පොමරේනියන්

***පොමරේනියන්*** (බොහෝ විට හඳුන්වන්නේ **පොමනේරියන්**, **පොම්** සහ **පොම්පොම්** ලෙසිනි) ස්පිට්zස් වංශයට අයත් සුනඛ වර්ගයක් වන අතර, මෙලෙසින් නම් තබා ඇත්තේ, මධ්‍යම යුරෝපයේ පිහිටා තිබෙන (අද වනවිට, උතුරු පෝලන්තයයේ සහ නැගෙනහිර ජර්මනියේ කොටසක් වන) පොමරේනියා ප්‍රදේශය මූලික කරගෙනය. කුඩා ප්‍රමාණයේ ශරීර හේතුවෙන් පොමරේනියන් සුනඛයින්  සුරතල් සුනඛ වර්ගයට අයත් වුවත්, මොවුන් විශාල ස්පිට්ස් වර්ගයේ සුනඛයින්ගෙන් පැවතෙන වර්ගයකි. එමෙන්ම මොවුන් ජර්මන් ස්පිට්ස් වර්ගයට අයත් කොටසක් බව නිවැරදිව සොයා ගන්නා ලද්දේ, ලෝකයේ සුනඛයන් පිලිබඳ වූ සංවිධානයFédération Cynologique Internationale විසිනි. එමෙන්ම බොහෝ රටවල් තුළ  මොවුන් හඳුන්වන්නේ ස්වර්ග්ස්පිට්ස් (Zwergspitz / Dwarf Spitz) යන නාමයන්ගෙනි.

17 වන සියවසේ සිට බොහෝ ප්‍රමාණයක් රාජකීය හිමිකරුවන් සිටීම මෙම සුනඛ වර්ගය ප්‍රසිද්ධියට පත් වීමට හේතුවක් විය. වික්ටෝරියා රැජිණ සතුව ඉතා සුවිශේෂී ලෙස කුඩා ප්‍රමාණයේ පොමරේනියන් සුනඛයෙකු සිටීම හේතුවෙන් කුඩා ප්‍රමාණයේ සුනඛ වර්ගයන් ලොව පුරා ප්‍රචලිත විය.  වික්ටෝරියා රැජිණගේ ජීවිත කාලය තුල පමණක් මෙම වර්ගයේ ශරීර ප්‍රමාණය 50% කින් කුඩා විය. සමස්තයක් ලෙස පොමරේනියන් යනු ශක්තිමත් සහ නීරෝගී සුනඛ වර්ගයකි.

මොවුන්ට බොහෝවිට පොදු වූ සෞඛ්‍ය ගැටලුව වන්නේ, ලක්සාටින්ග් පටෙල්ලා Luxating patellaවේ.  එමෙන්ම,Tracheal collapse මගින් ද ගැටළු ඇති විය හැක. බොහෝ කලාතුරකින් මෙම වර්ගයේ සුනඛයන්ට, ව්‍යවහාර භාෂාවෙන් "black skin disease" හෝ මුඩු බව / හම පෑදීම (alopecia ex) ලෙස හඳුන්වන සමේ රෝගයෙන් වේදනා විඳීමට විය හැක. මෙය ජාන මගින් ඇතිවන රෝගී තත්ත්වය හේතුවෙන්, සුනඛයාගේ සම කළු පැහැ ගැන්වී, මුළුමනින් ම හෝ ඉතා විශාල ප්‍රමාණයකින් ලෝම අහිමි වීමක් සිදු වේ. මෙම වර්ගය දැනට ඇ.එ.ජනපදයේ වැඩිම ප්‍රසිද්ධිය ලැබූ සුනඛ වර්ග 15 තුළ සිටින සිටින අතර වර්තමාන විලාසිතාව කුඩා සුනඛයින් වීම හේතුවෙන්, ලොව පුරා ඔවුන්ගේ ජනප්‍රියභාවය ද වර්ධනය වී ඇත.

## විස්තරය
කුඩා සුනඛ වර්ගයක් වන පොමරේනියන් සුනඛයන්ගේ බර කිලෝග්‍රෑම් 1.9 - 3.5 (රාත්තල් 4.2 – 7.7) ද, සිටගත් විට බෙල්ල පාමුලට(withers) උස අඟල් 5.0 - 11 (සෙන්ටිමීටර් 13 - 28)ද වේ. ඔවුන් ඉතා කුඩා වුවත්, යහපත් සේ සකස් වූ අධික ලෙස ලෝම සහිත මතුපිටක් හා උඩු අතට පිහිටි බොහෝ ලෝම සහිත කෝමල වලිගයක් ද සහිත, ශක්තිමත් මෙන්ම ප්‍රාණවත් සුනඛ  වර්ගයකි. මතුපිට, කර වටා බෙල්ල ප්‍රදේශයේ සහ සිරුර පසුපසට වන්නට, අධිකව ම කේෂර පිහිටා ඇත. එමෙන් ම, පසුපස පාදවල(hindquarters) අග කොටස්වල ද, ඉතා සියුම් ලෝම පිහිටා ඇත.

