open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shunt එකක් දැමිම

## ශන්ට් එකක් යනු කුමක් ද? 
ශන්ට් එකක් කියන්නෙ මොලයේ තරල එකතුවෙලා තියන කුටීර ( [1] ) වල පීඩනය අඩුකරන්න එම තරල පිටතට ඩ්‍රේන් වෙන්න අරින එක. ප්‍රධානව කරන්නෙ බඩේ පෙරිටෝනියල් කැවිටි කියන අවකාශයට යවන එක. Ventricular- Peritoneal Shunt කියන්නේ ඒකට.  

මේක සරල භාශාවෙන් කියනවා නම් බටයක් ගහලා පීඩනය අඩු කරනවා වගේ වැඩක් කරන්නේ. පෙරිටෝනියල් කැවිටි එකේ ගොඩක් ඉඩ තියන නිසා ඒක ඇතුලේ පීඩනය වැඩි වෙන්නෙ නෑ. අනික එතනිනුත් ඒවා උරා ගෙන මූත්‍රා මාර්ගෙන් පිට කරන්න පුලුවන්.  

## ශන්ට් එකක් භාවිතයේදි ඇතිවන සන්කුලතා මොනව ද? 
ප්‍රධානව වෙන්න පුලුවන් ප්‍රශ්නෙ තමයි  ශන්ට් එක වැඩ නොකරන එක. ඒ කියන්නේ ෆේල්වෙන එක. වැඩිහිටි අයගෙ මේක ෆේල් වෙන රේට් එක සාම්න්‍යයෙන් 15% ක් විතර වෙනවා. ඒ කියන්නෙ 100කගෙ දැම්මොත් 15කගෙ ෆේල් වෙනවා. ෆේල් වෙන්න ගත වෙන මධ්‍යනය කාලය සාම්නයෙන් දවස් 150ක් වෙනවා. ඒ කියන්නෙ ෆේල් වෙන එහෙම වෙන්නෙ බහුතරයකගෙ මුල්දින 150 අතුලෙ. මෙහෙම ෆේල් වෙන්න චාන්ස් එක වැඩි අය හඳුනාගෙන තියනවා. වයසින් වැඩි අය, GCS 13 ට අඩු අය ( සිහිය ගොඩක් අඩු අය) , වැඩි කාලයක් රෝහලේ ඉන්න අය, පිලිකාවක් හෝ ගෙඩියක් නම් එය තිබුන ස්ථානය Ventricals  වලට කිට්ටුව නම් ෆේල් වෙන්න චාන්ස් වැඩියි. ( මේ සම්බන්ධයෙන් රිසර්ච් අඩුයි) තව එකක් තමා විෂබීජ යෑම නිසා ආසාදන ඇතිවීම (Infection ). ප්‍රධානව විෂබීජ යන්නෙ හමේ තියන ඒවා. වැඩිපුරම ෂන්ට් එක දාපු අලුත හෝ ෂන්ට් එකෙන් නැවත ටැප් එකක් දාලා ඩ්‍රේන් කරන කිට්ටුව. දාපු අලුත එහෙම වෙන්නෙ මුල් මාස තුන - හය අතර. තව විෂබීජ යන්න පුලුවන් ක්‍රමයක් තමයි බඩෙන් ( පෙරිටෝනි එකෙන් යන්න පුලුවන් විෂබීජ)  මේක ටිකක් කලාතුරකින් වුනත් ගොඩක් අමාරු වෙන්න පුලුවන්.  

තව වෙන්න පුලුවන් දෙකක් තමා ඕනෑවට වඩා ඩ්‍රේන් වීම සහ අඩුවෙන් ඩ්‍රේන් වීම. ඕනෑවට වඩා උනොත් මොලය  හා මොලය කවර් කරන මෙනින්ජි පටල හිස් කබලෙන් ඇකිලිලා ඔලුව රදයක් එන්න පුලුවන්. මේ ඔලුව රදය හාන්සි වුනාම අඩු වෙන රදයක්. අඩුවෙන් ඩ්‍රේන් වුනොත් මොලයේ තරලය වැඩිවෙලා පීඩනය වැඩි වෙන්න පුලුවන්. මේකෙට් එන්නෙ හිස රදයක් තමයි. නමුත් මේකෙදි හාන්සිවෙනකොට කහිනකොට රදය වැඩි වෙන්න ඕනෙ. තව මොලයේ මෙනින්ජිපටල( එහෙම ලේයර් තුනක් තියනවා)  අතර තියන ලේ නහර වලට හානිවෙන්න පුලුවන්. එහෙම වෙලා ඒ පටල අතර ලේ කැටි හැදෙන්න පුලුවන්. (Epidural, Subdural Haematoma) මේවාට ශල්‍ය කර්ම කරලා ප්‍රතිකාර පුලුවන්.

## සුසුම්නා තරලයේ තෙරපුම 
[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Lateral_ventricles#/media/File:Interventricularforamina.jpg
බෝසෝන තාරකා

**බොසෝන තාරකාවක්** යනු බෝසෝන ලෙස හඳුන්වන අංශු වලින් සෑදූ උපකල්පිත තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තුවකි (සාම්ප්රදායික තරු ෆර්මියෝන් (fermion) වලින් සෑදී ඇත).

## ආශ්‍රිත
* බෝසෝන
* කළු කුහර
බෝසෝන

]]

**බොසෝනයක්** () යනු ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවට අනුව Bose–Einstein statistics අනුගමනය කරන අංශුවක් වේ.බෝසෝන භෞතික ශක්තීන් සම්ප්‍රේෂක ලෙස ක්‍රියාකළ මූලික අංශු වර්ගයයි.

## ආශ්‍රිත
* හිග්ස් බොසෝනය
* බෝසෝන තාරකා
චෙං අධිරාජිනිය (සොං රාජවංශය)

**චෙං අධිරාජිනිය** (1079-1131) යනු සොංහි හුයිෂොං අධිරාජයාගේ වල්ලභ අධිරාජිනියයි.

## අධිරාජකීය දිවිය
චෙං උපත ලැබූයේ කායිෆෙංහි වංශවත් පවුලක ය. ඇය අනාගත සොංහි හුයිෂොං අධිරාජයාගේ නිල මෑණියන් වූ ෂියෑං අධිරාජිනියගේ පරිවාර ස්ත්‍රියක ලෙස කටයුතු කළා ය. හුයිෂොං කුමරකුව සිටි කාලයේ ඔහු අධිරාජකීය මාලිගයෙන් පිටත ජීවත් වූ අතර, නිතරම අධිරාජිනිය බැහැදැකීමට පැමිණියේ ය. අධිරැජිනිය චෙං සහ ඇගේ තවත් එක් ස්ත්‍රියක ඔහු වෙනුවෙන් නැවතී සිටින ලෙස පැවුසවා ය. 1099දී, ෂියෑං අධිරාජිනිය විසින් ඔහුට වං ආර්යාව ආවාහ කරදුන්නා ය. විවාහ තිලිණයක් ලෙස, ෂියෑං අධිරාජිනිය චෙං සමග වං යන නාමයම තිබූ අනෙක් පරිවාර ස්ත්‍රිය ඔහුට ත්‍යාග කළේ උපබිසෝවරුන් ලෙස ය.

 
1100දී, හුයිෂොං සිය සොහොයුරාගෙන් පසු සිහසුනට පත් විය. හුයිෂොං සිය ප්‍රධාන බිසව වූ වං අධිරාජිනියට එතරම් සමීප වූයේ නැත. චෙං ඔහුගේ ප්‍රසාදය හිමි කරගැනීමට වං බිසව සමග තරගවැදුණා ය. චෙං ඉගෙනීමෙහි ලැදි වූ අතර, සංගීතයට නිපුණත්වයක් දැක්වූවා ය. හුයිෂොංගේ ප්‍රියතාව ලද තවත් ස්ත්‍රීන් විය. මේ අතර වෙයි සහ ක්වායි බිසෝවරුන්, දෙං බිසවගේ සේවිකාවන් සහ ලියු මිංඩා බිසව ද විය. කෙසේනමුත්, චෙං ඔවුන් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පසුවූ බවට වාර්තා හමු නොවේ. රූමත්, දක්ෂ නර්තන ශිල්පිනියක සහ ගායිකාවක යැයි පැවසෙන චෙං අධිරාජයාට පිනවීමට සහ වර්ණනා කිරීමට විශේෂ දක්ෂතාවක් දැක්වූවා ය.  1102දී, හුයිෂොං විසින් චෙංව යහපත් බිසව නම් ශ්‍රේණියට උසස් කළේ ය.

1110දී, එනම් වං අධිරාජිනියගේ මරණින් වර්ෂ දෙකකට පසු, හුයිෂොං විසින් චෙංට අධිරාජිනිය පදවිය පිරිනමන ලදී. ඇයව එම පදවියට උසස් කිරීම තරමක් මතභේදාත්මක වූයේ සාමාන්‍යයෙන් අධිරාජිනියන් යුධ හෝ නිලධාරී පවුල්වල සාමාජිකයින් මිස හිටපු සේවිකාවන් නොවූ හෙයිනි. චෙං අධිරාජිනියගේ බලපෑමට ද එතරම් මනාපයක් හිමි නොවී ය.

## පිටුවහල් දිවිය
හුයිෂොං අධිරාජයා 1126දී සිහසුන අත්හැරියේ සිය පුත්‍රයා වූ ක්වින්සොං අධිරාජයාව සිහසුනට පත් කිරීමටයි. ජින්–සොං යුද්ධ සමයේ 1127දී, කායිෆෙං අගනුවර ජුර්චෙන්වරුන්ගේ ග්‍රහණයට නතු විය. ක්වින්සොං අධිරාජයාව ධුරයෙන් පහකෙරිණි. ඔහුව සිරකරුවකු ලෙස මැංචූරියාවට ගෙන යන ලද්දේ හුයිෂොං අධිරාජයා සහ රාජ මාලිගයේ බොහෝ දෙනකු ද සමගයි. මෙම සිදුවීම වර්තමානයේ ජිංකං සිද්ධිය ලෙස හඳුන්වයි. අල්ලාගැනුණු බිසෝවරුන්, උපබිසෝවරුන් සහ මාලිග ස්ත්‍රීන් ජුර්චෙන්වරුන් අතර බෙදාහැරිණි. ජුර්චෙන්වරුන් විසින් චෙං අධිරාජිනිය ඇතුළු හුයිෂොංගේ බිසෝවරුන් පස්දෙනකුට බිරියන් ලෙස ඔහු සමග පිටුවහල් දිවිය ගතකළ හැකි බව දන්වන ලදී. පැට්‍රීෂියා බක්ලේ ආබ්‍රේ පවසන්නේ මේ කාලයේ චෙං අධිරාජිනිය වයස්ගතව සිටි හෙයින් ඇයව යුධ ජයග්‍රහණයේ ත්‍යාගයක් ලෙස සැලකීමට ජුර්චෙන්වරුන් නොපෙළඹුණු බවයි.

## මරණය
1131දී චෙං අධිරාජිනිය මරණයට පත්වූයේ ජුර්චෙන්වරුන් විසින් පිටුවහල් කළ රාජකීය වංශිකයින් රඳවා සිටි හෙයිලොංජියාංහි වුගුඕහි දී ය.

1137දී හුයිෂොං සහ චෙං අධිරාජිනියගේ මරණය ගඔෂොං අධිරාජයාට දැනගන්නට ලැබුණු විට, තදබල ලෙස ප්‍රතිචාර දැක්වූ බැව් පැවසේ. එසේම ඔහු විසින් දීර්ඝ ශෝක කාලයක් ද ප්‍රකාශ කරන ලදී.

## ආශ්‍රේයයන්
### සටහන්
### සඳහන් කළ කෘති
*

ප්‍රවර්ගය:සොං රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ
ප්‍රවර්ගය:සොං හුයිෂොං අධිරාජයා
බිම්බා දේවී හෙවත් යශෝධරා

***බිම්බා දේවී හෙවත් යශෝධරා*** යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ඉදිරියේ දී තිරගත වීමට නියමිත සුනිල් ආරියරත්න විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපටයකි. සිංහල-භාෂා චරිතාපදාන චිත්‍රපටයක් වන මෙය සඳහා පාදක වී ඇත්තේ සිද්ධාර්ථ කුමරුන්ගේ පතිනිය වූ යශෝධරා දේවියගේ කථා පුවතයි.

මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ ඉන්දියානු නළු නිළියන් දෙපළක වන පල්ලවී සුභාෂ් සහ අර්පිත් චෞධරි විසිනි. (මෙය පල්ලවී සුභාෂ්ගේ චිත්‍රපට වෘත්තියේ සිංහල-භාෂා ප්‍රවිෂ්ඨයයි) මෙහි සෙසු චරිත දිනෙත් ද සිල්වා, සංගීතා තෙදානි, අජිත් වීරසිංහ, උදාරි පෙරේරා, හේෂාන් මනුල සහ කමල් දේශප්‍රිය ඇතුළු නළු නිළියන් පිරිසක් විසිනි. මෙය අධ්‍යක්ෂණය කරන්නේ ශ්‍රී ලාංකික චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරයකු වන මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න‍යන් විසිනි.

