ඇපලෝ 13

**ඇපලෝ 13** (අප්‍රේල් 11-17, 1970) යනු අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයහි ඇපලෝ වැඩසටහනේ මිනිසුන් සහිත හත්වන ඇපලෝ මෙහෙයුම වන අතර සඳ මතට ගොඩ බැස්සවීමට සිටි තුන්වැන්නයි. යානය 1970 අප්‍රේල් 11 වන දින කෙනඩි අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙන් දියත් කරන ලද නමුත්, මෙහෙයුම ආරම්භයෙන් දින දෙකකට පසු එහි විදුලි සහ ජීව ආධාරක පද්ධතිය අක්‍රිය කරමින්, සේවා මොඩියුලයේ (SM) ඔක්සිජන් ටැංකියක් පුපුරා යාමෙන් පසු සදට ගොඩබෑම අත්හරින ලදී. ඒ වෙනුවට චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ (LM) උපස්ථ පද්ධතිවල සහාය ඇතිව චක්‍ර චන්ද්‍ර පථයක සඳ වටා ගොස් අප්‍රේල් 17 වන දින ගගනගාමීන් ආරක්ෂිතව පෘථිවියට ආපසු පැමිණියේය. **ජිම් ලවෙල්** මෙහෙයුමට අණ දුන් අතර, **ජැක් ස්වැගර්ට්** විධාන මොඩියුල නියමුවා (CM) සහ **ෆ්‍රෙඩ් හෙයිස්** චන්ද්‍ර මොඩියුල (LM) නියමුවා විය. කෙන් මැටිංලි රුබෙල්ලා රෝගයට නිරාවරණය වීමෙන් පසුව. ඔහු වෙනුවට ස්විගර්ට් කණ්ඩායමට එකතු කරන ලදී.

ඔක්සිජන් ටැංකියක සාමාන්‍ය කැළඹීමක් එහි ඇතුළත හානි වූ වයර් අවුළුවා, පිපිරීමක් ඇති කරමින් සේවා මොඩියුලයේ ඔක්සිජන් ටැංකි දෙකේම අන්තර්ගතය අභ්‍යවකාශයට මුදා හරින ලදී. ඔක්සිජන් නොමැතිව, හුස්ම ගැනීමට සහ විදුලි බලය ජනනය කිරීමට අවශ්‍ය, සේවා මොඩියුලයේ ප්‍රචාලන සහ ජීවිත ආධාරක පද්ධති ක්‍රියා කළ නොහැකි විය. නැවත ඇතුල්වීම සඳහා එහි ඉතිරි සම්පත් සංරක්ෂණය කිරීම සඳහා විධාන මොඩියුලයේ පද්ධති වසා දැමීමට සිදු වූ අතර, ජීවිතාරක්ෂක බෝට්ටුවක් ලෙස චන්ද්‍ර මොඩියුලයට මාරු කිරීමට කණ්ඩායමට බල කෙරුනි. චන්ද්‍ර ගොඩබෑම අවලංගු වීමත් සමඟ, කණ්ඩායම පණපිටින් ගෙදර ගෙන ඒමට මෙහෙයුම් පාලකයෝ කටයුතු කළහ.

LM නිර්මාණය කර ඇත්තේ දින දෙකක් සඳහා චන්ද්‍ර පෘෂ්ඨයේ මිනිසුන් දෙදෙනෙකුට සහය දැක්වීමට වුවද, හූස්ටන්හි මෙහෙයුම් පාලක මැදිරිය නව ක්‍රියා පටිපාටි වැඩිදියුණු කරන ලද අතර එමඟින් මිනිසුන් තිදෙනෙකුට දින හතරක් සඳහා සහාය විය හැකිය. සීමිත බලය, සිසිල් සහ තෙත් කුටියක් සහ පානීය ජල හිඟයක් හේතුවෙන් කාර්ය මණ්ඩලය දැඩි දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දුන්හ. LM හි වැඩ කිරීමට කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ස්ක්‍රබර් පද්ධතිය සඳහා CMගේ කාට්රිජ් අනුවර්තනය කිරීමේ තීරණාත්මක අවශ්‍යතාවයක් විය; කාර්ය මණ්ඩලය සහ මෙහෙයුම් පාලකයන් විසඳුමක් සොයා ගැනීමට සමත් විය. ගගනගාමීන්ගේ තත්ත්වය ඇපලෝ වැඩසටහන කෙරෙහි මහජන උනන්දුව අලුත් කළේය; දකුනු පැසිෆික් සාගරයේ ගොඩබෑම මිලියන ගනනක් ජනයා රූපවාහිනියෙන් නැරඹූහ.

## පසුබිම 
1961 දී එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ජෝන් එෆ්. කෙනඩි සිය ජාතියට අභියෝග කළේ දශකය අවසන් වන විට ගගනගාමියෙකු සඳ මතට ගොඩ බස්වා පෘථිවියට ආරක්ෂිතව නැවත ගෙනෙන ලෙසයි. නාසා විසින් මෙම ඉලක්කය සපුරා ගැනීම සදහා ක්‍රමානුකූලව ක්‍රියා කළ අතර, Mercury ව්‍යාපෘතිය සහ Gemini ව්‍යාපෘතිය අතරතුර ගගනගාමීන් අභ්‍යවකාශයට යැවීම, ඇපලෝ වැඩසටහන දක්වා ගෙන යන ලදී. 1969 ජුලි 20 දින ඇපලෝ 11 සඳ මත ගොඩ බැසීමත් සමඟින් ඉලක්කය සපුරා ගන්නා ලදී. මයිකල් කොලින්ස් කොලොම්බියාවේ විධාන මොඩියුලයේ සඳ වටා කක්ෂගතව සිටියදී නීල් ආම්ස්ට්‍රෝං සහ බස් ඕල්ඩ්‍රින් චන්ද්‍ර පෘෂ්ඨය මත ඇවිද ගියහ. කෙනඩිගේ අභියෝගය ඉටු කරමින් මෙහෙයුම 1969 ජූලි 24 දින නැවත පෘථිවියට පැමිණියේය.

