බාජිරාඕ මස්තානි (ධ්වනිපථය)

***බාජිරාඕ මස්තානි*** යනු ශ්‍රේයාස් පුරාණික් සහ දේව්රත්ගේ සහාය ඇතිව සංජේ ලීලා භන්සාලි විසින් එම නමම ඇති 2015 හින්දි චිත්‍රපටය සඳහා නිමවන ලද ධ්වනිපථ ඇල්බමයයි. මෙහි චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ රන්වීර් සිං, දීපිකා පඩුකෝන් සහ ප්‍රියංකා චොප්රා විසිනි. මුලින් හින්දි බසින් පටිගත කෙරුණු මෙහි ඇල්බමය ගීත නවයකින් මනව්විත අතර, එයි ‍2015 නොවැම්බර් 24 දින ඊ‍රෝස් මියුසික් වෙතින් මුදාහරින ලදී. චිත්‍රපටයේ මුල් ස්කෝරය රචනා කරන ලද්දේ සංචිත් බල්හාරා විසිනි.

චිත්‍රපටයේ සංගීථය අවස්ථානුගත අතර ආඛ්‍යාන විලාසයෙන් යුතු ය. මෙම ගීත වසර දොළහක් පුරා චිත්‍රපට තිර පිටපත ගොඩනගන අතරතුර, ගීත පිළිබඳ අදහස් ද ගොඩනැගී ඇත. සිය චිත්‍රපට ධ්වනිපථය නිමැවීම සඳහා භන්සාලි පෙළඹුණේ මූඝල්-ඉ-අසාම් චිතප්‍රටයේ සංගීතයෙනි. මෙහි ගීත මගින් මරාඨි ජන, සුෆි, ලාවණි, කව්වාලි සහ වෙනස් රාග සම්මිශ්‍රිත ඉන්දියානු සම්භාව්‍ය ශෛලීන්ගේ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි.

මුදාහැරීමෙන් පසුව, සංගීත විචාරකයන් බලාපොරොත්තු තබා සිටියේ මෙහි ස්වරයන් එහි දෘශ්‍ය අංග සමග ගැළපෙනු ඇති බවයි. විචාරකන් සඳහන් කළේ ඇල්බමය අර්ධ-සම්භාව්‍ය බවත්, සංගතය, තනු සහ රිද්මය හුවා දැක්වෙන බව ය. පසුබිම් ස්කෝරය ඝෝෂාකාරී සහ විසිතුරු වුවත්, එහි අධිභාවිතය සහ ප්‍රබල බව විවේචනයට ලක් විය.

සිය සංගීත අධ්‍යක්ෂණය සඳහා සංජේ ලීලා භන්සාලි හොඳම සංගීත අධ්‍යක්ෂක සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය වෙනුවෙන් නිර්දේශ විය. කෙසේනමුත්, "දීවානි මස්තානි" ගීතය වෙනුවෙන් ශ්‍රේයා ඝෝෂාල් හොඳම පිළිවැයුම් ගායිකාව සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය හිමි කරගන්නට සමත් වූවා ය. ජස්ටින් ජෝසේ සහ බිස්වදීප් චැටර්ජී යන ශිල්පීන් දෙදෙන හොඳම ශ්‍රව්‍යරේඛනය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන හිමි කරගත්හ. එහි දී පළමුව සඳහන් ශිල්පියා විසින් අවසන් ප්‍රති-පටිගතකරණය සඳහාත්, දෙවනුව සඳහන් ශිල්පියා ශබ්ද සැලසුම සඳහාත් සම්මාන ලදහ. 2016 ආසියානු චිත්‍රපට සම්මාන උළෙලේ හොඳම මුල් සංගීතය ප්‍රවර්ගයෙන් චිත්‍රපට ස්කෝරය නිර්දේශ විය.