ඉතා මුල්ම කාලයේ දී, මෙම වර්ගයෙන් සුදු පැහැති හෝ කලාතුරකින් කළු සහ දුඹුරු පැහැති පැටවුන් සිටිය ද, 1888 වර්ෂයේදී, වික්ටෝරියා රැජිණ විසින් රතු පැහැති කුඩා පොමරේනියන් පැටවෙකු ඇතිකිරීම, 19වන සියවසේ දී, එම වර්ණය විලාසිතාවක් බවට පත්වීමට ද හේතු විය. නුතන කාලයේ දී පොමරේනියන් පැටවුන් බිහිවීමේ දී, සුදු, කළු, දුඹුරු, රතු, තැඹිලි, ක්‍රීම්, නිල්, අඳුරු පැහැ(sable),කළු සහ දුඹුරු පැහැයට හුරු(tan), දුඹුරු සහ දුඹුරු පැහැයට හුරු වර්ණයකින්(tan), පුල්ලි සහිත, වයිරම් වැටුණු  ලෙසින් සහ මෙම වර්ණයන්ගේ එකතුවීම් ලෙස ද බොහෝ විවිධත්වයකින් යුතු වේ. සාමාන්‍යයෙන් පවතින්නේ, තැඹිලි, කළු හෝ සුදු/ක්‍රීම් වර්ණයන්ය.

පොමරේනියන්වරුන්හට ඝනකම් ද්විත්ව ලෝම වැස්මකි. පොමරේනියන් සුනඛයින් හැඩ කිරීම අමාරු කරුණක් නො වුන ද, මොවුන් බෝ කරන්නන්ගේ උපදෙස නම් දිනපතා මෙම ලෝම වැස්ම හොඳින් නඩත්තු කළ යුතු බවයි. මක්නිසා ද යත් ලෝම වැස්මේ ඝනකම නිසාත් නිතර ලොම් හැලීමත් නිසාවෙනි. පිටත ලෝම වැස්ම දිගින් වැඩි, කැරලි නො ගැසුණු රළු ස්වභාවයකින් යුක්ත වන අතර අභ්‍යන්තර වැස්ම කෙටි, සිනිදු හා ඝනකම් වේ. අභ්‍යන්තර ලෝම ස්ථරය වසර දෙකකට වරක් අලුත් වන අතර මෙසේ ලොම් ඉවත් වන කාලයේ දී ඉතා පහසුවෙන් ලොම් පටලැවීමට හා ගැටගැසීමට ලක් වේ. 

පොමරේනියන් දෙදෙනෙකුගෙන් යුතු  යුගලයක් "පෆ්" ලෙස හඳුන්වන අතර එයට වඩා වැඩි පිරිසක් (තුන් දෙනෙක් හෝ ඊට වඩා) "ටෆ්ට්ස්" ලෙස හඳුන්වයි.

## ස්වභාවය
පොමරේනියන්වරු සාමාන්‍යයෙන් ඉතාමත් මිත්‍රශීලි සහ සජීවීසුනඛ වර්ගයකි. ඔවුන් තමන්ගේ ස්වාමියා සමග නිරන්තරයෙන් රැඳී සිටීමට දැඩි ඇල්මක් දක්වන අතර ස්වාමියාට ආරක්ෂකයෙකු ලෙස ක්‍රියාකරයි. මොවුන් තම ස්වාමියා සමඟ ඉතා ඉක්මනින් හා තදින් බැඳෙන අතර තනිව වාසයට පුහුණු නොකළහොත් ස්වාමියාගෙන් වෙන්වීමෙන් සාංකාවට පත්වේ. Pපොමරේනියන්වරු ඉතා පරීක්ෂාකාරීසහ තමන් අවට සිදුවන වෙනස්කම් පිළිබඳව විපරමින් පසුවේ. තමාට සංවේදනය වන නව උත්තෙජයන් වෙත බිරීමත් එය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය කරගැනීමෙන් ඕනෑම අවස්ථාවකදී යහමින් බිරීමටත් ඔවුන් යුහුසුළු වේ. තමා සන්තක ප්‍රදේශය රැකගැනීම කෙරෙහි යම්තාක් දුරට උනන්දු වන නමුත් පිටතින් ඇසෙන ඕනෑම හඬක් කෙරෙහි බුරයි.

