open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
සුමරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

සුමරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

thumb|

දකුණු ඉරාකයේ ඌර්හි මහා සිගුරුටය

සුමරියානුවරු ක්‍රි.පූ. 4 වන සහස්‍රයේ සිට ක්‍රි.පු. 3 වන සහස්‍රය දක්වා මෙසපොටේමියාවේ (වර්තමානයේ ඉරාකයේ) ජීවත් වූ මිනිසුන් ‍කොට්ඨාශයකි. ඔවුන්ගේ නිපුණත්වය පෙන්වන නිර්මාණ අතර සිගුරුට් ගොඩනැඟිල්ල, උසස් මැටි ‍ගඩොල්වලින් කළ ගොඩනැඟිලි ‍වේ.

අමුද්‍රව්‍ය 

ටයිග්‍රීස් - යුප්‍රටීස් තැනිතලාව ශාක හා ඛනිජවලින් හිඟය. සුමරියානු ගොඩනැංවීම් සිදු කළේ හුණු බදාම හෝ සිමෙන්ති මිශ්‍ර නැති මැද උස්ව පිටින් වක් වූ මැටි ගඩො‍ල් වලිනි. එම ගඩොල් රවුම් වීම නිසා ගොඩනැංවීම්වල අස්ථිර බවක් ඇති විය හැකි නිසා ඒවා තැන්පත් කළේ හරි කෙළින් රේඛාවකට ඒවායේ ඇති වන හිඩැස් ගල් කීල, පිදුරු, ඉපියා සහ වල් පැලෑටි වලින් පිරවීමෙනි.

මැටි ගඩොල් ගොඩනැඟිලි ටික කලක් යන විට දිරාපත් වේ. එම නිසා ඒවා කලින් කලට ඉවත් කර මට්ටම් කර නැවත එම ස්ථානයේම ගොඩනැංවීම සිදු වුණි. මෙම නිත්‍ය නැවත ගොඩනැංවීම නිසා නඟරවල තත්වය උසස් විය. එම නඟර අවට නඟරවලට වඩා උසස්ව පෙණුනි. ටෙල්ස් ලෙස හැඳින්වෙන මේවා පුරාණ පෙරදිගින් සොයා ගැනීමට ඇත. සුමරියානු සිලින්ඩර සන්නස්වල ද ඉපියාවලින් සාදන ලද නිවාස ගැන විස්තර වේ. ඒවා මෑතක් වන තෙක් දකුණු ඉරාකයේ මාෂ් අරබ්ස් විසින් සාදන ලද නිවාස වැනිය.

සුමරියානු දේවස්ථාන හා මාළිගා තැනීමට මුක්කු ගැසීම්, බිත්තියේ ඇතුළට නෙරීම්, අර්ධ කුළුණු හා මැටියෙන් කළ ඇණ වැනි උසස් අමුද්‍රව්‍ය හා තාක්ෂණ යොදා ගන්නා ලදී.

ලේඛකයෝ ද සුමරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වැදගත් කාර්ය භාරයක් ඉෂ්ට කළහ. ඒ ආණ්ඩුව, උච්චත්වය හෝ රාජකීයභාවය වෙනුවෙන් කළ නිර්මාණ පිළිබඳ වාර්තා තැබීමෙනි. 

සිගුරුට්ස්

වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ සුමරියානු ගොඩනැඟිලි වර්ගය වන්නේ සිගුරුට්ය. ඒවා මුදුනතෙහි ඉදිකළ දේවස්ථාන සහිත විශාල තට්ටු සහිත වේදිකාය. එවැනි සිගුරුට්ස් ශුද්ධ වූ බාබෙල් කුළුණු සඳහා ද හේතු පාදක වන්නට ඇත. (එටමනන්ති)

උබායිඩ් කාලයේ ඉදි වූ සිගුරුට්ස් ඉදි කරන ලද්දේ මැටි ගඩොල්වලින් තනන ලද වේදිකාවක් මත ඉතා උස් වන ලෙසය. මෙම විශාල වේදිකා මත ක්‍රමයෙන් කුඩා වන සම කේන්ද්‍රික වේදිකා ගොඩනැංවිණි. ප්‍රොටෝ ලිටරේට් යුගයට අයත් ආකාරයේ බිම් මට්ට‍මේ තැනූ දේවස්ථාන ද ඒ අතර තිබිණි. ඒවා සිගුරුට් හැඩයට ඉදි කෙරුණු නවීන ගොඩනැඟිලිවලට සමාන විය. බොහෝ දේවස්ථානවල එහි කැටයම් කළ ශිලා ලේඛන තිබී ඇත. උඩායර් හි ද එවන් ශිලා ලේඛනයක් ඇත.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Sumerian_architecture
පුරාණ පෙ‍ාළොන්නරුව නගරය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයට අයත් බිම

ශ්‍රී  ලංකාවේ රාජධානිවල දෙවැනි පුරාණ රාජධානිය වූ පොළොන්නරුව, පළමුවැනි විජයබාහු රජතුමා තම අගනුවර ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය. චෝල ආක්‍රමණිකයින් පරාජය කොට දේශීය රජෙකු යටතේ 1070 දී රට නැවත එක්සත් කළේ විජයබාහු රජතුමාය. විජයබාහු රජුගේ ජයග්‍රහණය සහ රාජධානිය යුද්ධෝපාය වශයෙන් වඩාත් වැදගත් වූ පොළොන්නරුවට ගෙනයාම සුවිශේෂ කරුණක් විය. එහෙත් ඉතිහාස පොත්වල සඳහන් වන පරිදි පොළොන්නරුවේ සැබෑ වීරයා වශයෙන් සැළකෙන්නේ පළමු වැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමාය. චෝල පාලනය යටතේ පැවති සුළු කාලය තුළ පොළොන්නරුව 'ජනනාථමංගලම්' වශයෙන්ද හඳුන්වා ඇත.

රජතුමාගේ අනුග්‍රහනය ලැබ කෘෂි කර්මාන්තය සහ වෙළඳාම ඉතා දියුණු වීම නිසා පොළොන්නරුවේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස පරාක්‍රමබාහු රජ සමය සළකනු ලැබේ. "අහසින් වැටෙන සෑම වැසි බිඳුවක්ම භූමියේ සංවර්ධනය සඳහා යොදා ගැනීමෙන් තොරව නාස්ති නොවිය යුතුය" යන්න රජුගේ පරම අභිලාෂය විය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ කාලයේ ඉදි කරනු ලැබූ වාරි කර්මාන්ත අනුරාධපුරයේ ඒවාට වඩා අතිශයින් උසස් වූයේය. මෙම වාරි ක්‍රමයන් මගින් දරුණු නියං කාලයකදී පවා නැගෙනහිර පෙදෙසේ කුඹුරුවලට අදද ජලය සැපයේ. මෙම වාරි කර්මාන්තවලින් විශාලතම එක වන්නේ සම‍හරෙකු මුහුද ලෙස වරදවා තේරුම් ගන්නා පරාක්‍රම සමුද්‍රය නම් අති විශාල ජලාශයයි. එය කෙතරම් විශාලදැයි කිවහොත් ජලාශයේ මේ ඉවුරේ සිටින කෙනෙකුට විරුද්ධ පැත්තේ ඉවුර නොපෙනෙයි. එය ප්‍රධාන නගරය වට කොට සිටින්නේ පීත්ත පටියක් පරිද්දෙනි. එය නගරයේ ආරක්ෂක වැටක් ලෙසට මෙන්ම සාමකාමි කාලය තුළ ජනතාවගේ ජල අවශ්‍යතා සපුරන ජීවන මාර්ගයක්ද වශයෙන් එක විට ප්‍රයෝජනවත් කාර්යයන් දෙකක් ඉටු කළේය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ කාලයේ පොළොන්නරුව සම්පුර්ණයෙන්ම ස්වයං පෝෂිත තත්වයේ පැවතියේය. 

ඔහුගෙන් පසු රජ වූ පළමු වැනි නිශ්ශංක මල්ල හැරුණු විට පොළොන්නරුවේ රජ වූ අනෙකුත් සියල්ලෝම දුර්වල පාලකයන් වූ අතර  ආරවුල් ඇති කර ගැනීමේ නැඹුරුවක් ඇත්තේ වූහ. එපමණක් නොව ඔවුහු වඩා බලවත් දකුණු ඉන්දීය රාජ්‍යයන් සමග වෛවාහික සබඳතාවයන් වැඩි වශයෙන් පැවැත්වූහ. එහි ප්‍රතිඵලයක් වූයේ දේශීය රජ පරම්පරාව අභිබවමින් 1214 දී සිදුවූ කාලිංග මාඝගේ සහ ඉන් පසු 1284 දී සිදු වූ ආර්ය චක්‍රවර්තී නම් පාණ්‍ය රජුගේ ආක්‍රමණය වැනි ආක්‍රමණයන්ට අවස්ථාව ඇති වීමයි. ඉන් පසු අගනගරය දඹදෙණියට ගෙන යනු ලැබීය. 

ඉතා හොඳින් සැලසුම් කළ නගරයක ස්වභාවයද, පොළොන්නරුවේ මුල්ම රජවරුන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය, ශික්ෂණයද පුරාණ පොළොන්නරුව නගරයේ නටබුන්වලින් පෙන්වා දෙයි. පුරාණ පොළොන්නරුව නගරය ලෝක උරුම බිමක් ලෙස යුනෙස්කෝව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

## බාහිර සබදතා 
http://en.wikipedia.org/wiki/Polonnaruwa
සිහසුනට පත්වීම සහ මානාභරණ පරාජය කිරීම

සිහසුනට පත්වීම සහ මානාභරණ පරාජය කිරීම

පරාක්‍රමබාහුගේ පාලන සමය, පොළොන්නරුවෙහි සඳකඩ පහන වැනි කලා කෘති බිහි වුනු, කලා ශිල්ප ආදියෙහි විශාල දියුණුවක් දක්නට ලැබුණු යුගයක් විය. 

පරාක්‍රමබාහු සැණෙකින් රජරට ඔටුනු පළන් රජු බවට පත් විය. එහෙත් යුද්ධය නිමා වීමේ ලකුණු බොහෝ දුරස් විය. මානාභරණ නැවතත් පහර දුන්නේ ඔහුගේ හමුදා මහවැලි ගඟ තෙක් ආපසු හරවා යවමිනි. ඔහු මහවැලි ග‍ඟේ ස්ථාන දෙකින් රජරටට කඩා වැදීමට උත්සාහ කළේය. මේ අතරවාරයේ අනුරාධපුරය මුල් කර ගත් නාරායන නම් ප්‍රධානියෙක් කැරැල්ලක් ආරම්භ කළේය. නැවත වරක් උතුරේ පරාක්‍රමබාහුගේ බලය තර්ජනයට ලක් විය.

මෙම අවස්ථාවේ මානාභරණ නැවත නැගී නොසිටින්නට පරාජය කළ යුතුයයි පරාක්‍රමබාහු තීරණය කළේය. යුද්ධය මගින් ඔහු පරාජය කොට රුහුණේ බලය ද ඔහු වෙතින් ඉවත් කළ යුතු යයි පරාක්‍රමබාහු සිතුවේය. මහවැලි ග‍ඟේ තොටුපලවල බලය අල්ලා ගැනීමට රක්ඛ නම් සෙන්පතියා යවා පරාක්‍රමබාහු තෙමේම දක්ඛිණදේශයෙන් රුහුණ ආක්‍රමණය කළේය. තවත් හමුදාවක් මගින් නාරායන්ගේ කැරැල්ල මැඩ පවත්වන ලද්දේ මහවැලි ග‍ඟෙහි තොටුපලවල බලය සාර්ථක ලෙස අල්ලා ගත් රක්ඛ සෙනෙවියාට උතුරු දිසාවෙන්ද ආක්‍රමණයකට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබා දෙමිනි.

පරාක්‍රමබාහු ඉක්මන් ජයග්‍රහණයක් බලාපොරොත්තු වූයේවී නමුදු එය සිදු නොවීය. මානාභරණ රක්ඛ සෙනෙවියා පරදවා රජරට දක්වා ආපසු පළවා හැරියේය. ඔහුගේම හමුදාව තුළ අභ්‍යන්ත‍ර ආරාවුල්වලට ද, මලය දේශයේදී ඔහුගේ හමුදාවන්ගේ පරාජයට ද පරාක්‍රමබාහු රජු මුහුණ දෙමින් සිටියේය. මානාභරණ නැවතත් පෙ‍ාළොන්නරුව ද ඒ සමගම රජරටින් විශාල ප්‍රදේශයක් ද අල්ලා ගත්තේය. මෙම හේතු නිසා පරාක්‍රමබාහු කළේ දකුණු ප්‍රදේශයේ හමුදා ආපසු කැඳවා තම සම්පූර්ණ බලය කැටිකර උතුරට යෙදවීමයි. තමන් නැවතත් කොටු වී ඇති බව මානාභරණට වැටහුණි. එළඹුණු වසර කීපය තුළ නොකඩවා කෙරුණු සටන් හේතුවෙන් දෙපාර්ශවයම හෙම්බත් විය. මානාභරණ නගරය අතහැර රුහුණට පලා ගියේය. ඔහුගේ හමුදාවන් මහවැලි නදිය පෙදෙසෙහිදී පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදා විසින් පරාජය කොට විනාශ කරනු ලැබිනි. රජු ලෙඩ රෝග සහ දැඩි වෙහෙස හේතු කොට ගෙන මිය යාමට ආසන්න මොහොතේ ආපසු දකුණට පැමිණියේය.  

