වාක්‍ය පරතරය

**වාක්‍ය පරතරය** යනු වාක්‍ය තුළ ඇති මුද්‍රණ අක්ෂර කට්ටලවල පාඨ අතර ඇති තිරස් පරතරය යි. මෙය මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාවෙ සම්මතයට අයත් කරුණක් වේ. සචල මුද්‍රණාක්ෂරයුරෝපයෙහි ආරම්භ කිරීමත් සමඟ විවිධ වු වාක්‍ය පරතර සම්මුතියන් ලතින් අක්ෂරමාලාවත් සමඟ භාෂාවන් තුළ පරිහරනය විය. සාමාන්‍ය පද පරතරයක්(වාක්‍යක පද අතර අති අයුරින්), තනි විවර්ධිත පරතරය, ද්වි පූර්ණ පරතරය, සහ ඉතා නොබෝදා සංඛ්‍යාංක මාධ්‍ය තුළ භාවිතා වූ ශුණ්‍ය පරතරය යනාදිය මෙයට ඇතුළත් වේ.

20 වන සියවස තෙක්, බොහෝ රටවල් වල වාක්‍ය අතර අතිරේක පරතරය ප්‍රකශන නිවාස සහ මුද්‍රණ යන්ත්‍ර විසින් පරිහරනය කරන ලදී. එවිට සාම්ප්‍රධායික පරතර ක්‍රමයට විරුද්ධත්වයක් පවති අතර-ඇතැම් මුද්‍රණ යන්ත්‍ර භාවිත කළ වාක්‍ය අතර පරතරය පද පරතරයට වඩා පුළුල් නැත. මේ ප්‍රංශ පරතරය-වාක්‍ය පරතරයේ ඒක පරතරය සහිත තුල්‍යාර්ථික පදයක් ලෙස 20 වන සියවසෙ අවසාන භාගය තෙක් පැවතින. 19 වන සියවසේ අවසාන භාගයෙදි යතුරුලියනයේ හඳුන්වාදීමත් සමඟ යතුරු ලෙඛකයන් සාම්ප්‍රධායික අච්චු අකුරු අමුණ්න්නන් පරිහරණය කළ ශෛල්‍ය අනුකාර කිරිමට වාක්‍ය අතර පරතර දෙකක් භාවිත කරන ලදී. විසිවන වියවසෙ මැද භාගයේ මුද්‍රණ කර්මාන්තයෙ තිබුනු පුළුල් වාක්‍ය පරතරය බැහැර වීම අතරතුර එය මුද්‍රණ යන්ත්‍රයෙහි අඛණ්ඩව භාවිතා කළ අතර පසු කාළීනව පරිගණක තුළ ද භාවිතා විය. ඇතැම් විට මේ හේතුවෙන් පුළුල් පරතරය මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සඳහා නිර්මිත වුවක් බවට බොහෝ නූතන ප්‍රභවයන් වැරදි ලෙස හිමිකම් කියයි.

වර්ථමානයේ අපේක්ෂිත හෝ නිවරදි වාක්‍ය පරතරය නොයෙක් විට විවාදයට ලක් වේ. බොහෝ මූලාශ්‍ර පවසන පරිදි අතිරේක පරතරය ප්‍රත්‍යුත්පන්නව අවශ්‍ය හෝ අපේක්ෂා නොකෙරේ. 1950 පමණ පටන් තනි වාක්‍ය පරතරය පොත්පත්,සඟරා හා පුවත්පත් වල ප්‍රමිතියක් විය. එසේ වුවත් සමහර මූලාශ්‍ර තවමත් අතිරේක පරතරය නිවරදි හෝ පිළිගත හැකි බවට කරුණු ගෙනහැර දක්වයි. විවාදය නොකඩවාම පැවතුන හෙයින් ලෝක ව්‍යාප්ත ජාලය ඔස්සේ සැලකියයුතු බොහෝ මිනිසුන් ප්‍රමාණයක් සෙවුම් යන්ත්‍ර භාවිතයෙන් කුමක් නිවරදි ද යන්න සොයාගනීමට උත්සහ කළහ. බොහෝ මිනිසුන් වඩාත් කමැත්තෙන් ද්වී වාක්‍ය පරතරය අනාකෘතික පාවිච්චිය සඳහා යොදාගත්තේ එය ඔවුන් ටයිප් කිරීමට පුහුණු වූ ආකාරය නිසාවෙනි. කුමන සම්මතය පහසුවෙන් කියවිය හැකි දැයි යන්න පිළිබඳ විවාදයක් පැවති නමුත් 2002 සිට කරගෙන යන ඇතැම් නූතන සෘජු අධ්‍යයන අවිනිශ්චිත ඵලාඵල ඇතිකර තිබේ.