## සෞඛ්‍යය 
### සමස්ත වශයෙන් සෞඛ්‍යය
පොමරේනියන් කෙනෙකුගේ අපේක්ෂිත ආයු කාලය වසර 12 - 15 අතර වේ. හොඳ අහාර රටාවක් හිමි, ව්‍යායාම සහිතව හොඳින් වැඩුනු සුනඛයකු හොඳ සෞඛ්‍යයකට හිමිකම් කියයි. හොඳින් පිළිවෙළ කරන ලද නිරෝගිමත් පෝමරේනියන් සුනඛයකු ප්‍රාණවත් සත්වයෙකි. මෙම වර්ගය හට ද අනෙකුත් බොහෝ සුනඛ වර්ගවලට මෙන්ම සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇති වන අතර ඔවුන්ගේ අඩු බර සහිත දේහය නිසා ඇතිවන 'හිප් ඩිස්ප්ලේසියා' hip dysplasia තත්වය බොහෝවිට ඔවුන්ට විශේෂ වෙයි. සමහරෙක් සෞඛ්‍යය ගැටළු ඇතිවීමට ඔවුන්ගේ සිරුරේ, දත්, කන් හා ඇස් වල පිරිසිදු බව කෙරෙහි ඇති අඩු අවධානය හේතු වේ. පිරිසිදුබව හා දිනපතා චර්යාරටාවන්ගෙන් ඉහත කී බොහෝ ගැටළු මගහරවා ගත හැකිය.

### පොදු ගැටළු
පුල්ලි සහිත සුනඛ විශේෂ අතර සරල හා උග්ර බිහිරි බව, ඇසේ අභ්යහන්තර තරල පීඩනය වැඩි වීම, ඇසේ ඇතිවන ඇමට්රෝකපියා තත්වය, මයික්රෝෆ්තැල්මියාව සහ කොලොබෝමා යන රෝගී තත්ව දක්නට ලැබේ. දෙමවුපියන් ද පුල්ලි සහිත වන විශේෂ වලට අයත් වර්ග නම් අස්ථි අශ්රි්ත, හෘදය අශ්රිමත හා ප්රීජනක පද්ධතියේ රෝගී තත්වයන් ද ඇති විය හැක.

පොමරේනියන් වර්ගය අතර දක්නට ලැබෙන තවත් සෞඛ්යයය ගැටලුවක් නම් 'ලක්සේටින්ග් පැටෙල්ලා'Luxating patella  තත්වයයි. විකෘති තත්වයක් නිසා හෝ බාහිරව සිදුවූ බලපෑමක් නිසා, පැටෙල්ලාව (දනිස් කටුව)patellar නිවැරදි පිහිටීමේ රැඳී සිටීම සඳහා අස්ථියේ ඇති කට්ටය (නෙරීම) නොපිහිටීම හෝ එය පටු වීම නිසා පැටෙල්ලාව නියමිත පිහිටීමෙන්  පිටතට පැනීම මෙම රෝගී තත්වයේදී සිදුවේ. මේ හේතුවෙන් පාදය පොළොවෙන් ඉහල පිහිටන අවස්ථාවේ දී ගාත්රිය සිරවීමකට ලක්වේ. එබැවින් පේශීන් ආතතියට ලක්වී ඇති විට දණහිස් කටුව එහි නිවැරදි පිහිටීම වෙත නැවත පත්වීමට අපොහොසත් වෙයි. ගාත්රාල අස්ථි දාර වලින් දණහිස් කටුව ලිස්සා යාමේදී ඇතිවන මුල් වේදනාව පමණක් දැනෙන අතර එම විසන්දිවීමෙන් පසු ද්වීතික වේදනාවක් සුනඛයාට ඇති නොවේ.