## චරිත නිරූපණය
* පල්ලවී සුභාෂ්, යශෝදරා දේවිය ලෙස
* අජිත් වීරසිංහ 
* දිනෙත් ද සිල්වා, දේවදත්ත කුමරු ලෙස
* සංගීතා තෙදානි, ප්‍රජාපතී ගෝතමී ලෙස
* උදාරි පෙරේරා, නන්දා කුමරිය ලෙස
* හේෂාන් මනුල, නන්ද කුමරු ලෙස
* ෂම්මු කසුන්, ඡන්න ලෙස
* කමල් දේශප්‍රිය, සුප්‍රබුද්ධ රජු ලෙස
* තුමිඳු දොඩංතැන්න, කාව්‍යක්කාරයා ලෙස
* රුවි ලක්මාලි, රාධිතා ලෙස
* විල්සන් ගුණරත්න, අසිත ලෙස
* ඇනස්ටා ග්‍රේ, උත්තරා ලෙස
* නෙත්සුඛ මුළුතැන්රාළ, රාහුල කුමරුන් ලෙස

## ආශ්‍රේයයන් 
ප්‍රවර්ගය:ඉදිරියෙහි දී නිකුත් කිරීමට නියමිත චිත්‍රපට
ටෑං චීනයේ අධිරාජකීය බිසෝවරු

අධිරාජිනියට අමතරව **ටෑං චීනයේ අධිරාජකීය ‍බිසෝවරු** ශ්‍රේණි අටකට හෝ නවයකට අනුව සංවිධානය වී සිටියහ. "මාලිග නිලධාරීන්" (宮官) ලෙස හැඳින්වුණු නිලධාරීනට විරුද්ධ අයුරින් ඔවුනව, "ඇතුළු නිලධාරීන්" (內官) ලෙස හැඳින්විණි.

662දී, පදවි තාවකාලිකව වෙනස් කෙරුණේ ස්ත්‍රීවාදී සහ නොගැඹුරු ගුණාංග ඉන් අරුත් නොගැන්වෙන සේ ය. මෙම ස්ත්‍රීවාදී වෙනස 670 දොළොස්වන මාසයේ දී යළි ප්‍රතිවර්ත්‍ය කෙරිණි. මෙම අවස්ථා දෙකෙහිම එයට හේතු වූ කරුණු නිල වාර්තාවල පැහැදිළි කොට නොමැත. කෙසේනමුත්, ඇතැම් විද්වතුන් සැකපහළ කරන්නේ මෙය වූ අධිරාජිනිය විසින් ඇගේ සැමියාට කළ යෝජනාවක් බවයි.

පසුකාලීන ඉතිහාසය සඳහා, චීනයේ අධිරාජකීය බිසෝවරුන්ගේ ශ්‍රේණි බලන්න.

## මේවාත් බලන්න
* අගබිසව
* ටෑං රාජවංශය

## ආශ්‍රේයයන් 
* The table is after Wu Jo-shui's "Empress Wu and Proto-Feminist Sentiments in T’ang China," in *Imperial Rulership and Cultural Change in Traditional China*. Seattle: University of Washington press, pp. 77-116.
චූ අධිරාජිනිය (සොං රාජවංශය)

**චූ අධිරාජිනිය** (1102&ndash;1127) යනු සොං රාජවංශයේ චීන අධිරාජිනියකි. ඇය සොංහි ක්වින්සොං අධිරාජයාගේ භාර්යාව වූවා ය.

චූ උපත ලැබූයේ 1102දී කායිෆෙංහි දී ය. 1116දී චූ ක්වින්සොංගේ ප්‍රධාන භාර්යාව ලෙසින් ඔහු සමග විවාහ වූවා ය. 1126දී හුයිෂොං අධිරාජයා සිය පුත්‍රයා වූ ක්වින්සොං අධිරාජයා ලෙස පත් කිරීමේ අරමුණින් සිහසුන අත්හැරී ය. අනතුරුව ඔහුගේ ප්‍රධාන භාර්යාව වූ චූ අධිරාජානිය ලෙසින් අභිෂේක ලැබුවා ය. 

ජින්–සොං යුද්ධ සමයේ 1127දී, කායිෆෙං අගනුවර ජුර්චෙන්වරුන් විසින් යටත් කරගන්නා ලදී. ක්වින්සොං අධිරාජයාව ධුරයෙන් පහකෙරිණි. ඔහු මෙන්ම ඔහුගේ පූර්වප්‍රාප්තිකයා වූ හුයිෂොං අධිරාජයා සහ අධිරාජකීය පවුලේ බොහෝ සාමාජිකයින් ඇතුළු මාලිගවාසීන් 3000කට අධික පිරිසක් අල්ලාගෙන මැංචූරියාව වෙත පිටුවහල් කරන ලදී. මෙම සිදුවීම ජිංකං සිද්ධිය නම් වේ. පළමුව ඔවුන්ව ජුර්චෙන් අගනුවර වෙත රැගෙන යන ලද අතර, පිරිසගෙන් වැඩිදෙනා අතරමග දී මරණයට පත් විය. අල්ලාගැනුණු අධිරාජකීය බිසෝවරුන්, උපබිසෝවරුන්, මාලිග ස්ත්‍රීන් සහ පණ්ඩකයන් වහලුන් ලෙස ජුර්චෙන්වරුන් අතර බෙදාදෙන ලදී. ඇගේ මාමණ්ඩියට ඔහුගේ අධිරාජිනිය ඇතුළු බිසෝවරුන් පස්දෙනකු ළඟ තබා ගැනීමට අවසර හිමිවූයේ යුධ ජයග්‍රහණයේ ස්මරණ ලෙස ඔවුන් භාවිතයට ගැනීමට වයෝවෘද්ධ වැඩි වූ හෙයිනි. කෙසේනමුත් තරුණ සහ රූමත් යැයි පැවසුණු චූ අධිරාජිනියට සිය වල්ලභයා සමග සිටීමට අවසර හිමි නොවිණි. ඇගේ පැමිණීමෙන් පසුව ඇයට ස්නානය සඳහා නියෝග කෙරිණි. මින් අවමානයට පත් ඇය සිය දිවි හානිකරගත්තේ ලිංගික අතවරයන්ට භාජනය වීමෙන් වැළකීමටයි. 

## ආශ්‍රේයයන්
### සටහන්
### සඳහන් කළ කෘති
*
චාබි

**චාබි අධිරාජිනිය** (1216–1281) යනු චීනයේ යුවාන් රාජවංශයේ ඛොන්ගිරාඩ් වල්ලභ අධිරාජිනියකි. ඇය කුබ්ලයි ඛාන්‍ සමග විවාහ වූවා ය. එලෙසින් ඇය 1270 දශකයේ සම්පූර්ණ චීනයම යටත් කරගත් මොංගෝල ඛාගන්වරයාගේ භාර්යාව වීමට සමත් වූවා ය.

## දිවිය
"මොංගෝලයන්ගේ රහසිගත ඉතිහාසය" අනුව, චාබි කුබ්ලයිගේ ප්‍රියතම භාර්යාව වූ අතර, ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය පුරා ඔහුගේ නිල නොවන උපදේශිකාව ලෙසින් කටයුතු කළා ය. කලාවන්ට අනුග්‍රහ දැක්වූ ඇය, තරුණ වැනීසියානු සංචාරකයකු වූ මාර්කෝ පෝලෝ‍ තුළ චීනය කෙරෙහි වූ උනන්දුව ඉහළ නැංවීමට දායක වූයේ යැයි සැලකේ. චාබි ඇගේ නැන්දණිය වූ සොර්ඝාඝ්ටානි මෙන් ක්‍රිස්තියානි බලපෑමට නතු වූයේ දැයි සැක කෙරේ.

චාබි අධිරාජිනිය මොංගෝල සංස්කෘතියේ කාන්තාවන් දැක්වූ ඉහළ දායකත්වය සම්බන්ධයෙන් නිදසුනක් ලෙස සලකනු ලැබේ. කුබ්ලයිගේ භාර්යාව සහ උ‍පදේශිකාව ලෙස, ඇය වැදගත් දේශපාලන සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික බල මූලාශ්‍රයක් වූවා ය. විශේෂයෙන්ම චීනවරුන් සමග සමාදාන වීමට ඇය මුලපිරුවා ය. රජයේ ඉහළ මට්ටම තුළ ඇය බුද්ධාගම ප්‍රවර්ධනය කළා ය. ඇය උතුරු චීන අධිරාජකීය පවුලට යහපත් අයුරින් සලකන මෙන් යෝජනා කළේ ජනතාව අස්වසාලීම පිණිසයි. එසේම චීන වගා බිම් මොංගෝලියානු තෘණ බිම් බවට පරිවර්තනය කිරීම වැළැක්වීමට ඇය කුබ්ලයිට සහාය වූවා ය. චාබි සහ කුබ්ලයිගේ මිශ්‍ර වූ විශ්වසාධාරණ මතයයන් චීන සංස්කෘතිය යටපත් නොකොට එය වැළඳ ගැනීම කෙරෙහි ඉවහල් විය. චාබි සිය නැන්දණිය වූ සොර්ඝාඝ්ටානි බෙකිගේ බලපෑම හමුවේ නෙස්ටෝරියානු ක්‍රිස්තියානි ආගම වැළඳගත්තා ය. චාබිගේ වැළඳගැනීමෙන් පසුව, නෙස්ටෝරියානු ධර්මය චීනය තුළ ශීඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත විය. චාබිගේ සහාය ඇතිව කුබ්ලයිහට සිය මහේච්ඡ සොයුරාවත්, මුරණ්ඩු විද්වතුන් සහ ගොවීන් පාලනය කිරීමට අවස්ථාව හිමි විය.

## ප්‍රභව 
* 
* factsanddetails.com/asian/cat65/sub423/entry-5241.html

ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ

ප්‍රවර්ගය:13 වන සියවස තුළ කාන්තාවෝ
ප්‍රවර්ගය:13 වන සියවස තුළ මොංගෝලියානු ජනයා
මිං රාජවංශයේ අධිරාජවරුන් ලැයිස්තුව

මිං රාජවංශය විසින් 1368 සිට 1644 දක්වා චීනය පාලනය කරන ලද්දේ මොංගෝලයන් විසින් හෙබවූ යුවාන් රාජවංශයේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසයි. ජනතා අරගල මධ්‍යයේ එය මැංචු ජනයා විසින් පාලනය කළ චිං රාජවංශයේ ආරම්භය තෙක් පැවතිණි. මෙම වසර 276ක කාල පරිච්ඡේදය තුළ අධිරාජවරුන් දහසය දෙනකු චීනයේ පාලනය මෙහෙයවා ඇත. දකුණු මිං ලෙස හඳුන්වාගත් මිං සිහසුනට උරුමකම් කියන්නන් ගණනාවක් ඉන් අනතුරුව ද දක්නට ලැබුණු අතර, 1662දී එහි අවසානයාට ද දඬුවම් පුමණුවන ලදී.

## මිං රාජවංශයේ අධිරාජවරු
## දකුණු මිං රාජවංශයේ අධිරාජවරු
* අක්ෂර ද්විත්වයම සමනාමයන් වන අතර, ඒ දෙකම උච්චාරණය කෙරෙන්නේ ලූ ලෙස ය; ඒවා වෙන්කර හඳුනාගැනීමට ඉන් එකක් *ලු* ලෙස ද, අනෙක් වෙනස් අයුරින් ද අක්ෂර වින්‍යාසය සිදු කෙරේ. ලුහ් යන්න *Cambridge History of China* හි දක්නට ලැබේ; ලෞ යන්න ඒ. සී. මෞලිගේ *Rulers of China* (1957) හි දක්නට ලැබේ. අක්‍රමවත් අක්ෂර වින්‍යාසයක් භාවිතා වන විට, අනෙක් ක්‍රමවත් (ලූ) ලෙස තැබේ. මෙම ක්‍රම දෙක අනන්‍ය අතර, එකවිට භාවිතා නොවේ.
* සෙසු මිං අයිතිවාසිකම් පාන්නන් අතර හන්හි ඩිංවූ කුමරු (චූ බෙන්ලි, 1646–1663) සහ හුවායි කුමරු (චූ චැංක්විං, 1648–1661) දැක්විය හැක.
* මිං කුමරකු වන චූ ෂුගුයි විසින් 1683 තෙක් අවසන් දකුණු මිං අධිරාජයාගේ නාමයෙන් තුංනිං රාජධානියේ කටයුතු පවත්වාගෙන යන ලදී.

## මේවාත් බලන්න
* චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ
* චීන පාලකයින් ලැයිස්තුව
රද්නශිරි

**රද්නශිරි අධිරාජිනිය** (මරණය 1322) යනු යුවාන් රාජවංශයේ වල්ලභ අධිරාජිනියකි. ඇය අයුර්බර්වාදා බුයාන්ටු ඛාන්ගේ (රෙන්ෂොං අධිරාජයා) භාර්යාව වූවා ය. ඛුංගිරාඩ් ගෝත්‍රයට අයත් වූවා ය.

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:14 වන සියවස තුළ කාන්තාවෝ
ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ
මොංගෝලියානු ඛාටුන්වරියන් ලැයිස්තුව

**ඛාටුන්** යන්නෙහි අරුත මොංගෝලියානු භාෂාවෙන් *රැජින*, *අධිරාජයා‍ගේ බිසව* සහ *ඉහළ-නිලධාරී වංශවත් කාන්තාව* යන්නයි. (නූතන මොංගෝලියානු බසින් **ඛාටන්**) විවිධ කාල වකවානුවල මොංගෝල රාජ්‍ය සමයයන්හි *ඔර්ඩෝ*හි (මාලිගයේ) ඔවුහු වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළහ.

