ම වර්ගීකරණය කෙරේ.

  
ඒවාට වැටි, ගොඩැලි, කඳු, අගාධ, නිම්න, ගංඟා හා තවත් මූලයන් රාශියක් අයත් වේ.

ඉහළ මට්ටමේ භූමි සැකැස්මවල් සඳහා සාගර හා මහාද්වීප උදාහරණ සපයයි. තවදුරටත් හඳුනාගත හැකි ඉහළ මට්ටමේ භූමි සැකැස්මවල් ලෙස කඳු මුදුන්, උරස් වැටි හා පසු ආනතීන් වැනි භූ සැකසුම් මූලයන් සැලකිය හැකිය.

ඇතැම් මව් භූ සැකසුම් මූලයන් වන්නේ වලවල්, කඳු මුදුන්, අගල්, හෙල්, දුර්ග, තටාක, තැනි ආදියයි. ස්වයංක්‍රීය තාක්ෂණයන් යොදා ගෙන මේවා බොහෝ දුරට අංකිත උන්නතාංශ ආකෘතියක් ඔස්සේ උකහා ගත හැකිය. ඒවායේ දී දත්ත එක් රැස් කර ගන්නේ නුතන චන්ද්‍රිකා, ස්ටීරියන් ඒරියල්, මිනින්දෝරු කැමරා ආදිය යොදා ගෙනයි. මෑතක් වන තුරුම ඒවැනි දත්ත කුලකයන්හි දත්ත සකස් කිරීමට මිනිස් පැය ගණනාවක් ගතවන “පොළව මත පා තැබීම” සිදු කළ යුතු විය. භූමි මතුපිටෙහි තුන්වන මානය භූ විෂමතාවයයි. ජලය යට භූ විෂමතාවයක් විස්තර කිරීමේ දී අගාධමිතිය යන පදය භාවිතා කෙරේ. භූ ලක්ෂණය ඒ තුළ සාර්ථයක් වන අතර සමෝච්ච සිතියම්වල දි භාවිතා කෙරේ.

     
මූලික භූමි සැකැස්මවල් ඛණ්ඩ, භූ විෂමතා ඒකක, දෙන ලද විශාලනයක දී,පරිමාණයක දී, කුඩාම සමප්‍රභව භූ මතුපිට බෙදීම් වේ. ඒවා රූප විද්‍යාත්මක වශයෙන් සාපේක්ෂව සම ප්‍රභව ගුණාංග සහිත ප්‍රදේශ වේ. එය විඛන්ඩතා රේඛා මඟින් වටවී ඇත. කඳු වැටියක සානුවක් මීටර් සිය ගණනක සිට කිලෝමීටර් ගණනක් දක්වා විචල්‍ය පරිමාණවලදී දැක ගත හැකිය. එබැවින් බිම් සැකසුම්වල අවකාශීය ව්‍යාප්ති පරිමාණය පරායත්ත වන අතර පස් හා භූ ස්ථර සඳහා ද එලෙසම වේ.

භූ සැකසුම් ජනනයේ දී භූ විෂමතාවල සිට ඛාදනය හා අවසාදනය දක්වා සාධක රාශියක් බලපායි. ජෛව විද්‍යාත්මක සාධක ද ඊට බලපායි. උදාහරණ ලෙස වැලි වැටි පද්ධති හා ලවණ වගුරු බිම් වර්ධනයේ දී ගහ කොළෙහි වැදගත්කම හා කොරල්පර සෑදීමේ දී කොරල් හා ඇල්ගීවල කාර්යභාරය සැලකිය යුතුය.

භූ සැකසුම්වල මිනිසා විසින් ඉදි කළ අගල්, ද්වාර, වරාය ආදියත් කාන්තාර, වනාන්තර තණ බිම් හා ගැටුම් ආගාධ ආදියත් අන්තර්ගත වේ.

බොහෝ ලක්ෂණ පෘථිවියට පමණක් සීමා නොවන අතර ග්‍රහ ලෝක හා එවැනි වෙනත් විශ්වීය වස්තූන්ගේ මතුපිට විස්තර කිරීමට පවා යොදා ගත හැකිය.

## සටහන්
උත්තර අර්ධ ගෝලය

thumb|right|උත්තර අර්ධ ගෝලය කහ පැහැයෙන් දීප්තිමත්ව වර්ණ ගන්වා ඇත.
thumb|right|උත්තර අර්ධ ගෝලය උත්තර ධ්‍රැවය ඉහලින් සිට පෙනෙන අයුරු.

සමකයට උතුරින් පිහිටි පෘථිවියේ භාගය උත්තර අර්ධ ගෝලයයි. එසේම මෙය කබෝල සමකයට උතුරින් පිහිටමින් කබෝල අර්ධ ගෝලය ද අයත් කරගනී. පෘථිවියේ උත්තර අර්ධ ගෝලයට අයත් භූමියේ පෘථිවිය මත වෙසෙන ජනගහනයෙන් බහුතරය එනම් 90% ක් පමණ දක්නට ඇත. 

   
   
## භූ විද්‍යාව හා දේශගුණය 
පෘථිවි අක්ෂයේ ආනතිය නිසා ශීත සෘතුව ශීත සූර්යය නිවෘත්තියේ (දෙසැම්බර් 22) සිට වසන්ත විෂුවය (මාර්තු 20) දක්වා පවතින අතර ගිම්හානය ගිම්හාන සූර්යය නිවෘත්තිය (ජුනි 21) සිට සරත් විෂුවය (සැප්තැම්බර් 21) දක්වා පවතී. 

ආක්ටික් වෘත්තයට උතුරින් පිහිටි ප්‍රදේශය ආක්ටික් ප්‍රදේශයයි. එහිදී දේශගුණය ලාක්ෂණික වන්නේ ශීත සෘතුවලින් හා ශීත ගිම්හාන සෘතු වලිනි. වර්ෂණය හිම ආකාරවලින් පමණක් සිදු වේ. හිරු කිසිදා නොබසින ගිම්හානයන් මෙන්ම හිරු කිසිදා නොපායන ශීත සෘතූන් ද ආක්ටික් ප්‍රදේශය අත්විදී මෙම කාලවලදී ආක්ටික් වෘත්තය මත පිහිටි ප්‍රදේශවලට එක් දිනක සිට උත්තර ධ්‍රැවයේ ප්‍රදේශවලට මාස කිහිපයක් දක්වා වශයෙන් විචලනය වේ. 

ආක්ටික් වෘත්තය හා කර්කටක නිවර්තනය අතර උත්තර උෂ්ණත්ව කලාපය පවතී. මෙම කලාපවල ගිම්හානය හා ශීත සෘතුවේ වෙනස්වීම් සාමාන්‍යයෙන් සෞම්‍ය වේ. ආන්තික උෂ්ණ හෝ ශීත දේශගුණ නොමැත. නමුත් උෂ්ණත්ව දේශගුණයේදී ඉතා අවිනිශ්චිත කාලගුණයන් දැරිය හැකිය.

ඝර්මකලාපීය ප්‍රදේශවල (කර්කටක නිවර්තනයේ සිට සමකය දක්වා) වසර පුරා උණුසුමක් පවතින අතර ගිම්හාන මාස තුළදී වැසි සමයක් අත්වීඳීමට නැඹුරුවක් පවතී. එමෙන්ම ශීත කාලය තුළ දී වියළි කාලයක් අත්වීඳීමට ද නැඹුරුවක් ඇත.
   
Corilis ආචරණය නිසා උත්තර අර්ධ ගෝලය තුළදී කුණාටු සහ ඝර්ම කලාපීය චණ්ඩ මාරුත වාමාවර්තව  භ්‍රමණය වේ. මීට පරස්පර ලෙස දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලය තුළදී කුණාටු සහ චණ්ඩමාරුත දක්ෂිණාවර්තව භ්‍රමණය වේ. භූ තැටියක සෙවනැල්ල උත්තර අර්ධ ගෝලයකදී දක්ෂිණාවර්තව චලනය වන අතර දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලය තුළදී ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ. දිවා කාලය තුළදී දකුණට බර පිහිටුමකට සිට උපරිම නැගීම දැක්වීමට හිරු නැඹුරු වේ. නමුත් දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලය තුළදී මෙහි පරස්පරය සිදු වේ. (එය සමකයේ දිශාවට නැඹුරු වේ.) අර්ධ ගෝල දෙකෙහිදීම හිරු නැගෙනහිරින් පායා බටහිරින් බැස යයි. දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලයේදී දර්ශනයට සාපේක්ෂව උත්තර අර්ධ ගෝලයේදී චන්ද්‍රයා උඩු යටිකුරු වී දිස්වේ. තාරකාවල දර්ශනය ද වෙනස්ය. උත්තර ධ්‍රැවය ක්ෂීරපථයේ මන්දාකිණි මධ්‍යයෙන් ඉවතට යොමු වී තිබේ. මේ අනුව උත්තර අර්ධ ගෝලයේ නිරීක්ෂකයෙකුට දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලයට සාපේක්ෂව දීප්තිමත් බවින් අඩු තාරකා දැක ගැනීමට සිදු වේ. ඒනිසා ගැඹුරු අවකාශීය ආකාශ නිරීක්ෂණයන්ට උත්තරාර්ධ ගෝලය වඩාත් උචිත වන්නේ ක්ෂීරපථයේ දීප්තිය නිසාවෙනි.