අවුරුදු පහක් පමණ කාලයක් මුළුල්ලේ අඛණ්ඩව යුද්ධයක නියැලුනා වුවද පරාක්‍රමබාහු අවිවාදයෙන්ම මුළු ශ්‍රී ලංකාවේම පාලකයා විය.  මෙම යුද්ධය ඔහුගේ පාලන කාලය තුළ සිදුවූ සුවිශේෂ සිද්ධීන්වලින් එකක් ලෙස පෙනී යන්නේ  'දෙවනගල' අසලින් හමුවන ගල් පුවරුවක කොටා ඇති ආඥාවක් වැනි තවත් ඒ හා සමාන ලේඛන කිහිපයක ඒ බව දක්වා තිබීම නිසාය.  මානාභරණගේ පුතා පොළොන්නරුවට කැඳවා ඔහු සමඟ සාමය ඇතිකර ගැනීමෙන් පසු අලංකාර උත්සවයක් පවත්වා ඔටුනු පැළඳවීම සිදු කළේය.

ප්‍රවර්ගය: ඉතිහාසය
මහනුවර-මහජන සේවාවන්

සෙංකඩගල නම් පැරණි නාමයෙන්ද හැඳින්වෙන මහනුවර, ශ්‍රී ලාංකීය සංස්කෘතිය ආරක්ෂා කරන අධ්‍යාත්මික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසින් ශත වර්ෂ ගණනාවක් පැවතුණේය. එහි තිබෙන මාළිගා සංකීර්ණයෙහි ලක්වාසී ජනතාවගේ මහත් ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වන  පූජ්‍යස්ථානය හෙවත් දළදා මාළිගාව පිහිටියේය. 

රජමහ විහාරය නොහොත් ගංගාරාමය කරවන ලද්දේ දෙවෙනි නායක්කර් රජු වූ කීර්ති ශ්‍රී ‍රාජසිංහයි. ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ ශ්‍රී රාජාධිරාජසිංහ බුද්ධාගමට නොමසුරුව අනුග්‍රහය දැක් වූ රජ කෙනෙකි. රාජධානිය පුරා නොයෙක් ආකාරයට බුද්ධ ප්‍රතිමා තැනවීම සම්බන්ධයෙන් පළමු නායක්කර් රජු වූ ශ්‍රී විජය රාජසිංහ රජතුමා සිහිපත් කරනු ලැබේ. මහනුවර සිට බැලූ කළ පහළින් පෙනෙන නුවර වැව කරවන ලද්දේ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුය. 

වෙළඳාම
	
මහනුවරට ආනයන ද්‍රව්‍ය

අල්පේච්ඡ රළු ජීවන ක්‍රමයකට හුරු වි සිටි උඩරට ජනතාවට මූලික අවශ්‍යතා හැරුණු විට වෙනත් විසිතුරු භාණ්ඩ අවශ්‍ය වූයේ ඉතා සුළු ප්‍රමාණයකි. එසේ වුවත් ආනයනය කළ ද්‍රව්‍ය අතර සේද, තේ, සීනි, රසකැවිලි, පිඟන් බඩු සහ බතාවියාවෙන් ජපන් තඹ, තුවක්කු බට, සහ හෙල්ල, උදලු පිහියා ආදිය සෑදීම සඳහා යකඩ සහ වානේ ආදිය ආනයනය කරන ලදී. බෙංගාලයෙන් ආනයනය කරන කරනු ලැබූ රෙදි ආදිය ලන්දේසීහු 18% ක ආනයන බද්දක් පැනවූහ. 

අපනයන

යුරෝපීය වෙළඳුන්ගේ ප්‍රියතම භාණ්ඩය වූයේ කුරුඳු, ගම්මිරිස් සහ පුවක් වැනි දේවල්ය. මහනුවර රාජධානියේ ප්‍රධාන අපනයන ද්‍රව්‍ය වූයේ අලි ඇතුන්ය. වෙළඳ කටයුතු ප්‍රධාන වශයෙන් කෙරුණේ ලන්දේසීන් හරහාය. නිල් මැණික්, පුෂ්පරාග, පද්මරාග වැනි අගනා මැණික් කැට මතු කර ගැනීම සඳහා මාතර සහ කොළඹ පතල් කැනීම් හැරුණු විට ත්‍රීකුණාමලය බොක්කේ මුතු කිමිදීම කෙරුණේ ලන්දේසීන් අතිනි. ජෝන් පයිබස්ට අනුව ලන්දේසීන් අරක්කුද විකුණනු ලැබුවේ මෙම සුන්දර දිවයිනේ විනාශය ක්‍රමානුකූල ලෙස සම්පූර්ණ කිරීම අරඹමිණි. ඒ වන විට තේ මෙම කලාපයට හඳුන්වා දී තිබුණේ නැත. 

හමුදාව

උඩරට හමුදාව යුද්ධ කටයුතු සඳහා බෙහෙවින් යොදා ගත්තේ ගරිල්ලා සටන් ක්‍රමෝපායන්ය. ඒවා බොහෝ දුරට සාර්ථක විය. සෙබළුන් දුනු හී කඩු හෙල්ල සහ තුවක්කුවලින් සන්නද්ධ වූහ. නුවර රජවරුන් සතුව කිහිප ආකාරයක කාල තුවක්කු තිබුණේය. ඒවායින් අවුන්ස 4 සිට 8 දක්වා උණ්ඩ යොදා වෙඩි තැබිය හැකි විය. රජතුමාට රථයක සවිකරන ලද කාල තුවක්කු දෙකක් රජ මාළිගයේ තිබුණේය. ඔවුහු මාතලේ අසල ප්‍රදේශයක වෙඩි බෙහෙත් නිෂ්පාදනය කළහ. මුහුදේදී කෙරෙන සටන් වලදී මහනුවර රජවරු බොහෝ අවස්ථාවලදී ලන්දේසීන්ගේ උදව් ලබා ගත්හ. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Nayaks_of_Kandy#Public_Works
සියුස් දේවස්ථානය

ක්‍රි.පූ. 470 – 456 දී ඉදි කරන ලද **ඔලිම්පියා‍හි සියුස් දේවස්ථානය**, නවීනතම ඩොරික් ආකාරයේ ශ්‍රේෂ්ට ග්‍රීක දේවස්ථානය වේ. දේශීය සහ පැන්හෙලනික් දෙවිවරුන්ට කැප කර තිබූ ප්‍රසිද්ධම දේවස්ථානය (ග්‍රීසියේ) මෙය විය. මෙය මයිසීනියානු කාලයේ අග දී පිහිටුවා තිබුණි. ඇට්ලස් එහි පූජ්‍ය උප වන තොටු පවුර, එළිමහන් අල්තාර හා පෙලොප් ස්තූපය සමඟ ක්‍රි.පූ. 9-10 ශත වර්ෂ අතර දී පිහිටුවන ලදී.

පුරාණ ලෝකයේ පුදුම හතෙන් එකක් වූ මෙය සියුස් ප්‍රතිමාවට නිවසක් විය. පිඩියස් නම් මූර්ති අඹන්නා විසින් ඔලිම්පියාහි තම වැඩ පළේ දී නිර්මාණය කරන ලද ක්‍රයිසෙලෙපන්ටයින් ප්‍රතිමාව ආසන්න වශයෙන් 13m ක් පමණ උසකින් යුක්ත විය.

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී ලිබන් විසින් මෙම දේවස්ථානය ඉදි කරන ලදී. ඔහු චාන් ලෙස කැටයම් කළ මෙටෝප්ස් හා ට්‍රයිගිල්ප් චිත්‍රපටි හා මූර්ති සහිතව එය නිම කළේය. දැන් ඔහු “ඔලිම්පියා මාස්ටර් හා ඔහුගේ කලාගාරය ලෙස හඳුන්වයි.

ගොඩනැඟිල්ලේ ප්‍රධාන ව්‍යුහය හිරිගල්වලින් නිම කිරීම සිදු වූ අතර එමඟින් අලංකාරයක් නැති, ප්‍රමිතියක් නැති බවක් දිස් වූ නිසා එය මත ස්ටකෝ නම් හුණු බදාම වර්ගය තුනී තට්ටුවක් අතුරා ඊට කිරිගරුඬවල පෙනුම දුනි. දේවස්ථානයේ සියළුම ප්‍රතිමාවෙන් කළ සැරසිලි කරන ලද්දේ පාරියන් කිරිගරුඬවලින් වූ අතර වහලේ උළු ද පාර්තේතන් (ඇතන්ස්හි) ගොඩ නැඟීමට භාවිතා කළ පෙන්ටෙලින් කිරිගරුඬ විය.

).]]

දේවස්ථානවල ප්‍රතිමා නෙලීමේ එක්සත් තේමාව වන්නේ ඩයික් හෙවත් චාරිත්‍ර පාදක කොටගත් සාමදානය යන්නයි. එය නියෝජනය කරන ලද්දේ සියුස් විසිනි.

දෙවන ශත වර්ෂයේ හි අගභාගයේ දී පෝසනියස් එම ප්‍රතිමා පිළිබඳ වාර්තා ලියා තැබුවේය. එහි පොලොප්ස් හා ඔයිනොමස් අතර වූ රථ තරඟය පිළිබඳ පුරාවෘත්තයෙහි සියුස් මධ්‍යයෙහි සිට ගෙන ද වීරවරුන් හා වීරවරියන් යුගල් වශයෙන් පසෙක සිටිමින් ද සිටින අතර රථ සේනා කෙළවරෙහි ද සිතුවම් කර ඇත. හිපෝඩමික හා ඇගේ සේවිකාව සියුස්ට වමෙන් ද පොලොප්ස් සියුස්ට දකුණෙන් ද හිට ගෙන සිටිති. වාර්තාගත කැනීම්වලින් එවන් රූප සම්පූර්ණ ලෙස 15ක් සොයා ගෙන ඇත. මෙම නිර්මාණයේ වාඩි වී හෝ දණ ගසා ගෙන සිටින අයවලුන්ගේ සම්බන්ධය හා ඔවුන් කවුරුන් ද යන වග ගැන උගත්තු තවම සාකච්ඡා කරති.

බටහිර පෙඩිමන්ට් හි විස්තර කර ඇත්තේ සෙන්චූරියෝමචිය. එනම් ආගන්තුක සත්කාරය පිළිබඳ පූජ්‍ය නීති (සෙනියා) කඩ කළ ලැපින්ස් හා සෙන්ටෝස් අතර පෙරිනොස්ගේ මංගල්‍යයේ දී ඇති වූ සටනයි. එහි ඇපලෝ මධ්‍යයෙහි සිටි අතර ඔහු පෙයිරිනෝස් හා තීසියස්ට පාර්ශ්විකව සිටියේය. ග්‍රීක්වරුන්ගේ ඔලිම්පියානු නීතියට අනුව ශිෂ්ට භාවයට පත් කිරීමට ලැපිත්වරු සූදානම්ව සිටි අතර සෙන්ටෝර්වරු ප්‍රාථමික  ච්තොනික වර්ගයා ලෙසට ජීවත් වූහ. බිත්තියෙහි ඇඳ ඇති චිත්‍ර පවා සිහි ගන්වන්නේ 15වන සියවසේ ග්‍රීක්වරුන්ගේ පර්සියානු ජයග්‍රහණයකි.

ග්‍රීසියේ ඔලිම්පියාහි සියුස් දේවස්ථානයේ නටඹුන්

ඇන්ට්ස්හි ප්‍රෝනාස් සහ ඔපිස්තොඩොමස්, එහි පශ්චාත් භාගයේ ඇතුල් වීමේ පෝටිකාව හා වනජ පෝටිකෝව නිර්මාණය කර ඇත. නෙරකල්වරු තම යහපත් පාලනයට තර්ජන එල්ල කළ සත්වයින් හා රාක්ෂයින් සාර්ථක ලෙස පරාද කිරීම නියෝජනය කිරීමට හෙරකල් කම්කරුවන් 12 කැටයම් කර ඇත.

ක්‍රි.පූ. 146 දී රෝම සේනාධිපති මමියස් කොරින්ත් නඟරය පැහරූ පසු රත්රන් ආලේපිත පලිහවල් 21ක් කැප කළේය. ඒවා කණුවල එල්ලන ලදී. ක්‍රි.පූ. 426 දී තියෝඩෝසියස් II දේවස්ථානය විනාශ කිරීමට අණ දුන්නේය. 522 හා 551 ඇති වූ භූ චලන වලින් ද ඒවා තවදුරටත් විනාශ වී ගියේය.

නාය යෑම් හා ගංවතුරට මුහුණ දුන් පුරාණ දේවස්ථාන භූමිය 1766 දී හඳුනා ගන්නා ලදී. 1829 දී ප්‍රංශ කණ්ඩායමක් සියුස් දේවස්ථානය කණින්නට වූහ. එහි දී හමු වූ නටඹුන් මූසි ඩූ ලෝවර් වෙත ගෙන යන ලදී. විධිමත් කැනීම් 1875 දී ඇරඹූණු අතර එය සිදු වූයේ ජර්මන් පුරා විද්‍යාත්මක ආයතනය යටතේය. එය වර්තමානය දක්වා ද යම් යම් බාධාවන් මැද කෙරී ගෙන යයි.
මුල් හරප්පානු අවධිය

මුල් හරප්පානු  රවි අවධිය (අසල පිහිටි රවි ගංගාව අනුව නම් තබන ලද) කි පූ3300  සිට කි පූ 2800 දක්වා පැවතුණි. එය බටහිර පිහිටි ගංඟාර් - හක්රා ගංඟා නිම්නයේදි හදුනාගත් හක්රා අවධියට සම්බන්ධ අතර මොහොන්දෝ ජාරෝ අසල පකිස්ථාන්, උතුරු සින්ද් හි ප්‍රදේශයක් අනුව නම් තබා ඇති කොට් ඩිජි අවධියට පෙර අවධියක්ය. “ඉන්දු ලිපියේ” මුල්ම උදාහරණ කි පූ3000 පමණ සිට දක්න‍ට ඇත. 

