ආකාශ ගංගාවරෝහණය (මහාබලිපුරම්)

**ආකාශ ගංගාවරෝහණය** යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ බෙංගාල බොක්කේ කොරමැන්ඩල් වෙරළ තීරයේ මහාබලිපුරම්හි පිහිටි ස්මාරකයකි. මෙය ඉන්දියාවේ තමිල් නාඩු ප්‍රාන්තයේ කාංචීපුරම් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. අඩි 96 x අඩි 43 (29m x 13m) ප්‍රමාණයෙන් යුතු මෙය ඒකශිලාවන් දෙකක සීමාවේ නිර්මිත දැවැන්ත එළිමහන් ශෛලමය උන්නත කැටයමකි. මෙම අල්ප උන්නත කැටයම මගින් භගීරථගේ මූලිකත්වයෙන් පූජනීය ගංගා නදිය දෙව්ලොව සිට පෘථිවිය කරා අවරෝහණය වීම පිළිබඳ පුරාවෘත්තය නිරූපණය වේ. ගංගා නදියේ ජලය සතුව අද්භූත බලයක් ඇතැයි විශ්වාසයක් පවතියි. ආකාශ ගංගාවරෝහණය සහ අර්ජුනගේ තපස යන දර්ශන මෙම පල්ලව උරුම අඩවියෙහි නැටය්ම කොට ඇත. මෙම කැටයම ඉන්දියාවේ අනෙක් ප්‍රදේශවල දක්නට නොලැබෙන විශිෂ්ටතම ශෛලම කලා නිර්මාණයක් ලෙස සැලකේ. මෙය 1984දී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම්කෙරුණු මහාබලිපුරම් ස්මාරක සමූහය අතුරින් එකකි.

## භූගෝල විද්‍යාව
අර්ජුන අල්ප-උන්නත කැටයම මහාබලිපුරම්හි මධ්‍යයේ පිහිටා ඇති අතර, එය ‍බෙංගාල බොක්කේ කොරමැන්ඩල් වෙරළ තීරයේ සිට ස්වල්ප දුරකින් මුහුද දෙසට මුහුණලා පිහිටියේ ය. වෙරළාසන්න දේවාලය පිහිටියේ ද මෙහි ය. මෙම ස්ථානය වෙත චෙන්නායි නගරයේ සිට බටහිරින් වූ මාර්ගයේ සිට සැතපුම් 36කට (58 km) අධික දුරක් සහිත අතර, චෙංගල්පෙට් සිට සැතපුම් 20ක (32 km) දුරක් ඇත.

## ඉතිහාසය
මෙම කැටයම නිර්මාණය කොට ඇත්තේ බුදු දහම අභිබවා හින්දු ආගම ලද ජයග්‍රහණය සැමරීම පිණිසයි. වර්තමානයේ මහාබලිපුරම් යනුවෙන් හඳුන්වන ප්‍රදේශය ‍මුලින් හඳුන්වා ඇත්තේ පල්ලව රාජවංශයේ (ක්‍රි.ව. 4සිට 9වන සියවස් තෙක් පාලනය ගෙන ගිය) Iවන නරසිංහවර්මන් (ක්‍රි.ව. 630–668) රජුගේ විරුද නාමයක් වූ *මාමල්ලන්* හෙවත් "මහා මල්ලවයා" යන නාමය ඇසුරෙනි. ඔහුගේ පියා වූ Iවන මහේන්ද්‍රවර්මන් රජු ජෛන ආගම අත්හැර හින්දු ආගම වැළඳගත් තැනැත්තෙකි. මාමල්ලපුරම්හි ගෘහනිර්මාණ වැඩි ප්‍රමාණයක් 7වන සියවසේ මාමල්ල යුගයට අයත් යැයි සැලකේ. මෙකල පිහිටි ගලෙහිම පෘෂ්ඨ කැටයම්කරණය සඳයොදාගන්නා ලදී. ඒ වනතෙක් නිර්මාණකරණය සඳහා යොදාගෙන තිබුණේ දැව හෝ ලිහිල් පාෂාණ වැනි මාධ්‍යයන් ය. මෙය ඉන්දියාවේ යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි 25 අතුරින් එකකි. ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වන මෙහි සියලු නඩත්තු කටයුතු ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (ASI) විසින් චෙන්නායි කවය වෙත පවරා ඇත. මෙහි දක්නට ලැබෙන විවෘත අල්ප-උන්නත කැටයම් (ආකාශ ගංගාවරෝහණය ද ඇතුළුව) යුනෙස්කෝව විසින් 1984දී මහාබලිපුරම් ස්මාරක සමූහය යටතේ හඳුනාගත් ලෝක උරුම අඩවි ප්‍රවර්ග හතරෙන් එකක් ද වේ. මෙම අල්ප-උන්නත ශෛලමය කැටයම් 7වන සියවසේ ආදි "උත්කෘෂ්ඨ" කැටයමක් ලෙස වාර්තා වේ. පල්ලවය්නගේ අනුප්‍රාප්තික රාජවංශයක් වූ චෝළයන් පවා දේවාල කැටයම් ක්‍රමවේදය අනුගමනය කළ ද, ඔවුන් දේවාල ඉදිකළේ 9වන සියවසේ පසු කාලයේ ය. මෙම පල්ලව රාජවංශයේ උරුමය එම යුගයේ ප්‍රතිමාකරුවන්ගෙන් පැවතෙන්නන් විසින් ඉදිරියට ගෙන යන ලදී. වර්තමානය වන විට, එය නගරයේ සංස්කෘතියේම අංගයක් බවට පත්වී ඇත.