 මොංගෝල අධිරාජිනියන්.]]

## ආශ්‍රේයයන්
## මේවාත් බලන්න
*මොංගෝල ඛාන්වරුන් ලැයිස්තුව
*යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියන් ලැයිස්තුව
දලියෙටෙමිෂි

**දලියෙටෙමිෂි අධිරාජිනිය** (මරණය 1368) යනු යුවාන් රාජවංශයේ වල්ලභ අධිරාජිනියකි. ඇය රින්චින්බාල් ඛාන්ගේ (නිංෂොං අධිරාජයා) භාර්යාව වූවා ය.

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ

ප්‍රවර්ගය:14 වන සියවස තුළ කාන්තාවෝ
චියෑන් අධිරාජිනිය

**චියෑන් අධිරාජිනිය** (1426–1468) යනු මිං රාජවංශයේ චීන වල්ලභ අධිරාජිනියකි. ඇය චෙංතොං අධිරාජයාගේ භාර්යාව වූවා ය. ඇයව නිල වශයෙන් අමතනු ලැබූයේ **ෂියාඕචුවෑංරුයි අධිරාජිනිය** () ලෙසිනි.

## විවාහය
චියෑන් අධිරාජිනියගේ උපන් නාමය පිළිබඳ කිසිදු වාර්තාවක් හමු නොවේ. හමුවන්නේ ඇය *චියෑන්* () වංශයේ සාමාජිකාවක බව පමණි. 1442 ජූනි 8 දින ඇය චෙංතොං අධිරාජයා සමග විවාහ වූවා ය. ඇය ඔහුගේ ප්‍රධාන බිසව සහ අධිරාජිනිය බවට පත්වූවා ය.

## ධුරයෙන් පහකිරීම
1449දී, චෙංතොං අධිරාජයා ටුමු සටනේ දී ග්‍රහණයට නතු විය. ඔහුව ග්‍රහණයට නතු කරගත් අය කප්පම් ඉල්ලා සිටියහ. චියෑන් අධිරාජිනිය සහ ඇගේ නැන්දණිය හමුවේ එය තවත් ඉහළ දැමිණි. චෙංතොං අධිරාජයා ප්‍රාණඇපකරුවකු ලෙස රඳවා ගැනීමට පසුව කප්පම් ලබාගැනීම ද ප්‍රතික්ෂේප විය. මේ හේතුවෙන් රාජසභාව විසින් ඔහුව විශ්‍රාම ලත් අධිරාජයා ලෙස නම් කොට ඔහුගේ අර්ධ-සොයුරා වූ චූ ක්වියු අධිරාජ පදවියට පත්කරන ලදී. වල්ලභ අධිරාජිනී පදවිය හෙබවීමට වං අධිරාජිනියට අවකාශ සලසනු පිණිස ක්වියෑන් අධිරාජිනිය රාජ මාලිගය අත්හැර වෙනත් මාලිගයක් වෙත පිටත් වූවා ය.

1450 සැප්තැම්බර් 19 දින ඇගේ සැමියා‍ මොංගෝලවරුන් වෙතින් මිදී බෙයිජිං වෙත පැමිණි විට, චියෑන් අධිරාජිනිය අධිරාජකීය නගරයේ ආරක්ෂිත පෙදෙසේ ඇගේ සැමියා සමග නිවාස අඩස්සියෙහි පසුවූවා ය. 1452දී ඇගේ සැමියාගේ එකම පුත්‍රයා වූ අනාගත චෙංහුවා අධිරාජයා කිරුළේ උරුමකරු ධුරයෙන් ඉවත් කළ අවස්ථාවේ ඔහුව ක්වියෑන් අධිරාජිනිය‍ගේ භාරයේ දිවි ගෙවීමට පිටත් කෙරිණි. 1457දී, කුමන්ත්‍රණයක් මගින් ඇගේ සැමියා යළි අධිරජ පදවියට පත්වූයේ ටියෑන්ෂුන් අධිරාජයා ලෙසයි. චියෑන් අධිරාජිනිය නැවත වල්ලභ අධිරාජිනී පදවියෙහි පිහිටුවනු ලැබිණි.

## වැන්දඹු අධිරාජිනිය
චියෑන් අධිරාජිනියට දරුවන් නොවී ය. 1464දී චෙංතොං අධිරාජයා මියයාමත් සමග, චෙංහුවා අධිරාජයා සිහසුනට පත් විය. නව අධිරාජයාගේ ජීව විද්‍යාත්මක මෑණියන් වූ ෂියාඕසු අධිරාජිනිය සමග ඇය අරගලයකට මැදි වූවා ය. එයට හේතුව අධිරාජයාගේ මව වූ ෂියාඕසු අධිරාජිනිය, චියෑන් සේම වැන්දඹු අධිරාජිනිය පදවිය ඉල්ලා සිටීමයි. අධිරාජයාගේ මව කරුණු දැක්වූයේ තමන් අධිරාජයාගේ මෑණියන් බවත්, චියෑන් දරුවන් නොමැති බවත් ය. නමුත් චියෑන් කරුණු දැක්වූයේ තමන් හිටපු අධිරාජයාට පක්ෂපාතීව කටයුතු කළ බවත්, ඔහු නිවාස අඩස්සියේ පසුවූ කාලයේ තමන් ද එම දණ්ඩනය ඔහු සමග බෙදාගත් බවයි.

අධිරාජයාහට දෙපාර්ශ්වයම සතුටු වන පරිදි මෙම අරගලය විසඳීමට නොහැකි විය. නමුත් ඔහු මේ දෙදෙනාටම වැන්දඹු අධිරාජිනිය පදවිය පිරිනැමී ය. කෙසේවුවත්, චියෑන් නිල පදවි නාමය හේතුවෙන් ඇයට මාලිගයේ කටයුතුවල දී ඉහළ ප්‍රමුඛත්වයක් ගෙනදීමට සමත් විය.

## භූමදානය
1468දී චියෑන් වැන්දඹු අධිරාජිනිය මියගි අතර, ඇගේ දේහය බෙයිජිං අසල මිං සොහොන් සංකීර්ණයේ යූ ලිංහි තැන්පත් කෙරිණි. ටියෑන්ෂුන් අධිරාජයා විශේෂයෙන් සඳහන් කොට තිබුණේ ඇය තමන් අසලින් භූමදාන කළ යුත්තේ, 'වසර දහසක දීර්ඝ දිවියකින් පසුව' බවයි.

## ආශ්‍රේයයන්
### සටහන්
### සඳහන් කළ කෘති
*
*
*
*
එල්ලාලන්

**එල්ලාලන්** (, ) යනු **මනු නීදි චෝලන්** () නමින් හැඳින්වූ රජෙකි.

## ආශ්‍රිත
* එළාර රජ
* මනු නීති කණ්‌ඩචෝල රජු
සුගබාලා

**සුගබාලා අධිරාජිනිය** (මරණය 1327) යනු යුවාන් රාජවංශයේ වල්ලභ අධිරාජිනියකි. ඇය ගෙගීන් ඛාන් (යිංෂොං අධිරාජයා) සමග විවාහ වූවා ය.

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:14 වන සියවස තුළ කාන්තාවෝ
ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ
යුවාන් වල්ලභ අධිරාජිනියන් ලැයිස්තුව

යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම මොංගෝල ජනවාර්ගිකත්වයෙන් යුත් පිරිසක් විය. නමුත් ගි අධිරාජිනිය පමණක් කොරියාවෙන් පැමිණි තැනැත්තියක වූවා ය.

## යුවාන් රාජවංශය
* 1260–1281 : චාබි - කුබ්ලයි ඛාන්ගේ අධිරාජිනිය
* 1283–1294 : නම්බුයි - කුබ්ලයි ඛාන්ගේ දෙවන අධිරාජිනිය
* 1295–1307 : බුලුගන් - තෙමූර් ඛාන්ගේ (යුවාන්හි චෙංසොං අධිරාජයා) අධිරාජිනිය
* 1310–1311   : චෙන්ගේ - කූලූග් ඛාන්ගේ (යුවාන්හි වුෂොං අධිරාජයා) අධිරාජිනිය
* 1313–1320 : රද්නශිරි - අයුර්බර්වාදා බුයාන්ටු ඛාන්ගේ (යුවාන්හි රෙන්ෂොං අධිරාජයා) අධිරාජිනිය
* 1321–1323 : සුගබාලා - ගෙගීන් ඛාන්ගේ (යුවාන්හි යිංෂොං අධිරාජයා) අධිරාජිනිය
* 1324–1328 : බාබුඛාන් ඛාටුන් - යෙසූන් තෙමූර්ගේ (යුවාන්හි තායිදිං අධිරාජයා) අධිරාජිනිය
* 1328–1329 : බුදශිරි - ජයාටු ඛාන් ටුඝ් තෙමූර්ගේ (යුවාන්හි වෙන්ෂොං අධිරාජයා, පළමු වර) අධිරාජිනිය
* 1329–1329 : බාබුෂා - ඛුටුඝ්ටු ඛාන් කුසලාගේ (යුවාන්හි මිංෂොං අධිරාජයා) අධිරාජිනිය
* 1329–1332 : බුදශිරි - ජයාටු ඛාන් ටුඝ් තෙමූර්ගේ (යුවාන්හි වෙන්ෂොං අධිරාජයා, දෙවන වර) අධිරාජිනිය
* 1332–1332 : දලියෙටෙමිෂි - රින්චින්බාල් ඛාන්ගේ (යුවාන්හි නිංෂොං අධිරාජයා) අධිරාජිනිය
* 1333–1335 : දනශිරි - තොඝොන් තෙමූර්ගේ (යුවාන්හි හුයිෂොං අධිරාජයා) අධිරාජිනිය
* 1337–1365 : බයාන් ඛුටුඝ් - තොඝොන් තෙමූර්ගේ අධිරාජිනිය
* 1365–1370 : ගි අධිරාජිනිය - තොඝොන් තෙමූර්ගේ අධිරාජිනිය
මරණාපරව පදවි නාම පිරිනැමුණු අධිරාජිනියන්:
* 1336 : මයිලයිටි - තොඝොන් තෙමූර්ගේ මව

## මේවාත් බලන්න
* යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජවරුන් ලැයිස්තුව
* මොංගෝල ඛාටුන්වරියන් ලැයිස්තුව
* චීනයේ පාලකයන්ගේ බිසෝවරුන් ලැයිස්තුව

ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ
උප ප්‍රදේශය

**උප ප්‍රදේශයක්** යනු,  වඩාත් විශාල ප්‍රදේශයක හෝ මහාද්වීපයක කොටසක් වන අතර සාමාන්‍ය වශයෙන් පිහිටීම මත එය පදනම් වෙයි.
මෑත පෙරදිග

**මෑත පෙරදිග** යනු දළ වශයෙන්  බටහිර ආසියාව ඇතුලත් වන භූගෝල විද්‍යාත්මක පදයකි.

## ආශ්‍රිත
;කලාප
* Ancient Near East
* Intermediate Region
* Eastern Mediterranean
* Fertile Crescent
* Syria (region)
* Levant
* Mashriq
* Mesopotamia
* Middle East
* South Caucasus
* Western Asia
* MENA
;Academic studies
* Genetic history of the Middle East
* Middle Eastern studies
* Near Eastern archaeology
* Oriental studies

## මූලාශ්‍ර 
## සටහන් 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 



ප්‍රවර්ගය:නැගෙනහිර මධ්‍යධරණි
.
ප්‍රවර්ගය:බටහිර ආසියාව
Stellar nucleosynthesis

showing nucleosynthesis and elements formed.]]

**Stellar nucleosynthesis** යනු තාරකා තුල මූලද්‍රව්‍යයන් නිපදවීමේ ක්‍රියාවලියයි. එහිදී ප්‍රෝටෝන (protons), නියුට්‍රෝන (neutrons) සහ සැහැල්ලු පරමාණු න්‍යෂ්ටින් එක්වී අලුත් මූලද්‍රව්‍යයන් නිර්මාණය වේ.

## මූලාශ්‍ර
## ආශ්‍රිත
* න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණය

ප්‍රවර්ගය:න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණය
සිංහල රාජධානිය

වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවෙහි පැවති අනුයාත සිංහල රාජධානි මාලාවක් **සිංහල රාජධානිය** ලෙසින් හැඳින්වෙයි. ක්‍රිපූ 543 දී විජය කුමරු විසින් ඇරඹුනු සිංහල රාජධානිය, එහි පරිපාලන කේන්ද්‍රය පිහිටි නගරය අනුව නම් කෙරුණු අනුයාත රාජධානි වශයෙන් පැවතිණි.  කාලානුරූපයෙන් මෙම රාජධානි වන්නේ, තම්බපණ්ණි, උපතිස්ස නුවර, අනුරාධපුර, පොළොන්නරුව, දඹදෙණිය, යාපහුව, ගම්පොළ, කෝට්ටේ, සීතාවක සහ මහනුවර යන රාජධානින් වෙති. 1815 සිට 1948 දක්වා මෙම රාජධානියෙහි පැවැත්ම අහෝසිවි තිබුනි. 1948 දී ලංකාව නමින් යලි පිහිටවුනු රාජධානිය 1972දී ජනරජයක් බවට පත්විය.

