open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
වනිකා දිස්ත්‍රික්කය, සුරිනාමය

thumb|සිතියම
**වනිකා** යනු සුරිනාම් හි උතුරේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි. වනිකා හි අගනුවර වන්නේ සුරිනාම් හි දෙවන විශාලතම නගරය වන ලෙලිඩෝර්ප් ය . වනිකා හි ජනගහනය 118,222 ක් වන අතර භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කි.මී. 443 කි. අසල්වැසි පරාමරිබෝට පසුව, වනිකා යනු සුරිනාම් හි දෙවන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ සහ නාගරීකරණය වූ දිස්ත්‍රික්කයයි. රටේ ජනගහනයෙන් තුනෙන් දෙකක් මෙම දිස්ත්‍රික්ක දෙකෙහි ජීවත් වෙති. 

## ඉතිහාසය 
මෙම දිස්ත්‍රික්කය 1983 දී පැරණි සුරිනාම් දිස්ත්‍රික්කයේ කොටස් වලින් නිර්මාණය කරන ලදී. මෙම දිස්ත්‍රික්කය වනිකා ලෙස නම් කරන ලද්දේ පැඩ් වැන් වනිකා, ප්‍රධාන මාර්ගය වන වනිකා ක්‍රීක් (වර්තමාන දිස්ත්‍රික්කයේ) සහ පැරණි සිතියම්වල එම නම දැනටමත් භාවිතා කර තිබීම යන කරුණු අනුව ය. 

බ්‍රෝකොපොන්ඩෝ සහ සිපලිවිනි හි රත්‍රන් සොයා ගැනීම ලාවා දුම්රිය මාර්ගය ඉදිකිරීමට සහ දුම්රිය මාර්ගයට යාබද ගම්මානවල වර්ධනයට හේතු විය,  සහ විශේෂයෙන් කොෆි ජොම්පෝ .  දුම්රිය මාර්ගය 1986 දී ඉවත් කරන ලදී. 

දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවර, මුලින් *කොෆි ජොම්පෝ* ලෙස හැඳින්වූ අතර, 1905 දී නෙදර්ලන්තයේ විශාල ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති රැසකට වගකිව යුතු සහ සුරිනාම් හි ආණ්ඩුකාරයා වූ ලන්දේසි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී කොර්නේලිස් ලෙලි වෙනුවෙන් නැවත නම් කරන ලදී.  ජාවානු සංක්‍රමණය සහ පරාමරිබෝ වෙත ඇති සමීපත්වය හේතුවෙන් අර්ධ වශයෙන් තදාසන්න ප්‍රදේශයක් සහ තවමත් අර්ධ වශයෙන් කෘෂිකාර්මික දිස්ත්‍රික්කයක් ඇති වී තිබේ.  21 වන සියවස ආරම්භයේදී දිස්ත්‍රික්කයේ බොහෝ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති දැකගත හැකි විය. 

වනිකා හි වගා කරන ලද ප්‍රධාන බෝග වූයේ සහල් ය, නමුත් 20 වන සියවසේ අගභාගයේදී සත්ව පාලනය දෙසට මාරුවීමක් දක්නට ලැබුණි. පලතුරු සහ එළවළු අඩු වැදගත්කමක් දරයි.  වෙළඳාම සහ ව්‍යාපාර වැඩි වී ඇති අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් ලෙලිඩෝර්ප් අවට පිහිටා ඇත. ලෙලිඩෝර්ප් නගරයට පැහැදිලි නගර ව්‍යුහයක් අවශ්‍ය වන අතර එහි මධ්‍යයට සහ අසල්වැසි ප්‍රදේශවලට ආසන්නව කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශ රාශියක් ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
කොමෙවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කය, සුරිනාමය

thumb|සිතියම
**කොමෙවිජ්නේ** යනු සුරිනාම් ගඟේ දකුණු ඉවුරේ පිහිටි සුරිනාම් දිස්ත්‍රික්කයකි. කොමෙවිජ්නේ හි අගනුවර නියු ඇම්ස්ටර්ඩෑම් වේ. තාමන්රෙඩ්ජෝ තවත් ප්‍රධාන නගරයක් වන අතර, මීර්සෝර්ග් වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරයයි. 

දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය 31,420 ක් වන අතර භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කි.මී. 2,353 කි. 

සුරිනාම් හි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ දිස්ත්‍රික්කයක් වන කොමෙවිජ්නේ, එහි ආදායම සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය මත රඳා පවතින අතර, 17 වන සියවසේ මෙම ප්‍රදේශයේ පළමු ලන්දේසි යටත් විජිතකරණය දක්වා දිවෙන වතු වගාවන් ඇත.  21 වන සියවසේදී, මීර්සෝර්ග් පරාමරිබෝ සඳහා කලාපීය මධ්‍යස්ථානයක් සහ තදාසන්න ප්‍රදේශයක් ලෙස නම් කර ඇති අතර එය බොහෝ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති සඳහා ස්ථානයකි. නියු ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී. 

## ඉතිහාසය 
1621 දී, ලන්දේසි බටහිර ඉන්දීය සමාගම ගයනා ගවේෂණය කිරීමට පටන් ගත් අතර, ආදිවාසීන් සමඟ වෙළඳාම් කළේය. ෆ්‍රැන්සිස් විලෝබි වෙත වාර්තා කරන ලද හමුදාවක් කොමෙයිජ්නේ වෙත ගොඩබසින විට, ස්වදේශික ජනතාව සමඟ වෙළඳාම් කරමින් සිටි කුඩා ලන්දේසි ජනාවාසයක් ඒ වන විටත් එහි පැවති අතර, 1632 දී යුදෙව්වන් පිරිසක් සුරිනාම් වෙත පැමිණ සිටියහ. 1667 දී ඒබ්‍රහම් ක්‍රිජන්සන් විසින් ලන්දේසි බටහිර ඉන්දීය සමාගම සඳහා සුරිනාම් යටත් කර ගන්නා ලදී.  18 වන සියවසේදී කොමෙවිජ්නේ වතු වගාවන් සඳහා ප්‍රධාන ස්ථානය බවට පත්විය.  සුරිනාමයේ නිදහස වෙනුවෙන් ස්මාරකයක් ෆෝට් නියු-ඇම්ස්ටර්ඩෑම් හි පිහිටා ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
පැරා දිස්ත්‍රික්කය, සුරිනාමය

thumb|සිතියම
**පැරා** යනු උතුරු සුරිනාම් හි දිස්ත්‍රික්කයකි. පැරා හි අගනුවර වන්නේ ඔන්වර්වච්ට් වන අතර පරනම් සහ සැන්ඩෙරිජ් ඇතුළු අනෙකුත් නගර වේ. පැරා හි ජනගහනය 24,700 ක් වන අතර භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කි.මී. 5,393 කි.&nbsp;මෙම දිස්ත්‍රික්කය සුරිනාම් හි පතල් හා වන වගා මධ්‍යස්ථානය වන අතර, බොහෝ විශාල බොක්සයිට් කැණීම් මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම දිස්ත්‍රික්කය වනාන්තර සහ සැවානා මිශ්‍රණයකි. 

## ඉතිහාසය 
පැරා හි උතුරු කොටස සුරිනාම් හි පැරණිතම වගා කරන ලද ප්‍රදේශවලින් එකක් වන අතර 17 වන සියවසේ සිට සීනි සහ දුම්කොළ වගාවන්ට නිවහන වී ඇත  ඒවා ප්‍රධාන වශයෙන් සුරිනාම් ගඟ සහ පැරා ක්‍රීක් දිගේ පිහිටා තිබුණි.  දිස්ත්‍රික්කයේ දකුණු කොටසෙහි දැව වගාවන් අඩංගු වූ අතර,  1968 දී, දිස්ත්‍රික්කය පිහිටුවන ලද අතර, පැරා ක්‍රීක් නමින් නම් කරන ලදී. 1983 දී, දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රමාණයෙන් හතර ගුණයකින් වැඩි කරන ලදී.  දුම්රිය මාර්ගය 1986 දී ඉවත් කරන ලදී. 

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ඇමරිකානු හමුදා සුරිනාම් හි ස්ථානගත කර තිබුණි. සෝර්ග් එන් හූප් හි පැවති ගුවන් තොටුපළ ප්‍රමාණවත් නොවූ අතර, සැන්ඩෙරිජ් හි ගුවන් පථය ප්‍රධාන ගුවන් තොටුපළක් ලෙස වැඩිදියුණු කරන ලදී.  1936 දී,  පැරමරිබෝ සහ ඔන්වර්වොච්ට් අතර සම්බන්ධ කිරීම සඳහා දුම්රිය මාර්ගයට සමාන්තරව මාර්ගයක් ඉදිකර ඇති අතර එය වර්තමානයේ ඉන්දිරා ගාන්ධිවෙග් ලෙස නම් කර ඇති අතර එය ගුවන් තොටුපළ දක්වා දීර්ඝ කරන ලදී.  1960 ගණන්වලදී, රටේ දකුණට ප්‍රවේශය සැපයීම සඳහා අවෝබකවෙග් ඉදිකරන ලදී. 

ජෝඩෙන්සවන්න නගරයේ නටබුන් පරා දිස්ත්‍රික්කයේ ඇත. ස්පාඤ්ඤ විමර්ශනයෙන් පලා යන යුදෙව්වන් 17 වන සියවසේදී ජෝඩෙන්සවාන් පිහිටුවන ලද නමුත් එය 1832 දී ගින්නකින් විනාශ විය.  දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ජෝඩෙන්සවාන් යනු ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව්වලින් පැමිණි සැක සහිත නාසි ආධාරකරුවන් සඳහා වූ සිර කඳවුරකි . 

පැරා යනු කැරිබ් සහ අරවක් ගෝත්‍රික ස්වදේශික ගම්මාන කිහිපයකට නිවහන වේ. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
සිපලිවිනි දිස්ත්‍රික්කය, සුරිනාමය

thumb|සිතියම
**සිපලිවිනි** යනු සුරිනාමයේ විශාලතම දිස්ත්‍රික්කය වන අතර එය දකුණේ පිහිටා ඇත. පැරමරිබෝහි ජාතික රජය විසින් සෘජුවම පරිපාලනය කරනු ලබන බැවින්, කලාපීය අගනුවරක් නොමැති එකම දිස්ත්‍රික්කය සිපලිවිනි වේ.  සිපලිවිනි දිස්ත්‍රික්කයට මතභේදාත්මක ප්‍රදේශ ඇතුළත් වන අතර, නිරිතදිග කලාපය ගයනාව විසින් පාලනය කර පරිපාලනය කරනු ලබන අතර, ගිනිකොනදිග කලාපය ප්‍රංශ ගයනාව විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. 

## ඉතිහාසය 
සිපලිවිනි 1983 දී නිර්මාණය කරන ලද අතර  එහි ජනගහනය 37,065 ක් සහ භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කි.මී. 130,567 කි.  මෙම දිස්ත්‍රික්කය සුරිනාම් හි අනෙකුත් දිස්ත්‍රික්ක 9 එකතු කළ විට මෙන් 4 ගුණයකට ආසන්න විශාලත්වයකින් යුක්ත වේ; කෙසේ වෙතත්, සිපලිවිනි හි වැඩි කොටසක් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ වැසි වනාන්තරවලින් වැසී ඇත.  දිස්ත්‍රික්කය නිර්මාණය කිරීම සඳහා, නිකරි දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කි.මී. 65,000 කින් පමණ අඩු කරන ලදී. සිපලිවිනි යනු මැරූන් සහ ආදිවාසී ජනතාව වාසය කරන ගෝත්‍රික ප්‍රදේශයයි.  1686 දී ආරම්භ වූ විවිධ සාම ගිවිසුම් මගින් ගෝත්‍රිකයන්ට තමන්ගේම ප්‍රදේශය කෙරෙහි ස්වයං පාලනයක් පිළිගෙන තිබුණි; කෙසේ වෙතත්, ගෝත්‍රික ප්‍රදේශය පිළිබඳ නිශ්චිත අර්ථ දැක්වීමක් නොතිබුණි. මෙම නම ස්වදේශික සම්භවයක් ඇති අතර, එය සිපලිවිනි ගඟට යොමු වන අතර එහි තේරුම "ගල් හෝ පාෂාණ ගංගාව" යන්නයි. 