පොමරෙනියන් සුනඛයින්ගේ නිතර ඇතිවන රොගී තත්වයක්වන ඇලෝපීසියා තත්වය (මුඩුබව) සහ හ්යිපර්පිග්මන්ටේෂන් තත්වය (සම දුර්වර්ණ වීම) යන තත්වයන්ගේ සංයෝජනයක් ලෙස පොදුවේ හඳුන්වනු ලබන "සම කලුවීමේ රෝගය" දක්නට ලැබේ. ලොමීය කබාය, සුඩො කුශින්ග්'ස් රෝගය හෝ උග්රල ලෝම හැලියමේ සින්ඩ්රෝලමය යන අනෙකුත් නම් වලින්ද මෙම රෝගී තත්වය හඳුන්වනු ලබයි. මෙම තත්වය පිරිමි පොමරෙනියන් සුනඛයින්ට වැඩි වශයෙන් බලපානු ලබන අතර ප්රගවෙනිගතවිමේ වැඩි අවකාශයක් ද දැකිය හැක. මෙහිදී සත්වයාගේ එක් වෘෂණ කෝෂ ග්රකන්ථියක් හෝ දෙකම වෘෂණ කෝෂය

මෙම වර්ගයට එම නම ලැබී ඇත්තේ උතුරු පෝලන්තයයේ සහ නැගෙනහිර ජර්මනියේ අතර ඇති බොල්ටික් මුහුඳුබඩ ඇති පොමරේනියා(Pomerania) නම් ප්‍රදේශය හෙතුකොට ගෙනි. පොමරේනියන් වර්ගයේ ජන්ම ප්‍රදේශය මෙය නොවුනද, මුහුම් කිරීමෙන් නියම වර්ගයේ පොමරේනියන් සුනඛයින් බිහිකිරීම සඳහා මෙම ප්‍රදේශය කීර්තියක් ලබා තිබුණි. කෙසේ නමුත් මොවුන් එක්සත් රාජධානියට හඳුන්වාදෙන තෙක් මෙම විශෙෂය ගැන ප්‍රමාණවත් වාර්ථාකරණයක් ගැන සඳහන් නොවේ.

1769 දී තෝමස් පෙනන්ට්(Thomas Pennant)ගේ "ස්කොට්ලන්තයේ චාරිකවක්  "(*A Tour in Scotland*) නම් කෘතියේ එංගලන්තයෙන් පැමිණි සත්ව වෙළෙන්දෙකු විසින් අතිදැඩි කල පොමරේනියන් මුහුම් වු බලු පැටවෙකු හා වෘකයකුWolf ගැනද සඳහනක් වෙයි.

[[Image:Mr and Mrs William Hallett.jpg|upright|thumb|left|alt="ස්ත්‍රියක සහ පිරිමියෙකු ඔවුන්ගේ සුදු පැහැති සුනඛයාද සමඟින්,කැලෑ ප්‍රදේශයක ඇවිදිමින් සිටී.ස්ත්‍රිය 18වන සියවසට අයත් සුදු පැහැති ගවුමකින් සහ කළු තොප්පියකින් සැරසී සිටින අතර, පිරිමි පුද්ගලයා,කළු ඇඳුමකින් සහ සුදු මේස් වලින් සැරසී සිටී." |1785 වසරට අයත්, *ශ්‍රීමත් තෝමස් ගේන්ස්බරෝ* (Thomas Gainsborough) විසින් කරන ලද මෙම සිතුවම, විලියම් හොලට්(William Hallett) මහත්මා සහ මහත්මිය,නිරූපණය කෙරේ. පැරණි ගති ලක්ෂණ සහිත,පොමරේනියන් වර්ගයේ විශාල සුනඛයාද වේ.]]

මෙම වර්ගයේ විකාශනය සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය පවුලේ(British Royal Family) සාමජිකයින් දෙදෙනෙකුගේ දායකත්වය බලපා තිබේ. 1767 දී චාර්ලට් රැජින(Queen Charlotte), එංගලන්තයේ තුන්වන ජොර්ජ් රජුගේ(George III of England) බ්සව(Queen-consort), විසින් පොමරේනියන් බලුපැටවුන් දෙදෙනෙකු එංගලන්තයට ගෙන එන ලදී. "ෆීබී"("Phoebe") සහ "ම(ර්)කරි"("Mercury") නම් වූ මෙම සුනඛයින් දෙදෙනා, ශ්‍රීමත් තෝමස් ගේන්ස්බරෝ(Sir Thomas Gainsborough)ගේ සිතුවමක නිරූපණය වී ඇත.මෙම සිතුවමේ නිරූපණය වන සුනඛයා, නූතන විශේෂ වලට වඩා ප්‍රමාණයෙන් විශාලත්වයක් සහ වාර්තා අනුව බර රාත්තල් 30-50 (කි.ග්‍රැ 14-23) වන අතර, නූතන විශේෂ මෙන්ම ඝනව වැඩුනු ලෝම වැස්ම, කන් හා කැරලි ගැසී පසුපසට යොමුවූ වලිගයෙන්  සමන්විතය.ඇයට අමතරව අනෙකුත් රාජකීයයන් ලෙස ප්‍රංශයේ පළමු නැපොලියන්ගේ(Napoleon I of France) සහ එංගලන්තයේ හතර වැනි ජොර්ජ්(George IV of England) රජුගේ බිරිඳ වු ජොසෆින් ඩෙ බෙවුහර්නයිස්(Joséphine de Beauharnais) ද පොමරේනියන් සුනඛයින් ඇතිකරන ලදී.