ක්‍රිපූ 543 සිට ක්‍රිව 1815 දක්වා සිංහල රාජධානිය පැවැති අතර, එම කාලය අතරතුර සමහරක් අතුරු කාලසීමාවන් තුල වෙනත් දේශපාලනික ස්ථිතීන් සහවනයෙහි යෙදුනු අතර, මේවාට යාපනය රාජධානිය (ක්‍රිව 1215-1624 අතර පැවති), වන්නි නායකයෝ (12වන සියවස – ක්‍රිව1803 දක්වා පැවැති) සහ පෘතුගීසි සහ ලන්දේසි යටත්විජිත (පිළිවෙලින් ක්‍රිව 1597–1658 සහ ක්‍රිව 1640–1796 අතරතුර පැවැති) අඩංගු වෙති. මෙම අතුරු කාලසීමාවන් තුල, ඉහත දේශපාලන ස්ථිතීන් සිංහල රාජධානිය යටතේ නොපැවතිණි.

## යුගයන්
* තම්බපණ්ණි රාජධානිය (ක්‍රිපූ 543– ක්‍රිපූ 505)
* උපතිස්ස නුවර රාජධානිය (ක්‍රිපූ 505– ක්‍රිපූ 377)
* අනුරාධපුර රාජධානිය (ක්‍රිපූ 377 BC – ක්‍රිව 1017)
* පොළොන්නරුව රාජධානිය (1056–1236)
* දඹදෙණිය රාජධානිය (1236–1272)
* ගම්පොළ රාජධානිය (1345–1408)
* කෝට්ටේ රාජධානිය (1408–1535)
* සීතාවක රාජධානිය (1521–1593)
* මහනුවර රාජධානිය (1590–1815)

## ආශ්‍රිත

*
බටහිර ආසියාව

**බටහිර ආසියාව** හෝ **බටහිර දිග ආසියාව** () යනු, ආසියාවෙහි බටහිර දිගතම උප ප්‍රදේශය වෙයි.

## සිතියම 
## ආශ්‍රිත 
## මූලාශ්‍ර 
### සටහන් 
### උපහරණ 
## වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා 

ප්‍රවර්ගය:ආසියාවේ කලාප
දස්කොන් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)

***දස්කොන්*** නැතහොත් ***දස්කොන් හෙවත් කන්ද උඩ ගින්දර*** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ශ්‍රී ලාංකික රූපවාහිනී කතාමාලාවකි. රොෂාන් රවීන්ද්‍ර විසින් මෙයට තේමා වූ දස්කොන් චරිතය නිරූපණය කරන අතර, පූජා උමාශංකර් සහ අඛිල ධනුද්ධර මෙහි සෙසු ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරති. ජැක්සන් ඇන්තනි විසින් අධ්‍යක්ෂණය සහ රචනා කරන ලද මෙම ඓතිහාසික මාලා නාට්‍යයට පාදක වී ඇත්තේ වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජුගේ වල්ලභ රැජින වූ ප්‍රමිලා දේවිය සහ අමාත්‍ය දස්කොන් අතර ඇතිවූ ජනප්‍රවාදගත ප්‍රේම සම්බන්ධතාවයයි.  සෑම සෙනසුරාදා සහ ඉරිදා දිනකම ස්වර්ණවාහිනී නාළිකාව ඔස්සේ 20:30ට (SLST) මෙය විකාශය විය. 2014 සැප්තැම්බර් 6 දින විකාශය ඇරඹි මෙය 2015 ජූලි 5 දින අවසන් විය.

## සාරාංශය 
වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජුගේ අගබිසව වූ සුමිත්‍රා (ප්‍රමිලා දේවී) සහ ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය දස්කොන් (පේද්‍රෝ ඩි ගැස්කොයින්) අතර ඇතිවූ ඛේදනීය ප්‍රේම වෘත්තාන්තය මෙම කතාමාලාව තුළින් නිරූපණය වේ. වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ යනු මහනුවර රාජධානියේ අවසන් සිංහල සම්භවයක් සහිත පාලකයායි. මාලිගයේ නොයෙකුත් බල අරගල සහ කුමන්ත්‍රණ මැදින් කථාව ගලා යයි.

## චරිත නිරූපණය 
*රොෂාන් රවීන්ද්‍ර, දස්කොන් ලෙස
*පූජා උමාශංකර්, ප්‍රමිලා දේවිය ලෙස
*අකිල ධනුද්දර, වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජු ලෙස
*මේනකා පීරිස්, මොනරවිල කුමාරිහාමි ලෙස
*ගිහාන් ප්‍රනාන්දු, පට්ටිය බණ්ඩාර ලෙස
*අවන්ති අපෝන්සු, මව් බිසව ලෙස
*නිල්මිණි තෙන්නකෝන්
*කුසුම් රේණු, අභිරාමි දේවී ලෙස
*රුවන් පෙරේරා, සුරගුණේ ලෙස
*ශ්‍රීමාල් වෙඩිසිංහ, පිට්ටි නායක්කර් ලෙස
*චන්දික නානායක්කාර
*සතිස්චන්ද්‍ර එදිරිසිංහ
*බුද්ධදාස විතානාරච්චි
*ලූෂන් බුලත්සිංහල
*රිචඩ් අබේවර්ධන 
*ජයසේකර අපෝන්සු
*කුමාරි මුණසිංහ

## සම්මාන සහ නිර්දේශ
## ආශ්‍රේයයන් 
## බාහිර සබැඳි 
**දස්කොන්* නිල ස්වර්ණවාහිනී වෙබ්අඩවිය
CNO cycle

**CNO cycle** යනු න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියකි.

## ආශ්‍රිත
* න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණය
Triple-alpha process

**Triple-alpha process** (ත්‍රිත්ව ඇල්ෆා ක්‍රියාවලිය) යනු හීලියම්-4 (helium-4) න්‍යෂ්ටීන් (ඇල්ෆා අංශු/alpha particles), කාබන් (carbon) බවට පරිවර්තනය වන න්‍යෂ්ටික විලයන ප්‍රතික්‍රියාවකි.

## මූලාශ්‍ර
## ආශ්‍රිත
* න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණය
සූරසේන

**සූරසේන** (හෙවත් **සෞරසේන**) (සංස්කෘත:शूरसेन) යනු වර්තමාන උත්තර් ප්‍රදේශ්හි බ්‍රාජ් කලාපයේ පිහිටා තිබූ පුරාතන ඉන්දියානු ප්‍රදේශයකි. බෞද්ධ සූත්‍රයක් වන *අංගුත්තර නිකාය* අනුව රාමායණයෙහි එය අවම වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 1000 සිට වත් මුල්කාලීන ජනපද රාජ්‍යයක් ලෙස පැවතී ඇත. ක්‍රි.පූ. 7වන සියවසේ *සොළොස්* මහා ජනපද අතුරින් ද එකකි, සූරසේන ජනපදය‍. පුරාතන ්‍රගීක ලේඛකයන් විසින් මෙම ප්‍රදේශය සෞරසේනොයි ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර, එහි අගනුවර මෙථොරා ලෙස දක්වා ඇත.

## නිරුක්තිය
මෙම ජනපදයට එම නාමය ලැබුණු ආකාරය පිළිබඳ විවිධ ජනප්‍රවාද ඇත. එක් ජනප්‍රවාදයක් අනුව, මෙය සුප්‍රකට යාදව රජකු වූ සූරසේනගේ නම ඇසුරෙන් යෙදුණු බව පැවසේ. නමුත් සෙස්සන් දකින්නේ එය සුරභීර් (අභිරා) හෝ අහිර් යන්නෙහි දිගුවක් ලෙසයි. ක්‍රිෂ්ණ දෙවියන් උපත ලබා, හැදී වැඩුණු ප්‍රදේශය පූජනීය භූමිය ද මෙය යැයි සඳහන් වේ.

## ඉතිහාසය
මහාභාරතය සහ පුරාණවල මථුරා ප්‍රදේශයේ පාලකයන් යාදූවරුන් හෙවත් යාදවයන් ලෙස දැක්වේ. මොවුන් ගෝත්‍ර කිහිපයකට බෙදෙන අතර, වෘෂ්ණිවරුන් ද මෙයට අයත් ය. බෞද්ධ මූලාශ්‍රවල සඳහන් වන්නේ ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ ප්‍රධාන ශ්‍රාවකයකු වූ මහා කච්චාන මහර රහතන් වහන්සේ මථුරා ප්‍රදේශයේ ධර්ම ප්‍රචාරය කළ සමයේ සූරසේනවරුන්ගේ පාලකයා වූයේ අවන්තිපුත්ත රජු බවයි.

මෙහි අගනුවර වූ මථුරාව පිහිටා තිබුණේ යමුනා ගං ඉවුරේ ය. වර්තමානයේ එය හින්දුවරුන්ගේ පූජනීය භූමියකි. පුරාතන ග්‍රීක ලේඛකයන් විසින් මෙම ප්‍රදේශයේ වූ ක්ලෙයිසොබෝරා නම් තවත් නගරයක් පිළිබඳ සඳහන් කොට තිබේ.

## මේවාත් බලන්න
* පුරාතන ඉන්දියාවේ රාජධානි
*ශූර‍සයිනි

## ආශ්‍රේයයන්
## ප්‍රභව
#.
#.

## බාහිර සබැඳි
බාබුඛාන් ඛාටුන්

**බාබුඛාන්** (වැ. 1328) (මොංගෝලියානු: Бабухан) යනු යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියකි. ඇය යෙසූන් තෙමූර් යන මොංගෝලියානු නාමයෙන් හැඳින්වෙන ටායිඩිං අධිරාජයාගේ භාර්යාව වූවා ය.

බාබුඛාන්ගේ පියා හැන්ගියුකේයර් නම් විය. ඔහු අන්චෙන්ගේ මුණුපුරෙකි. ඇයව අධිරාජිනිය ලෙස පත්කරන ලද්දේ ටායිඩිංගේ රාජ්‍ය සමයේ පළමු වර්ෂයේ (1324) තෙවන මාසයේ ය. වසර හතරකට පසු ෂැංඩුහි දී ඇගේ සැමියා මරණයට පත් විය. ඔවුන්ගේ පුත්‍රයා වූ රාගිබාඝ් ඔහුගෙන් පුස සිහසුනට පත්වූයේ ටියෑන්ෂුන් යන නාමයෙනි. අනතුරුව බාබුඛාන් වැන්දඹු අධිරාජිනිය පදවිය හොබවමින් රාජ්‍යාධිකාරිණිය ලෙස රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළා ය. මඳ කලකට පසු ‍එල් තෙමූර් නම් අමාත්‍යවරයෙක් දාඩුහි දී කුමන්ත්‍රණයක් මෙහෙයවා කූලූග් ඛාන් අධිරාජයාගේ පුත්‍රයා වූ හුවායිහි රජ ටුඝ් තෙමූර් සිහසුනට පත්කළේ වෙන්ෂොං යන නාමයෙනි. යුද්ධයෙන් පසුව ටියෑන්ෂුන්ට කුමක් වූයේදැයි නොදනියි. බාබුඛාන් ඇතුළු ටායිඩිංගේ සියලු භාර්යාවන් සහ උපභාර්යාවන් ටුඝ් තෙමූර්ගේ අන්තඃපුරයට රැගෙන යන ලදී.
## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ
බාබුෂා

**බාබුෂා අධිරාජිනිය** (මරණය 1330) යනු යුවාන් රාජවංශයේ නයිමාන් වල්ලභ අධිරාජිනියකි. ඇය ඛුටුඝ්ටු ඛාන්ගේ (මිංෂොං අධිරාජයා) භාර්යාව වූවා ය.

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:14 වන සියවස තුළ කාන්තාවෝ
ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ
චෙන්ගේ

**චෙන්ගේ අධිරාජිනිය** (මරණය 1327) යනු යුවාන් රාජවංශයේ වල්ලභ අධිරාජිනියකි. ඇය කූලූග් ඛාන්ගේ (වූෂොං අධිරාජයා) භාර්යාව වූවා ය. මොංගෝල බෙංබුලා යනු ඇගේ පියා වූ අතර, ටුවෝලියෑන්‍ ඇගේ මුත්තණුවන් විය.

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:14 වන සියවස තුළ කාන්තාවෝ
ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ
නම්බුයි

**නම්බුයි අධිරාජිනිය** (වැ. 1294) යනු යුවාන් රාජවංශයේ ඛොන්ගිරාඩ් වල්ලභ අධිරැජිනියකි. ඇය කුබ්ලයි ඛාන් සමග විවාහ වූයේ චාබිගේ මරණින් පසුවයි.

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ

ප්‍රවර්ගය:13 වන සියවස තුළ කාන්තාවෝ
ප්‍රවර්ගය:13 වන සියවස තුළ මොංගෝලියානු ජනයා
ස්ප්ලෙන්ඩිඩ් පොලිටික්ස්

***ස්ප්ලෙන්ඩිඩ් පොලිටික්ස්*** () යනු 2015 දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලාවකි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ චා ස්‍යුං-වොන්, ලී යොන්-හී, කිම් ජේවොන්, සෝ කං-ජූන්, හන් ජූ-වන් සහ ජෝ සුං-හා විසිනි. MBC නාළිකාව ඔස්සේ 2015 අප්‍රේල් 13 සිට සැප්තැම්බර් 29 තෙක් සඳුදා සහ අඟහරුවාදා දිනවල 22:00ට විකාශය වූ මෙය කථාංග 50කින් සමන්විත විය.