පුරාවිද්‍යාඥයින් සිතන්නේ පැලියොලිතික් යුගයේදී දඩයම්කරුවන් සහ එකතු කරන්නන් අද සිපලිවිනි දිස්ත්‍රික්කය ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයේ ජීවත් වූ බවයි.  සුරිනේම් පාලනය කළ ලන්දේසීන් බ්‍රසීලයේ පෘතුගීසීන්ට බිය වූ බැවින් සහ සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ආරම්භ වූයේ 20 වන සියවසේදී පමණි. යටත් විජිත සමයේදී මෙම කලාපය බොහෝ දුරට තනි විය.

2004 වන විට, මෙම ප්‍රදේශවල පාසල් 41ක් තිබුණි. සමහර දරුවන්ට අසල්වැසි ගම්මානවලට පයින් හෝ බෝට්ටුවෙන් දිගු දුරක් ගමන් කිරීමට සිදුවන බැවින්, පාසල් සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.  2004 වන විට, දිස්ත්‍රික්කයේ සායන 24 ක් ඇත. 

1960 ගණන්වල අගභාගයේදී, කොරොනි නිවාඩු නිකේතනයේ නිරිතදිග ටයිග්‍රි ප්‍රදේශයේ දේශසීමා ආරවුල් සම්බන්ධයෙන් ගයනා සහ සුරිනාම් හමුදා අතර සිපලිවිනි දිස්ත්‍රික්කයේ ඉඳහිට සටන් ඇති විය. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
බ්‍රොකොපොන්ඩෝ දිස්ත්‍රික්කය, සුරිනාමය

thumb|සිතියම
**බ්‍රොකොපොන්ඩෝ** යනු සුරිනාම් හි දිස්ත්‍රික්කයකි. එහි අගනුවර බ්‍රොකොපොන්ඩෝ ය; අනෙකුත් නගර අතර බ්‍රවුන්ස්වෙග් සහ ක්වාකොඑග්‍රොන් ඇතුළත් වේ.

දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය 15,909 ක් වන අතර, වර්ග කිලෝමීටර 7,364 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වේ. 

## ඉතිහාසය 
බ්‍රොකොපොන්ඩෝ දිස්ත්‍රික්කය 1959 දී  ස්ථාපිත කරන ලද්දේ පැරණි සුරිනාම් දිස්ත්‍රික්කයෙන් වෙන් කරමිනි. දිස්ත්‍රික්කය පිහිටුවීම, බ්‍රොකොපොන්ඩෝ ජලාශය නිර්මාණය කිරීම සඳහා සුරිනාම් රජය සහ ඇල්කෝවා අතර 1958 බ්‍රොකොපොන්ඩෝ ගිවිසුමට සම්බන්ධ විය.  බ්‍රොකොපොන්ඩෝ ජලාශය යනු 1961 සහ 1964 අතර ඉදිකරන ලද අෆොබාකා අසල විශාල ජලාශයක් වන අතර එය ගෘහස්ථ විදුලි අවශ්‍යතාවයෙන් අඩක් පමණ සපයන ජල විදුලිය නිපදවයි. 

මෙම සැලැස්ම ඉතා මතභේදාත්මක වූ අතර, අෆොබාකා වේල්ල ඉදිකිරීමෙන් පසු ජලයෙන් යට වූ ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබූ බොහෝ ගම්මාන සංක්‍රමණය කිරීම ඊට ඇතුළත් විය.  සංක්‍රමණය 5,000 ක් පමණ වූ අතර ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ මෙරූන් ජාතිකයන් විය.  1960 දී, පරාමරිබෝ ජලාශය සහ රටේ සෙසු ප්‍රදේශ සමඟ සම්බන්ධ කිරීම සඳහා අවෝබකවෙග් ඉදිකරන ලදී. 

බ්‍රෝකොපොන්ඩෝ සංවර්ධන සැලැස්ම මඟින් බ්‍රෝකොපොන්ඩෝ සහ බ්‍රවුන්ස්වෙග් නගරය කලාපයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථාන දෙක ලෙස නම් කර ඇති අතර සංචාරක ව්‍යාපාරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත. නගර දෙකටම නිසි නගර මධ්‍යස්ථානයක් නොමැති අතර, 21 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී නැවත සංවර්ධනය කරනු ලැබේ. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
මාරෝවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කය, සුරිනාමය

thumb|සිතියම
**මාරොවිජ්නේ** ( ) යනු ඊසානදිග වෙරළ තීරයේ පිහිටි සුරිනාම් දිස්ත්‍රික්කයකි. මාරොවිජ්නේ අගනුවර ඇල්බිනා වන අතර මොයෙන්ගෝ සහ වන්හට්ටි ඇතුළු අනෙකුත් නගර ද ඇත. මෙම දිස්ත්‍රික්කය උතුරින් අත්ලාන්තික් සාගරයටත්, නැගෙනහිරින් ප්‍රංශ ගයනාවටත්, දකුණින් සිපලිවිනි සුරිනාම් දිස්ත්‍රික්කයටත්, බටහිරින් කොමෙවිජ්නේ සහ පැරා සුරිනාම් දිස්ත්‍රික්කවලටත් මායිම් වේ. 

මාරොවිජ්නේහි ජනගහනය 18,294 ක් වන අතර දිස්ත්‍රික්කයේ භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කි.මී. 4,627 කි. 

## ඉතිහාසය 
Marowijne ද බොහෝ මෙරූන් *පැලෙන්ක් වල නිවහන වේ.* මැරූන්වරු සියවස් ගණනාවකට පෙර තම ලන්දේසි ස්වාමිවරුන්ගෙන් පලා ගිය වහලුන්ගෙන් පැවත එන්නන් වන අතර, විශේෂයෙන් 18 වන සියවසේදී සුරිනාම් හි දැවැන්ත වතු වලින් පලා ගිය වහලුන්ගෙනි. 1760 දී නෙදර්ලන්තය සමඟ ඇති කරගත් සාම ගිවිසුමක් මගින් ඔවුන් තම අභ්‍යන්තර ජනාවාස සඳහා ස්වයං පාලනයක් ස්ථාපිත කළ නමුත්, ඔවුන්ට ඔවුන්ව යටත් කර ගැනීමට නොහැකි විය. 

ඇල්බිනා 1845 දෙසැම්බර් 13 වන දින අගෝස්තු කැප්ලර් විසින් ආරම්භ කරන ලද අතර ඔහුගේ බිරිඳගේ නමින් නම් කරන ලදී. ඇල්බිනා ප්‍රංශ ගයනාවේ මායිම අසල පිහිටා ඇත. එය ප්‍රධාන නගරය වන අතර ගෝත්‍රික නොවන විශාලතම ප්‍රදේශයයි. 

20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී, මාරොවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කයෙන් බොක්සයිට් සොයා ගන්නා ලද අතර, එය මුළු රටම සැලකිය යුතු ලෙස පොහොසත් කළ පතල් කැණීම් ක්ෂේත්‍රයේ උත්පාතයකට හේතු විය.  බොක්සයිට් කර්මාන්තය හේතුවෙන් මොයෙන්ගෝ  හි වර්ධනය ඇති වූ අතර එය 2020 වන විට දිස්ත්‍රික්කයේ විශාලතම නගරය විය. 

1986 ජූලි 22 වන දින සුරිනාම් අභ්‍යන්තර යුද්ධය ආරම්භ විය. එදින රාත්‍රියේ, රොනී බ්‍රන්ස්විජ්ක්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ජංගල් කමාන්ඩෝ භටයින්, ස්ටොල්කර්ට්සිජ්වර් අසල මුරපොල අල්ලා ගත් අතර, ඇල්බිනාහි හමුදා බැරැක්කවලට වෙඩි තැබූහ.  ඉන් පසුව ඇති වූ සිවිල් යුද්ධය මොයිවානා සමූලඝාතනයට හේතු වූ අතර එහිදී ඩෙසි බූටර්ස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ජාතික හමුදාව විසින් කාන්තාවන් සහ ළමුන් ඇතුළු සිවිල් වැසියන් 35 දෙනෙකු ඝාතනය කරන ලදී,  සහ ඇල්බිනා සහ මොයෙන්ගෝ හි මහා පරිමාණ විනාශයක් සිදු විය.  සිවිල් යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ප්‍රංශ ගයනාවට සරණාගතයින් පැමිණීමේ අර්බුදයක් ද ඇති විය.  . 

මාරොවිජ්නේ සඳහා ප්‍රධාන මාර්ගය නැගෙනහිර-බටහිර සබැඳියයි . පැරමරිබෝ සහ ඇල්බිනා අතර දුර  . 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
නියුව් නිකරි, සුරිනාමය

**නියුව් නිකරි**  යනු සුරිනාම් හි තුන්වන විශාලතම නගරය වන අතර එහි ජනගහනය  ලෙස ගණන් බලා ඇත.  එය නිකරි දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවර වන අතර නැගෙනහිර-බටහිර සබැඳියේ අවසාන ස්ථානයයි.  

නියුව් නිකරි පිහිටා ඇත්තේ අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ නිකරි ගංගාවේ මුඛයේ, කොරන්ටිජ්න් ගංගාවේ (කුරන්ටයින්) සහ ගයනාවේ කොරිවර්ටන් (ස්ප්‍රින්ග්ලන්ඩ්ස්) නගරයට ප්‍රතිවිරුද්ධව වන අතර, ඒ වෙත තොටුපළ සේවාවක් ක්‍රියාත්මක වේ.  සුරිනාම් සහ ගයනාව අතර පාලමක් තවමත් සැලසුම් කරමින් පවතී.  මේජර් හෙන්ක් ෆර්නැන්ඩස් ගුවන්තොටුපළ, නැතහොත් *නියුව් නිකරි ගුවන්තොටුපළ* ලෙසද හැඳින්වේ,   නගරය අසල පිහිටා ඇත. 

## ඉතිහාසය 
1718 දී, ඩීට්සෙල් එම ප්‍රදේශයේ පදිංචි වූ පළමු දන්නා පුද්ගලයා බවට පත්විය. 1797 දී, ආණ්ඩුකාර ජුරියාන් ද ෆ්‍රෙඩෙරිසි නිකෙරි හි පළමු වතුයාය අනුමත කළේය. බ්‍රිතාන්‍ය ආක්‍රමණය අතරතුර ස්කොට්ලන්ත සහ ඉංග්‍රීසි පදිංචිකරුවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් මෙම ප්‍රදේශයට පැමිණි අතර,  ඔවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් කපු සහ කෝපි වගා කළහ.  නියුව් නිකරි ඉදිකරන ලද්දේ 1879 දී දිස්ත්‍රික්කයේ හිටපු මධ්‍යස්ථානය වන නියු රොටර්ඩෑම් ගංවතුරෙන් විනාශ වීමෙන් පසුවය.  නියුව් නිකරි මුලින් සැලසුම් කර තිබුණේ 1869 දී නිර්මාණය කරන ලද පොල්ඩරයක් මත වන අතර එය තවදුරටත් ගොඩබිමට ගෙන යන ලදී.  1940 ගණන් වලදී මෙම ප්‍රදේශය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මුහුදු බැම්මක් ඉදිකරන ලදී.  මෙම නම රොබට් ඩඩ්ලිගේ " *රොබට් ඩඩ්ලිගේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සංචාරය" 1594-1595* හි ද දක්නට ලැබේ. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
ග්‍රොනින්ගන්, සුරිනාමය

**ග්‍රොනින්ගන්** යනු සුරිනාම් හි සරමක්කා දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවරයි.

ග්‍රොනින්ගන් වර්ධනය වීමට පටන් ගත්තේ 1960 න් පසුවය. ඒ කාලයේදීම ඇල්බිනා සිට පැරමරිබෝ හරහා නියුව් නිකරි දක්වා සම්බන්ධ කරන මාර්ගයක් වන නැගෙනහිර-බටහිර සබැඳිය ඉදිකරන ලදී. මෙය ග්‍රොනින්ගන් වෙත මාර්ගයෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි විය.