මුල් කාලීන ගම් සංස්කෘතියේ මේරූ අවධිය පකිස්ථානය රේමන් ඩෙරි හා අම්රි මගින් නිරූපණය කරයි. කොට් ඩිජි මේරූ හරප්පානු අවධිය දක්වා වු අවධිය නිරූපණය කරන අතර බලකොටු මගින් කේන්ද්‍රගත කරන බලය හා ක්‍රමක් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන ජීවිතයේ නාගරික තත්ත්වය නිරූපණය කළ මෙම මට්ටමේ තවත් නගරයක් ඉන්දියාවේ හක්රා නදිය අසල කලිබන්ගන්හි සොයා ගෙන ඇත. 

වෙළද ජාල විසින් මෙම සංස්කෘතිය අනෙක් සම්බන්ධ ප්‍රාදේශීය සංස්කෘතින් හා ලපිස් ලැසුලි හා කැටයම් නිර්මාණය සදහා වු අනෙකුත් ද්‍රව්‍ය ඇතුළත් දුරස්ථ අමුද්‍රව්‍ය ප්‍රභව සමග සම්බන්ධ කළේය. මෙම කාලය වන විට ගම්මාන වැසියන්ට මුං, තල, රටඉදි හා කපු වැනි ගෘහස්ත වගාමෙන්ම මී හරකුන් ඇතුළත් විවිධ සතුන් ද අයත් විය. 

පරිණත හරප්පානු අවධිය 
කි පූ 2600 වන විට මුල් හරප්පානු ජනාවාස විශාල නාගරික මධ්‍යස්ථාන බවට පත්වී තිබුණි. එවැනි නාගරික මධ්‍යස්ථාන අතරට පකිස්ථානයේ හරප්පා හා මොහොන්දෝ ජාරෝ හා ඉන්දියාවේ ලොතාල් ඇතුළත් වෙයි. සම්පුර්ණයෙන්ම ඝාගර් හා ඉන්දු ගංඟා හා එය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වල නගර හා ජනාවාස 1052 ක් සොයා ගෙන තිබිණි. 

කි පූ 2500 වන විට වාරි මාර්ග විසින් ප්‍රදේශය පරිවර්තනයකට ලක් කළේය. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Indus_Valley_Civilization#Early_Harappan
පසු කාලීන හරප්පානු ශිෂ්ටාචාරය

thumb|ලොතල් හි පුරාවිද්‍යාත්මක වැඩබිම
පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි පෙන්වා දුන්නේ නාගරික බලපෑම් වලින් තොරවු වඩා කුඩා ජනගහනයක් එම ප්‍රදේශයේ වාසය කළ බවයි. නැවත ලොතල් වෙත පැමිණිනු 	සුළු මිනිස් ප්‍රමාණයට ඔවුන්ගේ නගරය නැවත තැනීමට හෝ පිලිසකර කිරීමට නොහැකි වු නමුත් දුප්පත් නිවාස හා කුඩාරම් තුල වෙසෙමින් ඔවුන්ගේ ආගමික සම්ප්‍රදායන් ආරක්ෂා කර ගෙන දිගින් දිගටම සිදු කරන ලදී. ඔවුන් හරප්පානු ජනතාව බව ගෙන හැර පෑවේ සුසාන භූමියේ වු ඔවුන්ගේ අවශේෂ විශ්ලේෂණයෙන් සොයා ගන්නා ලද සාක්ෂි අනුවයි. නගරයේ වෙළදාම හා සම්පත් සම්පුර්ණයෙන්ම පාහේ නැතිවී තිබුණත් මිනිසුන් විසින් ලිවී‍මේ, මැටි බදුන් තැනීමේ හා මෙවලම් තැනීමේ හරප්පා විදි කිහිපයක් ආරක්ෂා කර ගෙන තිබුණි. මෙම කාලයේදී ASI පුරා විද්‍යාඥයන් විසින් පංජාබ් හා සින්ද් සිට සවුරත්‍ර හා සරස්වතී නිම්නයට විශාල සරණාගත පැමිණීමක් සිදු වු බවට වාර්තා කරයි. (1900 – 1700 BCE) පසු හරප්පානුවන් ලෙස මෙම පිරිසට හොදින් සකස් නොකළ ජනාවාස 100 ක් පමණ පවරා දී ඇත. ඔවුන්ගේ සම්පුර්ණයෙන්ම ග්‍රාමීය සංස්කෘතිය ඉහළ යන සාක්ෂරතාව නැති කමින් විවිධත්වයකින් තොර ආර්ථිකයෙන් අසාර්ථක පාලනයෙන් හා දුප්පත් කමෙන් සංකේතවත් වෙයි. ඉන්දු වැසියන්ගේ සීල් භාවිතයෙන් ඉවතට ගියත් ග්‍රෑම් 8.573 ක ඒකකයෙන් යුත් භාර පද්ධතියක් ඔවුන් සතු විය. 1700 හා කි පූ1600 අතරදී වෙළදාම නැවත පන ලබනු ඇත. ලොතල් හිදි හරප්පානුවන්ගේ බදුන් දිසි හා ජොග්ගු වල පිඟන් මැටි නිපදවීම් ඉතා බහුලව නිපද විනි. ගල් තල සදහා වෙලෙන්දන් විසින් තිරුවාන වෙනුවට කැල්සිඩනි වැනි දේශීය අමුද්‍රව්‍ය භාවිතා කරන ලදී. හෙක්සාහෙඩ්රන් තිරුවාන බරවල් කපා දමන ලද වැලි ගල් බරවල් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වන ලදී. බාලකරන ලද ලිවීම් රූපමය සලකුණු යොදා ගැනීමෙන් සරල කරන ලදී. තව ද චිත්‍ර කලාව වක්‍රරේඛා, වලළු හා කොකු බවට සරල විනි. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Lothal#Later_Harappan_culture
ලංකා ඉතිහාසය-විජයගේ සම්භවය

විජය හා පිරිස් සම්බන්ධ පුරාවෘත්තවල සඳහන් වන විජයගේ මුල් භුමිය "ලාල රත්ත" හි (ලාට රාෂ්ට්‍ර) "සිහපුර" (සිම්හපුර) විය හැකිය. මෙය (වර්තමාන ගුජරාටය) ටොලමිගේ ලරිකා ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. සංස්කෘතික ග්‍රන්ථවල ලාල - ලාට දේශ වශයෙන්ද ගැනේ. අල් බිරුනි එය 'ලාර්දේශ්' ලෙස හඳුන්වයි. එක් වීර කාව්‍යයක ඉහළ ඉන්දුස් ප්‍රදේශයේ තිබුණු සිංහපුර රාජධානියක් ගැන කියැවේ. උර්යා, අභිසාර, බාහ්ලිකා දරදා සහ කාම්බෝජ්, යනාදී ස්ථාන එයට මායිම් වේ. 7 වෙනි සියවසේ චීන වන්දනාකාර හියුං සියැං පවා මෙම සිංහ පුර ගැන සඳහන් කර ඇත. (sang-ho-pu-lo) ඔහු සඳහන් කරන්නේ එය ගාන්ධාර (වයඹ පන්ජාබ්) දේශයේ ඉහළ ඉන්දුස් ප්‍රදේශයේ තැනක් බවයි. 	සමහරු එය ලුණු කඳුවලට ඉහළ ප්‍රදේශයක් යයි කියති. තවත් සිංහපුර නම් ස්ථානයක් ගුජරාටයේ තිබෙන බව සඳහන් වේ. එය ධ්‍රැව සේන නම් මෛත්‍රක රජුගේ අධිකාරි පත්‍රයක සඳහන් කර ඇත. (ක්‍රි.ව.525-545)

කතියාවද්හි "සිගොර්" (සිංගෝර්?) යනු එහි වර්තමාන නමයි. 'හිංගුර්' යනුවෙන් කියැවෙන පුරාන ස්ථාන නමයක් ඉන්දුස් ඩෙල්ටාවේ අන්තිම තුඩුවේ සිට සැතපුම් 40 ක් නැගෙනහිරින් තිබුණි. එය සිංහලයන්ගේ පුරාණ කතාවල සඳහන්වන සිංහපුර යන්නේ නෂ්ඨාවශේෂයක් විය හැක. (හිංගුර්<සිංගුර්<සිංග්පුර්<සිංහපූර්). මහා භාරතයේ සඳහන් වන 'සභාපර්ව' හි ග්‍රාමනෙයා නම් ජන කොටස සිංහලයන්ගේ මුතුන් මිත්තන් යැයිද පෙන්වා දී ඇත. ග්‍රාමනේයාවරුන්ගේ මුල් භූමිය ගාන්ධාර/කාම්බොජ දේශයෙහි සිංහපුර යයි විශ්වාස කළ හැක.එහෙත් එම ජනතාව එහි සිට ඉන්දුස් ග‍ඟේපහළට ආහ. ඉන් පසු පණ්ඩව නකුල විසින් පරදවනු ලැබ සෞරස්ත්‍ර අර්ධද්වීපයට යන්නට ඇත. එහිදී ඔව්හු සෞරස්ත්‍ර අර්ධ ද්වීපයෙහි කුඩා රාජ්‍යයක් පිහිටුවා ගන්නට ඇත. පොදු යුගයට ශත වර්ෂ ගණනාවකට ඉහතදී මෙය සිදුවන්නට ඇත. එම කුඩා රාජ්‍යයට ඔවුන් සිංහපුත්‍ර යනුවෙන් නම් තබන්නට ඇත්තේ ගාන්ධාර/කාම්බොජයේ ඔවුන්ගේ පැරණි සම්බන්ධය සිහිකිරීමට විය හැක.බොහෝ දුරට සිදු විය හැක්කේ ආර්ය භාෂා කථා කරන මුල්ම පිරිස ලෙස අප දන්නා විජය සහ ඔහුගේ 700 ක් වූ පිරිස කතියවාද් හි සිහොර් නම් කොටසට හෝ එසේ නැත්නම් ඉන්දු ඩෙල්ටාවේ නැගෙනහිර පෙදෙසේ හිංගූර් නම් ජන කොටසට අයිති වන්නට ඇති බවයි. එහි සිට ඔව්හු ශ්‍රී ලංකාවට යාත්‍රා කරන්නට ඇත. ජනපදිකයින් ලෙස එහි පදිංචිවන්නට ඇත. ශ්‍රී ලංකාව සමග වයඹ කාම්බොජවරු සම්බන්ධතා තිබුණු බව මෙම කරුණුවලින් අනුමාණ කළ හැක. වැඩි විස්තර සඳහා (Kamboja Colonists of Sri Lanka) බලන්න.

වර්තමාන ඔරිස්සාවේ තිබුණු කාලිංග දේශයේ පුරාණ අගනුවර වූ සිංහපුරය එම සිංහපුරයම වන්නට ඇත. නිශ්ශංක මල්ලගේ විස්තරයක සඳහන් වන්නේ කාලිංග දේශයේ අගනුවර සිංහපුර බවයි. මයිල්වාකනපුලවර් විසින් 18 සියවසේ ලියන ලද යාල්පානවයිපවමාලෙයි කෘතියෙහි උක්කිර සින්ගන් නමැති ‍රජෙකු ගැන සඳහන් වේ. විද්වතුන් කියන්නේ මොහු කාලිංග මාඝ බවයි. චූලවංශය සඳහන් කරන්නේ කාලිංග මාඝ යනු ඉන්දියාවේ නැවතී සිටි විජයගේ සහෝදරයෙකුගෙන් පැවත එන්නෙකු බවයි. යාල්පානවයිපවමාලෙයි කෘතිය ඉතිහාස කරුණු අඩංගු ලේඛණයක් ලෙස පිළි නොගත්තද මධ්‍ය කාලීන දෙමළ ජනයා විජය පුරාවෘත්තය ගැන පැහැදිලි දැනීමක් ඇතිව සිටින බැවින් ඔවුන් සිංහල රජු කාලිංග වැසියෙකු ලෙස හඳුනා ගනිති.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Vijaya#Origins_of_the_Viyaya_Clan
දෙවන රාජසිංහ රජ

**දෙවැනි රාජසිංහ** (අභිෂේකයට පෙර මහා අස්ථාන කුමරු) රජු (ක්‍රි:ව 1635 -1687 දක්වා පාලනය කළ) සිංහල රජෙකි.  ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ කන්ද උඩරට රාජධානියේ තෙවැනි සිංහල රජුය.  රාජසිංහ රජු පෘතුග්‍රීසීන් ලංකාවෙන් පළවා හැරීමට ලන්දේසීන්ගේ උදව් පැතුවේය. මෙම රජතුමාගේ කාලයේදී දියොගු ද මේලො නම් පෘතුගීසි කපිතාන් ජෙනරාල්වරයා 1638 වරෂයේ දී විශාල හමුදාවක් සමඟ උඩරට ආක්‍රමණය කළේ ය. ගන්නොරුව වෙලේදී දෙවන රාජසිංහ රජු⁣ග් හමුදාව වටකොට ප්‍රබල ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහ. මේ සටනින්ද පෘතුගීසීන් අන්ත පරාජයක් ලැබීය. ලන්දේසින් 1656 දී පෘතුගීසින්වව පලවා හැරීය .  එහෙත් ඒ වන විට ලන්දේසීන්ගේ පරමාර්ථය වී තිබුණේ පෘතුග්‍රීසීන් ලංකාවෙන් පළවා හැරීම පමණක් නොව දිවයිනෙහි ප්‍රධාන යටත් විජිත බලවතා වීම බව උඩුරැටියනට ඒ වන විට පැහැදිළි වී තිබුණි.  රාජසිංහ 1645 සිට තම කලින් සතුරු කණ්ඩාම්  සමග විටින් විට සටන්වල නිරත වෙමින් සිටියේය.මොහු මහනුවර රාජධානියේ දීර්ඝ කාලයක් රජ කළේය.

