open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
නැති වුණු කාසිය පිළිබඳ උපමාව

thumb|right|200px**නැති වුණු කාසිය පිළිබඳ උපමාව** යනු, ක්‍රිස්තියානි බයිබලයෙහි,  නව ගිවිසුමෙහි,  ජේසුස් වහන්සේ විසින් වදාළ උපමාවකි.

## සන්දර්භය
පවුකාරයන් පිළිගැනීම හා ඔවුන් සමග අහර වැලඳීම පිළිබඳව, පරිසිවරුන් සහ ආගමික නායකයන් විසින් තමන්වහන්සේට  දොස් පැවරීමෙන් අනතුරුව, නැතිවීම හා මුදවා ගැනීම පිළිබඳව,  ජේසුස් වහන්සේ විසින් වදාළ උපමා ත්‍රිත්වයෙහි දෙවැන්න මෙය වෙයි.  අනෙකුත් දෙක වන්නේ නැති වුණු බැටළුවා පිළිබඳ උපමාව සහ නැතිවුණු පුත්‍රයා පිළිබඳ උපමාව (*අකීකරු පුත්‍රයා*) වෙති. කථාන්තරය හමුවන්නේ ලූක් 15:8-10 වෙතිනි.

## සමාලෝචනය 
ලූක් 15 හි කියැවෙන පරිදී, රීදි කාසි දහසක් ඇති ස්ත්‍රීයක ට එක් කාසියක් නැතිවේ.  ඇය එවිට පහනක් දල්වා ගෙය අතුගා එය සම්බ වන තුරු සොයා, එය හමු වූ විට මහත් සතුටට පත් වන්නී ය.

## බාහිර සබැඳි
*The parable in the book of Luke (NIV)

නැති වුනු කාසිය, උපමාව
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිස්තියානි සර්වාර්ථවාදය
පුරවැසි පත්‍රකලාවේදය

ජේ රෝසන්ට අනුව පුරවැසි පත්‍රකලාවේදීන් යනු “මින් පෙර ප්‍රේක්ෂකයන් ලෙස හදුනාගෙන සිටින අය ”ය. එනම් මින් පෙර එකම මාර්ගයකට ගමන් කල විකාශන කලාවේ ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ව සිටි කොටසය. අද ඔවුන් එසේ නොවන අතර ඔවුන් නිසා අද මහජනයා වඩාත් සත්‍ය,මවා පදමකට ලක්නොවූ,වැඩි හැකියාවන්ගෙන් යුත්ත කොටසක් බවට පත්ව ඇත.

පුරවැසි පත්‍රකලාවේදයේ නිවරදිව නරත වීමට නම් ප්‍රාදේශිය රූපවාහනි ප්‍රවෘත්ති වලින් නයෝජනය නොවන කොට්ඨාස වලින් වාර්තා කරුවන් පල කල යුතුය. උ.දා - පහල ආදායම් කාන්තාවන්, සුළු ජනතාව සහ තරුණයන්, මෙසේ පවසන්නේ ටෙක්සාස්,සැන් ඇන්ටෝනයෝ  ට්‍රිනිටි විශ්ව විද්‍යාලයේ සංනිවේදන පිළිබඳව මහාචාර්ය රොබට් හවුස්කාය. 

මහජන සංනිවේදනය සදහා දැන් ජංගම දුරකථන වැනි නව මාධ්‍ය යොදා ගැනේ.  ජංගම දුරකථන හරහා වාර්තාකරණය පරිනාමය වී ඇති අතර වාර්තා කිරීමේ බලය මහජනනායට පවරයි. පුවත් ආයතන පිහිටුවන අයටද එය අඩු වියදමකි. ජංගම දුරකථන හරහා පුවත් සපයන කුඩා ආයතනයක් ශ්‍රී ලංකාවේ  “ ජැස්මින් නවිස් ” දැක්විය හැක. 

2004 දී ඉන්දුනිසියාවේ බන්දා ආචේ සුනාමිය ඇතිවූ අවස්ථාවේ එයට මුහුණ දුන් කෙනෙකුගේ පටිගත කල දර්ශනයක් සියලු රූපවාහනි නාලිකාවල විකාශනය විය. මෙය පුරවැසි ජනමාධ්‍ය වේදයේ උදාහරණයක. 2008 දී සමිපූර්ණයෙන් පුරවැසි පත්‍රකලාවේදීන්ගේ සමන්විත වෙබ් අඩවිය සොවාබෙරිටා. කෝම් පහටවිනි. 

2005 ඩෙන්වරි හි ෙලාකි මවුන්ටන් නිව්ස්  ආයතනය යෝහබ්.කෝම් නම් වෙබ් අඩවිය පිහටුවා ලියාපදිංචි ඕනෑම ග්‍රාහකයෙකුට පුවත් සහ ඡයාරූප මෙන්ම ප්‍රජා පුවත් පත්ද එම වෙප් අඩවියේ පල කිරීමට අවස්ථාව ලබාදුනි. කත්තෘ මණ්ඩලය මෙය නිරීක්ෂණය කල වෘත්තිමය මට්ටමක පවත්වා ගනියි. 2006 දී මෙම වෙළද නාමය රට පුරා වෙළද පොලවල් කිහපයක අලවි කෙරුණි. 

අර්බුද වාර්තාකරණය සදහා වන පුලට්ස්ර් ආයතනය හිලයම්.කෝම් වෙබ් අඩවිය හරහා රචනා තරගයකින් පුරවැසි පත්‍රකලා වේදනය ක්‍රියාව නංවයි. මෙම රචනා ලවිය යුත්ෙත් නිස ලෙස වාර්තා නොවුණු සිදුවීම් සම්බන්ධයෙනි

ප්‍රවර්ගය:පුරවැසි පත්‍රකලාවේදය
කතුවැකිය

Quicksilver

කතුවැකිය හෙවත් ප්‍රධාන ලිපිය යනු, පුවත් පත් හෝ සගරාවක කර්තෘවරයායා, කර්තෘ මණ්ඩලය හෝ ප්‍රකාශකයා හෝ අදහස් පල කරන ලිපියකි. 

කතුවැකයාට ප්‍රතවිරුද්ද පිටුවේ පළ වෙන්නේ පුද්ගලයාගේ අදහස්‍ය. මේවායේ ආකෘතිය කතුවැකියාට සමානය. මෙම පුද්ගලයා ප්‍රකාශනනය සමග සම්බන්දයක් නොමැති කෙනෙකු විය හැක. 

මෙම වදන් දෙක සමහර විට පටලවා ගැණනද බොහෝ වෙනස් වදන් දෙකකි.

කතුවැකිය - මාර්ග සූචක

කතුවැකියන් සාමාන්‍යයෙන් වෙනම පිටුවක හෝ පැහැදිලි ලෙස වෙන් කරන ලද තීරුවක පලවන අතර කතුවැකියක් වශයෙන් ලේබල් කර ඇත. (අනෙක් ප්‍රවෘත්ති සමග නොපැටලිමටය ) ඒවා සාමාන්‍යයෙන් වර්තමාන සිදුවීම් හෝ පොදු විවිධාත්මක කරණු පිළිබදව ලියවේ. 

කර්තෘ වාක්‍යයන් සාමාන්‍යයෙන් කොටස් හතරකි.  ප්‍රවෘත්ති, ප්‍රතිපත්ති, සමාජීය හා විශේෂ. මැතිවරණ ගැටලු වැනි විවිදාත්මක මාතෘකා සම්බන්ධයෙන් සමහරවිට “ද්වන්ධ” කතුවැකි පවා ලියවිය හැක. ( ගැටලුවේ පැති දෙකටම පෙන්වා ) 

බොහෝ සඟරා වලද සංස්කාරකවරයා හෝ ප්‍රකාශකයා විසින් රචිත කතුවැකි පළ වේ. බොහෝ මුද්‍රිත ප්‍රකාශ වලද කතුවැකියන් හෝ කතුවැකියන් ලිපියක් පල වන අතර සාමාන්‍යයෙන් එයට පසු  කතෘට ලැබුණු ලිප කොටසක්ද පළවේ. සාමාන්‍යයෙන් කතුවැකියක් යම්කිස කරුණක් ප්‍රචාරය කිරීමට ලියවුණු රචනාවක හෝ නිබන්ධයක ස්වරූපයක් ගනියි.
## කතුවැකිවල කතුවැකි ව්‍යුහය..
පුවත්පත්ක කතුවැකි පිටුව ප්‍රවෘත්ති ගැන සඳහන් නොවේ. ඒ වෙනුවට එහි ඇත්තේ පෞද්ගලික දර්ශනයකි. එහි පළවන ලිපිය කතෘතුමාගේ හෝ කතෘ මණ්ඩලයේ අදහස් හෝ දර්ශනය පිළිඹිබු කරයි. ප්‍රකාශනයක “කතෘට ලියන ලිපි” යන කොටස යටතේ පාඨකයන්ගේ මතයන් සහිතව පාඨකයා විසින් එවන ලිපිවලට අනුකූලව කතෘවරයාගේ අදහස් අලලා ලියන ලිපියේ කතුවැකිය යටතේ පළවේ. ලොව පුරා වෙසෙන පාඨකයන් මෙසේ ලිපි ලියන අතර මුම්බායි හි වෙසෙන අයෙක් විසින් ලියන ලද ලිපියක් ඔහු ලියන ලද ප්‍රකාශනයේ මුම්බායිහි පළවන ප්‍රකාශනයේ පළ වේ.

සාමාන්‍යයෙන් දැනෙන පරිදි කතුවැකියක පළ වන පණිවිඩය ඉතා ප්‍රබල ලෙස ජනතාව අතරට යා යුතු අතර එසේ කිරීමට ඒ හා බැඳුණු පින්තූර හෝ ඡායාරූපවලින් තොර විය යුතුය.

බොහෝ කතුවැකි රචනාමය හෝ නිබන්ධන ආකාරයන්ගේ එහි වන දර්ශනය ප්‍රමුඛ වන ලෙසට විවාද මත ස්වරූපයෙනි. සාකච්ඡාවට තුඩු දෙන ලෙස හා සමබරතාවය රැක ගැනීමට විරෝධාත්මක අදහස් ඇති කතට ලියන ලද ලිපි ද පුවත් පතෙහි කතුවැකිය පළ වන අසලින්ම එවෙලෙහිම පළ කිරීම පුවත් පත්වල නිතර සිදු වේ. ලිපියෙහි දිග සඳහා අවශ්යමතාවයන් සෑම පුවත් පතකම ප්‍රතිපත්තියකට අනුව වෙනස් විය හැක. එසේම මාතෘකාව සහ මාදිලිය ද ඊට හේතු සාධක වේ. සාමාන්‍ය කතු වැකියක් වඩා 750හෝ ඊට අඩු විය හැකිය.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Editorial
ගැසට්

ගැසට් යනු පුවත්පතකි.
පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල ගැසට් යනු රජයේ තීන්දු හා නව නීති ප්‍රකාශයට පත් කරණ නව ලේඛණයකි.

 
අතීතයේ ඉතාලි පුවත්පත් මිලදී ගැනිමට භාවිතාකල “ ගැසටා ” යන ටෙනිසියානු කාසිය ඇසුරෙන් එම යෙදුම බිහිවිය. මෙම වචනය ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ යෙදුණේ “ පුවත් පත ” යන අර්ථයෙන්ය. මෙය නිල රාජ්‍ය පුවත්පත බවට පත් වූයේ 1665 දී “ ද ඔක්ස්ෆර්ඩ් ගැසට් ” යන නමින් පළවූනු ලන්ඩන් ගැසට් පුවත්පත හරහාය. මෙය ලෝකයේ ප්‍රථම පුවත්පත් කිහිපය අතරට ද අයත්වේ. 1699 දී එඩින්බර්ක් ගැසට්පතද පළවිය.

ව්‍යාපතියත් සමග මෙම යෙදුම ප්‍රධාන ප්‍රවාහයේ මුද්‍රිත ප්‍රශ්නපත් සඳහාද යෙදී ඇත. උදා - මොනට්‍රීයල් ගැසට්

ගැසට් යන පදය ක්‍රියාපදයක් ලෙසද යෙදේ. එනම් “ ගැසට් පතක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම ” යන්නට ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ ගැසට් යන්න භාවිතාවේ. උදා - 1960 දී ‘ලෙක් නාපුරු කරුලු අභය භුමිය ලෙස ගැසට් කරන ලදී.

## නිල ගැසට් 
කිසියම් අත්‍යවශ්‍ය කරුණක් ක්‍රියාවට  නන්වා නිල ලේඛනයක් මඟින් මහජනනයා වෙත දැන්වීම සාමාන්‍ය සිරිතයි. එය නිල ගැසට්පත වෙයි.

උදා - තායිලන්තයේ “ ද රෝයල් ගැසට් ”

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:පත්‍රකලාවේදය
ප්‍රකාශන නිදහස පිළිබදව ජාත්‍යන්තර හුවමාරුව

ප්‍රකාශන නිදහස පිළිබදව ජාත්‍යන්තර හුවමාරුව යනු 1992 පිහිටවු ප්‍රකාශන නිදහස ආරක්ෂා කිරීමට අරමුණු කරගත් රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන 81 ක් එකමුතුවකි.