මෙහි කොරියානු තේමාව වන *හ්වාජොං* යනු *හ්වාර්යෝහන් ජොංචි* (සාහිත්‍යමය "මාහැඟි දේශපාලනය") යන්නෙහි කෙටි ප්‍රභේදයකි.

## කථාපුවත
උපබිසවකගේ පුත්‍රයකු වන ග්වංහේ කුමරු සිය පියා වන සොන්ජෝ රජුගේ ඍජු රුධිර පෙළපතින් ජොසොන් කිරුළ පැහැර ගනියි. ග්වංහේ සිය පියා‍ගේ ප්‍රියතම නීත්‍යානුකූල පුත්‍රයාට මරණ දඬුවම ලබාදෙන අතර, සිය අර්ධ-සොයුරිය වන ජොංමියොං කුමරියව පිටුවහල් කරයි. මාලිගයෙන් නෙරපන ලදුව, සාමාන්‍ය වැසියකු ලෙස දිවි ගෙවන ජොංමියොං පිරිමියකු ලෙස වෙස් වලාගෙන පලිගැනීමට සැලසුම් කරයි.

## චරිත නිරූපණය
*චා ස්‍යුං-වොන්, යි හොන්/ග්වංහේ කුමරු ලෙස
**ලී තේ-හ්වන්, නව යොවුන් හොන් ලෙස
*ලී යොන්-හී, ජොංමියොං කුමරිය ලෙස
**ජුං චන්-බි, නව යොවුන් ජොංමියොං ලෙස
**හෝ ජුං-ඉයුන්, ළමා ජොංමියොං ලෙස
*කිම් ජේවොන්, න්‍යුංයැං කුමරු ලෙස
*සෝ කං-ජූන්, හොං ජූ-වොන් ලෙස
**යූන් චන්-යොං, නව යොවුන් ජූ-වොන් ලෙස
**චෝයි ක්වොන්-සූ, ළමා ජූ-වොන් ලෙස
*හන් ජූ-වන්, කං ඉන්-වූ ලෙස
**ආන් දෝ-ග්‍යුන්, නව යොවුන් ඉන්-වූ ලෙස
**ලී තේ-වූ, ළමා ඉන්-වූ ලෙස
*‍ගොං මියුං, ජා ක්‍යුං ලෙස
**කං චන්-හී, ළමා ජා ක්‍යුං ලෙස
*ජෝ සුං-හා, කං ජූ-සුන් ලෙස
*ෂින් යුන්-ජුං, ඉන්මොක් රැජින ලෙස 
*කිම් මින්-සෝ, ජෝ යෝ-ජොං/ජෝ බිසව ලෙස
*ජොන් ජින්-‍සෝ, ප්‍රධාන කුමාර යොංචං ලෙස
*චෝයි ජොං-හ්වන්, ඉම්හේ කුමරු ලෙස
*ජං ස්‍යුං-ජෝ, ජොංවොන් කුමරු ලෙස
*කිම් ග්‍යු-සුන්, ජොංහ්යේ කුමරිය ලෙස
*පාක් යොං-ග්‍යු, සොන්ජෝ රජු ලෙස
*කිම් යෝ-ජින්, කිම් ගේ-ෂි ලෙස
*ජුං වූං-ඉන්, යි ඉචොම් ලෙස
*උම් හ්යෝ-සුප්, හොං යොං ලෙස
*කං මූන්-යොං, යූන් ආර්යාව ලෙස
*කිම් චං-වන්, යි වොන්-ඉක් ලෙස
*හන් මියුං-කූ, චුං ඉන්-හොං ලෙස
*ලී සුං-මින්, යි දොක්-හ්යොං ලෙස
**නම් දා-ර්යුම්, ළමා දොක්-හ්යොං ලෙස
*කිම් ස්‍යුං-වූක්, යි හං-බොක් ලෙස
*යූ ස්‍යුං-මොක්, යු හුයි-බින් ලෙස
*පාක් වොන්-සං, ජං බොං-සූ ලෙස
*කිම් ක්වං-ක්‍යු, යි යොං-බු ලෙස
*ක්වක් දොං-යොන්, යි උයි-රිප් ලෙස
*ජෝ ජේ-ර්යොං, බං ග්‍යුන් ලෙස
*ලී ස්‍යුං-හ්‍යුං, යි සෝ ලෙස
*හ්වං යොං-හී, ඔක්-ජූ ලෙස
*බෙක් සු-ර්යොන්, සූ ර්යොන්-ගේ ලෙස
*ලී ජේ-ගු
*කිම් කි-බං, ගු-බොක් ලෙස
*කිම් ක්‍යු-චුල්
*කං ෂින්-ඉල්

*හ්‍යුන් ස්‍යුං-මින්, ඉයුන්-සොල් ලෙස

## තක්සේරුව 
පහත වගුවෙහි, **නිල් පැහැ සංඛ්‍යා** මගින් පහළම අගයයන් ද සහ **රතු පැහැ සංඛ්‍යා** මගින් ඉහළම අගයයන් ද නිරූපණය වේ.

## සම්මාන සහ නිර්දේශ
## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
**ස්ප්ලෙන්ඩිඩ් පොලිටික්ස්* නිල MBC වෙබ්අඩවිය 
*
*
**හ්වාජුං, ප්‍රින්සස් ඔෆ් ලයිට්* සඳහා MBC ග්ලෝබල් මීඩියාහි ඇති ගිණුම

ප්‍රවර්ගය:2010 දශකය තුළ දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා
පොම්පෙයි ලක්ෂ්මි

**පොම්පෙයි ලක්ෂ්මි** යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ 1930 දශකයේ පොම්පෙයි නටබුන් අතුරින් සොයාගැනුණු ඉන්දියානු කුඩා ඇත්දළ ප්‍රතිමාවකි. මුලින් විශ්වාස කෙරුණේ මෙමගින් හින්දූන් සහ ජෛනයන් විසින් සශ්‍රීකත්වය, රුව සහ ධනයට අධිපති දෙවඟන යැයි සලකන ලක්ෂ්මි දේවිය නිරූපණය වන බවයි. මෙම ප්‍රතිමාව සොයාගැනුණු දිනය ලෙස 1930 සහ 1935 අතර සහ 1938 ලෙස විවිධ දිනයන් ලබා දී ඇත.

ක්‍රි.ව. 79දී විසූවියස් කන්ද විදාරණය වී නගරය වැළලී ගිය අවස්ථාවේ ද මෙම ප්‍රතිමාව පොම්පෙයිහි පැවතීම තුළින් ක්‍රි.ව. 1වන සියවසේ පැවති ඉන්දු-රෝම වෙළඳ සබඳතාවල වූ තීව්‍ර ස්වභාවය හඳුනාගත හැක. මෙම ප්‍රතිමාවේ හිස මුදුනේ රවුම් හැඩැති සිදුරක් ඇත. මෙම විවරයක් තිබීමේ අරමුණ පැහැදිළි කිරීමට විවිධ මතයන් ඉදිරිපත් වී ඇත: ඉන් එක් මතයකින් කියැවෙන්නේ මෙම ප්‍රතිමාව කිසියම් භාණ්ඩය අල්ලුවක් ලෙස පවතින්නට ඇති බවයි. 

ක්‍රි.ව. 25 සහ ක්‍රි.ව. 75 අතර වසර 50ක පමණ කාලයක් නාහපාන රජු යටතේ බටහිර ක්ෂත්‍රපවරු සාතවාහන භූමිය ආක්‍රමණය කළහ. මේ නිසා බටහිර ක්ෂත්‍රපයින් විසින් පොම්පෙයි ලක්ෂ්මී රුව කොල්ලකා එය බටහිර වෙත අලෙවි කළා වන්නට ද හැක. පෙරිප්ලස් ඔෆ් ද එරිත්‍රියන් සී මූලාශ්‍රය අනුව මේ කාලය අවට බටහිර ක්ෂත්‍රපයන් සහ රෝම අධිරාජ්‍යය අතර තීව්‍ර වෙළඳ සබඳතා පැවති බැව් හෙළිවේ.

## ආශ්‍රේයයන්
බුලුගන්

**බුලුගන්** හෙවත් **බුලුඛන්** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මොංගෝල කුමරියක සහ යුවාන් අධිරාජ තෙමූර් ඛාන්ගේ (රාජ්‍ය. 1294–1307) වල්ලභ අධිරාජිනියයි. බයා’උත් ගෝත්‍රයට අයත් වූ ඇය සිංඝිස් ඛාන්ට සේවය කළ තුලිගුස්ගේ දියණිය වූවා ය.

1305 ජූනි මස බුලුගන් විසින් ඇගේ පුත් ටෙෂෞ සිහසුනේ උරුමකරු බවට පත්කරන ලදී. පුත්‍රයාගේ අනුප්‍රාප්තිය සුරක්ෂිත කිරීමට ඇය මාලිගයේ ඔහුට තර්ජනයක් විය හැකි එදිරිවාදීන් සියල්ල ඉවත් කරන්නට කටයුතු යෙදුවා ය. දර්මබාලාගේ පුත් අයුර්බර්වාදා හොනාන් වෙත පිටත්කර යැවුණේ හුවායි-නිංහි කුමරු ලෙසයි. නමුත් 1306 ජනවාරියේ දී ටෙෂෞ මියගියේ ය.

1307දී තෙමූර් ඛාන් මියයන විට බුලුගන් විසින් ඛුංගිරාඩ් රැකවරණය ලද ඛයිෂාන් සහ අයුර්බර්වාදා සොයුරන් ඈත් කිරීමට කටයුතු යෙදූ අතර, තෙමූර්ගේ ඥාති සොහොයුරකු වූ මුස්ලිම් අනන්දා සමීප කරගත්තා ය. ඛුංගිරාඩ් පක්ෂය විසින් කුමන්ත්‍රණයක් මගින් අනන්දා සහ බුලුගන් සිරභාරයට ගත් අතර, හෙනාන් සිට අයුර්බර්වාදා සහ දාගි නැවත කැඳවන ලදී. අනතුරුව ඛයිෂාන් විසින් සිය මුත්තණුවන් වූ කුබ්ලයි ඛාන්‍ සේම මෞලි මංගල්‍යය ෂැංඩුහි පැවැත්වීමට තීරණය කළ අතර, සිය හමුදාව ආධාරයෙන් දකුණු ප්‍රදේශය වෙත ගමන් කරන ලදී. ඛාන් පදවිය අත්හැරි අයුර්බර්වාදා විසින් ඔහුව පිළිගත් අතර, අනුතරුව සිහසුනට පත්කරන ලදී. ඔවුහු අනන්දා, බුලුගන් සහ ඔවුන්ගේ සහචරයනට මරණ දඬුවම ලබාදුන්හ.

## ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:13 වන සියවස තුළ කාන්තාවෝ
ප්‍රවර්ගය:14 වන සියවස තුළ කාන්තාවෝ

ප්‍රවර්ගය:යුවාන් රාජවංශයේ අධිරාජිනියෝ
කලු වාමන තරු

**කලු වාමන තරු** () යනු සෛද්ධාන්තික අභ්‍යවකාශ වස්තුවකි.

## ආශ්‍රිත 
* 
* 

## මූලාශ්‍ර 
+
සුපර්නෝවා

(bright spot on the lower left), a Type Ia supernova out-shining its home galaxy NGC 4526]]

**සුපර්නෝවා** යනු විශාල තාරකාවන්ගේ පරිණාමයේ අවසාන අදියරයි. 

සියලූම ආකාරයේ තාරකා කිසියම් දිනක මිය යායුතුයි. එයින් ඇතැම් තාරකාවක් ඉතාසන්සුන්ව මිලින වී මිය යන අතර ඇතැම් තාරකා මියයන්නේ සුපර්නෝවා නමින් හැඳින්වෙන ඉතාමත් ප‍්‍රචණ්ඩවූ අතිශයින් දැවැන්ත පිපිරීමක් සමගයි. සුපර්නෝවා අවස්ථාවකට පත්වී මිය යාමට නම් තාරකාවක ස්කන්ධය අපේ සූර්යාගේ ස්කන්ධය මෙන් අට ගුණයක්වත් විය යුතුයි. සුපර්නෝවා පිපිරීමක් ඇතිවන්නේ තාරකාව සතු හයිඩ‍්‍රජන් ඉන්ධන ප‍්‍රමාණය දැවී යාමෙන් පසු තාරකාව රතු දැවැන්තයෙකු (Red giant) බවට ප‍්‍රසාරණය වීම නිසයි. මෙසේ ප‍්‍රසාරාණයවන තාරාකාවේ මදය වඩවඩා ගිනියම් වීම නිසා හයිඩ‍්‍රජන් සහ හීලියම් සංඝටනය වීමෙන් වඩා සංකීර්ණ වු ඔක්සිජන්, කාබන් සහ කැල්සියම් ද අනෙකුත් මූල ද්‍රව්‍ය 86 ද බිහිවෙනවා. ඊළඟට සිදුවන්නේ තාරකාවේ මදය කඩාවැටී සුපර්නෝවා පිපිරීම සිදුවීමයි . එසේ තාරාකාව පුපුරායාමේදී තාරකාව තුළ බිහිවූ සියළු මූලද්‍රව්‍ය අවකාශයේ විසිරි ගොස් නව තාරකා බිහිකිරීමට දායක වෙනවා. එය හරියට මිය ගිය සත්ව ශාකාදී ජීවීන් පසට ජීර්ණය වී යලි අළුත් ජීවීන් බිහිකිරීමට දායක වෙනවා වගෙයි.එසේම මෙම පිපිරීම් වලින් හටගන්නා තරංග හේතුවෙන් එය ආසන්නයේ පිහිටා ඇති වස්තූන් ද විශාල වශයෙන් හානි වීම් වලට ලක්වේ.
ඩියුටීරියම් විලයනය