## සංවර්ධනය 
ගීත සංජේ ලීලා භන්සාලි සඳහා පෙළඹවීමක් ලදුවේ *මූඝල්-ඉ-අසාම්* (1960) චිත්‍රපටයෙනි. "අල්බේලා සජන්" පථය සඳහා භන්සාලි මෙහි මුල් ගීතය භූපාලි රාගයෙන් ගැයූ කිෂෝරි අමොන්කාර් සුසර කොට ඇත. මෙහි නව සංයෝජනය නිමැවුණේ අහිර් භෛරව් නම් වෙනත් රාගයක් සමග මුසු කිරීමෙනි. භන්සාලි සඳහන් කළේ මරාඨි ජන සහ සම්භාව්‍ය සංගීතය හැරුණු විට *බාජිරාඕ මස්තානි* ධ්වනිපථය සඳහා තමන් ආභාසය ලැබූවේ හෘදයිනාත් මංගේෂ්කාර්ගේ මරාඨි ඇල්බමයක් වූ ශිව් කල්‍යාණ් රාජා තුළින් බවයි. "මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්" පථය නිමවන ලද්දේ සිය ගුවන් ගමන අවලංගු වීමෙන් පසු භන්සාලි ගුවන් තොටුපළේ නැවතී සිටින අතරතුර ය. "දීවානි මස්තානි"හි ආරම්භක සංයෝජනය වසර දොළහක් පමණ අතීතයට දිවෙන අතර, එහි සංකල්පය පහළ වූයේ භන්සාලි ස්නානය කරමින් සිටින අතරතුර ය. ඔහු මෙසේ පැවසී ය: "මට *බාජිරාඕ මස්තානි* චිත්‍රපටයක් ලෙස නිර්මාණය කිරීමට සිතුණු ප්‍රථම අවස්ථාව එයයි." එම ගීතය ආරම්භ වන්නේ "නභතූන් ආලි අප්සරා, අෂි සුන්දරා, සාස් සාස්වුනා" නම් මරාඨි පද සමගයි. එහි අර්ථය "සුරඟනක් අහසින් බැස්සා ය, ඉතා සුන්දර සහ අලංකාර වස්ත්‍රයෙන් සැරසී" යන්නයි. පද රචක ප්‍රශාන්ත් ඉන්ගෝලේ "ගජානනා" ගීතය රචනා කිරීම පිළිබඳ මෙසේ සඳහන් කළේ ය: "ගණපතිඳුන් වෙනුවෙන් ආර්තියක් රචනා කිරීමට මට භාර වූවා. මට අවශ්‍ය වූයේ මින් පෙර සිදුනොකළ දෙයක් සිදු කිරීමටයි. ඒ නිසා ආපසු ගෙදර ගිය මා මගේ මවගෙන් ගනේෂ්ජී සඳහා කියන විවිධාකාර නම් අසා සටහන් කරගත්තා."

ජස්ටින් ජෝසේ කේ. ධ්වනිපථයේ සහ මුල් ස්වරමාලාවේ  ශ්‍රව්‍ය මිශ්‍රකරණයට ප්‍රධාන වශයෙන්ම දායක විය. ඔහුට අනුව, මෙහි ඇතැම් දර්ශන සඳහා චරිත සහ හැඟීම් පිළිබඳ බෙහෙවින් සොයාබැලීමට සිදුව ඇත. *ඉන්ඩියා‍-වෙස්ට්* වෙනුවෙන් විචාරක ආර්. එම්. විජයකාර් සිය විචාරයෙහි මෙම ධ්වනිපථයට ලකුණු 5න් 4.5ක් ලබාදෙමින් විස්තර කොට ඇත්තේ ඇල්බමය "සුවඳ රෝස කුසුමක්" බවයි. ඔහු මෙසේ සඳහන් කළේ ය: "මහාරාෂ්ට්‍රීය පසුබිම, ස්වරමාලා හා සම්ප්‍රදායික මරාඨි පද්‍යයන් සහ උද්ධෘත "බාජිරාඕ මස්තානි"හි රසවත් ස්වරමාලාවේ ප්‍රමුඛ ය. "*හම් දිල් දේ චුකේ සනම්* (1999) චිත්‍රපටයෙන් පසු සංජේ ලීලා භන්සාලිගේ හොඳම ස්වරමාලාවකි." *Rediff.com* හි එලීනා කපූර් ඇල්බමයට ලකුණු 5න් 3ක් ලබාදෙමින් හැඳින්වූයේ එය "රෝලර් කෝස්ටර් සවාරියක්" බවයි. ඇය සඳහන් කළේ "*බාජිරාඕ මස්තානි*හි සංගීතය රෝලර් කෝස්ටර් සවාරියක් වැනි ය. මෙහි භන්සාලිගේ තනුවල කිසිදු දොසක් දක්නට නොලැබුණ ද, ධ්වනිපථයේ ගීත 10 තුළ ඉහළ පහළ යාම් කිහිපයක් දැකගත හැකි බවයි. *බාජිරාඕ මස්තානි*හි ධ්වනිපථයේ කව්වාලි සහ ප්‍රේමය බහුලව දක්නට ලැබේ."