## සැලැස්ම 
මෙම අනන්‍ය අල්ප-උන්නත කැටයම නැගෙනිහරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. මහා කෞශල්‍යයකින් යුතුව නිමවා ඇති මෙය විවෘත පරිසරයේ දැවැන්ත රෝස ග්‍රැනයිට් පර්වත දෙකක කැටයම් කොට ඇත්තේ ස්වාභාවික දර්ශනයක් මවමිනි.

## ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ගිරි කුල බෙදා ඇති පැල්මෙහි කැටයම් කොට ඇති ප්‍රතිමාවලින් ශිවගේ නියෝගය මත ගංගා නදිය පෘථිවිය වෙත අවරෝහණය වූ විශ්වීය පුවත (ශිව වන්දනාව හා සම්බන්ධ ජනප්‍රිය කතා පුවතකි) මෙන්ම මෙම දර්ශනය නරඹන දෙවිවරුන්, ‍දේවතාවියන්, මිත්‍යා රූ වන කින්නර, ගාන්ධර්ව, අප්සරා, ගණ, නාගයින් සහ ගෘහස්ථ හා වන සත්ත්වයින්ගේ රූ ද නිරූපණය වේ. මෙම කැටයම වෙත බොහෝ අවස්ථාවල දී "ලෝක ප්‍රකට" සහ “අනන්‍ය කලා ජයග්‍රහණයක්” වැනි අත්‍යුක්තියන් භාවිතා කෙරේ. මෙහි සම්පූර්ණ කැටයම් සංඛ්‍යාව 146ක් පමණ වේ යැයි සැලකේ. මෙම විවෘත අල්පෝන්නත කැටයමේ දැක්වෙන හස්ති රූප ද ජීව ප්‍රමාණයෙන් යුතු වන අතර, එ ඉන්දියාවේ හොඳම සත්ත්ව කැටයම ලෙස සැලකේ. මෙහි ඇති තවත් සිනහ උපදවන දර්ශනයක් වනුයේ ඍෂිවරුන්ගේ යෝගී ඉරියව් අනුකරණය කරන වඳුරන් නිරූපිත කැටයම් ය.

මෙම අල්පෝන්නත කැටයම නිමවා ඇත්තේ ගල් පර්වත දෙකක් සහ ඒ අතර වූ පැල්ම මත ය. පැල්මට ඉහළින් ජලය රැස්කිරීමේ තටාකයක් වූ අතර, අතීතයේ එහි ජලය පැල්ම දිගේ ගලායන්නට ඇත. පැල්මෙහි පාෂාණය මත *අංජලී* මුද්‍රාවෙන් යුත් නාග රූ දැකගත හැක. මෙම නදිය මගින් ගංගා දේවතාවිය හෝ ශිවගේ හිසෙන් පැන නගින ගංගා නම් ගඟ නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක. මෙය මෙම කැටයම අර්ථකථනය කෙරෙහි පදනම සපයයි. අර්ජුනට වඩා මෙහි තපසෙහි යෙදෙන රුව මගින් භගීරථ නිරූපණය වේ යැයි පුළුල් පිළිගැනීමක් ඇත. ජනප්‍රවාද අනුව භගීරථ විසින් තපසෙහි යෙ‍දුණේ ගංගා නදිය ‍පෘථිවිය මතට අවරෝහණය වී එහි ජලයෙන් සිය ඥාතියාගේ අළු සෝදාහැර සියලු පව් ශෝධනය කරගනු පිණිස ය. දෙව්ලොව සිට ගංගා පෘථිවිය මතට ඇදහැලීම බිඳ දැමීමට ඇය ශිවගේ කේශ කලාපය මතට ඇදවැටී නොයෙකුත් ශාඛාවලට බෙදෙයි. මෙම විස්මයජනක අවස්ථාව කැටයම්වලින් නිරූපණය කොට ඇති අතර, එය මිනිසුන් සහ සතුන් විසින් නරඹනු දක්නට ලැබේ.

## මේවාත් බලන්න
*වරාහ ලෙන් දේවාලය
*වෙරළාසන්න දේවාලය
*පංච රථ
*මහාබලිපුරම් ස්මාරක සමූහය

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*මෙම අඩවියෙහි ඡායාරූප
*ආසියානු ඓතිහාසික ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය: අර්ජුනගේ තපස