## මහාද්වීප හා රටවල් ලැයිස්තුව 
### මහාද්වීප 
* සමස්ත යුරෝපය
* සමස්ත උතුරු ඇමරිකාව
* ආසියාව මුළුමනින්ම පාහේ
* දකුණු ඇමරිකාවෙන් කුඩා කොටසක්, ඇමෙසන් නදියෙහි මෝයට උතුරෙන්
* අප්‍රිකාවෙන් 2/3 පමණ, කොන්ගෝ නදියේ චාපයට උතුරින්

          
**සම්පූර්ණයෙන්ම උත්තර අර්ධ ගෝලයේ පිහිටන රටවල්**

* ප්‍රංශ ගයනාව
* ගයනාව
* සුරිනාම්
* වෙනිසියුලාව
* කොලොම්බියාව

**පාර්ශ්විකව උත්තර අර්ධ ගෝලයේ පිහිටන රටවල්**
* බ්‍රසීලය
* ඉක්වදෝරය
* ඔසනියාව 

ප්‍රාථමික වශයෙන් උත්තර අර්ධගෝලයේ පිහිටන රටවල්
* මාෂල් දිවයින්
* මයික්‍රොනීසියාව
* පලාවු

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:උත්තර අර්ධ ගෝලය
ප්‍රවර්ගය:පෘථිවියේ අර්ධගෝල
කැපූ ගස් එකතු කරනය (වන විද්‍යාව)

thumb|ටිම්බර් ජැක් වර්ගයේ හාවෙස්ටරය
**කැපූ ගස් එකතු කරන යන්ත්‍රය** (Harvester) බර වාහන ආකාරයේ යන්ත්‍රයකි. මෙය අස්වනු කැපීමේ විවිධ අවස්ථා වන ගස්කැපීම ඉවත් කිරීම ආදිය සඳහා යොදා ගනී. මෙය forwarder නැමති යන්ත්‍රය සමඟ එක්ව උදුරන ලද කොටන් ප්‍රවාහනයට පහසු මාර්ග ආසන්නයට ඇදගෙන යාමට ද යොදා ගනී.
අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රය පින්ලන්තයේ සහ ස්වීඩනයේ නිපදවා දියුණු කරන ලද අතර වර්ථමානයේ සියලුම වානිජමය ශාක කැපීමේ නිරතවන රටවල් විසින් භාවිතා කරයි. අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිස (head) පළමුව හඳුන්වා දෙන ලද්දේ අසූව දශකයේ මුල්භාගයේදී ස්වීඩන සමාගමක් වන SP Maskiner සමාගමයි . මෙම උපකරණ උතුරු යුරෝපයේ වගා කරන ලද වනාන්තර කැපීමට බහුලව භාවිතා කරයි.

අස්වනු නෙලන යන්ත්‍ර ඵලදායී ලෙස සාමාන්‍ය බෑවුම් සහිත භූමිවල ගස් කැපීමට යොදා ගනී. නමුත් ඉතා තීව්‍රර බෑවුම් සහ කඳු සහිත හෝ තනි. ශාක ඉවත් කිරීමට දම්වැල් කියත් (Chain saws) භාවිතා කිරීමට සමහර රටවල් කැමැත්තක් දක්වයි. උතුරු යුරෝපයේ කුඩා සහ විධිමත් අස්වනු නෙළන යන්ත්‍ර ඉදිරූ ගස් කැබලි කිරීමට යොදා ගනී. සමහර අවස්ථාවන්හි මිනිස් ශ්‍රමය යොදාගෙන ගස් කපයි. බොහෝ විට ශාක වල  වට ප්‍රමාණය අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිසට වඩා විශාල විට සහ ස්වයං රුකියා ලෙස වනාන්තර වගා කරන්නන් මිනිස් ශ්‍රමය යොදා ගෙන ගස් කැපීම සිදු කරයි. 
යාන්ත්‍රකව වනාන්තර කැපීමේදී භාවිත වන මූලධර්ම “වනාන්තර බිමෙහි පය නොතබමු” යන්නයි. අස්වනු නෙලන යන්ත්‍රය සහ forwarder මෙම මූලධර්මය අනුගමනය කිරීමට පහසුකම් සලසා දෙයි. මෙහිදී යන්ත්‍රය හසුරවන්නාට පහසුවෙන් මෙන්ම ආරක්ෂිතව වැඩ කිරීමේ පරිසරයක් යන්ත්‍රය හසුරවන කොටසේ ඇත. මෙය කර්මාන්තයක් ලෙස වනාන්තර කැපීම 

Kielder වනයේ Valmet 941 වැඩකරන ආකාරය 
අස්වනු නෙළන යන්ත්‍ර  නිපදවන ප්‍රමුඛතමයන් වනුයේ  Timberjack (John Deere සතුය) Valmet (Komatsu සතුය) සහ Ponsse ය. අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රය භූමියේ ගමන් ගන්නා සෙසු වාහන වලට වඩා දැඩිව සකසා ඇති රෝද හෝ රෝද පද්ධතියක් සහිත යන්ත්‍රයකි. මෙය විවිධ බාධක වලට සාර්ථක විසඳුමකි. ඩීසල් එන්ජිම වාහනයට සහ අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයට ජලය හෝ තෙල් මගින් ශක්තිය/ බලය සපයයි. (hydraulic power) 
පොළව කණින යන්ත්‍රයට සමාන පැහැදිලි දෝංකාරයක් වාහනයෙන් පිටවී අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිස වෙත යයි. සමහර අස්වනු නෙළන උපකරණ සම්බන්ධකර ඇත. අනෙක්වා කණිනයක් සම්බන්ධ නොකර අස්වනු නෙළන උපකරණ ලෙස ඇත.
කොම්බි යන්ත්‍ර අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රවල ගස් පෙරළීමේ හැකියාව සහ forwarder  හි කපන ලද දැව ගෙනයාමේ හැකියාව එකට එක්කර සාදා ගස් ‍ෙපරලීමට හා පෙරලු ගස් ප්‍රවාහනය කළ හැකි තනි යන්ත්‍රයක් ලෙස සාදා ඇත. මෙම නවීන යන්ත්‍ර ගස් කපන ස්ථානය හා අසුරන ස්ථානය ආසන්න විට යොදා ගනී.
## බාහිර සබැඳි
*Harvester on the Ritchiewiki 

## ආශ්‍රිත
සාගරික කලාප

, the world (global) ocean is divided into a number of principal areas. Five oceanic divisions are usually recognized: Pacific, Atlantic, Indian, Arctic, and Southern; the last two listed are sometimes consolidated into the first three.|alt=Rotating series of maps showing alternate divisions of the oceans]]
භෞතික හා ජීව විද්‍යාත්මක තත්ත්වයන්ට අනුව සාගරය නොයෙක් කලාප වලට වර්ග කෙරේ. සමුද්‍ර කලාපය (pelagic) තුළ සියලු විවෘත සාගර කලාප අඩංගු වන අතර ගැඹුර හා ලැබෙන ආලෝක ප්‍රමාණය අනුව එය තවදුරටත් උපකලාප වලට බෙදේ. මුහුදු මට්ටමේ සිට  මිටර් 200 දක්වා ගැඹුරෙන් පවතින්නේ ප්‍රකාශ කලාපයයි.මෙම කලාප තුළ ප්‍රභාසංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය බහුලව සිදුවන බැවින් සාගරයේ ජෛව විවිධත්වයෙන් පොහොසත්ම කලාපය මෙය වේ. පැළෑටියකට තම ජීවිතය පවත්වා ගත හැක්කේ ප්‍රභාසංස්ලේෂණ කාර්යයෙන් පමණක් නිසා මෙම කලාපයට පහතින් ජීවත් වන සියළු ජීවින් ඉහළින් පාවී පැමිණෙන ද්‍රව්‍ය කෙරෙහි හෝ තවත් ප්‍රාථමික නිෂ්පාදකයෙකු මත හෝ රඳා පැවතිය යුතුය. මීටර් 2000 ට වඩා වැඩි ගැඹුරෙන් පවතින නිරාලෝක (Aphetic) කලාපයේ පවතින ජලතාප වෙනට් මෙවැනි ජිවියෙකි. ප්‍රකාශ කලාපයේ, සාමුද්‍ර කලාපය, අභි සාමුද්‍ර කලාපය (epipelagic) ලෙස හැඳින්වේ. නිරාලෝක කලාපයේ සාමුද්‍ර කොටස විෂමතා එක පිහිටන තවත් උප කලාප කිහිපයකට බෙදිය හැක. එහි ඉහළින්ම පවතින්නේ මොසෝ සාමුද්‍ර (meso pelagic) කලාපයයි. එහි පහත් සීමාව සෙල්සියස් අංශක 12 තාපයක පවතින අතර නිවර්තන අනුව සැලකුවහොත් මීටර් 70-1000 අතර මට්ටමක මෙම කලාප පිහිටයි. ඉන්පසු හමුවන ආගාධ සාගරික/ අව්‍යාමුද්‍ර (bathypelagic )කලාප පවතින්නේ සෙල්සියස් අංශක   හෙවත් මීටර් 700 හෝ 1000 සහ මීටර් 2000 හෝ මීටර්  400 අතර කලාපයේය. ආගාධ තලය මතින් පවතින්නේ ආගාධ සමුද්‍ර කලාපය (Ned pelagic) පහත් සීමාව 6000m පමණ ගැඹුරකින් පිහි‍ටයි. මෙහි ගැඹුර 6000m -10000m අතර පවතින අතර එය සාගරයේ ගැඹුරින්ම පිහිටි සාගර කලාපයයි.

සාමුද්‍ර, නිරා‍ලෝක කලාප මෙන්ම නිතල නිරාලෝක (benthic apnohc) කලාපද සාගරයේ පිහිටා ඇත. මෙම වර්ගයට ඉතා ගැඹුරින් පිහිටි කලාප 3 ක් අයත් වේ. (bathyal) කලාපයේ මහද්වීපික බෑවුම සහ නැග්ම 400m දක්වා ආවරණය කරයි. ආගාධ කලාපයට 4000m-600m අතර ඉතා ගැඹුරින් පිහිටි තලය අයත් වේ. අවසාන වශයෙන් හෙඩාල් (hedal) කලාපය යනු සාගරයේ පතුලේ පිහිටි හෙඩාල් සමුද්‍ර (dalpeagic) කලාපයයි. සාමුද්‍ර කලාපය නෙට්රික් (netric) හා සාගරික (oceanic) ලෙස තවත් උප කලාප 2 කට වෙන් කළ හැක. නෙට්රික් කලාපය සමන්විත වන්නේ මහද්වීපික තටාකයට ඉහළින් පිහිටි ජල ස්කන්ධය මඟින් වන අතර සාගරික කලාපයේ පවතින්නේ නිරාවරණය වු ජලය පමණි. වෙරළාසන්න (littanal) කලාපය වඩදිය හා බාදිය ඇතිවන ප්‍රදේශය ආවරණය කරන අතර නාවික හා භෞමික තත්ත්ව අතර සංක්‍රමණික තත්ත්වයක් පෙන්නුම් කරයි. අන්තර් උදම් (intertidal)කලාපය ලෙසද මෙය හැඳින්වෙන අතර එයට හේතුව වන්නේ වඩදිය බාදිය මට්ටම මෙම කලාපීය තත්ත්ව මත බලපෑම් ඇති කිරීමයි. 

