open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ගම්පහ

**ගම්පහ** යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ අගනගරය වන අතර එය කොළඹ අවට පිහිටි ප්‍රධාන නගරයන්ගෙන් එකකි. එහි සම්පූර්ණ භුමි ප්‍රමාණය වර්ගකිලෝමිටර 38ක් වන අතර සම්පූර්ණ නාගරික ජනගහණය ( 2011දි ) 9,900 ක් විය.

ගම්පහ නගරය කොළඹ නුවර ප්‍රධාන මාර්ගයේ සිට කිලෝමීටර 4 ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇති අතර එය මිරිස්වත්තේදී සහ යක්කලදී කොළඹ නුවර ප්‍රධාන මාර්ගයට සම්බන්ධ වේ. කොළඹ පොල්ගහවෙල දුම්රිය මාර්ගය ඔස්සේද ගම්පහට ලගා විය හැක. ගම්පහ යනු නාගරීකරණය වූ නගරයකි.

## නම සෑදුනු ආකාරය
ගම්පහ යන වචනයේ අර්ථය නම් ගම්මාන පහක් යන්නය. ගම්පහ සෑදී ඇති එම ගම්මාන පහ නම් ඉහලගම, පහලගම, මැදගම, අලුත්ගම, සහ පට්ටියගම යි.

## සංචාරක ආකර්ෂණ
240px|thumb|left|හෙනරත්ගොඩ පැරණි දුම්රිය ස්ථානය
*හෙනරත්ගොඩ උද්භිද උද්‍යානය - ශ්‍රී ලංකාවේ රෝපණය කල ප්‍රථම රබර් ගස, 1867 වසරේදී හෙනරත්ගොඩ උද්භිත උද්‍යානයේ රෝපණය කරන ලදී නමුදු 1988 වර්ෂයේදී බලපෑ සුලි කුණාටුවක් හේතුවෙන් එම රබර් ගස විනාශ වූ අතර එහි ශේෂ කොටස් අදටත් උද්භිද උද්‍යානයේ දැක ගත හැක.
*හෙනරත්ගොඩ පැරණි දුම්රිය ස්ථානය - ගම්පහ දුම්රිය ස්ථානය ආසන්නයේම පිහිටුවා ඇති හෙනරත්ගොඩ පැරණි දුම්රිය ස්ථානය වර්ථමානයේ ගම්පහ කලාපීය පුරාවිද්‍යා කාර්යාලය ලෙස භාවිතයට ගැනේ.
*අස්ගිරිය රජ මහා විහාරය - අඩි 500 ක් පමණ උස් අස්ගිරිය කන්දේ වූ ලෙන මූලික කර ගනිමින් ආරණ්‍ය සේනාසනයක් ලෙස ඇරඹි අස්ගිරිය රජ මහා විහාරය පසුකාලීනව ග්‍රාමවාසී භික්‍ෂුන් වහන්සේ සංචාරක භික්‍ෂුන් වහන්සේ සඳහා වාසස්ථාන සැළසූ ඓතිහාසික පුදබිමකි.
*යටවත්ත පුරාණ විහාරය - පහළගම පිහිටි යටවත්ත පුරාණ ටැම්පිට විහාරය වර්ථමානයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙන් නම් කොට තිබේ.
*වතුමුල්ල කැටවල අම්බලම - මෙරට පැරණි අම්බලම් අතුරින් එකක් වන වතුමුල්ල කැටවල අම්බලම දාරළුව දුම්රිය ස්ථානය ආසන්නයේ පිහිටා තිබේ.

## වික්‍රමාරච්චි ආයුර්වේදය
ශ්‍රී ලංකාව පුරා ව්‍යාප්ත ගම්පහ බෙහෙත් ශාලාව නමින් ප්‍රසිද්ධ ආයුර්වේද බෙහෙත් ශාලා පවත්වාගෙන යන, ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයන් සියගණනක් බිහිකල සහ ශ්‍රී ලංකා සිද්ධායුර්වේද විද්‍යාලය ඇරඹූ, සුප්‍රසිද්ධ ආයුර්වේද වෛද්‍යාචාර්ය වික්‍රමාරච්චි මහතා විසුවේද ගම්පහය.

යක්කල පිහිටි එතුමන්ගේ ආයුර්වේද මධ්‍යස්ථානය වර්තමානයේදී වික්‍රමාරච්චි ආයුර්වේද විශ්වවිද්‍යාලය ලෙස සංවර්ධනය කර ඇත.

## නගරයේ පිහිටි පාසැල්
* බණ්ඩාරනායක විද්‍යාලය
* රත්නාවලී බාලිකා විද්‍යාලය 
* යසෝදරා දේවි බාලිකා මහා විද්‍යාලය
* බණ්ඩාරවත්ත පරාක්‍රම මහා විද්‍යාලය
* තක්‍ෂිලා මහා විද්‍යාලය
* සිරි කුරුස විද්‍යාලය 
* ගෝතමී කණිෂ්ඨ විද්‍යාලය
* ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ කුමාර මහා විද්‍යාලය
* ශ්‍රී චන්ද්‍රජ්‍යෝති විද්‍යාලය
* හෙනෙගම විද්‍යාලය

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක අගනගර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
දකුණු පළාත, ශ්‍රී ලංකාව

**දකුණු පළාත** (,  *Theṉ Mākāṇam*) of Sri Lanka යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් නවයෙන් එකකි, එය රටේ පළමු මට්ටමේ පරිපාලන අංශය වේ. පළාත් 19 වන සියවසේ සිට පැවතුනද, 1987 දී ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 13 වන සංශෝධනය මගින් පළාත් සභා පිහිටුවන තෙක් කිසිදු නීතිමය තත්වයක් නොතිබුණි. එය ප්‍රදේශය අනුව 7 වන විශාලතම පළාත වන අතර මිලියන 2.5 ක ජනතාවකට නිවහන වේ, එය 3 වන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත පළාතයි. මෙම පළාත උතුරින් සබරගමුව පළාත සහ ඌව පළාත, ඊසාන දෙසින් නැගෙනහිර පළාත, වයඹ දෙසින් බස්නාහිර පළාත සහ දකුණින්, බටහිරින් සහ නැගෙනහිරින් ඉන්දියානු සාගරය මායිම් වේ. පළාතේ අගනුවර ගාල්ල වේ.
දකුණු පළාත යනු ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට යන දිස්ත්‍රික්ක වලින් සමන්විත භූගෝලීය ප්‍රදේශයකි. මෙම කලාපයේ අති බහුතරයකගේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය ගොවිතැන සහ ධීවර කර්මාන්තයයි. රජයේ පාසල් අධ්‍යාපනය ප්‍රධාන වශයෙන් හසුරුවනු ලබන්නේ දකුණු පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව විසිනි.
## පරිපාලන කොට්ටාස
දකුණු පළාත දිස්ත්‍රික්ක 3 කට සහ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස  47 කට බෙදා ඇත.

### Divisional Secretariats
ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ලෙස හඳුන්වන පරිපාලන උප ඒකක වලට බෙදා ඇත. මේවා මුලින් වැඩවසම් ප්‍රාන්ත,  සහ  මත පදනම් විය. ඒවා කලින් 'ප්‍රාදේශීය ආදායම් නිලධාරී' ගෙන් පසුව 'D.R.O. කොට්ඨාශ' ලෙස හැඳින්විණි. පසුව D.R.O.s 'සහකාර රජයේ නියෝජිතයින්' බවට පත් වූ අතර එම කොට්ඨාශ 'A.G.A. කොට්ඨාශ' ලෙස හැඳින්විණි. වර්තමානයේ, කොට්ඨාශ 'ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයෙකු' විසින් පරිපාලනය කරනු ලබන අතර, 'D.S. කොට්ඨාශ' ලෙස හැඳින්වේ.

දකුණු පළාතේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල 47ක් ඇති අතර, ඉන් 19ක් ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, 12ක් හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ සහ 16ක් මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත.

### ප්‍රධාන නගර
, දකුණු පළාතේ ඇති ප්‍රධානම නගරයයි]]

## වැදගත් ස්ථාන 
thumb|left|250px|පෞරාණික ගාලු කොටුව
යාල සහ උඩවළව ජාතික වනෝද්‍යාන, කතරගම පූජා නගරය, තිස්සමහාරාමය, කිරින්ද සහ ගාල්ල වැනි පෞරාණික නගර මෙම ප්‍රදේශයට අයත් වැදගත් ස්ථාන ලෙස දැක්විය හැක. පොදු ජනතාව පිළිබඳව කවි ලියූ දික්වැල්ලේ විසූ අන්දරේ සහ මාතර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් දෙනිපිටියේ විසූ ගජමන් නෝනා පෘථුගීසි පාලන සමයේ සිටි සුප්‍රසිද්ධ කවීන් දෙදෙනෙකි.	

2004 වර්ෂයේදී ඇතිවූ සුනාමි උවදුරින් මෙම ප්‍රදේශය දැඩි ලෙස හානියට පත් විය.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්
ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ

**ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ** රජතුමා ශ්‍රී ලංකාවේ රාජධානිය ඉංග්‍රීසීන්ට යටත්වීමට පෙර එහි අවසාන රජතුමා විය. ඔහු ශ්‍රී රාජාධිරාජසිංහ රජුගෙන් පසු 1798 දී සිහසුනට පත් විය. ඛ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් මහනුවර යුද්ධය අවසානයේදී ඔහු පරාජය කොට පහ කරන ලදි. දකූණු ඉන්දීය තෙළිඟු සම්භවයක් ඇති ඔහු  සිංහලේ නායක්කාර රාජ වංශයට අයත් විය. කන්නසාමි නම් වු මොහු 1798 දී සිංහාසනාරූඪ වන විට අභිෂේකය සඳහා ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ නම තෝරා ගන්නා ලදි. ඔහු ලංකාවේ නායක්කාර රජ පෙළපතෙහි අවසාන රජු විය.

## රාජ්‍යත්වය
thumbnail|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ සිංහාසනය, ඔටුන්න සහ අසිපත (ජාතික කෞතුකාගාරය, කොළඹ)
### මුල් දිවිය 
මොහු රාජාධිරාජ සිංහ රජුගේ බිසව වූ උපේන්ද්‍රම්මාගේ සොහොයුරියගේ පුතාය. වයස අවුරුදු 18 දී ඔහු මහනුවර රාජධානියේ රජු ලෙස අභිෂේක ලද්දේය. ඔහු මහනුවර නායක්කර් රජ පරපුරේ අන්තිමයා වූවා මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේද අන්තිම රජු විය. ඔහුගේ පාලන කාලය තුළ ලංකාවේ අනිකුත් පෙදෙස්වල ද බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතය ස්ථාපනය විය.

රාජාධි රාජසිංහගෙන් පසු රජකමට පත්වීම සඳහා තවත් අයෙකු සිටියේය. ඔහු උපේන්ද්‍රම්මා බිසවගේ සහෝදරයාය. ඔහුට රජ කමේ උරුමයට වැඩි අයිතියක් තිබිණ. කෙසේ වෙතත් අගමැති පිළිමතලාවේ, දකුණු ඉන්දීය කුමාරයා රජකමට තේරුවේය. වාර්ථාවන අන්දමට ඔහු එසේ කළේ විශාල සැලසුමක් හිතේ දරා ගෙනයි. එනම් සිහසුන අනියම් වශයෙන් ලබා ගෙන ඔහුගේම වූ නව රජ පරපුරක් පවත්වාගෙන යාමය. රජකමට පත් වීමෙන් පසු තරුණ රජුට කුමණ්ත්‍රණ ගණනාවකට මුහුණ දීමට සිදු විය.

### අභ්‍යන්තර ගැටුම් 
ඔහුගේ පාලන කාලය තුළදී ලන්දේසීන්ගෙන් පසු මුහුදු බඩ ප්‍රදේශයේ බලය අල්ලා ගත් බ්‍රිතාන්‍යයෝ උඩරට රාජ්‍යයේ දේශපාලන කටයුතුවලට මැදිහත් නොවූහ. එහෙත් පිළිමතලාවේ බ්‍රිතාන්‍යයන් සමග රහස් ගිවිසුම් පවත්වා ගෙන ගියේ බ්‍රිතාන්‍යයින්ට එරෙහිව ආරවුල් කිරීමට රජු පෙළඹෙන අයුරිණි. එවිට උඩරට රාජධානිය අල්ලා ගැනීමට බ්‍රිතාන්‍යයින්ට සාධාරණ හේතුවක් ඉස්මතුවෙයි. පසුව රාජ ද්‍රෝහි වීමේ හේතුව මත පිළිමතලාවේ මරා දැමීමට රජුට සිදු විය. එසේ කරන ලද්දේ ඊට පෙර එම වරද සම්බන්ධයෙන් දෙවරක් සමාව දී තිබීමෙන් පසුවයි. 

