යි ගෘහය

**යි ගෘහය**, හෙවත් **කොරියානු අධිරාජ්‍ය ගෘහය** හෙවත් **ජොන්ජු යි වංශය** යනුවෙන් හඳන්වන්නේ ජොසොන් සහ කොරියානු අධිරාජ්‍යයේ රාජකීය ගෘහයයි. මෙය ජොසොන්හි ආදිකර්තෘ වන යි සොං-ග්යේ හෙවත් මරණාපරව තේජෝ ("උසස්ම ආදිතමයා") රජුගෙන් පැවතෙන්නකි. කොරියානු අධිරාජ්‍යයේ (1897-1910) අධිරාජ්‍ය පවුල ඇතුළුව ඔහුගෙන් පැවතෙන සියල්ලන් ජොන්ජු යි වංශයට අයත් යැයි සැලකේ.

1910 ජපන්-කොරියා ගිවිසුම මගින් කොරියානු අර්ධද්වීපය ජපන් අධිරාජ්‍යයට ඈඳාගැනීමත් සමග, යි වංශයේ ඇතැම් සාමාජිකයන් ජපන් අධිරාජ්‍ය ගෘහය වෙත ඇතුළත් කරගැනුණු අතර 1947 වන තෙක්ම ඔවුන් ජපන් රජයේ රදළ පිරිසක් ලෙස සැලකිණි. ජපන් ව්‍යවස්ථාව ප්‍රකාශයට පත්කිරීමෙන් පසු, රාජකීයයන් ලෙස ඔවුන්ගේ තත්ත්වය කිසිදු රටක් විසින් පිළිනොගැණිනි. කෙසේනමුත්, දකුණු කොරියානු මාධ්‍ය වරින්වර ඔවුන් කෙරෙහි උනන්දු වන්නට විය. මෙය සිදු වූයේ 2005 ජූලි මස රාජකීය නිවසේ හිටපු ප්‍රධානී යි ගුගේ අවමංගල්‍යයත් සමගයි.

වර්තමානය වන විට, අපේක්ෂකයන් තිදෙනකු සිහසුනට උරුමකම් කියති. යි ගෘහයේ සාමාජිකයන්ගේ තීරණය අනුව උයි කුමරුගේ නවවන පුත්‍රයාගේ පුත් යි වොන්, මරණාපරව ගුගේ හදාගත් පුත්‍රයා‍ ලෙස නම්කොට ගෘහයේ නාමික ප්‍රධානියා ලෙස පත් කිරීමට තීරණය කරන ලදී. 2006දී ඇතැම් සාමාජිකයන් විසින් ඔහුගේ නැන්දණිය සහ උයි කුමරුගේ දෙවන වැඩිමහල් දියණිය වූ යි හේ-වොන් අධිරාජිනිය ලෙස නම්කරන ලදී. උයි කුමරුගේ තවත් පුත්‍රයකු වූ අධිරාජ්‍ය ප්‍රතිෂ්ඨාපන නිදහස් සංවිධානයක නායකයකු වන යි සොක් ද උරුමකරුවකු ලෙස සැලකෙයි.  මෙම වංශයේ තවත් උරුමකරුවකු එක්සත් ජනපදය වෙත සංක්‍රමණය වී කැලිෆෝනියාවේ අර්වින් කොලීජියට ඇතුළත් වී සිටින බව පැවසෙයි.

## ඉතිහාසය 
19වන සියවසේ චීනය සහ ජපානය අතර නොසන්සුන්භාවයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පළමු චීන-ජපන් යුද්ධය ඇති විය. මෙම යුද්ධයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් සිදු වූයේ කොරියානු අර්ධද්වීපය තුළ ය. මෙයිජි ප්‍රතිෂ්ඨාපනයෙන් පසු බටහිර යුධ තාක්ෂණය අත්කරගනිමින් ජපානය 1876 ජපන්-කොරියා ගිවිසුම අත්සන් කරන ලෙස ජොසොන් රාජ්‍යයට බලකළේ ය. මත්ස්‍යයින්, යපස්, සහ ස්වභාවික සම්පත් සොයන මුවාවෙන් ජපානය ක්‍රමයෙන් කොරියානු භූමිය අත්පත් කරගත්තේ ය. නැගෙනහිර ආසියාවේ ජපන් අධිරාජ්‍යයේ ව්‍යාප්තිය සනිටුහන් කරමින් ජපානය කොරියානු අර්ධද්වීපය තුළ ශක්තිමත් ආර්ථිකයක් ගොඩනැගී ය.

