open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ගයාහි කිරුළ

**ගයාහි කිරුළු** යනුවෙන් අදහස් වන්නේ ගයා රාජ්‍ය සන්ධානයේ ප්‍රභූ ජනයා විසින් පළඳින්නට ඇතැයි විශ්වාස කළ හැකි, කැනීම්වලින් හමුවූ ශීර්ෂාභරණ දෙකකි‍. මෙම කිරුළුවල ද කොරියාවේ කිරුළුවල සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදායික ආභාසය දැකගත හැක. මෙහි උෂ්ණීෂයක් භාවිත කිරීම බෙක්ජේ කිරුළුවල ආභාසයට නිදසුනක් වන අතර, උඩු අතට ශීර්ෂ පටි භාවිතා කිරීම සිල්ලාවේ කිරුළුවල දැකගත හැකි ලක්ෂණයකි.

## ජාතික වස්තුව අං. 138
**ග්‍යුම්ග්වන් මිත් බුසොක් ග්‍යුම්ගු** යන්න භාවිතා වන්නේ රත්රන් කිරුළක් හා එහි අතිරේක ආභරණ, මුදු සහ කර්ණාභරණ ඇතුළත් කෞතුක භාණ්ඩ එකතුවකි. මෙම කිරුළ වර්තමානයේ හොආම් කලා කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. මෙම කෞතුක භාණ්ඩය සහ එහි අතිරේක උපාංග 1971 දෙසැම්බර් 21 දින කොරියාවේ ජාතික වස්තුවක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි. මෙම කිරුළ ක්‍රි.ව. පස්වන හෝ හයවන සියවසට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරෙන අතර, එහි උස සෙන්ටිමීටර 11.5ක්, පළල සෙන්ටිමීටර 3.6කි. කිරුළේ විෂ්කම්භය සෙන්ටිමීටර 20.7කි.

කිරුළ වෙනස් කොටස් තුනකින් සෑදී ඇත. ශීර්ෂ පටිය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ රත්රන්වලිනි. එය පටියට අල්ලන ලද කුඩා රන් කැඩපත්වලින් විසිතුරු කොට ඇත. කිරුළෙහි පටියෙහි වජ්‍ර මෝස්තරයක ස්වරූපයෙන් කැටයම් කොට ඇති ඉහළට සහ පහළ දිවෙන තිත් රාශියකි. මීට අමතරව පටියට ජේඩ් ගොගොක් පබළු ද සම්බන්ධ කොට ඇත. කෙසේනමුත්, මෙම පබළු ශීර්ෂ පටියෙහි සම්බන්ධ කොට තිබුණේ ද යන්න තවමත් මතභේදයට තුඩු දී ඇත. එයට හේතුව කැනීම් කටයුතුවල දී එය කිරුළ සමග එකට තිබී හමු නොවීමයි.

කිරුළේ අමතර උපාංග එකිනෙකට සමදුරින් වෘත්තාකාර ශීර්ෂ පටිය මත තැන්පත් කොට ඇත. මෙම අංග ප්‍රංශයේ රාජ්‍ය සංකේතයට තරමක් සමාන ස්වරූපයක් ගත්ත ද, එය බොහෝ අවස්ථාවල විස්තර කෙරෙන්නේ තෘණ හැඩැති හෝ ලතාමය හැඩැති මෝස්තරයක් ලෙසිනි. මේ සෑම අංගයක්ම සමාන අතර, ඒවායේ යටි අතට දිවෙන නෙරුම් කට්ටල තුනක් ඇත. මේවායේ මුදුනේ මැණිකක හැඩැති වස්තුවක් දැකගත හැක. මෙම විසිතුරු අංග බෙක්ජේහි කිරුළට සමානත්වයක් දක්වන අතර, එහි ද ලියවැල් ආකාරයේ මෝස්තරයක් දැකගත හැක. නමුත් සිල්ලා කිරුළුවල ඇත්තේ ශෛලිගත මෝස්තර රටාවකි.

අවසානයේ, ලතාමය හැඩැති ආභරණ සතරක් ඇති අතර, ඒවා උෂ්ණීෂයන් මෙන් භාවිතා වී ඇත. ජේඩ් ගොගොක් පබළු රන් ආභරණවලට මෙන්ම කුඩා රන් ඵලකවලට ද සම්බන්ධ කොට ඇත. මෙම ආභරණ සිල්ලා ‍ආභාසය ලද බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, කිරුළේ ශීර්ෂ පටියේ මෙන්ම මෙහි ද වජ්‍රයක මෝස්තරයෙන් යුත් තිත් රටා දැකගත හැක.