මේ යටතේ අන්තර්ජාලය හරහා තොරතුරු හුවමාරු කරයි. එමෙන්ම මාධ්‍ය නිදහස ,අන්තර්ජාල වාරණය , තොරතුරු පිළිබදව නීතීන්වලින් නිදහස් වීම, නිග්‍රහ සම්බන්ධිත නීති, මාධ්‍ය සංකේන්ද්‍රනය සහ පත්‍රකලාවේදීන් , ලේඛකයන් මනාව හික්මවීම අන්තර්ජාල ග්‍රාහකයින් සිදුකරන පහරදීම් පිළිබදව මෙම ආයතනය ක්‍රියාත්මක වේ.

මෙහි කටයුතු කැනාඩාවේදී සම්බන්ධීකරණය කරන්නේ ‘ කැනේඩියන් ජර්නලිස්ට්ස් ෆෝ ෆ්‍රී එක්ස්ප්‍රෙශන් ‘ ආයතන හරහාය.

පත්‍රකලාවේදීන් ජනමාධ්‍යවේදීන් , වියුතුන්, ඡායාරූප ශිල්පීන්, කැමරා ශිල්පීන්,ලේඛකයන්, ප්‍රකාශකයන්, කාටුන් ශිල්පීන්, ප්‍රජා ගුවන්විදුලි ආයතන, පුස්තකාල ආදී සංස්කරණය සඳහා වෙහෙසෙන සංවිධාන රාශියක් මෙහි සාමාජිකත්වය දරයි.
                     

උදාහරණ - හවුමන් රයස්ට් වෝච් , රිපෝටරිස් විතවුට් බෝඩර්ස් පුස්තකාල සමාගම් සහ ආයතන වල ජාත්‍යන්තර එකමුතුව, ප්‍රජා ගුවන් විදුලි විකාශනයන්ගේ ලෝක සංගමය සහ ඉන්ටනැශෙනල් පෙන්.

යුනෙස්කෝ, මානව හා පුද්ගලික අයතින් පිළිබද අප්‍රිකානු කොමිසම, යුරෝපා කවුන්සිලය සහ මාධ්‍ය නිදහස පිළිබදව නියෝජනය ආදී ප්‍රකාශන නිදහස නිරීක්ෂණය කරන අන්තර්ජාලය සංවිධාන රැසකට මෙ මගින් තොරතුරු සැපයේ.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:පත්‍රකලාවේදය
ප්‍රවර්ගය:කැබලි ලිපි
ගවේෂණාත්මක පත්‍රකලාවේදනය - ගෙව්ෂනය

ගවේෂණාත්මක පත්‍රකලාවේදනය - ගෙව්ෂනය

ගවේෂනය සදහා සම්මුක සාකච්ඡා ගණනාවක් සහ දිගු දුර ගමන් කිරීමට සිදුවිය හැක. සමහරි විට මුර කිරීම, ෙල්ඛන විශ්ලේෂණය , උපකරන ක්‍රියාත්මකකාරීත්වය පිළිබද සොයා බැලිම්,ප්‍රත්‍යක්ෂීත ෙබෙහත් ,විද්‍යාත්මක විෂ්ෙල්ශන ,සමාඡීය සහ ෙෙනක ගැටළුද අදාළ විය.

ගෙවිෂනාත්මක පත්‍රකලාවේදනය සහ දත්ව සොයාබැලිම් පරීක්ෂා කිරීම් සහ ශාරීරික උත්සහයන් අවශ්‍ය වේ. මෙය සදහා වශ්ෙලෂනාත්මක සහ ෙෙධර්්‍ය වන්ත මනසක් අවශ්‍ය වන්නේ දිත්ව සැගවී සියළු දොරටු වැසි පවතින විට පවා සිය ගවේශනයන් ඉදිරියට ගෙන යෑම සදහාය. 

තොරතුරු සොයාගත හැකි මාධ්‍ය.

* අතහැර දමන ලද මුලාශ්‍ර අධ්‍යනනය.උදාහරන - ලේඛණ, දුරකථන වාර්තා ලිපින සදහන් පොත් බඳු වාර්තා බලපත්‍ර වාර්තා 
* අසල්වැසියන් හා කතා බහ.

* Lexisnexis  වැනි දායකත්ව පරීක්ෂන මූලාශ්‍ර. 

නිර්නාමිමික මූලාශ්‍ර.

සැගවී තොරතුරු රැස් කිරීම 

ගවේෂනාත්මක පත්‍රකලාවේදනය විශ්ලේෂණ වාර්තා කරණයෙන් වෙනස්‍ය. ඩි බර්ක්  ( 2000 ) ට අනුව විශ්ලේෂණාත්මක වාර්තා කරනයේ දී සිදුවන්නේ ප්‍රපංචමය පිළිබදව ප්‍රශ්න ඇසිම හෝ වෙනත් අයුරකින් බැලිමට හැකිවන ආකාරයෙන් පවතින ද්විත්ව නැවත සකස් කරීමය. ගවේෂනාත්මක පත්ත්‍රකලාවේදීන් එය නොමැත නොනැවතී පවතින දත්ව සත්‍යදැයි සොයා බලයි.
විකාශන ජනමධ්‍යවේදියා

ගුවන් විදුලි ජනමාධ්‍යවේදීන් කරුණු රැස් කර ඒවා නිවැරදිව සහ සමබරව ඉදිරිපත් කල යුතු අතර තම වාර්තා විචිත්‍ර කිරීම සඳහා සුදුසු ශබ්ද ප්‍රයෝගද එක් කල යුතුය.ප්‍රවෘත්තියට අදාළ පුද්ගලයන් සමග පැවැත්වූ සම්මුඛ සාකච්ඡා,සහ පසුබිම් ශබ්ද මේ සඳහා යොදාගත හැක. ගුවන් විදුලි ප්‍රවෘත්ති ඉදිරිපත් කරන්නා කියවන හැදින්වීමට රචනා කිරීමට සහ සජීවීව ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දීමටද ඔවුන්ට සිදුවිය හැක.

           
රූපවාහිනී මාධ්‍යවේදීන් සිය වාර්තාකරණ විචිත්‍ර කිරීම සඳහා දෘෂ්‍ය ප්‍රයෝග යොදා ගනී. අදාළ සම්මුඛ සාකච්ඡා,සිද්ධිය වූ ස්ථානයේ දර්ශනය සහ ග්‍රැෆික් මේ සඳහා යොදාගැනේ. ගුවන් විදුලි වාර්තාකරුවන් මෙන් මොවුන්ටද ප්‍රවෘත්තියේ හැදින්වීම රචනා කිරීමට සිදුවේ.

රූපවාහිනියේ සහ ගුවන්විදුලියේ වාර්තාකරුවන්ට සිය ප්‍රවෘත්ති ඉදිරිපත් කිරීමේ දී මුද්‍රණ මාධ්‍යවේදීන්ට අදාළ නොවන සීමාවන් පැනවේ. රූපවාහිනී වාර්තාකරුවන් හොදින් සූදානම් වී සිය ඉදිරිපත්කිරීම කලයුතුය.

## සටහන් 
| Journalism - Broadcast journalism
|}
{|
ජනමාධ්‍ය පාසල

ජන මාධ්‍ය පාසල යනු පාසලක් හෝදෙපර්තමේන්තුවක් ‍වන අතර සාමානයෙන් එය පිළිගත් විශ්ව විද්‍යාලයක කොටසක් වේ. ජනමාධ්‍යකරුවන් පුහුණකරුවන්ය. ජනමාධ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවක පාසල හෝ උසස් විද්‍යාලයක ජේ. පාසල යන කෙටි නමින් ජනමාධ්‍ය පාසල හඳුන්වයි. අතීතයේ සහ වර්තමානයේ සිටින බොහෝ ප්‍රසිද්ධ සහ පිළිගත් ජනමාධ්‍යකරුවන් ජනමාධ්‍යය පිළිබඳ විධිමත් පුහුනවක් නොමැති නමුත් ඔවුන්ගේ වෘත්තියේ හැකියාව ඉගෙන ගනු ලබන්නේ බොහෝ විට පිටපත් රචිත/ රචිකාවක් ලෙසිනි. නුතන ලෝකයේ බොහෝ පෙදස්වල ජනමාධ්‍යකරැවන් විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමේ පුහුණුවක්, පර්යේෂණ හැකියාවන්, සම්මුඛ සාකච්ඡා ක්‍රම හා ලඝු ලේඛණය ආදී තාක්ෂණික හැකියාවන්ද මාධ්‍ය න්‍යායන්ද, සංස්කෘතික අධ්‍යයනය වවන, ආචාර ධර්ම පැති අධ්‍යන කටයුතු පිළිබඳවද හැකියාන් ලබා ගනී.

අතිතයේ එක්සත් රාජාධානියේ  අපේක්ෂකයන් ප්‍රථමයෙන් රාජ්‍ය නොවන උපාධියක් හදාරා පසුව පශ්චාත් උපධි මට්ටමේ දී මාධ්‍ය හැදෑරීය. එහෙත් පසුගිය දශකය තුළ මෙය වෙනස්වී ඇති අතර ජනමාධ්‍ය දැනුම හා පුහුණුව උසස් අධ්‍යාපන ආයතන තළද දැන් ලබා දේ. ජනමාධ්‍යවේදය පිළිබදව ශාස්ත්‍රෙවදය උපාධි පිරිනමන විශ්වවිද්‍යාල 60 කට වැඩි ගණනක් ද එ.රාජ්‍යය තුළ ඇත. ජනමාධ‍ය පශ්චාත් උපාධි මට්ටම දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර ජාතික පත්‍රකලාවේදීන්ගේ සංගමය, පත්‍රකලාවේදීන් පුහුණුව සදහා වන ජාතික මණ්ඩලය මගින් මේවා බොහෝ විට පිළිගැනේ.
ප්‍රජාචාරය

ප්‍රජාචාරය යනු පුරවැසිභාවය සහ රජය පිළිබද අධ්‍යාපනයයි.මෙහිදී භාහිර සාධකවලට වඩා,රජයේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ පාලනය අධ්‍යයනය පුරවැසියාගේ කාර්යභාරය ආදිය පිළිබද වැඩි අවධානයක්යොමු කරයි.
               

දෙන ලද දේශපාලන හා සදාචාරත්මක සම්ප්‍රදාය තුළ පරිපාලනය යනු එම සම්ප්‍රදාය තුළ තමන්ගේ අයිතිවාසිකම් හා යුතුකම් පිළිබද පුරවැසියන් දැනුවත් කිරීමයි. මේවා වෙනස් වනවිට පරිපාලනයේ නිර්වචනය ද වෙනස් වෙයි.ඉතිහාසය,ආගම සහ මාධ්‍ය භාවිතය පිළිබද අදාල දැනුම මෙයට ඇතුලත්වේ.ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ  මහජන අධ්‍යාපනය පිළිබද තාර්කිකත්වයද මෙයයි.එනම්  එරට ව්‍යවස්ථාව පිළිබද මහජනයා දැනුවත් විය යුතු අතර එය පිළිගත යුතු බවයි.

නගර සහ ඒවායේ සංවිධානය සැලකීමේදී පෙනීයන්නේ ප්‍රජාපාලනය නාගරික සැලසුම් කරණයෙන් වෙන් කර ගැනීම අපහසු බවයි.ග්‍රාමීය  ප්‍රදේශවලදී මෙය ග්‍රාම සංවර්ධන නායකයන්ගෙන් වෙන්කිරීමට අපහසුවේ. ප්‍රජාපාලනයේ ඉතිහාසය ග්‍රීසියේ ප්ලේටෝ සහ චිනයේ කොන්ෆියුසියස්ගේ කාලය දක්වා දිවෙයි. මෙම අදහස් නැගෙනහිර සහ බටහිර වෙනස් වන අතර අයිතිවාසිකම්,සාධාරණත්වය සහ සදාචාරාත්මක බව පිළිබද වෙනස් වන අදහස් ඒම නිසා ඉදිරිපත් වී ඇත.

රජයේ හැඩගැස්ම,මැතිවරණ කොට්ඨාස ක්‍රමය සහ ඒවායේ ප්‍රතිසංස්කරණයන් පිළිබද විශේෂ අවධානය යොමු කළ යුතුවේ. මෙහිදී ඡන්ද ක්‍රමය,වත්කමි ව්‍යාප්තිය, දේශපාලන හා නෛතික බලතල විමධ්‍යගතකරණය, නීතිය පාලනය සහ ආශ්‍රිත නීති සංග්‍රහයන්ද, දේශපාලනිකව හා පෞද්ගලික සංසන්දය කිරීම වටී. මේවා රාජ්‍ය දුෂ්පෝෂක තත්ත්වයකට හෝ දේවාධිරාජ්‍යකට යටත් වීම වැළැක්වීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය ලෙස සලකනු ලැබේ. මෙම කරුණු නිසා ඇතිවන ප්‍රභේදනයන් විවිධ රාජ්‍යයන් ගොඩනගන අතර රාජ්‍ය පාලන ක්‍රමයද ඒ අනුව වෙනස් වේ.ප්‍රජාපාලනය උත්සාහ කරනුයේ විවිධ ස්ථරවල නායකයන් අතර බලතුලනයක් ඇති කිරීමයී. මේ අනුව ලෝක පාලනයක් ඇති කිරීමද ප්‍රජාපාලන ගැටළුවකි.
   