## ඉතිහාසය
මූලික ලිපිය:වාක්‍ය පරතරයේ ඉතිහාසය

### සාම්ප්‍රධායික අච්චු අකුරු ඇමිණිම
350px|thumb|right|වාක්‍ය අතර අවම EM පරතරයක් සහිතව ඒක වාක්‍ය පරතරය සහිත මුද්‍රණ අක්ෂර කට්ටලය(1909)
කොටින්ම සචල මුද්‍රණාක්ෂර සොයාගැනීමෙන් පසුව ඕනෑම ප්‍රමාණයක පරතරයක් නිර්මාණය කිරීමට සහ සම්පූර්ණයෙන්ම පෙලගැස්ම සඳහා අනුමත, විචල්‍යයෙන් ඉහළ පරතරයක් නිර්මාණාය කිරීමට පුළුවන් විය. මුලදී ඇමරිකානු,ඉංග්‍රීසි සහ අනෙකුත් යුරෝපීය අච්චු අකුරු අමුණන්ගේ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේෂකත්වය(එසේම මුද්‍රණ ශිල්පියන්ගේ න්‍යාය ලෙසද ප්‍රකාශ කළ හැක)නිරූපිත පරතර ප්‍රමිතීන් 18 වන සියවසේ සිට ඉදිරියට ප්‍රධාන වශයෙන්ම අනන්‍යව පැවතින. මෙවැනි මාර්ගෝපදේෂ වලට උදාහරණ ලෙස එක්සත් රාජ්‍යයේ ජැකෝබී (1890) සහ එක්සත් ජනපදයේ මැක්කෙලා,හාපල් සහ ඩෙ විනී (1866–1901)උක්ත කරන ආකාරයට වාක්‍ය em(මුද්‍රණ ශිල්පීන් අතර පවත්නා මිම්මක්)- පරතරයෙන් යුක්ත විය යුතු අතර සහ ඒ පද 1/3 or 1/2 em(මුද්‍රණ ශිල්පීන් අතර පවත්නා මිම්මක්)-පරතරයෙන් යුක්ත විය යුතුය(නිරූපණය දකුණින්).වාක්‍ය පරතරයේ සාපේක්ෂ ප්‍රමාණයේ වෙනස් වීම පද පරතර වල ප්‍රමණය මත සහ පෙලගැස්මේ ඕනෑ එපාකම් මත රඳාපවති. බොහෝ රටවල් සඳහා මෙය ප්‍රකාශිත කාර්යයට ප්‍රමිතියක් ලෙස 20 සියවස තෙක් රැඳී පැවතින. මේ දක්වා එනම් මේ අවධිය තුළත් (සැලකියයුතු ලෙස ප්‍රංශයේ) වාක්‍ය අතර පද පරතරයේ සම්මතයක් වූ ප්‍රංශ පරතරය නම් ශිල්ප ක්‍රමය භාවිතා කළ ප්‍රකාශන නිවාස ද දක්නට ලැබුනි(නිරූපණය පහළින්).

### යාන්ත්‍රික මුද්‍රණාක්ෂර සහ යතුරුලියනයේ පැමිණීම
අත්අකුරු රචනා ක්‍රමයට සමාන යම් විචල්‍ය වාක්‍ය පරතරයක් ලයිනොටයිප්(පේලි වශයෙන් අකුරු වැක්කිරීම) සහ මොනොටයිප්(ඒක මුද්‍රිත) උපකරණ 19 සියවසේ අගභාගයට සමීපව යාන්ත්‍රික මුද්‍රණාක්ෂර ක්‍රමය හඳුන්වා දීමත් සමඟම අනුමත කරනු ලැබීය. මෙම උපකරණ මෙන් පාඨ වල මහා පරිමාණ නිශ්පාදනයේ විප්ලවීයකරණයක් ඇති වූ අතර එම අවධියේ දීම පෞද්ගලික හා වෘත්තීය ලේඛණ නිර්මාණයේ විප්ලවීයකරණයක් ඇති විය. නමුත් යතුරුලියන තුළ ඇති යාන්ත්‍රික අඩුපාඩුකම්, විචල්‍ය පරතරය අනුමත කලේ නැත. මේ නිසා යතුරු ලේඛකයන්ට තමන් කී වරක් පරතර යතුර(space bar)එබුවා ද යන්න තෝරාගැනීමට නොහැකි විය. ප්‍රාරම්භයේ ඇතම් ඉංග්‍රීසි කතාකරන රටවල යතුරු ලියන්නන් සාම්ප්‍රධායික මුද්‍රණ තුල පාවිච්චි කළ පුළුල් වාක්‍ය පරතරය සන්නිකර්ෂණය කිරීමට වාක්‍ය අතරට පරතර තුනක් ඇතුලත් කිරීම හසල කළ නමුත් පසුව ද්වී පරතරයට නියම කෙරුනු අතර එය ක්‍රියමාර්ගයක් ලෙස 20 සියවස මුළුල්ල්ලෙහි නොකඩවා පවත්වාගෙන යන ලදී. ඉංග්‍රීසි පරතරය ලෙස මෙය ගම්‍ය වූ අතර ප්‍රංශ පරතරය නොකඩවා පාවිච්චි කළ ප්‍රංශ යතුරු ලියන්නන්ගෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධව මෙය පැහැදිලිව පෙන්නුම් ලදී.

250px|thumb|left|ප්‍රංශ පරතරය සහිත මුද්‍රණ අක්ෂර කට්ටලය(1874)

### තනි පරතරය කරා සංක්‍රමණය
විසිවන සියවස ආරම්භයේදී යම් මුද්‍රණ වාක්‍ය වෙන් කිරීමට පද අතරෙහි එකහමාරක පරතරයක්(en-quad:මුද්‍රණ ශිල්පීන් යොදාගන්නා මිම්මක්) පාවිච්චි කිරීම ඇරඹුන අතර මෙම සම්මතය 1990 වන තෙක් නොකඩවා පාවිච්චි විය. 1940 සිට එක්සත් ජනපදය තුලත් 1950 එක්සත් රාජ්‍යය තුලත් තනි පරතරය සම්මුතියක් ලෙස පොත්පත්,සඟරා, පුවත්පත් වල යොදාගනු ලැබීය. යතුරු ලියන්නන් එකවිටම තනි පරතරයට සංක්‍රමණය වුයේ නැත. යාන්ත්‍රික පරතරය අඩුපාඩුකම් සහිත වුවත් සාමාන්‍ය ලෙඛකයන් යතුරුලියනය මත පාඨ නිර්මාණය කිරීමට තව දුරටත් බලාපොරොත්තු වේ. 