ඉලක්කය සපුරා ගැනීම සඳහා නාසා ආයතනය සැටර්න් V රොකට් පහළොවක් සඳහා ගිවිසුම් ගත කර තිබුණි. මේ සඳහා කොපමණ මෙහෙයුම් ගණනක් අවශ්‍ය වේද යන්න එකල කිසිවෙකු දැන සිටියේ නැත. 1969 දී ඇපලෝ 11 හි හයවන Saturn V රොකට්ටුව සමඟ සාර්ථකත්වය ලබා ගත් බැවින්, අපේක්ෂිත ගොඩබෑම් දහයක් සඳහා රොකට් නවයක් ඉතිරිව තිබුණි. ඇපලෝ 11 උද්වේගයෙන් පසුව, සාමාන්‍ය ජනතාව අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන කෙරෙහි උදාසීනත්වයට පත් වූ අතර කොන්ග්‍රසය නාසා හි අයවැය කප්පාදු කිරීම දිගටම කරගෙන ගියේය; ඇපලෝ 20 අවලංගු කරන ලදී. සාර්ථක චන්ද්‍ර ගොඩබෑමක් තිබියදීත්, මෙහෙයුම් කෙතරම් අවදානම් සහගත ලෙස සලකනු ලැබුවේද යත්, ගගනගාමීන්ට ඔවුන් අභ්‍යවකාශයේදී මිය ගියහොත් ඔවුන්ගේ පවුල් සඳහා ජීවිත රක්ෂණයක් ලබා ගත නොහැකි විය.

පළමු එක්සත් ජනපද ගගනගාමියා 1961 දී අභ්‍යවකාශයට ඇතුළු වීමටත් පෙර, අභ්‍යවකාශ යානය සමඟ සන්නිවේදනය කිරීමට සහ එහි ක්‍රියාකාරිත්වය නිරීක්ෂණය කිරීමට මධ්‍යගත පහසුකමක් සඳහා සැලසුම් කිරීම ආරම්භ වී තිබුණි, බොහෝ දුරට නාසා හි පළමු පියාසැරි අධ්‍යක්ෂවරයා() බවට පත් වූ ක්‍රිස්ටෝපර් ක්‍රාෆ්ට්ගේ සංකල්පයකි. ඇපලෝ අතරතුර පියාසැරි අධ්‍යක්ෂවරුන්ට එක් වාක්‍ය රැකියා විස්තරයක් තිබුණි, "පියාසැරි අධ්‍යක්ෂවරයාට මෙහෙයුම් සිටින කණ්ඩායමේ ආරක්ෂාව සහ මෙහෙයුමේ සාර්ථකත්වය සඳහා අවශ්‍ය ඕනෑම ක්‍රියාමාර්ගයක් ගත හැකිය."

1965 දී, හූස්ටන්හි මෙහෙයුම් පාලන මධ්‍යස්ථානය විවෘත කරන ලද අතර, කොටසක් ක්‍රාෆ්ට් විසින් නිර්මාණය කරන ලද අතර දැන් ඔහු වෙනුවෙන් නම් කරන ලදී. Mission Control හි, එක් එක් පියාසැරි පාලකය, අභ්‍යවකාශ යානය නිරීක්ෂණය කිරීමට අමතරව, විශේෂිත අභ්‍යවකාශ යානා පද්ධති කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන කාර්ය මණ්ඩල ආධාරක කාමරයක (හෝ "පසුපස කාමරය") විශේෂඥයින් සමග සන්නිවේදනය කරන ලදී.

**ඇපලෝ 13** දෙවන **H මෙහෙයුම** වූ යුතු අතර, නිවැරදි සඳ ගොඩබෑම ප්‍රදර්ශනය කිරීමට සහ සඳ මත නිශ්චිත ස්ථාන ගවේෂණය කිරීමට අදහස් විය. කෙනඩිගේ ඉලක්කය ඇපලෝ 11 සහ ඇපලෝ 12 මගින් ඉටු කර ගැනීමත් සමඟ ගගනගාමීන්ට නිරවද්‍ය ගොඩබෑමක් කළ හැකි බව පෙන්නුම් කිරීමත් සමඟ, මෙහෙයුම් සැලසුම්කරුවන්ට ආරක්ෂිතව ගොඩබෑම පමණක් නොව, භූ විද්‍යාව පිළිබඳ අවම පුහුණුවක් ලබා ඇති ගගනගාමීන් පෘථිවියට ගෙනයාම සඳහා චන්ද්‍ර සාම්පල රැස් කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමට හැකි විය. ඇපලෝ 13 මත විද්‍යාවට, විශේෂයෙන්ම භූ විද්‍යාවට, මෙහෙයුමේ ආදර්ශ පාඨය වන *Ex luna, scientia* (සඳෙන්, දැනුම) මගින් අවධාරණය කරන ලද දෙයක් සඳහා විශාල කාර්යභාරයක් විය.

## සටහන්
## උපුටා ගැනීම්
## මූලාශ්‍ර
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
*