සුළු පරිමාණයෙන් සලකන විට නුතන මානව සංවර්ධනයන් උත්සාහ කරනුයේ සදාචාරය සහ සුළු  පරිමාන දේශපාලනය,නාගරික හා ග්‍රාමීය තිරසාර සංවර්ධනය ආර්ථික විද්‍යාවත් සමග සංකලනය කිරීමය. ජේන් ජෙකබිස්, කැරොල් මුවර් පවසන ආකාරයට නගර හෝ ප්‍රදේශ දේශපාලන වශයෙන් අත් හැරීම පොදු සදාචාරයක් ගොඩනැගීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ.මක්නිසාදයත් නාගරික හා ග්‍රාමීය ජනතාවන් සදාචාරය පිළිබද අදහස් එක් කළ නොහැකි තරමට වෙනස් බැවිනි . මෙසේ විමධ්‍යගතකරනය හරහා අවම ප්‍රජාපාලන තත්ත්වයක්  එනම් සෛවරීවාදය ඇතිවේ.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
මැතිවරණ හා සම්බන්ධ ගැටලු

මැතිවරණ හා සමිබන්ධ ගැටලු -Problems Related To Eletion

නීතියේ ආධිපත්‍ය දුර්වල වී ඇති බොහෝ රට වල මැතිවරණ නිදහස් හා සාධාරන නොවීමට ප්‍රධාන හේතුව වනුයේ පවත්නා රජයේ මැදිහත් වීමය. ඒකාදිපතවරුන් විධායකයේ බල තල පාවිච්චිකරමින් බලයේ රැදී සිටිමට උත්සාහ දරන්නේ ජනතාවගේ මතයට හිස නොනමමින. ව්‍්‍යවස්ථාදායකයේ සාමාජිකයන් ද සිය බහුතර බලය බාවිතා කරමින් මැතිවරණයේ දී ප්‍රතිවාදියාට වැඩි බලයක් ලැබීම වැලැක්වීමට කටයුතු කරයි. 
රාජ්‍්‍ය නොවන සංස්ථතින්ටද ශාරීරික හි’සනය, වාචික තර්ජනය හෝ දූෂණ හරහා මැතිවරණ වලට බාදා කල හැක. 
මැතිවරන දූෂණ නිරීක්ෂණය සහ අවම කිරීම නිදහස් හා සාධාරන මැතිවරණ පිළබඳ දැඩි දේශපාලන සංස්කෘතියක් පවතින රාජ්‍යන් හි සිදු කෙරෙමින් පවති.

 
මැතිවරනයක් නිදහස් සහ සාධාරණ නොවීමට බලපාන කරුනු විවිධ මට්ටම්වල ඇත විය හැක.
 
* විවෘත දේශපාලන සංවාද හෝ දැනුමැති ඡන්ද කොට්ඨාසවල හිගය. මධ්‍ය නිදහස නොමැති වීම,මධ්‍ය පක්ෂග්‍රාහිත්වය හෝ මාධ්‍ය පරිශිලනය නොකරීම නිසා ජනතාවට සමිපූර්ණ දැනුමක් නොමැතවිය හැක. භාෂනයේ නිදහස ද රජය මගින් පාලනය කල හැක නසා රාජ්‍්‍ය ප්‍රචාරණය පමනක් ක්‍රයාත්මක වියහැක.
 
* අසාධාරණ නීති 
රජයේ වාසියට අයුතු ලෙස නිති පැනවීම, විරුද්ධ අපේක්ෂකයන්ට බලයටපත් වීමේ හැකියාවට බාධාපැනවීම, මැතිවරණය සාර්ථක කල හැකි දොරටු අයුතුලෙස හැසිරවීම ආදී කරුනු නිසා මැතිවරණයක වි්‍යුහය පක්ෂක්ග්‍රාහි විය හැක.
 
* වියාපාරවලට බාධාකරීම 
විපක්ෂ අපේක්ෂකයන් අත්අඩංගුවට ගැනිම, මරාදැමීම, වි්‍යාපාර මර්දනය කිරීම, වි්‍යාපාර මූලස්ථාන වසා දැමීම, වි්‍යාපාර අපරාදයක් ලෙස නම් කිරීම වදහින්සනය, තර්ජනය කරීම හෝ සැබෑ ප්‍රචණ්ඩත්වය
 
* මැතිවරණ යාන්ත්‍රණයට බාධා කිරීම. 
ඡන්දධායකයන්ව ඡන්දය ප්‍රකාශකල යුතු අයුරු පළබඳව දැනුවත් නොකිරීම හෝ වැරැදි උපදෙස්ලබා දීම, රහස් ඡන්දය උල්ලංගනය කිරීම ඡන්ද පෙට්ටි පිරවීම, ඡන්ද යන්ත්‍ර අත පත ගෑම, ඡන්ද විනාශ කිරීම, ඡන්ද දායකයන් මර්දනය කිරීම, වැරදි ලෙස ප්‍රතඵල වගුගතකරීම, ශාරීරික හෝ වාචික ප්‍රචන්ඩත්වය ඡන්ද පොලවලදී ‍යෙදවීම.
බ්‍රිතාන්‍ය පුවත්පත්වල ඉතිහාසය

17 වන සියවසේ ප්‍රවෘත්ති මෙන්ම ඕපාදූප ද පළ කරන ප්‍රකාශන රාශියක් විය. මේවා අතර පත්‍රිකා, පෝස්ටර් සහ කවි කතා ද විය. පසුකාලීන පුවත්පත් බිහිවුව ද මෙම මාධ්‍ය අතුරුදහන් වූයේ නැත. පුවත් වාර සගරා වල වෙනස නම් කාලානුරූපව පළ වීමය. 14 වන සියවසේ ග්‍රන්ථ සහ පුවත්පත් හැදින්වූයේ අවම වශයෙන් සතියකට වරක් ප්‍රකාශනය වන්නක් ලෙසනි. 1605 දී  ප්‍රකාශයට පළ කරන ලද ස්ට්‍රිස්බර්ග් ජෝහාන් කැරොලස්ගේ "relation aller furnermmen und genenckwurdingen historian" ප්‍රථම පුවත් වාර සගරාව ලෙස සැළකේ.
   

17 වන සියවසේ  මුල් භාගයේ දී මුද්‍රණ කාර්යය එංගලන්තය තුළ දැඩිව මර්දනය විය. ප්‍රථම ඉංග්‍රීසි භාෂා පුවත්පත 1620 දී සොරිස් වෙල්සර් විසින් ඇමිස්ටර්ඩැම්හි මුද්‍රණය කිරීමට මෙය ද හේතුවක් විය. මීට පෙර වෙස්ලර් විසින් මුද්‍රණය කළ "courante uyt italien,duytsland & C" ලංදේසි පුවත්පත් ආකෘතිය මෙම පුවත්පත් අනුගමනය කළේය. එහෙත් ලන්ඩනයේ ඉංග්‍රීසි පුවත්පත් මුද්‍රණය ඇරඹූ විට එය පත්‍රිකා ස්වරූපයක්  ගනු ලැබීය. මෙම ස්වරූපය 1665 “ඔක්ස්ෆර්ඩ් ගැසට්” ප්‍රකාශනය වන තෙක් ම පැවැතුණි.

මුද්‍රණය පිළිබදව තහංචි 1641 දී නිදහස් කෙරුණි. සිවිල් යුද්ධය නිසා ප්‍රවෘත්ති ඉල්ලුම ඉහළ ගියේය. මේ නිසා බොහෝ ප්‍රකාශන බිහි විය. උදා - ප්‍රථම නිල වාර්තා සංග්‍රහය සහ රාජකීය පුවත්පත වන “ලන්ඩන් ගැසට්”. 1662 බලපත්‍ර පණත යටතේ ප්‍රකාශනය පාලනය කෙරුණ ද 1679 - 1685 සහ 1659 සිට පණත ක්‍රියාත්මක නො වීම නිසා බොහෝ නව ප්‍රකාශන බිහි විය.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:පත්‍රකලාවේදය
විධායකය (ආණ්ඩුව)

දේශපාලන විද්‍යාවේ හා ව්‍යවස්ථාදායක නීතියේදී රජයක විධායකය යනු රාජ්‍යයේ එදිනෙදා කළමනාකරණය භාරව සිටින අංශයයි. බොහෝ රටවල මෙය ‘රජය‘ වශයෙන් හැඳින්වුවද ජාත්‍යන්තර තලය තුළ මෙසේ භාවිතය ගැටලු සහගතය. විධායකය තුළ රජයේ ප්‍රධානියා සිටින අතර ඔහු විධායකයේද ප්‍රධානියාය. බලතල බෙදීමේ න්‍යාය යටතේ විධායකයට නීති සකස්කිරීමේ හෝ විවරණය කරීමේ බලයක් නැත. ඔහුගේ කාර්යය වනුයේ නීති ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. එහෙත් භාවිතයේ දී මෙම වෙන් කිරීම මෙසේ සිදුවන්නේ කලාතුරකිනි. ජනාධිපති ක්‍රමයේ දී ජනාධිපතිවරයා රජයේ සහ රාජ්‍යයේ ප්‍රධානියාවේ. පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයේ දී රජයේ ප්‍රධානියා අගමැතිවරයා වන අතර ඔහු හා පාලක පක්ෂයේ ප්‍රධානියාය. ප්‍රංශයේ විධායක බල තල ජනපති හා අගමැති අතර බෙදී ඇත. මෙම ක්‍රමය බොහෝ ප්‍රංශයේ යටත් විජිතවල ද යොදාගැනේ. ස්විස්ටර්ලන්තයේ සහ බොස්නියා -හර්සගොවිනා වල රජයේ සහ රාජ්‍යයේ ප්‍රධානියා මැතිවරණ විද්‍යාල හරහා පත් කෙරේ. රජයේ ප්‍රධානියාගේ සහයට ඇමතිවරුන් ද පත්කෙරෙන අතර ඔවුන්ට විශේෂිත ක්ෂේත්‍ර සඳහා බල තල පවරා තිබේ. (උ.දා. - සෞඛ්‍යය අධ්‍යාපනය) රාජ්‍ය සේවකයන් සහ සවිල් සේවකයන් ද රජයේ ප්‍රධානියාට සහය සඳහා යොදාගනියි .

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
මැතිවරණය

මැතිවරණය යනු ජනතාව විසින් පුද්ගලයන්ට බලය පැවරීම සඳහා භාවිතා කෙරෙන තීන්දු ගැනීමේ ක්‍රමයකි. නූතන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට අනුව ව්‍යවස්ථාදායකයට, විධායකයට සහ අධිකරණයට මෙන්ම කලාපීය සහ පලාත් පාලන ආයතන වලට සාමාජිකයන් පත් කරන යාන්ත්‍රනය මෙයයි. පුද්ගලික හා වෙළඳ ව්‍යාපාර වලද, සංගම් සහ ස්වේච්ඡා සංවිධාන මෙන්ම සංස්ථාවලද මෙම ක්‍රමය යොදාගැනේ. “ ද ස්පරිට් ඕෆ් ලෝස් ” කෘතියේ දෙවන පොතේ දෙවන පරිච්ඡේදයේ මොන්ටෙස්කපු පැවසූ ආකාරයට, මැතිවරණයකදී ජනතාව රටේ පාලකයන් මෙන්ම වැසියන් ද වෙති. ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ දී වරණීය හැකියාවෙන් ඔවුහු පාලකයන් වෙති. විශේෂයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයන් සහ ජන රජයන් වල ඇති විශේෂ ලක්ෂණ නම්, ජනතාවගෙන් සහ ජනතාව වෙනුවෙන් සාදන රජයකට නෛතික බලය හිමි වන්නේ ජනතාවගේම කැමැත්තෙන් වීමය.

වර්තමානයේ නියෝජිතයන් තෝරාගැනීම සඳහා මැතිවරණ පැවැත්වුවද  ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මුලාකෘතිය වන ඇතැන්ස්හි එවැන්නක් නොතිබිනි. එහි මැතිවරණ රදළ ආධිපත්‍යය ලෙස සලකනු  ලැබු අතර නිලයන්ට පුද්ගලයන් පත් කෙරුනේ තේරීමකින් නැත්නම් විභජනයකිනි.

මැතිවරණ ප්‍රතිසංස්කරණය  යනු සාධාරණ මැතිවරණ ක්‍රම හඳුන්වාදීම හෝ පවතින ක්‍රමවල සාධාරණත්වය වැඩි කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි. ඡන්ද වේදය යනු මැතිවරණ ප්‍රතිඵල හා අනෙක් සංඛ්‍යාන අධ්‍යනයයි.

## මැතිවරණ හා සම්බන්ධ ගැටලු
නීතියේ ආධිපත්‍ය දුර්වල වී ඇති බොහෝ රටවල මැතිවරණ නිදහස් හා සාධාරණ නොවීමට ප්‍රධාන හේතුව වනුයේ පවත්නා රජයේ මැදිහත්වීමය. ඒකාධිපතිවරුන් විධායකයේ බලතල පාවිච්චිකරමින් බලයේ රැදී සිටීමට උත්සාහ දරන්නේ ජනතාවගේ මතයට හිස නොනමමින. ව්‍යවස්ථාදායකයේ සාමාජිකයන් ද සිය බහුතර බලය භාවිතා කරමින් මැතිවරණයේ දී ප්‍රතිවාදියාට වැඩි බලයක් ලැබීම වැළැක්වීමට කටයුතු කරයි. රා ජ්‍ය නොවන සංස්ථාවන්ටද ශාරීරික හිංසනය, වාචික තර්ජනය හෝ දූෂණ හරහා මැතිවරණ වලට බාධා කල හැක. මැතිවරණ දූෂණ නිරීක්ෂණය සහ අවම කිරීම නිදහස් හා සාධාරණ මැතිවරණ පිළිබඳ දැඩි දේශපාලන සංස්කෘතියක් පවතින රාජ්‍යන්හි සිදු කෙරෙමින් පවතී. 