1894 යුද්ධයේ දී, චීනය පරාජය වීමත් සමග අත්සන් කෙරුණු ෂිමොනොසෙකි ගිවිසුම මගින් නිල වශයෙන් කොරියාව චීනයෙන් නිදහස් විය. මෙම ගිවිසුම මගින් කොරියානු දේශපාලනය කෙරෙහි ඍජුවම ජපන් පාලනය බලපෑවේ ය. 1894දී මහා බලවතුන්ගේ පීඩාවන් මධ්‍යයේ ජාතික ඒකාබද්ධතාව යළි ගොඩනැගිය යුතු බව වටහාගත් ජොසොන් රාජසභාව කොරියානු අධිරාජ්‍යය ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. කොරියාවේ නිදහස දිනාගැනීමට චීන අධිරාජයන් හා සම තත්ත්වයට පත්වෙමින් ගෝජොං රජු ‘අධිරාජයා’ යන නාමය ආරූඪ කරගත්තේ ය. මීට අමතරව ජපානයෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා යුධ තාක්ෂණය සවිබල ගැන්වීමට රුසියාව වැනි වෙනත් බලවතුන්ගෙන් සහාය ලබාගන්නා ලදී. න්‍යායාත්මකව, රාජ්‍යයේ නාමය වෙනස් කරගැනීමත් සමග 1894 වර්ෂය ජොසොන් යුගයේ අවසානය සනිටුහන් කරයි. නමුත් ජපානය විසින් අහෝසි කරන තෙක්ම රාජවංශය දිගටම පැවතිණි. උදාහරණයක් ලෙස ජපානයට තර්ජනයක් ලෙස සැලකුණු නිසා 1895දී ජපන් සෙන්පති මියුරා ගොරෝගේ මූලිකත්වයෙන් අධිරාජයාගේ බිසව වූ මින් අගබිසව ඝාතනය කිරීම දැක්විය හැක.

1910දී, ජපානය විසින් කොරියානු අර්ධද්වීපය ඈඳා ගැනීමත් සමග යි ගෘහයේ පාලනය අවසන් විය. ආතර් වරායේ සටනින් රුසියානු නාවික හමුදා පරාජයට පත්වීමත් සමග (මෙහි දී රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ නාවික හමුදාව අනපේක්ෂිත ප්‍රහාරයක් මගින් පරාජයට පත්කෙරිණි) කොරියාවේ ආරක්ෂාව ක්‍රමයෙන් දුර්වල වන්නට විය. දකුණින් අබිං යුද්ධ නිසා චීනයෙන් එල්ල වූ බලපෑම් මෙන්ම, උතුරින් ජපන් නාවික හමුදාවලින් එල්ල වූ ප්‍රහාර ඉහළ යාම හේතුවෙන් යුරෝපීයයන්ට උතුරු චීනයේ වෙළඳාමට පිවිසිය හැකි සන්ධිස්ථානයක් ලෙස ජපන්නු කොරියාව දකින්නට වූහ. මේ වන විට දකුණු චීනයේ මැකාවු සහ හොං කොං පිළිවෙලින් පෘතුගීසි සහ ඉංග්‍රීසි වෙළඳ කලාපයන් ලෙස පැවතිණි.

### යටත් විජිත පාලනය (1910–1945)
පක්ෂ-විපක්ෂ යුධ ව්‍යාපාර මාලාවකින් පසුව, 1905දී ජපානය විසින් රුසියානු නාවික බලකාය පලවා හරින ලදී. (බලන්න රුසියානු-ජපන් යුද්ධය). චීන සහ රුසියානු නාවික බලඇණි කොරියාව ඍජු ආක්‍රමණවලින් ආරක්ෂා කළේ ය. නමුත් රුසියානු හමුදාවේ මෙම පරාජයත් සමග, උතුරු චීනය සහ කොරියාව තෙක් බලය පැතිරවීමට ජපානයට හැකි විය.

1895දී ජපනුන් විසින් ගෝජොං රජුට සිහසුන අත්හැරීමට බල කොට ඔහුගේ අගබිසව ඝාතනය කිරීමෙන් පසු කොරියාව ජපානයේ ආරක්ෂක රාජ්‍යයක් බවට පත් විය. 1910දී ජපානය විසින් කොරියාව ඈඳා ගැනීමෙන් පසු කොරියාව ජපන් අධිරාජ්‍යයේ යටත් විජිතයක් බවට පත් විය. 2012 සැප්තැම්බර් මස, ඇය 82වන වියේ පසු වූ අතර, ඇයව හඳුන්වා ඇත්තේ "කොරියානු රාජමාලිගයේ අවසාන සාමාජිකයන් අතුරින් අයෙකි".