## දේශගුණික ආචරණය 
සාගරික කාලගුණයේ වඩාත් චමත්කාර ජනක ආකාරයක් නම් ඝර්ම කලාපීය වාසුලි වේ. (ටයිපූන් හෙවත් කුණාටු වශයෙන් ද ඇතිවන පද්ධතිය මත හැඳින්වේ) සමුද්‍ර තරංග පෘථිවි දේශගුණයට දැඩිව බලපෑම් කරන්නේ උණුසුම් හෝ ශීත සුළං සහ වර්ෂණය වෙරළ බඩ කලාපයට පරිණාමණයෙනි. ඒව‍ා භූමිය තුළ සුළං මගින් වහණය කෙරේ. ඇන්ටාටික් මහාද්වීපය වටා ඇති ඇන්ටාටිකා පරිධ්‍රැවක තරංග සමුද්‍ර කිහිපයක තරංග ගොණු කරන අතර ප්‍රදේශයේ දේශගුණයට බලපෑම් ඇති කරයි.

{|

|Oceans - Regions and depths
|-
{|
ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව

ස්වභාවික හා මානවීය මූලද්‍රව්‍ය සහිත නිෂ්චිත ප්‍රදේශයක අනන්‍ය ලක්ෂණ නිර්වචනය කිරීම සඳහා හෝ තේරුම්ගැනීම සඳහා හෝ ලොව වටා ප්‍රදේශ අධ්‍යයනය කිරීම **ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව**යි. එහිදී අවකාශ නිරීක්ෂණයේ තාක්ෂණ විධි යොදමින් ආවරණය කෙරෙන ප්‍රාදේශීයකරණයට ද අවධානය යොමු කෙරේ.

භූගෝලීය විද්‍යාවේ අධ්‍යයනය සඳහා කෙරෙන සුවිශේෂී එළඹුමක් ලෙස ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව හැඳින්වේ. (විවේචනාත්මක භූගෝලීය විද්‍යා සමූහයට හෝ ප්‍රමාණාත්මක භූ විද්‍යාවට අනුරූප වේ.) මෙම අධ්‍යයනය කරා එළඹුම 19 වැනි ශත වර්ෂයේ අග භාගයේ මෙන්ම 20 වැනි ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී ද පැවතිණි. මෙම කාලය පවතින ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාවේ පූර්වාදර්ශීය සමයක් ලෙස ද සැළකෙන අතර එකල්හි ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව සකල භූ විද්‍යාවේ කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස පැවතුණි. එය පසු කලෙක සවිස්තරාත්මක බව හා න්‍යායික හිඟ කම පිළිබඳව විවේචනය කෙරිණි. (ඒ ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව, භූ විද්‍යාවන් අතර පරීක්ෂණාත්මක එළඹුමක් වන බැවිනි) ප්‍රමාණාත්මක විප්ලවය 50 ගණන්වල සිදුවන විට මේ කෙරේ සුවිශාල විවේචන එල්ල විය. ප්‍රධාන විවේචකයන් වූයේ ක්‍රිම්බ්ල් හා ස්කැෆර්ය.

ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාවේ පූර්වාදර්ශය වෙනත් භූ විද්‍යා කෙරෙහි බලපෑම් එල්ල කරන්නට විය. ආසියාව, උතුරු හා ලතින් ඇමරිකාව, යුරෝපය ආදී ලෝකයේ ප්‍රධාන ප්‍රදේශ හා ඒවායේ රටවල් පිළිබඳ අධ්‍යයනයක් ලෙස අදටත් ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව සරසවිවල ඉගැන්වේ.

මීට අමතරව, පීටර් ස්ටෝපර් වැන්නන්ගෙන් විවේචන එල්ල වුව ද සස්කියා සසේන් වැන්නන්ගේ ක්‍රියාවන්ගෙන් පසු 90 දශකයේ මැද භාගයේ භූ විද්‍යාවට නාගරික ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාවේ එළඹුම යම් ප්‍රතිලාභයක් අත් කර ගන්නා ලදී.
     
කැපී පෙනෙන ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාඥයින් වන්නේ,

# අල්ෆඩ්හෙට්නර් - ජර්මනිය - භූ ව්‍යාප්ති විද්‍යා සංකල්පය 
# විචාල් ඩිලා බ්ලැවේ - ප්‍රංශය- ශක්යත වාදී සංකල්ප (මෙය පාරිසරික නිර්ණයේ සුමට සංකල්පයකි)
# රිචඩ් හාට්ෂෝන් - එක්සත් ජනපදය - ප්‍රභේදන සංකල්ප

1980 දශකයේ මෙන් ප්‍රාදේශීයතාවයේ යම් ප්‍රමාණයක් යළි හඳුන්වා දීමට ඇතැම් භූ විද්‍යාඥයින් ප්‍රයත්න දරන ලදී. එය ප්‍රදේශය පිළිබඳ සංකීර්ණ නිර්වචනයක් හා වෙනත් පරිමාණ සමඟ එහි අන්තර්ක්‍රියා පිළිබඳව ඇතුළත් වේ.
සතර සතිපට්ඨානය

### හැඳින්වීම
බුදුන් වහන්සේ විසින් කුරු රට කල්මාෂ්‍යදම්‍ය හෙවත් කම්මාස්සදම්ම නම් නියම් ගමෙහි දී දේශනා කරන ලද මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රය අනුව සතර සතිපට්ඨානයන් වනුයේ කායානුපස්සනාව, වේදනානුපස්සනාව, චිත්තානුපස්සනාව හා ධම්මානුපස්සනාව යි. නිවන් අවබෝධය සදහා සතර සතිපට්ඨානයම වැඩිය යුතු අතර කායනුපස්ස්නාවට අයත් සියලු භාවනා තුලින් සතර සතිපට්ඨානය වඩා ගත හැක. සමථ භාවනා තුල කායානුපස්සනාව නොමැති බැවින් එකී භාවනා වැඩීමෙන් නිර්වාණය අවබෝධ නොවේ.

බුදුරාණන්වහන්සේ එහිදී මෙසේ වදාළහ. 

එහි අරුත වන්නේ 

### කායානුපස්සනාව
කායානුපස්සනාව කොටස් 14 කින් යුක්තය. ඒවා නම් ආනාපාන පබ්බ, ඉරියාපථ පබ්බ, සම්පජඤ්ඤ පබ්බ, පටික්කුල මනසිකාර පබ්බ, ධාතු මනසිකාර පබ්බ හා කොටස් නවයකින් යුක්ත වූ නව සිවථිකා පබ්බ යි........
යමෙක් සතිපට්ඨාණ භාවනාව වඩයි නම් ඔහුගේ පංච නීවරණ යටපත් වූ පසු කායානුපස්සනාව ඉබේ වැඩෙයි. යමෙක් කායානුපස්සනාව නිසියාකාරව වඩයි නම් ඔහු බුද්ධ දේශණාව අනුව මළමිනියක් සේ කය කෙරෙහි අවධානයෙන් සිටිය යුතුය. තමන් ඉගෙනගත් හෝ අසන ලද ධර්ම කරුණු ගැන සිතයි නම් කායානුපස්සනාව නිසියාකාරව සිදු නොවේ. මෙසේ කායානුපස්සනාව වඩන විට අජත්ත කය , බහිද්ධ කය, සමුදය, වය ආදී ධර්ම කාරණා සමග විපස්සනාව සිදුවේ. මෙවිට ඒ මොහොතේ කායායතනයෙන් හදන පංචස්කන්ධය නිරීක්ෂණයට ලක්වේ. මෙවන් පංචස්කන්ධ නිරීක්ෂණයන් තුල තමන්ගේ දැක්මට නිරීක්ෂණය වන්නේ අනිත්‍ය, දුක්ඛ ,අනාත්ම පමණි. සම්මාදිට්ඨිය යනු චතුරාර්‍ය සත්‍ය අවබෝධයයි.  චතුරාර්‍ය සත්‍ය නොමැති විට සංසාර ගත සත්‍වයාගේ දිට්ඨිය තුල විවිධාකාර දැක්මයන් පැවතිය හැක. එනමුත් සම්මාදිට්ඨිය ඇති විට දැක්ම තුල අන්තර්ගත වන්නේ චතුරාර්‍ය සත්‍ය පමණි.

### වේදනානුපස්සනාව
වේදනානුපස්සනාව කොටස් 9 කින් යුක්ත ය. ඒවා නම් සුඛ වේදනා, දුක්ඛ වේදනා, උපේක්ඛා වේදනා, සාමිස සුඛ වේදනා, සාමිස  දුක්ඛ වේදනා, සාමිස  උපේක්ඛා වේදනා, නිරාමිස සුඛ වේදනා, නිරාමිස  දුක්ඛ වේදනා හා නිරාමිස  උපේක්ඛා වේදනා  ය

## වේදනා 
වේදනා යනුවෙන් බෞද්ධාගමේ හඳුන්වන්නේ හැඟීම් දැනීම හෝ සංවේගයයි. එය අපය හෝ ප්‍රිය හෝ සාමාන්‍ය වින්දනයක් විය හැකිය. මෙය එකතු වන්නේ විඥානය සමගය.     

බෞද්ධාගමේ සඳහන් පරිදි අල්ලාගැනීමට ඇති තණ්හාව වේදනාවට මුල් වේ. 