මැතිවරනයක් නිදහස් සහ සාධාරණ නොවීමට බලපාන කරුනු විවිධ මට්ටම්වලින් ඇති විය හැක. 
### විවෘත දේශපාලන සංවාද හෝ දැනුමැති ඡන්ද කොට්ඨාසවල හිගය.
*මාධ්‍ය නිදහස නොමැති වීම, මාධ්‍ය පක්ෂග්‍රාහිත්වය හෝ මාධ්‍ය පරිශීලනය නොකිරීම නිසා ජනතාවට සම්පූර්ණ දැනුමක් නොමැතිවිය හැක. 
*භාෂණයේ නිදහස ද රජය මගින් පාලනය කල හැකි නිසා රාජ්‍ය ප්‍රචාරණය පමණක් ක්‍රියාත්මක වියහැක. 
### අසාධාරණ නීති
*රජයේ වාසියට අයුතු ලෙස නීති පැනවීම, විරුද්ධ අපේක්ෂකයන් බලයටපත් වීමේ හැකියාවට බාධාපැනවීම, මැතිවරණය සාර්ථක කල හැකි දොරටු අයුතුලෙස හැසිරවීම ආදී කරුනු නිසා මැතිවරණ ව්‍යුහය පක්ෂග්‍රාහී විය හැක. 
### ව්‍යාපාරවලට බාධාකරීම
*විපක්ෂ අපේක්ෂකයන් අත්අඩංගුවට ගැනීම, මරාදැමීම, ව්‍යාපාර මර්දනය කිරීම, ව්‍යාපාර මූලස්ථාන වසා දැමීම, ව්‍යාපාර අපරාධයක් ලෙස නම් කිරීම වදහිංසනය, තර්ජනය කරීම හෝ සැබෑ ප්‍රචණ්ඩත්වය 
### මැතිවරණ යාන්ත්‍රණයට බාධා කිරීම.
*ඡන්දදායකයන්ව ඡන්දය ප්‍රකාශකල යුතු අයුරු පිළිබඳව දැනුවත් නොකිරීම හෝ වැරදි උපදෙස් ලබා දීම, රහස් ඡන්දය උල්ලංගනය කිරීම ඡන්ද පෙට්ටි පිරවීම, ඡන්ද යන්ත්‍ර අත පත ගෑම, ඡන්ද විනාශ කිරීම, ඡන්ද දායකයන් මර්දනය කිරීම, වැරදි ලෙස ප්‍රතඵල වගුගතකිරීම, ඡන්ද පොලවලදී ශාරීරික හෝ වාචික ප්‍රචන්ඩත්වය.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:මැතිවරණ
භූ-දේශපාලනය

භූ-දේශපාලනය යනු කිසියම් දේශභූමියක් පුරා දේශපාලන බලය භාවිතා කිරීමේ කලාව හා පිළිවෙතයි. සාම්ප්‍රදායික ලෙසින්, මෙම පදය  භාවිත වී ඇත්තේ දේශපාලනය වෙත භූගෝලයෙහි බලපෑම විස්තර කෙරුම සඳහා වුවද, පසුගිය සියවස තුළදී එහි භාවිතය පරිණාමයට ලක්ව පුළුල් ලක්ෂණාර්ථයක් පෙන්නුම් කිරීම දක්වා පැමිණ ඇත.

ශාස්ත්‍රීය මණ්ඩලයන්හි, භූ-දේශපාලනය පිළිබඳ හැදෑරීම සමන්විත වන්නේ භූගෝලය, ඉතිහාසය සහ සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳව විශ්ලේෂණය කිරීමේදී අවකාශ දේශපාලනය සම්බන්ධයෙන් සහ විවිධ පරිමාණයන් හිදී (රාජ්‍ය මට්ටමෙහි සිට ජාත්‍යන්තර මට්ටම දක්වා යන පරාසය තුළ ) එහි රටාවන් ගැන අවධානය යොමු කරමිනි.(භූ-ආර්ථීක විද්‍යාව)

20වන සියවස ආරම්භයේදී, ස්වීඩන ජාතික දේශපාලන විද්‍යාඥයෙකු වූ රුඩොල්ෆ් ෂෙලේන් විසින් මෙම පදය මුලින්ම භාවිතයට ගන්නා ලදී. පෙනිසෙල්වේනියා විශ්වවිද්‍යාලයේ ශාස්ත්‍ර මණ්ඩල සාමාජීකයෙක් හා ඇමරිකානු රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙකු වූ රොබට් ස්ටෝස්-හූපෙ විසින් ඉංග්‍රීසියට පරිවර්තනය කොට ප්‍රචලිත කරන ලද්දාවූ පොලිටිෂේ ජියොග්‍රෆි (දේශපාලන භූගෝලය) යන ග්‍රන්ථය 1897 දී ලියූ ජර්මානු භූගෝලඥ ෆ්‍රෙඩ්රික් රට්සෙල් වෙතින්, ෂෙලේන් ආභාෂය ලැබ සිටියේය. හැල්ෆර්ඩ් මැක්කින්ඩර් පවා මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි පුරෝගාමියෙකු වූ මුත්, භූ-දේශපාලනය යන වදන භාවිතා කලේ නැත

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
ක්‍රීඩා න්‍යාය

ක්‍රීඩා න්‍යාය යනු ස විද්‍යාවෙහි, සංගණන ලෙසින් ආර්ථික විද්‍යාවෙහි, මෙන්ම ජීව විද්‍යාව (සංගණ්‍ය ලෙසින් පරිණාමීය ජීව විද්‍යාව සහ පරිසර විද්‍යාව), ඉංජිනේරු විද්‍යාව, දේශපාලන විද්‍යාව, අන්තර්-ජාතීක සබඳතා, පරිගණක විද්‍යාව, සහ දර්ශන විද්‍යාව යන්නෙහි භාවිතා වන ව්‍යවහාරික ගණිතයෙහි ශාඛාවකි. යමෙකුගේ හැකියාව අනෙකෙකුගේ තෝරා ගැනුම් මත රැ‍ඳෙන උපායමාර්ගික අවස්ථාවන්හිදී හැසිරීම ගණිතමය වශයෙන් උපග්‍රහණය කිරීමට උත්සාහ කිරීම ක්‍රීඩා න්‍යාය තුළින් ඉදිරිපත්වේ. අනෙකෙක්ගේ දුර්වලතාවයක් මත යමෙකු ජය ගන්නා තරග (ශුන්‍ය ඓක්‍ය ක්‍රීඩා), විශ්ලේෂණය කිරීමට මුලදී මෙය භාවිතා වුවද, විවිධ උපමානයන් අනුව වර්ගීකරණය වන්නාවූ පුළුල් අන්තර්ක්‍රියා පරාසයක් සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකිරීමට හැකි වන අයුරින් මෙය පුළුල් කිරීමකට භාජනය වී ඇත. වර්තමානයෙහි, "ක්‍රීඩා න්‍යාය යනු සමාජ විද්‍යාවෙහි තාර්කික පාර්ශවය සඳහා වූ ඡත්‍ර හෝ 'ඒකීකෘත ක්ෂේත්‍ර' වාදයක්  වැනිය. මෙහි 'සමාජ' යන පදය පුළුල් ලෙසින් අර්ථකතනයට ලක් වෙමින් මානව හා මානව-නොවන ක්‍රීඩකයන් ද (පරිගණක, සතුන්, ශාකයන්) අන්තර්ග්‍රහණය කොට ඇත. “(අවුමාන් 1987)".

        
ක්‍රීඩා න්‍යායෙහි සාම්ප්‍රදායික යෙදවීම් යත්න දරනුයේ මෙම ක්‍රීඩාවන්හී සමතුලනය ග්‍රහණය කර ගැනුමටය. සමතුලනයෙහිදී, එකිනෙක ක්‍රීඩකයා, තවදුරටත් වෙනස්වීමකට ලක් වීමට සම්භාවතාවයක් නොමැති, යම් උපායමාර්ගයක් යොදා ගනියි. බොහෝ සමතුලිත සංකල්පයන් විකසනය කොට ඇත්තේ (වඩාත් ප්‍රචලිත ලෙසින් නෑෂ් සමතුලනය) මෙම අදහස පරිග්‍රහනය කෙරුමෙහි උත්සාහයක් ලෙසිනි. එකිනෙක උපයෝග ක්ෂේත්‍රය ට අනුකූලව මෙම සමතුලිත සංකල්පයන් සඳහා වෙන් වෙන් අභිප්‍රේරණයන් ජනිත වන මුත්, බොහෝ විට ඒවා උපරිපතනය හෝ සමපාත හෝ වීම සිදු වෙයි. මෙම ක්‍රමවේදය සඳහා විවේචනයන් නොමැති. සුවිශේෂී සමතුලිත සංකල්පයන් හි සුදුසු බව, හුදෙක් සමතුලන සංකල්පයෙහි සුදුසු බව, සහ පුළුල් ලෙසින් ගණිතමය ආකෘතීන්ගේ ඵලදායී බව පිළිබඳව විවාදයන් පවතියි.

මින් පෙරටුව යම්කිසි විකසනයන් සිදු වී තිබුණද, ක්‍රීඩා න්‍යාය යන ක්ෂේත්‍රය ප්‍රාදූර්භූත වූයේ ජෝන් වොන් නියුමන් සහ ඔස්කාර් මෝර්ගෙන්ස්ටර්න් විසින් 1944 දී රචිත තියරි ඔෆ් ගේම්ස් ඇන්ඩ් ඉකනමික් බිහේවියර් නමැති ග්‍රන්ථය සමගය. 1950 ගණන් වලදී බොහෝ ප්‍රාඥයන් විසින් මෙම න්‍යාය විස්තීර්ණ ලෙසින් විකසනයට බඳුන් කර ඇත. ක්‍රීඩා න්‍යාය ඉක්බිතිව 1970 ගණන් වලදී ජීව විද්‍යාව වෙත ප්‍රකාශිත ලෙසින් ව්‍යවහාර වූ මුත්, 1930 ගණන් වැනි අතීතයෙහි පවා සමාකාර විකසනයන් තිබූ බව සැලකිය මනාය. බොහෝ ක්ෂේත්‍රයන්හී ප්‍රයෝජනවත් මෙවලමක් ලෙසින් පුළුල් පිළිගැනුමකට ක්‍රීඩා න්‍යාය පාත්‍ර වී ඇත. ක්‍රීඩා න්‍යායවාදීන් අටදෙනෙකු ආර්ථික විද්‍යාවන් සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ඇති අතර, ජෝන් මේනාඩ් ස්මිත් වෙත ක්‍රාෆූර්ඩ් ත්‍යාගය පිරිනමා ඇත්තේ ජීව විද්‍යාව වෙත ඔහු විසින් ක්‍රීඩා න්‍යාය උපයෝගී කිරීම වෙනුවෙනි.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
ලෝක මහා බලවතා

මහා බලවතෙකු යනු තමන්ගේ බලපෑම් ගෝලීය මට්ටමෙන් එල්ල කල හැකි ජාතියක් හෝ රාජ්‍යයකි. මහා බලවතුන් හට ලාක්ෂණික වශයෙන් ආර්ථික, හමුදාමය, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික, සහ සංස්කෘතික බලය සතු වන අතර, මේ නිසාවෙන් කුඩා රාජ්‍යයන් විසින් ස්වීය අභිලාෂයෙන් ක්‍රියාකිරීමට පෙර මහා බලවතුන්ගේ මතය විමසුමට හේතු කාරක විය හැක. අන්තර්-ජාතීය සබඳතා න්‍යායාචාරීන් විසින් ප්‍රකාශ කර සිටින ආකාරයට මහා බලවතෙකු යන තත්ත්වය විසින් බල හැකියාවන්, අවකාශමය දෘෂ්ඨිය, හා තත්ත්ව මානයන් යන ලක්ෂණ ඉස්මතු කල හැකිය. සමහර විට මහා බලවතෙකු යන තත්ත්වය වියනා සමුළුව වැන්නෙහිදී  හෝ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය වැනි ජාත්‍යන්තර ව්‍යුහයන්හිදී උපචාරානුකූලව පිළිගැනෙයි.

"මහා බලවතා " යන පදය මුලින්ම භාවිතා වූයේ පශ්චාත්-නැපෝලියානු යුගය තුළදී යුරෝපයේ වඩාත්ම වැදගත් බලවතුන් නිරූපණය කිරීමටයි. ඉන් ඉක්බිතිව, ජාත්‍යන්තර බල තුලනය බොහෝ විට, මහත් ආශ්චර්යජනක ලෙසින් පළමු ලෝක යුද්ධය හා දෙවන ලෝක යුද්ධය තුළදී, මාරුවීම්වලට ලක් විය. සමහරක් ජාතීන් පුළුල් ලෙසින් මහා බලවතුන් ලෙසට සැලකෙන මුත්, මේ පිළිබඳව පැහැදිලි ලැයිස්තුවක් නොමැති අතර, දිගටම පැවතෙන විවාදයන්ට තෝතැන්නක් වෙයි.

## සටහන් 
"මහා බලවතා " යන පදය මුලින්ම භාවිතා වූයේ  පශ්චාත්-නැපෝලියානු යුගය තුලදී යුරෝපයේ වඩාත්ම වැදගත් බලවතුන් නිරූපණය කිරීමටයි. ඉන් ඉක්බිතිව, ජාත්‍යන්තර බල තුලනය බොහෝ විටක්,  මහත් ආශ්චර්යජනක ලෙසින් පළමු ලෝක යුද්ධය හා දෙවන ලෝක යුද්ධය තුලදී, මාරු වීම් වලට ලක් විය. සමහරක් ජාතීන් පුළුල් ලෙසින් මහා බලවතුන් ලෙසට සැලකෙන මුත්, මේ පිළිබඳව පැහැදිලි ලැයිස්තුවක් නොමැති අතර, දිගටම පැවතෙන විවාදයන්ට තෝතැන්නක් වෙයි.