නගරයේ විශේෂාංග: දිස්ත්‍රික් කොමසාරිස් කාර්යාලයක්; තැපැල් කාර්යාලයක්; පොලිස් අණදෙන නිලධාරියා සඳහා කාර්යාලයක්, රාජ්‍ය සෞඛ්‍ය පදනමේ (SZF) කාර්යාලයක් සහ සරමක්කා පාපන්දු සම්මේලනයේ නිර්මාතෘ සහ සභාපතිවරයාගේ නමින් නම් කරන ලද ජේ. එලියාසර් පාපන්දු ක්‍රීඩාංගනය .  මොරවියන් පල්ලියක් සහ රෝමානු කතෝලික පල්ලියක් ද ඇත.

1910 දී, යාව්ස් රෝගීන් සඳහා සාත්තු නිවාසයක් පිහිටුවන ලදී. සැල්වර්සන් යෙදීමෙන් දින කිහිපයක් ඇතුළත රෝගය සුව කළ හැකි බව සොයා ගැනීමෙන් පසු එය වසා දමන ලදී. 

## ඉතිහාසය 
1790 දී මෙම ස්ථානයේ පංචාස්‍රාකාර බලකොටුවක් ඉදිකරන ලද අතර, එවකට ලන්දේසි ජනරජය පැවති ප්‍රදේශයේ ග්‍රොනින්ගන් හි ඔහුගේ උපන් ස්ථානය අනුව ආණ්ඩුකාර ජෑන් විචර්ස් විසින් එය නම් කරන ලදී. ගඟෙන් එගොඩ 'පූර්වාරක්ෂාව' යන අර්ථය ඇති *වූර්සෝර්ග්* නමින් ලාදුරු ජනපදයක් තිබුණි. ග්‍රොනින්ගන් කොටුව බලකොටු වටලෑමක කොටසක් විය. කෙසේ වෙතත් බලකොටුවේ වගාවන් කිහිපයක් පමණක් තිබූ අතර එම නිසා එය එතරම් දියුණු නොවීය. බලකොටුව පුළුල් කර කොලොම්බියා ලෙස හැඳින්වෙන නගරයක් ඉදිකිරීමට සැලසුම් තිබුණි, කෙසේ වෙතත් බලකොටුවට වඩා වැඩි යමක් නොව, කුට්ටි කිහිපයක්, සුසාන භූමියක් සහ 1830 ගණන්වල මොරවියන් පල්ලියක් කිසිදා ඉදිකර නොමැත.  සුරිනාම් හි සොල්දාදුවෙකු ලෙස ඔහු සේවය කළ කාලය තුළ (1836–1842), අගෝස්තු කැප්ලර් එම ප්‍රදේශය විස්තර කළ අතර ග්‍රොනින්ගන් ගැන සටහන් කරන්නේ "මෙම ස්ථානයේ (...) නගරයක් ඉදිකරනු ඇත. වීදි කිහිපයක් සකස් කර ඇත (...); කෙසේ වෙතත් ප්‍රධාන ගැටලුව වන නිවාස සඳහා, යමෙකු නිෂ්ඵල ලෙස සොයයි."  2011 දී බලකොටුව නැවත සොයා ගන්නා ලදී. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
ටොට්නස්, සුරිනාමය

**ටොට්නස්** යනු සුරිනාම් හි කොරෝනි දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති නගරයක් වන අතර එහි අගනුවර එයයි. ටොට්නස් යනු දිස්ත්‍රික්කයේ පැරණිතම ජනාවාසයයි. 

## ඉතිහාසය 
1808 සිට ස්කොට්ලන්ත සහ ඉංග්‍රීසි ජනපදිකයන් විසින් ටොට්නස් පදිංචි කරන ලද අතර එය එංගලන්තයේ ටොට්නස් නමින් නම් කර ඇත.   1863 දී, ටොට්නස් අවට ප්‍රදේශය ස්වාධීන කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා නම් කරන ලදී.  කලින් වතුයායේ පිහිටි ෆ්‍රෙන්ඩ්ෂිප් හි වෙළඳපොළක් සහ දිස්ත්‍රික් කොමසාරිස් කාර්යාලයක් නිවාඩු නිකේතනයට එක් කරන ලදී. 1940 ගණන්වලදී, ටොට්නස් සහ පැරමරිබෝ සම්බන්ධ කරමින් මාර්ගයක් ඉදිකරන ලද අතර එය වර්තමානයේ නැගෙනහිර-බටහිර සබැඳියේ කොටසකි. 

සුරිනාම්-ගයනා සබ්මැරීන් කේබල් පද්ධතියේ ගොඩබෑමේ ස්ථානය ටොට්නස් හි ඇත. එය සුරිනාම් හි විදුලි සංදේශ ජාල ගයනා සහ ට්‍රිනිඩෑඩ් සමඟ සම්බන්ධ කරන අතර ට්‍රිනිඩෑඩ් සිට ලෝකයේ සෙසු ප්‍රදේශ දක්වා සම්බන්ධ කරයි.  ටොට්ස් ගුවන් පථය සුරිනාම් හි පැරණිතම ගුවන් තොටුපළවලින් එකක් වන අතර එය 1953 දී "කොලිබ්‍රි" ලෙස නම් කරන ලද කපල්-වැන් අයික්ගේ පයිපර් කබ් (PZ-NAC) සෝර්ග් එන් හූප් ගුවන්තොටුපළෙන් එහි ගොඩ බැස්ස දා සිට භාවිතයේ පවතී. 

ටොට්නස් ප්‍රාදේශීය මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස නම් කර ඇති අතර, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ හෝටලයක් සහ නිසි නගර මධ්‍යස්ථානයක් සමඟ වැඩිදියුණු කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.  මිත්‍රත්ව ගම්මානය නැගෙනහිර-බටහිර සබැඳියේ උතුරු පැත්තේ පිහිටා ඇති අතර ටොට්නස් දකුණින් පිහිටා ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
නියු ඇම්ස්ටර්ඩෑම්, සුරිනාමය

නියුව් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් () යනු සුරිනාම් හි කොමෙවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවරයි. එය රටේ අගනුවර වන පැරමරිබෝට මදක් ප්‍රතිවිරුද්ධව, සුරිනාම් ගඟ සහ කොමෙවිජ්නේ ගඟ එක්වන ස්ථානයේ පිහිටා ඇති කුඩා වෙරළබඩ නගරයකි. 2012 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 5,650 ක් වූ අතර, ප්‍රධාන නගරයේ 1,200 ක් පමණ ජීවත් වූ අතර, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් ජාවා සහ නැගෙනහිර ඉන්දියානු සම්භවයක් ඇති අය වෙති. එය ඓතිහාසික නියුව්-ඇම්ස්ටර්ඩෑම් කොටුව පිහිටි ස්ථානය වන අතර එය අද විවෘත කෞතුකාගාරයකි. කලින් උක් කර්මාන්ත ශාලාවක් සහිත මාරියන්බර්ග් නගරය නියුව් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් සිට කිලෝමීටර් 3 ක් දුරින් සහ නිවාඩු නිකේතනයේ කොටසකි.

## ඉතිහාසය 
1734 දී, සුරිනාම් සංගමය, සුරිනාම් ජනපදය සහ පැරමරිබෝ අගනුවර ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කොමෙවිජ්නේ සහ සුරිනාම් ගංගා එක්වන ස්ථානය අසල බලකොටුවක් ඉදිකිරීමට තීරණය කළේය.  1834 ඔක්තෝම්බර් 8 වන දින, නියු-ඇම්ස්ටර්ඩෑම් අලුතින් පිහිටුවන ලද ඉහළ කොමෙවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවර බවට පත් විය.  1843 සහ 1854 අතර, පැමිණෙන නැව් නිරෝධායනය කළ යුතු ස්ථානය ලෙස නියුව් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් නම් කරන ලදී.  1872 දී, කොටුවේ කොටසක් බන්ධනාගාරයක් බවට පරිවර්තනය කරන ලද අතර, 1967 වන තෙක් සුරිනාම් හි ඇති එකම බන්ධනාගාරය ලෙස පැවතුනි  1888 ජනවාරි 17 වන දින, ලයිඩන් සහ ෆ්‍රෙඩ්රික්ස්ඩෝර්ප් නැවත සැකැස්ම සඳහා ශාඛා සහිතව නියුව්-ඇම්ස්ටර්ඩෑම් සහ පැරමරිබෝ අතර පළමු දුරකථන මාර්ගය තැබීමට සහ නියුව්-ඇම්ස්ටර්ඩෑම් සිට ජාලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට තීරණය කරන ලදී, මන්ද එය ප්‍රධාන වශයෙන් හමුදා අරමුණු සඳහා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බැවිනි. 

2000 මැයි 20 වන දින ජූල්ස් විජ්ඩන්බොෂ් පාලම නිමවීමත් සමඟ, නැගෙනහිර-බටහිර සබැඳිය කොමෙවිජ්නේ සහ මාරොවිජ්නේ දක්වා තවදුරටත් පුළුල් කරන ලදී.  පැරමරිබෝ හි ලියොන්ස්බර්ග් සිට තොටුපළ සේවාවක් ද ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
ඇල්බිනා, සුරිනාමය

**ඇල්බිනා** යනු නැගෙනහිර සුරිනාම් හි පිහිටි නගරයක් වන අතර එය මාරොවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවර වේ. මෙම නගරය පිහිටා ඇත්තේ ප්‍රංශ ගයනාව සමඟ මායිම සාදන මාරොවිජ්නේ ගඟේ (මරොනි ගඟ) බටහිර ඉවුරේ වන අතර එය ප්‍රංශ ගයනා නගරයක් වන සෙන්ට්-ලෝරන්ට්-ඩු-මරොනිට කෙළින්ම ප්‍රතිවිරුද්ධව පිහිටා ඇති අතර එය නිතර තොටුපළ සේවාවක් මගින් සම්බන්ධ වේ. ඇල්බිනා වෙත නැගෙනහිර-බටහිර සබැඳිය හරහා බස් රථයෙන් ළඟා විය හැකිය. පැරමරිබෝ සහ ඇල්බිනා අතර දුර කිලෝමීටර 150 කි.

## ඉතිහාසය 
ඇල්බිනා 1846 දෙසැම්බර් 13 වන දින අගෝස්තු කැප්ලර් විසින් ආරම්භ කරන ලදී,  සහ ඔහුගේ බිරිඳ ඇල්බිනා ජොසෙෆින් ලීසෙන්මේයර් (1815-1904) නමින් නම් කරන ලදී. කැප්ලර් ජර්මනියෙන් පිටත් වී සුරිනේම් බලා පිටත් විය. ඔහු මරෝනි ගඟ අසල අතහැර දැමූ ආදිවාසී ගම්මානයක් දුටුවේය. පසුව ඔහු අසල මිත්‍රශීලී ආදිවාසී සහ මෙරූන් ජනතාව මුණගැසුණු අතර, අවසරය ලැබීමෙන් පසු ගමේ පදිංචි වීමට තීරණය කළේය.  1913 වන විට, වෛද්‍ය සායනයක් සහිත කුඩා නගරයක් තිබූ අතර, ඇල්බිනාහි පිරිමින් 349 ක් සහ කාන්තාවන් 266 ක් සිටියහ. 

1986 ජූලි 22 වන දින සුරිනාම් අභ්‍යන්තර යුද්ධය ආරම්භ විය. එදින රාත්‍රියේ, රොනී බ්‍රන්ස්විජ්ක්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ජංගල් කමාන්ඩෝ භටයින් ඇල්බිනාහි හමුදා බැරැක්කවලට වෙඩි තැබූහ. සටන පැය තුනක් පැවතුනි. එක් සොල්දාදුවෙකු සහ සිවිල් වැසියන් දෙදෙනෙකු තුවාල ලැබූහ.  ජාතික හමුදාව ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ මොයින්ගොටපෝ හි දේවාලය විනාශ කර, එහි සිටි සියලුම පිරිමින් අල්ලා ගැනීමෙනි.  ඉන් පසුව ඇති වූ සිවිල් යුද්ධය (1986-1992) අතරතුර, ඇල්බිනා නගරයේ වැඩි කොටසක් සහ මාර්ගය ඇතුළුව ප්‍රදේශයේ විශාල කොටස් විනාශ විය. එය ප්‍රංශ ගයනාවට සරණාගත අර්බුදයක් ද ඇති කළේය.  රොනී බ්‍රන්ස්විජ්ක්ගේ උපන් ස්ථානය මොයිවානා ගම්මානයයි  මොයිවානා යනු ජාතික හමුදාව විසින් වැඩි වශයෙන් කාන්තාවන් සහ ළමුන් ඇතුළු පුද්ගලයින් 35 දෙනෙකු ඝාතනය කරන ලද මොයිවානා සංහාරයේ ස්ථානයයි. 