## උපත සහ මුල් දිවිය 
මහා අස්ථාන කුමරු සෙනරත් රජුගේ සහ කුසුමාසන දේවිය ගේ පුතාය.  සිංහලේ අගනුවර සෙංකඩගල කරගත් දෙවැනි පාලකයා වූයේ සෙනරත්ය.  පෘතුග්‍රීසීන් දිවයිනේ මුහුදු බඩ වූ බොහෝ ප්‍රදේශ ඔවුනගේ පාලනයට නතු කරගත් හෙයින් දිවයිනෙහි එකම තනි ස්වාධීන ස්වදේශීය රාජ්‍යය බවට කන්ද උඩරට පත්විය.  නිතර නිතර සිදු වූ සටන් නිසා උඩරැටියන් පෘතුග්‍රීසීන් කෙරෙහි තද කළකිරීමෙන් පසුවූහ.  ශත වර්ෂයකට පමණ කලින් රණකාමී සීතාවක රාජ්‍යය ලබාගත් කෙටිකාලීන ජයග්‍රහණය නිසා යටත් විජිත පාලකයින් පළවා හැරීම කළහැකි දෙයක් බව රාජධානියෙහි බො‍හෝ දෙනෙක් ඒත්තු ගත්හ.  ඉතා ළාබාල අවධියේදී කන්ද උඩරට ‍රාජධානියට 1612 දී එල්ල වූ පෘතුග්‍රීසී ආක්‍රමණයේදී රාජසිංහ රජු ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ලකිරීම සඳහා සහාය විය.

රාජසිංහ රජු පිය රජුගෙන් පසු 1635 දී කිරුළ හිමිවිය.  (සමහරක් මූලාශ්‍රවල වර්ෂය 1629 ලෙසද සඳහන් වේ)

## වැදගත්කම්
රාජසිංහ රජුගේ කාලයේ සිදු වූ ඉතා වැදගත් සිදුවීමක් වූයේ ලන්දේසීන් විසින් පෘතුග්‍රීසීන් පලවා හැරීමයි. එක් යුරෝපීය බලවතෙකුගේ කරදරයෙන් මිදීම සඳහා එවැනිම තවත් යුරෝපීය බලවතෙකුගේ සහය පතා ඔවුන් ළඟා කර ගැනීම කන්ද උඩරට රාජ්‍යයට පාරාවළල්ලක් විය. තමන් පෘතුග්‍රීසීන් නිසා විඳි කරදරකාරී තත්වයට දැනුදු මුහුණ පා සිටින බව කන්ද උඩරට රාජධානියට තේරුම් ගියේය. රටේ ජනතාව ඔවුන්ගේ ආගමට හරවා ගැනීම සහ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික ආධිපත්‍යය බලෙන් පැටවීම සම්බන්ධයෙන් ලන්දේසීන් එතරම් සැළකිලිමත් නොවූහ. එසේ වුවද යුරෝපීයයන් ඉතා කපටි සහ ඔවුන්ගේ කටයුතුවලදී ගෞරවනීය ලෙස කටයුතු කරන්නන් නොවූ බව පෙනී ගියේය. 

උඩරට රාජධානියේ අභ්‍යන්තර තත්වය ක්‍රමයෙන් අස්ථාවර තත්වයකට පත් විය. රාජසිංහ යුගයේදී උඩරට දේශපාලන කටයුතු කළ බලවත් පවුල්, 18 වෙනි සියවසේදී වැඩි බලයක් උරුම කරගත්හ. සැළකිය යුතු කරුණක් වන්නේ රාජසිංහ රජු මැරීමට ගත් උත්සාහයන් සාමාන්‍ය දෙයක් වූ බවයි. ශ්‍රී ලංකාව දේශීය වශයෙන් ස්ථාපිත තනි රාජ්‍යයක් බවට පත් වීමේ සිහිනයේ ක්‍රමික ක්ෂය වීමක් රාජසිංහ පාලන යුගයේදී ද දක්නට ලැබුණි.

## මේවාද බලන්න
* රයික්ලොෆ්

## මුලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ලංකාවේ නිදහස් අරගලය

## දෙවන ලෝක යුද්ධය 
දෙවැනි ලෝක සංග්‍රාමය ආරම්භ වීමෙන් පසු  නිදහස ඉල්ලා උද්ඝෝෂණය කළ පිරිස් බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ යුද්ධ ප්රුයත්නයන්ට අමාත්යිවරු සහයෝගය දැක්වීම ගැන විරුද්ධ වූහ. බ්රිඉතාන්යක යුද යාන්ත්ර්ණයට ශ්රීේ ලංකාවේ බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් පරිත්යාුග කිරීම සඳහා ඇමතිවරු ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවලට රාජ්යී මන්ත්රවණ සභාවේ හුන් නිදහස ලබා ගැනීමට පක්ෂ මන්ත්රීුවරු විරුද්ධ වූහ. යුද්ධයට එරෙහි වූ සෑහෙන පිරිසක් ලංකාවේ සිටියහ. ඒ විශේෂයෙන් වැඩකරන ජනතාව සහ ජාතිවාදීන් අතරයි. පසුව කී අයගෙන් වැඩි දෙනෙක් ජර්මන්වරුන්ගේ ජයග්රවහණය අපේක්ෂා කළහ. මේ අතර ජර්මන් සම්භවයක් ඇති බෞද්ධ භික්ෂුවක් 'සතුරු හමුදාවේ' යයි සැක කොට සිර ගත කරන ලදී. එම සිද්ධිය බෞද්ධයින්ගේ නොමනාපයට හේතු වූයේ ඉතාලි, ජර්මන්, රෝමන් කතෝලික පූජකයින්ට එසේ නොකිරීම නිසාය.

ආණ්ඩු පක්ෂයේ මන්ත්රීරවරුන් දෙදෙනෙකු වූ ජූනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන සහ ඩඩ්ලි සේනානායක, බ්රිුතාන්යීයන් පලවා හැරීමේ අපේක්ෂාව ඇතිව ජපනුන්ගේ සහයෝගය අපේක්ෂාවෙන් ඔවුන් සමග සාකච්ඡා පැවැත්වූහ. 

වතු කම්කරුවන්ගේ වර්ජන රැල්ල

තම සංවිධානයේ අයිතිවාසිකම් දිනා ගැනීමේ මූලික අභිප්රාාය ඇතිව 1939 නොවැම්බර් මාසයෙන් පටන් ගෙන 1940 පළමු හය මාසය දක්වා බ්රිවතාන්යඅයන්ගේ වතුවල වර්ජන රැල්ලක් ඇති විය. අයියර්ගේ සිලෝන් ඉන්ඩියන් කොන්ග්ර ස් (Ceylon Indian Congress) සහ සමස්ත ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය (පසුව ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය) යනුවෙන් ප්රමධාන වතුකම්කරුවන්ගේ වෘත්තීය සමිති දෙකක් විය. සමස්ත ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය මෙහෙයවන ලද්දේ සම සමාජ පක්ෂය විසිනි.

මධ්යයම පළාත් වර්ජන රැල්ල උච්චාවස්ථාවකට පත් වූයේ 'මූල්' ඔය වත්තේ වර්ජනයේය. එය සම සමාජ පාක්ෂිකයන් විසින් මෙහෙයවන ලදී. මෙයට වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමයේ ලේකම් වේලුසාමිද ඇතුළත් විය. මෙම වර්ජනයේදී 1940 ජනවාරි 19 දින පොලීසිය විසින් වෙඩි තබන ලදුව කම්කරුවෙකු වූ ගෝවින්දන් මිය ගියේය. රාජ්යිය මන්ත්ර ණ සභාවේ දී සහ පිටතදී කරන ලද උද්ඝෝෂණයන්හි ප්රවථිපලයක් ලෙස පරීක්ෂණ කොමිෂමක් පත් කිරීමට රජයට බල කෙරුණි. මිය ගිය ගෝවින්දගේ වැන්ඳඹු බිරිය වෙනුවෙන් කොල්වින් ආර් ද සිල්වා පෙනී සිට සුදු වතු අධිරාජ්යගයේ ස්වාමිවරුන්ගේ සහ පොලීසියේ ඒකාබද්ධ රඟපෑම නිරාවරණය කළේය.
 
මුල් මාසයෙන් පසු වර්ජන රැල්ල දකුණු දෙසින් ඌව දක්වා පැතිරුණේය. වර්ජන රැල්ල දිගින් දිගට ඇදී ගිය අතර කම්කරුවන් දිගින් දිගටම සම සමාජ පාක්ෂික සටන්කාමී නායකත්වයක් අපේක්ෂා කළහ. විලී ජයතිලක, එඩ්මන් සමරක්කොඩි සහ වී.සිත්තම්පලම් ඇතුළු සම සමාජ පාක්ෂිකයෝ නායකත්වය දැරූහ. වතු අධිරාජ්යඑවාදීන් විසින් රැස්වීම් තහනම් කිරීම සඳහා බදුල්ල මහේස්ත්රාතත්වරයාගෙන්  නියෝගයක් ලබා ගත්හ. ඇන්.ඇම්.පෙරේරා එම නියෝගයට කඩ කරමින් මැයි 12 දින බදුල්ලේදී විශාල රැස්වීමක් ඇමතුවේය. පොලීසිය ඊට විරුද්ධව ක්රිරයාකිරීමට බලයක් නොමැතිව අසරණ විය. කම්කරුවෝ වේවැස්ස වතුයායේදී තෝරාගත් කවුන්සලයක් පිහිටුවා ගත්හ. කම්කරුවන්ගේ කවුන්සලය සමග සාකච්ඡා කොට උපදෙස් ලබාගෙන ක්රිපයා කිරීමට වතු අධිකාරී තැන එකඟ විය. සාමය ආරක්ෂා කිරීමට ගිය ආයුධ සන්නද්ධ පොලිස් පිරිස් කම්කරුවන් විසින් නිරායුධ කරණු ලැබූහ. 

පසුව පොලීසිය විසින් දියත් කරන ලද බිහිසුණු ක්රි යා සහ ඒ දිනවල ඇතිවූ ගංවතුර හේතුවෙන් ඌව පළාත සෙසු පෙදෙස්වලින් සතියකට වැඩි කාලයක් වෙන්වීමද නිසා වර්ජනය නතර විය. එහෙත් යටත් විජිත පාලකයින් එයින් තේරුම් ගත්තේ නිදහස් අරගලය ක්රවමයෙන් බලවත්වන බවයි.
නාභිය දුර

ප්‍රකාශ පද්ධතියක නාභිය දුර එමගින් ආලෝකය අභිසරණය (නාභිගත කිරීම) හෝ අපසරණය (විසිරවීම) කරීමේ ශක්තිය පිලිබද මිනුමක් වෙයි. වඩා කෙටි නාභියේ දුරකින් යුත් පද්ධතියක ප්‍රකාශ බලය වඩා දිගු නාභීය දුරකින් යුත් පද්ධතියක එම අගයට වඩා ඉහළ වේ.

## ඡායාරූපකරණය 
ඡායාරූප කාචයක් අනන්තයට යොමු කළ විට එහි පසුපස නිෂ්පන්ද ලක්ෂ්‍යය නාභීය ලක්ෂ්‍යයේදී සේයා පටලයෙන් වෙනස් වේ. කැමරාවෙන් ඉතා ඈත පිහිටන වස්තු තියුණු ප්‍රතිබිම්බ තිරය මත සාදයි. ඇතැම් විට ඡායාරූප ශිල්පීන් ප්‍රතිබිම්බ තලය නාභීය තලය ලෙසද හඳුන්වයි. වස්තුව අනන්තයේ ඇති විට මේවා සමපාත වේ. නමුත් කුඩා වස්තු දුරවල් සඳහා නාභිය තලය ස්ථායි වේ. දුර ඇති වස්තුවක ප්‍රතිබිම්බයේ විශාලනය කාචයේ නාභී දුර මඟින් තීරණය කෙරේ. 

කාචයේ නාභිය දුර f, ඉදිරිපස නිෂ්පන්ද ලක්ෂ්‍යයේ සිට වස්තුවට දුර S1, පසුපස නිෂ්පන්ද ලක්ෂ්‍යයේ සිට ප්‍රතිබිම්බයට දුර S2 ද නම් ,
 

:\frac{1}{S_1} + \frac{1}{S_2} = \frac{1}{f}  .

S1 අඩුවන විට S 2  ද වැඩි විය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස නාභිදුර 50 mm වු සාමාන්‍ය 35 mm කැමරාවක් සලකමු. අනන්තයේ ඇති වස්තුවක් නාභිගත කිරීම සඳහා පසුපස නිෂ්පන්ද ලක්ෂ්‍ය S2 = 50 mm ස්ථානගත කළ යුතුය. නමුත් එක මීටරයක් ඈතින් ඇති වස්තුවක් නාභිගත කිරීම සඳහා කාචය 2.6 mm ක් ප්‍රතිබිම්බ තලයෙන් ඉවතට ගෙන යායුතු වේ. මේ අනුව S2 = 52.6 mm නාභිය දුර සාමාන්‍යයෙන් මිලිමීටර් වලින් සටහන් කරන අතර, ඇතැම් පැරණි කැමරාවල මෙය සෙන්ටිමීටර් හෝ අඟල් වලින්ද දක්නට ලැබේ. කැමරාව හසුකරගත හැකි පරාසය, නාභිය දුරත්, සේයා පටලයේ ප්‍රමාණයත් අතර අනුපාතය මත රඳා පවතී.