අලුතෙන් අගමැති (නොහොත් පළමු අධිගාර්) පදවියට පත් වූ ඇහැළේපොල, පිළිමතලාවගේ බෑණාය. ඔහු විසින් සංවිධානය කරන ලද කැරැල්ල රජු විසින් මැඩ පැවැත්වීමෙන් පසු ඇහැළේපොල කොළඹට පලා ගොස් බ්‍රිතාන්‍යයන් හා සම්බන්ධ වූයේය. ඔහුට යටත් වන ලෙස රජතුමා දන්වා සිටියේය. සති තුනක් ගත වීමෙන් පසුව ද ඔහු යටත් නොවීම නිසා කෝපයට පත් රජු ඔහුගේ මුළු පවුලම මරා දමන ලෙස නියෝග කළේය. මෙම දඬුවම ගැන විස්තර රට පුරා පතල කරන ලද්දේ ඒ ගැන ශෝක වූවන් විසිණි. කෙසේ වුවද මෙම තොරතුරුවල නිරවද්‍යතාවය ප්‍රශ්නකාරීය.

### පිටුවහල් කිරීම
thumb|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ රාජකීය ධජය|alt=|මධ්‍යය
බ්‍රිතාන්‍යය හමුදාව එම අවස්ථාවේ උඩරට බලා ගමන් කළහ. ඔවුන්ගේ මෙම ගමනට රජු බලයෙන් පහ වීම අපේක්ෂා කළ මහජනතාවගේ උදව් ද ලැබිණි. රජු සිර භාරයට ගෙන රාජකීය සිරකරුවෙකු ලෙසින් මදුරාසියේ වෙල්ලෝර් කොටුව වෙත ගෙන යන ලදී. මීට රජ පවුලේ සෙස්සෝ ද ඇතුළත් වූහ.

බ්‍රිතාන්‍ය රජයෙන් ඔහුට සහ බිසවුන් දෙදෙනාට දෙන ලද සුළු දීමනාවෙන් රජු ජීවත් විය. මෙම දීමනාව රජුගෙන් පසුවත් ඔහුගේ ඤාති වර්ගයාට දිගටම ගෙවා ගෙන එන ලදී. එසේ අවුරුදු 133 ක් එය ගෙවමින් සිට 1948 දී නිදහස ලැබීමත් සමග ගෙවීම නතර කරන ලදී.

File:Vellore vijayanagara kings fort.jpg|වෙල්ලෝර් කොටුව
File:Grave of Vikrama Raja Singa and Consort, Vellore.jpg|වික්‍රම රාජ සිංහ සහ බිරිඳගේ සොහොන, වෙල්ලෝර්
File:Grave Headstone of Vikrama Raja Singa, Vellore.jpg|වික්‍රම රාජසිංහගේ සොහොන් ගල, වෙල්ලෝර්
File:Vikrama Rajasinha Kandy.jpg|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ජනයා
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ශ්‍රී ලංකා‍ අලියා

'*ශ්‍රී ලංකාවේ අලියා  *(Elephas maximus maximus)''''' ලෙස විද්‍යාත්මක නාමකරණය කරන ආසියානු අලි උප විශේෂයකි. 1986 සිට අන්තරායට ලක් වූ උප විශේෂයක් ලෙස IUCN රතු දත්ත පොතට ඇතුලත් කර ඇත.  වසර ගණනාවක් සිට අලි ජනගහනය 50% පමණ අඩු වී ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ අලියාට වසර 60ත් 75ත් අතර ආයුකාලයක් පවති. වාසස්ථාන අහිමි වීම, පිරිහීම හා ඛණ්ඩනය වීම මෙම විශේෂයට මූලික වශයෙන් තර්ජනය කරයි.

කාල් ලිනෙයස් මහතා විසින් 1758 Elephas maximus  ප්‍රථම නාමකරණය කර ඇත්තේ ද ශ්‍රී ලංකාවේ අලියා පාදක කරගෙන ය.

ශ්‍රි ලංකා‍නු අලියා, ආසියානු අලින්ගේ උපවිෙශ්ෂයන් අතර විශාලතම උපවිශේෂය වුවත්, අප්‍රිකානු අලින්ගේ උපවිෙශ්ෂයන් දෙකටම වඩා කුඩාය. ඉතිහාස දත්තයන් හා දහනමවන සියවෙසහි ගන්නා ලද ඡායා රූප හා සස‍දන කල, මෙකල ජාතික වනෝද්‍යයාන වල සිටින අලින් එකල අලින්ට වඩා කුඩාය. මෙයට හේතු වී ඇත්තේ දිගු කාලයක් තුල සිදුකල අලි දඩයම් හා හිලැ කිරීම්ය. ලංකා‍ව, වසර දහස් ගනණකට පෙර,  ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයෙහි කොටසක්ව පැවතිකල,  දකුණු ඉන්දියාවෙන් ලංකා‍වට අලින් සංක්‍රමණය වුවායැයි සිතිය හැක. ඉතා වැදගත් සංස්කෘතික බැදිමක් මිනිසා හා අලියා අතර පවති. අලින් ගහනය ජාතික වනෝද්‍යයාන වලට හා අභය භූමි වලට සිමා වී ඇත. උඩවලව ජාතික උද්‍යානය, මින්නේරිය ජාතික උද්‍යානය, විල්පත්තු ජාතික උද්‍යානය, යාල ජාතික උද්‍යානය අලින් නැරඹීමට අගනා ස්ථානයන්ය.

## ආහාර සහ වාසස්ථාන
ලංකා‍නු අලියා ශාක භක්ෂක සතකු වන අතර තණකොල, ගස් වල පොතු, ඉදී වැටිනු පලතුරු ජාති හා තාල වර්ගයේ ශාක පත්‍ර මොවුන්ගේ ප්‍රියතම ආහාරයන්ය. විශාල පිරිමි සතෙකුට දිනකට කිලෝග්රෑම් 200 පමණ ආහාර අවශ්‍යයය. ඉතිහාසයට අනුව අලින්ගේ ප්‍රධාන වාසස්ථන නිම්න භුමි වැසි වනාන්තරත්, කදුකර වනාන්තරත්, වියලි කලාපීය වනාන්තරත් වේ. නමුත් මෙකල කදුකර වනාන්තර වලින්, අලින් වදවී යන අතර වැඩි වශයෙන්, අලින් දැකගත හැක්කේ වියලි වනාන්තර වලය. ලංකා‍නු අලින් වදවී යාමෙ තර්ජනයට මුහුණ දී ඇත. ලංකා‍වෙහි ඇත් දළ ව්‍යාපාරයට වසර 2000 ක පමණ අතීතයක් ඇත. 18 වන සියවස හා 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී අලින් විශාල වශයෙන් දඩයම් කරන ලදි. 1999 සිට 2006 දක්වා කාලය තුල අලින් 100කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ඝාතනය කර ඇත.  අද සංරක්ෂණය නොකල ප්‍රදේශවල අලින් අත්තේ සුලු වශයෙනි. දළ ඇතුන් සිටින්නේ මුළු ගහනයෙන් සියයට 5 ත් 7ත් අතර ප්‍රමාණයකි.
## අලි-මිනිස් ගැටුම
පසුගිය දශකය තුල ලංකාවේ අලි ගහනය විශාල ලෙස පහළ ගොස් ඇති බව සමීක්‍ෂණ මගින් තහවුරු කොට ඇත. අලින් නිසා මිනිස් ජීවිත විනාශවීම වියලි කලාපයේ සමහර ප්‍රදේශවල සුලබ සිදුවීමක් බවට පත්ව ඇත. අලින් විසින් වගා බිම් හානි කිරීමද, අලින් විසින් හානි කරන නිසා වගා බිම් අත්හැර දැමීමද සිදුවේ.

## තර්ජන
විශාලම තර්ජනය වන්නේ වගා බිම්, නිවාස සහ මිනිස් ජීවිත බේරා ගැනීමට අලින් මරා දැමීමය. එසේම ඇතුන් දඩයම, වන විනාශය, නියගය හා කුසගින්න අනෙක් තර්ජනයන්ය.

## සුරැකීම
වන  සතුන් සුරැකීමට ජාතික වනෝද්‍යයාන හා අභය භුමීන් පිහිටුවා ඇත. කෑගල්ලේ , පින්නවල අලි අනාථගාරය ගිලන් වු අලින්ටද, අනාථ වු අලින්ටද සෙවණක් වී ඇති අතර එහි අලින් 70 පමණ වෙසෙති.

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* වල් අලි විසින් මරණලද මිනිසුන් නාමාවලිය - ශ්‍රී ලංකා

ප්‍රවර්ගය:අලි සහ ඇතුන්
ප්‍රවර්ගය:සමාජ ගැටළු - ශ්‍රි ලංකා‍
ප්‍රවර්ගය:ගොවිතැන
භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති

භූගෝල විද්‍යාව තුළින් අනෙක් සියලු ම විෂයයන්ගේ වර්ධනය අධ්‍යයනය කරමින් ද පරිගණක තාක්ෂණයේ මහානිශංශ භුක්ති විඳිමින් ද ‍සමස්ත විශ්වයේ යහ පැවැත්ම උ‍දෙසා නිර්මාණය වූ ආශ්චර්යමත් තාක්ෂණික මෙවලම **භුගෝලීය තොරතුරු පද්ධතියයි**

භූගෝල විද්‍යා තොරතුරු වර්ග දෙකකි.
* ස්ථානීය තොරතුරු 
* විස්තරාත්මක තොරතුරු

භූගෝල විද්‍යා තොරතුරු පද්ධතියක මූලික කාර්ය 2 කි.

* භූමියෙහි තොරතුරු (අංග ලක්ෂණ) ඉදිරිපත් කිරීම (අනුදැක්වීම)
සිතියම්, චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප සහ ගුවන් ඡායාරූපවලින් විශ්වයෙහි තොරතුරු රූපාකාරයෙන් අනුදැක්වීම සිදු කෙරේ. 
මෙහිදී ස්ථානීය සම්බන්ධය (Spatial Reference) සහ නිවැරදි පරිමාණයකින් ඉදිරිපත් කිරීම ඉතා ම වැදගත් ය.

* තොරතුරු සම්බන්ධ කිරීම
සිතියමක සඳහන් වන අංග ලක්ෂණවලට අදාළ දත්ත අඩංගු කර දත්ත පද්ධතියක් නිර්මාණය කර සිතියම හා දත්ත පද්ධතිය අතර සම්බන්ධතාව ඇති කිරීම භූගෝල විද්‍යා තොරතුරු පද්ධතියෙන් සිදු වේ.

විශ්වයේ සිදුවන වෙනස්වීම් මුද්‍රිත සිතියමක දැක්විය නොහැක.
භූගෝල විද්‍යා තොරතුරු පද්ධතිය එම අපහසුතාවය ජයගෙන ඇත. දත්ත පද්ධතිය යාවත් කාලීන කිරීමෙන් සිතියම වෙනස් කර ගනී.
----

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:භූගෝල විද්‍යාව
හික්කඩුව

ශ්‍රී ලංකාවේ  දකුණු වෙරළ තීරයේ පිහිටි සුන්දර ඉසව්වකි **හික්කඩුව**. එය දකුණු පළාතට අයත් වන අතර, ගාලු නගරයේ සිට වයඹ දිශාවට කිලෝ මීටර 20ක් පමණ දුරින් කොළඹ සිට ගාල්ලට පැමිණෙන ගාලු පාරේ ගාල්ලට සමීපයේ පිහිටා ඇත. හික්කඩුව මෙරට මූලික සංචාරක පුරවරයක් වන අතර, එහි දියමත ලිස්සා යෑමට , කිමිදීමට මෙන්ම හිරු රැස් විඳීමටද පහසුකම් ඇත.

## 2004 සුනාමිය
වර්ෂ 2004 දෙසැම්බර් මස 26 වන දින හික්කඩුව මහත් වූ සුනාමි ව්‍යසනයකට ගොදුරු විය. එය “2004 ඉන්දියානු සාගර භූ චලනය” නම් වූ, සැතපුම් දහස් ගණනක් එපිටින් ඉන්දුනීසියානු වෙරළ තීරයේ ඇති වූ භූ චලනයක් නිසා ඇති විය. මෙම සුනාමි ව්‍යසනය හේතුවෙන් ඡීවිත දහස් ගණනක් අහිමි විය. 

සුනාමි ව්‍යසනයෙන් තමන් සතු සියලු දේ අහිමි වූ පවුල් වල‍ට සහන සේවා යටතේ මහන මැෂින් ලැබුනි. මේ හේතුවෙන් නගරයේ විවිධාකාර වූ ඇඳුම් (කමිස, කලිසම්, ආදී...) මසන සන්නාලියන්(ඇඳුම් මසන්නන්) වර්ධනය විය. එනිසා හවායි කමිස (Hawaiian shirt) ප්‍රිය කරන්නන් ශ්‍රී ලංකාවේදී අනිවාර්යයෙන්ම යායුතු ස්ථානයක් බවට හික්කඩුව පත්විය.