*ද ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්* පුවත්පතේ සුවාංශු ඛුරානා ඇල්බමයට 5න් 3.5ක් ලබාදෙමින් සඳහන් කොට ඇත්තේ, "බොහෝ කොටස්වල බාජිරාඕ මස්තානි නැවුම් බවින් යුක්ත ය. එය බාජිරාඕගේ යුගයේ පරෙස්සමින් ප්‍රතිෂ්ඨාපිත සංගීතයක් වැනි ය. ඇතැම් පථ අනෙක්වා පරයා යයි. භන්සාලිගේ වෙනස් හඬ සහ අවහිරය සහ විපුලත්නය අතර සමබරතාවින් යුතු මෙය මිලදී ගන්න." *ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා*හි කස්මින් ෆර්නැන්ඩස් ඇල්බමයට තරු 5න් 3.5ක් ලබාදෙමින් සිද්ධාර්ත්-ගරීමාගේ පද රචනය, අරිජිත් සිං, විශාල් දඩ්ලානි සහ ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්ගේ ගායනය අගය කොට ඇත. දේවේශ් ෂර්මා *ෆිල්ම්ෆෙයාර්* සඳහා වූ සිය විචාරයෙහි මෙම ඇල්බමයට තරු 5න් 3ක් ලබාදෙමින් සඳහන් කොට ඇත්තේ, "බාජිරාඕ මස්තානිහි ධ්වනිපථය කොකු-පිරවූ මසාලා ගීතවලට පුරුදු වූ සාමාන්‍ය ශ්‍රාවකයා සඳහා නොවේ. නතු කරගත් රසින් යුත් එය ඔබ ඔබේ අවරෝධනයන් පහත ලන්නේ නම් එහි විශිෂ්ටතාව පෙන්වනු ඇත. පිරිසිදු ස්වර සුසංයෝගය මාධූර්යය සහ රිද්මය අතර දෝලනය වේ." *කොයිමොයි*හි සූරාභි රෙඩ්කාර් ඇල්බමයට ලකුණු 5න් 3ක් ලබාදුන්නේ ය. ඔහු සාරාංශ කර දැක්වූයේ, "*බාජිරාඕ මස්තානි* ධ්වනිපථය මිශ්‍රිත බෑගයකි. සම්භාව්‍ය ගී අනෙක්වා පරයා බබළයි. මෙම ඇල්බමය දෘශ්‍යමය සත්කාරයක් ද වනු ඇතැයි අපේක්ෂිත ය."

### මුල් ස්කෝරය 
*බොලිවුඩ් හංගමා* සඳහා සිය විචාරයෙහි, තරන් ආදර්ශ් මෙසේ රචනා කළේ ය: "භන්සාලි ‍මෙම ඓතිහාසික නිර්මාණය තුළ සංගීතය වියන්නේ වාටිමූට්ටු රහිතව ය. සැලකිල්ලෙන් රූගත කළ ගීත (භන්සාලි විසින් නිමැවූ) මෝහනීය අතර, යතාතථ්‍ය අයුරින් නර්තන රචනය ද සිදුකොට ඇත. කැපීපෙනෙන ගීත නම් දීවානි මස්තානි, අල්බේලා සජන් සහ පිංගා ය. සංචිත් බල්හාරාගේ පසුබිම් ස්කෝරය විස්මිත ය." සුභාෂ් කේ. ජා සඳහන් කොට ඇත්තේ, "භන්සාලි විසින් නිමැවූ ගීත ඉතා ඉක්මණින් එහෙත් ප්‍රේමය සහ යුද්ධය යන තේමාවන්ට බලෙන් ඇතුළු නොවෙමින් පැමිණෙයි. එය අනර්ඝ ඌනපූර්ණයකින් සමන්විත ය." ශ්‍රීජනා මිත්‍රා දාස් *ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා* වෙනුවෙන් කළ ඇගේ විචාරයෙහි මෙහි සංගීතයට 5න් 3.5ක් ලබා දී ඇත. *සී නිව්ස්*හි ධ්‍රිති ෂර්මා මෙසේ සඳහන් කළා ය: "සංගීතය නැවුම් හුස්මක් වැනි අතර, ගීත හොඳින් රූගත කොට ඇත. මේඝ ඝර්ජනාවන් වැනි පසුබිම් ස්වරමාලාවන්ට වාසිදායක අයුරින් යුත් මෙය සෑම ජවනිකාවක්ම තීව්‍ර කරයි." *රෙඩිෆ්*හි විචාරක රාජා සේන් ද මෙහි ස්කෝරය මේඝ ඝර්ජනාවක් බඳු යැයි කියයි. *ද හින්දු* පුවත්පතේ නම්රාතා ජෝෂි මෙසේ සඳහන් කළා ය: "නිහඬ මොහොතක් හෝ මෙහි නැත. එවැන්නක් හමුවුව ද, එය පසුබිම් ස්කෝරයෙන් පුරවා ඇත." *ඉන්ඩියා ටුඩේ*හි අනන්‍යා භටාචාර්ය මෙසේ සඳහන් කොට ඇත: "චිත්‍රපටයේ සංගීතය ආවේශවනසුලු ය. පසුබිම් ස්වරමාලාව, "දීවානි මස්තානි" සහ "ආයත්" වැනි චිත්‍රපටය අවසන් වන තෙක් රැඳී පවතින ගීතවලින් සමන්විත ය."

## අලෙවිකරණය 
ධ්වනිපථ ඇල්බමයේ පළමු කේවලය වූ "ගජානනා" ගීතය මුදාහැරුණේ පූනේහි බාලේවාදි ක්‍රීඩාංගණයේ ශ්‍රී ශිව් ඡත්‍රපති ක්‍රීඩා සංකීර්ණයේ දී ය. එයට චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ සංජේ ලීලා භන්සාලි, රන්වීර් සිං සහ දීපිකා පඩුකෝන්  සම්බන්ධ විය. චිත්‍රපටයේ දෙවන කේවල ගීතය වූ "දීවානි මස්තානි" මුදාහැරුණේ දිල්ලියේ උත්සවයක දී ය. තෙවන තනි ගීතය වූ "පිංගා" 2015 නොවැම්බර් 14 දින නිකුත් කිරීමට නියමිතව තිබුණ ද, එය අවලංගු කෙරුණේ 2015 නොවැම්බර් පැරිස් ප්‍රහාර හේතුවෙනි. එය නිල වශයෙන් නිකුත් කෙරුණේ 2015 නොවැම්බර් 15 දින ය.

"මල්හාරි" නම් ගීථය 2015 නොවැම්බර් 29 දින භෝපාල්හි උත්සවයක දී දියත් කෙරිණි. "අල්බේලා සජන්" සහ "ආයත්"  යන ගීත ද "මල්හාරි" සමග එම අවස්ථාවේ මුදාහැරිණේ ධ්වනිපථය මුදාහැරීමෙන් පසුව ය.

