මාෂල් දූපතේ රජය

මාෂල් දූපත් රජය එහි 1979 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දක්වා ඇති පරිදි මිශ්‍ර පාර්ලිමේන්තු-ජනාධිපති ක්‍රමයක් යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ. වසර හතරකට වරක් සර්වජන ඡන්ද බලය (අවුරුදු 18ට වැඩි සියලුම පුරවැසියන් සඳහා) සහිතව මැතිවරණ පවත්වනු ලබන අතර, ආර්එම්අයි හි ඒකමණ්ඩල ව්‍යවස්ථාදායකයේ, එනම් නිටිජෙලා හි පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට එක් එක් මැතිවරණ කොට්ඨාස 24කින් එක් නියෝජිතයෙකු හෝ වැඩි ගණනක් (සෙනෙට් සභිකයන්) තෝරා පත් කර ගනු ලැබේ. (අගනුවර වන මජුරෝ දූපත් සමූහය සෙනෙට් සභිකයන් පස් දෙනෙකු තෝරා පත් කර ගනී.) රාජ්‍ය නායකයා මෙන්ම රජයේ ප්‍රධානියා ද වන ජනාධිපතිවරයා නිටිජෙලා හි සෙනෙට් සභිකයන් 33 දෙනා විසින් තෝරා පත් කර ගනු ලැබේ. 1979 දී ව්‍යවස්ථාව සම්මත කර ගැනීමෙන් පසු තේරී පත් වූ මාෂලීස් ජනාධිපතිවරුන් පස් දෙනාගෙන් හතර දෙනෙකු සාම්ප්‍රදායික ප්‍රමුඛ ප්‍රධානීන් විය.

2016 ජනවාරි මාසයේදී, සෙනෙට් සභික හිල්ඩා හයින් මාෂල් දූපත්හි පළමු කාන්තා ජනාධිපතිනිය ලෙස පාර්ලිමේන්තුව විසින් තේරී පත් විය. පෙර ජනාධිපති කැස්ටන් නෙම්රා සති දෙකක් සේවය කිරීමෙන් පසු විශ්වාසභංග යෝජනාවකින් බලයෙන් පහ විය.

ව්‍යවස්ථාදායක බලය නිටිජෙලා සතු වේ. ඉරොයිජ් කවුන්සිලය යනු ප්‍රමුඛ ප්‍රධානීන් දොළොස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත උපදේශක මණ්ඩලයකි. විධායක අංශය සමන්විත වන්නේ ජනාධිපතිවරයා සහ ජනාධිපති කැබිනට් මණ්ඩලයෙන් වන අතර, එය නිටිජෙලාගේ අනුමැතිය ඇතිව ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරන ලද අමාත්‍යවරුන් දස දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ. රට බෙදා ඇති මැතිවරණ කොට්ඨාස 24 ජනාවාස දූපත් සහ දූපත් සමූහයන්ට අනුරූප වේ. දැනට මාෂල් දූපත්වල දේශපාලන පක්ෂ හතරක් ඇත: අයිලොන් කේයින් අඩ් (ඒකේඒ), එක්සත් ජනතා පක්ෂය (යූපීපී), කියන් ඊඕ ඇම් (කේඊඒ), සහ එක්සත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (යූඩීපී). ඒකේඒ සහ යූඩීපී පාලනය බෙදා ගනී. 
### විදේශ කටයුතු සහ ආරක්ෂාව 
එක්සත් ජනපදය සමඟ ඇති නිදහස් සංගමයේ සංයුක්තය මාෂල් දූපත්හි ජාත්‍යන්තර ආරක්ෂාව සඳහා එක්සත් ජනපදයට එකම වගකීම ලබා දෙයි. එය දූපත් වැසියන්ට (මාෂලීස්) කිසිදු වීසා බලපත්‍රයක් නොමැතිව එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණය වීමට අයිතිය ලබා දෙයි. කෙසේ වෙතත්, විදේශිකයන් ලෙස, ඇතැම් අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවන් වුවහොත් ඔවුන්ට ඉවත් කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ග යටතේ තැබිය හැකිය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුළ ජාත්‍යන්තර දේශපාලනයේදී, මහා සභාවේ යෝජනා සම්බන්ධයෙන් මාෂල් දූපත් බොහෝ විට එක්සත් ජනපදය සමඟ ස්ථාවර ලෙස ඡන්දය ප්‍රකාශ කර ඇත.

2015 අප්‍රේල් 28 වන දින, ඉරාන නාවික හමුදාව හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය අසල මාෂල් දූපත් ධජය සහිත එම්වී මායර්ස්ක් ටයිග්‍රිස් නෞකාව අත්අඩංගුවට ගත්තේය. මෙම නෞකාව ජර්මනියේ රික්මර්ස් නැව් කළමනාකරණය විසින් කුලියට ගෙන තිබූ අතර, එහි විශේෂ භාණ්ඩ හෝ හමුදා අවි නොමැති බව ප්‍රකාශ කළේය. පෙන්ටගනයට අනුව, මෙම නෞකාව ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක අංශයේ පාලනය යටතේ පවතින බව වාර්තා විය. යේමනයේ සවුදි ප්‍රමුඛ සන්ධානයේ ප්‍රහාර තීව්‍ර වීම හේතුවෙන් කලාපයේ උණුසුම වැඩි විය. ටයිග්‍රිස් නෞකාවෙන් ලැබුණු ආපදා ඇමතුමකින් පසු යුඑස්එස් ෆැරගට් නමැති විනාශකාරී නෞකාව සහ සමුද්‍රීය ඔත්තු බැලීමේ ගුවන් යානයක් පිටත් කර යැවූ බව පෙන්ටගනය වාර්තා කළ අතර, කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් 34 දෙනාම රඳවාගෙන ඇති බව ද වාර්තා විය. එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක නිලධාරීන් කියා සිටියේ මෑත කාලීන සිදුවීම්වලින් පසුව මාෂල් දූපත් රජයට ඇති එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක බැඳීම් සමාලෝචනය කරන බවත්, පාලම වෙත එල්ල කරන ලද වෙඩි තැබීම් "නොගැලපෙන" බවත් හෙළා දුටු බවයි. 2015 මැයි මාසයේදී ටෙහෙරානය දඩ මුදලක් ගෙවීමෙන් පසු නෞකාව නිදහස් කරන බව වාර්තා විය.

2017 මාර්තු මාසයේදී, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ 34 වන නිත්‍ය සැසියේදී, වනුවාටු විසින් මාෂල් දූපත් සහ තවත් සමහර පැසිෆික් ජාතීන් වෙනුවෙන් බටහිර නව ගිනියාවේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් පිළිබඳව ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශයක් සිදු කරන ලදී. 1963 සිට ඉන්දුනීසියාව විසින් මෙම ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන ඇති අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස්වරයාගෙන් වාර්තාවක් සකස් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ඉන්දුනීසියාව මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

2021 පෙබරවාරියේදී, හෙන්රි පුනා ෆෝරම්හි මහලේකම් ලෙස තේරී පත්වීම සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ ආරවුලකින් පසුව, මාෂල් දූපත් කිරිබති, නවුරූ සහ මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපදය සමඟ ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් පැසිෆික් දූපත් ෆෝරමයෙන් නිල වශයෙන් ඉවත් වන බව නිවේදනය කළේය.

## යොමු කිරීම්