1891 එංගලන්තයේ දී ප්‍රථම අභිජනක සංගමය පිහිටුවීමෙන් කෙටි කලකට පසු පළමුවරට සුනඛ අභිජනනය සඳහා ලිඛිත සම්මත පිහිටුවා ගනු ලැබීය. මෙම සම්මත වලට අනුව බිහිකරන ලද පළමු සුනඛ සාමාජිකයා 1898 දී ඇමෙරිකාවේදී, ඇමෙරිකානු සුනඛ සමාජයේ(American Kennel Club(AKC))හි ලියාපදිංචි කරන ලද අතර, එය 1900 පිලිගැනීමට ලක්විය.

වෙස්ට්මිනිස්ටර් සුනඛ සමාජය(Westminster Kennel Club) මගින් පවත්වන සුනඛ තරඟය පලමු වරට පොමරේනියන් වර්ගයේ සුනඛයකු විසින් ජයග්‍රහනය කරනු ලබන්නේ 1926  දී ය.එම තරඟයේදී කුඩා සුනඛ කාණ්ඩයෙන් ග්ලෙන් රොස් ෆ්ලැශර්වේ සුරතල් සුනඛ(Toy Group)ජයග්‍රහනය කරනු ලබයි

1998 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන සම්මතයන්ට අනුව, ලෝකයේ බ්සුනඛයන් පිලිබඳ වූ සංවිධානය(Fédération Cynologique Internationale) මගින්, ජර්මන් ස්පිට්ස් සහ කීශොන්ඩ්(Keeshond) සම්මතයන්ට, පොමරේනියන් වර්ගයද අන්තර්ගත කරයි. එම සම්මතයන්ට අනුකූලව ස්පිට්ස් වර්ගයේ මුහුම් පැටවුන් සිත් බැඳගන්නා සුලු ආවේණික ලක්ෂණ වලින් සහ නොහික්මුනු දඟකාර ගතියකින් යුතු වේ.​"

නමුත්, පොමරේනියන් සුනඛයින් එංගලන්තයේ අග්‍රස්ථානයේ සිටින සුනඛ වර්ග 20තුල, 2007 හෝ 2008 වර්ෂවල ඇතුලත් නොවේ. ඕස්ට්‍රේලියාව තුල සුනඛයින්ගේ ගහණය 1986 සිටම අඩුවිය.ඕස්ට්‍රේලියනු ජාතික සුනඛ සභාවේ Australian National Kennel Council ලියාපදිංචි වූ සංඛ්‍යාව 1986 දී උපරිමය 1128 ලෙසින් ද, එය 2008 වන විට 577 ක් දක්වා ද අඩු වී ඇත. කෙසේ වෙතත් 2004 වසරට, ලියාපදිංචිවූ සංඛාව 491, සාපේක්ෂව වර්ධනයකි.

file:Aidi_mai2009_lamieux.jpg
file:Pipin Pomeranian.jpg|සුදු පැහැති පොමරේනියන් බලු පැටවෙක්. (වයස: මාස 3කි.)
file:01Particolor_Pomeranian_Dog_Show.jpg
file:AKC_Pomeranian_Dog_Show_2011.jpg
File:Dogs_diningrm_photoshoot_048.jpg

## මේ ලිපිත් බලන්න 
* සහායක සුනඛ
* සහායක සුනඛ කණ්ඩායම
* ඔඩොක්කු සුනඛ

## මූලාශ්‍ර
## වැඩිදුර කියවීමට
*
*

## බාහිර සබැඳුම් 
* AKCප්‍රමිතිය පොමරේනියන් 
* විවෘත යෝජනා නිර්දේශකය(Open Directory Project) තුල පොමරේනියන්  

ප්‍රවර්ගය:සුනඛ වංශ
ප්‍රවර්ගය:සහායක සුනඛ
ප්‍රවර්ගය:ජර්මනියේ උපතලද සුනඛ වංශ
ප්‍රවර්ගය:පර්සියාවේ උපතලද සුනඛ වංශ