## පථ ලැයිස්තුකරණය 
### හින්දි
### දෙමළ
### තෙලිඟු
## සංගීත සටහන් 
2015 අවසානයේ දී, ධ්වනිපථයේ සංගීථය විචාරකයන්ගේ විචාරයන්ට තේමාවී තිබිණි. *ද හින්දු*පුවත්පතේ සංඛයාන් ඝෝෂ් රචනා කොට ඇත්තේ: "සංජේ ලීලා භන්සාලි වැනි සංගීතමය චිත්‍රපට නිර්මාණකරුවන් ඇත්තේ අතලොස්සකි. ඔහු පියවරක් ඉදිරියෙන් සිටිමින් *බාජිරාඕ මස්තානි*හි ශ්‍රව්‍යදෘශ්‍යමය කැන්වසය සියතට ගෙන ඇත. බලවත් ‘ගජානනා’ ගීතය තීරණාත්මක ජවනිකාවක් ඉමහත් දුරට තීව්‍රකර දක්වන නමුත්, ඇල්බමයේ බාජිරාඕ තේමාවෙන් මිදී ඇත. රණ ඝෝෂාවක් වැනි ‘ජි ජි රේ බාජි ජි ජි’ යන මැතිරිල්ල චිත්‍රපටයට විද්‍යුතනයක් බඳු ශක්තියක් ලබා දේ. ඇල්බම ප්‍රියතම ගීත අතරට ‘දීවානි මස්තානි’, ‘අබ් තෝහේ ජානේ නා දූන්ගි’, ‘මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්’ සහ ‘ආජ් ඉබාදත්’ අයත් වේ. එම පුවත්පතේම කාර්තික් ශ්‍රීනිවාසන් සිතන්නේ, "අවසානයේ සං‍ජේ ලීලා භන්සාලි බාජිරාඕ මස්තානි තුළ සිය සංගීතමය සුසරකරණය නිවැරදිව කොට ඇත" යනුවෙනි.  *ස්ක්‍රොල්* පුවත් තුළ, ධ්වනිපථ ඇල්බමය ඉහළින්ම තබන (තමාෂාහි ධ්වනිපථය සමග) මනීෂ් ගෙක්වාද් සඳහන් කොට ඇත්තේ මෙසේ ය: "වසරේ ඉහළම ස්වරමාලා පහ අතුරින් එකකි, *බාජිරාඕ මස්තානි*. සංගීතය, රචකයාගෙන් සහ අධ්‍යක්ෂක සංජේ ලීලා භන්සාලි අනන්‍ය වූ අයුරින් ධ්වනිය මිශ්‍රණය කොට ඇත. මරාඨි ජන සංගීතය සහ සූෆි හා කොට ඇති "දීවානි මස්තානි" මෙම ආකාර දෙකෙහිම ගුණාංග දක්වයි. රණඝෝෂාවක් වන "මල්හාරි" සහ සැදැහැමත් "ගජානනා" ගීත බාජිරාඕගේ සන්හායේ ආයුධ වැනි ය. ඇල්බමය තුළ "ආයත්" ගීථයේ අර්ධ-සම්භාව්‍ය සහ කව්වාලි එකට මුසු කරන විට, "මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්" තුළ පණ්ඩිත් බිර්ජු මහාරාජ් විසින් ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්ගේ හඬ කථක් *බොල්* (ස්මෘති මාත්‍රා) සමග ගලපා ඇත. *හම් දිල් දේ චුකේ සනම්* (1999) චිත්‍රපටයේ එන "අල්බේලා සජන්" ගීතය සිතාර් සහ ධ්‍රැවක අන්තර්ස්ථයක් සමගින් නිමවී ඇත. "පිංගා" සහ "ෆිටූරි" තුළ ලාවණි ලය සමග බොලිවුඩ් සැරසුමක් මගින් අලංකාර නිමැවුමක් බිහිකොට ඇත." ජූහි චක්‍රබෝර්ති හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස් පුවත්පතේ ඇගේ සම්පාදනය තුළ මෙසේ සඳහන් කොට ඇත: "සම්භාව්‍ය අයිතමයක් වන "අල්බේලා සජන්" වසර ගණනාවක් පුරා ප්‍රතිශෝධනයට ලක්ව ඇති අතර, සිය සුපිරි ජනමෝදක චිත්‍රපටයක් වූ *හම් දිල් දේ චුකේ සනම්* තුළ මෙම පථය භාවිතා කළ භන්සාලි මෙම ගීතයේ තවත් ප්‍රභේදයක් සිය කාලාන්තර ප්‍රේම වෘත්තාන්තය වන බාජිරාඕ මස්තානි සඳහා ද යොදාගෙන ඇත. *හම් දිල් දේ චුකේ සනම්*හි පථය වඩා මෘදු වුවත්, මෙහි පථය නම් වඩාත් උද්‍යෝගිමත් අතර, ගායන ශිල්පීන් රැසක් දායක වී ඇත."