2009 දෙසැම්බර් 24-25 දිනවල ඇල්බිනා කෝලාහල ඇති වූ අතර,  බ්‍රසීලියානු ජාතිකයෙකු විසින් මිනිසෙකු පිහියෙන් ඇන මරා දැමූ බවට චෝදනා ලැබීමෙන් පසු, ප්‍රාදේශීය මෙරූන් වැසියන් බ්‍රසීලියානු, චීන, කොලොම්බියානු සහ පේරු රන් ගවේෂකයින්ට පහර දුන්හ.  කෝලාහල නිසා එක් අයෙකු මිය ගිය අතර, 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
ඔන්වර්වොච්ට්, සුරිනාමය

**ඔන්වර්වච්ට්** ( ලන්දේසි භාෂාවෙන් "අනපේක්ෂිත" යන්නයි.)  යනු සුරිනාම්හි පැරා දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවරයි. 

ඔන්වර්වොච්ට් එම නමින්ම දැව වගාවක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර 1667 තරම් ඈත කාලයේ සිට පැවතුනි.  1936 දී,  පැරමරිබෝ සහ ඔන්වර්වොච්ට් සම්බන්ධ කිරීම සඳහා දුම්රිය මාර්ගයට සමාන්තරව මාර්ගයක් ඉදිකරන ලද අතර එය වර්තමානයේ ඉන්දිරා ගාන්ධිවෙග් ලෙස නම් කර ඇත. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී, මාර්ගය ජොහාන් ඇඩොල්ෆ් පෙන්ගල් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ දක්වා දීර්ඝ කරන ලදී.  1968 දී, ඔන්වර්වොච්ට් අලුතින් පිහිටුවන ලද පැරා දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවර බවට පත්විය.  1987 දී, අවසාන දුම්රිය පිටත් වූ අතර ඔන්වර්වොච්ට් හි දුම්රිය ස්ථානය වසා දමන ලදී. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
පැරමරිබෝ

**පැරමරිබෝ**  යනු සුරිනාම් හි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන අතර එය පැරමරිබෝ දිස්ත්‍රික්කයේ සුරිනාම් ගං ඉවුරේ පිහිටා ඇත. පැරමරිබෝහි ජනගහනය දළ වශයෙන් 241,000 කි (2012 සංගණනය), එය සුරිනාම් ජනගහනයෙන් අඩක් පමණ වේ.  2002 සිට පැරමරිබෝ ඓතිහාසික අභ්‍යන්තර නගරය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කර ඇත. 

## නම 
සුරිනාම් ගං මෝය අසල ජීවත් වන පරාමරිබෝ ගෝත්‍රය සඳහා නගරය නම් කර ඇත; මෙම නම ටුපි–ගුරානි *පැරා* "විශාල ගංගාව" + *මැරිබෝ* "වාසීන්" වලින් පැමිණ ඇත. 

## ඉතිහාසය 
වම|thumb| 1830 ගණන්වල වෙළඳපොළේ ලිතෝග්‍රැෆ් එකක්
පැරමරිබෝ යන නම බොහෝ විට මුල්ම ලන්දේසි මූලාශ්‍රවල පාර්මර්බෝ ලෙස අක්ෂර වින්‍යාසය සහිත ස්වදේශික ගමක නමේ විකෘතියක් විය හැකිය.  මෙය 1613 දී නිකොලස් බැලිස්ටෙල් සහ ඩර්ක් ක්ලේසූන් වැන් සැනන් විසින් පිහිටුවන ලද වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් වන පළමු ලන්දේසි ජනාවාසයේ ස්ථානය විය. 

1667 දී, දෙවන ඇන්ග්ලෝ-ලන්දේසි යුද්ධය අතරතුර, ඒබ්‍රහම් ක්‍රිජන්සන් යටතේ නැව් බලඇණියක් විසින් පරාමරිබෝ යටත් කර ගන්නා ලදී. 1667 දී බ්‍රෙඩා ගිවිසුම මගින් පැරමරිබෝ, වර්තමාන ලන්දේසි යටත් විජිතයක් වන සුරිනාම් හි ප්‍රමුඛ නගරය ලෙස තහවුරු කරන ලදී. ක්‍රිජන්සන් ගේ බලඇණියට මුදල් සැපයූ ලන්දේසි පළාතට ගෞරවයක් වශයෙන් පැරමරිබෝ ආරක්ෂා කරන බලකොටුව සීලන්ඩියා කොටුව ලෙස නම් කරන ලදී. (නගරය නිව් මිඩ්ල්බර්ග් ලෙසද නම් කරන ලද නමුත් එම නම වැසියන්ට ගැළපුණේ නැත).
thumb| 1831 දී පැරමරිබෝ හි වහල් වෙන්දේසිය
පැරමරිබෝහි ජනගහනය සැමවිටම ඉතා විවිධාකාර වී ඇත. පළමු බ්‍රිතාන්‍ය පදිංචිකරුවන් අතර බොහෝ යුදෙව්වන්  සිටි අතර ඇමරිකාවේ පැරණිතම සිනගෝගයක් වන නෙවේ ෂාලොම් සිනගෝගය පරාමරිබෝහි දක්නට ලැබේ.  1873 න් පසු නගරයේ ජනගහනය බෙහෙවින් වැඩි විය. 1863 දී නිදහස් කරන ලද හිටපු වහල් ජනතාවට ඔවුන්ගේ හිටපු ස්වාමිවරුන් වෙනුවෙන් වැඩ කිරීම නවතා සීනි වතුවලින් ඉවත් වීමට අවසර දෙන ලදී.

1975 දී සුරිනේම් නිදහස ලැබීම දක්වා, එහි යටත් විජිත සමයේ සිට අද දක්වා, පැරමරිබෝ සුරිනේම්හි අගනුවර ලෙස පවතී. පැරණි නගරය වසර ගණනාවක් පුරා විනාශකාරී ගින්නකට ගොදුරු වී ඇත, විශේෂයෙන් 1821 ජනවාරි මාසයේදී (ගොඩනැගිලි 400 කට වඩා විනාශ විය) සහ 1832 සැප්තැම්බර් මාසයේදී (ගොඩනැගිලි 50 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් විනාශ විය).  වහලුන් වන කොඩ්ජෝ, උපදේශක සහ ප්‍රෙසන්ට් යන අය ගිනි තැබීමේ චෝදනාවට වැරදිකරුවන් වී පණපිටින් පුළුස්සා දමන ලදී. 

1972 මැයි මාසයේදී පැරමරිබෝ සත්වෝද්යානය විවෘත කරන ලදී.  1987 දී, සුරිනාම් හි පරිපාලන ප්‍රතිසංවිධානයක් සිදු වූ අතර නගරය පරිපාලන නිකේතන 12 කට (අධිකරණ බල ප්‍රදේශ) බෙදා ඇත.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:Articles including recorded pronunciations
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ

## යොමු කිරීම්
බ්‍රොකොපොන්ඩෝ, සුරිනාමය

**බ්‍රොකොපොන්ඩෝ** යනු සුරිනාම් හි බ්‍රොකොපොන්ඩෝ දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවරයි.  එය සුරිනාම් ගඟේ බටහිර වෙරළ තීරයේ, අෆොබාකා වේල්ලට උතුරින්, සුරිනාම් අගනුවර වන පරාමරිබෝ සිට කිලෝමීටර් 105 (සැතපුම් 65) ගිනිකොන දෙසින් පිහිටා ඇත. පරානම් සිට අෆොබාකා දක්වා අවොබකවෙග් හරහා බ්‍රොකොපොන්ඩෝ වෙත ළඟා විය හැකිය. 

ඒ අසල මූර්ති ශිල්පී ජෝ රෙන්ස් විසින් නිර්මාණය කරන ලද කළුගල් ස්මාරකයක් ඇත, එහි මිනිසුන් දෙදෙනෙකු නිරූපණය කෙරේ: එක් අයෙකු ගිරවෙක් සමඟ සිටගෙන සිටින අතර අනෙක වාඩි වී ලියමින් සිටී. එය අතීතය සහ අනාගතය සංකේතවත් කිරීමට අදහස් කෙරේ. නගර මධ්‍යයට ආසන්නව සුරිනාම් ගඟ අසල විශාල වෙරළ තීරයක් ද ඇත.  ජන විකාශනය අනුව, බ්‍රොකොපොන්ඩෝහි විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන්නේ මැරූන් ය . 

බ්‍රෝකොපොන්ඩෝ සංවර්ධන සැලැස්ම මඟින් බ්‍රෝකොපොන්ඩෝ නගරය කලාපයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථාන දෙකෙන් එකක් ලෙස නම් කර ඇත - අනෙක බ්‍රවුන්ස්වෙග් - සංචාරක ව්‍යාපාරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත.  නගර මධ්‍යයට ආසන්නව සුරිනාම් ගඟ අසල අනනි වෙරළ නමින් විශාල වෙරළ තීරයක් ඇත.  අතිරේක සංවර්ධන කටයුතු අතරට නිසි නගර මධ්‍යස්ථානයක්, බස් නැවතුම්පොළක්, අවම වශයෙන් ඇඳන් 200 ක් සහිත විශාල හෝටලයක් සහ සංස්කෘතික අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයක් ඇතුළත් වේ. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
මේරියන්බර්ග්, සුරිනාමය

**මේරියන්බර්ග්** යනු උතුරු සුරිනාම් හි කොමෙවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති, පැරණි උක් වගාවක්, කර්මාන්ත ශාලාවක් සහ ගම්මානයකි.

## ඉතිහාසය 
1745 දී, මාරියා ඩි ලා ජේල් විසින් සීනි වගාවක් ලෙස මාරියන්බර්ග් ආරම්භ කරන ලදී. හිමිකරුවන් කිහිප දෙනෙකුගේ වෙනස්කම් වලින් පසුව, 19 වන සියවසේදී වතුයාය කෝපි වගාවක් බවට පත් විය. 1882 දී, අතහැර දමා තිබූ වතුයාය නෙදර්ලන්ත වෙළඳ සංගමය (NHM) විසින් මිලදී ගන්නා ලදී.  අවට වගාවන් හැසිරවීමට හැකි විය යුතු මධ්‍යම උක් කර්මාන්ත ශාලාවක් පිහිටුවීමට සංගමයට අවශ්‍ය විය. ලැබෙන උක් සැපයුමට සහාය වීම සඳහා,  දුම්රිය මාර්ගය ඉදිකරන ලද්දේ සුරිනාමයේ පළමු දුම්රිය මාර්ගය ලෙසිනි.  1882 ඔක්තෝබර් 23 වන දින උක් සැකසුම් කම්හල විවෘත කරන ලදී. වැඩි කල් නොගොස්, එක් වගාවක් අතහැර දැමූ අතර, ඉතිරි නිෂ්පාදනයෙන් ප්‍රයෝජනයක් නොලැබුණි. සීනි විශාල ප්‍රමාණයක් සැපයීම පවත්වා ගැනීම සඳහා NHM වතු මිලදී ගත්තේය. මේරියන්බර්ග්හිම උක් වගා කරන ලදී.  සියවසකට වැඩි කාලයකට පසු, 2006 ජූලි 30 වන දින, උප ජනාධිපති රාම්ඩියන් සාඩ්ජෝ, *1902 වැටුණු වීරයන්ගේ පදනමේ* මූලිකත්වයෙන්, නැගිටීම සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මියගිය අය සිහිපත් කිරීම සඳහා මාරියන්බර්ග් හි ස්මාරකයක් විවෘත කළේය. 
වම|thumb| 1955 දී සීනි පිරිපහදු අධ්‍යක්ෂකගේ නිවස
කර්මාන්ත ශාලාව 1986 දී වසා දමන ලදී,  සහ කර්මාන්ත ශාලාව සහ ඒ ආශ්‍රිත ගොඩනැගිලි දැන් සංචාරක ආකර්ෂණයක් බවට පත්ව ඇත, එම ස්ථානය පිහිටා ඇති අබලන් තත්ත්වය නොතකා. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 Dutch-language sources (nl)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
මොයෙන්ගෝ, සුරිනාමය

**මොයෙන්ගෝ** ( ) යනු සුරිනාම් හි පිහිටි නගරයක් වන අතර එය මාරොවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කයේ, පරාමරිබෝ සහ කොටිකා ගඟේ මායිම් නගරයක් වන ඇල්බිනා අතර පිහිටා ඇත. මොයෙන්ගෝ යනු මාරෝවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කයේ නිවාඩු නිකේතනයකි (නගර සභාව). Moengo යනු 1932 සහ 1945 අතර මාරෝවිජ්නේ දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවර විය. වත්මන් අගනුවර ඇල්බිනා ය. 