තාක්ෂණික දියුණුව වාක්‍ය පරතර ක්‍රමයට බලපෑම් කිරීම ඇරඹින. වසර සියගණනාවක සිට සිදුකල වෘත්තීමය අච්චු අකුරු අමිණීම සඳහා පාවිච්චි කිරීමට 1941 දී IBM විසින් සමානුපාතිකව පරතරය තැබිය හැකි විධායක යතුරු ලියනයක් හඳුන්වා දෙන ලදී. මෙම නවීකරණය යතුරු ලියනයේ බලපැවැත්වීම බිඳ දැම්මේ ඒක මුද්‍රිත අකුරු වර්ගයෙහි යාන්ත්‍රික අඩුපාඩුකම් වල දරුණුකම අවම කරමිනි. මෙය ලෝක ව්‍යාප්ත ජාලය තුලද සත්‍යයක් ලෙස පෙන්නුම් කෙරේ. 1980දී බොහෝ දියුණු ආකෘතිකරණ උපකරණ සමඟ මේසයක මතුපිට තැබිය ක්ෂුද්‍ර පරිගණක ප්‍රකාශන මෘදුකාංග සාමාන්‍ය ලේඛකයන්ට ලබාදෙන ලදී. 20 සියවසේ අගභාගයේදී වාක්‍ය පරතරයේ මගපෙන්වීමට සාහිත්‍ය ලේඛණගත පද සකස් කිරීම ඇරඹින. 

## නූතන සාහිත්‍යය
### මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාව
අතීත මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාව(පාඨ වල සැකැස්ම හා දර්ශනය) ඉංග්‍රීසි ප්‍රකාශනයන්හි සාම්ප්‍රධායික පරතර ක්‍රමය සඳහා සහයෝගය දැක්වීය. 1954 දී ජොෆ්‍රි ඩවුඩින්ගේ කෘතියක් වන මුද්‍රණ අක්ෂර පරතරයේ හා සැකැස්මේ සියුම් කරුණු යන්නට අනුව වාක්‍ය අතර පුළුල්ව පැතිරුන පරතරයේ සිට ඒකීය පරතරය දක්වා වෙනස්වීම අවතක්සේරු කරන ලදී. පරිගණක යුගයේ දියුණුවත් සමඟ මුද්‍රණ කලාවේ බහු පරතර පාඨයන්හි පවා ද්වී පරතරය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. 1989 දී සැලසුම් නිර්මාණයෙන් පරිගණක ප්‍රකාශන යන කෘතියට අනුව අකුරු ඇමිනීමේදී කාලච්ඡේදයකට පසු ප්‍රශ්නාර්ථ ලකුණත්,විශ්මයාදී ලකුණත් කෝලන් ලකුණත් සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ තනි පරතරයක් පමණි. එසේම ඒකීය වාක්‍ය පරතරය මුද්‍රණ ශිල්පීන්ගේ සම්ප්‍රධායක් ලෙස හඳුනා ගන්නා ලදී. බැටළුවන් සොරකම නවත්වා මුද්‍රණාක්ෂර කර්මාන්තය කරන අයුරු සොයගන්න(1993) සහ මුද්‍රණාක්ෂර සැළසුම්කරණය යන කෘතින් දෙක මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාවට අත්‍යවශ්‍ය මගපෙන්වන කෘතින් වන අතර මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාවේ පාඨ හා වාක්‍ය අතර ඒකීය පරතරයක් තැබීම භාවිතා කල යුතු බව මෙම කෘතින් දෙකම පෙන්නුම් කරයි.

මෑත කාලයේ මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යා කටයුතු පිලිබඳ වැඩි සැලකිල්ලක් පෙන්නුම් කෙරේ. මුද්‍රණාක්ෂර චිත්‍රාගාරයේ නිර්මාතෘ ඉලෙනි ස්ට්‍රිස්වර් පවසන පරිදි විවිධාකාර අදහස් ඉවසාදරා සිටීම අමතක කොට මුද්‍රණ ශිල්පයානුකූලව කථා කිරීමේදී නව වාක්‍යයක් ඇරඹිමට පෙර ද්වී පරතරයක් තැබීම අතිශයින්ම වැරදි සහගත වේ". මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යා ශෛල්‍යයේ මූලිකාංග(2004) නම් කෘතිය වාක්‍ය අතර ඒකීය පරතරය භාවිත කිරීමට සහය දක්වන්නේ වික්ටෝරියනු විකාර පුරුද්ද අත්හල විට ඔබගේ ටයිප් කිරීම් හා ඔබගේ මුද්‍රණාක්ෂර කට්ටල වාසිදායක වන බව පෙන්නුම් කරමිනි."