## සංචාරක ආකර්ෂණ
thumb|left|සීනිගම දේවාලය
*සීනිගම දේවාලය - දේශිය මෙන්ම විදේශිය සංචාරක අවධානයට ද ලක් වු ඓතිහාසික වැදගත්කමකින් යුතු ස්ථානයක් ලෙස සීනිගම දේවාලය හැදින්විය හැක. ගොඩබිමට ආසන්න මුහුදේ පිහිටි දුපතක පිහිටා ඇති සීනිගම දේවාලය දේවපතිරාජ නම් කෝට්ටේ යුගයේ විසු අමාත්‍යවරයකු විසින් කරවන ලද්දකි.
*තොටගමුව රජ මහා විහාරය - හික්කඩුව ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාශයේ වඩාත් ප්‍රචලිත ආගමික සිද්ධස්ථානයක් ලෙස තොටුගමුව රජමහ විහාරය හැදින්විය හැක. ඵෙතිහාසික වැදගත්කමක් හිමි මෙම විහාරයේ ඇති දඹරන් ධාතු කරඩුව, රාජාධි රජසිංහ රජුගේ මංගල හස්තියගේ ඇත්දළ යුගල, ක්‍රි.ව.6වන සියවසට හා මහනුවර යුගයට අයත් බිතු සිතුවම් එයට පෞරාණික බවක් ගෙන දීමට හේතු සාධක වී ඇත.
*හික්කඩුව වෙරළ තීරය - හික්කඩුව පිහිටි වෙරළ තීරය දේශීය හා විදේශීය සංචාරකයින් අතර අතිශය ජනප්‍රිය වේ.
*හික්කඩුව ස්වභාවික ගල් මල් උයන - කි.මී.24 ක් පමණ වු දුරක් පුරා පැතිරුණ වෙරළ තිරයට සුවිශේෂි බවක් ඵක් කරන්නේ අක්කර 251ක් පුරා මුහුදු පතුලේ පැතිරී ඇති ස්වාභාවික ගල් මල් උයනයි. වෙරළ සීමාවට ආසන්න මුහුදු පත්ලේ පිහිටි බැවින් මෙය සංචාරක අවධානයට නිරන්තරයෙන් ලක් වූවකි. නමුත් මෙය මේ වන විට විනාශ වීමේ අවධානමට ලක්වෙමි්න් පවතී.
*හික්කඩුව ජාතික උද්‍යානය - හික්කඩුව පිහිටි ජාතික උද්‍යානයකි.

## බාහිර සබැඳ
* ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක මණ්ඩලයේ නිල වෙබ් පිටුව  
* සුනාමි ව්‍යසනයේ බලපෑම් හා සහන සේවා(හික්කඩුව)
දඹුළුගල

ශ්‍රී ලංකාව තුළ මධ්‍යම පළාතට අයත් වන **දඹුල්ල** නගරය කොළඹ නගරයට කි මී 148 ක් ඊසාන දෙසින් ද මහනුවර නගරයට කි.මී.72 ක් ‍උතුරු දෙසින් ද පිහිටා ඇත. මෙම නගරයට ඇති ප්‍රධානතම ආකර්ෂණ හේතු ලෙස ලංකාවේ පවතින විශාලතම සංරක්ෂිත ලෙණ් ගුහා සංකීර්ණය සහ දින 167 ක් වැනි ඉතා කෙටි කලක් තුල ඉදි‍කරන ලද රන්ගිරි දඹුළු ක්‍රීඩාංගනය දැක් විය හැක.

තවද දකුණු ආසියාවේ  විශාලතම රෝස තිරුවාණ පර්වත ප්‍රාන්තයට ද උරුමකම් කියන මෙම නගරය තුල යකඩ දැව නැතහොත් නාමල් උයන ද පිහිටා තිබේ.

## ‍ඓතිහාසික පසුබිම
ක්‍රි.පූ.3 වන සියවස පමණ ඈත අතීතයේ සිට මෙම ප්‍රදේශය තුළ ජනාවාස පැවති බව විශ්වාස කරන අතර ලෙන් ගුහා තුළ පවතින ප්‍රතිමා හා සිතුවම් ක්‍රි.පූ.1 වන සියවස දක්වා දිවයයි.නමුත් මෙම සිතුවම් හා ප්‍රතිමා ක්‍රි.ව.11,12 සහ 18 වන ශතවර්ෂ වලදී පිළිසකර කර නැවත පින්තාරු කරන ඇත.
වළගම්බා රජු ( වට්ට ගාමිණී අභය )අනුරාධපුර රාජධානියෙන් පිටමංව ගතකළ වසර 14ක සමය තුළ දී රැකවරණය සලසා දෙනු ලැබුවේ ද මෙම නගරයේ පිහිටා ඇති ලෙන් ගුහාවන්ය. එකල මෙම ලෙණ් ගුහා තුල භාවනා කටයුතු වල නිරත වුනු බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් අනුරපුරයෙන් පලා ආ රජතුමාහට තම සතුරන් ගෙන් ආරක්ෂාව සලසා දෙන ලදී.ක්‍රි.පූ.පළමු වන සියවසේ දී වලගම්බා රජතුමා අනුරාධපුර රාජධානියේ සිංහාසනාරූඨ වූ පසු දඹුල්ල නගරයේ විසූ භික්ෂූන් වහන්සේලාහ‍ට කෘතගුණ සැලකීමක් ලෙස මනරම් වූ ශෛලමය විහාරස්ථානයක් දඹුල්ල නගරය තුල ඉදි කර දෙනු ලැබුවේය.

## දඹුළු ලෙන් විහාරය
ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම සහ වඩා වැඩියෙන්ම සංරක්ෂණය වූ ලෙණ් ගුහා සංකීර්ණය මෙය වේ.අවට තැනිතලා ප්‍රදේශයෙන් මී.160 ක් පුරා මෙම ගිරි ශිඛරය දිව යයි. මෙම ගුහා අතුරින් ප්‍රධාන ගුහා පහක් පමණ වන අතර ඒවා ප්‍රතිමා හා සිතුවම්වලින් සමන්විත වේ. මෙම සිතුවම් හා ප්‍රතිමා තිලෝගුරු බුදු රජාණන් වහන්සේ සහ උන්වහන්සේගේ ජීවිතය අලලා නිර්මාණය කරන ලද ඒවා වේ. බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ ප්‍රතිමා 153 ක් හා ලංකාවේ රජවරු තිදනෙකුගේ ද දේව ප්‍රතිමා 4 ක්  මෙම ලෙණ තුල අඩංගු වේ.ඉතිරි ලෙණ් සතර තුළ හින්දු දෙවිවරුන් දෙදෙනෙකු වන විෂ්ණු හා ගණ දෙවියන් ගේ ප්‍රතිමා දෙකක් අඩංගු වේ. 

බිතු සිතුවම් වර්‍ග මීටර 2100 ක භූමි ප්‍රමාණයක් පුරා පැතිර පවතී. තවද මාර පරාජය හා බුදු රදුන්ගේ ප්‍රථම ධර්ම දේශනය ද නිරූපනය වන බිතු සිතුවම් අඩංගු වේ. 

### ලෙන් සම්බන්ධ කාල පරාසයන්
* ක්‍රි.පූ.3 වන සියවස  : ආදි වාසීන්ගේ වාසය
* ක්‍රි.පූ.1 වන සියවස  : ප්‍රතිමා හා සිතුවම් නිර්මාණය කිරීම
* ක්‍රි.ව.5 වන සියවස  : ස්ථූඵය ඉදි කරීම
* ක්‍රි.ව.12 වන සියවස : හින්දු දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා එක් කිරීම
* ක්‍රි.ව.18 වන සියවස : වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන දෑ
* ක්‍රි.ව.19 වන සියවස : අතිරේක ලෙන් ගුහා සහ නැවත පින්තාරු කරීම
* ක්‍රි.ව.20 වන සියවස : UNESCO පිලිසකර කිරීම් හා ආලෝකකරනය

## යොමුව
*Dambulla Guide
*History and Heritage of Sri Lanka 
*Unesco World Heritage
*Dambulla Rock Temple
*A list of traditional names for cities in Sri Lanka

## බාහිර ලිපි
*Google Earth මඟින් දඹුල්ල නරඹන්න 

## වැඩිදුර කියවීමට
*Place names in North and East of Sri Lanka
*දඹුල්ල රජමහා විහාරය
ඉන්ග්මා බ'ග්මාන්

විසිවැනි සියවසේ බිහිවූ විශිෂ්ටතම චිත‍්‍රපට අධ්‍යක්‍ෂකවරයකි.

ස්වීඩන ජාතිකයෙකි.

## චිත්‍රපටි 
ද සෙවන්ත් සීල්

ෆනි ඇන්ඩ් ඇලෙක්සැන්ඩ'

ව'ජින් ස්පී‍්‍රං

වින්ට ලයිට්

## ජීවන තතු 

උපත -1918 ජූලි 14 වනදා ස්වීඩනයේ අප්සෝලා ප‍්‍රදේශයේ
 දරුවන් තිදෙනකුගෙන් යුත් පවුලක දෙවැනි දරුවා 
පස් වතාවක් විවාහ වී ඇති බර්ග්මාන් දරු දැරියන් නව දෙනෙකුගේ පියකි.
 මරණය - 2007 ඔක් 31 (අවුරුදු 89 ක් ජීවත්ව සිට ස්වීඩනයේ ෆාරෝ දූපතේ පිහිටි ඔහුගේ නිවසේදී)

වේදිකා නාට්‍ය නිර්මාණය කරමින් අධ්‍යක්‍ෂණයට පිවිසි බර්ග්මාන් පසුව ටෙලි නාට්‍යකරණයට ද පිවිස ඇති අතර ඔස්කාර් සම්මාන උළෙලේදී හොඳම විදේශීය භාෂා චිත‍්‍රපටයට හිමි සම්මානය සහ අධ්‍යක්‍ෂකවරයාට හිමි සම්මානය ද දිනාගැනීමට සමත් විය.

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපටි අධ්‍යක්ෂ
ප්‍රවර්ගය:සිනමාව
ශ්‍රී ලංකාවේ මැණික්

අතී‍තයේ පටන් ශ්‍රී ලාංකීය මැණික් කර්මාන්තයට හිමිවන්නේ අද්විතීය ස්ථානයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ මැණික් ඇත්තේ එහි ප්‍රධාන දූපත වන ලංකා දූපතේ පමණි. මේ නිසාම 'රත්න දීප' යන අන්වර්ථ නාමයෙන්ද එය හඳුන්වයි. 1292 දී මාර්කෝ පෝලෝ විසින් සිය ලිපියක ලංකාව ගැන මෙසේ සඳහන් කරයි. ˝ප්‍රමාණයෙන් තරමක් කුඩා වුවත් ඉතා අනර්ඝ දිවයිනක් වූ ශ්‍රී ලංකාවේ ඇල දොළ ගංගා වලින් පවා මුතු මැණික් හමු වේ˝. දෙවන ශත වර්ශයේ විසූ ටොලමි විසින් සඳහන් කරන පරිදි අතීතයේ ලංකාවේ මැණික් කර්මාන්තයේ මූලික ස්ථානයක් හිමිව තිබුනේ 'තරිප්පු' (beryl) සහ 'කොරන්ඩම්' (sapphire) වලටය. සිව්වන සහ පස්වන ශතවර්ශ වලදී පර්සියානු සහ අරාබි වෙළඳුන් මුතු මැණික් වෙළඳාම සඳහා ලංකාවට පැමිණි බව සඳහන් වේ. 

භූගෝලීය වශයෙන් සලකන විට ලංකාව ඉතාමත් පැරණි දූපතක් වේ. එහි වූ පාෂාණ ස්ථර වලින් 90% ක් ම අයත්වන්නේ ප්‍රාග් කේම්බ්‍රියානු යුගයට (වසර මිලියන 560 – 2400 පෙර) වේ. මෙම පාෂාණ අතර වන ආග්නේය පාෂාණ, කැල්සියම් තැන්පතු, මඩ තැන්පතු වල සිදුවන දීර්ඝ කාලීන විපර්යාසයන් හේතුවෙන් මැණික් සෑදීම සිදුවේ. 

බොහෝ විට මැණික් ඉල්ලම් දක්නට ලැබෙන්නේ ගංගා ආශ්‍රිතවය. භූමි ප්‍රමාණයන් සමග සලකන විට මැණික් ඉල්ලම් සොයාගැනීමේ වැඩිම සම්භාවිතාවයක් ඇත්තේ ලංකාවේය. විශාල වශයෙන් මැණික් ඉල්ලම් හමුවන මැණික් පුරය හෙවත් රත්නපුරයට එම නම පටබැඳී ඇත්තේද මැණික් ව්‍යාපාරය සඳහා මෙම ප්‍රදේශය දක්වන ප්‍රසිද්ධිය නිසාමය.

නිල් මැණික් අතරින් ලංකාවේ නිල් මැණික් වලට අද්විතීය ස්ථානයක් හිමි වන්නේ ඒවාටම ආවේනික වූ පැහැය, සුපිරිසිඳු බව හා දීප්තිමත් බව නිසාමය.