කාචයේ දුර සේයා පටලයේ හෝ සංවේදකයේ විකර්ණයේ දිගට සමානනම් එය සාමාන්‍ය කාචයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. මෙවැනි කාචයක දැකිය හැකි කෝණය අංශක 53 ක් පමණ වන අතර, මෙවැනි කාචයක නාභිය දුර 50 mm පමණ වේ. මීට වඩා දිගු නාභි දුරක් ඇති කාච ටෙලිෆෝටෝ කාච ලෙස හැඳින්වෙන අතර මේවායේ නාභි දුර 85 mm පමණ වේ.

35 mm සම්මතයේ ප්‍රසිද්ධිය හේතුකොට ගෙන සාමාන්‍යයෙන් කැමරා කාච පද්ධතියක නාභිය දුර 35 mm සමක නාභිය දුරට සාපේක්ෂව ප්‍රකාශ කරනු ලබයි. 35 mm සමක නාභිය දුර භාවිතය සංඛ්‍යාංක කැමරාවටද පොදු කරුණකි.
 
## සටහන්
දෘෂ්ටි කෝණය

thumb|කැමරාවක දර්ශන කෝණය සිරස්ව, තිරස්ව හෝ විකර්ණීයව මැනිය හැක.
ඡායාරූපකරණයේ දී දර්ශන කෝණය යනු කැමරාවක් මගින් කිසියම් දර්ශනයකින් ඡායාරූප ගත කෙරෙන කෝණික පරාසයයි. මෙය පොදු දෘෂ්‍ය යෙදුම වන දර්ශන පථයට සමාන වන අතර එය හා හුවමාරු කොට භාවිතා කිරීමද කල හැක.

දර්ශන කෝණය ආවරණක කෝණය වෙන් කර හදුනා ගැනීම වැදගත් වෙයි. ආවරණක කෝණය යනු කාචයක් මගින් නාභීය තලය මතට ප්‍රක්ෂේපනය කරනු ලබන කෝණයයි. බොහෝ කැමරා සදහා කාචය මගින් නිර්මාණය කෙරෙන ප්‍රතිබිම්භ කවය ඡායා පටලය හෝ සංවේදකය සම්පුර්ණයෙන් ආවරණය කිරීමට ප්‍රමාණවත් බව සැලකිය හැක. යම් හෙයකින් දර්ශන කෝණය ආවරණක කෝණය ඉක්මවයි නම් එවිට එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ලබා ගන්නා ඡායාරූපයේ කොටසක අඩුවක් (ඡායාරූපයෙහිළ සිව් කෝණයන්හි අඳුරු වීමක්) දැක ගත හැකි වනු ඇත. මේ සදහා උදාහරණයක් ලෙස පහත බලන්න.

ප්‍රවර්ගය:ඡායාරූපකරණය
උරුමය

## **ආශ්‍රිත,බාහිර ආශ්‍රිත හා වෙනත් යොමු සහ මූලාශ්‍ර ඉදිරිපත් කර නැවත සංස්කරණය කරන්න** 
ඉන්දු ශිෂ්ඨාචාරය බිද වැටීමෙන් පසුව ඉන්දු ශිෂ්ඨාචාරයේ බලපෑම එක් එක් ප්‍රමාණ වලින් පෙන්වමින් ප්‍රාදේශීය සංස්කෘතින් මතුවිය. පෙර ක්ෂේත්‍ර නගරයක් වු හරප්පාහි සුසාන භූමි හැදින්වු ප්‍රාදේශීය සංස්කෘතියට අනුරූප සොහොන් සොයා ගෙන ඇත. එම කාලයේදීම ඕප් පැහැති පිඟන් මැටි සංස්කාතිය රාජස්ථානයේ සිට ගංඟා නිම්නයට පැතිර යන ලදී. වර්තමානය දක්වා හින්දු ආගමේ ක්‍රියාවක් වන ආදාහනයට පැරණිතම සාක්ෂි හමුවන්නේ සුසාන භූමි H සංස්කෘතියේදීය . 

බලන්න
·	සොක්ට කොහ් - වෙරළාශ්‍රිත හරප්පානු ජනපදයක්
·	මෙලුහ්හා - මැසපොතේමියා හි භාවිතා කරන ලද ප්‍රදේශ නාමයකි. එමගින් ඉන්දු ශිෂ්ඨාචාරය හදුන්වන්නට ඇත.
·	න්‍යායික පැරණි ලෝක ප්‍රාග් ඓතිහාසික සංස්කෘති පිළිබඳ සංක්ෂිප්ත වගුව
·	බ්‍රහුයි භාෂාව - සමහරක් වි‍ට ඉන්දු ශිෂ්ඨාචාරය සම්බන්ධ වන භාෂාවයි.  

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Indus_Valley_Civilization#Legacy
සූම කාච

thumb|මෙහි දැක්වෙන්නේ Nikkor 28–200 mm විශාලක කාචයක් වන අතර වම් පස එය මිලි මීටර් 200 ක් දක්වා දිගු කර ඇති ආකාරයත් දකුණු පස මිලිමීටර් 28 ක නාභීය දුරක් ලැබෙන සේ හකුලා ඇති ආකාරයත් දැක්වේ.
විශාලක කාචයක් යනු නාභියේ දුර වෙනස් කල හැකි ආකාරයට (ඒ අනුව නිරීක්ෂක කෝණයද වෙනස් වෙයි) එකලස් කර ඇති යාන්ත්‍රික කාච උපාංග එකතුවකි. මෙය නිශ්චිත නාභීය දුරක් සහිත කාචවලින් වෙනස් වෙයි. මෙම කාච නිශ්චල කැමරා, වීඩියෝ කැමරා, චිත්‍රපට කැමරා, ප්‍රක්ෂේපක ආදියේ බහුලව භාවිතා කරයි. 

## භාවිතය
විශාලක කාච ඒවායේ දිගම නාභි දුර හා කෙටිම නාභිදුර අතර අනුපාතයෙන් විස්තර කරනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස නාභි දුර පරාසය  100 mm සිට 400 mm දක්වා වන කාච  4 :1 ලෙස හෝ "4x" විශාලනයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. විශාල නාභිදුරවල් ඇති කාච සුපිරි විශාලක හෝ අති විශාලක ලෙස හැඳින්වේ. මේවා සාමාන්‍යයෙන් "4x" සිට "10x" පරාසයේ වන අතර "14 x" පවා විය හැකිය. වෘත්තීය රූපවාහිනි කැමරාවක මෙය '100x' තරම් විශාල විය හැකිය.

මෙම ඡායාරූප  විශාල කාච, පටු පරාසයක් ඇති ටෙලිෆෝටෝ කාච නොවේ. සමහර විශාලක කාච ටෙලිෆොටෝ කාච වන අතර ඇතැම් ඒවා පුළුල් පරාස කාච වේ.

ඇතැම් සංඛ්‍යාංක ( Digital) කැමරා හසුකර ගත් රූපයේ කොටසක් තෝරාගෙන එය විශාල කර දක්වනු ලැබේ. මෙය සංඛ්‍යාංක විශාලනය ලෙස හැඳින්වෙන අතර මෙමඟින් ඡායාරූපයේ තත්ත්වය බාල වේ. බොහෝ සංඛ්‍යාංක කැමරා ප්‍රකාශ විශාලනය සහ සංඛ්‍යාංක විශාලනය යනු දෙකම අන්තර්ගත කොට ඇත. Cannon Power Shot A7201S ද මෙවැන්නකි. මෙහි '6x' ප්‍රකාශ විශාලනයක් ඇති අතර "4x" සංඛ්‍යාංක විශාලනයක් ඇත. මේ අනුව සම්පුර්ණ විශාලනය "24x" වේ. කැමරාවේ කාචයේ සඳහන් කර ඇති 34.8/5.8 යන්නෙන් ප්‍රකාශ විශාලනය ගණනය කළ හැකිය.

මෙහි ඡායාරූපකරණය භාවිතයට අමතරව විශාලන කාච විචල්‍ය නාභිය දුරකින් යුක්ත දුරේක්ෂයක් ලෙසද භාවිතා කළ හැකිය. මෙය ලේසර් කිරණ කදම්බයක ප්‍රමාණය වෙනස් කිරීමටද යොදා ගත හැකිය.
## නිර්මාණය
විශාලන කාච සඳහා  සුදුසු නිර්මාණ රාශියක් ඇත. ඉතාම සංකීර්ණ පද්ධතියේ සිරස් අතට තනි කාච 30 ක් පමණ අන්තර්ගත වන අතර, එහා මෙහා කළ හැකි කොටස්ද එකකට වඩා ඇත. නමුත් බොහෝ ඒවායෙහි මුලික නිර්මාණ දක්නට ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන් මේවා ස්ථායි තනි කාච ගණනාවකින් යුක්තවන, හෝ කාචයේ අක්ෂය දිගේ චලනය විය හැකි අයුරින් හෝ නිර්මාණය කර ඇත. විශාලනයෙහි වෙනස් වීමට අනුරූපව තියුණු ප්‍රතිබිම්බයක් තිරය මත ලබා ගැනීම සඳහා  නාභිය තලයද චලනය වීමට සැලැස්වීම අවශ්‍ය වේ.

 

මෙම ප්‍රකාශ අනුපුරක විශාලන කාච පද්ධතියක් තුළ, සමාන නාභිදුරක් ඇති උත්තල කාච 2 ක් අන්තර්ගත වෙයි. එම කාච දෙකෙහි මධ්‍යයෙහි උත්තල කාචයේ නාභිදුරෙන් අඩක් වන අවතල කාචයක් ඇත. L3 කාචය ස්ථායි වන අතර L1 හා L2 කාච වලට අක්ෂය ඔස්සේ එහා මෙහා විය හැකිය. යාන්ත්‍රික උපක්‍රමයක් මඟින් මෙය එහා මෙහා කරනු ලබයි. L2 කාචයේ ඉදිරියේ සිට පසුපසට චලනය වන විට L1 කාචයද පරාවලයක ඉදිරියට හා පසුපසට චලනය වේ. මෙසේ කාච පද්ධතියේ සම්ප්‍රයුක්ත නාභි දුර වෙනස් කිරීමෙන් සම්ප්‍රයුක්ත කෝණික විශාලනය වෙනස් වේ. රූපයේ දක්වා ඇති අවස්ථා තුනේදීම කාචය සමාන්තර ආ‍ලෝක කදම්බයක් නිපදවයි. නාභිය තලයේ පිහිටීම වෙනස් නොකරයි.
 

විශාලන කාච නිර්මාණයේදී සැලකිලිමත් විය යුතු එක් වැදගත් කරුණක් නම් කාචය ක්‍රියාකරන පරාසය තුල සිදුවන ප්‍රකාශ දෝෂයයි. ස්ථායි කාච වලට සාපේක්ෂව විශාලන කාච වලද ප්‍රකාශ දෝෂ මගහැරවීම අසීරු කාර්යයකි. නුතන ප්‍රකාශ නිර්මාණ තාක්ෂණය මගින්, විචල්‍ය නාභිදුරවල් සහ ප්‍රකාශ දෝෂ නිවැරදි කිරීමේ ක්‍රම සහ සිදුරු ප්‍රවාහ සහිත විශාලන කාච නිපදවීමටද සමත් වී ඇත.

සිනමාකරණයේදි සහ වීඩියෝ භාවිතයේදි නාභිදුර වෙනස් වන විටද, ප්‍රතිබිම්බයද නාභිගත වීම වැදගත් වේ. 
## වැඩිදුර කියැවුම් 
කැමරාව-නාභියේ දුර
ප්‍රලේඛ ඡායාරූපකරණය

thumb|Manuel Rivera-Ortiz:දුම්කොළ අස්වැන්න නෙළීම, කියුබාව,2002
සාමාන්‍යයෙන් වාර්තාමය ඡායාරූප කරණය එක්තරා ආකාරයකට වෘත්තීය ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදයේ එක් ආකාරයකි. නමුත් ඇතැම් විට ආධුනිකයින් හෝ ශිෂ්‍යයින් හෝ පවා මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූප ලබාගන්නා තැනැත්තා උත්සාහ කරනුයේ කිසියම් වස්තුවක (බොහෝ විට මෙහිදී පුද්ගලයින්ගේ ඡායාරූප ලබාගැනේ). සත්‍ය ඉලක්ක ගත කරන ලද සහ අවංක ඡායාරූපයක් ඉදිරිපත් කිරීමටයි. සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූපයෙන් එය ලබාගත් තැනැත්තාගේ කිසියම් චින්තන පැතිකඩක් නිරූපණය කරයි.
    