### ශෛල්‍ය සහ භාෂා මාර්ගෝපදේශකත්වය
මූලික ලිපිය:වාක්‍ය පරතරයේ ශෛල්‍ය හා භාෂා මාර්ගෝපදේශකත්වය

250px|thumb|right|1911 ශෛල්‍ය පිලිඹඳ චිකාගෝ අත්පොතෙහි සාම්ප්‍රධායික පරතරයේ නිදර්ශනය
#### ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේෂකත්වය
අතීතයේදී මුද්‍රණ අක්ෂර සඳහා වූ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශකත්වය වචන අතර පරතරයට වඩා වාක්‍ය අතර පරතරයට පුළුල් පරතරයක් භාවිතා කරන ලදී. සාම්ප්‍රදායික පරතරය,නිදර්ශනයක් ලෙස දකුණින් පෙන්නුම් කෙරේ. 20 සියවස අතරතුරේදී වෘත්තීය මුද්‍රණාක්ෂර වැඩ කිරීමට පෙර යොදා ගන්නා අත්පිටපත් මුද්‍රණය කරන විට වාක්‍ය අතරෙහි පරතර දෙකක් යොදාගන්නා ලෙස ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනය පොදුවේ නියම කරන ලදී. ක්ෂුද්‍ර පරිගණක ප්‍රකාශන පොදු තත්වයට පත් වූ ආකාරයට මුද්‍රිත අත්පිටපත් ද අදාළ නොවන බවට පත්විය. අවසාන මුද්‍රණ හා අත්පිටපත් අතර වෙනසක් නිර්මාණය කිරීම බොහෝ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන් අවසාන කරනු ලැබීය. එම කාලයේදීම වාක්‍ය පරතරය පිළිඹඳ ඔවුන්ගේ මාර්ගෝපදේශන වෙනස් කිරීම ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශකත්වය විසින් ආරම්භ කරන ලදී. ශෛල්‍ය පිළිඹඳ චිකාගෝ අත්පොතෙහි 1965 වන සංශෝදනය වාක්‍ය තුළ ඇති පාඨ අතරට එම පරතරය භාවිත කරන ලදී. මෙහි 2003 සංශෝදනයට අනුව මුද්‍රණ හා අත්පිටපත් සඳහා ඒක පරතරය භාවිතා කිරීමේ තත්වයට වෙනස් විය. 1980දී එක්සත් රාජ්‍යයේ හාර්ට්ගේ නිති(1983) යන කෘතිය ඒක වාක්‍ය පරතරයට මාරුවෙන ලදී. අනෙක් ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදෙශනයන් මෙම කට්ටලය 1990 දී අනුගමනය කරන ලදී. 21 සියවස ආරම්භයේ මුල් කාලයේදී බොහෝමයක් ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන් වාක්‍ය අතරට එකම එක පරතරයක් පමණක් සුදුසු බව පෙන්වීමට වෙනස් කරනු ලැබීය.

නූතන ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන් ලිඛිත භාෂා සඳහා සම්මතයන් හා මාර්ගෝපදේශනයන් ලබා දෙන ලදී. සැබැවින්ම සියළු වෘත්තීය සංස්කාරකයන් ප්‍රකාශන සඳහා අත්පිටපත් සංස්කරණය කිරීමේදී මෙයින් එකක් සමඟ ඕනෑකමින් කටයුතු කලදා පටන් මෙම කාර්‍යයන් ලේඛකයන්ට වැදගත් විය". එක්සත් රාජ්‍යයේ ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශෛල්‍ය අත්පොත(2003) සහ එක්සත් ජනපදයේ චිකාගෝ ශෛල්‍ය අත්පොත(2010) ආදී වූ විස්තර සහිත ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන්හි මෑතකාලීන සංශෝදනයන් වාක්‍ය පරතරයද අතුලත්ව විවිධ වූ ලේඛණ හා නිර්මාණ මාතෘකා සඳහා සම්මතයන් සපයා දෙන ලදී. බහුතරයක් ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන් අවසාන ලේඛණ කාර්‍යයන් හා ප්‍රකාශන තුල පර්යන්ත විරාම ලකුණු වලින් පසුව එක් පරතරයක් භාවිත කිරීම දැන් නිර්දේශ කරනු ලබයි. ජාල නිර්මාණ මාර්ගෝපදේශනයන් සාමාන්‍යයෙන් මෙම මාතෘකාවෙන් මාර්ගෝපදේශනයන් ඉදිරිපත් නොකරන අතර HTML මුළුමනින්ම ද්වී පරතරය හඳුනා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීය. මෙම කාර්‍යයන් ඔවුන් විසින්ම ඒක වාක්‍ය පරතරයට ඇති වර්ථමාන ප්‍රකාශන සම්මතයන් අනුගමනය කරනු ලැබීය.

සෑම යුරෝපීය එක්සත් ප්‍රකාශනයන් භාෂා විසි තුනක් වටා එක් වාක්‍ය පරතරය භාවිතා කළ යුතු බව යුරෝපීය එක්සත් ජාතීන්ගේ අන්තර් සංවිධාන ශෛලීය සංග්‍රහය (The European Union's Interinstitutional Style Guide (2008)) විසින් අවධාරණය කොට ඇත. ඉංග්‍රීසි භාෂාව සඳහා වාක්‍ය අතර එක් පරතරයක් සැමවිටම තිබිය යුතුය යන්න යුරෝපීය කොමිසමේ ඉංග්‍රීසි ශෛලීය සංග්‍රහය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. වාක්‍ය අවසන් වන විරාම ලකුණු පසුව අනිවාර්‍යයෙන් එක් පරතයක් පමණක් තිබිය යුතු බව ගිවිස ගනිමින් ශෛලීය සංග්‍රහය කර්තෘකරුවන්, සංස්කාරකකරුවන්, සහා මුද්‍රණකරුවන් සඳහා යුරෝපීය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍ය මුද්‍රන කාර්යාලය විසින් පළමුව ප්‍රකාශනයට පත් කරන ලදි. එමෙන්ම වචන ක්‍රියායනය සහා පරිගණක ප්‍රකාශන සඳහා වැඩ සටහන් වඩාත් බාල,අස්ථීර/විචල්‍ය පරතරයන් ඉදිරිපත් කරයි. එමනිසා පිටු වල පරතරයන් වියවුල් බවක් සාදන නිසා ද්වීතීක පරතර භාවිතයන් වර්තමනයේ වළක්වා ඇත."

බලය ඇති භාෂා අධ්‍යයන ආයතන සතු නියමානුකූල බහුවිධ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනය දේශීය භාෂාවන් ආවරණය නොකල අතර එයින් ඇතම් ඒවා වාක්‍ය පරතරය පිලිබඳ පමණක් සාකච්ඡා කල ඒවා වේ. මෙය එක්සත් රාජ්‍යයේ පැවති තත්වයකි. ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශෛල්‍ය අත්පොත(2003) සහ නූතන මානව ශාස්ත්‍ර පර්යේෂණ සම්මේලනයේ MHRA ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනය(2002) ප්‍රකාශ කරනනේ එය ඒකීය පරතරයක් භාවිත කරන බවයි. කැනඩාව තුල කැනෙඩියානු ශෛල්‍යහි ඇති ඉංග්‍රීසි හා ප්‍රංශ භාෂ අංශ දෙකටම, ලිවීමට හා සංස්කරණය කිරීමේ මාර්ගෝපදේශකත්වය(1997)කෘතිය ඒකීය වාක්‍ය පරතරය නිර්දෙශ කරයි. එක්සත් ජනපදය තුල ශෛල්‍ය පිලිබඳ චිකාගෝ අත්පොත(2003) ආදී බොහෝ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදෙශනයන් අනුමත කරන්නේ ඒකීය වාක්‍ය පරතරය පමණි. ඉතාලියේ බොහෝ වැදගත් ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයක් වන Il Nuovo Manuale di Stile (2009), වාක්‍ය පරතරය පිලිබඳ සඳහන් නොකළ මුත් Guida di Stile Italiano (2010),වන මයික්‍රොසොෆ්ට් පරිවර්ථනයේ නිල ශෛල්‍ය පවසන පරිදි එක්සත් ජනපදයෙහි භාවිතා කරන ද්වී පරතරය වෙනුවට ඒකීය පරතරයක් පරිශීලකයන්ට භාවිත කළ හැක.

#### භාෂා මාර්ගෝපදේශකත්වය
ප්‍රංශ හා ස්පාඤ්ඤ ආදී භාෂා සඳහා භාෂා නීති පනවන අධ්‍යන ආයතන ඇත. ඔවුන්ගේ ප්‍රකශන බොහෝ විට නිවැරදි අක්ෂර වින්‍යාසය හා ව්‍යාකරණ වල ගැටළු වලට අදාළ වන අතර මුද්‍රණ ශිල්පය පිළිබඳ ආවරණය නොකරයි. ශෛලීය මගපෙන්වීම එම භාෂා සඳහා එතරම් අදාළ නොවන්නේ ඔවුන්ගේ අධ්‍යයන ආයතන නියම කරන නීතීන් ඇති නිසවෙනි.උදාහරණයක් වශයෙන් අධ්‍යයන ආයතනය මගින් ප්‍රකාශයට පත් ප්‍රංශ අධ්‍යයන ආයතන ශබ්දකෝෂය ලොව පුරා ප්‍රංශ කත කරන්නන්ගේ භාවිතය සඳහා වේ. 1992 සංස්කරණය වාක්‍ය අතර පරතරය සඳහා මගපෙන්වීමක් නොකරන අතර ඒකීය පරතරයක් ශබ්දකෝෂය පුරා පවත්වාගෙන යන්නේ අතීත ප්‍රංශ වාක්‍ය පරතරයට අනුකූලවයි. ස්පාඤ්ඤ භාෂාවද එයට සමාන වේ. ස්පාඤ්ඤ භාෂා අධ්‍යයන ආයතන සංගමයේ ප්‍රධානතම සාමාජික ආයතනයක් වන සත්‍ය ස්පාඤ්ඤ භාෂාවේ අධ්‍යයන ආයතනයේ ප්‍රකාශනයක් වන ස්පාඤ්ඤ භාෂාව සඳහා ශබ්දකෝෂය ලොව වටා ස්පාඤ්ඤ භාෂාව භාවිතා කරන්නන්ගේ භාවිතය සඳහා වේ . මෙහි 2001 සංස්කරණය වාක්‍ය අතර පරතරය සඳහා මඩපෙන්වීමක් නොකරන නමුත් එය තුල ඒකීය වාක්‍ය පරතරයක් පවත්වාගෙන යයි. ජර්මන් භාෂා අත්පොත වන ජර්මානු අක්ෂර වින්‍යාසය පිළිබඳ කවුන්සිලයේ යෝජනා(2006)හි වාක්‍ය අතර පරතරය පිළිබඳ සදහන් නොවේ. නමුත් එම අත්පොතෙහි අවසාන විරාම ලක්ෂණ වලට පසුව ඒකීය පරතරයක් යොදා ගනී. තවද බහුලව භාවිතා වන ඩුඩෙන් ජර්මන් භාෂා ශබ්දකෝෂය සදහන් කරන ආකාරයට ද්විත්ව පරතරය නිවැරදි නොවේ.