## ආශ්‍රිත
ජාත්‍යන්තර සංවිධාන

ජාත්‍යන්තර සාමාජිකත්වය, වපසරිය හෝ පෙනී සිටීම සහිත ඕනෑම සංවිධානයක් ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් වේ. කෙසේ වුවත්, එය සාමාන්‍යයෙන් භාවිත වන්නේ අන්තර් ආණ්ඩු සංවිධාන සඳහා ය. එනම්, එක්සත් ජාතීන්, යුරෝපා සංගමය, යුරෝපා කවුන්සිලය හෝ ලෝක වෙළඳ සංවිධානයයි. ඒවායේ සාමාජිකත්වය දරන්නේ ස්වාධීන රාජ්‍යයන් ය. මේවා නිශ්චිත අරමුණක් සඳහා ගොඩ නංවන ලද අතර, පොදු යහපත අරමුණු කරගත් ඒවා වේ.

පෞද්ගලිකව නිර්මාණය කරන ලද රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවලටද ජාත්‍යන්තර වපසරියක් පවතින නමුත්, මෙම ලිපියෙහි ජාත්‍යන්තර සංවිධාන ලෙස හඳුන්වන්නේ අන්තර් ආණ්ඩු සංවිධානය වේ. රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන රාජ්‍ය පිළිබඳ ගැටළුවලට වඩා ගෝලීය කරුණු පිළිබඳ මැදිහත් වන්නේ පෞද්ගලික මට්මමිනි.

## සටහන් 
| International Organizations
|}
{|
ජාත්‍යන්තර සබදතා න්‍යායයන්

ජාත්‍යන්තර සබදතා න්‍යායන් මගින් ජාත්‍යන්තර සම්බන්දතා අධ්‍යයනය සඳහා සංකල්පනාත්මක ආකෘතියක් සැපයේ. සෑම න්‍යායක්ම වෙනස් අපගමයන් මත පදනම්ව ඇති අතර ඒවායේ උපයෝගීතාව එක් එක් මට්ටම් අනුව වෙනස්වේ.ඔලේ හොල්ස්ට් පවසන ආකාරයට ජාත්‍යන්තර සබඳතා න්‍යායන් පාට කන්ණාඩියකි. එය පළදන තැනැත්තාට අත්‍යවශ්‍යම කරුණු පෙන්වනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස අධි නිර්මාණවාදීන් වැදගත් යැයි සලකනු ලබන කරුනු යථාර්තවාදීන් විසින් නොවැදගත් යැයි බැහැරකරනු ලැබේ.
                         
ජාත්‍යන්තර සබඳතා න්‍යායන් මගින් නිර්පිත අපගමයන් ගණනය සහ ඒවායේ ස්වභාවය ද න්‍යායන්හි වැදගත්කමට බලපායි. යතාර්ථවාදය ඉතිහාසගත ක්‍රියාවන් අධ්‍යනය සදහා ඉතා සකසුරුවම් සහ වැදගත් න්‍යායක් වුව ද පද්ධතිය වෙනස් වීම (උදා. තුෂ්ණි යුධ නිමාව ) සහ අනාගත සිද්ධීන් සම්බන්ධයෙන් අනාවැකි පළකරීමට යොදාගත නොහැක. ලිබරල්වාදයේ බොහෝ තත්වයන් අධ්‍යනය කලද අනාවැකි සම්බන්ධයෙන් දුර්වලය. එහෙත් අතීත සිදුවීම් අර්ථ දැක්වීමට යොදා ගත හැක. සාම්ප්‍රදායික න්‍යායන් පැරණි යටත් විජිත අධ්‍යයනයට සුදුසු නොවුණත් යටත් විජිත වාදයෙන් පසු බිහිවූ න්‍යායන් ඒ සඳහා සුඳුසුවේ.

ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා න්‍යායන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකිය. ප්‍රත්‍යක්ෂවාදී - බුද්ධිවාදී න්‍යායන් රාජ්‍ය මට්ටේමේ විශ්ලේෂණයක යෙදෙන අතර ප්‍රත්‍යක්ෂවාදී, ආවර්ජනාත්මක න්‍යායන් ආරක්ෂාව හා සම්බන්ධ කුලය, පන්තිය, ස්ත්‍රී පුරුෂ බව යන කරුනු යටතේ විජිත වාදයෙන් පසු ආරක්ෂාවට එක් කරයි. ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා න්‍යායන් තුළ එකිනෙකට පරස්පර විරෝධී චින්තනයන්ද පවති. උදා - අභිනිර්මාණවාදය, ආයතනිකවාදය, මාක්ස් වාදය කෙසේ වෙතත් ප්‍රත්‍යක්ෂවාදී චින්තන ක්‍රම දෙකක් ප්‍රධාන වශයෙන් පවතී. එනම් යතාර්ථවාදය සහ ලිබරල් වාදයයි. එහෙත් අභිනිර්මාණවාදය සහ පසු ප්‍රත්‍යක්ෂවාදී න්‍යායන්ද විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත ප්‍රසිද්ධ වෙමින් පවතී.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
පක්ෂපාති පත්‍රකළාවේදය - පක්ෂපාති පත්‍රකලාවේදීන් ගේ දුෂ්ඨිකෝණය.

පක්ෂපාති පත්‍රකළාවේදය - පක්ෂපාති පත්‍රකලාවේදීන් ගේ  දුෂ්ඨිකෝණය.

“නිදහස් මාධ්‍ය මද්‍යස්ථානය ” යන විකල්ප ජනමාධ්‍ය එකතුවේ මාධ්‍ය වේදියෙකු මෙසේ පවසයි.

“සාම්ප්‍රධායිකව පත්‍රකලාවේදය සදහා වාස්තවික බව සහ අපක්ෂපාතිත්වය අවශ්‍යය. එහෙත් මේවා ලොව තුළ තව දුරටත් භාවිතයේ නොමැති.අප ඒවායේයෙන් බැදි නොසිටිය යුතුය.යහපත් වෙනසක් සංවිධානය කිරීමට අත්‍ය අවශ්‍ය මූලකිනාංගය නම් පක්ෂපාති පත්‍රකලාවේදයයි. එම නිසා සාර්ථක පක්ෂපාති පත්‍රකලා වේදිහු වන්නේ කෙසේදැයි ඉගෙනිම අත්‍යඅවශ්‍ය මේ සදහා විවිධ අරමුණු වටහා ගැනිමට සහ හබා යෑමට සිදුවනු ඇත. 

2000 අප්‍රේල්ල මස කැනිඩියානු ජන මධ්‍ය සංගමයට සිදු කල දේශනයකදී  සූ කෙයාලස් පක්ෂපාති ජනමාධ්‍ය වේදීන්ට උපදෙස් දෙමින් පැවසුවේ පත්‍රකලා වේදයේ ප්‍රභේද පහත සම්මත අනුගමනය කල යුතු බවය.

*තම ද්‍රුෂ්ටිකෝණය මුල සිටිම පිළිගන්න.
* සත්‍යවාදී වන්න - නිවරදි වන්න. විශ්වාසනිය වන්න. ප්‍රචාරණ නොකරන්න. අනවශ්‍ය කරුණු නොයොදන්න කරුණු සත්‍යාපනය හෝ නශේදනය නොකරන්න .අර්ධ සත්‍ය අධාල කර නොගන්න. 

*තම විරුද්ධ වාදීන්ව අනවශ්‍ය ලෙස නොතකන්න. එහෙත් ඔවුන් සමිපූර්ණයෙන් ප්‍රතක්ෂේප ද නොකරන්න 

* ඔබේ ද්‍රුෂ්ටියට අබියෝක  කරුණු සොයා බලන්න. ඔබේ ද්‍රුෂ්ටියට විරුද්ධ වන කරුණුද වාර්තා කරන්න. ඔබ සමග එකගව වන්නන්ගෙන්  ගේ විවේචනාත්මක ප්‍රශ්න අසන්න. 

- සමන්පාඨ , තර්ජන සහ විවාද භාවිත නොකරන්න. ඒ වෙනුවට සංකිර්න කරුණු සරලව දක්වන්න. ස

- සාධාරන වන්න

- කරුනු තහවරු කිරීම සදහා ස්වාධීන මූලාස්‍ර යොදාගන්න. 

තුලිත නොවූ සහ දේශපාලනක වශයෙන් නැඔුරුවීම, ආර්ථික අවශ්‍යතා සංවිධාන සහ පොදු ජන අවශ්‍යෂතා මග හැරීම පිලිබදව සූකෙලස්   ප්‍රවාහනයේ මාධ්‍ය විවේචනය කලාය. ස්වාධිනදීන තව අරමුණු සහ ප්‍රවේශ නිසා විකල්ප ප්‍රකාශ වලට වාසි ධායක බවත් එම නිසා ඔවුන් ප්‍රධාන  ප්‍රවාහයේ මධ්‍ය වලට වඩා සාර්ථක ලෙස පොදු ජන ගැටලු ආමන්ත්‍රනය කරන බවත් ඇගේ අදහසය.
ජාතික හෙළ උරුමය

ජාතික හෙළ උරුමය භික්ෂූන් වහන්සේගේ නායකත්වයෙන් යුතු ශ්‍රී ලාංකීය දේශපාලන පක්ෂයකි. 1990 දශකයේ ආරම්භවූ ජනතා මිතුරෝ ව්‍යාපාරය සහ ඉන් අනතුරුව ආරම්භවූ සිංහල වීර විදහන, ත්‍රස්ත විරෝධී ජාතික ව්‍යාපාරය, ජාතික සංඝ සම්මේලනය යන සංවිධාන වල ක්‍රියාකාරීව සිටි ගරුතර මහා සංඝරත්න
සහ ගිහි ප්‍රධානීන්ගේ  සහභාගිත්වයෙන් ජාතික හෙළ උරුමයේ පිහිටවූයේ 2004 දී ගිහියන් මුල් කර ගත් සිංහල ජාතිකවාදී පක්ෂයක් වූ සිහළ උරුමය පක්ෂය සඟසතු කොට පූජා කිරීමෙනි.එසේ ස්ථාපිත හෙළ උරුමය පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයන් අතර එල්ලාවල මේධානන්ද හිමි, ඕමල්පේ සෝභිත හිමි, අතුරලියේ රතන හිමි කොටපොල අමරකිත්ති හිමි,කොලොන්නාවේ සුමංගල හිමි, උඩුවේ ධම්මාලෝක හිමි,තිලක් කරුණාරත්න සහ පාඨලී චම්පික රණවක යන අය වූහ. ඇතැම් භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ ගිහි පිරිස් භික්ෂූන් දේශපාලනයට පැමිණීමට විරුද්ධ වූහ. එහෙත් උගත් මධ්‍යම පාන්තිකයන් සහ තරුණයන්ගෙන් පක්ෂයට සහය ලැබිණි. ධර්ම රාජ්‍යක් උදෙසා පාරමිතා පෙරහැර යන තේමාව මුල් කරගනිමින් 2004 වර්ෂයේ අප්‍රේල් මාසයේ පැවති පාර්ලිමේන්තු මහමැතිවරණයට ඉදිරිපත් කල ජාතික හෙළ උරුමයට මන්ත්‍රී ආසන 9 දිනාගත හැකිවිය.

## ඉතිහාසය 
ජා.හෙ.උ සිය ප්‍රථම මැතිවරණයට තරග වැදුණේ 2004 දීය .ඒ අ‍ප්‍රේල් 2 පැවති මහ මැතිවරණයයි. එහි සියළු අපේක්ෂකයෝ භික්ෂූන් වූහ. පක්ෂය 6% ඡන්ද ලබාගත් අතර ආසන 225 න් 9ක් දිනාගත්තේය.

මැතිවරණයේ සිට පක්ෂය බොහෝ ආන්දෝලාත්මක සිඳුවීම් ගණනකටම සම්බන්ධ විය. උදාහරණ ලෙස සදාචාර විරෝධී අන්‍යාගමිකකරණය වැළැක්වීමට පණතක් ගෙන ඒමට උත්සාහ කෙරිණ. පක්ෂයේ පාර්ලමේන්තු පිල තුළද යම් යම් ගැටුම් ඇතිවී ඇත්තේ මැතිවරණයකට පෙර හඳිසියේ එක්වූ කණ්ඩායම තුළ රාජ්‍ය පාලනය සම්බන්ධයෙන් එකමුතුවක් නොමැති බැවිනි.
  
ආරම්භක සාමාජිකයන් ගණන දෙදෙනෙකු විය. කොලොන්නාවේ සුමංගලහිමි සහ උඩුවේ ධම්මාලෝක හිමි පක්ෂය හැර ගියේ ගිහි භික්ෂූ අරගලයක් හේතුවෙනි. සීහළ උරුමයේ ආරම්භකයාද එජාපයට එක්විය. මාස ගණනක ගැටුම්වලින් පසු අතුරලියේ රතන හිමි නම් තරුණ හිමිනමකගේ සහ සීහළ උරුමයේ සාමාජික චම්පික රණවකගේ නායකත්වයෙන් පක්ෂය නැවත ස්ථාවර විය. එල්ලාවල මේධානන්ද සහ ඕමල්පේ සෝභිත හිමිවරු දැනට පක්ෂයේ නායකත්වය දරති. නෙවිල් කරුණාතිලක සහ උදය ගම්මණ්පිල තවත් ප්‍රබල නායක දෙපළකි. ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව ජාතික ව්‍යාපාරය, උතුරු නැගෙනහිර සිංහල සංවිධානය, SPUR සහ තවත් ජාතික සහ අන්තර්ජාතික සිංහල ජාතිකවාදී කණ්ඩායම් සමග පක්ෂය සම්බන්ධය .

ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංගගේ නිලකාලය අඩුකරීම සඳහා ජා.හෙ.උ. ඉදිරිපත් කළ පෙත්සම සාර්ථකවිය. 2005 ඔක්තෝබර් මස ජා.හෙ.උ. හිටපු සාමාජික උඩුවේ ධම්මාලෝක හිමි පැවසුවේ දේශපාලනයට පිවිසීමට ගත් තීන්දුව වැරදි බවට ජා.හේ.උ. භික්ෂූන් කල්පනා කරමින් සිටින බවය. ආගමික කටයුතු කෙ‍රෙහි අවධානය යොමු කිරීමෙන් වඩා ධනාත්මක බලපෑමක් ශ්‍රී ලාංකීය සමාජය වෙත කළ හැක බව තමා විශ්වාස කරන බව පැවසූ උන්වහන්සේ වර්තමාන භික්ෂූ මන්ත්‍රීවරුන් උත්සාහ කරනුයේ අනාගතයේ භික්ෂූන් දේශපාලනයට පිවිසීම වැළැක්වීමට බවත් ප්‍රකාශ කළහ. කෙසේ වෙතත් උඩුවේ ධම්මාලෝක සහ අනෙක් හිමිවරු මන්ත්‍රීධූරවලින් ඉවත් වන්නේද නැතහොත් භික්ෂූන් දේශපාලනය තහනම් වන නීති සකසන්නේද යන්න අපහැදිලය. 2005 ජනාධිපතිවරණයේ දී ජා.හෙ.උ. මහින්ද රාජපක්ෂට සහය දැක්වීය. 2007 දී පක්ෂය නිලවශයෙන් රාජපක්ෂ ආණ්ඩුවට එක් වූ අතර ගිහි සාමාජික චම්පික රණවක පරිසර අමාත්‍යධූරයට පත් විය.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ ප්‍රවර්ගය:ජාතික හෙළ උරුමය
දේශපාලන සංස්කෘතිය

දේශපාලන සංස්කෘතිය යනු රටවැසියන්ගේ දේශපාලන හැඩ ගැස්ම,දේශපාලන ‍නෛතික භාවය පිළිබදව ඔවුන්ගේ හැඩ ගැස්ම,දේශපාලන ක්‍රියාවලියේ සම්ප්‍රදායන් සහ දේශපාලන සමාජයක් ගොඩනැගීම සඳහා තෝරා පත් කරගත් පුද්ගලයන්ගේ අදහස් ය.
                
දේශපාලන සංස්කෘතිය යනු කුමක්ද? එය රාජ්‍යය, දේශපාලන හා ආර්ථික කටයුතු කර ගෙන යාම පිළිබද විශ්වාස පද්ධතයකින් සමන්විත වූ විශේෂ රටාගත දේශපාලන දර්ශනයකි.දේශපාලන සංස්කෘතිය,ජාතීන්ට,රාජ්‍යයන්ට සහ වෙනත් කණ්ඩායම්වලට අනන්‍ය දේශපාලන වෙනසකට රාමුවක් සකසයි. දේශපාලන සංස්කෘතිය දේශපාලන මත වාදයෙන් වෙනස් වේ. පුද්ගලයන්ට මතවාදයකට විරුද්ධ වීමෙන් දේශපාලන සංස්කෘතියක් බෙදා හදා ගැනීමට හැක.එහෙත් සමහර මතවාදයන්ගෙන් පවත්නා තත්ත්වයන්ට අභියෝග කර රජය කටයුතු කරන ආකාරයේ විශාල වෙනසක් බලාපොරොත්තුවේ. එවන් විටක ඔවුන් දේශපාලන සංස්කෘතියේ ද වෙනසක් අපේක්ෂා කරයි.

දේශපාලන සංස්කෘතිය යන යෙදුම දේශපාලන විද්‍යාවට රැගෙන ආවේ ඇමරිකානු දේශපාලන ක්‍රමය ප්‍රචලිත කිරීමටය. 50 දශකයේදී ගේබ්‍රියල් ආමන් මෙය භාවිත කල අතර එය “ ද සිවික් කල්චර් ” 1963 ආමන්ඩ් සහ වර්බා ” කෘතියේද සඳහන් විය. එහෙත් ගර්හාඩ් ලෙම්බෲක් සහ අරෙන්ඩ් ලයිපාට් යන යුරෝපීය දේශපාලන විද්‍යාඥයන් දෙදෙනා මෙම සංකල්පයට විරුද්ධ වූහ. ලෙම්බෲක් ස්විට්සර්ලන්තය සහ ඔස්ට්‍රියාව ඇසුරින්ද,ලයිපාට් නෙදර්ලන්තය ඇසුරින්ද විශ්ලේෂණය කොට පවසා සිටියේ ඇමරිකානු දේශපාලන ක්‍රමයට වඩා ප්‍රබල ක්‍රම ලොව පවතින බවය.

## සටහන් 
| Political culture
|}
{|
ප්‍රතිපත්ති

**ප්‍රතිපත්ති** යනු යම් විෂය පථයකට අදාලව තීරණ ගැනීමට හෝ කිසියම් ප්‍රතිඵලයක් අත්කරගැනිට මඟපෙන්වීම සදහා ඇතිකරගත්  මූලධර්ම හෝ නියමයන්වේ. මෙම යෙදුම රජයකට,පෞද්ගලික ආයතනයකට,කන්ඩායමකට හෝ පුද්ගලයෙකුට ආශ්‍රය කර ගත හැක. ජනාධිපති විධායක අණකිරීම,සංස්ථාපිත රහස්‍ය ප්‍රතිපත්ති ,පාර්ලිමේන්තු රීති ආදී සියල්ල ඒ සදහා උදාහරණ වේ. ප්‍රතිපත්ති නිතියෙන් වෙනස්වේ. නීතිය මිනිස් හැසිරීම් නැවැත්වීමට හෝ තහනම් කිරීමට හැකියාව ඇත. නමුත් ප්‍රතිපත්ති යම්කිසි අරමුණකට ලගාවීම මග පෙන්වනවා පමණි. 

වැදගත් ආයතනක තීරණ ගැනිමේ ක්‍රියාවලය ද ප්‍රතිපත්ති හෝ ප්‍රතිපත්ති අධ්‍යනය ලෙස හැදින්වේ. විකල්ප හදුනා ගැනිම ,ප්‍රතිඵල අනුව එම විකල්ප අතුරින් සුඳුසු කොටස් තෝරාගැනිම ආදිය ද මෙයට අදාලවේ. නිශ්චිත අරමුණු ළගාකර ගැනිම සදහා අවශ්‍ය දේශපාලනික,කළමනාකරණ, මූල්‍ය‍ සහ පරිපාලනික යාන්ත්‍රනයක් ලෙසද ප්‍රතිපත්ති හැදින්විය හැක.

## ප්‍රතිපත්ති ජීවන චක්‍රය
* ගැටළු හො විෂය පථය හඳුනාගැනීම
* ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය
* ප්‍රතිපත්ති පිළිගැනීම
* ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම
* ප්‍රතිපත්ති පසුවිපරම

ප්‍රවර්ගය:ප්‍රතිපත්ති
දේශපාලනික දර්ශනය

දේශපාලනික දර්ශනය යනු රාජ්‍ය,දේශපාලනය,නිදහස,සාධාරණත්වය,දේපල,අයිතිවාසිකම්, නීතිය,අධිකාරිය මගින් ස්ථාපනය කෙරුණු නීති මාලාව ආදියට අදාළ මූලික ගැටළු පිළිබද අධ්‍යනයයි. ආණ්ඩුවක් නෛතික වන්නේ කෙසේද, එය කුමන ආකාරයකට විය යුතුද,නීතිය යනු කුමක්ද, පුරවැසියන් රජයට ඉටු කලයුතු යුතුකම් මොනවාද ,රජයක් පලවා හැරිය හැකිද,ඒ කෙසේද ආදී ගැටලු වලට පිළිතුරු මෙහිදී සොයාබැලේ. සාමාන්‍ය ජන වහරට අනුව දේශපාලනික දර්ශනය යනු දර්ශනයට සෘජුවම අදාළ නොවන දේශපාලන සදාචාරය,විශ්වාස ආදිය පිළිබද විශ්වාසයකි.

          
දේශපාලන දර්ශනයේ අවධානය යොමු කෙරෙන ප්‍රධාන කේෂ්ත්‍ර තුන නම්, 

*දේශපාලන ආර්ථිකය - දේශපාලන අයිතවාසිකම් නිර්වචනය සහ වත්කම් පරිශීලනය. 
*සාධාරණත්වය- ව්‍යාප්තිය සහ දඬුවම් කරීමේ දී. 
*සත්‍යය සහ සාක්ෂි පිළිබද රීති - නීතිමය තීන්දු යන ඒවාය.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
ප්‍රඡාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණයක නිර්වචන -Definition of democratic elections

දේශපාලන දර්ශනවාදයට අනුව ප්‍රඡාතන්ත්‍රවාදී රජයක බලය හිමිවනුයේ එම බලයට යටත්වන්නන්ගේ කැමැත්තෙනි. එම කැමැත්ත රාජ්‍ය බලයට හරවනු ලබන ප්‍රධාන යාන්ත්‍රණය වන්නේ මැතිවරණයයි. මැතිවරණ නිදහස සාධාරණ වියයුතු බව සාමාන්‍ය සම්මතයයි. 

කුමන ආකාරයේ මැතිවරණයක් නිදහස් හා සාධාරණ ලෙස සැලකිය හැකිද යන්න පිළිබඳව විවිධ මත පවතියි. එක්සත් ජනපදය වෙනුවෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ හිටපු නියෝජිත ජීන් කර්ක්පැටිරික් ට අනුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණය සං‍කේතයක් පමණක් නොවේ. ඒවා රජය විවේචනය කිරීමට , විවේචන ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට සහ විකල්ප ඉදිරිපත් කිරීමට පුළුල් බල තල ඇති පුරවැසියන් විසින් ප්‍රධාන තීන්දු ගන්නන් තෝරා ගැනීම සඳහා යොදාගන්නා තරගකාරී, කාලාන්තර සහ නියත මැතිවරණ වේ. 

ඩිමොක්‍රටික් වොච් වෙබ් අඩවිය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණ තව දුරටත් නිර්වචනය කරමින් පවසන්නේ අපේක්ෂකයා පිළිබද සියලු තොරතුරු දැනගෙන සිදුවන පක්ෂග්‍රාහිත්වය හැරුණු කොට අනෙක් සියලු සෘජු හෝ වක්‍ර පක්ෂග්‍රාහිත්වයන් වැළැක්වීමට දැඩි උනන්දුවක් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණයට අත්‍යවශ්‍ය බවයි. 2002 දී ඕස්ට්‍රේලියානු මහ අධිකරණයේ අග්‍රවිනිශ්චයකාර මරේ ග්ලීසන් තවදුරටත් එය පිළිබදව පැවසුවේ වෙනසක් අවශ්‍ය නම් එය ලබාගැනීමේ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සහ නෛතික ක්‍රමය වනුයේ ඡන්ද දායකයන්ගේ කැමැත්ත බවයි. 

නිදහස් සහ සාධාරණ මැතිවරණයක් පහසුවෙන් නිරීක්ෂණය කල හැකි වුවත්, දැනුවත් ඡන්ද කොට්ඨාසයක් එසේ නිරීක්ෂණය කල නොහැක. කොට්ඨාසයේ සුළු කොටසක් පමණක් අ‍පේක්ෂකයාව පෞද්ගලිකව හඳුනනු ඇත. මේනිසා දැනුම අසම්පූර්ණය. ඉතුරු ඡන්ද දායකයන් අපේක්ෂකයාගේ තොරතුරු සහ වැඩ සටහන් සම්බන්ධයෙන් තෙවන පාර්ශවයක් මත රැදීමට සිදූවෙයි. මෙය විශ්වාසනීත්වයෙන් අඩුවේ. පක්ෂග්‍රාහිත්වය වැඩිපුරම ලැබෙනුයේ පවත්නා රජයටය. 

තවත් සමහර විද්වතුන් පවසන්නේ ක්‍රියාකාරී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට මැතිවරණ දෙවන වන බවයි. ඔවුන්ට අනුව නීතියේ ආදිපත්‍ය වඩා වැදගත්ය. උදාහරණයක් ලෙස හොංකොං දේශයේ එක්සත් කිරීමට පෙර එය බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් පාලනය කෙරුණද දැඩි නෛතික ආයතන නිසා එය නිදහස් හා විවෘත සමාජයක් ලෙස සැලකුණි.
## සටහන්
මැතිවරණය
ජාත්‍යන්තර සබඳතා

in Geneva, Switzerland, hosted more than 10,000 intergovernmental meetings. The city hosts the highest number of international organizations in the world.|305x305px]]
 historian Thucydides.]]

**ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා** දේශපාලන විද්‍යා විෂයෙහි එක් අංශයක් වේ. එය රාජ්‍යයන්හි භූමිකාව, ජාත්‍යන්තර සංවිධාන, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සහ බහුජාතික සමාගම් ඇතුලූ ජාත්‍යන්තර පද්ධතියෙහි රාජ්‍යයන්ට අදාළ ගෝලීය කරුණු සහ විදේශ සබඳතා පිළිබඳ ව අධ්‍යයනය කරයි. එය අධ්‍යයන මෙන්ම පොදු ප‍්‍රතිපත්ති යන ක්ෂේත‍්‍රවලට අදාළ වන අතර, රාජ්‍යයන්හි විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති තීරණය කරන හා විශ්ලේෂණය කරන ක‍්‍රියාකාරී හෝ මූලධාර්මික ආකාරයෙන් පැවතිය හැකිය.

දේශපාලන විද්‍යාව හැරුණු කොට ආර්ථික විද්‍යාව, ඉතිහාසය, නීතිය, දර්ශනය, භූගෝලය, සමාජ විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව හා සංස්කෘතික අධ්‍යයනයන් ආදිය ද මීට ඇතුළත් වේ. එය ගෝලීයකරණය හා රාජ්‍යයන්ට හා ඒවායේ ස්වාධීපත්‍යයට ඉන් සිදුවන බලපෑමෙහි පටන්, පාරිසරික යහපැවැත්ම, න්‍යෂ්ටික බලාගාර, ජාතිකවාදය, ආර්ථික සංවර්ධනය, ත‍්‍රස්තවාදය, සංවිධානාත්මක අපරාධ, මානව ආරක්ෂාව හා මානව හිමිකම් දක්වා කරුණු සාකච්ඡා කරයි.

ජාත්‍යාන්තර සබදතා පිළිබදව නිර්වචන

01.ජාත්‍යාන්තර සබදතා යනු ජාතීන් අතර පවත්නාවූ සියලුම අකාරයේ සබදතාවයන් ය.

02.රාජ්‍යයන්හි බලයලත් නැතහොත් අවසරලත් නිලධාරින් විසින් පවත්වන්නාවූ රාජ්‍ය මට්ටමේ සබදතාවයකී.

03. බලය අත්පත්කර ගැනිම, බලය රදවා ගැනිම, බලය ව්‍යාප්ත කිරිම යන අරමුණු මුදුන් පමුණුවා ගැනිම උදෙසා රාජ්‍යයන් අතර පවත්නා බල අරගලය අන්තර් ජාතික දේශපාලනය නම් වේ. - හෑන්ස් මොගෙන්තු 1948 Political Among Nation ජාතීන් අතර දේශපාලනය -

04.රාජ්‍ය විසින් ස්වකීය ජාතික අශාවන් සහ ස්වකීය අරමුණු ඉටුකර ගැනිමට ක්‍රියා කිරිමේදී රාජ්‍යයන් අතර ඇතිවන අන්තර් ක්‍රියාකාරිත්වය අන්තර් ජාතික සම්බන්ධතා ලෙස සැලකීමට පුලුවන. - නොර්මන් පාර්මන් සහ හේවුඩ් පර්කින්ස්-

## ආශ්‍රිත 
* නිරවි යුද්ධය, 1947 සිට 1991 දක්වා
* Comparative politics
* Diplomatic history
** Diplomatic history of World War I
** Diplomatic history of World War II
* The European Institute for International Law and International Relations
* Extraterritoriality
* Geopolitics
* International community
* International order
* List of international relations institutes and organisations
* List of international relations journals
* Multilateralism
* Peace and conflict studies
* Peace economics
* Political geography
* Periods in international relations
** International relations (1648–1814)
** International relations (1814–1919)
** International relations (1919–1939)
** International relations since 1989

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* The European Institute for International Law and International Relations

ප්‍රවර්ගය:දේශපාලනය
අප්‍රිකානු දේශපාලනය -African Politics

අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුව යනු මොරොක්කෝව හැර ඉතිරි අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන්හි එකතුවකි. 2001 ජූනි මස 26 වන දින අඩිස් අබාබා කේන්ද්‍රි කර ගනිමින් මෙය පිහිටුවනු ලැබීය. 2004 ජූලි මස පෑන්හි අප්‍රිකානු පාර්ලමේන්තුව දකුණු අප්‍රිකානු මිඩ්‍රන්ඩ් වෙත ගෙන යනු ලැබූවද,මානව අයිතීන් සඳහා වූ අප්‍රිකානු කොමිසම අඩිස් අබාබා හිම රැදවුණි. අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුවේ ආයතන විමධ්‍යගත කොට සෑම රාජ්‍යයකටම ඒවා බෙදා හදාගැනීමට අවස්ථා ලබාදීමේ ප්‍රතිපත්තියක් පවතියි.

        
අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුව සමූහාණ්ඩු පනතකින් නිර්මාණය කෙරුනේ පොඳු මණ්ඩලයක් ලෙස කටයුතු කල අප්‍රිකානු ආර්ථික ප්‍රජාව ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් ප්‍රකාර රාජ්‍යයක් බවට හැරවීම සඳහාය.අප්‍රිකානු සමූහ ආණ්ඩු රජය නමින් හැදින්වෙන පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයක් මෙහි පවතින අතර එහ ව්‍යවස්ථාදායකයක් , විධායකයක් සහ අධිකරණයක් ඇත. රාජ්‍ය නායකයා අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුවේ ජනපති වන අතර පෑන් අප්‍රිකානු පාර්ලමේන්තුවේ සභාහපතිද වේ.ඔහු සමූහාණ්ඩුවේ ජනාධිපති වන්නේ පෑන් අප්‍රිකානු පාර්ලිමේන්තුවට පත් වී එහි බහුතර කැමැත්ත ලබා ගැනීමෙනි.

වර්තමානයේ රාජ්‍යයේ හා ආණ්ඩුවේ නායකයා සහ පෑන් අප්‍රිකානු පාර්ලමේන්තු සභාපති ධුරය දරනුයේ ගර්ට්‍රෑඩ් ඉබේ වේ මොංගෙල්ලා මහත්මියයි. 2004 මාර්තු මාසයේදී වසර 5 ක් සඳහා පාර්ලිමේන්තුව මගින් ඇයව පත් කෙරිණි. පෑන් අප්‍රිකානු පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාජිකයන් 265 දෙනෙකි. ඒ අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුවේ සෑම රාජ්‍යයකින්ම 5 දෙනා බැගින් වු නියෝජනයකින් යුතුය.ඔවුන්ගෙන් 21% ට වැඩි ගණනක් ස්ත්‍රීන්ය.

පාර්ලිමේන්තුවේ සභාහපතිගේ බලතල සමූහාණ්ඩු පනතේ සහ මූල ලේඛණයේ දක්වා ඇත. අප්‍රිකානු සහ ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම්වලින් උරුමවන බලතල ආදියද මෙයට ඇතුළු වේ. අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුවේ රජයට සියළුම රටවල,කලාපීය,සහ නාගරික ආයතන මෙන්ම ආයතන සිය ගණනක් ඇතුලත්වේ.

අකර්මන්‍ය වූ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති,අයුක්ති සහගත ලෝක වෙළද කටයුතු සහ දේශගුණික තත්ව නිසා මෙම කලාපය දැඩි දුර්භීක්ෂයන්ට ලක්වී ඇත්තේ ජනතාවට අවශ්‍ය ජලය හෝ ආහාර බෙදා දීමට නොහැක බැවිනි. යටත් විජිතකරණයට පෙර ලොව රත්තරන් 90% නිපද වූ මෙම භූමිය අද ලොව දුප්පත්ම මහද්වීපය බවට පත්ව ඇති අතර එහි සම්පත් වෙනත් මහද්වීප භුක්ති විදියි.රෝග පැතිරීමද විශාල වශයෙන් සිදුවන අතර විශේෂයෙන් HIV සහ AIDS වසංගතයක් වී ඇත.

අප්‍රිකානු සංවිධාන සහ රාජ්‍යයන් අතර දැඩි එකමුතුවක පැහැදිලි ලකුණු දක්නට ලැබේ. කොංග්‍රස් ජනරජ සිවිල් යුද්ධයේ දී ධනවත් අප්‍රිකානු නොවන රටවල් නොව අප්‍රිකානු රටවල්ම මැදිහත් වූහ. 1998 ගැටුම ඇරඹුමෙහිදීම සිදුවු මරණ ගණන මිලයන හතරකට ආසන්නය. අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුව වැනි දේශපාලන එකමුතුවන් මහද්වීපයේ රටවල් අතර සහයෝගය සහ සාමය සදහා බලාපොරොත්තු නංවයි. එහෙත් තවමත් රාඡ්‍යය අනුග්‍රහය සහිතව දැඩි ලෙස මානව හිමිකම් කඩකරීමේ බොහෝ අප්‍රිකානු රටවල සිදුවේ.එවන් බොහෝමයක් දේ සිදුවන්නේ දේශපාලන හේතු එසේත් නැත්නම් සිවිල් යුද්ධයක අතුරු ඵලයක් ලෙසනි. කොංගෝ ජන රජය,ස‍යෙරෝ ලයෝන්,ලයිබීරියාව,සූඩානය, සම්බාබ්වේ වැනි රටවල මෙවන් කඩකිරීම් වැඩි වශයෙන් වාර්තාවේ.

                

## සටහන්
දේශපාලන පද්ධති - දළ විශ්ලේෂණය Political systems-overview

දේශපාලන පද්ධති යනු දේශපාලන හා රාජ්‍ය පද්ධතියයි. මෙය නීති පද්ධතිය,ආර්ථික පද්ධතිය,සංස්කෘතික පද්ධතිය සහ වෙනත් සමාජ පද්ධතිය සමග සංසන්දනය කළ හැක.දේශපාලන පද්ධතිය ඒවායෙන් වෙනස් වන අතර එය අවකාශීය වමේ කොමියුනස්ට් වාදයේ සිට දකුණේ ෆැසිස්ට් වාදය දක්වා පෙල ගැස්සවිය හැකිය.කෙසේ වෙතත් මේ එකක් හෝ ශුද්ධ ස්වභාවයෙන් නොවන බැවින් බොහෝ දේශපාලන ක්‍රම පවතින්නේ මෙහි මධ්‍යයේ ධන වාදයට ආසන්නවය.

දේශපාලන පද්ධතියට නිර්වචන ගණනාවකි.

          

* ආයතන,බලපෑම් කණ්ඩායම් (දේශපාලන පක්ෂ වෘත්තිය සමිති) සහ ඒවා අතර සම්බන්ධතා මෙන්ම ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන් පාලනය කරන දේශපාලන විදි සහ නීති දේශපාලන පද්ධතියට අයත්වේ.

* එය බලයේ රැදී සිටින සමාජ සංවිධානයේ සාමාජිකයන්ගෙන් සමන්විතය.

* එයට ප්‍රධාන ලක්ෂණ දෙකකි.එනම් එය ප්‍රතික්‍රියා කරන පරිසරයට අදාළව අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් පරායත්ත සංරචක සහ සීමාවන්ගෙන් යුතුය  .

* රජය විසින් ප්‍රතිපත්ති සාධනයේ දී උපයෝගි කර ගන්නා සහ ඔවුන්ගේ පරිපාලනය වඩා සංවිධානාත්මක කරන න්‍යායත්මක සංකල්පයකි.

* සමාජයේ පාලනය සහ යුක්තිසහගත බව ස්ථාපනය කරමින් ආයතනවල දුග්ගැනවිලි ඉදිරිපත් කරමින්  සමාජ පැවැත්ම සහතික කරන පද්ධතියකි.

දේශපාලන පද්ධතීන් අතර සමාන කම්,

අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් පරායත්ත කොටස් දෙකකි.

* පුරවැසියන්
* රජය

සීමාවන්

* පුරවැසිභාවය
* භූමිය
* දේපල

## සටහන්
ශ්‍රී ලංකාවේ අසම්භාව්‍ය ජනාධිපතිවරණ ක්‍රමය

අසම්භාව්‍ය මැතිවරණ ක්‍රමය යනු ඡන්ද දායකයන් අපේක්ෂකයන් සිය කැමැත්තේ අනුපිළිවලට ලකුණු කල පසු ඉන් එක් ජයග්‍රහකයෙකු තෝරාගන්නා මැතිවරණ ක්‍රමයකි. ප්‍රථම මනාප ගණනයෙන් පසුව එක් අපේක්ෂකයෙකුටවත් බහුතර මනාප ලබාගත නොහැක ( 50% ) වී නම් ඉහළ මනාප ලබාගත් දෙදෙනා හැර ඉතිරි අපේක්ෂයන් තරගයෙන් ඉවත් කරනු ලැබේ. පසුව එසේ ඉවත් කෙරුනු අපේක්ෂකයන්ට ලැබී තිබුණු ඡන්දවල දෙවන මනාප ගණන්කර තරගයේ රැදී සිටින අපේක්ෂකයන් දෙදෙනා අතර බෙදා හැරේ. මෙමගින් අවසානයේ එක් අපේක්ෂකයෙකු බහුතරයක් ඡන්ද ලබා ජයග්‍රහනය කරයි.මෙය විකල්ප මැතිවරණ ක්‍රමයකට සමාන නමුත් එක් වෙනසක් ඇත. එනම් විකල්ප මැතිවරණ ක්‍රමයකදී ඡන්ද ගණන්කිරීම වට කිහපයකදී සිදුවිය හැකි නමුත් මෙහි දී පැවතිය හැක්කේ වට දෙකක් පමණි. එක්සත් ජනපදයේ මෙම මැතිවරණ ක්‍රම දෙකම instant run off sysstem ප්‍රභේදන ලෙස සලකනු ලැබේ. අසම්භාව්‍ය මැතිවරණ ක්‍රමය Two Round system හි සංයුත්ත අවස්ථාවක් ලෙසද සැලකිය හැකිය. ඡන්දදායකයින් දෙවරක් ඡන්ද පොළ වෙත යෑමකින් තොරව ඡන්දවට දෙකම සිදුවේ.