## ඉතිහාසය 
මොයෙන්ගෝ ආරම්භ වූයේ කොටිකා ගඟට ඉහළින් පිහිටි කන්දක් මුදුනේ මෙරූන් ගම්මානයක් ලෙසිනි. බොක්සයිට් පොහොසත් භූමියේ නිවාස ඉදිකිරීමේ දුෂ්කරතාවය හේතුවෙන් ජනාවාසය පසුව අත්හැර දමන ලදී.  1916 දී, ඇල්කෝවා සුරිනාම් හි පළමු බොක්සයිට් පතල ආරම්භ කළ අතර,  මෙය වත්මන් නගරයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. මොයෙන්ගෝ 1919 දී නිර්මාණය කරන ලද්දේ පුද්ගලයින් 4,000 කට නවාතැන් ගත හැකි වන පරිදිය.  එය බොක්සයිට් කැණීම සහ ගබඩා කිරීම සඳහා ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වනු ඇත. 

මොයෙන්ගෝ යනු වෙන් කරන ලද නගරයක් විය. ඇමරිකානු කාර්තුව ඇමරිකානුවන් සහ ලන්දේසීන් සඳහාද, සුරිනාමි කාර්තුව අප්‍රිකානු-සුරිනාමි ජාතිකයන් සඳහාද,  සහ වොනොරෙඩ්ජෝ ජාවානු සුරිනාමි ජාතිකයන් සඳහාද ඉදිකරන ලදී.  නගරයේ තාවකාලික වැඩ හෝ වෙළඳාම සඳහා පමණක් මැරූන් මාළු කුලියට ගත් අතර, හිරු බැස යන විට ඔවුන්ට පිටව යාමට සිදු විය.  1960 ගණන් වන තුරුම වාර්ගික රෙගුලාසි බලාත්මකව පැවතුනි.  2012 දී, මැරූන්වරු සැලකිය යුතු සුළුතරයක් ජාවානුවන් සමඟ විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම පිහිටුවා ගත්හ. 
වම|thumb| මොයෙන්ගෝ සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථානය
1980 දශකය ප්‍රචණ්ඩකාරී කාල පරිච්ඡේදයක් සනිටුහන් කළේය: සුරිනාම් අභ්‍යන්තර යුද්ධය මොයෙන්ගෝ වෙත ළඟා වී තිබුණි. 1988 දී ජංගල් කමාන්ඩෝ භට පිරිස් නගරය අල්ලා ගත් අතර, 1989 ජුනි මාසයේදී ජාතික හමුදාව විසින් නැවත අත්පත් කර ගැනීමට පෙර මාස නවයක් එය අල්ලාගෙන සිටියහ  ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් නගරයෙන් පලා ගිය අතර, බොක්සයිට් පතල එහි මෙහෙයුම් නතර කළ අතර, ගොඩනැගිලි කිහිපයක් ගිනිබත් විය. 

20 වන සියවසේ අගභාගයේදී මොයෙන්ගෝ ප්‍රධාන වශයෙන් පතල් කැණීම මත යැපීම නතර කළේය.  2014 ජුනි මාසයේදී, බොක්සයිට් පතල පාහේ ක්ෂය වී ඇති බවත්, සුරිනාම් හි මෙහෙයුම් නතර කිරීමට අවශ්‍ය බවත් ඇල්කෝවා නිවේදනය කළේය.  2017 දී, දේශීය අනුබද්ධිත සමාගමක් වන සුරල්කෝ හි අයිතිය සුරිනාම් රජයට මාරු කරන ලදී. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
වැගෙනින්ගන්, සුරිනාම්

**වැගෙනින්ගන්** යනු සුරිනාම් ජනරජයේ ප්‍රජා නිවාඩු නිකේතනයක් සහ කෘෂිකාර්මික ස්ථානයක් වන අතර එය නිකරි දිස්ත්‍රික්කයේ බටහිර සුරිනාම් වෙරළබඩ ප්‍රදේශයේ, මරටක්කා ගඟේ දකුණු මෝය හරහා නිකරි ගඟේ වරායේ පිහිටා ඇත. මෙම නගරය සුරිනාම් හි සහල් මධ්‍යස්ථානය ලෙස හැඳින්විණි,  වැගෙනින්ගන් 1949 දී ආරම්භ කරන ලද අතර එය ලන්දේසි නගරයක් වන වැගෙනින්ගන් අනුව නම් කරන ලදී.

## දළ විශ්ලේෂණය 
වැගනින්ගන් හි විශාල සාරවත් භූමියක්, ප්‍රමාණවත් වර්ෂාපතනයක් සහිත අපේක්ෂිත දේශගුණයක් සහ ස්වාභාවික විපත් නොමැති වීම දක්නට ලැබේ.  යාන්ත්‍රික සහල් නිෂ්පාදනයේ පළමු අත්හදා බැලීම් 1933 දී ආරම්භ වූ අතර, සහල් නිෂ්පාදනය සඳහා  ක භූමි ප්‍රමාණයක් වෙන් කරන ලදී.  යාන්ත්‍රික සහල් නිෂ්පාදනය සඳහා 1949 ජූලි 27 වන දින *ස්ටිච්ටින් මැචිනේල් ලෑන්ඩ්බවු* (යාන්ත්‍රික කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා පදනම) ආරම්භ කරන ලද අතර ප්‍රධාන වශයෙන් හිටපු හමුදා නිලධාරීන්ගෙන් සමන්විත ශ්‍රම බලකාය සඳහා නගරයක් ඉදිකරන ලදී. ලන්දේසි නගරය සහ විශ්ව විද්‍යාලය අනුව නගරය වැගෙනින්ගන් ලෙස නම් කරන ලදී.  කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා කුඩා ගුවන් යානා සඳහා ගොඩබෑමේ තීරුවක් ද ඇත. 1973 දී, වහල්භාවය අහෝසි කිරීමෙන් වසර 110 ක් සැමරීම සඳහා ගමේ මධ්‍යම චතුරශ්‍රයේ  උස *ඇලිඩා* ප්‍රතිමාව තැන්පත් කරන ලදී. මෙම ප්‍රතිමාව ජෝර්ජ් බැරන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද අතර Stichting Machinale Landbouw විසින් පත් කරන ලදී. 

1980 ගණන්වලදී සහල් නිෂ්පාදනයේ පහත වැටීමක් ආරම්භ වූ අතර,  2010 දෙසැම්බර් මාසයේදී, ස්ටැට්සෝලි උක් වලින් එතනෝල් නිෂ්පාදනය කිරීමේ වැඩසටහනක් නිවේදනය කළේය.  වසා දැමූ ස්ටිචිං මැෂිනලේ ලෑන්ඩ්බෝව් හි සහල් කම්හල 2018 දී එහි ක්‍රියාකාරිත්වය නැවත ආරම්භ කරන ලදී 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
ඉක්විටෝස්, පේරු

{"type": "ExternalData","service": "page","title": "Loreto-Perú lugares de interes.map"}

**ඉක්විටෝස්** ( ;   ) පේරු හි Maynas පළාතේ සහ Loreto කලාපයේ අගනුවර වේ. එය ඇන්ඩීස් කඳුවැටියට නැගෙනහිරින් පිහිටි පේරු ඇමසන් හි විශාලතම අගනගරය මෙන්ම පේරු හි නවවන වැඩිම ජනගහනය සහිත නගරය ද වේ. ඉක්විටෝස් යනු දූපතක නොවන මාර්ගයකින් ළඟා විය නොහැකි ලොව විශාලතම නගරයයි; එයට ප්‍රවේශ විය හැක්කේ ගංගාවෙන් සහ ගුවනින් පමණි. 

එය "පේරු ඇමසන් වනාන්තරයේ අගනුවර" ලෙස හැඳින්වේ. මෙම නගරය පිහිටා ඇත්තේ ඇමසන්, නැනායි සහ ඉතායා ගංගාවලින් පෝෂණය වන ඇමසන් ද්‍රෝණියේ මහා තැනිතලාවේ ය. සමස්තයක් වශයෙන්, එය ඉක්විටෝස් අගනගරය, දිස්ත්‍රික්ක හතරකින් සමන්විත 471,993 වැසියන්ගෙන් සමන්විත වේ.

මෙම ප්‍රදේශය බොහෝ කලක සිට ආදිවාසී ජනයා විසින් ජනාවාස කර ඇත. ස්පාඤ්ඤ ඓතිහාසික ලේඛනවලට අනුව, ඉක්විටෝස් 1757 දී පමණ නානායි ගං ඉවුරේ ස්පාඤ්ඤ ජේසු නිකායික අඩු කිරීමක් ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී. ජේසු නිකායිකවරු දේශීය නැපියානෝ ( යමියෝ ) සහ ඉක්විටෝ ස්වදේශිකයන් මෙහි වාසය කිරීම සඳහා එක්රැස් කර, එය *සැන් පැබ්ලෝ ද නැපියානෝස්* ලෙස නම් කළහ.

19 වන සියවසේ අගභාගයේදී, ඇමසන් රබර් උත්පාතය අතරතුර, නගරය ඇමසන් ද්‍රෝණියේ රබර් නිෂ්පාදන අපනයන මධ්‍යස්ථානය බවට පත් වූ අතර පේරු ඇමසන් සමාගමේ (PAC) මූලස්ථානය විය. නගරයේ ආර්ථිකය පේරු ව්‍යාපාරික ජූලියෝ සීසර් අරානා විසින් ජාතිය තුළ පාලනය කරන ලද PAC මත බෙහෙවින් රඳා පැවතුනි. පරීක්ෂණයක් සමාගමට එරෙහිව ප්‍රතික්‍රියාවක් ඇති කරන තෙක්, PAC විසින් බලහත්කාරයෙන් සහ දරුණු ලෙස සැලකීමෙන් ස්වදේශික සේවකයින් වහල්භාවයට ආසන්න තත්වයන් යටතේ තබා ගන්නා ලදී. ඊට අමතරව, රබර් බීජ රටින් පිටතට ගෙනැවිත් අග්නිදිග ආසියාවේ වතුකරයේ වගා කර ඇති අතර එමඟින් පේරු නිෂ්පාදනයේ මිල අඩු විය. රබර් කර්මාන්තයේ පරිහානියත් සමඟ බොහෝ කම්කරුවන් සහ වෙළඳුන් ඉක්විටෝස් හැර ගියහ.

ඇමසන් රබර් උත්පාතය (1880–1914) අතරතුර, මනාවුස් සමඟ ප්‍රමුඛ නගරවලින් එකක් ලෙස, ඉක්විටෝස් එයට රොක් වූ බොහෝ යුරෝපීයයන්ගේ බලපෑමට ලක් විය. මෙම කාලය තුළ පිහිටුවන ලද ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ සංස්කෘතික ආයතන තමන්ගේම සම්ප්‍රදායන් ප්‍රකාශ කළහ. පිහිටුවන ලද ආයතන අතර ඔපෙරා හවුස් එකක් සහ යුදෙව් සුසාන භූමියක් ද විය.

20 වන සියවසේ අගභාගයේදී, නගරය සහ කලාපය එහි ආර්ථිකය විවිධාංගීකරණය කළේය. මෙම කලාපය දැව, මාළු සහ එහි අතුරු නිෂ්පාදන, තෙල්, ඛනිජ සහ කෘෂිකාර්මික භෝග අපනයනය කළේය. එය සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් සහ ඒ ආශ්‍රිත අත්කම් වලින් ද ආදායමක් උපයා ගනී. 1999 දී, නගරය එහි මහ නගර සභා හතර ඒකාබද්ධ කළේය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 German-language sources (de)
ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:පේරු
ප්‍රවර්ගය:පේරු හි පරිපාලන කලාප
බ්‍රවුන්ස්වෙග්, සුරිනාමය

**බ්‍රවුන්ස්වෙග්** යනු බ්‍රොකොපොන්ඩෝ දිස්ත්‍රික්කයේ සුරිනාම් හි නගරයක් සහ නිවාඩු නිකේතනයකි. 2012 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 4,793 කි.  