### ව්‍යාකරණ මාර්ගෝපදේශකත්වය
වාක්‍යකරණයෙදී වාක්‍ය පරතරය පිළිබඳ මද වශයෙන් දැක්වේ. කිමද යත් වාක්‍ය අතර පරතරය වැඩිවන විට එය විරාම ලක්ෂණයක් වන බැවිනි. වාක්‍යකරණ මගපෙන්වීම බොහෝ විට ආවරණය කරන්නේ අවසාන විරාම ලක්ෂණ හා වාක්‍ය පිළිබඳ මිස වාක්‍ය අතර පරතරය පිළිබඳව නොවේ. එසේම බොහෝ නූතන ව්‍යකරණ මගපෙන්වීම් ක්ෂණික නිර්දේශන සඳහා නිර්මාණය කර ඇති අතර ලිවීමේ ආකාරය පිලිබද ගැටළු සඳහා යොමුකිරීමටය. උදාහරණයක් ලෙස Pocket Idiot's Guide to Grammar and Punctuation (2005) යන කෘතිය භාවිත කරන්නන් ශෛලීය මගපෙන්වීම සඳහා යොමු කරයි. MLA ශෛලීය අත්පොත වැනි කෘතින් සංස්කරණ හා ඒ අදාළ කටයුතු වල ස්ථවරත්වයක් සහ ඒකාකාරී බවක් ඇති කිරීමට අදාළ වේ ."ව්‍යාකරණයේ බයිබලය"(2004)ට අනුව නූතන ඉංග්‍රිසි විරාම ලක්ෂණ පද්ධතිය කිසිසේත් සරල නොවේ. සියළුම පදනම් ආවරණය කරන කෘතියක් වීමට නම් එය පුළුල් විය යුතු අතර එවැනි සම්පත් ආශ්‍රයක් අවශ්‍ය අයෙකුට චිකාගෝ ශෛලීය භාවිත කිරීම සුදුසු වේ.

## සංඛ්‍යාංක යුගය
මූලික ලිපිය:සංඛ්‍යාංක මාධ්‍යයේ වාක්‍ය පරතරය

ඒක පරතර මුද්‍රණ අකුරු වර්ග වල තිබූ අඩුපාඩුකම් වලට අනුවර්තනය වෙමින් ද්වී පරතරය යතුරුලියන වල පාවිච්චි කල බවට මිග්නොන් ෆොගර්ටි විසින් රචිත Grammar Girl නම් කෘතිය පෙන්වා දෙන නමුත් දැන් පරිගණක වල සකස් කරන බොහෝ ලේඛණ වල වාක්‍ය අවසානයේ පරතර දෙකක් ටයිප් කිරීම තවදුරටත් අවශ්‍ය නොවන බවද පෙන්වා දෙයි. කෙතරම් පරතරයක් ද යන ප්‍රශ්ණයට "යතුරු ලියනයෙහි පරතර දෙකක් ද,පරිගණකයෙහි එක් පරතරයක් ද පාවිච්චි කරන්න" යනුවෙන් ඇය පිළිතුරු දුන්නාය. මෙම පිළිගැනීම 20 සියවස අගභාගයේ දී යතුරු ලියනයේ සිට පරිගණය කරා සංක්‍රමණය සහ වාක්‍ය පරතරය කෙරෙහි මෙහි බලපෑම ඉස්මතු විය. 

යතුරුලියන සමඟ භාවිතා කළ නොහැකි වාක්‍ය පරතර විචල්‍යයන්,වර්ථමානයේ දී පරිගණක සහ සංඛ්‍යාංක මුද්‍රණ අකුරු වර්ග විසින් අනුමත කරන ලදී. සාමාන්‍ය පරිගණක පරිශීලකයන්ට සමානුපාතික මුද්‍රණ අකුරු වර්ග විශාල ලෙස ලබාගත හැකිව තිබේ. පෙරාතුව වෘත්තීය යතුරුලියන්නන්ට පමණක් තිබූ ආකාරයට පද සකස් කිරීමට පරිශීලකයන්ට TeX ආදී මෘදුකාංග සහ සමානුපාතික මුද්‍රණ අකුරු වර්ග,හරය,පරිගණකය පදනම් වූ පද සකසනය ආදී පරිගණකය පදනම් වූ උපකරණ භාවිත කිරීම අනුමත කරන ලදී. HTML

යුනික්ස්(Unix) අච්චු අකුරු ක්‍රමලේඛණයක් වන troff වාක්‍යක අවසානය ලකුණු කිරීමට ද්වී පරතරය භාවිතා කරන ලදී. වාක්‍ය අවසානයේ සංක්ෂේපරූප පැහැදිලිව හඳුනා ගැනීමට සහ ඒවා විවිධ ආකාරයට අනුයෝග කිරීමට අච්චු අකුරු අනුමත කලේය. තවද අනුන්ගේ පෙළඹවිමෙන් කරන ලද Emacs ද දක්නට ලැබේ. vi සංස්කරණ මෙම සම්මතය අනුගමනය කල අතර vi තුල ඇති වාක්‍ය සියල්ලම අන්‍යෝන්‍ය අපේක්ෂාවෙන් විධාන කිරීමට(නියමිත ප්‍රමාණයට වඩා මගහැරීම,පිටපත් කිරීම,මකා දැමීම) පහසු විය.

## මතභේදය
450px|thumb|ලෙෆ්ට්|ඒක වාක්‍ය පරතරය සහ ද්වී වාක්‍ය පරතරය නිදර්ශනය
මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාවේ පූර්ණ කාර්‍යය සංග්‍රහය නම් කෘතියේ කතෘ වූ ජේම්ස් ෆෙලිනි ප්‍රකාශ කරන ආකාරයට වාක්‍ය පරතරය යන මාතෘකාව මරණය ප්‍රතික්ෂේප කරන්නා වූ විවාධයකි. මුද්‍රණාක්ෂර පිළිබඳ අවුරුදු ගණනාවක මාගේ ලිපි තුල එය ඉතා බොහෝ විට තවමත් මට ඇසෙන ප්‍රශ්ණයක් වන අතර ජාලයේ සෙවීමෙන් මෙම විශය ගැන ගැටගැසීම් ඉතා බහුලව සොයාගත හැකි වේ යන්නෙන් ඔහු එම කෘතියේ සඳහන් කරයි.. පාඨ වල ප්‍රිය උපදවන බව හෝ රසඥානය වාක්‍ය අතර අතිරේක පරතරය මගින් වැඩිදියුණු වන බවට අන්‍යයන් කියා සිටී. ද්වී වාක්‍ය පරතරයේ යෝජකයන් කියා සිටින ආකාරයට ඇතම් ප්‍රකාශකයන් තවමත් ද්වී පරතර අත්පිටපතක් ඉදිරිපත් කරන ලෙස කතෘන්ට නියම කරයි. ඉතා ප්‍රධාන නිදර්ශනය සටහන් කරන ආකාරයට තිර රචන ව්‍යාපාරයේ තිර රචන පිටපත්,Courier,අංක 12 මුද්‍රණ අකුරු වර්ගය සඳහා ඒක පරතරය සම්මතයක් ලෙස භාවිතා කල ද ඇතැම් තිර රචන කර්මාන්ත පෙන්වා දෙන ආකාරයට පනිවුඩකරුවන් සමානුපාතික මුද්‍රණ අකුරු භාවිතා කරන බවට තොරතුරු ඉදිරිපත් කෙරේ. ඇතැම් විශ්වාස කල හැකි මූලාශ්‍ර සරලව ප්‍රකාශ කරන පරිදි රචකයන් ඔවුන්ගේ සුවිශේෂ ශෛලි මාර්ගෝපදෙශනය පිළිපැදිය යුතු නමුත් ද්වී පරතර අත්පිටපත් ඉල්ලන්නන් ඇතුළුව ප්‍රකාශකයන්ගේ මගපෙන්වීම ප්‍රමුඛතාවයක් ලබාගන්නා බවට ද්වී පරතරයේ යෝජකයන් අවවාද කෙරේ.

පුළුල් වාක්‍ය පරතරයට විරුද්ධ වූ ඉතා ප්‍රචලිත එක් තර්කයක් නම් එය යතුරුලියනයේ ඒක පරතර මුද්‍රණ අක්ෂර වර්ගය සඳහා නිර්මිත බවත් එය තවදුරටත් නූතන සමානුපාතික මුද්‍රණ අක්ෂර වර්ගය සඳහා අවශ්‍ය නොවන බවත්ය. කෙසේ වුවත් මෙම තර්කය යතුරු ලියනයට පෙර සියවස් ගණනාවක සිට සහ එය නිපදවීමෙන් පසු ඇතැම් කාල වල, පුළුල් වාක්‍ය පරතරය(සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ em-quad:ඉංග්‍රීසි භාෂා පාඨ වල මිනුම් වර්ගයක්) සමානුපාතික අක්ෂර සමග එක්ව භාවිත කල බවට ඇති ඉපැර්ණි වාර්තා ප්‍රතික්ෂේප කරයි. තවදුරටත් පුරාවුර්ත ප්‍රතිවිරුද්ධ ප්‍රගමනය පෙන්නුම් කරයි. සමාරම්භයේ යතුරුලියන වල වාක්‍ය අතරට බොහෝ සුලබ ලෙස භාවිතා කරන ලද්දේ ත්‍රිත්ව පරතරයයි. මෙය අනුක්‍රමයෙන් ද්වී පරතරයට මාරු වුන අතර වාක්‍ය වල em පරතරය මුද්‍රණ කර්මාන්තය තුල නොවෙනස්ව පැවතින. වර්ථමානයේ ඒක පරතර මුද්‍රණ අක්ෂර වර්ගයට එක පරතරයක් පමණක් තිබිය හැකි බව පිළිගත හැකි බව ඇතැම් මූලාශ්‍ර දැන් ප්‍රකාශ කර සිටී. එසේ වුවත් ඒක පරතර මුද්‍රණ අකුරු වර්ග සඳහා ද්වී පරතරය සුදුසු බව අනෙක් සඳහන් කිරීම් නොකඩවා විශේෂණය කරන ලදී. පාසැල් වල ටයිප් කිරීමට උගන්වන පංතිවල දී ද්වී පරතරය යතුරු ලියනයේ සම්මුතිය ලෙස ඉගැන්වීම් කරන ලදී

බොහෝ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශන පෙන්වාදෙන ආකාරයට වර්ථමානයේ අවසාන හෝ ප්‍රකාශිත නිර්මාණයන්ට තනි වාක්‍ය පරතරය යොග්‍ය වේ. ලිඛිත මූලාශ්‍ර නියමානුකූලව නිර්දේශ කරන පරිදි අනාගත කතෘන් විසින් අත්පිටපත් ලබාදීමට අතිරේක පරතරය ඉවත් කල යුතුය. එසේ වුවත් අනෙකුත් මූලාශ්‍ර ප්‍රකාශ කරන පරිදි අවසාන ප්‍රකාශනයට පෙරාතුව මෙම පරතරය ඉවත් කිරීම සඳහා ප්‍රකාශකයන් විසින් මෘදුකාංග භාවිත කරනු ලබයි.