**උපලක්ෂණ**

වේදනා සංකල්පය බෞද්ධාගමේ තුන් ආකාරයකට බෙදී ඇත. ඒ සුඛ, දුක්ඛ හා උපේක්ෂා ලෙසටය. 

**චෛතිසික සමස්තය** 

**ප්‍රධාන කොන්දේසි** 

**සතිපට්ඨානයේ පදනම**

**ප්‍රඥාව පුහුණු කිරීම**

**සමකාලීන අනුශාසනා** 

### චිත්තානුපස්සනාව
චිත්තානුපස්සනාව කොටස් 16 කින් යුක්ත ය. ඒවා නම් සරාග චිත්ත, වීතරාග චිත්ත, සදෝස චිත්ත, වීතදෝස චිත්ත, සමෝහ චිත්ත, වීතමෝහ චිත්ත, සංඛිත්ත චිත්ත, වික්ඛිත්ත චිත්ත, සමාහිත චිත්ත, අසමාහිත චිත්ත, මහග්ගත චිත්ත, අමහග්ගත චිත්ත, සෞත්තර චිත්ත, අනුත්තර චිත්ත, විමුත්ත චිත්ත හා අවිමුත්ත චිත්ත යි.

### ධම්මානුපස්සනාව
ධම්මානුපස්සනාව කොටස් 5 කින් යුක්ත ය. ඒවා නම් නීවරණ පබ්බ, ස්කන්ධ පබ්බ, ආයතන පබ්බ, බොජ්ඣංග පබ්බ හා සච්ච පබ්බ ය.

ප්‍රවර්ගය:බුදු දහම
ඉරියාපථ පබ්බ

සතර සතිපට්ඨානය ට අයත් කායානුපස්සනාවේ කොටසක් වන  ඉරියාපථ පබ්බ යනු සතර ඉරියව්වෙන් යම් ඉරියව්වක හිඳිමින් එම ඉරියව්වෙන් සිහියෙන් යුක්ත ව ඉඳීම යි. සතර ඉරියව් නම් සිටීම, ඉඳීම, නිදීම හා සක්මන් කිරීමයි.

ප්‍රවර්ගය:බුදු දහම
වනාන්තර වලින් ලැබෙන නිෂ්පාදන

thumb|වික්ටෝරිය මවුන්ටන් ඇෂ් ප්‍රදේශයෙන් කපන ලද දැව තොගයක්.

වනාන්තර වලින් ලැබෙන නිෂ්පාදන යනු වානිජ්යමය වශයෙන් වැදගත් වන වනාන්තරයෙන් ලබාගන්නා ද්‍රව්‍ය වේ. එනම් අනවශ්‍ය දැව කඩදාසි, ගොවිපල සතුන් සදහා ආහාර සහ දැය. මීට අමතරව ප්රධාන වාණිජමය නිෂ්පාදන කාර්මික අවශ්‍යතා සදහා යොදා ගැනී. එනම් ගොඩනැගිලි තැනීම සදහා දැව වලින් නිමවු නිස්පාදන භාණ්ඩ යොදා ගනී. එසේ නොමැති විට අමුද්‍රව්‍ය ලෙස යොදා ගනී. අමුද්‍රව්‍ය ලෙස දැව පල්ප එනම් කඩදාසි නිපදවීමට යොදා ගැනීම දැක්විය හැකිය. මීට අමතරව දැවමය නොවන නිෂ්පාදන වනානාත් මගින් ලබා ගනී. මෙහිදි ඉතා පුළුල් වු නිස්පාදන වර්ග පවති. ඒවා දැවමය නොවන නිෂ්පාදන ලෙස හදුන්වයි.
අමෙරිකා එක්සත් ජනපද සාහිත්‍යය

කොලෝනෝනියානු ඇමරිකාවේ හා එක්සත් ජනපදයේ සිදු කළ ලිඛිතමය හෝ සාහිත්‍යමය ක්‍රියාකාරකම් ඇමරිකානු සාහිත්‍ය යටතට අයත් වේ. නෘත්‍ය හා පද්‍ය සම්බන්ධව සුවිශේෂී සාකච්ඡා සඳහා එක්සත් ජනපද පද්‍ය හා එක්සත් ජනපද නෘත්‍ය බලන්න.

## මතුපිටින් දැක්මක්
ආදි ඉතිහාසයේ දී ඇමරිකාව බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත ශ්‍රේණියක් ලෙස අද එක්සත් ජනපදයේ නැ‍ඟෙනහිර වෙරළේ පැවතිනි. එබැවින් සාහිත්‍යමය සම්ප්‍රදායේ ආරම්භය ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යයේ පුළුල් සම්ප්‍රදායන් සමඟ බද්ධ වී ඇත. කෙසේ නමුත් ඇමරිකාවට අනනය වු ගති ලක්ෂණ හා එහි පෘථුලත්වය එය වෙනත් මාවතක් හා සම්ප්‍රදායක් ලෙස සැලකීමට හේතු විය.

## මුල්ම හා යුද්ධයට පෙර රචිත සාහිත්‍ය
	17 වන හා 18 වන සියවස් වලදි බොහෝ රච‍කයෝ දකුණු ඇමරිකාව පිළිබද ලියුහ. එසේත් නැතිනම් ඔවුනු ඇමරිකානුවෝ වුහ. (උදා: කැප්ටන් ඩජෝන් ස්ම්ත්ගේ කෘථි) කෙසේ වෙතත් මෙම කෘති දකුණු ඇමරිකාවට අයත් නොවුනේ ඒවා ඇමරි‍කාවේ ගොඩනැගිම විස්තර කරන බැවිනි.

	දකුණු ඇමරිකාව විශේෂිත වු සංස්කෘතියකින් හෙබිව පැවතීම ඇරඹුයේ 1800 යේ මුල්  කාලයේදී ප්‍රථම වගාව, වහල් භාවය ඇරඹිමත් සමගය. යුද්ධයවට ප්‍රථම කාල වකවානුයව්දි ජිවියෙන් පිරි ාසාක්ඹෂරතාවක් සහිත සමාජයක් චාල්ස්ටන් හා දකුණු කැරොලිනාඩ් දැක ගත හැකිවිය. මෙම සමගයේ ලේඛකයන් වන ජොන් හැම්ල්ටන් හයිනි වැනි කිවිවරැන්ගේ ගිතමය, හැගිම්බර කෘති එළි දැක්වුහ. මේ සමයේ බිහි වු වැදගත් කෘතියක් ලෙස clotel  හා  The President's Daughterයන කෘති දැක්විය හැක. මේවායේ කතුවරයා වනුයේ දකුණු ඇමෙරිකානු වහලකු වන විලියම් වෙල්ස් බ්‍රවුන්ය. මෙය අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවකු අතිනි ලියවුණු ප්‍රථම කෘතිය වන අතර මෙහි අඩංගු වුයේ එසමයේ වු කටකතාවක් වන තෝමස් ජෙරේසන් ගේ හා ඔහුගේ වහලියකගේ දරැවා පිලිබදවය.

	දකුණු ඇමරිකාවෙන් බිහි වු තවත් සාර්ථක කතුවරයකු වන්නෙන් මහාචාර්ය විලියම් එච් පෙක්ය. (1830) ජෝර්ජියාවේ ඉපදුණු ඔහු සිය පියාවන කර්නල් පෙක් සමග 1843 දී මධ්‍යම ෆ්ලෝරිඩාවට පදිංචියට ගියේය. ඔහු පසුව විස්තරාත්මක අයුරින් මෙම පුදේශය පිළිබද ලියුවේය. 1853 දී උපාධිය ලබා ගත් ඔහුගේ ලේඛන ජිවිතය රිචඩ් බොනර්ගේ නිව්යෝර්ක් ලෙජරයට ලබා දුන් ලිපි මගින් ඇරඹිනි. ඔහු ඉතිහාසය පිළිබද මාහාචාර්යවරයකු ලෙස සේවය කළ අතර ජෝර්ඩජ්යා වික්ලි යන සගරාව පසුව ජෝර්ජියාවේ දි ඇරඹිය. පසුව ඔහු විශ්‍රාමිකව ‍ෆ‍්ලෝරිඩාවේ දිවි ගෙවු අතර සිය බිරිදගේ අබාවයෙන් පසු 1892 දී අභාවියට පත් විය.

ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය - රටවල් අනුව
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව
ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය
මුල්කාලීන එක්සත් ජනපද සාහිත්‍යය

## **මුල්කාලීන එක්සත් ජනපද සාහිත්‍යය** 
යුද්ධයෙන් පසු කාලපරිච්ජේදය අතර තුරදී ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන්, ජේම්ස් මැඩිසම් හා ජෝන් ජේ විසින් ලියන ලද “ද ෆෙඩරලිස්” නිබන්ධන මගින් රාජ්‍ය සංවිධාන හා රිපබ්ලිකන් අගයන් පිළිබද ඓතිහාසික සාකච්ඡාවක් ගෙනහැර දක්වන ලදී. තෝමස් ජේෆර්සන්ගේ එක්සත් ජනපද සාම කෙටුම් පත (Declaration of Peace), ව්‍යවස්ථාවලියට ඔහුගේ බලපෑම, ඔහුගේ චරිතාපදානය, වර්ජිනියා ප්‍රාන්තය පිළිබඳ සටහන් හා ඔහුගේ සුවිසල් ලිපි සමුහය නිසා ඔහුව වඩාත් දක්ෂ මුල් කාලීන ඇමරිකානු ලේඛකයා ලෙස සැලකෙයි. ෆිෂර් ඒම්ස්, ජේම්ස් ඔටිස් හා ෆැට්රික් හෙන්රිද ඔවුන්ගේ දේශපාලනික ලිපි හා දේශනා වලට ඇගයීමකට ලක්වෙයි. 