## ඇල්බම ප්‍රශංසාව 
මෙහි ප්‍රශංසනයන් උපුටාගන්නා ලද්දේ ධ්වනිපථ ඇල්බමයේ CD ඇතිරි සටහන්වලිනි.

"ගජානනා" පථය හැර මුළු ධ්වනිපථ ඇල්බම සංගීතය නිමවන ලද්දේ සංජේ ලීලා භන්සාලි විසිනි. "ගජානනා" පථයේ සංගීත නිමැවුම ශ්‍රේයාස් පුරාණික් විසින් සිදුකරන ලදී.

පටිගතකරණය, මිශ්‍රකරණය සහ මෙහෙයවීම – තානේ ගජ්ජර්

### පසුබිම් ගායනය
පසුබිම් ගායනය සඳහා ආශ්‍රේය ලෙස භාවිතාකොට ඇත්තේ අයිටියුන්ස්හි ඇල්බමයේ මෙටාදත්තයන් ය.

* ෂදාබ් ෆාරිදි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ෆර්හාන් සබ්‍රි ("දීවානි මස්තානි" පථය සඳහා)
* මුජ්තාබා අසීස් නාසා, ෂදාබ් ෆාරිදි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ෆර්හාන් සබ්‍රි ("ආයත්" පථය සඳහා)
* ෂදාබ් ෆාරිදි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ශෂී සුමන්, ශ්‍රේයාස් පුරාණික් ("ආජ් ඉබාදත්" පථය සඳහා)
* ‍ඓශ්වර්යා භාණ්ඩාරි, ගීතිකා මංජ්‍රේකාර්, කණිකා ජෝෂි, මයුර් සඛාරේ, ශ්‍රේයාස් පුරාණික්, මනීෂ් සිං, විවේක් නායික්, දේව්න්ද්‍ර චිට්නිස් ("ෆිටූරි" පථය සඳහා)

### පද 
* නසීර් ෆරාස් – "දීවානි මස්තානි" පථයේ කව්වාලි පද
* ගනේෂ් චන්දන්ශිවේ – "දීවානි මස්තානි" පථයේ මරාඨි පද

### සංගීත සැලසුම සහ වැඩසටහන්කරණය 
* ශෛල්-ප්‍රිතේෂ් ("දීවානි මස්තානි","ආයත්" සහ "මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්" පථ සඳහා)
* ජැකී වන්ජාරි ("මල්හාරි", "පිංගා" සහ "ෆිටූරි" පථ සඳහා)
* ටබී-පාරික් ("මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්", "ආජ් ඉබාදත්" පථ සඳහා)
* ආදිත්‍ය දේව් ("අල්බේලා සජන්" පථය වෙනුවෙන්)
* අභිජිත් වඝානි ("අබ් තෝහේ ජානේ නා දුන්ගි" පථය වෙනුවෙන්)

### රිද්ම 
* නිතින් ශංකර් ("දීවානි මස්තානි" පථය වෙනුවෙන්)

## මේවාත් බලන්න
*බාජිරාඕ මස්තානි
*බාජිරාඕ මස්තානි ලද ඇගයුම් ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*