## මැණික් වර්ග
### ශ්‍රී ලංකාවේ බහුල හමුවන මැණික් වර්ග
* තරිප්පු
* කණක
* කුරුවින්ද
* රබහ
* චන්ද්‍රකාන්ති පාෂාණ
* පළිඟු
* කිරිංචි
* පඩියං
* තෝරමල්ලි
* ජාගුන්

### ශ්‍රී ලංකාවේ විරලව හමුවන මැණික් වර්ග
* ගිනිබොකු තෝර
* කහ තරිප්පු
* සිංහලයිට්
* සෙරන්ඩිබයිට්

## මැණික් කර්මාන්තය
## ආශ්‍රිත
ලංකාව

ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
* ලංකා දූපත
* ලංකා ඩොමීනියන් රාජ්‍යය
* ශ්‍රී ලංකාව
* ලංකාපුර
මහවැලි ගඟ

**මහවැලි ගඟ** (*ඉංග්‍රීසි: Mahaweli River; දෙමළ: மகாவலி ஆறு*) ශ්‍රී ලංකාවේ දිගම ගඟ වේ. එය කිලෝ මීටර 335 හෙවත් සැතපුම් 208 ක දිගකින් සමන්විත වේ. ශ්‍රී ලංකාව තුල විශාලතම පෝෂණ පෙදෙසකට, එනම් 10,448km2 ක ජලාපවහන ද්‍රෝණියකට උරුම කියන මෙම ගංගාව ශ්‍රී ලංකාවේ මුලු භූමි පරිමාණයෙන් පහෙන් එකක වපසරියක් ආවරණය කරයි. මෙම ගංගාව ලංකාවේ ඊසාන දිගින් පිහිටි ත්‍රිකුණාමලයේ කින්නියා පෙදෙසෙන් බෙංගාල බොක්ක කරා පිවිසෙයි. එය සමනල කන්ද මුදුනෙන් ආරම්භ වන බව පැවසුවත්, එහි සැබෑ ආරම්භය පොල්වතුරෙහි (මහවිල ප්‍රදේශය අසල) පිහිටා ඇත. මහවැලි ගඟට එහි මූලාශ්‍ර ජලය ලැබෙන්නේ කිරිගල්පොත්තේ හෝටන් තැන්නෙන් සහ තොටුපොළ කඳුවැටියෙනි.

මහවැලි ගංගාව ලංකාවේ ජල විදුලිය නිෂ්පාදනය සහ ජල සම්පාදනය සඳහා සුවිශාල දායක්ත්වයක් සපයන අතර වර්ග කිලෝ මීටර 1000 කට වැඩි භුමි ප්‍රදේශයක් මෙහි ජලයෙන් පෝෂණය වේ. විශාල වැලි යන අර්ථයෙන් මෙම ගඟට මහවැලි යන නාමය ලැබී ඇත. මහවැලි පාලම පොලොන්නරුවේ පිහිටා ඇත.

## අතු ගංගා 
* කොත්මලේ ඔය
* හැට්න් ඔය
* හුලු ගඟ
* ලොක්ගල් ඔය
* උමා ඔය
* බදුලු ඔය
* අබන් ගඟ
* නානු ඔය
* බෙලි උල් ඔය

## මෙම අඩවිත් බලන්න 
ශ්‍රී ලංකාවේ නදී ලැයිස්තුව

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:මහවැලි ද්‍රෝණිය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ගංගා
බෙන්තොට

**බෙන්තොට** දකුණු පළාතේ ගාලු දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි සුන්දර වෙරළාසන්න නගරයකි. බෙන්තොට නගරය විදේශිකයන් අතර ජනප්‍රිය සංචාරක නගරයකි. පුරාණයේ පැවතගෙන එන ආකාරයට බෙන්තොට යන නාමය ලැබී ඇත්තේ බෙම් නම් යක්ෂයෙකු බෙන්තර ගගට අරක්‍ ගෙන සිටි නිසා බවට පැවසේ. තොට යන්න ගං ඉවුර යන අර්ථය ගෙන දෙයි. බෙන්තර නගරය තුල ලෝක ප්‍රසිද්ධ සංචාරක හෝටල් කීපයක්ම පිහිටා ඇති අතර එය රෝග සුව කිරීමේ දේශීය ක්‍රමයක් වන ආයුර්වේදය සදහාද ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. බෙන්තොට නගරය තුල නිපදවෙන රා නැමැති මධ්‍යසාරය එහි ජනප්‍රිය පානයකි. මෙහි ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් 25000-50000 ත් අතර ‍වේ. 2004 වර්ෂයේ දෙසැම්බර් මස 26 වන දින ඇතිවූ සුනාමි ව්‍යසනයෙන් මෙම නගරයටද බරපතල හානි සිදුවිය. 

සැළලිහිණි සංන්දේශයෙහිදී සැළලිහිණියාට තුන් වෙනි රැය බෙන්තොට වන වාසයේ ගතකිරීමට නියම කොට ඇත. බෙන්තොට වට කොට පුරාණ රජමහා විහාර පහක් ඇත.  

# ගලපාත රජමහා විහාරය
# බෝධිමළුව රජමහා විහාරය
# වනවාසය රජමහා විහාරය
# උඩකොටුව ‌‌බෝධිසමීප රජමහා විහාරය
# ගනේ පුරාණ රජමහා විහාරය

පුරාණ භාෂිතය වූ භීමතීර්ථය පසුව බෙම්තොට වී අනතුරුව බෙන්තොට වී ඇත. සමහරු බෙන්තර යැයි ව්‍යවහාර කරති. නිදසුනක් වශයෙන් පැරැණි ඡන්ද කොට්ඨාශය බෙන්තර-ඇල්පිටිය විය.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
හදිසි අනතුරු

thumb

**හදිසි අනතුරක්** යනු විශේෂ, හදුනාගත නොහැකි, බලාපොරොත්තු නොවු අසාමාන්‍ය, අපේක්ෂා නොකල බාහිර ක්‍රියාවකි. එය හටගන්නේ සාමාන්‍ය නොවු වේලාවක හා ස්ථානයකදීය. එය පෙනෙන්නට තිබෙන හේතුවක් නිසා හට නොගත්තත් සැලකිය යුතු ප්‍රතිථලයක් දෙයි. එයින් ගම්‍ය වන්නේ සාමාන්‍යයෙන් එය ඝෘන නඩුතර හේතුවක් ප්‍රතිඵලය ලෙස දෙනමුත් වළක්වා ගත හැකි අනතුර හදුනා ගත හැකි බවයි. 
 
කෙටිව විස්තර කරන්නේ නම් අනතුරක් යනු බලාපොරොත්තු නොවු හේතුවක් නිසා ඇතිවන සිද්ධියකි. 

පොදු අනතුරු ඇතිවන අවස්ථා ලෙස ස්වයං ගිනි, හදිසි අනතුරු හැදින්විය හැක. 
එවැනි අනතුරු පිළිබද අධ්‍යනයකින් අනාගතයේ ඇතිවන අනතුරු වලක්වාගත හැකිය. මෙය අනතුරක මුල්සිද්ධි අධ්‍යනයම ලෙසද හැදින්වේ. නමුත් අසාමාන්‍ය හා සම්පුර්ණ අහඹු අනතුරුවල මුල්සිද්ධියක් හදුනාගත නොහැකිය. 

භෞතික අනතුරු සදහා උදාහරණ ලෙස අපේක්ෂා නොකල ගැටීම් (ඝට්ටන) හා වැටීම් හැදින්විය හැක. තවද වැරදි ලෙස තියුනු, රත්වු, විදුලි හෝ වස සහිත දෙයකට අත තැබීමෙන්ද අනතුරුවේ. භෞතික නොවන උිහරන, රහසක් අපේක්ෂා නොකල ලෙස හෙලිවීම, යමක් වැරදි ලෙස කියවීම හෝ යමක් අමතක වීම දැක්විය හැක.
කැලණිය

'''කැලණිය'[ශ්‍රී ලංකාවේ අගනුවර වන [කොළඹ] ආසන්නයේ පිහිටි කුඩා නගරයකි. එය [[ගම්පහ]දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වන අතර කොළඹ නුවර සහ බියගම මාර්ග වලට මැදිව පිහිටා ඇත. කැලණි ගඟ ආසන්නයේ පිහිටා ඇති බැවින් කැලණියට එම නම ලැබී ඇත. 

කැලණිය විශ්ව විද්‍යාලය කැලණි නගරයේ කොළඹ-නුවර මාර්ගයට ආසන්නව පිහිටා ඇත.

## ඉතිහාසය
කැලණියේ  පළමු ඉතිහාස සටහන ගෞතම බුද්ධ (බුද්ධ වර්ෂ 5 වන සියවස) සමයේ ලියැවී ඇත. එහි කැලණි ගඟ අසබඩ පිහිටි කැලණි විහාරය පිළිබඳද සටහන් ඇත. බුදු රජාණන් වහන්සේ  බුද්ධත්වයෙන් අට වන වර්ෂයේ වෙසක් පුර පසළොස්වක පෝදා ලක්දිව කැලණියට වැඩම කරන ලද්දේ මණි අක්ඛික නා රජුගේ ආරාධනාවකට අනුවය. එම රජු  බුදුරඡාණන් වහන්සේ වෙත වැඩ හිඳිමට මැණික් පුටුවක් තැනවීය. කැලණි දාගැබ තැනවී ඇත්තේ එම මැණික් පුටුව තැන්පත් කරමිනි. කැලණි විහාරය කැලණි තිස්ස රාජ්‍ය කාලයේ විශාල භික්ෂු පිරිසක්වැඩසිටි බවට සාක්ෂි වේ.

තවද කැලණි නගරය ඵෙතිහාසික වශයෙන් වැදගත්කමක් ගන්නේ එය කැලණිතිස්ස රජුගේ (බුද්ධ වර්ෂ පළමු සියවස) ප්‍රධාන නගරය වූ බැවිනි. පහළොස්වන සියවස කාලයේ ලියැවුණු සැළලිහිණි සන්දේශයෙහි කැලණි පුරවර පිළිබඳ අගනා වර්ණනා ඇතුළත් වී ඇත. 

## සංචාරක ආකර්ෂණ
*කැලණිය රජමහා විහාරය - කැලණි විහාරය යනු ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ තෙවන මෙන්ම අවසන් ලංකාගමනයෙන් පාරිශුද්ධත්වයට පත් පුදබිමකි. ලාංකික ඉතිහාසය පිළිබඳ දැකුම්කළු සිතුවම් රාශියක් සෝලියස් මෙන්ඩිස් චිත්‍ර ශිල්පියා විසින් කැලණි විහාරයේ සිතුවම්කර ඇත.
*කැලණිය දුරුතු මහා පෙරහැර - සෑම වසරකම පැවැත්වෙන දුරුතුමහා පෙරහැර නැරඹීමට දහස් සංඛ්‍යාත බෞද්ධයන් අමතක නොකරති.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ද්විතියික ලිංගික ලක්ෂණ

## ගැහැණු ළමයි 
*උසින් හා බරින් වැඩිවීම

*පියයුරු වැඩීම

*කලවා මහත්වීම

*උකුල පළල්වීම

*වැඩිපුර දහඩිය දැමීම

*ලිංගේන්ද්රිිය වැඩීම

*කුරුලෑ ඇතිවීම

*කිහිලිවල හා ලිංගේන්ද්‍රිය අවට රෝම ඇතිවීම

*යෝනි ස්‍රාව ඇතිවීම

*ඔසප්වීම ආරම්භවීම

## පිරිමි ළමයි 
*උසින් සහ බරින් වැඩිවීම

*මස්පිඩු වැඩීම

*උරහිස් පළල්වීම

*ස්වරාලය ඉදිරියට නෙරීම

*වැඩිපුර දහඩිය දැමීම

*ලිංගේන්ද්රිිය (වෘෂණ හා ශිෂ්ණය) ප්‍රමාණයෙන් විශාල වීම.

*කුරුලෑ ඇතිවීම

*කිහිලිවල ,පපුවේ හා ලිංගේන්ද්රීලය අවට රෝම ඇතිවීම

*රැවුල ඒම.

*කටහඬ ගොරෝසු වීම.

*ශුක්‍ර මෝචනය ආරම්භ වීම.
මයිකෝයාන් මිග්-27

මයිකෝයාන්-ගෘවිචි සමාගම සැලසුමි කොට නිෂ්පාදනය කරන ලද මයිකෝයාන් **මිග්-27** ගුවන්යානයට ගුවනේ සිට ගොඩබ්ම ඉලක්ක වෙත ප්රමහාර එල්ලකිරිමේ හැකියාව පවති.පසු කාලිනව ඉන්දියානු සමාගමක් වන හින්දුස්ථාන් එරෝනෙටික්ස්සමාගමද සොවියට් සමුහ අණ්ඩුවේ අවසරය පිට  “බහඳුර්” නමින්ද මෙම යානා ඉන්දියාවේදි ද නිශ්පාදනය කරයී. ඉන්දියාවේදි නිශ්පාදනය කරන යානය මිග්-23 යානය පදනම්කොටගෙන නිපදවා ඇති අතර එය ගුව‍්නේ සිට‍ ‍‍ගොඩබිමට ප්ර්හාර එල්ල කිරීම සදහා වි‍ශේෂයෙන් සැලසුම් ‍කර නිපදවා ති‍බේ.