## ප්‍රිය උපදවන බවේ සහ පහසුවෙන් කියවිය හැකි බවේ ප්‍රතිඵලය
මූලික ලිපිය:වාක්‍ය පරතර අධ්‍යයන

පිල් දෙකෙහිම යෝජකයන් ප්‍රිය උපදවන බව සහ පහසුවෙන් කියවිය හැකි බව සම්බන්ධයෙන් ද්වී හා ඒක වාක්‍ය පරතරය බහුලව පවතින බවට හිමිකම් කියයි. ඒක පරතරයේ අනුග්‍රහකයන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි පොත්පත්,සගරා,පුවත්පත් වල දැනට පවතින ප්‍රමිතියට හුරු වීමෙන් ප්‍රිය උපදවන බව වැඩිකරගත හැක. සමානුපාතික මුද්‍රණ අක්ෂර වර්ගය යොදාගන්නා පාඨ වල ද්වී පරතරය අමුත්තක් පෙන්නුම් කරන අතර ද්වී පරතරය ප්‍රිය උපදවන බවට හානි කිරීමට වාහිනී හා සිදුරු හේතු විය. ද්වී වාක්‍ය පරතරයේ යෝජකයන් ප්‍රකාශ කරන ආකාරයට වාක්‍ය අතර පැහැදිලි වෙන් කිරීමක් තැබීමෙන් හා පා‍ඨ පහසුවෙන් කියවිය හැකි ලෙස තවදුරටත් සකස් කිරීමෙන් වාක්‍ය අතර අමතර පරතරය ප්‍රිය උපදවන බව වැඩි දියුණු කරයි. තිත හා කමාව අතර ඉතා කුඩා දෘශ්‍ය වෙනස්කම් පවා පෙන්නුම් කරන බව විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය.

කෙසේ වුවත් මුද්‍රණ අක්ෂර විද්‍යාවේ නිගමනයන් පදනම් රහිත වූ සාධක වල නියමානුකූල උපාඛ්‍යාත ක්‍රමයකි. නිගමනයන් සැමවිටම ප්‍රකාශන වල කියවිය හැකි බව ආරක්ෂා නොකරයි. සෘජු අධ්‍යයන මග පෙන්වන අවස්ථා වලදී ප්‍රවීනයන්ද උපාඛ්‍යාත නිගමනයන් නිසා අසමත් වී ඇත. විද්‍යානුකූල අධ්‍යනයට භාජනය වන අවස්ථාවේදී පහසුවෙන් කියවිය හැකි ලෙස පෙන්නුම් කරන පාඨ(පළමු දැක්මෙන් ඇසට ප්‍රිය උපදවන) කියවීමේ සඵලත්වයට සැබවින්ම හානි කරන බව පෙන්නුම් කෙරේ.

### අධ්‍යයන
ලොහ්, බ්‍රාන්ච්, ශෙවනොන්, හා අලී (2002), ක්ලින්ටන්, බ්‍රන්ච්, හොල්චහ්, හා ශෙවනොන් (2003) සහ නි, බ්‍රන්ච් හා චෙන් (2004) යන අයගේ ප්‍රතිඵල ද ඇතුළුව වාක්‍ය පරතරය පිළිබඳ සෘජු අධ්‍යයන වල ප්‍රතිඵලය ඒක,ද්වී හා ත්‍රිත්ව පරතර වලට ප්‍රියතවයක් නොදැක්වීය. 2002 වර්ශයේ පරීක්ෂණ සහභාගිකරුවන්ගේ ඒක හා ද්වී වාක්‍ය පරතරය කියවීමේ වේගය තිරයෙහි දිස්වන පාඨ වලට මාරු විය. කතෘන් ප්‍රකාශ කරන ආකාරයට අවසාන කිරීමට ඒක පරතර සමූහයට වඩා වැඩි කාලයක් ද්වී පරතර සමූහය ලබා ගනී. නමුත් මෙහි සැලකිය යුතු වෙනසක් තිබෙන බවට යෝජනා කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැති වීම නිසා මෙය සමාප්ත කරනු ලැබීය. තිරයෙහි දිස්වන ඒක,ද්වී හා ත්‍රිත්ව පරතරය 2003 හා 2004 අධ්‍යයන විසින් විශ්ලේෂනය කරනු ලැබීය. මෙම අවස්ථා දෙකෙහිම කතෘන් ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ මෙහි අවසන් නිගමනයක් නිර්මණය කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් සාධක නොමති බවයි. 2009දී සර්ව සම පරතර විච්ල්‍යයන් භාවිතා කරමින් ඒ සමාන අධ්‍යයනයක් නි, බ්‍රන්ච්, චෙන්, හා ක්ලින්ටන් විසින් කරන ලදී. වාක්‍ය අතර පරතරයේ විවිධාකාර කොන්දේසි අතර කාලය සහ අවබෝධ කරගැනීමේ ශක්තිය සලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වන බවට ප්‍රමාණවත් සාධක නොමැති ප්‍රතිඵලයක් පෙන්වා දෙමින් කතෘන් විසින් මෙය නිම කරන ලදී.

## මේවාද බලන්න
* පරතර රේඛාව
* [පරතරය(විරාම ලකුණ)](https://en.wikipedia.org/wiki/Space_(punctuation))

## මූලාශ්‍ර
;සටහන්

;ලේඛණ නාමාවලිය

: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: American Sociological Association. 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

'''තවදුරටත් කියවීමට"'
* 
* 

## බාහිර සබැඳුම්
* 
* 
* 
* 
*