## මේවාත් බලන්න
*කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්
*ගයා සංයුක්තය
*සිල්ලාහි කිරුළ
*බෙක්ජේහි කිරුළ

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*සංස්කෘතික උරුමය: ජාතික වස්තුව අං. 138
*හොආම් කලා කෞතුකාගාරය: ලීඋම් ගැලරිය
බාල් වීර්

***බාල්වීර්***, හෙවත් ***බාල්වීර්***  යන නාමයෙන් හැඳින්වෙන්නේ SAB TV නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය වූ ඉන්දියානු ළමා රූපවාහිනී කතාමාලාවකි.. මෙම රූපවාහිනී කතාමාලාව එහි විකාශය ඇරඹූයේ 2012 ඔක්තෝබර් 8 දින ය. 2016 නොවැම්බර් 4 දින මෙම කතාමාලාවේ විකාශය අවසන් විය. එය කථාංග 1111කින් යුතුව විකාශය විය.

## කථාපුවත
*බාල් වීර්* රූපවාහිනී කතාමාලවෙන් කියැවෙන්නේ අධි ස්වාභාවික බලයක් සහිත මිනිස් දරුවකු පිළිබඳ කථා පුවතකි. ඔහුට සුරංගනාවියන් සත් දෙනකුගේ සුපිරි බලයයන්ගේ උපකාරය ලැබේ. සුරංගනා ලෝකයේ සුරංගනාවියන් ගණනාවක් වේ. මෙහි වෙසෙන සෑම සුරඟනකටම ඔවුන්ගේ මූලික ගුණාංග සහ හැකියා අනුව නාමයක් ලබා දී ඇත. කෙසේනමුත්, මව් සුරඟන විසින් බහුරූපි සුරඟන සුරඟන ලෝකයේ රැජිනිය ලෙසින් සිංහාසනාරූඪ කරවයි. ටෞබා-ටෞබා නැමැති සිය සහායකයාගේ උපකාර ඇතිව භයංකාර සුරඟන, සුරඟන රැජිනිය ධුරය හිමි කර ගැනීමට කුමන්ත්‍රණ කරන්නී ය. නමුත් පසුව බාල් වීර් විසින් ඇයව පරාජය කරනු ලබයි.

බාල් වීර් විසින් සුරඟන ‍ලෝකය සහ සුරංගනාවියන් මෙන්ම ලෝකය පුරා සිටින ළමයින්ව ද දුෂ්ට බලවේගවලින් ආරක්ෂා කරයි. හැමවිටම යහපත්ව සහ සත්‍යවාදීව කටයුතු කරන ලෙස ඔහු ළමුන් හට උගන්වයි. බාල් වීර් මිනිස් ලෝකයේ බල්ලු නැමැති මිනිස් දරුවකු ලෙස රහසිගතව ජීවත් වේ. ඔහුගේ සමීප මිතුරන් වන මානව් සහ මෙහේර්ගේ හදාගත් සොහොයුරා ලෙස ඔහුව සලකනු ලැබේ. මෙම ළමයින්හට ඔවුන්ගේ පාසලේ සගයකු වන මොන්ටු නිතරම හිංසා පීඩා සිදු කරයි. නමුත් ඔවුන්ව බේරා ගැනීමට බාල් වීර් හැමවිටම පැමිණෙයි.

## චරිත නිරූපණය
* දේව් ජෝෂි, බාල්වීර් සහ බල්ලූ ලෙස
*කරිෂ්මා ටන්නා / ශ්‍රැති සෙත් / සුදීපා සිං, සුරඟන රැජිනිය ලෙස
*ශාමා සිකන්දර් / ශ්වේතා කවත්‍රා, භයංකාර සුරඟන ලෙස
*අනුෂ්කා සේන්, මෙහෙර් මහේෂ් දාග්ලි/බාල් සාඛි ලෙස
* රුද්‍ර සෝනි, මානව් මහේෂ් දාග්ලි/බාල් මිත්‍ර ලෙස
*පූර්වේශ් පිම්පල්, මොන්ටු ලඛානි ලෙස
*ශ්‍රීධර් වත්සර්, ඩූබා ඩූබා I / ටෞබා ටෞබා ලෙස
*ෂර්මිලී රාජ්, බාල සුරඟන ලෙස
*ආදිති සජ්වාන්, නාත්ඛට් සුරඟන ලෙස
*සමීක්ෂා සුද්, දරි දරි සුරඟන ලෙස
*මනීෂා තක්කාර්, භාත්ඛටි සුරඟන ලෙස
*ඩිම්පල් කාවා, ආර්පාර් සුරඟන ලෙස
*අල්පනා බච්, කස්තුරි අමෘත්ලාල් දාග්ලි ලෙස
*අමිතා චොක්සි, ස්මිතා මහේෂ් දාග්ලි
* රාශුග් ටන්ඩන්, රොකී අමෘත්ලාල් දාග්ලි ලෙස
* අභය හාර්පාඩි, මහේෂ් අමෘත්ලාල් දාග්ලි ලෙස
*රුඛ්සාර් රෙහ්මාන්, මව් සුරඟන ලෙස
* මිනාල් මෝග්නම්, විජ්දාර් සුරඟන ලෙස
*නිගාර් ඛාන්, ප්‍රචන්දිකා ලෙස
*දීප්ශිඛා නාග්පාල්, භවාන්දර් සුරඟන ලෙස
*නවීනා බෝලේ, කටිලි සුරඟන සහ නොකිලි සුරඟන ලෙස 
*සුගන්ධා මිෂ්රා, ඡාල් සුරඟන ලෙස
*ශ්වේතා තිවාරි, මහාභාසම් සුරඟන ලෙස
*කෛවාල්‍යා ඡේදා, රොනී මෙහ්රා ලෙස

## අන්තර්ජාතික විකාශය
ශ්‍රී ලංකාව තුළ සිංහල බසින් හඬ කවන ලද මෙම රූපවාහිනී කතාමාලාව *සූරයන්ගෙත් සූරයා* {balveer}යන තේමාව යටතේ හිරු TV
නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය කරනු ලබයි.