මෙවැනි ඡායාරූප ප්‍රකාශයට පත් කිරීම අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනීම ප්‍රමුඛවෙයි. නමුත් ඇතැම් විට කලාගාර, ප්‍රදර්ශන හෝ වෙනත් පොදු අවස්ථාන්හිදි ඉදිරිපත් කිරීම සදහා පමණක් අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනෙන අවස්ථාද පවතී. ඇතැම් විටෙක කිසියම් සංවිධානයක් හෝ ආයතනයක් එහි ක්‍රියාවලීන්හි වාර්තාමය ඡායාරූප ලබාගැනීම සිදු කරන නමුත් එම ඡායාරූප එම ආයතන වල පෞද්ගලික ලේඛනාගාර වෙත පමණක් යොමු කෙරේ.
ස්වභාවධර්මය ඡායාරූපකරණය

ඇන්සල් ඇඩම්ස් (1942) විසින් ගන්නා ලද ටෙටන්ස් - ස්නේක් ගංඟා වේ ඡායාරූපයක් මෙහි දැක්වේ.පිරිමි මැලාඩ් තාරාවෙකු පියාසර කරන අතර තුර ලබාගත් මෙම ඡායාරූපය වැනි වනසත්ත්ව ඡායාරූප ලබාගැනීම ඉතා අපහසු කාර්යයක් වන අතර ඒ සදහා අධි බල දුරප්‍රකාශ කාච යොදා ගත යුතුය.

    
පරිසර ඡායාරූපකරණයට භූමි දර්ශන, වන සතුන්, ශාක සහ ස්වභාවික දර්ශන සහ සමීප දර්ශන ආදී බාහිර පරිසරයේ සිදු කෙරෙන ඡායාරූපකරණ ක්ෂේත්‍ර රැසක් අයත් වෙයි. ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදය සහ වාර්තාමය ඡායාරූපකරණය ආදී අනෙකුත් ඡායාරූපකරණ ක්ෂේත්‍ර මෙන් නොව පරිසර ඡායාරූපකරණයේදී ලබා ගන්නා ඡායාරූපවල සෞන්දර්යාත්මක අගය පිළිබඳව වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි.

මෙසේ ලබාගන්නා පරිසර ඡායාරූප විද්‍යාත්මක, සංචාරක සහ සංස්කෘතික සඟරාවල පළකෙරේ. එවැනි සඟරා අතරට National Geographic Magazine සහ Audubon Magazine යන සඟරා අයත්ය. තවද මේ සඟරා අතරට Outdoor Photographer සහ Nature’s Best Photography යන සඟරා අයත් වෙයි.
ලෝතල් ජනපද-ආගම හා මරණ මිහිදන් කිරීම

සුසාන භූමියක තිබූ ද්විත්ව මිහිදන් කිරීමක්

ලෝතල් ජනපදයේ මිනිසුන් මුද්‍රාමත අං සහිත දෙවියෙකු ලෙස අනුමාණ කළ අතාර් හෝ අර්කා යන නම්වලින් හැඳින් වූ ගිනි දෙවියෙකු වන්දනාමාන කළහ. තවද එය සතුන් හා වසු පැටියන් බිලි දීම සිදුකළ පුද්ගලික හා පොදු අල්තාරවල පැවතීම මගින් ඔප්පු වේ. පුරා විද්‍යාඥයන් විසින් රන් පෙන්ඩන , පිඟන් බඩු හා දම්මැටි භාජනවල අළු , ගව වර්ගයේ අවශේෂ , පබළු හා ඉපැරණි වේද ආගම හා සම්බන්ධ ගව මානය බිලි පූජා දීම සිදුකළ බව පෙන්වන අනෙකුත් සාක්ෂි සොයා ගත්හ. සතුන් වන්දනා කිරීමද සාක්ෂි සහිතව සොයාගත් නමුත් අනෙකු හරප්පානු ශිෂ්ටාචාරවල තිබූ මවු දේවතාව ඇදහීම මෙහි දක්නට නොතිබුණි. විශේෂඥයන් මෙය සලකන්නේ ආගමික සම්ප්‍රධායයන්වල විවිධත්වයක් පැවතුණු බවට සළකුණක් ලෙසය. එ‍සේ නමුත් සමහර විට හින්දු යුගයේ මව් දේවතාව සමග සමිබන්ධ මුහුදු දේවතාවක් වන්දනාමානයට ලක් වුණි. වර්තමානයේදී දේශීය ගම්මාන වාසී මුහුදු දේවතාවියක් වන්දනාමාන කළහ. වනුවතී ,සිකොටරිමාටා පෞරාණික වරාය සම්ප්‍රධාය හා ‍ඓතිහාසික අතීතයක් සමග සම්බන්ධයක් යෝජනා කරයි. නමුත් පුරාවිද්‍යාඥයන් සොයාගෙන ඇත්තේ කි පූ 2000 පමණ වෙද්දී මෙම ක්‍රමය අත්හැර ඇති බවයි. (එය නිර්ණය කර ඇත්තේ ආදාහන කාළවල වෙනස හා අවශේෂවල කාබන් දින නියම කරණයෙනි) එමගින් යෝජනා කර සිටින්නේ මෙය සිදුකර ඇත්තේ යම් යම් අවස්ථාවලදී බවයි. සොයා ගෙන ඇති අඩු සොහොන් කොත් සංඛ්‍යාවෙන් එය වඩාත් සැලකිල්ලට භාජනය වේ. 15000 ක පමණ දළ ජනගහණයකින් සොහොන් සොයාගෙන ඇත්තේ 17 දෙනෙකුගේ පමණි. ලෝතල් ජනපද වාසීන් මරණ ආදාහනය සිදු කිරීම සිදු කරන ලදී. ආදාහනයෙන් පසු සිදු කළ මිහිදන් කිරීම් හරප්පා , මෙහි හා ඩෑම් බුටි තිබී සොයාගෙන ඇත. පස්ගොඩවල්වල තිබී ඇසිරියානුවන්ගේ හා ඊජිප්තුවන්ගේ මමී ගත කරන ලද අවශේෂ ද සොයාගෙන ඇත.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Lothal#Religion_and_disposal_of_the_dead
භූ දර්ශන ඡායාරූපකරණය

භූ දර්ශන ඡායාරූප කලාව කැමරාවක් මඟින් නිර්මාණය කෙරේ. භූ දර්ශන ඡායාරූපකරණය මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ ස්වාභාවික ලෝකයේ සුන්දරත්වයයි. බොහෝමයක් භූ දර්ශන ඡායාරූපකරුවන් තමන්ගේ ඡායාරූපවල මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් පෙන්වන්නේ හැකි තරම් අඩුවෙනි. බොහෝ විට එය නොපෙන්වන තරම්ය. ඒවා හැර ඡායාරූපවලට විෂයන් වන්නේ භූ රූප, කාලගුණය හා හාත්පස විසිරුණු ආලෝකයයි. (Golden hour බලන්න)

දිය ඇලි හා කඳුකර දර්ශන විශේෂයෙන්  ඒ අතරින් ජනප්‍රිය වේ. ඒවා බහුලව උදාසීන, ඝනත්ව හෝ ධ්‍රැවීකරණ පෙරහන්වලට අදාළ වේ.

භූ දර්ශන බොහෝ විට නිර්මාණය කරනු ලබන්නේ පුළුල් කෝණ කාච (24mm හා 35mm විශේෂයෙන් ජනප්‍රිය වේ) හා ත්‍රිපාදයක් උපයෝගී කරගෙනය. විශාලම ක්ෂේත්‍ර ගැඹුර ලබා ගැනීම සඳහා කුඩා විවර (f/11 සිට f/22) යොදා ගනී. ඡායාරූපකරුවන් හැකිතාක් විස්තර ගබඩා කර ගැනීමට මධ්‍යම හෝ විශාල ආකෘති පද්ධති භාවිතා කරයි. කෙසේ නමුත් වර්තමානයෙහි ගන්නා ලද බොහෝමයක් භූ දර්ශන ඡායාරූපගත කර ඇත්තේ ඩිජිටල් SLR හා සංයුක්ත කැමරා වලිනි.

භූ දර්ශන ඡායාරූප කලාව පාරිසරික කළමණාකාරීත්වය උත්තේජනය කිරීමට වටිනා මෙවලමක් බවට පත්වී ඇත. අප්‍රකට ස්ථානවල සුන්දරත්වය ග්‍රහණය කර ගැනීමෙන් එම කැලෑබද ස්ථාන පොදු මහජනයාගේ ඇස කරා ගෙන ඒමට හැකි වේ. බොහොමයක් සැලකිල්ලට බඳුන්වන භු දර්ශන ඡායාරූපකරුවන් පාරිසරික සංරක්ෂණ සංවිධානවලට ඡායාරූප ලබා දෙයි. සමහරක් සංවිධාන ඉදිරියට වූ සංරක්ෂණ වැඩ සටහන් සඳහා වෘත්තීය හා ආධුනික ඡායාරූපකරුවන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් යොදා ගනී. Earthjustice.org යනු වනාන්තර ප්‍රදේශ සංරක්ෂණ කිරීමේ එවන් සංවිධානයකි. එයට ඔවුන් ඉටු කරන ලද දේ නිරූපණය කරන භූ දර්ශන ඡායාරූප ඇතුළත් ස්ක්‍රීන් සේවර් පිටුවකින් යුක්ත වේ. ග්‍රීනපීස් විසින් ඉතාමත් දැකුම්කළු ස්වාභාවික ඡායාරූපවලින් යුත් ජනප්‍රිය වාර්ෂික කැලැන්ඩරයක් නිකුත් කරයි.
 
## සටහන්
ලෝවා මහාපාය-අහස සූරන මැදුරු

මහල් නවයකින් යුත් ලෝවා මහාපාය (ක්‍රි.පූ තුන්වැනි සියවස) එකල අති දර්ශනීය ගොඩනැගිල්ලක්ව තිබෙන්නට ඇත. එහි දැවවලින් කළ රාමු, ගල් කුළුණු අධාරක මත පිහිටුවා තිබුණේය. සුදු පැහැයෙන් පිරියම් කරන ලද්දේය. තඹවලින් කරන ලද දීප්තිමත් උළු සහිත වහල මුදුණේ කොත් කැරැල්ලක් විය.  

## 'චුම්බකම්' 
යනුවෙන් හඳුන්වන ලද අකුණු සන්නායකයක්ද සවිකර තිබුණේය. මෙම සන්නායකය තනා තිබු‍ණේ ඇම්බර්වලින් සහ තෝරමල්ලිවලිනි. පරාල නිමවා තිබුණේ තල් ගසක ක‍‍‍දෙනි. එහි උස අඩි 162  (මී. 49) ක් වු අතර ගෙබිම වර්ග අඩි 179316 නොහොත් වර්ග මිටර් 16659 ක වපසරියකින් යුක්ත විය. 9000 ක් භික්ෂූන් වහන්සේලාට හිඳ ගැනීමේ ඉඩකඩ තිබුණි. මෙම අති විශාල ගෙබිම් පරාසය වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේ සැලසුම්කරුවන් පවා විෂ්මයට පත් කරනු ඇතැයි රෝලන්ඩ් සිල්වා 1981 දී ප්‍රකාශ කළේය.   

## උළු සෙවිලි වහල 
මෙම ගොඩනැගිල්ලේ විශේෂතම අංගය වූයේ බාල්ක සහ පරාල මත පිහිටුවා තිබුණු උළු සෙවිලි වහලයි. රතු, සුදු, කහ, කොළ, නිල්, පැහැගත් උළු සෙවිලි කරන ලද වහලවල් ක්‍රි.පූ. 3 වෙනි ශත වර්ෂයේදි ද තිබුණේය. එසේම ලෝකඩවලින් නිමැවූ උළු ද එහි තිබුණේය. 

## ආරෝග්‍යශාලා 
මිහින්තලේ සහ පොළොන්නරුවේ තිබුණු භික්ෂු ආරෝග්‍යශාලාවලින්, ආරෝග්‍යශාලා ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ගැන කිසියම් අදහසක් ඇති කර ගත හැකිය. මෙම රෝහල්වල සැළසුම් කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේදී දැක බලා ගත හැක. මේවායේ පිටත සහ ඇතුළත ශාලාවල් තිබුණි. ආයත චතුරස්‍රාකාර වූ ඇතුල් ශාලාවේ නාන කාමර, වැසිකිලි හා කුටි පේළි තිබුණු අතර එක් පැත්තකින් පමණක් පිටවීමේ දොරටු තිබුණි. එක් කුටියක් ඖෂධීය නාන කාමරයකි. ආලාහන පිරිවෙනෙහි කුටි වෙනුවට තිබුණේ දිගැති සයනාගාරයන්ය. පිටත ශාලාව දාන ශාලාවකින්ද, උණු ජලය ස්නානය සඳහා කුටියකින්ද, ගබඩා කාමරවලින් සහ බෙහෙත් ශාලාවකින්ද යුක්ත විය. රෝහල වටා ආරක්ෂක පවුරක් තිබුණි. ජනෙල්වලට අමතරව විවෘත අංගන දෙකක් තිබූ ගොඩනැගිලි තුළට මනා වාතාශ්‍රයක් ලැබෙනු පිණිසයි. 