## ඉතිහාසය 
බ්‍රවුන්ස්බර්ග් වෙත යන මාර්ගය සහ බ්‍රවුන්ස්බර්ග් ස්වභාව උද්‍යානය අනුව නගරය නම් කරන ලදී. එය බ්‍රොකොපොන්ඩෝ ජලාශය අසල පිහිටා ඇත. 1958 දී අෆොබාකා වේල්ල ඉදිකිරීමෙන් පසු ජලයෙන් යට වූ ප්‍රදේශයේ වැසියන් සඳහා බ්‍රවුන්ස්වෙග් ඉදිකරන ලදී. ප්‍රධාන ගැටළු වලින් එකක් වූයේ ප්‍රදේශයේ ජීවත් වන 5,000 ක ජනතාව සංක්‍රමණය වීමයි.  බ්‍රොන්ස්වෙග් පැරණි ලාවා දුම්රිය මාර්ගයේ නැවතුමක් වූ අතර, 1959 දී ප්‍රින්සස් මරිජ්කේ කඳවුර කුඩා ගම්මානය අසල ඉදිකරන ලදී. 

මෙම නිවාඩු නිකේතනය වකිබසෝ 1, 2, 3, බියර්හෝඩෝමැටෝ, කඩ්ජෝ, නියු ගන්සේ, ජන්කකොන්ඩ්‍රේ, මාකම්බි සහ නියුව්-කොෆිකැම්ප් යන ගම්මාන වලින් සමන්විත වේ.   බොහෝ ගම්මාන හැඳින්වීමට බ්‍රවුන්ස්වෙග් බොහෝ විට භාවිතා වේ, මන්ද ඒවා එකට වැඩී ඇති බැවිනි, බියර්හෝඩෝමාටෝ සහ නියුව්-කොෆිකැම්ප් හැරුණු විට තවමත් වෙන්ව පවතී. 

බ්‍රවුන්ස්වෙග්හි විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන්නේ මැරූන් ය .  බොහෝ වැසියන් තවමත් ගංගා සහ මාර්ග අසල ගම්මානවල ගෝත්‍රික වශයෙන් ජීවත් වෙති.  ප්‍රාථමික වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සිදු කරනු ලබන්නේ මෙඩිස්චේ සෙන්ඩින් විසිනි.  2020 මැයි 15 වන දින, අෆොබකාවෙග්, පරාමරිබෝ සහ සැන්ඩෙරිජ් අතර සුරිනාමයේ ඇති එකම යතුරුපැදිය වන ඩෙසි ඩෙලානෝ බූටර්ස් අධිවේගී මාර්ගයට සම්බන්ධ වනු ඇත. 

බ්‍රවුන්ස්බර්ග් වෙත බ්‍රවුන්ස්වෙග් නගරයේ සිට ළඟා විය හැකිය.  සංචාරක නිකේතනයක් සහ වෙරළ තීරයක් වන ස්ටෝනිලන්ඩ් කන්ද පාමුල පිහිටා ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
අංක 1 පියාසර පුහුණු පක්ෂාංගය

**අංක 1 පියාසර පුහුණු පක්ෂාංගය** ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ මූලික නියමු පුහුණුව සිදු කරයි. එය දැනට චීන වරාය ගුවන් හමුදා කඳවුරේ පිහිටා ඇත. එය ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ පැරණිතම පියාසර බලඝණයයි.

## කාර්යභාරය
* ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා කැඩෙට් නිලධාරීන් සඳහා මූලික පියාසර පුහුණුව
* උසස් සහ ප්‍රහාරක පරිවර්තන පුහුණු පාඨමාලාව
* මූලික ගුවන් ගමන් පාලක පාඨමාලාව
* karakorum-8 හරහා සීමිත ගුවන් ආරක්ෂාව

## භාවිතා කරන/කළ ගුවන්යානා
* Cessna 150
* Nanchang CJ-6
* karakorum-8
* SIAI Marchetti SF.260W - භාවිතයේ නැත
* FMA IA 58 Pucará - භාවිතයේ නැත 
* Boulton Paul Balliol - භාවිතයේ නැත
* de Havilland Canada DHC-1 Chipmunk - භාවිතයේ නැත

## Gallery

File:SriLanka-Independence - 4 Feb 2019 (40).jpg|නිදහස් දින පෙළපාළියේදී කොළඹට ඉහළින් පියාසර කරන Cessna 150 ගුවන් යානයක්.
File:SriLanka-Independence - 4 Feb 2019 (48).jpg|නිදහස් දින පෙළපාළිය අතරතුර පියාසර කරන K8 ජෙට් යානා.
File:PT-6 aircraft.jpg|ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත PT-6 ගුවන් යානයක්.
File:SriLanka-Independence - 4 Feb 2019 (52).jpg|නිදහස් දින සැමරුම් පෙළපාළියට ඉහළින් පියාසර කරන PT-6 ගුවන් යානා.

## යොමු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා බලඝණ
වෙල්ලවැහුම්

**වෙල්ලවැහුම්**, යනු මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර මහතාගේ නිර්මාණයක් වන ගීත නාටකයකි.

ප්‍රවර්ගය:ගීත නාට්‍ය
ප්‍රවර්ගය:වේදිකා නාට්‍ය
උරුගුවේ නිරුක්තිය

උරුගුවේ රට එහි නම ලබාගෙන ඇත්තේ ස්වදේශික ගුරානි භාෂාවෙන් රියෝ උරුගුවේ යන වචනයෙනි. "කුරුළු-ගඟ" ("ඌරු ගඟ", චාරුආන් හරහා, උරු යනු ඕනෑම වල් කුකුළෙකු සඳහා පොදු නාම පදයක් වේ) ඇතුළු අර්ථකථන කිහිපයක් තිබේ. මෙම නම එහි වෙරළ තීරය පුරා බහුලව තිබූ උරුගුවා (පොමෙල්ලා මෙගස්ටෝමා) නම් ගංගා ගොළුබෙල්ලාට ද යොමු විය හැකිය.

නම පිළිබඳ වඩාත් ජනප්‍රිය අර්ථකථනයක් යෝජනා කළේ සුප්‍රසිද්ධ උරුගුවේ කවියෙකු වන ජුවාන් සොරිල්ලා ද සැන් මාටින් විසිනි, "තීන්ත ආලේප කරන ලද කුරුල්ලන්ගේ ගඟ"; මෙම අර්ථකථනය සැක සහිත වුවද, තවමත් රට තුළ වැදගත් සංස්කෘතික වැදගත්කමක් දරයි.

ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිත සමයේ සහ ඉන් ටික කලකට පසු, උරුගුවේ සහ සමහර අසල්වැසි ප්‍රදේශ බණ්ඩා පෙරදිග [ඩෙල් උරුගුවේ] ("[උරුගුවේ ගඟේ] නැගෙනහිර ඉවුර") ලෙස හැඳින්වූ අතර, පසුව වසර කිහිපයක් "නැගෙනහිර පළාත" ලෙස හැඳින්විණි. නිදහස ලැබීමෙන් පසු, රට "රෙපුබ්ලිකා පෙරදිග ඩෙල් උරුගුවේ" ලෙස හැඳින්වෙන අතර එය වචනාර්ථයෙන් "උරුගුවේ නැගෙනහිර ජනරජය [ගඟ]" ලෙස පරිවර්තනය වේ. කෙසේ වෙතත්, එය නිල වශයෙන් "උරුගුවේ පෙරදිග ජනරජය" හෝ "නැගෙනහිර උරුගුවේ ජනරජය" ලෙස පරිවර්තනය කර ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:උරුගුවේ
සුරිනාමයේ ප්‍රවාහනය

### මාර්ග 
අසල්වැසි ගයනාව සමඟ සුරිනාම්, දකුණු ඇමරිකානු මහාද්වීපයේ වම් පසින් ධාවනය කරන රටවල් දෙකෙන් එකකි, නමුත් බොහෝ වාහන වම් පසින් ධාවනය වන අතර දකුණු පසින් ධාවනය වේ. මෙම පිළිවෙත සඳහා එක් පැහැදිලි කිරීමක් නම්, සුරිනාම් යටත් විජිතකරණයේදී, නෙදර්ලන්තය විසින්ම වම් පසින් ධාවනය කරන ලද ගමනාගමනය භාවිතා කළ අතර, දැන් ඉන්දුනීසියාවේ ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව්හි ද මෙම පිළිවෙත හඳුන්වා දුන් බවයි. තවත් දෙයක් නම්, සුරිනාම් මුලින්ම බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් යටත් විජිතකරණය කරන ලද අතර, ප්‍රායෝගික හේතූන් මත, එය ලන්දේසි පරිපාලනය යටතට පත් වූ විට මෙය වෙනස් නොකළ බවයි. 18 වන සියවස අවසානයේ නෙදර්ලන්තය දකුණට රිය පැදවීමට පරිවර්තනය වුවද,

### ගුවන් 
රට තුළ බොහෝ දුරට කුඩා ගුවන්තොටුපළවල් 55ක් ඇති අතර, ඉන් හයක් පමණක් ගල් තාර දමා ඇත. විශාල ජෙට් ගුවන් යානා සඳහා සහය දක්වන එකම ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ ජොහාන් ඇඩොල්ෆ් පෙන්ගල් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළයි.
සුරිනාම් සිට පිටත්වන ගුවන් සේවා:

* American Airlines
* Blue Wing Airlines
* Gum Air
* Fly All Ways
* Surinam Airways *(SLM)*

සුරිනාම් වෙත පැමිණෙන ගුවන් සේවා:

* Caribbean Airlines (Trinidad and Tobago)
* KLM (Netherlands)
* Gol Transportes Aéreos (Brazil)
* Copa Airlines (Panama)
* Tui (Netherlands)
* Fly All Ways (Curaçao), Cuba *(Havana)*, *(Santiago de Cuba)*
* Surinam Airways *(SLM)* (Aruba), Brazil *(Belém)*, (Curaçao), Guyana *(Georgetown)*, Netherlands *(Amsterdam)*, Trinidad and Tobago *(Port of Spain)*, and the United States *(Miami)*.

ගුවන් ක්‍රියාකරු සහතිකයක් ඇති අනෙකුත් ජාතික සමාගම්:

* Aero Club Suriname *(ACS)* – General Aviation Aeroclub
* Coronie Aero Farmers *(CAF)* – Agriculture Cropdusting
* Eagle Air Services *(EAS)* – Agriculture Cropdusting
* ERK Farms *(ERK)* – Agriculture Cropdusting
* Overeem Air Service *(OAS)* – General Aviation Charters
* Pegasus Air Service *(PAS)* – Helicopter Charters
* Suriname Air Force / Surinaamse Luchtmacht *(SAF / LUMA)* – Military Aviation Surinam Air Force
* Surinam Sky Farmers *(SSF)* – Agriculture Cropdusting
* Surinaamse Medische Zendings Vliegdienst *(MAF – Mission Aviation Fellowship)* – General Aviation Missionary
* Vortex Aviation Suriname *(VAS)* – General Aviation Maintenance & Flightschool

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
උරුගුවේ භූගෝලය

කිලෝමීටර 176,214 (වර්ග සැතපුම් 68,037) ක මහාද්වීපික භූමි ප්‍රමාණයක් සහ වර්ග කිලෝමීටර් 125,436 (වර්ග සැතපුම් 48,431) ක භෞමික ජල ප්‍රමාණයක් සහිත, උරුගුවේ දකුණු ඇමරිකාවේ (සුරිනේම් වලින් පසු) දෙවන කුඩාම ස්වෛරී ජාතිය වන අතර තුන්වන කුඩාම භූමි ප්‍රදේශය වේ (ප්‍රංශ ගයනාව කුඩාම වේ). භූ දර්ශනයේ බොහෝ දුරට රෝල් වන තැනිතලා සහ සාරවත් වෙරළබඩ පහත් බිම් සහිත පහත් කඳු වැටි (කුචිලා) ඇත. රටෙහි 2019 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ මධ්‍යන්‍ය ලකුණු 3.61/10 ක් තිබූ අතර, එය රටවල් 172 කින් ගෝලීය වශයෙන් 147 වැනි ශ්‍රේණිගත කිරීමකි.