විලියම් හිල්බ්‍රවුන්ගේ ද පවර් ඔෆ් සිම්පති (1789) ග්‍රන්ථය ප්‍රථම ඇමරිකානු නව කථාව ලෙස සමහරක් විට සැලකෙයි. නව ජාතියේ බොහෝමයක් මුල් කාලීන සාහිත්‍යයන් ආවේනික ඇමෙරිකානු හඩක් ‍සොයා ගැනීමට වෙර දැරූහ. බොහෝ විට යුරෝපානු ආකාර හා රටා පරිවර්තනයට ලක් වු අතර විභේදකයන් විසින් ඒවා පහත් දේ ලෙස සලකනු ලැබීය. උදාහරණ ලෙස චාල්ස් බ්‍රෝකේඩන්ස් බ්‍රසවුන්ගේ වෙයිලන්ට් හා අනෙකුත් නව කථා බොහෝ විට සලකනු ලබන්නේ එංගලන්තයේ ලියැවුණු ගොතික් නව කතා වල අනුකරණ ලෙසටයි. 

	http://en.wikipedia.org/wiki/American_literature#Early_U.S._literature
ඉන්දු පර්සියානු සාහිත්‍යය

## **ඉන්දු පර්සියානු සාහිත්‍යය** 
මුල් කාලීන මුස්ලිම් කාලය අතරතුරදී පර්සියානු භාෂාව උප මහද්වීපයේ ප්‍රධාන භාෂාවවු අතර බොහෝමයක් උගතුන් හා රාජ්‍යයන් විසින් භාවිතා කරන ලදී. පර්සියාවේ තිබු පර්සියානු සාහිත්‍ය්‍ය එහි ප්‍රසිද්ධ අතර ඉන්දියානුවන් කිහිප දෙනෙක් ප්‍රධාන පර්සියානු පද්‍යකරුවන් බවට පත් වෙයි. ඔවුන් අතරට අමීර් කෘසෝ හා නූතන කාලයේ අලාමා ඉබ්බාල් ඇතුළත් වෙයි. පැරණි සංස්කෘත සාහිත්‍යය බොහෝමයක් ද පර්සියානු භාෂාවට පරිවර්ථනය කරන ලදී. යම් කාලයක් පුරාවට එය මෝගල් අධිරාජ්‍යයේ අධිකරණ භාෂාව ලෙස තිබු අතර පසුව එය උර්දු භාෂාව මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය  ‍විය. උර්දු වල ව්‍යාප්තවීම නොසලකා හරිමින් පර්සියානු භාෂාව තවමත් එහි තත්ත්වය ඉන්දියාවේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයේ මුල් කාලීන වර්ෂ දක්වා ආරක්ෂා කර ගෙන සිටී. බොහෝමයක් බ්‍රිතාන්‍ය නිළධාරීන්ට ඉන්දියාවට පැමිණීමේදි පර්සියානු භාෂාව ඉගෙනීමට සිදු වු අතර ඔවුන්ගේ සාකච්ඡා පර්සියානු භාෂාවෙන් සිදු කිරීමට සිදු විය. කෙසේ නමුත් 19 වන සිය වසේ මුල් භාගයේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ඔවුන්ගේ බලපෑම ව්‍යාප්ති කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස පර්සියානු භාෂා භාවිතය නැවැත්වීමට රාජ්‍ය නීතියක් පැනවු අතර ඒ වෙනුවට ඉංග්‍රීසි භාෂා භාවිතය හදුන්වා දෙන ලදී. මේ නිසා උප මහද්වීපයේ ප්‍රධාන භාෂාවලෙස වු පර්සියානු භාෂාවේ පසු බැසීම ආරම්භ වු අතර එහි ස්ථානය ඉංග්‍රීසි භාෂාව විසින් හිමි කරගන්නා ලදී. බොහෝමයක් නූතන ඉන්දියානු භාෂා තවමත් අධික පර්සියානු බලපෑමේ සලකුණු පෙන්වයි. (වඩාත් විශේෂිතව උර්දු හා හින්දු) 

http://en.wikipedia.org/wiki/Indian_literature#Indian_Persian_literature
අයර්ලන්ත සාහිත්‍යය

; W.B. Yeats; Oscar Wilde; James Joyce; Colm Toibín; Seamus Heaney; Samuel Beckett; G.B. Shaw ]]

thumb|8 වන සියවසේ අයර්ලන්ත ලිපි.
සාපේක්ෂව කුඩා දිවයිනක් වන අයර්ලන්තය එහි අංශ වලින් ලෝක සාහිත්‍ය්‍යට සමානු පාතික නොවන දායකත්වයක් ලබාදී ඇත. අයර්ලන්ත සාහිත්‍යය අයර්ලන්ත හා ඉංග්‍රීසි භාෂා සංයුක්ත කරයි. 

මෙම දිවයිනෙහි වඩාත් සුප්‍රසිද්ධ සාහිත්‍යමය කටයුතු විවාදයකින් තොරවම ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් එවැනි කටයුතු වලට උදාහරණ වන්නේ ජේම්ස් ඩෝයිල්, ඔස්කාර් වයිල්ඩ් හා අයර්ලන්තයේ සාහිත්‍යය සදහා නොබෙල් ත්‍යාගලාභීන් 4 දෙනා වන විලියම් බට්ලර් යීට්ස්, ජෝර්ජ් බර්නාඩ් ෂෝ, සැමුවෙල් බැකට් හා සීමස් හීනිගේ නිර්මාණ ය. කෙසේ නමුත් අයර්ලන්තයේ පැරණිතම සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායයන්  අයර්ලන්ත භාෂාවෙන් ලියවී ඇත. එමෙන්ම යුරෝපයේ තෙවැනියට පැරණිතම සාහිත්‍යය වන්නේ අයර්ලන්ත සාහිත්‍යයයි. (ග්‍රීත හා ලතින් සාහිත්‍යයන්ට පසුව) තවද ඕනෑම කෙල්ටික භාෂාවකින් ලියන සාහිත්‍යයේ (පෞරාණික හා නූතන)‍ වඩාත්ම සුවිශේෂී ව්‍යුහය ඇත්තේ ද අයර්ලන්ත භාෂාවටයි. තවදුරටත් පුරාවෘත්ත හා පද්‍ය  වල බලවත් මුඛ සම්ප්‍රදායයන්වැනි අයර්ලන්ත භාෂා සම්ප්‍රදායයයේ ඓතිහාසික බලපෑම් අනෙක් රටවලට වඩා සැලකිය යුතු අන්දමින් වෙනස් ලෙස ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යයක් නිර්මාණය කිරීමට උදවු විය. පැරැණි සම්ප්‍රදායයන් වලදී ඉංග්‍රීසි  භාවිතා කරන ලද බොහෝමයක් අයර්ලන්ත ලේඛකයන් ස්වභාව සෞන්දර්යය විස්තර කිරීමේ දී විශ්මය ජනක හැගීමක් අයත් කර ගෙන සිටි අතර ඉන්පසු එය වඩා විස්තිර්ණ හෝ තියුණු හාස්‍යරසයක් දක්වා ඇදී ගියේය. ඊට අමතරව භාෂා දෙක අතර අන්තර් ක්‍රියාව ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ ව්‍යුත්පන්නයක් වු හර්බනෝ ඉංග්‍රීසි භාෂාවට උත්පත්තිය ලබාදී ඇති අතර එමගින් ලියැවී ඇති සාහිත්‍යයට වෙනස් පද ගැලපුමක් හා සංගිතයකට ද මග පාදා ඇත.  

## අමතර අවධානයට 
## පාද සටහන් 
## භාහිර සබැඳි 
*National Library of Ireland: Premier cultural institution holding Irish literary collections 
*CELT: The online resource for Irish history, literature and politics 
*The Irish Playography database 



ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි-භාෂා සාහිත්‍යය
ප්‍රවර්ගය:අය'ලන්තය
මලයාලම් සාහිත්‍යය

**මලයාලම් සාහිත්‍යය** යන පදය භාවිතා වන්නේ මලයාලම් භාෂාවෙන් රචිත සාහිත්‍යයට අදාලවය. මලයාලම් යනු මිලියන 30ක ජනතාවක් කතා කරන භාෂාවකි. ප්‍රධාන වශයෙන්ම කේරල ප්‍රාන්තවාසීන් හා ඉන්දියාවේ ලක්ෂදීප දූපත්වාසීන් ඒ අතරට ගැනේ. මෙය ද්‍රවිඩ භාෂාවක් වන අතර එබැවින් වෙනත් ද්‍රවිඩ භාෂාවන් සමඟ, විශේෂයෙන්ම දෙමළ භාෂාව සමඟ සංයෝජනය වී ඇත. සංස්කෘත භාෂාව ද සමඟ එසේමය. ඓතිහාසිකව කේරළ ප්‍රාන්තය විදේශීය බලපෑමට ලක් වූ අතර එය මලයාලම් සාහිත්‍යයට ද බලපෑවේය. එය කාලානුරූපව පරිණාමය විය.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
දේවදූතයන් පිළිබඳව ඉස්ලාමීය සංකල්පය

ඉස්ලාමීය සංකල්පයට අනුව දේවදූතයන් යනු අල්ලාහ් ආලෝකයෙන් මවා ඇති මැවීම් වන අතර මොවුන්ව මවා ඇත්තේ දෙවියන්ට කෘතවේදීව වන්දනාමාන කිරීමටය. මුස්ලිම්වරයෙකු විශ්වාස කළයුතු ප්‍රධාන කරුණු 6 ක් ඇති අතර දේව දූතයන් ගැන විශ්වාස කිරීම එහි දෙවන අංගයයි. විශ්වාස කළ යුතු ප්‍රධාන කරුණු හයෙන් එකක් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් විශ්වාසය සම්පූර්ණයෙන්ම කඩවේ. එම කරුණු 6 වන්නේ, නැමදීමට හා අවනත වීමට සුදුස්සා අල්ලාහ් හැර වෙන දෙවියෙක් නැති බව, දේවදූතයන් ගැන, පහළ වූ ආගම් ගැන , වක්තෘවරුන් ගැන, අවසාන විනිශ්චය දිනය ගැන ,පෙර මිණූම ගැන එනම් යහපත අයහපත සියල්ලම දෙවියන් නිර්මාණය කළ පරිදි සිදුවන බව විශ්වාස කිරීමයි. අල්කුර්ආනයේ සුරා 17 : [ අල් ඉස්රා - මැදියම් රෑ ගමන , ඊස්රායිල් දරුවන් ] 95 “ පිනායෙමින් ඇවිදින මලක්කු භූමියෙහි වූවාහු නම් , අපි ඔවුන් වෙත අහසින් මලක්වරයෙකු රසුල්වරයෙකු වශයෙන් එවන්නෙම්ය”  යි කියව.
017.095 قُلْ لَوْ كَانَ فِي الأرْضِ مَلائِكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنِّينَ لَنَزَّلْنَا عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ مَلَكًا رَسُولا