*වර්ගය = ප්රනහාරක ගුවන් යානයක්
*නිශ්පාදකයා = මයිකෝයාන්-ගෘවිචි
*පළමු ගුවන් ගත විම = 1972
*පළමු වරට හදුන්වා‍දිම = 1975
*වර්ථමාන තත්වය = වර්ථමානයේ භාවිතාවේ.
*ප්රිධාන වශයෙන් භාවිතා වන රට = සෝවියට් ගුවන් හමුදාව
*පදනම්කොටගත් යානාව = මිග්-23

## හැදින්වීම
මුලික වශයෙන් මිග්-27යානය සඳහා මිග්-23 යානයේම බාහිර සැකැස්ම යොදාගෙන ඇති අතර එය

සතුරු ඉලක්ක හදුනා ගැනිමට හා විනාශ කිරිමට යොදා ගන්නා ප්රනහාරක පද්ධතිය නවිනතම සංවේදන යොදාතනා ඇති අතර නියමු කුටියේ අමතර ආරක්ෂක ආවරනයක් යොදා තිබිමද විශේෂත්වයකී. ප්ර්ධාන වශයෙන් මිග්-27 යානා ඉතා පහලින් පියාසර කර සතුරු ඉලක්ක විනාශ කිරිමට බොහෝ විට යොදා ගන්නා නිසා, මිග්-23 යානයේ තිබු එන්ඡිම තුලට පිටතින් ඇදගනු ලබන වාතය, විචලනය කිරිමට යොදා ගෙන තිබු උපාංග සහ උණුසුම් වාතය පිට කරන නොසලය ඉවත් කර යානය සැහැල්ලුව හා නඩතුව පහසුවන ලෙස නිර්මාණය කර තිබේ.
විශාල,සවිමත්රෝද පද්ධතිය නිසා රළු ගුවන් පථයක වුවද ගොඩබැස්සවිමේ  හැකියාව ලැබි ඇත. 
ගුවන් මෙහෙයුම් 
ඉන්දියාව කාර්ගිල් යුධ සමයේ පකිස්ථානුවන් විසින් එල්ල කරන ලද “සෑම්” මිසයිලයක් මගින් ඉන්දියාවට අයත් මිග්-27 යානක් ප්රනහාරයට ලක්ව ඇත. 

## ශ්‍රී ලංකා‍ව 
2000 වසරේ සිට ශ්‍රී ලංකා‍වේ ගුවන් හමුදාවේ සේවයට යොදා ගෙන ඇත. “චාවකච්චේරියේ” පිහිටා තිබු “එල්.ටී.ටී.ඊ.”ඉලක්ක වෙත ගුවන් යානා තුනක් යොදා ගෙන ප්රලහාර එල්ල කිරිම ශ්රීප ලංකාවේ ගුවන් හමුදාව සංග්රංමික වශයෙන් මිග් යානා යොදාගත් ප්රවථම අවස්ථාවවේ. එතැන් පටන් අද දක්වා යුධමය වශයෙන් වැදගත් ස්ථාන බෝම්බ හෙලා විනාශ කිරිමට හා පාබල හමුදාවන්ට අවශය ගුවන් සහාය ලබා දිමට ශ්රීප ලංකාවේ ගුවන් හමුදාව මිග්-27 යානා යොදා ගනි. ශ්රී‍ ලංකාවේ ගුවන් හමුදාවට අයත් මිග්යානා වලට කිසිදු සතුරු ප්රාහාරයක් එල්ලවි නැති අතර යානා දෙකක් යන්ත්රිාක දෝෂ හේතුවෙන් කඩා වැටි ඇති අතර එක් යානයක් 2001 වසරේ කටුනායක ගුවන් හමුදා කදවුරට එල්ලවු ත්රදස්තවාදි ප්රනහාරය හේතු වෙන් විනාශයට පත් වි ඇත. මිග් යානා සතු අභියෝග කල නොහැකි ප්රලහාරක ශක්තිය ඉන් මානාව පිළිබිඹු වේ.

## භාවිතා කරන රටවල්
*ඇෆ්ගනිස්ථානය - 1971 සිට 1993 අතර කාලයේ ඇෆ්ගනිස්ථානු ගුවන් හමුදාව විසින් මිග් යානා 30 කට ආසන්න සංඛ්යා වක් භාවිතා කර තිබේ. නමුත් වර්ථමානයේ භාවිතා වන මිග් යානා සංඛ්යාරව පිලිඹද ව වාර්ථා නොවේ. ඉහත සදහන් කාල පරිච්ඡේදය තුලදී සෝවියට් දේශයේ නිපදවන ලද මිග් 23 හා මිග් 27 යානා විශාල වශයෙන් භාවිතා කර තිබේ.
*ඉන්දියාව - ඉන්දියානු ගුවන් හමුදාව
*ශ්‍රී ලංකා‍ව   - ශ්‍රී ලංකා‍ ගුවන් හමුදාව
*කසකස්ථානය - කසකස්ථානු ගුවන් හමුදාව
*රුසියාව - රුසියානු ගුවන් හමුදාව
*සිරියාව - සිරියානු ගුවන් හමුදාව

## සාමාන්යු ගුණාංග 
*කාර්ය මණ්ඩලය - 1
*දිග -17.1 මි (56 අඩි)
*ගුවන් තටුවක දිග - 13.8 මි. (45අඩි 3 අගල්)
*පසු අතට විහිදුන තටුවක දිග - 24 අඩි 3 අගල්
*උස - 5 මි.
*බර
සිංහල සාම්ප්‍රදායික වෙස් මුහුණු

**වෙස් මුහුණු කලාව ** සිංහල ජනතාවගේ සාම්ප්‍රදායික කලාවකි.මෙය  උඩරට, පහතරට, සබරගමු  ආදී නර්තන සම්ප්‍රදායන් සමඟ සබැඳිය.

ශ්‍රී ලංකාව වෙස් මුහුණු සඳහා ඉතාමත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන්නා වූ දිවයිනක් වේ. මෙම වෙස් මුහුණු කලාවේ ඉතිහාසය කොතරම් අතීතයට දිව යන්නේ දැයි අපට සාධාරණව කිව නොහැකි වුවත් අනුමාන වශයෙන් එය ශත වර්ෂ කිහිපයක් පමණ ඉපැරණි බැව් කිව හැක. ශ්‍රී ලංකාවේ මුතුන් මිත්තන් ලෙස සැලකෙන වැදි ජනතාව සමඟ ද මෙම වෙස් මුහුණු බැදී පැවතුනුබව ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය විමසීමේ දී පෙනී යන කරණකි. ඔවුන්ගේ පූජා කර්ම සිදු කිරීම සඳහා ඔවුන් විසින්ම තමාගේ ශරීරය සහ මුහුණ පාට කරගත් බවට එම ඉතිහාසය සාක්ෂි දරයි.
 
ශ්‍රී ලංකාවේ වෙස් මුහුණු කලාව විවිධාකාර වූ සංස්කෘතිකාංගයන් නිරූපනය කරන බව නොරහසකි. එසේම එම වෙස් මුහුණු කලාව ආසියාවේ සංස්කෘතිය ඔප් නැංවීමට සාධාරණ දායකත්වයක් ද ලබා දී ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ වෙස් මුහුණු සඳහා ප්‍රසිදිධ වූ නගරයක් ලෙස දකුණු පළාතේ පිහිටි අම්බලන්ගෙඩ දැක්විය හැක. කෙසේ වෙතත් මෙම නගරය වෙස් මුහුණු කැටයම් කිරීම සඳහා පමණක් නොව වෙස් මුහුණු අලෙවි කිරීම සඳහා ද ඉතාමත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. විදේශීය සංචාරකයන් අතර ද මෙම අම්බලන්ගොඩ ප්‍රදේශයේ වෙස් මුහුණු ඉතාමත් ජනප්‍රය වී තිබේ. මෙම නවීන වෙස් මුහුණු දීප්තිමත් වර්ණ යොදා අලංකාර කර තිබෙනු දක්නට ලැබෙන අතර එය සංචාරකයින්  වෙස් මුහුණු අලෙවිය ‍සඳහා ඇද ගැනීමට උපක්‍රමයක් ලෙස ද යොදාගෙන තිබේ.මෙම වෙස් මුහුණු වර්ණ ගැන්වීම සඳහා ස්වභාවික වර්ණ බෙහෝ විට යොදාගනු ලබන අතර එය එම වෙස් මුහුණු වල ස්වභාවිකත්වය සහ සංස්කෘතික බව ඔප් නංවන්නට ඉමහත් රුකුලක් වී තිබේ.
මෙම වෙස් මුහුණු බොහෝ විට යොදාගනු ලබන්නේ නොයෙකුත් අදෘශ්‍යමාන බලවේග සදහායි. යක්ෂයන් දෙවියන් වැනි අදෘශ්‍යමාන බලවේග පිදීම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන දූපතක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව දැක්විය හැක.

## වෙස්මුහුණු වර්ග
ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතා කරන වෙස් මුහුණු වර්ග හතකට පමණ බෙදිය හැකි වේ.

### ශාන්ති කර්ම
ලංකාවේ ශාන්ති කර්ම සඳහා යොදාගනු ලබන වෙස් මුහුණු කිහිප ලෙසකට මූලිකව වර්ග කල හැක.
 
1.පුරා වෘත්ත හෙවත් මිත්‍යා විශ්වාස සඳහා යොදාගනු ලබන වෙස් මුහුණු
 
2.මිනිස් සහ සත්ව ආත්ම සඳහා යොදාගනු ලබන වෙස් මුහුණු

මෙම වෙස් මුහුණු යොදා ගනිමින් කරනු ලබන ශාන්ති කර්ම අතරින් සන්නි යකුම ඉතාමත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලනු ලබයි. මෙහිදී සියලුම යක්ෂයින්ට පිළිවෙලින් පූජා කරනුලබන අතර ඔවුන් වෙනුවෙන් විවිධාකාරවූ පිළිවෙත් ද යොදාගනු ලබයි. මෙය සන්නි යකුම හෙවත් දහ අට සන්නිය නමින් ද ව්‍යවහාර කරනු ලබයි.
මෙම සන්නියකුම සදහා පදනම් වූ අතීත කතා වෘතාන්තයක් අපට අසන්නට ලැබේ. එය නම් දඹදිව සංඛපාල රජුගේ කතාවයි. මෙම පුරාවෘත්තයට අනුව එදා පටන් සන්නි රෝග සඳහා ඇදුරන් විසින් ඒ ඒ සන්නි යකුන්ගේ නාමයෙන් පුද පූජා පවත්වනු ලබයි. මෙම සන්නි යකුමට අයත් නැටුම් ‍කොටස් ලෙස
 
*සැන්දෑ සමයම
*යහන් දැක්ම
*සොළොස් පාලිය

ආදිය දැකිවිය හැක. 

මෙම සන්නි යකුම හෙවත් දහඅට සන්නියේ සන්නි දහ අට පහත දැක්වෙන පරිදි වේ.

1.**භූත සන්නිය**		
2.**අභූත සන්නිය**		
3.**අමුක්කු සන්නිය**		
4.**වෙඩි සන්නිය**		
5.**වාත සන්නිය**		
6.**කණ සන්නිය **

7.**පිත් සන්නිය**		
8.**බිහිරි සන්නිය**		
9.**ගොලු සන්නිය**		
10.**මුර්තු සන්නිය** 		
11.**දෙමළ සන්නිය**		
12.**නාග සන්නිය**

13.**කොර සන්නිය**		
14.**ගිනිජල සන්නිය**		
15.**ගුල්ම සන්නිය**		
16.**සීතල සන්නිය**		
17.**දේව සන්නිය**		
18.**කෝල සන්නිය**

පහත රට නර්තන සම්ප්‍රදාය සැලකීමේ දී මේ ආකාරයෙන් පෙළපාලි ප්‍රමාණයක් දක්නට ලැබෙන ශාන්ති කර්මයක් ලෙස මෙම සන්නියකුම දැක්විය හැක.
නිවැරැදි ප්‍රමිතියට සකසන ලද වෙස් මුහුණු අවුරුදු 75ක කාලයක් පවති. වෙස් මුහුණු කැපීම සඳහා කදුරු ,රුක්අත්තන ,
 එරබදු වැනි සැහැල්ලු ලී වර්ගයක් භාවිතා කරයි
ශ්‍රී ලංකා‍වේ බුදු පිළිම

ථෙරවාද බෞද්ධ සම්ප්‍රදායට අයත් විශිෂ්ට ගණයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා ලැබෙන්නේ ශ්‍රි ලංකාවෙනි. ලංකා බුදු පිළිමය ආන්ද්‍ර ශෛලියේ ආභාසය ලබා ප්‍රභවය වූවක් බව සාමාන්‍ය පිළිගැනීමයි.එසේ වුවද බුදු පිළිමය මුලින්ම පහල වූයේ භාරතයේ නොව ශ්‍රී ලංකාවේ යැයිද එහෙයින් එය ස්වාධීන කෘතියක් යැයි සිතන්නෝද වෙති. සිංහල බුද්ධ ප්‍රතිමා ශිල්පීහු සිය නිර්මාණයන්ට දේශීයත්වය සමාරෝපණය කළහ. මුල් යුගයේ සිට දහ වැනි සියවස දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ නෙළන ලද බුදු පිළිම වලින් අධිකතර සංඛ්‍යාවක් සිංහල නිර්මාණ ශිල්පීන්ගේ යැයි වෙසෙසා හැඳින්වීමට ප්‍රමාණවත් දේශීය ලක්ෂණ වලින් පරිපෝෂිතය. මුල් අවධියේ ලක්දිව බුදු පිළිම වලට මහායාන ආභාසය ලැබී ඇත්තේ අල්ප වශයෙනි.මෙයට ප්‍රබල හේතුව එකල අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය අතිශයින් ප්‍රබලව පැවතීමය. මහා විහාර සම්ප්‍රදාය මහායානය දැඩිව ප්‍රතික්ෂේප කළේය. පොළොන්නරු අවධියේ සිට මහායාන බලපෑම වැඩි වශයෙන් සිදු වීම නිසා බුදු පිළිමය විෂයෙහිද ඒ ආභාසය දක්නට ලැබේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ඒ ප්‍රතිමා වල විදේශීය ලක්ෂණද දක්නට ලැබේ.