## නිවාස 
**වරිච්චි බිත්ති සහිත ක්‍රි.පූ. 450 දී පමණ තැනුණු නිවසක** නටබුන් කිරිඳි ඔය ආසන්න ප්‍රදේශයකදී සොයාගෙන තිබේ. තවත් එකක් වීරවිල අඳල්ලේ දී සොයා ගෙන ඇත. ක්‍රි.ව.50 සිට 400 දක්වා කාලය තුළ තනන ලද නිවෙස් පිළිබඳ සාක්ෂි වලගම්පත්තුවෙන් සොයා ගෙන තිබේ. කුස්සියේ පාවිච්චි කරන ලද උපකරණ තවමත් තිබේ. මධ්‍යතන යුගයේ ධනවත් අයගේ නිවෙස් විශාල වූ අතර ගලෙන් සහ හුණු බදාම යොදා තනා, වහලට උළු සෙවිලි කර බිත්තිවලට සුදු පැහැ ආලේප කර තිබුණි. දොර ජනෙල් යෙදූ කාමර සහ අමුත්තන් සඳහා වෙන් වූ කාමර ද, ජනෙල්වලට උඩින් වා කවුළු ද, දොරවල්වලට අගුළු, අසව් සරනේරු, ආදිය ද තිබුණි. නිවෙස්වලට සඳලු තල හා මිදුල් එක් කර තිබුණි. වී කෙටීම සඳහා වෙනම කාමර ද ගබඩා කාමරය නොහොත් අටුවක් ද කරත්තය තැබීම පිණිස මඩු ද තිබුණි. වැසිකිලිද මෙහිදී සඳහන් කළ යුතු අතර සෑම නිවෙසකටම කුඩා මුළු තැන්ගෙයක් ද විය.
නන්ද රාජවංශය

මෙම රාජවංශයෙන් නිර්මාණය කරන ලද්දේ ඊට පෙර පැවති ශිෂුනාග රාජවංශයට අයත් රජෙකු වු මහානන්දින් රජුගේ අනියම් පුත්‍රයෙකු විසිනි. ඔහු මහා පද්ම නන්ද වු නම් වු අතර මෙම රාජ වංශයේ වසර 100 ක පාලන කාලයෙන් වැඩි කොටසක් ඔහු විසින් පාලනය කරන ලදී. ඔහු මිය යන විට වයස අවුරුදු 88 ක් විය. නන්ද රාජ වංශයේ අවසානයත් සමග මෞර්ය රාජවංශය ආරම්භ විය. 

මෞර්ය රාජවංශය

 thumb|

මෙහි දැක්වෙන්නේ මෞර්ය රාජවංශය එහි උච්චතම අවධියේ පැතිරි තිබු ආකාරයයි. 

ක්‍රි.පු. 321 දී පිටුවහල් කරන ලද හමුදා ජනරල් වරයෙකු වු චන්ද්‍රගුප්ත මෞර්ය විසින් මෞර්ය රාජ වංශය ආරම්භ කරන ලද අතර ඔහු විසින් එවකට පාලකයාව සිටි නන්ද රාජ වංශික දාන නන්ද රජු සිහසුනෙන් පහ කොට මෞර්ය අධිරාජ්‍ය ආරම්භ කළේය. මෙම කාලය තුළදී ඉන්දියා උප මහද්වීපයෙන් වැඩි කොටසක් පළමුවරට තනි රාජ්‍යයක පාලනයට නතුවිය. මේ අතර පර්සියානු සහ ග්‍රීක බලපෑම් හේතුවෙන් උතුරු ඉන්දියාව අස්ථාවරවීම තම වාසියට හරවා ගත් චන්ද්‍ර ගුප්ත තම පාලන සමය තුළ දී මෞර්ය අධිරාජ‍්‍යයේ දේශ සීමාවන් පර්සියාව සහ මධ්‍යම ආසියාව දක්වා ව්‍යාප්ත කිරීමට සමත්විය. මේ ඔස්සේ ඔහු ඉන්දියානු උප මහද්වීපයෙන් වැඩි කොටසක් ද ගන්ධාරා ප්‍රදේශය ද තම පාලනයට නතු කර ගැනීමට සමත්විය. චන්ද්‍ර ගුප්තට පසුව ඔහුගේ පුත් බින්දුසාර සිහසුනට පත්වු අතර ඔහු තම රාජධානිය වර්ථමාන ඉන්දියාවේ බහුතර ප්‍රදේශයක් ආවරණය වන සේ පැතිරවීමට සමත් වු අතර ඔහුට තම රාජධානියට ඇදාගත නොහැකි වූයේ වර්තමාන ඉන්දියාවේ වඩාත්ම දකුණින් සහ නැගෙනහිරින් පිහිටි ප්‍රදේශ පමණි. 

 

මෙහි දැක්වෙන්නේ එහි උපරිම තත්ත්වයේදී නන්දා අධිරාජ්‍යයේ පැතිරීමයි. 

## මූලාශ්‍ර 
http://en.wikipedia.org/wiki/Magadha#Nanda_dynasty

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
වර්ණ උෂ්ණත්වය

thumb|CIE 1931 x,y වර්ණවත්භාවී අවකාශය මෙහි දැක්වෙන අතර විවිධ උෂ්ණත්වයන් යටතේ පවතින (ප්ලෑන්කියන් පිහිටුම්) කෘෂ්ණ වස්තු ආලෝක ප්‍රභවවල වර්ණවත් භාවීතාවයන් සහ නියත සහසම්බන්ධිත වර්ණ උෂ්ණත්ව රේඛා ද මෙහි දැක්වේ.
වර්ණ උෂ්ණත්වය යනු දෘශ්‍ය ආලෝකයේ ගුණාංගයක් වන අතර ඡායාරූපකරණය, වීඩියෝ ශිල්පය , ප්‍රකාශන පළ කිරීම සහ තවත් ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් සඳහා මෙම ගුණාංගයෙහි වැදගත් භාවිත පවතී. ආලෝක ප්‍රභවයක වර්ණ උෂ්ණත්වය නිර්ණය කෙරෙනුයේ එය සෛද්ධාන්තික තාපනය කරන ලද කෘෂ්ණ වස්තු විකිරකයක වර්ණවත් භාවීතාවය සමඟ සන්සන්දනය කිරීමෙනි. ආලෝක ප්‍රභවයෙන් නිකුත් වන ආලෝකයට සමාන ආලෝකයක් කෘෂ්ණ වස්තු විකිරකය මඟින් නිකුත් වනවිට එහි උෂ්ණත්වය ( සාමාන්‍යයෙන් මෙය කෙල්වින්වලින් (K) මනිනු ලැබේ. ) අදාළ ප්‍රභවයේ වර්ණ උෂ්ණත්වය ලෙස සැලකේ. කෘෂ්ණ වස්තු ප්‍රභවයක් නම් එය සෘජුව ප්ලාන්ක් නියතය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

## සටහන්
වර්ණ සංතුලනය

ඡායාරූපකරණයේ දී සහ ඡායාරූප සැකසුමේ දී ඡායාරූපයක අඩංගු වන රතු, කොළ සහ නිල් යන ප්‍රාථමික වර්ණයන්ගේ සාපේක්ෂ ප්‍රමාණයන්, ස්වභාවික වර්ණ නිවැරදිව ප්‍රති නිර්මාණය වන ආකාරයට සකස් කිරීම වර්ණ සමබරතාව නම් වේ. වර්ණ සමබරතාව වෙනස් කළ විට ඡායාරූපයක සම්පූර්ණ වර්ණ මිශ්‍රණය වෙනස් වන අතර සාධාරණීකෘත වර්ණ නිවැරදි කිරීම් සඳහා මෙය භාවිතා වේ.

 
බොහෝ විද්‍යුත් කැමරා භාවිතයේ දී ඡායාරූපකරණය සිදු කෙරෙන ආලෝක ස්වභාවය තෝරා ගැනීමේ හැකියාවක් ඇත. සමහරක් කැමරාවල අඩංගු වන තවත් අමතර හැකියාවක් වනුයේ අළු පැහැ කාඩ් පතක් වැනි උදාසීන වස්තුවක් වෙත කැමරාව යොමු කර බොත්තමක් එබීම මඟින් අභිමත වර්ණ සමබරතා සැකසුමක් ලබා ගැනීමේ හැකියාවයි. තවද පොදුවේ කැමරාවල හමුවන අමතර හැකියාවක් වනුයේ ස්වයංක්‍රීය සුදු වර්ණ සමබරතා සැකසුමයි. එය Retinex, කෘතීම ස්නායු පද්ධතියක් හෝ බේසියන් ක්‍රමවේදය මත පදනම්වී තිබිය හැකිය.

 

## සටහන්
මහනුවර නායක්කාරවරු

**මහනුවර නායක්වරු** යනු 1707 සිට 1815 දක්වා මහනුවර අගනුවර කරගෙන උඩරට රාජධානිය පාලනය කළ රාජ වංශයක් වෙයි. එසේම එම රාජ පරම්පරාව ලංකාව පාලනය කළ අවසාන රාජ පරම්පරාවද වූහ. කපු බලිජා ගෝත්‍රයේ තෙළිඟු සම්භවයක් ඇති විජය නගර මදුරෙයි නායකවරුන්ගේ රාජකීය පවුල්වලින් පැවතෙන්නෝය. මෙම රජ පරපුරේ 4 දෙනෙක් සිටියහ. අන්තිම රජතුමා බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ඉන්දියාවේ වෙල්ලෝර් බලකොටුවට පිටුවහල් කරන ලදී. ඔවුන් කන්ද උඩරට රජවරු ලෙස බලයට පැමිණියේ විවාහ සබඳතා නිසා එවකට පැවති මරුමක්කදයම් නීතිය අනුවයි. මොවුහු හින්දු භක්තිකයන් වූ අතර පසුව බුද්ධාගම වැළඳ ගත්හ. එමෙන්ම බුද්ධාගමේ පුණර්ජීවනය සඳහා කටයුතු කිරීමේ වගකීම දැරුහ.

## සම්භවය
මහනුවර නායක්කර් රජ පෙළපතට කලින්  වූ මහනුවර රජ පරම්පරාව සෑම විටම වාගේ මදුරෙයි නායක් හෝ තන්ජෝර් නායක් වැනි රජ පවුල්වලින් බිරියන් සරණ පාවා ගත්හ. දකුණු ඉන්දියාවේ නායක්වරු ආරම්භ වන්නේ විජය නගර පෙළපතෙහි ආණ්ඩුකාරවරු වශයෙනි. ඒ 14 වෙනි සහ 15 වෙනි ශත වර්ෂ වලදීය. ඔවුහු තමිල්නාඩුවේ කොටසක්ද පාලනය කළහ. 16 වෙනි සියවසේ විජය නගර ආධිපත්‍යය බිඳ වැටුණු පසු මෙම ආණ්ඩුකාරවරු තම තමන් පාලනය කළ ප්‍රදේශවල ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කළහ. ඉන් පසු ඔවුන්ගේ රාජ්‍යයන් ගින්ගි, තන්ජෝර්, මදුරෙයි සහ චන්ද්‍රගිරි ප්‍රදේශවල පිහිටුවා ගත්හ. ඔවුහු තෙළිඟු සම්භවයක් ඇත්තෝ වූහ. තමිල්නාඩුවේ බටහිර පෙදෙස් වැඩි තෙළිඟු ජනගහනයක් සිටීමේ එක් හේතුවක්ද  එයයි.

මහනුවර රජ පෙළපතේ අන්තිම රජු උරුමක්කාරයෙකු නොමැතිව මිය ගිය අවස්ථාවේ ඔහුගේ බිසවගේ සහෝදරයා සිහසුනට තෝරා ගත්තේ "මරුමක්කදයන්" නීතිය අනුව යමිණි. ඉන් පසු රජකමට පත් වූ සියලු රජවරු මදුරෙයි පරම්පරාවට අයත් අය වූහ.

යාපනයේ කරෙයියර් හමුදා ප්‍රධානීන් 1620 වසරේ තන්ජෝර් නායක්වරුන්ගෙන්, පෘතුග්‍රීසීන් පලවා හැරීම සඳහා උදව් ඉල්ලා සිටීම නිසා දකුණු ඉන්දීය නායක්වරු සමග හමුදාමය සම්බන්ධතාද තිබුණු බව පැහැදිලි වේ. 

මදුරෙයි නායක්වරුන්ගේ මෙම ශාඛාවන්හි ප්‍රධානියා බංගරු තිරුමලෙයි නැමති යයි වාර්තා වේ. ඔහුගේ පුතා දරුකමට හදා ගන්නා ලද්දේ අන්නිම නායක් රජ බිසව වූ මීනක්ෂි විසිනි. බංගරුතිරුමලෙයි කෙළින්ම තිරුමලෙයි නායක්ගේ බාල සොහොයුරාගෙන් පැවත එන අයෙකි. එමෙන්ම ඔහු තිරුනෙල්වෙලි සහ මදුරෙයි පළාත්වල හමුදා පාලකයාද විය.

## පූර්වප්‍රාප්තික රාජවංශය
මහනුවර රජ පරපුරේ අන්තිම නුවර සිංහල රජු වූයේ 1707 සිට 1739 දක්වා උඩරට පාලනය කළ ශ්‍රී වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජුය. 1707 දී මෙම රජු සිහසුනට පත් වූ අතර ඔහු උගත් මෙන්ම ශ්‍රද්ධාවන්ත අයෙකු ලෙස සළකනු ලැබුවේය. 1708 දී ඔහු මදු‍රෙයි නගරයේ රාජකීය පවුලේ කුමාරිකාවක් වූ පිට්ටි නායක්කර්ගේ දුව සරණ පාවා ගත්තේය. නැවතත් 1710 දී තවත් කුමරියක් මදුරෙයි නගරයෙන්ම විවාහ කර ගත්තේය. මෙම දෙදෙනාගෙන්ම රජුට දරුවෙකු ලැබුණේ නැත. ඔහුට මාතලේ උසස් පවුලක තවත් බිරිඳක් ද සිටියාය. ඇය ඔහුට දාව දරුවෙකු වැදුවාය. රජුට උසස් කුලයක තවත් අනියම් බිරිඳක් වූවාය. ඇයද පුතෙකු බිහි කළාය. ඔහුගේ නම උනම්බුවේ විය. ඔහු ජීවත්ව හුන් නමුත් ඔහුට රජකමට පත්වීමට බාධාවක් වූයේ මවට රාජකීයත්වයක් උරුම නොවීමයි.