### දේශගුණය 
සම්පුර්ණයෙන්ම දකුණු සෞම්‍ය කලාපය තුළ පිහිටා ඇති උරුගුවේ දේශගුණය සාපේක්ෂ වශයෙන් සෞම්‍ය සහ රටපුරා තරමක් ඒකාකාරී වේ. කොපන් දේශගුණික වර්ගීකරණයට අනුව, රටේ වැඩි කොටසක තෙතමනය සහිත උපනිවර්තන දේශගුණයක් (Cfa) ඇත. අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ සමහර ස්ථානවල සහ කුචිලා ග්‍රෑන්ඩ් හි උසම කඳු මුදුනේ පමණක් දේශගුණය සාගරික (Cfb) වේ.

දෙසැම්බර් සිට මාර්තු දක්වා ගිම්හානය සහ ජුනි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා ශීත කාලය සහිතව රට සෘතු හතරක් අත්විඳියි. සෘතුමය වෙනස්කම් ප්‍රකාශ වේ, නමුත් උෂ්ණත්වයේ අන්ත දුර්ලභ වේ. එය කිසි විටෙකත් අධික සීතලක් නොලැබුණත්, ශීත මාසවලදී සෑම වසරකම ඉෙමොලිමන්ට් ඇති වන අතර, හිම සහ හිම කැට වැනි වර්ෂාපතනය සෑම ශීත කාලයකම පාහේ සිදු වේ, නමුත් හිම ඉතා දුර්ලභ ය; එය ඉහළ උන්නතාංශවල සෑම වසර දෙකකට වරක් සිදු වේ, නමුත් සෑම විටම පාහේ සමුච්චය වීමකින් තොරව සිදු වේ. එහි බහුලත්වය, අධික ආර්ද්‍රතාවය සහ මීදුම සමඟ අපේක්ෂා කළ හැකි පරිදි සුලභ වේ. දකුණු අත්ලාන්තික් සාගරය ඒවායේ සංවර්ධනය සඳහා ප්‍රමාණවත් තරම් උණුසුම් නොවන නිසා රට තුළ නිවර්තන සුළි සුළං ඇති වුවද, නිවර්තන සුළි සුළං නොමැත. ගිම්හාන සහ ශීත කාලගුණය කුණාටු පෙරමුණු පසුකර යාමත් සමඟ දිනෙන් දින වෙනස් විය හැකි අතර, උණුසුම් උතුරු සුළඟක් ඉඳහිට ආර්ජන්ටිනාවේ පැම්පාස් වෙතින් සීතල සුළඟක් (පැම්පෙරෝ) සමඟ පැමිණිය හැකිය.

රට පුරා උෂ්ණත්වය සහ වර්ෂාපතනය යන දෙකම තරමක් ඒකාකාරී වුවද, භූමිය පුරා සැලකිය යුතු වෙනස්කම් පවතී. රටේ සාමාන්‍ය වාර්ෂික උෂ්ණත්වය 17.5 °C (63.5 °F) වන අතර එය ගිනිකොන දෙසින් 16 °C (61 °F) සිට වයඹ දෙසින් 19 °C (66 °F) දක්වා පරාසයක පවතී. ශීත ඍතුවේ උෂ්ණත්වය දකුණේ දෛනික සාමාන්‍යය 11 °C (52 °F) සිට උතුරේ 14 °C (57 °F) දක්වා පරාසයක පවතින අතර ගිම්හානයේ සාමාන්‍ය දෛනික උෂ්ණත්වය ගිනිකොන දෙසින් 21 °C (70 °F) සිට වයඹ දෙසින් 25 °C (77 °F) දක්වා පරාසයක පවතී. ගිනිකොනදිග රටේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස සිසිල් ය, විශේෂයෙන් වසන්ත සමයේදී, ශීත කාලයෙන් පසු සීතල ජලය සහිත සාගරය වාතයේ උෂ්ණත්වය සිසිල් කර එම කලාපයට වැඩි ආර්ද්‍රතාවයක් ගෙන එයි. කෙසේ වෙතත්, රටේ දකුණට උතුරට වඩා අඩු වර්ෂාපතනයක් ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස, මොන්ටෙවීඩියෝ වසරකට ආසන්න වශයෙන් මිමි 1,100 (අගල් 43) වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර, ඊසාන දෙසින් පිහිටි රිවේරා නගරයට මිමි 1,600 (අගල් 63) ලැබේ. මෙලෝ නගරයේ (1967 ජුනි 14) −11.0 °C (12.2 °F) වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:උරුගුවේ
ලෙලිඩෝර්ප්, සුරිනාමය

**ලෙලිඩෝර්ප්** ( Sranan Tongo : *Kofi Djompo* ) යනු සුරිනාම් හි උතුරේ පිහිටි වනිකා දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවරයි. 2012 දී ජනගහනය 18,663 ක් වූ අතර, එය පැරමරිබෝ නගරයට පසුව සුරිනාම් හි දෙවන විශාලතම නගරය වේ. 

## ඉතිහාසය 
### පෑඩ් වැන් වනිකා 
සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ පැරමරිබෝ සිට දකුණට යන එකම මාර්ගය පැඩ් වැන් වනිකා (වනිකා මාර්ගය) වී ඇත. මෙම මාර්ගය කෙසේ ඇති වූවාද යන්න නොදනී. මුල් වැසියන් මාර්ගය ස්ථාපිත කළ බවට අනුමාන කෙරේ. එය කෙසේ වෙතත්, එහි මාර්ගයක් ඉදිකර, මාර්ගය දෙපස පාර්සල් නිකුත් කරන ලදී. මෙම මාර්ගයේ පැරණිතම කොටස වන්නේ පරාමරිබෝට ආසන්නතම එහි උතුරු කොටසයි. එහි නිකුත් කරන ලද ඉඩම 18 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට පැවත එන අතර, හර්මිටේජ්, සෝර්ග් එන් හූප්, ෆ්ලෝරා, ඩුයිස්බර්ග්, ඔන්වර්වාච්ට්, ගෝඩ් වර්වාච්ටින්, එෆ්‍රයිම්ස්සෙගන්, නියු වීරෙවොන්ඩන් යනාදී වතු නම් 

1790 දී පමණ, මාර්ගයේ දකුණින් අවසන් වූ නව ඉඩම් ප්‍රදාන මාලාවක් අනුගමනය කරන ලදී, එය *බ්‍රැම්ෂූප්* වලින් ආරම්භ වී හාෆයිඩ්ස්ල්ට්ස් වලින් අවසන් වූ අතර පසුව *ක්ලයින් නියුසෝර්ග්* විසින් අනුගමනය කරන ලදී. මෙම නව බිම් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ දැව බිම් ලෙස භාවිතා කරන ලදී.

### කොෆි ජොම්පෝ 
ලෙලිඩෝර්ප් මුලින් *කොෆි ජොම්පෝ* ලෙස හැඳින්වූ නමුත් කොර්නේලිස් ලෙලි (1905 දී සුරිනාම් හි ලන්දේසි ආණ්ඩුකාර ) විසින් එය නැවත නම් කරන ලද අතර එතැන් සිට එය *ලෙලිඩෝර්ප්* ලෙස හැඳින්වේ.  නෙදර්ලන්තයේ විශාල ජල ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති රැසකට ලෙලි වගකිව යුතු විය.

මුල් නම *කොෆි ජොම්පෝ,* කොෆි නම් මෙරූන් කැරලිකාර නායකයෙකුට යොමු වන බව කියනු ලැබේ, ඔහු ගංගාවක් මතට පැන පැන පලා ගියේය.  කොෆි යන්නෙහි තේරුම "සිකුරාදා උපන්" යන්නයි (උදාහරණයක් ලෙස කොෆි අනන් සිකුරාදා උපත ලැබීය). ජොම්පෝ යන්නෙහි තේරුම "පැනීම" යන්නයි.  ලාවා දුම්රිය මාර්ගය ඉදිකරන විට මෙම කුඩා ගම්මානය වර්ධනය වීමට පටන් ගත් අතර,  නමුත් එය ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය මත රඳා පැවති අතර ප්‍රධාන බෝග ලෙස කැස්සේව් සහ ඇස්පරගස් බෝංචි භාවිතා කරන ලදී. 

### නූතන ලෙලිඩෝර්ප් 
ලෙලිඩෝර්ප් නගරයක් වෙනුවට විශාල ගම්මානයක් ලෙස සැලකේ. වනිකා හි ජනගහනය 118,000 ක් පමණ වන අතර භූමි ප්‍රමාණය 440 ක් පමණ වේ.&nbsp;කි.මී. 2.  මෙම ප්‍රමාණයේ ජනගහනයක් සිටින වනිකා, සුරිනාම් හි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ හා වඩාත්ම නාගරීකරණය වූ දිස්ත්‍රික්කවලින් එකකි. ලෙලිඩෝර්ප් යනු දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රධාන නිවාඩු නිකේතනයක් වන අතර එහි බොහෝ වෙළඳසැල්, කාර්යාල සහ ව්‍යාපාර ඇත, නමුත් තවමත් පැහැදිලි නගර ව්‍යුහයක් අවශ්‍ය වන අතර මධ්‍යස්ථානයට සහ අසල්වැසි ප්‍රදේශවලට ආසන්නව කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශ රාශියක් ඇත. 

ලෙලිඩෝර්ප් යනු පැරමරිබෝ සහ සැන්ඩෙරිජ් අතර ඇති වැදගත්ම අර්ධ නැවතුම් ස්ථානය වන අතර එය ජොහාන් ඇඩොල්ෆ් පෙන්ගල් ගුවන්තොටුපළ පිහිටා ඇත. එහි ජනගහනය ජාවා, නැගෙනහිර ඉන්දියානු, ක්‍රියෝල් සහ යුරෝපීයයන්ගේ මිශ්‍රණයකින් සමන්විත වේ.  1890 සිට 1939 දක්වා කාලය තුළ ජාවාහි සිට පැමිණි බොහෝ දෙනෙක් මෙම ප්‍රදේශයට පදිංචි වූහ. සුමාත්‍රවෙග්, සෙලෙබෙස්වෙග් සහ ටවාන්ග්සාරිවෙග් වැනි ලෙලිඩෝර්ප් හි මාර්ග සහ වීදිවල නම්, ඉන්දුනීසියාවේ සාමාන්‍ය මුල් නම් වේ.  සරමක්කා ගඟ ලෙලිඩෝර්ප් සහ සරමක්කා වෙන් කරයි.

ලෙලිඩෝර්ප් හි බායි විසින් ආරම්භ කරන ලද සම්මන්ත්‍රණ මධ්‍යස්ථානයක් වන "කැරිබියානු මධ්‍යස්ථානය" පිහිටා ඇත.  2010 ජූලි 16 වන දින, නියෝට්‍රොපිකල් සමනල උද්‍යානය විවෘත කරන ලදී.  2020 පෙබරවාරි 7 වන දින, ලෙලිඩෝර්ප් හි වනිකා ප්‍රාදේශීය රෝහල විවෘත කරන ලදී. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය
ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමයේ පරිපාලන අංශ
අර්ටිගාස් ප්‍රජා කොට්ඨාශය, උරුගුවේ

thumb|සිතියම
**අර්ටිගාස් දෙපාර්තමේන්තුව** (    , ) යනු උරුගුවේහි උතුරු දෙසින් පිහිටි දෙපාර්තමේන්තුව වන අතර එය එහි වයඹදිග කලාපයේ පිහිටා ඇත. එහි අගනුවර වන්නේ බ්‍රසීලියානු ක්වාරායි නගරයට මායිම් වන ආටිගාස් නගරයයි. ආර්ටිගාස් දෙපාර්තමේන්තුව  වපසරියකින් යුක්ත වේ, එය රටේ පස්වන විශාලතම ස්ථානය බවට පත් කරයි. 2023 සංගණනයට අනුව ජනගහනය 77,487 කි. 