**Deuterium burning** එසේත් නැත්නම් **Deuterium fusion** යනු න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියකි.

## ආශ්‍රිත
* න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණය
ලිතියම් දහනය

**Lithium burning** යනු න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියකි.

## ආශ්‍රිත
* න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණය
ඇල්ෆා ක්ෂයවීම්

අස්ථායී පරමාණුවක් α-අංශුවක් එසේත් නැතහොත් හීලියම් න්‍යෂ්ටියක් පිට කරමින් ස්ථායී අවස්ථාවකට පත් වීම **α-ක්ෂය වීමයි** (**ඇල්ෆා ක්ෂයවීම්**) (). සාමාන්‍යයෙන් α-ක්ෂය වීම දැකිය හැකි වන්නේ ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය 200 ට වඩා වැඩි න්‍යෂ්ටි වෙතිනි. මෙම ක්ෂය වීමේදී සෑදෙන දුහිතෘ න්‍යෂ්ටිය පීතෘ න්‍යෂ්ටියට වඩා පරමාණුක ක්‍රමාංක 2ක් ද ස්කන්ධ ක්‍රමාංක 4ක් ද අඩු වෙයි.

සෑදෙන දුහිතෘ න්‍යෂ්ටියෙහි සහ α-අංශුවෙහි ස්කන්ධ එකතුව පීතෘ න්‍යෂ්ටියෙහි ස්කන්ධයට වඩා අඩු වෙයි. මෙම අඩු වන ස්කන්ධය ශක්තියට පෙරළෙන අතර α-අංශුවට සහ දුහිතෘ න්‍යෂ්ටියට මෙම ශක්තිය චාලක ශක්තිය ආකාරයෙන් ලැබේ. නමුත් දුහිතෘ න්‍යෂ්ටිය α-අංශුවට වඩා ස්කන්ධයෙන් ඉතා වැඩි නිසා ගම්‍යතා සංස්ථිති මූලධර්මයට අනුව α-අංශුව ඉමහත් වේගයකින් ඉවතට ප්‍රක්ෂේපණය වනු ඇත. α-කිරණ යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මෙ බඳු අංශු ය.

ඇල්ෆා අංශුවක් හීලියම් න්‍යෂ්ටියක් සේ සැලකිය හැකි අතර එය නියුට්‍රෝන යුගලයකින් හා ප්‍රෝටෝන යුගලයකින් සමන්විත වේ. කිසියම් පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක් ඇල්ෆා (x) අංශුවක විමෝචනය කරමින් විකිරණශීලි ක්ෂය වීමට ලක්වන විට ප්‍රතිඵලය ලෙස ආරම්භක මූලද්‍රව්‍යයට වඩා අඩු පරමාණුක ක්‍රමාංකයක් ඇති මූලද්‍රව්‍යයක් ලැබේ.

## ආශ්‍රිත
* විකිරණශීලී ක්ෂය වීම

ප්‍රවර්ගය:විකිරණශීලීතාවය
බීටා ක්ෂය වීම

(the accompanying antineutrino is omitted). The inset shows beta decay of a free neutron. In both processes, the intermediate emission of a virtual  boson (which then decays to electron and antineutrino) is not shown.]]
 

**β-ක්ෂය වීම** හෙවත් **බීටා ක්ෂය වීම** ().

බීටා ක්ෂය වීමකදී පිටවන අංශුව බීටා අංශුවක් (β) ලෙස හැදින්වේ. මේවා වර්ග දෙකකි. එනම් ඉලෙක්ට්‍රෝන හා ප්‍රොසිටෝන වේ. බීටා ක්ෂය වීමකදී සත්‍ය වශයෙන් අංශු දෙකක් විමෝචන අතර න්‍යෂ්ටිවල පවතින නියුට්‍රෝනයක් ප්‍රෝටෝනයක් බවට හෝ ප්‍රෝටෝනයක් නියුට්‍රෝනයක් බවට පත්වීම සිදු වේ. මෙ‍හිදී ප්‍රෝටෝනයක් නියුට්‍රෝනයක් බවට පත්වීමේදී පොසිටෝනයක් හා නියුමිනෝවක් න්‍යෂ්ටියෙන් විමෝචනය වන අතර එවිට ලැබෙන න්‍යෂ්ටියේ පරමාණුක ක්‍රමාංකය එකකින් අඩුවේ. නියුට්‍රෝනයෙන් ප්‍රෝටෝනයක් බවට පත් වන විට නව න්‍යෂ්ටියේ පරමාණුක ක්‍රමාංකය එකකින් අඩුවේ. නියුට්‍රෝනයේ ප්‍රෝටෝනයක් බවට පත් වන විට නව න්‍යෂ්ටියේ පරමාණු ක්‍රමාංකය එකකින් වැඩි වන අතර එවිට න්‍යෂ්ටියෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් හා (ඇන්විනියුට්‍රිතෝ හෙවත්) ප්‍රතිනියුටිතෝවක් විමෝචනය වීම සිදුවේ.

β-අංශු පිට කරමින් අස්ථායී න්‍යෂ්ටි ස්ථායී වින්‍යාසයන්ට ලඟා වීම β-ක්ෂය වීම ලෙස හැඳින්වේ. මීට අමතරව β-ක්ෂය වීමකදී නියුට්‍රිනෝ අංශුවක්ද මුක්ත වෙයි.  β-ක්ෂය වීමකදී පීතෘ න්‍යෂ්ටියේ ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය වෙනස් වීමක් සිදු නොවන නමුදු, පරමාණුක ක්‍රමාංකය අංක 1 කින් අඩු හෝ වැඩි වෙයි.

β-ක්ෂය වීමකදී මුක්ත වන β-අංශු, දෙවර්ගයක් පවතී:

# β− - ඉලෙක්ට්‍රෝනය (ඍණ ආරෝපිතය)
# β+ - පොසිට්‍රෝනය (ධන ආරෝපිතය. මෙය ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ ප්‍රතිපදාර්ථ අංශුවයි)

ඒ අනුව β-ක්ෂය වීම් වර්ග 2ක් පවතී.

### β−-ක්ෂය වීම 
අස්ථායී න්‍යෂ්ටියේ ඇති නි‍යුට්‍රෝනයක් ප්‍රෝටෝනයක් බවට හැරෙමින් β−-අංශුවක් සහ ප්‍රති-නියුට්‍රිනෝවක් පිට කරයි. මෙහිදී ප්‍රෝටෝන අංකය එකකින් වැඩි වන බැවින් පරමාණුක ක්‍රමාංකය එකකින් වැඩි වේ.

### β+-ක්ෂය වීම 
අස්ථායී න්‍යෂ්ටියේ ඇති ප්‍රෝටෝනයක් නි‍යුට්‍රෝනයක් බවට හැරෙමින් β+-අංශුවක් සහ නියුට්‍රිනෝවක් පිට කරයි. මෙහිදී ප්‍රෝටෝන අංකය එකකින් අඩු වන බැවින් පරමාණුක ක්‍රමාංකය එකකින් අඩු වේ.

ප්‍රවර්ගය:විකිරණශීලීතාවය
ටෙයිඩ්

thumb|250x250පික්|ටෙයිඩ්
**ටෙයිඩ්** කන්ද ස්පාඤ්ඤය උසම කඳු. උස මීටර් 3718 කි. මේක ලෝකයේ තුන්වෙනි විශාලම ගිනි කන්දයි (සාගර පතුල මීටර් 7500 කි). කැනරි දූපත්වල පිහිටා ඇත.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤය
ප්‍රවර්ගය:ගිනි කඳු
කෝල් ඔෆ් ඩියුටි: WWII

***කෝල් ඔෆ් ඩියුටි: WWII*** යනු Sledgehammer Games මගින් සංවර්ධිත PlayStation 4, Xbox One සහ මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් සඳහා Activision මගින් ප්‍රකාශිත එලිදැක්වීමට නියමිත first-person shooter විදෘශ්‍ය ක්‍රීඩාවකි.

## සටහන්
නානා පාටෙකර්

**නානා පාටෙකර්** (, ) ඉන්දියානු රංගන ශිල්පියෙකි.
මරාථි භාෂාව

**මරාථි භාෂාව** (मराठि)  ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ ප්‍රාන්ත භාෂාවයි.

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* Konkani language
* Navi Peth

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි 
* 

; ශබ්දකෝෂ
* Molesworth, J. T. (James Thomas). A dictionary, Marathi, and English. 2d ed., rev. and all. Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's press, 1857.
* Vaze, Shridhar Ganesh. The Aryabhusan school dictionary, Marathi-English. Poona: Arya-Bhushan Press, 1911.
* Tulpule, Shankar Gopal and Anne Feldhaus. A dictionary of old Marathi. Mumbai: Popular Prakashan, 1999.



ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ඩියුටීරියම්

**ඩියුටීරියම්** () එසේත් නැත්නම් **බැර හයිඩ්‍රජන්** යනු හයිඩ්‍රජන් වල ස්ථායි සමස්ථානිකයකි. සංකේතය '*** හෝ ***' වේ.

ප්‍රවර්ගය:හයිඩ්‍රජන්
ට්‍රිටියම්

**ට්‍රිටියම්** () යනු හයිඩ්‍රජන් වල සමස්ථානිකයකි. සංකේතය '*** හෝ ***' වේ.

ප්‍රවර්ගය:හයිඩ්‍රජන්
Thushara

මෙය යසපාලිත නානායක්කාර මහතා අධයක්ෂණය කල චිත්‍රපටයකි.
ගාත්‍රා සැකිල්ල

**ගාත්‍රා සැකිල්ල** යනු උපාංගවලට උපකාරී වන අස්ථි හෝ කාටිලේජවලින් සැදි පෘෂ්ඨවංශී සැකිල්ලෙහි කොටසයි. මෙම උපාංග ආදි මත්ස්‍යයින්ගේ වරල් ලෙස දක්නට ලැබුණු අතර, ටෙට්‍රපෝඩාවන්ගේ එය ගාත්‍රා ලෙස වර්ධනය විය. මෙම ගාත්‍රා සැකිල්ලට ගාත්‍රාවල අස්ථිමය කොටස්වලට අමතරව, ටෙට්‍රපෝඩාවන්ගේ නම් ආධාරක උර සහ ශ්‍රෝණි මේඛලා ද අයත් වේ. (මේවා මත්ස්‍යයින් තුළ දක්නට නොලැබේ)

## මානව ව්‍යූහය
මානව සැකිල්ලෙහි අන්තර්ගත අස්ථි 206 අතුරින් 126ක් ගාත්‍රා සැකිල්ලට අයත් වේ. කෘත්‍යමය වශයෙන් මේවා ආක්ෂක සැකිල්ලේ සංචරණයට (පහළ ගාත්‍රා) සහ පරිසරයේ ඇති වස්තූන් හැසිරවීම (ඉහළ ගාත්‍රා) සඳහා උපකාරී වේ.

ගාත්‍රා සැකිල්ල සකස් වන්නේ අන්තඃකොන්ඩ්‍රීය අස්ථිභවනය නම් ක්‍රියාවලියේ දී කාටිලේජවලින් වර්ධනය වෙමිනි.

ගාත්‍රා සැකිල්ල ප්‍රධාන ප්‍රදේශ හයකට බෙදිය හැක:
# උර මේඛලා (අස්ථි 4) - වම් සහ දකුණු අක්ෂකාස්ථි (2) සහ අංසඵලක (2).
# බාහු සහ යටි බාහු (අස්ථි 6) - වම් සහ දකුණු ප්‍රගණ්ඩාස්ථි (2) (බාහු), අන්වරාස්ථි (2) සහ අරාස්ථි (2) (යටි බාහු).
# අත් (අස්ථි 54) - වම් සහ දකුණු හස්තකූර්චාස්ථි (16) (මැණික්කටු), හස්තකූර්චෝපරී අස්ථි (10), අවිදුර ඇඟිලි පුරුක් (10), අතරමැදි ඇඟිලි පුරුක් (8) සහ විදුර ඇඟිලි පුරුක් (10).
# ශ්‍රෝණිය (අස්ථි 2) - වම් සහ දකුණු ශ්‍රෝණි අස්ථිය (2).
# කලවා සහ පාද (අස්ථි 8) - වම් සහ දකුණු ඌර්වාස්ථිය (2) (කලවා), දණිස් කටුව (2) (දණිස්), ජංඝාස්ථිය (2) සහ අනුජංඝාස්ථිය (2) (පාදය).
# පතුල් සහ වළලුකර (අස්ථි 52) - වම් සහ දකුණු පාදකූර්චාස්ථි (14) (වළලුකර), පාදකූර්චෝපරී (10), අවිදුර ඇඟිලි පුරුක් (10), අතරමැදි ඇඟිලි පුරුක් (8) සහ විදුර ඇඟිලි පුරුක් (10).

