පරංගි යාපනය රාජධානිය යටත් කර ගැනීම

පෘතුගීසි  වෙළෙන්දන් 1505 දී නූතන ශ්‍රී  ලංකාවේ නිරිත දිග ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබෙන කෝට්ටේ රාජධානියට පැමිණීමෙන් පසුව යාපනය රාජධානිය  යටත් කර ගනීම සිදුවිය. මුල් අවදියේදී යාපනයේ විසූ බොහෝ රජවරු දේශය රෝමානු කතෝලික බවට හැරවීමට පෘතුගීසි දැරූ උත්සහයට අභියෝග කල අතර අවසානයේදී ඔවුන් සමග සමාදාන විය.

1591 දී යාපනයේ සිටි එතිරිමාන්න චින්කම් රජු පෘතුගීසින් විසින් පදවි ප්‍රාප්ත කරන ලදී. ඔහු නාමමාත්‍ර වශයෙන් සිටි අනුගාමිකයෙකු වුවත් ඔහු ධර්මදූත කටයුතු සදහා බාධා ඇතිකල අතර ඒ සමගම රට අභ්‍යන්තරයේ පිහිටි  උඩරට රාජධානියට දකුණු ඉන්දියාවෙන් යුධමය ආධාර ලබාගැනීමට සහය දැක්වූවේය.අවසානයේදී ,2 වන සන්කිලි නම් ආක්‍රමණිකයා  පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යයන්ට බලපෑම් කරනු ලැබූ අතර 1619 දී පිලිප් ද ඔලිවිරා විසින් ඔහුව බලයෙන් පහකර එල්ලා මරනු ලැබුවේය.
පෘතුගීසි පාලනයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ජනයා රෝමාණු කතෝලික බවට හැරුණු අතර අධික බදු අය කිරීම නිසා ජනතාව පෙර පැවති රාජධානියේ මධ්‍ය පෙදෙස් වලට පලා යාම හේතුවෙන් ජනගහනය අඩුවීමක් සිදුවිය.

## මුල් හමුවීම
1505 දී පෘතුගීසි වළෙන්දන් ශ්‍රී  ලංකා දීපයට සම්ප්‍රාප්ත විය. ඔවුන්ගේ පළමු ආක්‍රමණය නිරිත දිග වෙරළ ආශ්‍රිතව පිහිටි කෝට්ටේ රාජධානියට එරෙහිව සිදුවිය.පෘතුගීසීන් සමග පැවති සබදතා වලට 1 වන සන්කිලි රජු බාධා කල අතර මන්නාරම දූපතේ සිටි පරව කතෝලිකයන් හයසීයත් හත්සීයත් අතර ප්‍රමාණයක් සමූල ඝාතනය කරන ලදී.මෙම කතෝලිකයන් ඉන්දියාවේ සිට රැගෙන එනු ලැබුවේ යාපනය   රාජධානියේ සිට පුත්තලම දක්වා මූල්‍යමය වාසි ඇති මුතු කිමිදෙන්නන් ව්‍යාප්ත කරවීම සදහායි.

## රාජ්යේ අනුගාමිකයින්
1560 දී පළමු ආක‍්‍රමණය විකරි ඩොම් කන්ස්ටන්ටිනෝ ද බ්රගන්ත විසින් මෙහෙය වනු ලැබූ නමුත් රාජධානිය  යටත් කරගැනීමට අපොහොසත් වූ අතර මන්නාරම දූපත ග්‍රහණය කර ගන්නා ලදී.

## රාජධානියේ අවසානය
1617 දී පරරාජසේකරගේ අභාවයෙන් පසුව එතිරිමාන්න චින්කම් විසින් පත්කරනු ලැබූ උප රජා මරා දමා ආක්‍රමණිකයෙකු වූ 2 වන සන්කිලි සිංහාසනාරූඩ විය.පෘතුගීසීන් ඔහුගේ රාජ්‍යත්වය පිළිනොගැනීමෙන් පසුව 2 වන  සන්කිලි  තන්පූර් නායකස් ගෙන් යුධ ආධාර ඉල්ලා සිටි අතර මැල්බාවෙන් පැමිණි මුහුදු කොල්ලකරුවන්ටද නෙදුනතිව් මූලස්ඵානය භාවිතා කිරීමට ඉඩ සලසනු ලැබුවේය.එතෙන් සිට පෝක් සමුද්‍ර සංධිය හරහා පෘතුගීසී නැව් මාර්ග වලට අවහිරතා ඇතිවිය.1619 ජූනි සිට පෘතුගීසී ආක්‍රමණ දකක් ඇති වුණි.ඒවා නම් මල්බාර් මුහුදු කොල්ලකරුවන් විසින් පලවාහරිනු ලබූ නාවික ආක්‍රමණ සහ සන්කිලි පලවා හැරීමට සමත්වූ පිලිප් ද ඔල්විරා සහ 5000 ක් පමණ ඔහුගේ පාබල හමුදාව මගින් සිදුකල ආක්‍රමණයයි .මෙහිදී සන්කිලි ඇතුලු රාජකීය පෙලපතේ ඉතිරිව සිටි සාමාජිකයන් ග්‍රහණය කර ගෝවට ගෙන යනු ලබූ අතර එහිදී ඔහුව එල්ලා මරණු ලැබීය.ඉතිරි සිරිකරුවන්ට අතිශයෙන්ම ගැත්තන් ලෙස ශුද්ධ ආඥාව යටතේ භික්ෂු භික්ෂුනියන් වීමට සිදුවූ අතර ඔවුන්ගේ බ්‍ර‍හ්මචාරී බව යාපනය සිහසුනට තවදුරටත් උරුම කරුවෙක් අතිවීම වැලැක්වනු ලැබීය.