පිළිම වර්ග

ශ්‍රී ලංකාවේ නිමැවුණු බුදු පිළිම ඒවායේ ඉරියව් අනුව ප්‍රධාන කොටස් තුනකට 
වෙන් කළ හැකිය.

1.හිඳි පිළිම

2.හිටි පිළිම

3.සැතපෙන පිළිම

යනුවෙනි.

## බුදු පිළිම මුද්‍රා
සෑම බුදු පිළිමයක්ම කිසියම් මුද්‍රාවකට අනුව සිදු කර ඇත.කලාතුරකින් ප්‍රතිමාවක
මුද්‍රා ලක්ෂණ දෙකක් දැක ගැනීමට පුලුවන.සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් පොදු සම්මුතියට
පත් මුද්‍රා හයකි.

### සමාධි මුද්‍රාව
thumb|498x498පික්|**මුද්‍රා වර්ග**
වීරාසන ‍හෝ පද්මාසන ශෛලියෙන් හිඳ උඩ අතට හැර වූ වම් අත්ල මත දකුණු අත්ල
පිහිටුවා වැඩ සිටී.උඩු කය කෙලින් තබාගෙන සිටී.කමටහනට සිත යොමු කරගෙන සිටී.
මහා කරැණාවේත් මහා ප්‍ර‍ඥාවේත් උත්තරීතර අවස්ථාවයි.

### ධර්ම චක්‍ර මුද්‍රාව
බුදු හිමියනගේ ධර්ම දේශනා විලාසය සංකේතවත් කරනු ලබන මුද්‍රාවයි.දකුණු අත්ල
පිටතට හරවා පපුවේ මට්ටමට තබාගෙන,එහි දබර ඇඟිල්ලෙන් හා මහපට ඇඟිල්ලේ
තුඩු දෙක කවයක් සෑදෙන සේ එකට තබා ඇතුළට හැරැණු වම් අතේ ඇඟිල්ලක් 
ස්පර්ශ කරන අයුරින් පැවතීම ධර්ම චක්‍ර මුද්‍රාවේ ලක්ෂණයයි.

### අභය මුද්‍රාව
දකුණු අත උඩට නවා ඇඟිලි සම්පූර්ණයෙන්ම දිග හැර,අත්ල ඉදිරිපසට සිටින සේ විවෘතව තැබීම අභය මුද්‍රාවේ සාමාන්‍ය ලක්ෂණයයි.එහි සංකේතාර්ථය නිර්භයත්වය හෝ අභය දීමයි.

### විතර්ක මුද්‍රාව
අත්ල පපු පෙදෙසට ප්‍රමාණ වන පරිදි දකුණු අත උඩට නවා,දබර ඇඟිල්ල මාපට ඇඟිල්ල උඩට කවයක් ඇති වන ආකාරයෙන් තබා සිටීම මෙහි ලක්ෂණයයි.බුදු හිමි විවිධ පුද්ගලයන් සමඟ වාද විවාද පැවැත්වූ අවස්ථාව මෙයින් සංකේතවත් වේ.

### භූමි ස්පර්ශ මුද්‍රාව
එනම් පොළොව ස්පර්ශ කිරීම යන්නය.දකුණු අත දකුණු දණ හිස උඩින් අත්ල ඇතුළතට සිටින අයුරින් සියලු ඇඟිලි දිගහැර පහතට යොමුව තිබීම මෙහි ලක්ෂණයයි.බුදු සිරිත හා බැඳුණු මාර පරාජයේදී බුදුන් වහන්සේ මිහිකත වෙත අත දිගු කොට සාක්ෂ්‍ය එළ වූ අයුරු මෙයින් ප්‍රකාශිත වේ.

### වරද මුද්‍රාව
දකුණත පහත් කොට,ඉදිරියට දිග හැර,අත්ල ඉදිරියට හරවා ඇඟිලි දිග හැර තිබීම මෙම මුද්‍රාවේ ලක්ෂණයයි.බෙහෙවින්ම මෙම ලක්ෂණය හිටි පිළිම වල දක්නට ලැ‍බේ.

## මේවාද බලන්න
අවුකන බුදු පිළිමය
‍දේශපාලන සංස්කෘතිය

දේශපාලන ක්‍රමයක ව්ධ්මත් ආයතනික පිළිවෙළ (formal instrutinal arrangment) සහ සැබෑ චර්්‍යාව අතර ඇති සබඳතාව අවබෝධ කරගැනීමට උපකාරී වන සංකල්පයක් වශයෙන් ''''දේශපාලන සංස්කෘතිය' (political Culture)** යන සංකල්පය හදුන්වා දිය හැකිය.

**දේශපාලන සංස්කෘතිය යන සංකල්පය දේශපාලන විද්වතුන් අතර වඩාත් ජනප්‍රිය වන්නේ 1950 දශකය තුළදීය.**දේශපාලන සංස්කෘතිය යන සංකල්පය කේන්ද්‍රකරගෙන එදා සිට මේ දක්වා දේශපාලන විද්‍යා විෂය භූමිය තුළ ලියවිලි විශාල ප්‍රමාණයක් එකතු වී ඇත.**'දේශපාලන සංස්කෘතිය' සංකල්පයේ පුරෝගාමී දේශපාලන විද්‍යාඥයන් වන ආමන්ඩ් හා වර්මා විසින්''' දේශපාලන සංස්කෘතිය 'දේශපාලන ක්‍රමයක් තුළ ජීවත් වන සාමාජිකයන්ගේ,දේශපාලනය උදෙසා යොමු වූ පුද්ගල ආකල්ප වල රටා විලාශය' (pattern of individual attitude) ලෙස හදූන්වාදෙන ලදි. එය දේශපාලන ක්‍රියාවලට පුද්ගලයන් යොමුකරන්නා වූ මනෝබද්ධ විෂය ප්‍රදේශය (subjective realm) වේ. ආමන්ඩ් හා වර්මා දේශපාලන ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ඇති වන මේ මනෝබද්ධ පුද්ගල යොමු වීමෙහි අංග ල‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ක්‍ෂණ කිහිපයක් හදුන්වා දුන්හ.ඉන් පළමු වැන්න නම් දේශපාලන විෂය වස්තු (political objective) සහ විස්වාස (beliefs) පිළිබඳ ඇති දැනුමයි. දෙවැන්න වන්නේ, දේශපාලන විෂය වස්තු වලට පුද්ගලයාගේ ඇති සමබන්ධතාවය (attachment) ය. එනම් ඇතුළත්වීම (indvent) ප්‍රති‍ක‍්ෂේප කිරීම (rejection) සහ ළැදියාව වේ. තුන්වැන්න නම් දේශපාලනික විෂය වස්තූන් සම්බන්ධයෙන් ඇති මතිමතාන්දර (opinions) තීන්දු, (judgment) ආදිය වේ. මෙය  බොහෝ විට දේශපාලනයට අදාළ සංසිද්ධි, සංකේත හා උපකරණ පිළිබඳව පුද්ගලයන් ව්‍යවහාර කරන ඇගයුම් මිනුම් දඬු (political objects) ආමන්ඩ් සහ වර්බාගේ ඉහත ප්‍රකාශයෙහි මූලික යෙදූම් කිහිපයක් ඇතුළත් වේ.ඒවානම් රටා විලාසය (payyern),ආකල්ප හා යොමුවීම් (attitudes and orientations) සහ දේශපාලනික විෂය වස්තු (politicl objects) යනාදිය වේ. 

ආකල්ප හා  යොමුවීම් පුද්ගලයාගේ මනෝ විද්‍යාත්මක (individual psychology) අංශයට සම්බන්ධ වේ. පුද්ගලයන් ඔවුන් පිළිබඳ ව ඔවුන් වටා ඇති දේශපාලන ලෝකය පිළිබඳව සිතන්නේ කෙසේද යන්න ප්‍රශ්නය එයට සම්බන්ධ වේ. පුද්ගලයන්ගේ මේ දේශපාලන මානසිකත්වය අව‍බෝධ කර ගැනීමෙන් ඔවුන්ගේ දේශපාලන චර්්‍යාව කුමන ආකාරයක් ගනීදැයි සම්ප්‍රේෂණය කළ හැකිය.
පුද්ගලයන් විශේෂ වූ දේශපාලන ක්‍රියාවකට මැදිහත්වන්නේ යම් කිසි දේශපාලන ආකල්පයක් හෝ ආකල්ප වල සමුදායක් විසින් කරනු ලබන පෙළඹවීම මතය. ආකල්ප හා යොමුවීමේ රටා විලාශය  (pattern of attitudes and orientaion) පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීමෙන් එය අවබෝධ කර ගත හැකිය.

		තුන්වන මූලිකාංගය වන දේශපාලන විෂය වස්තු (political object), යම් දේශපාලන ක්‍රමයක සිටින සාමාජිකයන්ගේ දේශපාලන මානසික චර්්‍යාව හැඩගැසීමට බලපෑම් දක්වන මූලිකාංගය වේ. දේශපාලන විෂය වස්තු වලට දේශපාලන සංකේත, දේශපාලන සංසිද්ධි, ආයතන හා පුද්ගල ප්‍රතිරූප පවා අයත්ය.
							        දේශපාලන සංස්කෘතියක් නිර්මානය වන්නේ දේශපාලන සමාජීයකරණ (political socialization) ක්‍රියාවලිය පදනම් කරගෙනයි. ලූසියන් පයි හා සිඩ්නි වර්බා දක්වන පරිදි දේශපාලන සංස්කෘතිය යන වචනය මෑතකාලීන යෙදුමකි.එය දේශපාලන මතවාදය (political ideology), ජාතික සාරාත්මය (national ethos) හා ජාතික අධ්‍යාත්මය (national spirit) ජාතික දේශපාලන මනෝ භාවය (national political psychology), ජනතාවක ගේ මූලික ඇගයුම් (fundamental valuss of a people), යන අංශ පිළිබඳව ඇති අවබෝධය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

	        මේ අනුව දේශපාලන සංස්කෘතිය යනු ස්ථතික දෙයක් නොව නිරන්තර වෙනස්වීම් වලට භාජනය වන්නා වූ දෙයකි. 

## මූලාශ්‍ර
# කීර්ති ආරියදාස මහතාගේ දේශපාලන න්‍යාය සංකල්ප මතවාද කෘතිය
ජාතික නාමල් උයන

දඹුල්ල ගල්කිරියාගම ජාතික නාමල් උයන හා රෝස තිරිවානා කන්ද පිළිබඳ පුරාවෘත්තය ක්‍රිස්තු පූර්ව තුන් වැනි සියවසේ දේවානම් පියතිස්ස රජුගේ කාලය දක්වා විහිදෙයි.
අනුරාධපුර යුගයේ පෞරාණික නටඹුන් ‍රැසක් පවතින මෙහි බෝධිඝර, පෞරාණික ගල් පඩි හා ගල් කණු ආදියෙන් සමන්විතයි. වසර කෝටි 50 ක් පැරණි ශාක පොසිල රැසක් හා වසර 2000 ක් පමණ පැරණි ඉතිහාසයක් නාමල් උයන සතුය. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 924 දී ශ්‍රී ලංකාවේ රජ කළ දප්පුල නම් රජු විසින් මිනිසුන් සඳහා වූ අභය භූමියක් ලෙස නාමල් උයන නම් කර ඇති බව නාමල් උයනට පිවිසෙන **ආඩියාගල** මාර්ගයේ ඇති සෙල් ලිපියේ සඳහන් වේ.

අක්කර 760 කින් සමන්විත ජාතික නාමල් උයනේ පරිසර පද්ධති රැසක් දක්නට ලැබෙයි. ශ්‍රී ලංකාවේ එකම ස්ථානයක වැඩිම නා ගස් ප්‍රමාණයක් ඇති ස්ථානය ද මෙය වේ. මෙහි ප්‍රමුඛතම ශාකය නා වන අතර බටු නා, දිය නා ආදි විශේෂයන්ද ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වෘක්ෂය ලෙස නම් කළ නා ගසට අමතරව නාමල් උයන තුළ හල්මිල්ල, කළුවර, මිල්ල ආදි ශාක රැසක් ද දක්නට ලැබෙයි. අපේ රටට ආවේනික වූ හා ආවේනික නො වූ පක්ෂි වර්ග 18ක් ඇති බවත් ඖෂධීය ශාක විශේෂ 72 ක් හා කෘමි විශේෂ 75 ක් ඇති බවත් පර්යේෂණ මගින් අනාවරණය වී තිබේ.