වැදගත් කරුණක් වන්නේ ව්‍යූහ විද්‍යාත්මක ප්‍රභේදනය හේතුවෙන් සැකිල්ලෙහි තවත් අමතර අස්ථි පැවතිය හැක. (හිස්කබලේ සීවනීය අස්ථි, ග්‍රෛවී පර්ශු, කටී පර්ශු සහ අමතර කටී කශේරුකා පවා)

අස්ථි 126කින් යුත් ගාත්‍රා සැකිල්ල සහ අස්ථි 80කින් යුත් ආක්ෂක සැකිල්ල එක්වී අස්ථි 206කින් යුත් මිනිස් සිරුරේ සම්පූර්ණ සැකිල්ල සාදයි. ආක්ෂක සැකිල්ල මෙන් නොව ගාත්‍රා සැකිල්ල සංයුක්ත වී නැත. මේ හේතුවෙන් විශාල පරාසයක චලන සඳහා එය ඉවහල් වේ.

## අමතර පින්තූර

 File:Appendicular skeleton - animation.gif|ගාත්‍රා සැකිල්ල (රතු පැහැයෙන් පෙන්වා ඇත).
 File:Appendicular Skeleton.png|ගාත්‍රා සැකිල්ලේ පූර්ව සහ අපර පෙනුම පෙන්වන රූපයක්.

## මේවාත් බලන්න
*ආක්ෂක සැකිල්ල
*උර මේඛලාව
*ශ්‍රෝණි මේඛලාව
*පාද
*අස්ථි

## ආශ්‍රේයයන්
චෞ රාජවංශය (690–705)

**චෞ රාජවංශය** (චීන: 周), එසේත් නොමැති නම් **දෙවන චෞ රාජවංශය** හෙවත් **ප්‍රතිෂ්ඨාපිත‍ චෞ රාජවංශය** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 690දී වූ සේටියෑන් අධිරැජිනිය විසින් තමන් හුවාංඩි (අධිරාජයා) ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කොට ස්ථාපනය කළ චීන රාජවංශයකි. මෙම රාජවංශය තාං රාජවංශයේ අතුරු බිඳුමක් ලෙස සැලකේ. 705දී වූ සේටියෑන් සිහසුන අත්හැරි අතර, තාං රාජවංශය යළි ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කෙරිණි.

මෙහි එකම පාලකයා වූයේ රාජාභිෂේකයෙන් පසුව වූ සේටියෑන් යන නාමය භාවිතා කළ වූ චාඕ අධිරාජිනියයි. තමන් පුරාතන චෞ රාජවංශයෙන් පැවතෙන්නියක යැයි විශ්වාස කළ වූ ‍ඇගේ රාජවංශය ද චෞ ලෙස නම්කළා ය.

රාජවංශයේ අගනුවර වූයේ ෂෙන්ඩු (神都 දිව්‍යමය අගනුවර, වර්තමාන ලුවෝයැං) ය. වූ කුප්‍රකට අයුරින් බලයට පත්වුව ද, ඇගේ රාජ්‍ය සමයේ කාන්තාවන්ට බොහෝ වරප්‍රසාද හිමිවූ බවටත්, එකල චීනය ඉමහත් සමෘද්ධිමත්භාවයකට පත්ව සිටි බවටත් සාක්ෂ්‍ය තිබේ. රාජවංශයේ රාජ්‍ය ආගම වූයේ බුද්ධාගමයි. වූ සේටියෑන් සිය හිමිකම නීත්‍යානුකූල කරගනු පිණිස බුද්ධාගම ප්‍රවර්ධනය කළා ය. එසේම ඇය මහා මේඝ සූත්‍රය නම් සූත්‍රයක් රචනා කරමින් තමන් මෛත්‍රෙය බුදුන් වහන්සේගේ ආත්ම භවයක් බැව් දේශනා කරන්නට වූවා ය. එම සූත්‍රයෙන් කියැවුණේ කාන්තා අධිරාජයකු විසින් රෝගීභාවය, දුක සහ ව්‍යසනයන් ලෝකයෙන් තුරන් කරන බවයි. එසේම ඇය බෞද්ධ පූජ්‍ය ප්කෂයේ සහාය ද අපේක්ෂා කළා ය. වූ සේටියෑන් බුදු දහමේ ප්‍රබල අනුගාමිකාවක බවට පත්වූයේ කුමන කාලයේදැයි පැහැදිළි නැත. නමුත් ඇය රාජ්‍ය ආගම ලෙස බුද්ධාගම තෝරාගත්තේ කොන්ෆියුසියානුවාදය මගින් රාජ්‍ය පාලනය කිරීමට අධිරාජිනියනට අවසර නොදුන් බැවින් විය හැක.

සම්ප්‍රදායික චීන ඉතිහාසලේඛය තුළ මෙම රාජවංශය තාං රාජවංශයේම යුගයක් ලෙස සලකා ඇති අතර, වූ තාං රාජවංශයේ හිටපු වල්ලභ අධිරැජිනිය (අගබිසව) ලෙස සලකා ඇත. ඇගේ දේහය තාං රාජවංශ ස්මාරකයක් වූ ක්වියෑන්ලිං සොහොන්ගැබේ තැන්පත් කෙරිණි. මීට අමරව මෙම රාජවංශයේ එකම අධිරාජයා වූයේ ද වූ සේටියෑන් වූ බැවින් මෙය රාජවංශ සංකල්පය හා නොගැළපේ. කෙසේනමුත්, මේ හා සමාන දිගකින් යුත් ෂින් රාජවංශය වැනි රාජවංශ සහ එයටත් වඩා කෙටි ෂුන් රාජවංශය වැනි රාජවංශය ද පැවතී ඇත. දීර්ඝ කාලයක් පුරා වූ සේටියෑන්ගේ පාලන සමය මහත් කෲර සමයයක් ලෙස සැලකුණ ද, මෑතකාලීන දශකයන් තුළ එම මතය තරමක් වෙනස් වී ඇත. චීන ප්‍රබන්ධ කෘති ගණනාවකම ඇය දූරදර්ශී පාලිකාවක ලෙස නිරූපණය කොට තිබීමෙන් මෙය පෙනී යයි.

## පසුබිම
රාජාභිෂේකයට ප්‍රථම, වූ චාඕ (එකල ඇගේ නම) ඇගේ සැමියා වූ ගඔෂොං අධිරාජයා සහ ඇගේ පුත්‍රයින්ගේ රාජ්‍යාධිකාරිණිය ලෙස ක්‍රියා කරමින් *සැබෑ බල මූලය* ලෙස කටයුතු කළා ය. 655 ආරම්භයේ දී වූ අධිරාජයාගේ නාමයෙන් මාලිග රැස්වීම් මෙහෙයවීමෙහි යෙදුණා ය. ගඔෂොං‍ගේ මරණයෙන් පසු ඇය ඇගේ පුත්‍රයන්ගේ නාමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය කළා ය. මෙකල ඇගේ පුතුන් රූකඩ අධිරජුන් බඳු විය. 690දී ඇය ඇගේ පුත්‍රයා වූ රුයිෂොං අධිරාජයාව ධුරයෙන් පහකොට තමන්වම හුවාංඩි (අධිරාජයා) ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ගනිමින් ස්වකීය චෞ රාජවංශය පිහිටුවූවා ය.

## ආශ්‍රේයයන්
රාජාවලිය

**රාජාවලිය** යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන වංශකථා ලේඛනයකි. මෙහි විජය රජුගේ සිට IIවන විමලධර්මසූරිය දක්වා රජවරුන්ගේ ඉතිහාසය ඇතුළත්ව තිබේ. සිංහල භාෂාවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය අඛණ්ඩව රචිත එකම වංශකථාව මෙයයි.මෙහි දේශපාලනික තොරතුරු ඇතුළත්ව තිබේ. 

## මේවාත් බලන්න 
* දීපවංසය
* මහාවංසය
* චූලවංසය

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි 
*
*
ශ්‍රී ලංකා රග්බි සංගමය

ශ්‍රී ලංකා රග්බි සංගමය ප්‍රධාන වශයෙන් අර්ධ වෘත්තිමය හා විනෝදාත්මක මට්ටමක පැවැත්වේ. එය 1879 දක්වා දිවෙන ඉතිහාසයක් සහිත ජනප්‍රියම කණ්ඩායම් ක්‍රීඩාවකි. ජාත්‍යන්තර රග්බි කමිටුවේ සංඛ්‍යා ලේඛණ අනුව 2012 වසරේදී ශ්‍රී ලංකා රගර් සංගමයේ ලියාපදිංචි ක්‍රීඩකයන් 103,000 කට වැඩි පිරිසක් වේ. ඒ අනුව ආසියානු කලාපයේ දෙවන විශාලතම රග්බි ක්‍රීඩා කරන ජාතිය බවට ජපානයට පසුව ශ්‍රී ලංකාව පත්ව තිබේ.

## පාලක මණ්ඩලය 
ශ්‍රී ලංකා රග්බි පාපන්දු සංගමය (SLRFU) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ රග්බි පාලන ආයතනයයි. ශ්‍රී ලංකා පාපන්දු සංගමය (ලංකා රග්බි පාපන්දු සංගමය) 1908 දී ආරම්භ කරන ලද්දේ ආසියාවේ පළමු රග්බි සංගමය වශයෙනි. 1988 දී ශ්‍රී ලංකා රග්බි පාපන්දු සංගමය IRB හා එක්විය. 2011 මාර්තුවේ දී IRB විසින් අතුරු ව්‍යවස්ථා අනුව ඡන්දය පැවැත්වීම අසමත් වීමෙන් පසුව පූර්ණ සාමාජිකත්වය ඉවත් කර ඇත. කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලංකා රග්බි පාපන්දු සංගමයේ ඡන්දය පැවැත්වීමෙන් පසුව සම්පූර්ණ සාමාජිකත්වය නැවත ස්ථාපනය කරන ලදී.

## ඉතිහාසය 
### පෙර වසරවල් : 1879-1945
ශිලා ගෝලය

cutaway from core to crust, the lithosphere comprising the crust and lithospheric mantle (detail not to scale)]]

**ශිලා ගෝලය** () යනු විවිධ වූ පාෂාණ වලින් නිර්මාණය වී ඇති පෘථිවියේ පිටතම ස්ථරයයි. 

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* Carbonate–silicate cycle
* Climate system
* Cryosphere
* Geosphere
* Kola Superdeep Borehole
* Mohorovičić discontinuity
* Pedosphere
* Solid earth
* Vertical displacement

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* Earth's Crust, Lithosphere and Asthenosphere
* Crust and Lithosphere


ප්‍රවර්ගය:භූකාරක තැටි වාදය

ප්‍රවර්ගය:පෘථිවිය
යක්බෙරය

**යක්බෙරය** යනු අත් වලින් පමණක් වාදනය කරන (ආතත) බෙර වර්ගයකි. යක්බෙරය සඳහා **පහතරට බෙරය** හා **සමුද්‍ර ඝෝෂක බෙරය** යන නම් ද භාවිතා වේ. මීට අමතරව **දෙවොල් බෙරය, රුහුණු බෙරය, කිඳුරු බෙරය...** ආදී විවිධ නම් මෙම බෙරය හැඳින්වීම සඳහා යොදා ගනී.

## මූලාශ්‍ර
සීක්‍රට් ඔෆ් ද වින්ග්ස්

***සිනිදු පියාපත්*** වෝල්ට් ඩිස්නි චිත්රාගාරය විසින් කළ 2012 3D පරිගණක-සජීවිකරණ චිත්රපට වේ.  ඩිස්නි ටවුන් ස්ටූඩියෝ විසින් සජීවී කර ඇති "ෆැරීස්" එකතුවේ සතරවන චිත්රපටය වේ. ටින්කර් බෙල් ල් සහ ඇගේ සොහොයුරිය වෙනත් රටකින් එය අනුගමනය කරයි. ඒ අනුව ඇය දේශ සීමාවට යන්නට ඉඩ නොදෙයි.

ඉංග්‍රීසි භාෂාව අනුවාදය 2012 අගෝස්තු දින තිරගත වන (සිනමාහල් සහ ගෘහ වීඩියෝ වල), එසේ හෙයින් සිංහල භාෂාව අනුවාදය 2014 දී හිරු ටීවී දින තිරගත. සිංහල අනුවාදය ගායනා කරන ලදී.

## කුමන්ත්‍රණයක්
ටින්කර් බෙල් ශීත ඍතුවේ රටට සොයාගන්නට ඇයට වුවමනා ය, ඇයට වුවමනා දේ දැකීමට වුවමනා නැත. දවසක් ඇගේ ඇරයුම සම්පූර්ණයි. එහිදී ඇයගේ සොහොයුරිය වන අතර, ඇය සුරතල් සහ රජු ලෙස හැඳින්වූ මහලු පුද්ගලයෙකි. ඔහු එය සොයා ගන්නා විට සදාහරිත දේශ සීමාව හරහා යන විට, ඇය ගෙදර යන්නැයි ඇය කියයි.