## දේවදූතයන් සහ ඔවුන්ගේ ගුණාංග
මිනිසාගේ පියවි ඇසට නොපෙනෙන දේව දූතයන් ඇල්ලීමට හෝ ග්‍රහණය කර ගැනීමට අපහසු ඉන්ද්‍රිය ගෝචර නොවන කොට්ඨාශයකි. ඔවුන්ට ඇසීම, පෙනීම, දැනීම හෝ කුසගින්න,පිපාසය ආශාව , නිදිමත වැනි දෑ හෝ ඇති නොවේ. ඔවුන්ට ස්වාධීනව තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ද නොමැත. අල්ලාහ් ඔවුන්ව නිර්මාණය කර ඇත්තේ අල්ලාහ්ට වන්දනාමාන කරමින් අල්ලාහ්ගේ අණ ඉටු කිරීමට පමණි. ආලෝකයෙන් නිර්මාණය කර ඇති මෙම දේව දූතයන්ට සුනඛ හෝ සුඛර වෙස් හැර අනෙක් ඔනෑම වේශයකින් මිනිසුන් ඉදිරියේ පෙනී සිටිය හැකි අතර නිමේෂයකින් , එනම්, ආලෝකය බඳු වේගයයෙන් සැණකින් වෙනස් ස්ථානවලද පෙනී සිටිය හැකිය. 
ඉබිලීස්
අල්ලාහ් තආලා මිනිසාව නිර්මාණය කිරීමෙන් අනතුරුව ඉබ්ලීස් අල්ලාහ්ගේ අණට පිටුපෑමත් සමගම ඔහුව ස්වර්ගයෙන් නෙරපා හැරිය අතර ඔහු මිනිසාගේ පරම සතුරෙකු ලෙස පෙනී සිටිමින් මිනිසා නොමඟ යැවීමට කටයුතු කරමින් සිටියි. ඉබ්ලීස් යනු දේව දූතයෙක් නොවන අතර එයට වෙනස් කොට්ඨාශයක් වන ජින් වර්ගයට අයත්ය. මොවුන් දේව දූතයන්ට කිසිසේත් සමාන නොවන අතර අල්ලාහ් ජින්වරු මවා ඇත්තේ ගිනි දැල්ලෙනි. ඔවුන්ට ස්වාධීනව තීරණ ගැනීමට හැකියාව ඇති අතර අල්ලාහ්ගේ අණ ඒ අයුරින්ම  පිළිපැදිය යුතු වුවත් ඔවුන්ට ඇති තෝරා බේරා ගැනීමේ හැකියාව නිසා අල්ලාහ්ගේ අණ කඩ කරන අවස්ථාද ඇත. ක්‍රිස්තියානි ආගමේ මෙන් ඉස්ලාමයේ  දේව දූතයන් පිළිබඳ සංකල්පයක් නැත.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Angels_in_Islam
රෝමානු සාහිත්‍යය

## **රෝමානු සාහිත්‍යය** 
13 වන ශත වර්ෂයේදී ප්‍රංශ භාෂාව සාහිත්‍යමය භාෂාවක් ලෙස විශාල දියුණුවක් ලැබීය. ස්කොට්ලන්තයේ සිට පැමිණි සෙල්ටික නොවන පළමු ස්වභාෂා සාහිත්‍යය නිර්මාණය Romanstv Fergus ය. මීට අමතරව ආතුරීයන් චක්‍රයේ ප්‍රංශ භාෂාවෙන් රචිත හා ස්කොට්ලන්තයෙන් පිටත පමණක් සංරක්ෂිත කෘත්‍යයන් ඇතැම් අධ්‍යාපනඥයන් විසින් (DDR ඕවන්) ස්කොට්ලන්තයේ රචිත කෘතීන් ලෙස උගන්වනු ලැබෙයි. 

ප්‍රංශ භාෂාවට අමතරව ලතින් භාෂාව ද සාහිත්‍යමය භාෂාවකි. ප්‍රසිද්ධ උදාහරණයන් වන්නේ Imchcolm atiphoner හා Carmen de morte sumerledi එය ගැස්ලෝ ජනතාවගේ Somailre Mac gilla brigte ට එරෙහිව ලැබු විජයග්‍රහණයෙන් පිනායමින් රචිත කෘත්‍යයන්ය. ස්කොට්ලන්තයේ මධ්‍යතන යුගයේ වැදගත්ම නිර්මාණය වන්නේ වීටා කොලොම්බේ වන අතර එය ද ලතින් භාෂාවෙන් රචනා කොට ඇත. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Scottish_literature#Romance_literature
ඕරියා සාහිත්‍යය

## **ඕරියා සාහිත්‍යය** 
ඕරියාවට 13 වන සියවස තෙක් දිවෙන පොහොසත් සාහිත්‍යය උරුමයක් ඇත. 14 වන සියවසේදී ජීවත් වු සරලා දාස ඔරිස්සාහි වයිසා ලෙස හැදින්වේ. ඔහු මහා භාරතය ඕරියානු භාෂාවට පරිවර්ථනය කරන ලදී. එමෙන්ම මහා භාරතය, රාමායනය හා ශ්‍රීමඩ්  භාග්යභභගම් වැනි සම්භාව්‍යය සංස්කෘතික ලේඛන පරිවර්ථනය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය තුලින් එම භාෂාව සම්මත කරණයට පත් විය. ජගන්නාත් ඩෑස් විසින් ශ්‍රීමඩ්  භගභතම් ඕරියානු භාෂාවට පරිවර්ථනය කළ අතර ඔහුගේ පරිවර්ථනය තුලින් භාෂාවේ ලිවීම් ආකාරය සම්මත කරණයට භාජනය විය. ඕරියා රාජ්‍යයට පද්‍යය පිලිබදව බලවත් සම්ප්‍රදායයක් ඇත. (විහේෂයෙන් ආගමික භක්තිය පිලිබද පද්‍යය) වෙනත් ප්‍රසිද්ධ පුරාථන ඔරියා කවීන් අතරට කබි සම්රන් උපේනද්ර් බන්ජා හා කබි සුර්යයා බාලා දේවි රතා ඇතුළත්ය. 

19 වන සියවසේ දී ඕරියානු සාහිත්‍යයේ ගද්‍ය හා පද්‍යලිවීමේ සුප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන් වුයේ ෆකිර් මෝහන් සේනාපති (1843 – 1918), ගෞරි ශන්කර් රේ, ගෝපාල් චන්ද්රධ ප්රවහාරාජ්, පණ්ඩිත් නිල්මානි විද්‍යාරත්න, කබිබාර් රාධානාත් රේය. 20 වන සියවසේ ඔරියානු සාහිත්‍ය්‍ය හා ඔරියානු භාෂාවට වටිනාකමක් ලබාදුන් පුද්ගලයන් අතරට ගොඩ භාෂි මොහොප්පත්රා , කාලිංග චරණ පණිභ්රෂහි, ඛණ්හු චාරන් මොහන්ති (1906 – 1997), ගොපිනාත් මොහන්ති, සචින්ද නන්ද රෞද්ද්‍රේ, සුාර්න්ද්‍ර මොහන්ති, මනෝජ් දාස්, ක්රිගෂෝරි චරන්දාස්, සීත කාන්තා මොහොප්පත්රා  , රාමකාන්ත රාත්, බිනපානි මොහන්ති, ජගදිස් මොහන්ති, සරෝජනි සචෝ, රාජේන්ද්ර  ක්රිතෂෝර් පාණ්ඩ, පද්මජ් පාල්, රාම චන්ද්‍ර බිහේරා හා ප්‍රතිබා සත්පති අයත්ය.   

http://en.wikipedia.org/wiki/Indian_literature#Oriya_literature
වෙනත් මානවවේදීන් පඬිවරුන්

විලියම් සැල්ස්බරිගේ ක්‍රියාකාරකම්වලට කෙටි කලකට පසුව මොවුන් දිස් වන්නට විය. සැල්ස්බරි ප්‍රොතෙස්තන්ත්‍රවාදියෙකු වූ අතර ඔහුගේ අධ්‍යයනයන් මහාද්වීපයේ නව ආගමික අදහස් සමඟ බද්ධ කළේය. අනෙක් අතින් ගෘෆර්ඩ් රොබට් කතෝලිකයෙකු වූ අතර එම ආකාරයෙන්ම ‍වැදගත් වේල්ස ව්‍යාකරණයන් ප්‍රකාශයට පත් කළේය. ඔහු 1567 දී මිලාන් නඟරයට පිටුවහල් කෙරිණි. විලියම් මෝගන් විසින් බයිබලයේ සම්පූර්ණ පරිවර්තනයක් 1588 දී ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමඟ වේල්ස භාෂාවේ හා සාහිත්‍යයේ විශාල ඉදිරි පියවරක් ඇති වේ. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Welsh_literature#Other_humanists_and_scholars
ප්‍රක්‍රිට් සාහිත්‍යය