## පෘතුගීසීන් සහ උඩරට රාජධානිය
 ගේ 1681 සිතියම]]
17 වන සියවසේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කල ලංදේසි පූජක පිලිප්ස් බලදේව්ස් ගේ සිංහලදීපයේ (ඇමස්ටර්ඩැව් 1672) සදහන් ලෙස යාපනය අර්ධද්වීපයක්, යාපනයට දුරින් පිහිටි දූපත් වලින් සහ මන්නාරම් දූවෙන් යාපාපටුන සමන්විත විය.නමුත් රාජධානියේ අඩුපාඩු සලකා බලන විට පෘතුගීසි මූලාරම්භයේ ඉතිහාසඥයෙකු වූ ක්විරස් කියා සිටියේ,

එහි අන්තර්ගත වු ලෙස ඔවුන්ට නූතන ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පලාතේ සහ නැගෙනහිර පලාතේ උතුරු අර්ධයේ අධිකරණ බලය හිමිව තිබුනද ඔවුන් කොන්දේසි රහිතව පෘතුගීසීන්ට යටත් වීමට ඉක්මන් වී ඇත. පෘතුගීසින් කියා සිටි ලෙස මෙය සිදුවූයේ ඔවුන්ගේ ප්‍රතිවිපාක මතය.

උඩරට රජකෙනෙකු වන සෙනරත් මේ කාලයේදී ප්‍රධාන භූමි ප්‍රදේශයේ දකුණු අලිමන්කඩ අත්පත් කරගන්නා ලදී.ඔහු සහ ඔහුගේ හේවායන් යාපන අර්ධද්වීපයේ සිටි පෘතුගීසීන්ට නිරන්තරයෙන් හිරිහැර කරන ලදී.ඔහුගේ බිරිදගේ දරු දෙදෙනා වන විජයපාල සහ කුමාරසිංහ යාපනයෙන් පැමිණි කුමාරිකාවන් දෙදෙනෙකු සමග විවාහ විය. පෘතුගීසීන් යාපනය අත්පත් කරගත් පසු සෙනරත් රජු මුදලියාර් අතපත්තුගේ මෙහෙයවීම යටතේ  10,000 ක් පමණ ප්‍රබල හමුදාවක් යාපනයට පිටත් කර යවන ලදී.ඉන්පසු පෘතුගීසීන් පලවා හැර උඩරට හමුදාව යාපනය අත්පත් කරගන්නා ලදී.පසුව කන්ස්ටන්ටිනෝ ද සෙ ද නෙරොනහා නම් පෘතුගීසී ජෙනරාල්වරයා මුදලියාර් අතපතුගේ හමුදාව පරාජය කර යාපනය යටත් කරගැනීමට කොළඹ සිට උත්සහ කරන ලදී.පෘතුගීසීන්ට සහ ලංදේසි ප්‍රකාශන වලට අනුව යාපනයේ පැවති අවසාන සටන උඩරට රාජධානියේ රජු සහ පෘතුගීසීන් අතර ඇතිවූ අතර,  පෘතුගීසීන් උඩරට රජු පරදා යාපනය අත්පත් කරගන්නා ලදී. පසුව පැමිණි ලංදේසීන් පෘතුගීසීන්ව පලවා හැර යාපනය අත්පත් කරගන්නා ලදී.යාපනය මන්නාරම් දූපත් සහ බොහෝ යාපන වන්නිමය දූපත් නැවත ව්‍යවස්ථා සහගත ලෙස දෙමළ රටක් බවට පත්කරන ලද්දේ 18 වන සියවසේදීය.

## ප්‍රතිවිපාක
ඉදිරි වර්ෂ 40 ඇතුලත 1619 සිට ලංදේසි 1658 දී යාපනය බලකොටුව අත් කරගැනීම දක්වා ,පෘතුගීසීන්ට එරෙහිව කැරලි තුනක් ඇති වුණි.ඉන් දෙකක් මෙහෙයවනු ලැබුවේ මිගපුල්ලේ ආරච්චි විසිනි.බාහිර වෙළදාම මේ කාලය තුල අශුභ වාදී ලෙස බලපෑමට ලක්වුවද යාපනයේ ප්‍රධාන අපනයනය වන අලි ඉන්දියාවේ විවිධ රාජධානි සමග වෙඩිබෙහෙත් සදහා වෙලදාම් කෙරුණු අතර ලිස්බන් වලටද යවනලදී.

## සටහන්
## යොමුව
*
*
*
*
*
*