පුරා විද්‍යා රක්ෂිතයක් ද වන නාමල් උයන කරුණු 5ක් යටතේ පුරා විද්‍යාත්මක අතින් වැදගත් වේ. ජාතික නාමල් උයනේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අයත් වසර කෝටි 50 ක් පමණ පැරණි යැයි විශ්වාස කෙරෙන රෝස තිරිවාන නිධියක් ද පවති.මෙය දකුණු ආසි‍යාවේ ඇති පැරණිතම හා විශාලතම රෝස තිරිවාන නිධිය ලෙස ද හැදින්වේ. තිරිවාන නිධිය තුළ "**ආගනේය** "නම් පාෂාණ විශේෂය ඇති බවත් පර්යේෂණ මගින් සනාථ ක‍රගෙන ඇත.

පුරා විද්‍යාගවේෂකයෙකු වන බන්දු වීර‍වර්ධන මහතා 2002 ජනවාරි මස දී වසර කෝටි 25 ක් පැරණි ශාක පොසිල ඇති බව ජාතික නාමල් උයන තුළ කළ පර්යේෂණ වලින් තහවුරු කර ගෙන ඇත.
ඔහුගේ නිගමනයට අනුව මෙහි අක්කර 20 ක භුමි භාගයක පොසිල විසිර තිබේ. පුරා විද්‍යාත්මක, අධ්‍යාපනික හා පාරිසරික වටිනාකමකින් යුතු ජාතික නාමල් උයනේ සුවිශේෂ පස් වර්ග 3 ක් ද ඇති බව පර්යේෂණවලින් තහවුරු වී ඇත.
                    
නාමල් උයනේ අසිරිය වැඩි කරනුයේ රෝස තිරිවාන නිධිය  නිසාය. මෙය අක්කර 250 ක් පමණ පෙදෙසක විසිර ඇත. පුරා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලට අනුව රෝස තිරිවාන වලින් නිපැයු   පබළු හමුවී ඇති අතර මෝගල් අධිරාජ්‍යයාගේ පෙම්වතිය සිහිවීම සඳහා ඉදි කළ ටජ් මහල් මන්දිරයේ ජනේල අලංකාර කිරීමට ද රෝස තිරිවාන යොදා ගෙන ඇති බව සනාථ වී ඇත. පරිගණක අමතර කොටස් සඳහා හා වාහනවල වින්ඩිස්ක්‍රීන් සඳහාත් රෝස තිරිවාන යොදා ගැනේ.                  
             
සංරක්ෂිත වනාන්තරයක් වන ජාතික නාමල් උයන මේ වන විට ජනාධිපති පරිසර සම්මානලාභී **වනවාසී රාහුල හිමියන්ගේ** භාරකාරත්වයෙන් පවතී. උන්වහන්සේ නාමල් උයන සංරක්ෂණය කරවීමට දක්වන මෙහෙය පරිසර හිතකාමීන්ගේ ප්‍රශංසාවට ලක්වී ඇත.

                                   

### මුලාශ්‍ර
(විජය පුවත්පත අනුග්‍රහයෙන් )

## මේ අඩවියත් බලන්න
ශ්‍රි ලංකාවේ ජාතිකත්වය
ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුව

මෙම ලිපියෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුගත කර ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ බහු-පක්ෂ දේශපාලන ක්‍රමයක් ඇත. 1950 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට, ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනය බොහෝ දුරට දේශපාලන පක්ෂ දෙකක් සහ ඒවායේ සන්ධාන මගින් ආධිපත්‍යය දැරීය:
* මධ්‍යම-වාම සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය
* මධ්‍යම-දකුණු ලිබරල් කොන්සර්වේටිව් එක්සත් ජාතික පක්ෂය
කෙසේ වෙතත්, මෑතකදී, පක්ෂ දෙකෙහි බලපෑම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී ඇත. 2016 දී, හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂගේ නායකත්වයෙන් යුත් දක්ෂිණාංශික ජනප්‍රියවාදී ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන් වෙන් වූ අතර, 2018 පළාත් පාලන මැතිවරණයේ පෙරලිකාර ජයග්‍රහණයකින් පසුව, 2019 ජනාධිපතිවරණයේ සහ 2020 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ ජයග්‍රහණයන්ගෙන් පසු පාලක පක්ෂය බවට පත්විය. එමගින් පෙර පැවති ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය දැරු ස්ථානය ප්‍රතිස්ථාපනය විය.

මේ අතර, 2020 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට පෙර එක්සත් ජාතික පක්ෂය තමන්ගේම බෙදීමකට ලක් වූ අතර, නියෝජ්‍ය නායක සජිත් ප්‍රේමදාස එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් වෙන් වී මැතිවරණයට තරඟ කිරීම සඳහා සමගි ජන බලවේගය පිහිටුවා ගත්තේය. මෙම සමගි ජන බලවේගය සහිත සන්ධානය මැතිවරණයෙන් 2 වන වැඩිම ආසන සංඛ්‍යාවක් දිනා ගත් අතර, එමඟින් ප්‍රධාන විපක්ෂ පක්ෂය බවට පත් වූ අතර, එක්සත් ජාතික පක්ෂය ජාතික ලැයිස්තු ආසනයක් පමණක් දිනා ගනිමින් දැවැන්ත පරාජයක් ලැබීය.

2022 ශ්‍රී ලාංකික විරෝධතා මධ්‍යයේ සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලන පක්ෂ කෙරෙහි පුළුල් අතෘප්තියෙන් පසුව, 2024 දී, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් මෙහෙයවන ලද දේශපාලන සන්ධානයක් වන වාමාංශික ජාතික ජන බලවේගය, කෙරෙහි ජන ආකර්ෂණය වැඩිවිය. කලින් තුන්වන පක්ෂයක් වූ ජාතික ජන බලවේගය, එම වසරේ ජනාධිපතිවරණ සහ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ දෙකම ජයග්‍රහණය කරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන වාමාංශික පක්ෂය ලෙස ඉස්මතු විය.

අනෙකුත් කැපී පෙනෙන පක්ෂ අතර දෙමළ ජාතිකවාදී ඉලංකෙයි තමිල් අරසු කච්චි සහ ඉස්ලාමීය ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය ඇතුළත් වේ.

## සන්ධාන
### පාර්ලිමේන්තු සන්ධාන
### වෙනත් සන්ධාන
## පක්ෂ
### පාර්ලිමේන්තුවේ ලියාපදිංචි පක්ෂ
### Other registered parties
### Unregistered parties
## අතීත
### සන්ධාන
### Parties
## පක්ෂ
### පාර්ලිමේන්තු පක්ෂ
*එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය
**ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය 
**ශ්‍රී ලංකා මහජන පක්ෂය 
**මුස්ලිම් ජාතික එක්සත් පෙරමුණ
**මහජන එක්සත් පෙරමුණ 
**දේශවිමුක්ති ජනතා පක්ෂය
**ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
**ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් ජාතික පෙරමුණ
**ලංකා සම සමාජ පක්ෂය 
*එක්සත් ජාතික පෙරමුණ
**එක්සත් ජාතික පක්ෂය 
**බස්නාහිර ජනතා පෙරමුණ
**ලංකා කම්කරු කොන්ග්‍රසය
**ජාතික හෙළ උරුමය 
**ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොන්ග්‍රසය
*ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ
*දෙමළ ජාතික සන්ධානය 
**සමස්ත ලංකා දෙමළ කොන්ග්‍රසය
**ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ (සුරේෂ්)
**දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති සංවිධානය
**දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ (පූර්වයෙහි ෆෙඩරල් පක්ෂය)
*කඳුරට ජනතා පෙරමුණ
*ඊලාම් ජනතා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය

### අනෙකුත් පක්ෂ
*ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ
*ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය
*බහුජන නිදහස් පෙරමුණ 
*ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ
*එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය
*නව වාමාංශීක පෙරමුණ
**ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශීක පෙරමුණ
**ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය
**නව සමසමාජ පක්ෂය 
**නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය
*ශ්‍රී ලංකාවේ ලිබරල් පක්ෂය
*විප්ලවවාදී කම්කරු පක්ෂය
*ශ්‍රී ලංකා කම්කරු පක්ෂය
*සිංහලයේ මහසම්මත භූමිපුත්‍ර පක්ෂය

## සටහන්
## මූලාශ්‍ර
*  
* 
* 

## ආශ්‍රිත
*http://www.broadleft.org/lk.htm 

ශ්‍රී ලංකාව
එස්-පහ

ගෘහ පාලනය ගෘහනියන් විසිනුත්, වැඩපොළෙහි දි පිරිසිදු කිරිම හා අතුගෑම හා අතු ගාන්නන් විසිනුත් කළ යූතු බව ‍බොහෝ දෙනා සිතති. තම තමන්ගේ ගේ-දොර සහ වැඩ කරන ස්ථානයන් පිරිසිදුව තබා ගැනීමෙිදී තමා විසින් ද වැදගත් භූමිකාවක් රගපෑ යුතු බව ඹවුහු අවබෝධ කර නොගනිති.මනා ගෘහ පාලනයක් පුහුණු කිරීමෙන් තමන්ට ම කෙතරම් යහපතක් කර ගත හැකිදැයි ඹවුහු නොදනිති.

ඹබ දිනපතා වැඩ කරන විට, කරන කිර්යයන්හි දි තම වැඩපොළෙහි පිරිසිදුනකම, පිළිවෙල සහ අාරක්ෂාව පවත්වා ගැනිම සමස්තයක් වශයෙන් ඉතා වැදගත් බව ඔබ දන්නවාද? ඔබ කොතරම් ඉක්මනින් සහ කාර්යක්ෂමව වැඩ කරනවාද යන්න ඔබේ වැඩ පොළෙහි පරිසරය විසින් තීරණය කරන බව ඔබ දන්නවාද?

ඔබ කාර්යාලයක, සාප්පුවක, කර්මාන්ත ශාලාවක, වත්තක හෝ වෙනත් ස්ථානයක හෝ රැකියාව කළ ද, ගෘහ පාලනය ඔබට අදාළ වේ.මෙම පරිච්ඡේදය ඔබට ප්රීයෝඡනවත් වන්නේ මෙතැනදී ය.මෙම පරිව්ඡේදය කියවීමෙන් පසුව-

* ගෘහ පාලනයේ වැදගත්කම

* ගෘහ පාලනය ඔ‍බේ කාර්යයන්ට විශාල වශයෙන් බලපාන්නේ කෙසේද?

* ඕබේ රැකියා ස්ථානය පිරිසිදුව, මනා ලෙස, පිළිවෙලට තබා ගැනිම සඳහා ඔබ උපකාරි වන්නේ කෙළෙසද?

යන්න දැන ගත හැකි වේ. එමෙන්ම ඔබේ වැ‍ඩපොළේ ගෘහ පාලනයට සහභාහි වීම ගැන ඔබ සිතන විට උද්්ය් ගයෙන් ඔකඳ වනු ඇත.

## "එස්-5” කුමක්ද? 
එස් 5 යන්නෙන් ජපන් ව‍චන 5ක් කියවේ.

* සෙයිරි
* සෙයිටෝන්
* සෙයිසෝ
* සෙයිකෙත්සු
* ෂිත්සුකේ

එහෙත් මේවා පුහුණු කිරිම සඳහා ජපන් ජාතිකයෙකු විය යුතු බවට මින් අදහස් නොවේ.අපි, එක් එක් වචනය කියවා එයින් අදහස් වන දෙය සහ අපට යෙදෙන්නේත කෙසේදැයි බලමු.

### සෙයිරි 
 අවට ඇති ද්‍රව්‍ය වලින් අවශ්‍ය හා අනවශ්‍ය දෑ තෝරා අනවශ්‍ය දේවල් ගෙන පරිසරයට හානියක් නොවෙන පරිදි විසිකර දමන්න .

Image:අපිළිවෙල1.JPG
Image:අපිළිවෙල2.JPG
Image:අපිළිවෙල3.JPG
Image:අපිළිවෙල4.JPG

### සෙයිටෝන් 
අවශ්‍ය දේවල් නිසි පිළිවෙලට තබන්න. එවිට ඒවා පාවිච්චිය සඳහා පහසුවෙන් ගත හැක.

### සෙයිසෝ 
කුණු රොඩ්ඩක්වත්  නොතිබෙන පරිදි   වැඩපොල සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිසිදු කරන්න

### සෙයිකෙත්සු 
සෑම විටම මනා ගෘහ පාලනයක් සහ වැඩපොළෙහි මනා පිළිවෙලක් තබා ගන්න

### ෂිත්සුකේ 
මනා ගෘහ පාලනය පිළිබඳව විනය රීති නිදහසේ අනුගමනය කිරිමට පුහුණු කිරිම.

## එස් 5 න් ලබන ප්‍රයෝජන 
* එස් 5 කෙනෙකුගේ කාර්යස්ථානය වඩාත් ප්‍රියජනක කරයි.
* එස් 5 වැෙඩහි කාර්යක්ෂමතාව ලබා ගැනීමට උපකාරි ෙව්
* එස් 5 සහ අාරක්ෂාව ඒකිෙනකට බැදි පවති.
* එස් 5 උසස් තත්ත්වයෙ නිෂ්පාදනවලට සහ ඉහළ මට්ටමෙ ඵලදායිතාවයකට ෙහ්තු ෙව්.

