නියු

**නියු**  යනු නවසීලන්තය සමඟ නිදහස් සම්බන්ධතාවයකින් යුත් ස්වයං පාලන දූපත් රටකි . එය දකුණු පැසිෆික් සාගරයේ පිහිටා ඇති අතර පොලිනීසියාවේ කොටසක් වන අතර ප්‍රධාන වශයෙන් පොලිනීසියානුවන් වාසය කරයි. ලොව විශාලතම කොරල් දූපත් වලින් එකක් වන නියු සාමාන්‍යයෙන් "පර්වතය" ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර එය "පොලිනීසියාවේ පර්වතය" යන සාම්ප්‍රදායික නාමයෙන් පැමිණේ.

නියුහි පිහිටීම ටොංගා, සැමෝවා සහ කුක් දූපත් අතර ඇඳ ඇති ත්‍රිකෝණයක් තුළ ය. එය නවසීලන්තයට ඊසාන දෙසින් කිලෝමීටර 2,400 (සැතපුම් 1,500) ක් සහ ටොංගා වලට ඊසාන දෙසින් කිලෝමීටර 604 (සැතපුම් 375) කි. නියුහි භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 261.46 ක් (වර්ග සැතපුම් 100.95) ක් පමණ වන අතර 2022 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 1,689 ක් විය.

දිවයිනේ භූමි ප්‍රදේශය කැපී පෙනෙන මට්ටම් දෙකක් ඇත. ඉහළ මට්ටම වෙරළ තීරය දිගේ දිවෙන හුණුගල් පර්වතයකින් සමන්විත වන අතර දිවයිනේ මධ්‍යයේ සානුවක් මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 60 (අඩි 200) ක් පමණ උසට ළඟා වේ. පහළ මට්ටම ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර 0.5 (සැතපුම් 0.3) පළල සහ මීටර් 25-27 (අඩි 80-90) පමණ උස වෙරළබඩ ටෙරස් එකක් වන අතර එය බෑවුම් වී කුඩා කඳු බෑවුම් වලින් මුහුදට මුණගැසෙයි. කොරල් පරයක් දිවයින වටා ඇත; ගල්පරයෙහි ඇති එකම ප්‍රධාන බිඳීම මධ්‍යම බටහිර වෙරළ තීරයේ, අගනුවර වන ඇලෝෆිට ආසන්නව පිහිටා ඇත.

නියු ගම්මාන 14 කට (නගර සභා) බෙදා ඇත. සෑම ගමකටම එහි සභාපතිවරයා තෝරා පත් කර ගන්නා කවුන්සිලයක් ඇත; ඒවා මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක ද වන අතර, නියු සභාවට (පාර්ලිමේන්තුවට) එක්රැස්වීම්කරුවෙකු යවයි.

නියු නවසීලන්ත රාජධානියේ කොටසක් බැවින්, නියු වෙනුවෙන් බොහෝ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා නවසීලන්තය විසින් මෙහෙයවනු ලැබේ. නියු වැසියන් නවසීලන්තයේ පුරවැසියන් වන අතර, නවසීලන්තයේ රජු ලෙස III වන චාල්ස් නියුගේ රාජ්‍ය නායකයා වේ. නියු ජනතාවගෙන් 90% ත් 95% ත් අතර ප්‍රමාණයක් නවසීලන්තයේ ජීවත් වන අතර, නියු භාෂාව කතා කරන්නන්ගෙන් 70% ක් පමණ වෙති. නියු යනු ද්විභාෂා රටකි: ජනගහනයෙන් 30% ක් නියුවන් සහ ඉංග්‍රීසි යන දෙකම කතා කරති; 11% ක් ඉංග්‍රීසි පමණක් කතා කරති; සහ 46% ක් නියුවන් පමණක් කතා කරති.

නියු යනු පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකි; ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණ සෑම වසර තුනකට වරක් පවත්වනු ලැබේ. නියු එක්සත් ජාතීන්ගේ (එජාස) සාමාජිකයෙකු නොවේ; කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධාන ජාත්‍යන්තර නීතියේ අරමුණු සඳහා ස්වාධීන රාජ්‍යයකට සමාන නිදහසේ සම්බන්ධිත රාජ්‍යයක් ලෙස එහි තත්ත්වය පිළිගනී. එබැවින්, නියු එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂිත ආයතන කිහිපයක (යුනෙස්කෝ සහ WHO වැනි) සාමාජිකයෙකු වන අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ නොවන සාමාජික රාජ්‍යයක් වන කුක් දූපත් සමඟ "සියලු රාජ්‍යයන්ට" විවෘත එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මන්ත්‍රණවලට සහභාගී වීමට ආරාධනා කර ඇත. නියු 1980 සිට පැසිෆික් ප්‍රජාවේ සාමාජිකයෙකි.

## ඉතිහාසය 
### ආගමික යටත් විජිතවාදය 
### යටත් විජිත තත්ත්වය සඳහා ඉල්ලීම 
### නූතන යුගය 
## භූගෝලය 
### භූ විද්‍යාව 
### දේශගුණය 
### පරිසරය 
### වෘක්ෂලතා සහ සත්ත්ව විශේෂ 
## රජය සහ දේශපාලනය 
### ආරක්ෂක සහ විදේශ කටයුතු 
## ආර්ථිකය 
### ඒකාබද්ධ ව්‍යාපාර 
### වෙළඳාම 
### පතල් කැණීම 
### ණය 
### ආදායම 
#### විදේශ ආධාර 
#### අක්වෙරළ බැංකුකරණය 
#### අන්තර්ජාලය 
### කෘෂිකර්මාන්තය 
### සංචාරක ව්‍යාපාරය 
#### මාතවායි නිවාඩු නිකේතන මතභේදය 
#### අඳුරු අහස ජාතිය 
### තොරතුරු තාක්ෂණය 
## ජන විකාශනය 
### ජනගහනය 
### ජනගහනයේ ව්‍යුහය 
### ජනගහන වර්ධන වේගය 
### ජාතිකත්වය 
### ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 
### ආගම් 
### භාෂා 
### සෞඛ්‍යය 
## සංස්කෘතිය 
### මාධ්‍ය 
### කලා සහ සංස්කෘතිය 
### කෞතුකාගාර 
### ආහාර පිසීම 
### ක්‍රීඩාව 
## සටහන් 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඕෂනියානු රටවල්
ප්‍රවර්ගය:Small Island Developing States
ප්‍රවර්ගය:දූපත් රටවල්
ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි භාෂාව, නිල භාෂාවක් ලෙස භාවිතා වන රටවල් සහ භූමි ප්‍රදේශ
ප්‍රවර්ගය:Articles including recorded pronunciations
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas