පේර ශාකය

දකුණ|thumb|ඉදුණු ඇපල් පේ‍ර (Psidium guajava)
 පේර යනු බොහෝ නිවර්තන හා උපනිවර්තන ප්‍රදේශවල වගා කරන හා භාවිත වන පලතුරු වේ.

 Psidium guajava (සාමාන්‍ය පේර, ලෙමන් පේර), මෙක්සිකෝ, මධ්‍යම ඇමරිකානු, හා  දකුණු ඇමෙරිකාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ උපන් මරඳ පවුලේ (Myrtaceae) කුඩා වෘක්ෂයකි.එයට අදාල විශේෂ ද පේර ලෙස හැඳින්විය හැක වුවද, ඒවා "අන්නාසි පේර" Acca sellowiana  වැනි අනෙකුත් විශේෂ හෝ ගණ වලට අයත් වේ.

## වර්ග 
වම|thumb|ඇපල් පේර (Psidium guajava) මල
නිරන්තරයෙන් ආහාරයට ගන්නා විශේෂ අතර, බොහෝ විට  "පේර" වශයෙන් සලකනු ලබන්නේ, ඇපල් පේර (Psidium guajava) ය. පේර  සාමාන්‍ය Myrtoideae ගණයට අයත්, විරුද්ධව පිහිටි සරල, ඉලිප්සාකාර සහ සෙ.මි 5-15 පමණ දිගැති දැඩි අඳුරු කොළ වලින් යුක්ත වේ. පේර මල්, පෙති පහක් සහ බොහෝ රේණු සහිත සුදු වර්ණ මල් වේ. පේර, මාංසමය බහු බීජ ඵලයකි.

 Accara හා Acca (Feijoa, අන්නාසි පේර) යන ගණ වරක් Psidium වලට අයත්ව තිබුණි.

## නිරුක්ති ශාස්ත්‍රය සහ කලාපීය නම් 
දකුණ|thumb|කහ පැහැ චෙරි පේර, (සමහර අවස්ථා වලදී ලෙමන් පේර ලෙස හැඳින්වේ) Psidium littorale var. littorale
දකුණ|thumb|ස්ට්‍රෝබෙරි පේර, Psidium littorale var. cattleianum
"පේර" යන වචනය ස්පාඤ්ඤ guayaba හරහා Arawak guayabo "පේර ගස" යන්න මගින් වි‍යුත්පන්න වී ඇත. එය සමාන ස්වරූපයක් සහිත, බොහෝ යුරෝපීය හා ආසියානු භාෂා වලට අනුවර්තනය වී ඇත.

පේර, පෙයාස් යන්නෙන් වි‍යුත්පන්න වී ඇති, පේරු යන නමින් ද හැඳින්වේ. එය බටහිර ඉන්දීය සාගරයේ මායිම්වන රටවල් වල බහුල අතර, අතැම් විට ස්පාඤ්ඤ හෝ පෘතුගීසි භාෂා මගින් වි‍යුත්පන්න වී ඇත. ඉන්දියානු උප මහාද්වීපය හා මැද-පෙරදිග ප්‍රදේශවල පේර amrood යන නමින් ද හදුන්වන අතර, බොහෝ විට එය අරාබි හා තුර්කි භාෂා වල ඇති "pear " යන අර්ථය දෙන armoot වල ප්‍රභේදයක් විය හැක.

## ආරම්භය හා ව්‍යාප්තිය 
පේර වල සම්භවය මෙක්සිකෝව හෝ මධ්‍යම ඇමරිකාව යන ප්‍රදේශවලින් බිහිවී නිවර්තන ඇමරිකාව හා කැරිබියානු කලාපය

19 වන සියවසේ දී පේර ෆ්ලොරිඩාවට හඳුන්වා දෙන ලද

20 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට, විශේෂයෙන් මාලග කොස්තා ඩෙල් සොල්, (ස්පාඤ්ඤය) පිහිටා ඇති බටහිර යුරෝපයේ දකුණු ප්‍රදේශවල කුඩා කොටසකද පේර වාණිජමය කටයුතු සඳහා වගා කර ඇති  අතර රෝපණ මාධ‍‍ය්‍ය  යොදා ගනිමින් ප්‍රගුණනය ද සිදු කරයි.