එය උතුරින් සහ නැගෙනහිරින් බ්‍රසීලයෙන් මායිම් වී ඇති අතර, එයින් කුආරෙයිම් ගඟෙන් වෙන් වේ. දකුණින්, ආටිගාස් දෙපාර්තමේන්තුව සෝල්ටෝ දෙපාර්තමේන්තුවට මායිම් වන අතර, බටහිරින් ආර්ජන්ටිනාව පිහිටා ඇති අතර, එයින් උරුගුවේ ගඟෙන් වෙන් වේ. තවත් රටවල් දෙකක් මායිම් කරන එකම උරුගුවේ දෙපාර්තමේන්තුව ආටිගාස් ය.

උරුගුවේ නිදහස් යුද්ධ සමයේදී *ඔරියන්ටල්ස්* (උරුගුවේ ගඟේ නැගෙනහිර ඉවුර වන බණ්ඩා *පෙරදිග* වැසියන්) හි නායකයා වූ ජෝස් ගර්වාසියෝ ආටිගාස් (1764–1850) ගේ නමින් දෙපාර්තමේන්තුව සහ එහි අගනුවර නම් කර ඇත.

## ඉතිහාසය 
පූර්ව-කොලොම්බියානු යුගයේදී මෙහි දේශීය කර්මාන්තයක් වර්ධනය වූ අතර එය හොම්බ්‍රේ ඩෙල් කැටලානෙන්ස් ලෙස හැඳින්වේ.

ප්‍රාග් ඓතිහාසික අතීතයක හිමිකරු ප්‍රදේශය, පසුව ස්පාඤ්ඤ සහ පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යයන් අතර "කිසිවෙකුගේ දේශයක්" බවට පත් විය. මුල් ස්වදේශික ආධිපත්‍යය (චනාස්-චාර්රුවාස්-ගුරානි) ස්වදේශික ජනාවාස සහ පසුව ඇති වූ සංක්‍රමණික ජනපද මගින් විස්ථාපනය විය.

1884 ඔක්තෝබර් 1 වන දින නීතියෙන් ආටිගාස් දෙපාර්තමේන්තුව නිර්මාණය කරන ලද අතර, එය කලින් සැල්ටෝ දෙපාර්තමේන්තුවට අයත්ව තිබූ භූමියක පිහිටා තිබුණි; එතැන් සිට එය අගනුවර ලෙස විලා ඩි සැන් ඉයුජීනියෝ ලෙස නම් කරන ලද අතර, එය 1915 දී උරුගුවේ ජාතික වීරයා වන ජෝස් ගර්වාසියෝ ආටිගාස්ට උපහාරයක් වශයෙන් එම නමම ඇති දෙපාර්තමේන්තුවේ අගනුවර වන ආටිගාස් යන නම සහිත නගර කාණ්ඩයට මාරු විය. ඔහු පළමු දේශපාලනඥයා සහ පොලිස් ප්‍රධානියා වන ආටිගාස් කර්නල් කාලෝස් ලෙකුඩර් සමඟ සම්බන්ධ විය.
වම|thumb|200x200පික්|
එහි අගනුවර වන ආටිගාස්, බ්‍රසීලය සමඟ දේශසීමා ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා " ගුවෙරා ග්‍රෑන්ඩ් " අවසානයේ සැන් ඉයුජීනියෝ ඩෙල් කුආරෙයිම් යන නාමයෙන් පැමිණේ. එය 1852 සැප්තැම්බර් 12 වන දින ඩොන් කාලෝස් කැටලා විසින් ආරම්භ කරන ලද අතර, ගඟේ අනෙක් පැත්තේ විලා සැන් ජුවාන් බවුටිස්ටා ඉදිරිපිට කුආරෙයිම් ගං ඉවුරේ පිහිටා ඇති හොඳම ස්ථානය ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී. එය එවකට ක්වාරායි නගරය බවට පරිවර්තනය වූ හමුදා ජනාවාසයකි.

1829 දී බ්‍රසීලයට එරෙහි නැගෙනහිර දූත මණ්ඩල ව්‍යාපාරයෙන් පසු ෆෲක්ටුසෝ රිවේරා සහ ගුරානි සරණාගතයින් විසින් සැන්ටා රෝසා ඩෙල් කුආරෙයිම් නම් නගරයක් ආරම්භ කරන ලද අතර එය දැන් බෙලා යුනියන් ලෙස හැඳින්වේ (බලන්න: තිස් තුන පෙරදිග ). 1852 දී කොලරාඩෝහි බ්‍රසීල ජාතිකත්වය මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ට යටත් කිරීමෙන් පසු, ක්වාරීම් නගරයට උතුරින් පිහිටි ප්‍රදේශය බ්‍රසීලයට පවරා දෙන ලද අතර එමඟින් ජනගහනය ඉවත් කිරීමට සිදුවිය. එය 1853 දී සැන්ටා රෝසා ඩි ලා බෙලා යුනියන් ක්වාරෙයිම් නමින් නැවත ආරම්භ කරන ලදී. 1929 දී, දූත මණ්ඩල ව්‍යාපාරයේ ශත සංවත්සරය සනිටුහන් කිරීම සඳහා ජාතික රජය, සෙනෙට් සභාවට පනතක් යවන ලද අතර, එමඟින් බෙලා යුනියන් යන නම ස්ථාපිත කරන ලද අතර, එය ඒ කාලය සඳහා විලා එකක් විය.
ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:උරුගුවේ
ප්‍රවර්ගය:උරුගුවේ පරිපාලන අංශ
මල්ඩොනාඩෝ ප්‍රජා කොට්ඨාශය, උරුගුවේ

thumb|275x275පික්| ප්‍රධාන ජනාකීර්ණ ස්ථාන සහ මාර්ග පෙන්වන මැල්ඩොනාඩෝ දෙපාර්තමේන්තුවේ භූලක්ෂණාත්මක සිතියම
thumb|සිතියම
**මල්ඩොනාඩෝ ප්‍රජා කොට්ඨාශය** (    ; ), භූමි ප්‍රමාණය  කි   සහ වැසියන් 212,951 (2023), උරුගුවේ ගිනිකොන දෙසින් පිහිටා ඇත. එහි අගනුවර මැල්ඩොනාඩෝ ය.

## භූගෝලය 
අසල්වැසි ප්‍රජා කොට්ඨාශ වන්නේ නැගෙනහිරින් රෝචා, උතුරින් සහ වයඹ දෙසින් ලවලේජා සහ බටහිරින් කැනෙලෝන්ස් ය . මැල්ඩොනාඩෝ නාමයෙන් බොහොමයක් පුවර්ටෝ රිකෝ පවුල් පරම්පරාව දක්වා දිව යයි.

රියෝ ඩි ලා ප්ලාටා විසින් නිරිත දෙසින් සහ අත්ලාන්තික් සාගරයෙන් ගිනිකොන දෙසින් සීමා වී ඇති මෙම දෙපාර්තමේන්තුව හරහා ගංගා කිහිපයක් ගලා යන අතර, ඒවායින් බොහොමයක් ගංගා තහඩුවේ අතු ගංගා වේ: මැල්ඩොනාඩෝ ගංගාව, හෝසේ ඉග්නාසියෝ, ගාර්සන්, පෑන් ඩි අසුකාර් සහ අයිගුවා . වෙරළ ආසන්නයේ කලපු කිහිපයක් දක්නට ලැබේ: ලගුන ඩෙල් සෝස්, ලගුන ඩෙල් ඩයරියෝ, ලගූනා හොසේ ඉග්නාසියෝ සහ ගාර්සෝන් .

ප්‍රජා කොට්ඨාශයේ සීමාවන් තුළ ප්‍රධාන භූ ව්‍යුහාත්මක කලාප තුනක් සොයාගත හැකිය:

* රටේ උසම කඳු මුදුන වන සියෙරා කඳු මුදුන් සහිත උතුරු කලාපය: සියෙරා කැරපේ (රටේ උසම උන්නතාංශය වන මීටර් 514 සෙරෝ කැටඩ්‍රල් සමඟ), මීටර් 501 සෙරෝ ඩි ලාස් ඇනිමාස් සහ උරුගුවේහි තුන්වන උසම කඳු මුදුන වන මීටර් 423 සෙරෝ පෑන් ඩි අසුකාර් .
* මධ්‍යම ප්‍රදේශය කඳු සහිතයි, නමුත් මෙම කඳු ඉහත සඳහන් කළ ඒවාට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස පහත් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 150 ක් පමණ උසයි.
* අත්ලාන්තික් තැනිතලා සහ වෙරළබඩ කඳු වැටි කිහිපයක් සහිත වෙරළබඩ තීරුව.

බටහිර ප්‍රදේශවලට සාරවත් පස හමු වන අතර, උතුරු හා නැගෙනහිර ප්‍රදේශවලට ඇත්තේ අඩු සාරවත් පසකි. තෙතමනය සහිත උපනිවර්තන කලාපයේ පිහිටා ඇති මෙහි සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය රටේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට සාපේක්ෂව අඩුය (අංශක 17 පමණ)&nbsp;°C), වර්ෂාපතන මට්ටම් මෙන්ම (1,000 දක්වා)&nbsp;(සාමාන්‍යයෙන් වාර්ෂිකව මි.මී.).
ප්‍රවර්ගය:States and territories established in 1816
ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:උරුගුවේ
ප්‍රවර්ගය:උරුගුවේ පරිපාලන අංශ
කේන්ලෝන්ස් ප්‍රජා කොට්ඨාශය, උරුගුවේ

thumb|සිතියම
**කේන්ලෝන්ස් ප්‍රජා කොට්ඨාශය** (    ; ) යනු උරුගුවේ දෙපාර්තමේන්තු 19 න් එකකි.  ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්තය   සහ 2023 සංගණනයට අනුව ජනගහනය 608,956 ක් වන අතර, එය උරුගුවේ දකුණේ පිහිටා ඇත. එහි අගනුවර කැනෙලෝන්ස් ය . සියුඩාඩ් ඩි ලා කොස්ටා යනු මුළු ජනගහනය අනුව විශාලතම නගරය වන අතර ලාස් පියෙඩ්‍රාස් යනු නිල සංගණනයක් සහිත විශාලතම නගරයයි.

## භූගෝලය 
තෙතමනය සහිත ටෙම්ප්ලේටඩ් කලාපයේ පිහිටා ඇති මෙහි සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය රටේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට සාපේක්ෂව අඩුය (අංශක 15 පමණ)&nbsp;°C), වර්ෂාපතන මට්ටම් මෙන්ම (2,000 දක්වා)&nbsp;(සාමාන්‍යයෙන් වාර්ෂිකව මි.මී.).

ප්‍රදේශය අනුව කැනෙලෝන්ස් දෙපාර්තමේන්තුව උරුගුවේ දෙපාර්තමේන්තු 19 න් දෙවන කුඩාම දෙපාර්තමේන්තුව වේ.

### භූ විෂමතාව සහ ජල විද්‍යාව 
වම|thumb|200x200පික්| සැන්ටා ලුසියා ගංගාව, සැන් රමොන් හි.
කැනෙලෝන්ස් දෙපාර්තමේන්තුව, පැතලි ඉඩම් සහ සහන නොමැතිකම (උරුගුවේ බොහෝ ප්‍රදේශ මෙන්), දකුණේ කුඩා වෙරළබඩ වැලි කඳු සහ මධ්‍යයේ, උතුරේ සහ බටහිරින් තණබිම් සහ වනාන්තර වලින් සංලක්ෂිත වේ. 

මෙම දෙපාර්තමේන්තුව ජල මාර්ගවලින් පොහොසත් වන අතර බොහෝ ගංගා සහ ඇළ දොළවල් ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ වැදගත්කම සඳහා කැපී පෙනෙන ගංගා දෙකක් තිබේ: සැන්ටා ලුසියා ගඟ සහ රියෝ ඩි ලා ප්ලාටා, එය ඇත්ත වශයෙන්ම ලුණු වතුර මුහුදකි. රියෝ ඩි ලා ප්ලාටා විසින් පිහිටුවන ලද වෙරළ තීරයේ, බොහෝ ස්පා නගර සහ ඒවාට අදාළ වෙරළ තීරයන් ඇත.

මේ අතර, සැන්ටා ලුසියා ගඟ ෆ්ලොරිඩාව සමඟ උතුරු මායිම සාදයි, එය *පැසෝ පැචේ* ලෙස හැඳින්වෙන පාලමකින් වෙන් කරනු ලැබේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:States and territories established in 1816
ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:උරුගුවේ
ප්‍රවර්ගය:උරුගුවේ පරිපාලන අංශ