## හඳුනාගත් වර්තමාන පැවතෙන්නන්
යි චුං (1936දී උපන්) යනු ගෝජොං අධිරාජයාගේ පෙළපතේ පිරිමි උරුමකරුවායි. ඔහුගේ වැඩිමහල් පුත් යි වු උන්හ්යොංගුංහි සිව්වන අධිපතියා ලෙස "හ්‍යුං කුමරු" යන නාමය උරුමකර ගත්තේ ය. යි වුගේ බිරිඳ වූ චන්ජු කුමරිය, ජොසොන්හි චොල්ජොං රජුගේ බෑනා වූ පාක් යොංහ්යෝ වංශාධිපතියාගේ මිණිපිරියයි.

නවවන වියේ දී, හ්‍යුං කුමරු සිය පියා හිරෝෂිමා පරමාණු බෝම්බයෙන් මියගිය පසු උන්හ්යොංගුං උරුමකර ගත්තේ ය. ගෝජොං අධිරාජයා උපත ලැබූයේ උන්හ්යොංගුං තුළයි. 1947දී, හ්‍යුංගේ පියාගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ ගුන් කුමරු (''මොමොයාමා කෙන්'ඉචි'') ජපන් පුරවැසිභාවය ලබාගත්තේ ය. මෙම පුරවැසිභාව වෙනස හේතුවෙන් චුං කුමරු සිය මුත්තණුවන් වූ 1955දී මියගිය කං කුමරුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස තේරිණි. 1991දී, සිය මවගේ මරණින් පසු චුං කුමරු සෝල් නාගරික රජයේ පැවති සිය පාරම්පරික නිවස වූ උන්හ්යොංගුං වෙත පැමිණියේ ය.

වර්තමානය වන විට, පුරුෂ ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය සැලකූ විට රාජකීය පවුලේ වංශාවලික ප්‍රධානියා චුං කුමරු ය. කෙසේනමුත්, රාජකීය පවුලේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් ඔහුගේ ඥාතීන් දෙදෙනකු වන වොන් කුමරු (කං කුමරුගේ නවවන පුත්‍රයාගේ පුතු; පළමු ඥාති සොහොයුරෙකි) සහ හේවොන් කුමරිය (වොන් කුමරුගේ නැන්දණිය, කං කුමරුගේ දෙවන වැඩිමහල් දියණිය) අතර පවතින අරගලය සඳහා ඔහු ක්‍රියාකාරීව සහභාගී නොවේ. 2005 ජූලි 16 දින, යි ගු හෙවත් හොඉයුන් කුමරුගේ මරණයත් සමග, කොරියානු රාජකීය පවුල් සංවිධානය මගින් 2006 සැප්තැම්බර් 29 දින සංකේතාත්මකව හේවොන් කුමරිය සිංහාසනාරූඪ කරවන ලදී. මේ සඳහා ජොසොන් රාජවංශයෙන් පැවතෙන්නන් දොළොස් දෙනකු පමණ සහභාගී වී ඇත. ඇය කොරියාවේ අධිරාජිනිය යන නාමය දරන අතර, සිය සිංහාසනාරූඪ උත්සවයේ දී රාජකීය ගෘහය යළි ස්ථාපනය කරන බවට නිවේදනය කළා ය. කෙසේනමුත් මෙම පෞද්ගලික සිංහාසනාරූඪයට දකුණු කොරියානු ජනරජයේ සහයෝගය හිමි වී නැත.

## පදවි නාමය
වර්තමානයේ, කොරියානු රාජකීය නිවසේ ප්‍රධානියාට කොරියානු ජනරජයෙන් නිල පිළිගැනීමක් හිමි නොවේ. එසේනමුත්, මෑතක පැවති සිංහාසනාරූඪයේ දී හේවොන් කුමරිය විසින් කොරියාවේ අධිරාජිනිය ලෙස "අධිරාජ උත්තමාවිය" වැනි විරුද නාමයක් ආරූඪ කොටගෙන ඇත. කෙසේනමුත්, පුරුෂ ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය අනුව සැලකූ විට රාජකීය නිවසේ ප්‍රධානියා චුං කුමරුයි.

## යි ගෘහයේ පවුල් ගස
– – – – – – - මෙම කඩඉරි මගින් හදාගත් දරුවන් බව පෙන්වයි

{{chart|border=1| | | | | | | | | | | | | Jac | | | | | | | | | | | | | |
 | | |Jac=යි ජාචුන්{1315 – 1360}}}

## 1910 සිට කොරියානු කිරුළ
*කොරියාවේ සුන්ජොං අධිරාජයා (1910–1926)
*කිරුළහිමි උන් කුමරු (1926–1970)
*ගු කුමරු, හෝඉයුන් අධිරාජ්‍ය කුමරු (1970–2005)
*යි වොන්, යි සොක් හා යි චුං කුමාරවරුන් සහ යි හේ-වොන් කුමරිය අතර අරගලය (2005–වර්තමානය)

|-

## සටහන්