                
අසම්භාව්‍ය මැතිවරණ ක්‍රමයේ විශේෂ ප්‍රභේදනයක් ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරණයේ දී යොදාගැනේ. තවත් ප්‍රභේදනයක් වන Supemetary vote එන්ගලන්තයේ නගරාධිපතිවරුන් පත් කිරීම සදහා යොදාගැනේ. අතීතයේදී එනම් 1892 - 1942 දක්වා ක්වීන්ස්ලන්ඩ් ව්‍යවස්ථාදායක සභාව පත් කර ගැනීම සඳහාද මෙම ක්‍රමය යොදා ගැනුණි. අද දක්වා අඛණ්ඩව දීර්ඝතම කාලයක් ලොව භාවිතා කෙරුණු මැතිවරණ ක්‍රමය මෙය වේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ඇලබාමා ප්‍රාන්තයේද 1920 දශකයේදී මෙම ක්‍රමය භාවිතාවිය.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
පරිගණක එකලස් කිරීමේ එස්.ඊ.එම්.පී ව්‍යාපෘති පාඨමාලාව

ලාංකීය දූ පුතුන්ට පරිගණක එකලස් කිරීම පිළිබඳ පුහුණුවක් ලබා දීම සඳහා SEMP ව්‍යාපෘතිය මෙහෙයවීමෙන් දුරස්ථ ඉගෙනුම් මධ්‍යස්ථානයේදී දිවයිනේ සෑම පලාතක්ම නියොජනය කරමින් ගුරුභවතුන් සහභාගීත්වයෙන් දින 5ක නේවාසික වැඩමුළුවක් ලෙස පවත්වයි. මෙහි මූල්ම කණ්ඩායම වසර 2010 පෙබරවාරි මස 6 සිට 10 දක්වා පැවැත්වේ. දිවයිනේ සියළු පළාත් නියෝජනය වන පරිදි තොරාගන්නා ලද තිස්පස්දෙනකු‍ගේ කණ්ඩායම නියෝජනය කිරීම සදහා දකුණු පලාත කණ්ඩාමට, වලහන්දූව නියොජනයෙන් අනිල් ප්‍රියංකර මයා සභාගීත්වය දක්වා ඇත. මෙම වැඩසටහන කොටස් 5 කින් සැලසුම් කර ඇති අතර ඒ ස‍ඳහා ලංකාවේ පරිගනක විද්‍යාගාර පහසුකම් දැනට පවතින විද්‍යාල වලින් තොරාගන්නා ලද ගුරුභවතුන් කණ්ඩායම් වශයෙන් යොමු කරනු ලැබේ. ශ්‍රි ලාංකීය පාසල් පරිගණක ක්‍රියාවලිය වඩාත් අර්ථවත් හා අත්දෑකීම් බහුල කරනු වස් අරඔා ඇති මෙම වැඩසටහන තුළින් පාසල් දූ දරුවන්ගේ පරිගනක හසුරු කුලසතා වර්තමානයේ දී ක්‍රමවත් සහ අනාගත අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ලීම සදහා ඔපමට්ටම් කිරීම ප්‍රධාන අරමුණ වේ.
ප්‍රවර්ගය:පරිගණකවේදය
කෙම්

කිසියම් ගැටළුවකින් මිදීමට හෝ කිසියම් විශේෂ තත්වයක් ඇති කර ගැනීමට භාවිත කරන, සිංහල සාම්ප්‍රදායික සමාජයේ මුඛ පරම්පරාගතව පැවැත ඒන, යම් යම් ක්‍රියාවලි ඇති අතර මේවා කෙම් ක්‍රම ලෙස හැදින්වේ.

ප්‍රවර්ගය:කෙම්
වීර කැප්පෙටිපොළ මධ්‍ය විද්‍යාලය, අකුරම්බොඩ

කි‍්‍ර.ව. 1880 වන විටත් අකුරම්බොඩ ස්වභාෂා පාසලක් පැවති බව, A Gazatteer Of The Central Provinvce Of Ceylon න ම් ග‍්‍රන්ථයේ 05 වෙනි පිටුවෙහි සදහන් වේ. ඒ අනුව මෙම විද්‍යාලයේ ඉතිහාසය අවුරුදු 113 කට වැඩි බවත්, ශත වර්ෂයකට අධික කාලයක්, මාතලේ ප‍්‍රදේශයේ දස දහස් ගණනක් ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවනගේ නැණ නුවන පෑදීමට මුලස්ථානය වු බවත් කිව හැකිය. 

නිදහස් අධ්‍යාපනයේ පියා ලෙස හදුන්වන ආචාර්ය සී.ඩබ්ලිව්.ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මැතිතුමා විසින් මෙම පාසල 1941.01.06 වන දින මධ්‍ය විද්‍යාලයක් බවට පත් කොට අකුරම්බොඩ පමණක් නොව අවට ගම්වල දරුවන්ටත් නිදහස් අධ්‍යාපනය ලබන්නට අවස්ථාව ලබාදුනි. ශ්‍රී ලංකාවේ බිහිවු මධ්‍ය විද්‍යාලයන් අතර ප්‍රථම මධ්‍ය විද්‍යාලය ලෙස සලකනු ලබන්නේද මෙම විද්‍යාලයයි. 
 එහෙත්  මෙම ඉතිහාසය පිළිබදව අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය සතුව නිසි වැටහීමක් නොමැති කමින් ලංකාවේ ප්‍රථම මධ්‍ය විද්‍යාලය ලෙස මතුගම සී.ඩබි.ඩබි කන්නන්ගර මධ්‍ය විද්‍යාලය බවට වැරදි අවබෝධයක් ජනතාව අතර  පවති. එය නිවැරදි කිරීම බලධාරින් සතු යුතුකමකි.
ඵෙතිහාසික වැදගත්කමක් ඇති මෙම මැදි විදුහල 1985 වර්ෂයේදී රජයේ අවශ්‍යතාවයක් මත විද්‍යාලයීය සියලූම සම්පත් යොදාගෙන යුධ හමුදා අභ්‍යාස මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කරන ලදී. යුධ හමුදාවට පවරා ගැනීම නිසා ලැබුණු සම්පත් වලට වඩා අහිමි වුනු සම්පත් වල වටිනාකම කිහිප ගුණයක් වන්නේය. මාතලේ දිස්ති‍්‍රක්කයේ ජන නායකයින් සහ ප‍්‍රදේශවාසීන් විසින් කරන ලද බලවත් ඉල්ලීම පරිදි 1991 වර්ෂයේ අගෝස්තු මස විද්‍යාලයීය ගොඩනැගිලි ආපසු ලබා ගැනීමට හැකිවිනි. අපහසුතා රාශියක් මධ්‍යයේ 1991 සැප්තැම්බර් මස 09 වන දා ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් 520 දෙනෙකුගෙන් මෙම විද්‍යාලය නැවත ආරම්භ කරන ලදී.

එමෙන්ම මාතලේ දිස්ත‍්‍රික්කයේ බාලක බාලිකා නේවාසිකාගාර සහිත එකම පාසල වන්නේ ද මෙම විද්‍යාලයයි. මෙම මධ්‍ය විද්‍යාලය මාතලේ දිස්ති‍්‍රක්කයේ කී‍්‍රඩා පාසලද වන්නේ ය. මෙය විද්‍යාලයට ලැබුණු මහගු දායාදයකි.

## හිටපු විදුහල්පතිවරුන්
*එස්.එම්. ප‍්‍රඥාරත්න - 1941-1942
*ඒ.ඡී.ඡී. පෙරේරා - 1942-1944
*සී. ගොඩගේ - 1944-1949
*ඒ.කේ. ජයසේකර - 1949-1951
*එල්. අබේසේකර - 1951-1954
*එල්. එල් .පී. කබ්රාල් - 1954 - 1957  
* ඒ. තිලකරත්න - 1957 - 1960  
*ඡී.ජේ.ඞී. සිල්වා - 1960 - 1961  
*පී.පී. මන්තිලක - 1961 - 1966 
*ඞී.බී.තෙවරප්පෙරුම - 1966 - 1967 
*වයි.එම්. කරුණාරත්න - 1967 - 1968 
*වී.ඩබ්ලිව්.ජේ.ලොකුබණ්ඩා - 1968 - 1971 
*ඒ.බෝපිටිය - 1971 - 1972  
*බී.එන්.බස්නායක - 1972 - 1973  
*එන්.ජී.පියසේන - 1973 - 1974  
*සී.ඒ.සී.බී.සිල්වා - 1974 - 1976 
*පුජ්‍ය පෙනලබොඩ චන්ද්‍රනන්ද හිමි - 1976.01 - 1976.09  
*සී. බස්නායක - 1976.10 - 1976.12  
*ඒ.ඩබ්ලිව්.බී. තෙන්නකෝන් - 1977 - 1981  
*එස්.සී.සී.විජේසිංහ - 1981 - 1985                                 
* යුධ හමුදා කදවුර - 1985 -1989
* පී.ඩබ්ලිව්.කරුණාතිලක - 1991 - 2007  
*බී.ඒ.සුනිල් බටුවන්ගල  - 2007 - 2009}
* ඩී.එම්.වයි.එම්.දිසානායක මිය 2009 - 2012
* ඩී.ජී සරත් ජයසිංහ  2012 සිට මේ දක්වා

## බාහිර සබැදි
*පාසල් වෙබ් පිටුව 

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
මිනුම් ක්‍රම

## මෙට්‍රික් ක්‍රමය 
## පෞරාණික සහ සම්ප්‍රදායික මිනුම් ක්‍රම 
### ආසියානු මිනුම් ක්‍රම
* සිංහල

## මේවාද බලන්න 
* ඒකක සහ මාන

## මූලාශ්‍ර
සිංහල මිණුම් ඒකක

**සිංහල මිණුම් ඒකක** පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් පහත දැක්වෙයි.

## කාලය
* තප්පර 60 = විනාඩි 1 (minute/මිනිත්තු නොවේ)  
* විනාඩි 60 = පැය 1 (hour/හෝරා නොවේ)  
* පැය 60 = දවස 
* දවස් 30 = මාස 1
* මාස 12 = අවුරුද්ද
* මාස    3 = කාර්තු 1 
* කාර්තු  4 = අවුරුදු 1 

## පරිමාව
* හුන්ඩු/පත 2 = මනා 1
* මනා 2 = නැලිය/සේරුව
* නැලි/සේරු 4 = ලාහ/කුරුණිය
* ලාස්/කුරුණි 4 = තිඹ 1
* ලාස්/කුරුණි 5 = බෙරය
* බෙර 2 = පෑල/මළු 1
* පෑල/මළු 4 = අමුණ
* නැලි/සේරු 32 = බුසල් 1

## බර
රාත්තල් 26 1/4 = තුලම් 1

### බෙහෙත් බර
* තල ඇට 3 = අමු ඇට 1
* අමු ඇට 3 = වී ඇට 1
* වී ඇට 3 = මදටිය 1
* මදටිය 20 = කලං 1
* කලං 12 = පලම් 1
* පලම් 8 = රාත්තල් 1
* පලම් 100 = තුලම් 1
* මදටිය 16 = (ලොකු) සත 1

### කොප්පරා හා ලුණු බර
* රාත්තල් 56 = තුක්කු 1 
* * රාත්තල් 28 = කාර්තු 1
* * කාර්තු 2 = තුක්කු 1
* * තුක්කු 2 = හොන්ඩරය (රාත්තල් 112) 
* * හොන්ඩර 5 = පාරම 1 
* * පාරම් 4 = ටොන් 1

### රත්තරං බර
* මංචාඩි 12 = පගෝදි 1
* මංචාඩි 42 = රුපියල් බර 1
* මංචාඩි 28 = රන් පවුම් බර 1

## වර්ග ඵලය
### මඩ ඉඩම්
### ගොඩ ඉඩම්
## දිග
* පරමාණු 36 = අණු 1
* අණු 36 = තජ්ජාරි  1
* තජ්ජාරි 36 = රථරේණු  1
* රථරේණු 36 = ලික්ඛ 1
* ලික්ඛ 7 = උක්ඛ 1
* උක්ඛ 7 = ධණ්ණමාස 1
* උක්ඛ 7 = ධණ්ණමාස 1
* ධණ්ණමාස 7 = ආංගුල 1
* ආංගුල 12 = වියත් 1

* අගල් 9 = වියත් 1
* වියත් 2 = රියන් 1
* රියන් 4 = බඹ 1
* රියන් 7 = යෂ්ට් 1
* යෂ්ටි 20 = ඉසුබු (උසබ) 1
* ඉසුබු (උසබ) 20 = සැතපුම් 1
* සැතපුම් 4 = ගව් 1
* ගව් 4 = යොදුන් 1

## අමතර අවධානයට 
* ඒකක සහ මාන
* Historical weights and measures
* SI

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
## ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
* පනාගොඩ, DFE (1947). *ජ්‍යෙෂ්‍ඨ පාඨශාලා අඞක ගණිතය II*. ලංකාවේ සීමාසහිත එක්සත් ප්‍රවෘත්‍ති පත්‍ර සමාගම''