නිවර්තන කලාපීය පළතුරු අතරින් පේර ගෘහස්ථ ලෙස වගා කල හැකි බැවින් පේර වගාව සඳහා උපනිවර්තන  ගෘහස්ථ වගාකරුවන් උනන්දුවක් දක්වයි. බීජ මගින් වගා කරන විට,පේර වල වසර දෙකක් ගත වන විටම ඵල හට ගන්නා අතර වසර 40 ක් පමණ වනතෙක් ඵල හට ගැනීම සිදුවේ.පේර විශේෂ කීපයක්, වාසස්ථාන විනාශ වීම නිසා දුර්ලබ වී ඇති අතර අවම වශයෙන් එක් විශේෂයක්(ජැමෙයිකානු පේර, P. dumetorum) හෝ මේ වන විටත් වඳ වී ඇත.

පේර ශාකයේ දැව, හවායි හි මස් දුම් පානය කිරීම සඳහා භාවිතා කරනු ලබන අතර ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ බාබකියු තරඟ සඳහා භාවිතා වේ. කියුබාව සහ මෙක්සිකෝව, බාබකියු සඳහා පේර කොළ භාවිතා කරයි.

## පළතුර 
පේර පළතුරු, සාමාන්‍යයෙන් සෙ.මි 4-12 පමණ දිගැති, ශාක විශේෂය අනුව ගෝලාකාර හෝ ඕවලාකාර වේ.

කෙසේ නමුත්, පෝෂණ ප්‍රමාණය එය වගා කරනු ලබන ආකාරය හරහා වෙනස් වේ.බොහෝ පොදු ප්‍රභේද වල ඇති  ප්‍රමාණයෙන් ස්ට්‍රෝබෙරි පේර(P. littorale var. cattleianum) වල 25% ක් පමණක් පැවතියද එවායේ එක් පළතුරක් මගින්(90 mg) ලබා දෙන මුලු විටමින් C මගින් ගත යුතු ආහාර පාලක නිර්දේශයේ 100% සපයයි.

### ශාක රසායනික ද්‍රව්‍ය 
(+)-gallocatechin හා leucocyanidin වැනි කැරොටිනොයිඩ හා  polyphenols යන දෙවර්ගයම පේර වල අඩංගු වේ. මේවායින් සමහර  phytochemicals පළතුරේ සම සහ මාංසමය වර්ණය නිෂ්පාදනය කරන අතර රතු-තැඹිලි පේර, කහ-කොළ පේර වලට වඩා polyphenol හා කෙරොටිනොයිඩ ඉහළ අන්තර්ගතයක් දරයි.

### පේර බීජ තෙල් 
alt=A bottle of guava seed oil surrounded by fruit|වම|thumb|පේර බීජ තෙල්
සමහරවිට ආහාර පිසීමේ හෝ විලවුන් නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගැනේ. පේර බීජ තෙල්, බීටා කැරොටින්, විටමින් A, විටමින් C, තඹ, සින්ක් හා සෙලෙනියම් ප්‍රභවයක් වේ.

පේර බීජ තෙල් තුළ ඇති මේද අම්ල සංයුතිය පහත සඳහන් වගුව මගින් ඉදිරිපත් කර ඇත.එය පේර බීජ තෙල් linoleic අම්ලයෙන් පොහොසත් බව පෙන්වනු ලබයි.

## ජන වෛද්‍ය විද්‍යාව 
1950 සිට මේ දක්වා, පේර - විශේෂයෙන්ම කොළ -, ඒවායේ සංඝටක, ජීව විද්‍යාත්මක ගුණ  විභවය හා ජන වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ඉතිහාසය  සඳහා අධ්‍යනය කර ඇත.

## මූලාශ්‍ර