## **ප්‍රක්‍රිට් සාහිත්‍යය** 
වඩාත් අවධානයට ලක්වන ප්‍රක්‍රිට් භාෂාව වන්නේ පාලිය. අශ්ඝෝෂගේ බොහොමයක් නාට්‍යය  ශවුර්සෙනි ප්‍රක්‍රිට්  ලියා ඇත. ශවුනි වලින් ලියන ලද තවත් විශාල සාහිත්‍යය අංගයක් වන්නේ කවමංජාරීය. කාලිදාස, හර්ෂ හා හාල් ඔවුන්ගේ සමහරක් නාට්‍යය හා පද්‍යය වලදී මහාරාෂ්ටීය රාකි භාවිතා කරන ලදී. ශෙම්බාර් ජේන්ගේ බොහොමයක් කටයුතුද මහාරාෂ්ට ප්‍රක්‍රිට්වලින් ලියා ඇත. බොහොමයක් නාට්‍ය( අශ්වඝෝෂගේ වැනි ) හා ජේන්ගේ කාර්යන් ආර්ද මගඩි ප්‍රක්‍රිට් මගින් ලියා ඇත.

http://en.wikipedia.org/wiki/Indian_literature#Prakrit_literature
මුලින්ම මුද්‍රණය කරන ලද වේල්ස ග්‍රන්ථය

## **මුලින්ම මුද්‍රණය කරන ලද වේල්ස ග්‍රන්ථය** 
1546 දී වේල්සයේ මුද්‍රණයවූ ප්‍රථම ග්‍රන්ථය ප්‍රකාශයට පත් විය. එය ලියන ලද්දේ බ්‍රෙකෝන් හි සර් ජෝන් ප්‍රයිස් විසිනි. ජෝන් ප්‍රයිස්  වංශවතෙකු වූ අතර වැදගත් සිවිල් සේවකයෙකු ද විය. ඔහු වේල්ස කවුන්සිලයේ ලේකම් ලෙස කටයුතු කළ අතර ඔහු එම ප්‍රදේශයේ ආගමික ස්ථානවල විසිරවා හැසිරීම පරිපාලනයට වගකිව යුතු නිලධාරීන්ගෙන් අයෙක් ද විය. උපාධිධරයෙක්ද වන මොහු ආගමට හා ඉගෙනීමට, ප්‍රතිසංවිධානය හා මානව වාදයට සම්බන්ධ නවතම අදහස් ඉදිරිපත් කරන ලදී . තවද ඔහු වේල්සයේ ඉතිහාසය හා සාහිත්‍යය ඇතුළත් විවිධ වස්තු පිළිබඳ ලේඛන එකතු කරන්නෙකු ද විය.

http://en.wikipedia.org/wiki/Welsh_literature#The_first_printed_Welsh_book
16 හා 17 වන සියවස්

යුරෝපයේ අනෙක් කොටස්වල මෙන්ම වේල්සයේ 16 හා 17 වන සියවස් අධික වෙනසක් සිදු වූ කාල පර්ච්ඡේදයක් විය. දේශපාලනිකව , සාමාජීයව හා ආර්ථිකමය වශයෙන් නූතන වේල්සයේ පදනම ඇති වූයේ මෙම කාලයේදීය. වේල්සයේ නීති පනත් 1535 – 1542 දී වේල්සය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍යයට සම්බන්ධ වූයේ දේශපාලනික හෝ නෛතික ස්වාධීනත්වයේ ඉතිරිවී තිබූ අවශේෂ ද නැති කර ගනිමිනි. I වන එළිසබෙත් රැජිනගේ 1559  ඒකීයතා පනත හරහා හෝ දේශපාලනික - ආගමික ගිවිසුම වේල්සය නමින් රෙපරමාදු යටත් බවට පත් කළ අතර එයට නැවත බලය ගැනීමට හැකිවූයේ ඉංග්‍රීසි සිවිල් යුද්ධය අතරතුර හා ඉන් පසුව සිදු වූ දියුණුවීම් වලිනි. තවද , අවසාන වශයෙන් මෙම යුගයේදී ගල් අඟුරු කැනීම ලෝහ කැනීම හා වානේ උණූ කිරීමේ කර්මාන්තවල ආරම්භය සනිටුහන් වූ අතර එමගින් ඉන්පසු වූ ශතවර්ශවලදී සිදු වූ විශාල කර්මාන්තකරණයට මග පෑදිණි.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Welsh_literature#The_Sixteenth_and_Seventeenth_Centuries
උර්දු සාහිත්‍යය

**උර්දු සාහිත්‍යය** (, ).

උර්දු සාහිත්‍යයට දීර්ඝ හා වර්ණවත් ඉතිහාසයක් ඇති අතර එය ලියා ඇති භාෂාව වන උර්දු භාෂාව දියුණුව සමග තදින් බැඳී ඇත. එම සාහිත්‍යයේ ප්‍රවණතාව පද්‍යය මගින් දරා සිටින අතර ප්‍රධාන ගද්‍යය ආකාර කිහිපයක ( විශේෂයෙන් ගසාල් හා නාසම් )  කිහිපයකදී ලබාගෙන ඇති ප්‍රකාශන පරාසය කෙටිකතා හෝ අෆ්සානා (Afsana) ඇතුළත් වෙනත් ලිවීම් විධි වලට දියුණු වීමට මග පාදා ඇත.වර්තමානයේදී එය ඉන්දියාවේ හා පකිස්ථානයේ ඉතා ප්‍රසිද්ධවන අතර විදේශ රටවලද  ( මූලිකවම දකුණු ආසියාව ) ප්‍රසිද්ධ වෙමින් පවතී.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
රාජසිංහ

**රාජසිංහ** යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැක:
* පළමුවන රාජසිංහ - සීතාවක රාජධානියේ රජු (1581-1593)
* දෙවන රාජසිංහ - මහනුවර රාජධානියේ රජු (1634 -1686)
* ශ්‍රී විජය රාජසිංහ - මහනුවර රාජධානියේ රජු (1739–1747)
* කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ - මහනුවර රාජධානියේ රජු (1747-1782)
* රාජාධි රාජසිංහ - මහනුවර රාජධානියේ රජු (1782-1798)
* ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ - මහනුවර රාජධානියේ අවසන් රජු (1798-1815)

ප්‍රවර්ගය:බහුරුත්හරණ පිටු
ජාතිකත්වය

පුද්ගලයෙක් සහ රජයක්  අතර ඇති නෛතික සබඳතාව **ජාතිකත්වය** නම්වේ.  Nationality normally confers some protection of the person by the state, and some obligations on the person towards the state.  What these rights and duties are vary from country to country.  මෙය තාක්‍ෂණිකව සහ නෛතිකව පුරවැසිභාවයට වඩා වෙනස්ය. එනමුත් බොහෝ නවීන රටවල සියළු  ජාතිකත්වය ඇති සියළුදෙනාට පුරවැසියන් ලෙසද පුරවැසියන් සියළුදෙනාට ලෙසද සැලකේ.

## ජාතිකත්වය සහ ජාතිය අතර වෙනස
## ජාතිකත්වය සහ පුරවැසිභාවය අතර වෙනස
## See also
*ජාතිය
*පුරවැසිභාවය
**උපන් භූමියට ඇති අයිතිවාසිකම*
**jus sanguinis*
*Meta-ethnicity
*Nationalism
*Second-class citizen
*List of nationalities

## References
White, Philip L. (2006). "Globalization and the Mythology of the Nation State," In A.G.Hopkins, ed. *Global History: Interactions Between the Universal and the Local* Palgrave Macmillan, pp. 257-284.

## External links
*Grossman, Andrew.  *Gender and National Inclusion*
*Trott, Philip D A.  *Dual Nationality* 
* White, Philip L. "Globalization and the Mythology of the Nation State," In A.G.Hopkins, ed. *Global History: Interactions Between the Universal and the Local* Palgrave Macmillan, 2006, pp. 257-284.http://www.nationalityinworldhistory.net/ch1.html  
*Lord Acton, Nationality (1862)
ගෝත්‍ර

ගෝත්‍රයක් යනු සංවර්ධනය වන හා ඓතිහාසික සමාජ සමූහයකි.මොවුන් තම නිෂ්චිත ප්‍රෙද්ශයක් තුල ස්ථානගතව ඔවුන්ටම ආවේණිකවූ සමාජ ආර්ථික රටාවක් අනුගමනය කරමින් ඔවුන්ටම අවේණික සංස්කෘතියක් අනුගමනය කරමින් ජීවත්වන සීමිත ජන කණ්ඩායමකි.මානව සමාජයේ විකාශනය මෙම ප්‍රථමික සමාජ අධ්‍යන මගින් සිදුකළ හැකි බව මානව විද්‍යාඥයන්ගේ අදහසයි.එසේම මෙම ගෝත්‍රික සමාජ මානව සමාජ පරිණාමයේ එක් වැදගත් අංශයක් ලොවට කියාපායී.පරිණාමවාදීන්ට අනුව මිනිසා අද පවතින ශිෂ්ට සමාජයට අවතීර්ණ වීමට පෙර දඩයම් යුගය එඩේර යුගය ආදී යුග සහුකරමින් පැවමිණි බව දක්වයි.නුතහ සංකීර්ණ සමාජයක මිනිසා අනුගත වුවද තවමත් එදා ප්‍රාථමික යුගවල මෙන් දඩයමින් හා එඩේර කම් මගින් තම ජීවිකාව සකස් කරගන්නා ගෝත්‍රිකයන් ඇත.නූතනයේ ඉතා දියුණු ප්‍රවාහන මාධය භාවිත කරමින් අභ්‍යවකාශය පවා ජයගනිද්දී සතුන් මගින් ප්‍රවාහන අවශ්‍යතා සපුරාගන්නා ප්‍රාථමික ජනකොටස් ඇත.සංකීර්ණ සමාජවල මිනිසා නවීන විලාසිතා අනුව තම ඇදුම් නිර්මාණය කරද්දී නිරුවතින් වාසය කරන ගෝත්‍රිකයන් ඇත.මෙයාකාරයට ගොත්‍රික සමාජ මානව සමාජ පරිණාමයේ මුල් අවධිය පිළිබිඹු කරයි.

## නිරුක්තිය 
## ගෝත්‍ර හා රාජ්‍ය
අරාජික

**අරාජික** යන්නට අරුත් එකකට වඩා තිබේ.

## මූලාශ්‍ර
පාලි සාහිත්‍යය

s, most of which have not survived the humid climate of South Asia and Southeast Asia.]]