## ගීත ගායනා
සිංහල අනුවාදයේ, සියලුම ගීත ගායනා ඇත කරන ලදී සත්මානි චතුරිකා කුමාරසිරි.

## හඬවල්
## නිෂ්පාදකයන්
විධායක නිෂ්පාදනය: විරාජ් වැලිවත්ත

හඬ කැවීම් අධීක්‍ෂණය: කසුන් ජයවර්ධන

හඬ කැවීම් අධ්‍යක්‍ෂණය: දයාල් බණ්ඩාර සහ සුරංග මෙන්ඩිස්

හඬ කැවීම් සහය අධ්‍යක්‍ෂණය: හේෂාන් හඳුවලගේ, ඉඳුනිල් චතුරංග, ජනිත් මල්දෙණිය, ලහිරු කාරියවසම් සහ අෂාන් ආටිගල

පරිවර්තනය: නිමල් දිසානායක

පරිගණක සජිවීකරණය: ඩිලාන් පුෂ්පිත

ගීත සංයෝජනය: සිනෙත් මාලක කුමාරසිරි

ගී පද: දයාල් බණ්ඩාර

## ආශ්‍රේයයන්
ෆ්‍රෝසන් (2013 චිත්‍රපටය)

***ෆ්‍රෝසන්*** (සිංහල: **ශීත දේශය**) 2013 3D පරිගණක සජීවිකරණ සංගීත මනඃකල්පිත චිත්රපටය වෝල්ට් ඩිස්නි සජීවනය ස්ටූඩියෝ නිෂ්පාදනය හා වෝල්ට් ඩිස්නි පික්චර්ස් විසින් නිර්මාණය වේ.  චිත්රපටය හොඳම චලන චිත්ර විශේෂාංගය සඳහා $ මිලියන 150 ක ඩොලර් ටේල් හා ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් දිනාගත් අතර හොඳම චලන චිත්ර සිනමා, ඇනී සම්මාන පහක් හා ඇකඩමි සම්මාන දෙක සඳහා විවිධ සම්මාන කීපයක්. ඔහුගේ ආනුභාවය කළා හාන්ස් ක්‍රිස්ටියන් ඇන්ඩර්සන්ගේ සුරංගනා කතාවක **හිම රැජිණ**.

ඉංග්‍රීසි භාෂාව අනුවාදය 2013 නොවැම්බර් මාසයේ දී තිරගත විය (සිනමාහල් සහ ගෘහ වීඩියෝ වල), සහ සිංහල භාෂාව අනුවාදය හිරු ටීවී රූපවාහිනී දින තිරගත අගෝස්තු 2014. සිංහල අනුවාදය, ගීත කපා ඇත.

මේ චිත්‍රපටය සතුව ද අනුප්‍රාප්තිකයකි, ෆ්‍රෝසන් 2, වන තිරගත කර ඇත සිනමාහල් වල නොවැම්බර් 2019 දී.

## කුමන්ත්‍රණයක්
මෙම චිත්රපටය ඇරන්ඩල්ගේ ක එල්සා රැජින, ඇගේ සොහොයුරිය වූ ඇනා, එය අයිස් විකුණන්නා ක්‍රිස්ටෝෆ් හා ආඩම්බර ස්නෝමැන් ඔලාෆ් පහත සඳහන්. එල්සා පැනලා යනවා, සහ ඇනා ඇගේ වෙන්වූ ආරම්භ කරන ලදී. බීබීසීය අතර, එල්සා ආපසු ගෙදර යන්න ප්රතික්ෂේප කරයි, සහ ක්‍රිස්ටෝෆ්, ඇනා සහ ඔලාෆ් ආපසු ගියේ ය. එල්සා සිරකර ලක්වෙයි නමුත් ඇය ඉවතට ගත්තේය. වන අවසන් එල්සා ඇය තවදුරටත් දොරටු වසා නැහැ ඩිග්රිය පොරොන්දු විය.

## හඬවල්
## නිෂ්පාදකයන්
විධායක නිෂ්පාදනය: විරාජ් වැලිවත්ත

හඬ කැවීම් අධීක්‍ෂණය: කසුන් ජයවර්ධන

හඬ කැවීම් අධ්‍යක්‍ෂණය: දයාල් බණ්ඩාර සහ සුරංග මෙන්ඩිස්

හඬ කැවීම් සහය අධ්‍යක්‍ෂණය: හේෂාන් හඳුවලගේ, ඉඳුනිල් චතුරංග, ජනිත් මල්දෙණිය, ලහිරු කාරියවසම් සහ අෂාන් ආටිගල

පරිවර්තනය: නිපුන සිරිපති

පරිගණක සජිවීකරණය: ඩිලාන් පුෂ්පිත

## ආශ්‍රේයයන්
ටෑන්ගල්ඩ්

***ටෑන්ගල්ඩ්*** යනු වෝල්ට් ඩිස්නි ඇනිමේෂන් ස්ටුඩියෝස් හා වෝල්ට් ඩිස්නි පික්චර්ස් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද 2010 ඇමරිකානු 3D පරිගණක සජීවිකරණ, සංගීතමය, මනඃකල්පිත-සුඛාන්ත චිත්‍රපටයකි. ජර්මානු සුරංගනා කතාවක් තේමා කරගනිමින් ප්‍රකාශයට පත් කළ ජනකතා එකතු වන "රපුන්සල්" මත පදනම් වූ එය, 50 වන ඩිස්නි සජීවිකරණ චිත්‍රපටය වේ. එය ග්‍රීම් සහෝදරයින්ගේ "රැපන්සල්" කතන්දරයක් දේවානුභාවයෙන්. චිත්රපටය ලොව පුරා බොක්ස් ඔෆිස් ආදායම ඩොලර් මිලියන 591 ක්, එක්සත් ජනපදයේ හා කැනඩාවේ උපයාගෙන ඇති $ මිලියන 200 ක් වන අතර, උපයා ඇත. 83 වැනි ඇකඩමි සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම මුල් ගීතය ඇතුළු සම්මාන ගණනාවක් සඳහා මෙම චිත්‍රපටය නම් කරන ලදී. චිත්‍රපටය මාර්තු 29, 2011 දින Blu-ray සහ DVD මත නිදහස් කළ බවත්; එතැන් පසු කෙටි චිත්‍රපටයක් වූ අතර, පසුව 2012 දී නිකුත් කරන ලද අතර රූපවාහිනී කතාමාලාවක් 2017 දී තිරගත විය.

ඉංග්‍රීසි භාෂාව අනුවාදය 2010 නොවැම්බරයේ තිරගත විය (සිනමාහල් සහ ගෘහ වීඩියෝ වල), හා 2013 වසරේදී හිරු ටීවී හි සිංහල භාෂාවෙන් වෙන් විකාශය විය.

## කුමන්ත්‍රණයක්
රන් හිරු බිඳුවක් සිට කුමරිය ඇගේ ඔටුන්න සොරකම් කරන සිරකරුවෙක් හසු කර ඇත. ඔවුන් යෝධ කුලුන අත්හැර ඔවුන් කුමරිය ඇගේ උපන් දිනය සැමරීමට හැකි පන්නයේ සමාජ වෙත යන්න. අවාසනාවකට මෙන්, ඇගේ මව ඇය නොකළ යුතු එම ස්ථානයේ ම සිදු වී තිබෙන බව දැනගන්න.

නැවත ගෙදර, රැපන්සල් ඇගේ මව දැඩි ලෙස කෝපයට පත්ව සම්මුඛ වූ විට සහ සිරකරුවෙක් සිත්තරවි ගේ කෙස් විසින් නැඟී එන්නා විට, ඇගේ මව පිහියකින් ඔහු හානියක්. ඔහු කුමරිය ඔහුගේ කොණ්ඩය කැපීම හා මව බිය වී යයි එසේ ඇය කුළුණ වැටේ.
 	
අවසන් වන විට, ෆ්ලීන් රයිඩර් හා රැපන්සල් විවාහ විය.

## හඬවල්
## නිෂ්පාදකයන්
හඬ කැවීම් අධීක්‍ෂණය: කසුන් ජයවර්ධන

විධායක නිෂ්පාදනය: විරාජ් වැලිවත්ත

හඬ කැවීම් අධ්‍යක්‍ෂණය: දයාල් බණ්ඩාර සහ සුරංග මෙන්ඩිස්

හඬ කැවීම් සහය අධ්‍යක්‍ෂණය: හේෂාන් හඳුවලගේ සහ ඉඳුනිල් චතුරංග

පරිවර්තනය: නිමල් දිසානායක

පරිගණක සජිවීකරණය: ඩිලාන් පුෂ්පිත

ගී පද: කසුන් ජයවර්ධන

## ආශ්‍රේයයන්
ලක්දිව රැජිණියෝ

සිංහලේ රාජාණ්ඩුව පාලනය කළ 180කට අධික රජවරුන් අතර **සිංහලේ රැජිනියන්** සිටියේ සිව්දෙනකු පමණි. ඉන් දෙදෙනකු අනුරාධපුර යුගයේ ද, අනෙක් දෙදෙනා පොළොන්නරු යුගයේ ද රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවා තිබේ.

## අනුරාධපුර රාජධානිය
* අනුලා රැජින (ක්‍රි.පූ. 47 – ක්‍රි.පූ. 42)
* සීවලී රැජින (ක්‍රි.ව. 35)

## පොළොන්නරු රාජධානිය
* කල්‍යාණවතී රැජින (1202 – 1208)
* ලීලාවතී රැජින (1197–1200, 1209–1210, 1211–1212)

## යටත් විජිත ලක්දිව
* වික්ටෝරියා රැජිණ (1837 - 1901)

## ලංකා රාජධානිය
* වික්ටෝරියා රැජිණ (1837 - 1901)

## ලංකා රාජධානිය
* දෙවන එලිසබෙත් රැජිණ (1952 - 1972)

## වෙනත්
* විහාරමහාදේවී
* දෝන කැතරිනා රැජින

## මේවාත් බලන්න
* සිංහලේ රාජාවලිය

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
* ලක්දිව, ලංකාවේ රාජ්‍යේශයන් ලැයිස්තුව
* විජය සහ ලංකා රජවරු
* සම්පූර්ණ ශ්‍රී ලංකා නායකයින් ලැයිස්තුව
* ශ්‍රී ලංකාවේ මහාවංස ඉතිහාසය
දේවොන් කේ දේව්...මහාදේව්

***දේවොන් කේ දේව්... මහාදේව්*** (සිංහල: *දෙවියන්ගේ දෙවි... මහාදෙවි*) හෙවත් ***මහාදේව්*** යනු ශිව දෙවියන් පිළිබඳ පුරාණෝක්ති පාදක කොටගෙන තැනූ මාලා නාට්‍යයකි. 2011 දෙසැම්බර් 18 දින ඇරඹි මෙය ලයිෆ් ඕකේ නාළිකාව ඔස්සේ සඳුදා සිට සිකුරාදා දක්වා දිනවල රාත්‍රියේ විකාශය විය. 2014 දෙසැම්බර් 14 දින අවසන් වූ මෙය පරිච්ඡේද 36ක් යටතේ කථාංග 820කින් යුතුව විකාශය වී ඇත. මෙය භාෂා ගණනාවකට හඬකැවිණි.

## චරිත නිරූපණය
## නිෂ්පාදනය සහ බෙදාහැරීම
කාලි දෙවඟන නිරූපණය සඳහා රිතූ ජෙන්ජානි විසින් සංලග්න අංගරචනය සිදුකරන ලදී.

මෙම කතාමාලාව බෙංගාලි, දෙමළ, මලයාලම්, ඔරියා, තෙලිඟු, ඇසෑමි, මරාඨි සහ ඉන්දුනීසියානු භාෂාවලින් හඬකවා පිළිවෙලින් *දේවාදිදේව් මහාදේව්*, *ශිවම්*, *කෛලාසනාතන්*, *මහාදේව්*, *හර හර මහාදේවා*, *මහාදේව්*, *දේවාන්චේ දේව් මහාදේව්*, සහ *මහාදේව* යන තේමා යටතේ විකාශය විය. ඉන්දුනීසියාව තුළ මෙම නාට්‍යය විකාශය කරන ලද්දේ antv නාළිකාවෙනි. *ශිවම්* යනුවෙන් නම් කළ දෙමළ හඬකැවූ ප්‍රභේදය සිංහල උපසිරැසි සමග ශ්‍රී ලංකාවේ ශක්ති ටීවී නාළිකාවෙන් විකාශය කෙරේ. මෙය හරහර මහාදේවා යනුවෙන් කන්නඩ බසින් ප්‍රතිනිර්මාණය විය. මෙහි කථාවාරය 1 සිට ශිව-පාර්වතී විවාහය දක්වා වූ කථාංග මෙහි නිල DVD ප්‍රභේදයෙහි ඇතුළත් වේ.

## පිළිගැනීම
2012 සැප්තැම්බරයේ විකාශය වූ 9වන කථාංගයෙහි කාලි විසින් රක්තබීජ අසුරයාව මරාදමන පුවත ඇතුළත් වූ අතර එය වැඩසටහනේ ඉහළම TRP අගය වූ 8.2ක අගය හිමි කරගත්තේ ය.

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
* නිල වෙබ්අඩවිය - හොට්ස්ටාර් තුළ
*