එම නිසා රජු ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස තම පළමු බිසවගේ සහෝදරයා නම් කළේය. එම සහෝදරයා, ඔහුගේ සහෝදරිය රජු විසින් විවාහ කර ගන්නා ලද දිනයේ පටන් රජ මාළිගයෙහිම විසූ කෙනෙකි. ශ්‍රී ලංකාවේ පැවතුණු අනුප්‍රාප්තික නීතිය අනුව සිහසුන සෑම විටම අයිති වූයේ පියාගෙන් (අගබිසවගේ) පුතාට නැතහොත් සහෝදරයාගෙන් සහෝදරයාට ආදී වශයෙනි.
ඡායාරූපී පෙරහන

ඡායාරූපකරණයේ දී පෙරහනක් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කැමරාවේ ප්‍රකාශ පෙත හරහා යෙදිය හැකි ප්‍රකාශ පෙරහනකින් යුත් කැමරා උපාංගයකි. රඳවනයකට සම්බන්ධ කර ඇති මෙවන් පෙරහනක් සමචතුරස්‍රාකාර හෝ සෘජුකෝණාස්‍ර ව්‍යුහයක් විය හැකිය. පොදුවේ මේවා ප්ලාස්ටික් හෝ ලෝහ වලයක් (මෙය කාචය හා සම්බන්ධ කළ හැක.) හා සම්බන්ධ කර ඇති වීදුරු හෝ ප්ලාස්ටික් තැටියක ස්වභාවය ගනී. 

පෙරහන් මඟින් ඡායාරූපකරුවාට, ඡායාරූප නිර්මාණය සම්බන්ධයෙන් අමතර පාලන හැකියාවක් ලබා දෙයි. ඇතැම් විටෙක ඒවා ඡායාරූපයකට ඉතා සියුම් වෙනස් කම් සිදු කිරීමට භාවිතා වන අතර ඇතැම් අවස්ථාවලදී ලබා ගන්නා ඡායාරූප පෙරහනක් යොදා නොගෙන ලබා ගත නොහැකි වන තරමට පෙරහන මඟින් ඡායාරූපය වෙත එල්ල කරන බලපෑම ප්‍රබල විය හැකිය. 

පෙරහන් භාවිතය නිසා ඇති වන සෘණාත්මක ප්‍රතිඵලයන් නොසළකා හැරිය හැකි තරම්ය. එවන් ප්‍රතිඵලයයන් අතරට සීරුනු හෝ අපිරිසිදු පෙරහන් භාවිතා කළ විට ඡායාරූපයේ පැහැදිලි බවට හානි සිදු වීම සහ පෙරහන හරහා ප්‍රචාරණය වන ආලෝක ප්‍රමාණය අඩු වීම නිසා අනාවරණය ඉහළ නැංවීමට සිදු වීම යන ඒවා අයත් වේ. මේ ගැටලු අතරින් පළමු වැන්න ප්‍රවේශමෙන් පෙරහන් භාවිතය සහ ඒවා නිසි අයුරින් රැක බලා ගැනීම මඟින් වළකාගත හැකි වේ. දෙවැනි ගැටලුව බොහෝ විට භාවිතා කරන ක්‍රමවේදය හේතුවෙන් හට ගන්නක් වන අතර නිසි ලෙස සැලසුම්කරණය සිදු කළහොත් ගැටලුවක් බවට පත් නොවේ. කෙසේ නමුත් ඉහත දෙවන කරුණ හේතුවෙන් ඇතැම් තත්ත්ව යටතේ පෙරහන් භාවිතය ප්‍රයෝගික නොවේ. 

බොහෝ පෙරහන් ඒවායේ රැටන් (Wratten) අංකය මඟින් හඳුනාගැනේ.

thumb|පාරජම්බුල, ධ්‍රැවන සහ ප්‍රතිදීප්තක වර්ගයට අයත් 62 mm කාච පෙරහන් මෙහි දැක්වේ.

## ඡායාරූපකරණය අමුද්‍රව්‍ය සහ නිපදවීම
ඡායාරූප පෙරහන සෑදීම සඳහා බොහෝ විට වීදුරු භාවිත වේ.ඒ හැර ඇස් කණ්නාඩි සෑදීමට ගන්නා රෙසින් ප්ලාස්ටික්, පොලිඑස්ටර සහ පොලිකාබනේට් ද ඇතැම් විට ඇසිටේට් ද ඊට භාවිතා කෙරේ. අතීතයේ දී මෙම පෙරහන සෑදීම සඳහා ජෙලටින් හෝ ජෙල් භාවිතා කරන ලදි. 

ඇතැම් විට පෙරහනයේ වර්ණය එය සෑදු අමුද්‍රව්‍ය සමග මිශ්‍රකොට ඇති අතර, තවත් විටෙක එය පිරිසිදු වීදුරු හෝ ප්ලාස්ටික් අතර තුනී පටලයක් ලෙස අන්තර්ගත කර ඇත.. 

විවිධ වර්ග වල පෙරහන් වීදුරු දෙක අතර විවිධ සංයෝග භාවිතා කරයි. උදාහරණයක් ලෙස ධ්‍රැවීකරණ පෙරහන විශේෂ පටල භාවිතා කරයි. 

පෙරහන් වල භාවිතා වන මුදු බොහෝ විට ඇළුමිනියම් වලින් ‍සාදා ඇත. ඉතා වටිනා කාච වලනම් මේවා තඹ වලින් සාදා ඇත. ඇළුමිනියම් පෙරහන් මුදු, අඩු බරින් යුක්ත වුවද ඒවා ඉස්කුරුප්පු වලින් ඉවත් කිරීමට පෙරහන අඩුවක් අවශ්‍ය වේ. 

පරාවර්තනය අඩු කිරීමට සහ පෙරහනය තුළට වැඩි ආලෝකයක් ඇතුළු වීම සඳහා උසස් තත්ත්වයේ පෙරහන වල ප්‍රකාශ ආලේපන කිහිපයක්ම ගල්වා ඇත. මෙසේ ආලේප කර නැති පෙරහනවලින් 9% ප්‍රතිශතයකින් ආලෝකයේ ගමන වළක්වාලන අතර ප්‍රකාශ ආලේපන කිහිපයක් ගල්වා ඇති පෙරහන මගින් 99.7% ක ප්‍රතිශතයකින්,ආලෝකය ඇතුලු වීමට සලස්වයි. ප්‍රකාශ ආලේපන නිපදවන්නන් මෙම පෙරහන විවිධ නම් වලින් අලෙවි කරයි. 
* Hoya: HMC (Hoya Multi Coating) 
* B+W: MRC (Multi Resistant Coating) 

පරාවර්තනය හේතුවෙන් ඡායාරූපලව පිළිස්සුම් ඇතිවන අතර ආලෝකය අඩුවේ. මෙම සංසිද්ධිය ඉවත් කිරීමට බහු ආ‍ලේපන පෙරහන යොදා ගැනීම වැදගත් වේ. මීට වෙනත් විසඳුමක් ලෙස අධෝරක්ත හෝ පාරජම්බුල ඡායාරූපකරණය යොදාගත හැකිය

ප්‍රවර්ගය:ඡායාරූපී උපකරණ
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රකාශ පෙරහන්
ඉන්දියාවේ මධ්‍යම රාජධානි-පරිපාලනය

සිටගෙන සිටින දෙවු දුවකත් සමග වු මෞර්යය රාජපාශාණ. වයඹ දිග පකිස්තානය. කි පූ 3 වන සියවස. බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය

ප්‍රධාන අගනුවර පාඨලි පුත්‍රහි පැවතෙමින් අධිරාජ්‍ය පළාත් 4 කට බෙදා තිබුණි. අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ රාජ්‍ය ආඥා වලට අනුව පළාත් අගනුවර 4 හි නම් වුයේ කොසලි (නැගෙනහිර පිහිටි), උජ්ජයිනි (බටහිර පිහිටි) ස්වර්ණගිරි (දකුණේ පිහිටි) හා තක්ෂිලා (උතුරෙහි පිහිටි). පළාත් පරිපාලනයේ ප්‍රධානියා කුමාර (රාජකීය කුමාරයා) වු අතර ඔහු විසින් රජුගේ නියෝජිතයෙකු ලෙස අදාළ පළාත පාලනය කරන ලදී. කුමාරට මහාමාත්‍යයාගෙන් හා ඇමති මඩුල්ලෙන් සහයෝගය ලැබුණි. මෙම සංවිධානාත්මක ව්‍යුහය අධිරාජ්‍ය මට්ටමේ දී අධිරාජ්‍යයා හා ඔහුගේ මන්ත්‍රි ප්‍රර්ශදය සමග අනුරූප වේ. 

ඉතිහාසඥයන් ප්‍රකාශ කරන්නේ අර්ථ ශාස්ත්‍රහි කෟටිල්‍ය මගින් විස්තර කරන විස්තෘත නිළබල ක්‍රමය සමග අධිරාජ්‍යය සංවිධානය සමාන වන බවයි. එය නාගරික සනිපාරක්ෂාවේ සිට අන්තර් ජාතික වෙළදාම දක්වා සියළු දේ පාලනය කල සිවිල් සේවාවක් විය. ව්‍යාප්ත වීම හා ආරක්ෂා වීම එම කාලයේ තිබු විශාලම හමුදාව එම හමුදාව නිසා ඉටුකර ගත හැකි කටයුත්තක් විය. මෙගස්තීනිස්ට අනුව හමුදාවට 600 000 ක පාබල බටයින්, 30 000 ක අශ්වාරෝහ සේනාවක් හා 9000 ක යුධ අලියන් ඇතුළත් විය. දැවැන්ත චරපුරුෂ පද්ධතියක් අභ්‍යන්තර හා බාහිර ආරක්ෂක කටයුතු සදහා බුද්ධි තොරතුරු රැස්කරන ලදී. යුධ වැදීම හා අධිරාජ්‍ය ව්‍යාප්ත කිරීම නැවැත්වීමෙන් පසුවද අශෝක අධිරාජ්‍යයා විසින් අධිරාජ්‍ය ආරක්ෂා කර ගැනීමට හා බටහිර හා දකුණු ආසියාව පුරා ස්ථායිතාව හා සාමය පැතිරීම සදහා මෙම සුවිසල් හමුදාව දිගින් දිගටම සිදු කරන ලදී. 

## මූලාශ්‍ර 
http://en.wikipedia.org/wiki/Maurya_Empire#Administration
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
සුපිරි බලවතුන්

thumb|ශීතල යුද සමයේ අග්‍ර බලධාරීන් වූයේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය USA) සහ සෝවියට් රුසියානු සමාජවාදී සමූහාණ්ඩුව (USSR) යන රාජ්‍යයන්ය. මෙහි රොනල්ඩ් රේගන් හා මිහයිල් ගෝර්බචොෆ්  1985 හමුව මෙහි දැක්වේ.

සුපිරි බලය ඇති රටකට ජාත්‍යන්තර ක්‍රමවේදයන්ට බලපෑම කිරීමේ ශක්තිය ඇති අතර කිසියම් සිදුවීමක දී ලෝක ව්‍යාප්ත ලෙස අභිමතය හැසිරවීමට හැකියාව ඇත. මහ බලවතෙකුට වඩා එක් පියවරක් හෝ ඉදිරියෙන් සුපිරි බලධාරීන් සිටී යන්නයි. සම්ප්‍රදායික වශයෙන් සැලකෙන්නේ නාවික පශ්චාත් උපාධි පාසැලේ ජාතික ආරක්ෂක කටයුතු පිළිබඳ මහාචාර්ය ඇලිස් ලීමන් මිලර් ගේ විග්‍රහයට අනුව සුපිරි බලය යනු යම් රටකට හැකියාව ඇත්නම් ලෝකයේ ඕනම ස්ථානයකට තම බල අධිකාරය මඟින් බලපෑම් කරන්නට හෝ ඒ සමඟම එකම කාලයක දී එක කලාපයකට වැඩි ප්‍රමාණයකට එවැනි බලපෑම් කරන්නට හා ඒ මඟින් වැරදි ආකාරයට හෝ ලෝකයටම නායකත්වයක් පෙන්වන්නට එවැනි රාජ්‍ය සුපිරි බලයයි. 1944 දී මෙම සුපිරි රාජ්‍යයන් හැටියට හැඳින්වූ‍යේ එක්සත් රාජ්‍යයන්, සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව හා බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයයි. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය තම දේශසීමා අත්හරිමින් යටති විජිතවලට නිදහස දීමෙන් පසු සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවත් එක්සත් රාජ්‍යන් පමණක් සුපිරි රාජ්‍ය ලෙස සැලකෙමින් ශීතල යුද්ධයක දෙරට නිරතව සිටී.
ශීතල යුද්ධයෙන් පසු අති මහත් පිළිගැනීම වූයේ එක්සත් රාජ්‍යයන් පමණක් සුපිරි රාජ්‍යයක් වීමේ සුදුසුකම් නිර්නායකයන් සතුවන බවයි. එහෙත් ලෝකයටම බලවතා යන්න ඉන් නොසැලකුනි. චීනය, යුරෝපා සමූහාණ්ඩුව හා රුසියාව 21වන සියවසේ දී සුපිරි රාජ්‍යයන් වීමේ හැකියාව දරයි. අනිත් අය අනුමාන කරන්නේ ශීතල යුද්ධයෙන් පසු වර්තමානයේ පවතින අර්බුධවලින් යුතු ලෝක වෙළදාම් තත්වය හා ස්වයං පෝෂිත ජාතීන් අතර ඇති සංකල්ප අනුව සුපිරි ‍රාජ්‍ය සංකල්පය අතීතයට බලපෑ එකක් ලෙසත් අද ලෝකය බහු ධ්‍රැව කලාප ලෙසත් ව්‍යාප්තව ඇත යන්නයි. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Superpower