**පාලි සාහිත්‍යයට** අන්තර්ගත වන්නේ බෞද්ධ දාර්ශනික කටයුතු පද්‍යයන් හා ඇතැම් ව්‍යාකරණමය කටයුතුය. ප්‍රධාන පාලි ලේඛණ අතර ජාතක කතා, ධම්ම පදය, අට්ඨ කතා හා මහාවංශය අයත් වේ. ප්‍රධාන පාලි ව්‍යාකරණ ශිල්පීන් අතර කච්ඡායනා, මොග්ල්ලාන හා වරාරුසී (ඔහු ප්‍රක්රිත් ප්‍රකාශ් ලිවීය) අයත් වේ.

පාලි ශාස්ත්‍රයේ ඇත්තේ බොහෝ දුරට ඉන්දීය සම්භවයකි. පසු කාලීන පාලි සාහිත්‍යයන් ඉන්දීය උප මහද්වීපයේ ප්‍රධාන භූමියෙන් පිටත දී ඇති වුණ අතර ඊට ශ්‍රී ලංකාව හා නිරිත දිග ආසියාව අයත් වේ. 

## අමතර අවධානයට 
* Early Buddhist Texts
* Pāli Canon
* Sutta Piṭaka
* Vinaya Piṭaka
* Abhidhamma Piṭaka
* Anupitaka
* Pali Text Society
* Palm-leaf manuscript
* List of Pali Canon anthologies
* List of suttas

## භාහිර සබැඳි 
* Bhikkhu Nyanatusita Comprehensive Reference Table of Pali Literature 
* Large collection of Pali literature in the original 
* huge collection of canonical and post-canonical pali literature, some of the texts absent at tipitaka.org
* John Bullitt (2002)"Beyond the Tipitaka: A Field Guide to Post-canonical Pali Literature," 
* List of texts in Pāli   by the Pali Text Society.

## මූලාශ්‍ර
ජනවර්ග

[thumb|*මයර්ස් කොන්වර්සේශන්ස් ලෙක්සිකෝන්* නමැති ජර්මානු විෂ්වකෝෂයට (1885-90) අනුව ලොව "ප්‍රධාන ජනවර්ග තුනෙහි" භූගෝලීය ව්‍යාප්තිය.
වැඩිම භූගෝලීය වපසරියක් පුරා පැතිර ඇත්තේ මොංගලොයිඩ් ජනවර්ගයයි. [ඇමරිකාවන්, උතුරු ආසියාව, ගිණිකොණ ආසියාව, සහ ආක්ටික් කලාපයද, මධ්‍යම ආසියාව සහ පැසිෆික් දූපත් ද පුරා මොංගලොයිඩ් ජනවර්ගය ව්‍යාප්තව ඇත.]]

ශාරීරික හා සාමාජීය ගතිලක්ෂණ මත පදනම්ව මිනිසුන් වර්ගීකරණය කිරීමේ පද්ධතියක් 17 වැනි සියවසේ යුරෝපයේ දී නිර්මාණය විය. මේ අනුව, සමේ වර්ණය සහ රූපානුදර්ශවල වෙනස්කම් අනුව මිනිසුන් විවිධ **ජනවර්ග **(ඉංග්‍රීසි: *Races*) වලට බෙදීම සිදුකෙරුනි. මෙලෙස බෙදන ලද ජනවර්ග තුල ඇතැම් ශාරීරික සමානකම් තිබුනද, නවීන විද්‍යාත්මක මතය වන්නේ මෙම වර්ගීකරණයන්ට කිසිදු ජෛවවිද්‍යාත්මක අර්ථයක් නැති බවයි. මෙනිසා වර්තමානයේ දී මෙම සංකල්පය හුදෙක්ම සමාජීය නිර්මාණයක් ලෙස සැළකේ. ඇතැම් ජනවර්ග අනෙක් ජනවර්ග වලට වඩා නිසගයෙන්ම උසස් හෝ පහත් වේ යැයි යන විශ්වාසය වර්ගවාදය නම්වේ.

ප්‍රවර්ගය:ජනවර්ග
මයික්‍රොසොෆ්ට් ඔෆිස්

**මයික්‍රොසොෆ්ට් ඔෆිස්** හෙවත් MS Office යනු මෘදුකාංග කට්ටලයකි.OpenOffice.org, IBM ආයතනය සතු Lotus Smartsuite . Core/Novel ආයතනය සතු Perfect Office යන මෘදුකාංග කට්ටල මෙන්ම  මෘදුකාංග ගණනාවක් ඇති මෘදුකාංග කට්ටලයකි.  

මෙම මයික්‍රොසොෆ්ට් ඔෆිස් මෘදුකාංග  කට්ටලයේ ප්‍රධාන වශයෙන් ලිපි  ලේඛන සැකසීම සඳහා වන Word Processing සඳහා මයික්‍රොසොෆ්ට් වර්ඩ් හෙවත් මයික්‍රොසොෆ්ට් වර්ඩ් යන මෘදුකාංගය ද, පැතුරුම්පත් සඳහා මයික්‍රොසොෆ්ට් එක්සෙල් හෙවත් MS Excel යන මෘදුකාංගය ද, Presentation සඳහා මයික්‍රොසොෆ්ට් පවර්පොයින්ට් හෙවත් MS PowerPoint යන මෘදුකාංගය  ද දත්ත ගොනු සඳහා මයික්‍රොසොෆ්ට් ඇක්සස් හෙවත් MS Accessයන මෘදුකාංගය ද ඇත.

## සහය දැක්වීමේ ජීවන චක්‍රය
### අනුවාද අනුකූලතාව
#### වින්ඩෝස් සදහා ලබා ගත හැකි අනුවාද
#### Office versions available for Macintosh
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක මෘදුකාංග
ප්‍රවර්ගය:තොරතුරු තාක්ෂණය
බෝම්බ

[thumb|200px|ලෝකයේ දෙවන විශාලතම සාම්ප්‍රදායික බෝම්බය වන්නේ  [එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ නිෂ්පාදිත මැසිව් ඕර්ඩිනනස් එයාර් බ්ලාස්ට් (MOAB) බෝම්බයයි.]]

**බෝම්බයක්** () යනු ක්ෂණිකව ශක්තිය උත්පාදනය කොට මුදාහරින උපාංගයකි. පිපිරුම බිහිසුණු විනාශකාරී කම්පන තරංගයක් ඇති කරයි. පිපුරුම් අරයේ ඇති වස්තූන්ට හා මිනිසුන්ට කම්පන තරංගයෙන් හා යාන්ත්රියක ඝට්ටන අංශු මාත්රරයන්ගෙන් හෝ අවට පවතින පිපිරුමෙන් ප්රංචාරණය වන වස්තූන් නිසා විනාශයන් හා තුවාල සිදු වේ. සම්මත හා අසම්මත යුධ කටයුතු වලදී ශත වර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ බෝම්බ යොදා ගෙන ඇත. සාමාන්යා ඉන්ධන වලට වඩා න්යවෂ්ටික ආයුධ හැරුණු විට වෙනත් බෝම්බ වල වැඩි ශක්තියක් අඩංගු නොවේ.

Bomb යන වචනය  ග්‍රීක තේරුම දෝංකාරය යන්න ට සමාන ය. 

බෝම්බ ප්රනථම හා අග්ර තම ආයුධ වේ. සිවිල් කටයුතු සදහා භාවිතා කරන පුපුරණ ද්රයව්යණ වලට බෝම්බ යන නම භාවිතා නොවේ. උදා - ඉදිකිරීම් හා කැණීම් එසේ නමුත් ඒවා භාවිතා කරන අය ඇතැම් විට ඒවා බෝම්බ ලෙසද හදුන්වයි. යුධ මය පුපුරණ ද්‍රව්‍ය  බොහෝමයක් බෝම්බ ලෙස හැදින්වෙන්නේ නැත. ගුවනින් දමන ලද බල රහිත පුපුරන ආයුධ වලට බෝම්බ යන නම යුධ කටයුතු වලදී භාවිතා වන අතර ගුවන් හා නාවික හමුදා මගින් බොහෝ විට භාවිතා වේ.  ග්රේකනේඩ, ෂේල්, Depth Charges, Warheads (බිම් බෝම්බ හා මිසයිල වල) යන පද වෙනත් යුධ පුපුරණ ද්රවවය සදහා භාවිතා වේ. 

සිවිල් හා යුධ බෝම්බ අතර වෙනස විශේෂඥයන් විසින් සාමාන්ය යෙන් වටහා ගනී. යුධ බෝම්බ මහා පරිමාණ ආයුධ වන අතර සම්මත සංඝටක වලින් සම්මත සැලසුමකට අනුව ගොඩ නංවා වර්ධනය කොට සම්මත ක්රසමයකට භාවිතා කරයි. මෙයින් පරස් පරව සිවිල් බෝම්බ සාමාන්යනයෙන් මහජනතාව විසින් නිපද වන අතර රසායනික ස්ථායිතාවය හා බලමට්ටම් අනුව විචලනය වන පුපුරන ද්රනවය භාවිතා කරමින් සැළසුම් ඕනෑ තරම් සිදු කළ හැක. විවිධාකාරයෙන් භාවිතා වන නිසා ඒවා සාමාන්යරයෙන් අනුප්රාමදිත පුපුරණ ද්රකව්ය. (IED) නම් වේ.

## ආශ්‍රිත
* බෝම්බ ලැයිස්තුව

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* Explosive Violence, The Problem of Explosive Weapons A report by Richard Moyes (Landmine Action, 2009) on the humanitarian problems caused by the use of bombs and other explosive weapons in populated areas
* FAS.org Bombs for Beginners
* MakeItLouder.com බෝම්බයක් ක්‍රියාකරන්නේ කෙසේ ද සහ ඒවායේ ප්‍රභලත්ත්වය ගණනය කිරීම 



ප්‍රවර්ගය:චීන නව නිපැයුම්