ප්‍රවර්ගය:කළමනාකරනය
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පක්ෂීන් ලැයිස්තුව

ශ්‍රී ලංකාව ආවේණික පක්ෂි විශේෂ 26කට සහ යෝජිත ආවේණික විශේෂ හතකට නිවහන වේ. දිවයිනෙන් වාර්තාවන සම්පූර්ණ පක්ෂි විශේෂ සංඛ්‍යාව 492ක් වන අතර, ඉන් විශේස 219ක් අභිජනන නේවාසිකයින් වේ. BirdLife International ආයතනය විසින් ශ්‍රී ලංකාව ලෝකයේ ආවේණික පක්ෂි කලාප (EBA) අතුරින් එකක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. වසර ගණනාවක් තිස්සේ මෙරටට ආවේණික විශේෂ සංඛ්‍යාව බොහෝ වරක් සංශෝධනයට ලක්වී ඇත. මෙය බොහෝදුරට "සමීප වර්ගීකරණ ප්‍රතිශෝධනයන්" නිසා සිදු විය. ආවේණික පක්ෂි විශේෂ සංඛ්‍යාව 20ක් අවමයේ සිට 47ක උපරිමයක් දක්වා වරින්වර උච්චාවචනය වී ඇත. විශේෂයන්ගේ මට්ටමේ වර්ගීකරණ ප්‍රතිශෝධන සඳහා ඇතැම් යෝජනා පවතියි. මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ ආවේණික පක්ෂීන්ගේ තත්ත්වය කෙරෙහි ද බලපානු ඇත. රටේ උපසර්ගයක් වන "ශ්‍රී ලංකා" යන්න පොදු නම් තුළට ඇතුළත් කිරීම සාමාන්‍යයෙන් ආවේණික විශේෂවල පමණක් සිදු කෙරේ. කෙසේනමුත්, කොටගම *සහ පිරිස* (2006), සිබ්ලි සහ මොන්රෝ (1990) විසින් විශේෂවල පොදු නම් සඳහා "Ceylon" යන්න භාවිතා කර තිබීම සම්බන්ධයෙන් එකඟ නොවේ. ඔවුන් යෝජනා කරන්නේ දිවයිනේ නිල ඉංග්‍රීසි නාමය සිලෝන් සිට ශ්‍රී ලංකා සිට වෙනස්වීම එයින් ද නිරූපණය විය යුතු බවයි. සිබ්ලි සහ මොන්රෝගේ තර්කය වන්නේ "සිලෝන්" යන භූගෝල විදයාත්මක ඒකකය බවත්, "ශ්‍රී ලංකා" යනු එම දිවයින අයත් රාජ්‍යය බවත් ය. පක්ෂීන්ගේ ව්‍යාප්තිය සඳහා සාමාන්‍යයෙන් භූගෝලීය නාමය යොදා ගැනේ. උදාහරණයක් වශයෙන් මැඩගස්කර් යන්න එහි ජාතික නාමය වන මැලගසි ජනරජය වෙනුවට භාවිතා කිරීම දැක්විය හැක.

## ආවේණිකයන් සංඛ්‍යාවේ වෙනස්වීම්
ප්‍රභවය: කොටගම *සහ පිරිස*, 2013

## ආවේණික විශේෂ
වලංගු ලෙස ප්‍රකාශිත විශේෂ නිසැක ආවේණික විශේෂ ලෙස හැඳින්වේ.

||
||

|}

ප්‍රභවය: කොටගම, 2013

## යෝජිත ආවේණිකයන්
රැස්මුසන් සහ ඇන්ඩර්ටන් (2005) විසින් විශේෂ භේදන ගණනාවක්ම යෝජනාකොට ඇත. මෙමගින් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික නව විශේෂ නිර්මාණය වන අතර, එම විශේෂ‍ ඒවායේ වර්තමාන තක්සෝනය සමග පහත දක්වා ඇත.

ප්‍රභවය: කළුතොට සහ කොටගම, 2009

## ආශ්‍රේයයන්
### උපන්‍යාස කෘති
*
හබන් කුකුළා

**හබන් කුකුළා** (, විද්‍යාත්මක නාමය: Galloperdix bicalcarata) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඝන වැසි වනාන්තරවලට ආවේණික, pheasant පවුලේ සාමාජිකයෙකි.

පහත රට තෙත් කලාපීය ‍වනාන්තර වල හා කඳූකරයේ මීටර් 1800 දක්වා ඉහළටත් වියළි කලාපීය වනාන්තර වලත් වාසය කරයි. අතිශය වනවාසී, තුළෑටි, භූමිවාසී පක්‍ෂියෙකි. විවිධ බීජ වර්ග, බිම වැටුණු පළතුරු, වේයන් සහ වෙනත් කෘමීන් ආහාරයට ගනී. ආහාර සොයමින් ප්‍රබල ලෙස වනයේ බිම පහුරුගායි. හබන් කුකුළා ප්‍රමාණයෙන් අඩක් වැඩුණු ගම් කුකුළෙකු තරම්ය. නොවැම්බර්-මාර්තු සහ ජුලි-සැප්තැම්බර් කාලවලදී අභිජනනය කරන හබන් කුකුළාගේ කැදැල්ල ගලක් හෝ පඳුරක් යට බිම සූරා සාදා ගනු ලබන මඳ අවපතනයකි. මෙය තුළ සාමාන්‍යයෙන් බිත්තර දෙකක් (2) හෝ තුනක් (3) දමනු ලැබේ. කිතුල්ගල සහ සිංහරාජ වනාන්තර මෙ‍ම පක්‍ෂියා දැකගැනීමට ඇති හොඳම ප්‍රදේශයන් ලෙස වාර්ථා වී ඇත.

ප්‍රවර්ගය:කුරුල්ලෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා‍වට ආවේනික සතුන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා‍වේ පක්ෂීන්
වළි කුකුළා

200px|thumb|left|වළි කුකුළා

**වළි කුකුළා** ගම් කුකුළන්ට වඩා මඳක් කුඩා පක්‍ෂියෙකි. දිවයිනේ සියලුම කලාපවල දක්නට ලැබේ.වනාන්තර හා ලඳුකැලෑවල වාසය කරන පක්‍ෂියෙකි. වර්තමානයේ ප්‍රධාන වශයෙන් හමුවන්නේ රක්‍ෂිතයන් තුළය. දිවාකාලයේ වැඩි කොටසක් බිම ආහාර සොයමින් ගත කරන වලිකුකුළා පරීක්‍ෂාකාරී කුළෑටි පක්‍ෂියෙකි. ධාන්‍ය, වල්පැළෑටි වල බීජ, කුඩා ඵල වර්ග, මංසල ශාක පත්‍ර සහ අංකුර සහ පතංගයින්, පත්තෑයින් සහ වේයන් බඳු විවිධ කුඩා සතුන් වළිකුකුළාට ආහාර වේ. කඳුකර වනාන්තර වල නෙලු ශාකවල පුෂ්ප හටගෙන බීජ නිපදවන කාලවලදී වළිකුකුළන් මෙන්ම හබන් කුකුළන්ද මේවා ආහාරයට ගැනීමට කඳුකර වනාන්තර වලට යති. වළිකුකුළා කුඩා කඳුකර උණ ශාක වල බීජ කෑමටද ඉතා ප්‍රිය කරයි. මේවාද බීජ නිපදවන්නේ නෙලු මෙන් වසර කිහිපයකට වතාවකි.

වළිකුකුළා ප්‍රධාන වශ‍යෙන් අභිජනනය කරන්නේ දෙසැම්බර් අප්‍රේල් සහ අගෝස්තු සැප්තැම්බර් කාලවලදීය. නමුත් වසරේ අනෙක් කාලවලදීද බිත්තර දැමීමට ඉඩ තිබේ. කැදැල්ල බොහෝ විට ගසක් මුල හෝ වැටුණු කඳක් අසල බිම සූරා සාදා ගන්නා ලද නොගැඔුරු අවපතනයකි. මෙය පැළෑටි අතර සැඟවී පිහිටයි. නමුත් බොහෝ කැදලි පොළෝ මට්ටමෙන් ඉහළ ස්ථානවලද සාදනු ලැබේ. මේ කැදලි මැරුණු ගසක කඳක් මත නොහොත් එකට වෙලුණු වැල් අතර රැඳුණු රොඩු මත දක්නට ලැබේ.මෙය තුල බිත්තර තුනක් හතරක් පමණ දමයි.
සර්වභක්ෂක වේ.

## අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
* Lankadeepa:::Urumaya 

ප්‍රවර්ගය:කුරුල්ලෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා‍වට ආවේනික සතුන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික සංකේත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා‍වට පමණක් ආවේණික කුරුල්ලෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
බට ඇටි කුකුළා

කඳුකරයේ මීටර් 1000 දක්වා පමණ ඉහළට සහ පහතරට තෙත් කලාපයේ මිටි උණ ශාක සහිත යටිරෝපණයන්ගෙන් යුතු වනාන්තර වල හමුවන ඇටිකුකුළා වඳවීමේ තර්ජනයට මුහුණ පා සිටින පක්‍ෂියෙකි. වර්තමානයේ මෙම පක්‍ෂියා දැනගත හැකි හොඳම ස්ථානය ලෙස වාර්ථා වන්නේ බෝධිනාගල වනාන්තරයයි. එසේම මෙහු සිංහරාජ වනාන්තරයේද වාසය කරයි. පෙනුමෙන් සාමාන්‍ය ඇටි කුකුළාට බෙහෙවින් සමාන වේ. නමුත් හොටය ලා කොළ පැහැතිය. තවද මොහුගේ පියාපත් වඩාත් අඳුරු රතු-දුඔුරු පැහැයක් ගනී. සිරුරේ සෙසු කොටස් කළු පැහැවන අතර හිසෙහි සහ ගෙලෙහි දම් පැහැ දිස්නයක් දක්නට ලැබේ. කුලෑටි වනවාසී කුරුල්ලෙකි. අභිජනනය කරන්නේ වසරේ මුල් කාලයේය. ඝණ වනාන්තරයේ කඳු සහිත පඳුරක බිම සිට මීටරයක් හෝ දෙකක් ඉහළින් තනා ඇති කැදැල්ල කෝටු කැබලි කුඩා අතු, මුල් සහ තණ කොළ වලින් සමන්විත ගෝලාකාර එකකි. වරකට සුදු පැහැති බිත්තර 2-3 ක් දමනු ලබයි.

ප්‍රවර්ගය:කුරුල්ලෝ

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
මයිල ගොයා

**මයිල ගොයා** ශ්‍රී ලංකාවේ කඳුකර වනාන්තර වල වාසය කරන අතිශයින්ම රුක්වාසී පක්‍ෂියෙකි. පරෙවි ගෝත්‍රයේ පරෙවි කුලයට අයත්වන අළු කොබෙයියාට වඩා තරමක් ලොකු පක්‍ෂියෙකි. ඉතා පරීක්‍ෂාකාරී කුරැල්ලෙකි. බොහෝ විට තුරැ වියනෙහි සැඟවී වාසය කරයි. නමුත් ශක්තිමත් පියාසරකරුවෙකි. ලිංගික ද්විරූපතාවයක් නැත. පිටිකර ප්‍රදේශයේ කැපී පෙනෙන කළු සහ සුදූ පැහැති චෙස් බෝඩ් පැල්ලමක් දක්නට ලැබේ. මෙය පහළින් හා දෙපසින් රෝස පැහැති පුදේශයකින් වට වී ඇත. ‍බොටුව සුදු පැහැවන අතර පිට,පියාපත් සහ පෙඳය අඳුරැ අළු පැයැතිය.

විවිධ කුඩා ඵල වර්ග ආහාරයට ගන්නා මයිලගොයා වල් කුරුඳු ශාකයේ ඵල වර්ලවලට බෙහෙවින් ප්‍රියකරයි. සාමාන්‍යයෙන් වාසය කරන්නේ යුගල් වශයෙන් නමුදු ආහාර බහුලව ඇති තැන්වලදී කුඩා රංචු ලෙස එක් වේ. සාමාන්‍යයෙන් නිහඬ කුරුල්ලෙකි. පෙබරවාරි-මැයි සහ අගෝස්තු-ඔක්තෝම්බර් යන කාලවලදී අභිජනනය කරයි. මොහුගේ කැදැල්ල වනාන්තරයේ ගසක වියනෙහි කුඩා අතු කැබලි වලින් තනනු ලබන තරමක් පැතලි එකකි. මෙහි එක් සුදු පැහැති බිත්තරයක් දමනු ලැබේ. යම් යම් කාලවලදී වඩා පහත් ප්‍රදේශ වලට සංක්‍රමණය වන හෙයින් සිංහරාජයේ සහ මහනුවර ප්‍රදේශයේ කැලෑ වලද මෙම පක්‍ෂියා දැකිය හැකිය.

ප්‍රවර්ගය:කුරුල්ලෝ

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