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*නිල වෙබ්අඩවිය
තේබොං

**තේබොං** (හංගුල්: 태봉;හන්ජා: 泰封; ප්‍ර.රෝ.: Tebong; ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පසුකාලීන තුන් රාජධානි යුගයේ ක්‍රි.ව. 901දී ගුං යේ (හන්ජා: 弓裔) විසින් කොරියානු අර්ධද්වීපය තුළ පිහිටුවූ රාජ්‍යයකි.

## නම
මෙම රාජ්‍යයේ මුල් නාමය **ගොර්යෝ** යන්නයි. එය ක්‍රි.ව. 5වන සියවසේ සිට මැංචූරියාවේ සහ උතුරුදිග කොරියානු අර්ධ්ද්වීපයේ පැතිර තිබූ ගොගුර්යෝ නැමැති රාජධානියේ නිල නාමය අනුව යෙදූවකි. 904දී ගුං යේ විසින් සිය රාජ්‍යයේ නම **මාජින්** ලෙස වෙනස් කරන ලදී අවසානයේ 911දී එය **තේබොං** ලෙස වෙනස් කරන ලදී. වං ගොන් විසින් ගුං යේව සිහසුනෙන් පහකොට ගොර්යෝහි තේජෝ ලෙස සිහසුනට පත්වූ අතර, ඔහු විසින් රාජ්‍යයේ මුල් නාමය වූ “ගොර්යෝ” යන්න යළි ස්ථාපනය කරන ලදී.

ගුං යේගේ රාජ්‍යය, වං ගොන්ගේ රාජ්‍යයෙන් වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා පසුකාලීන ඉතිහාසඥයින් විසින් මෙම රාජධානිය **පසුකාලීන ගොගුර්යෝ** (**හුගොගුර්යෝ**) හෝ එහි අවසන් නාමය වූ **තේබොං** ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.

## ඉතිහාසය
පුරාවෘත්ත අනුව, ගුං යේ යනු හොනාන් රජුගේ හෝ සිල්ලාහි ග්යොංමුන් රජුගේ පුත්‍රයෙකි. දෛවඥයකු විසින් මෙම අලුත උපන් දරුවා සිල්ලාවට විනාශය රැගෙන එන බවට අනාවැකි පලකළ හෙයින්, රජු මෙම දරුවා මරාදැමීමට සිය සේවකයින්ට අණ කරන ලදී. කෙසේනමුත් ඔහුගේ හෙදිය ගුං යේව සඟවා, රහසේම ඇති දැඩි කළා ය. 892දී ඔහු යැං ගිල්ගේ කැරලි හමුදාවට එකතු විය. මේ වනවිට සහස්‍රයකට ආසන්න කාලයක් මධ්‍යගත රාජධානියක්ව පැවති සිල්ලාව ක්‍රමයෙන් පරිහානියට පත් වන්නට පටන් ගෙන තිබිණි. ගුං යේ විසින් ඔහුගේම කැරැල්ලක් ආරම්භ කොට සොන්ගක්හි දී වං ගොන්ගේ හමුදාව යටත් කරගන්නා ලදී. 898දී ඔහු සොන්ගක් ප්‍රදේශයේ සිය අගනුවර පිහිටුවී ය. යැං ගිල් සහ මධ්‍යම කොරියාවේ විසූ සෙසු යුධ ප්‍රධානීන් ක්‍රමයෙන් පරාජය කළ ඔහු 901දී තමන්ව රජු ලෙස හඳුන්වා ගත්තේ ය.

905දී ගුං යේ සිය අගනුවර සොන්ගක් සිට චෝල්වොන් වෙත ගෙනගියේ ය. තේබොං රාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට පත්ව සිටි සමයේ එයට වර්තමාන උතුරු සහ දකුණු හ්වංහේ, ග්යොංගි, ගංවොන්/කංවොන්, ප්යොංග්යෑං, උතුරු චුංචොං යන පළාත් සහ දකුණු ජොල්ලා පළාතේ දකුණු ප්‍රදේශය ද අයත්ව පැවතිණි.

සිය අවසන් දිනවල, ගුං යේ තමන් බුදුවරයකු බව ප්‍රකාශ කළ අතර, ඔහු කෲර පාලකයකු ලෙස කටයුතු කළේ ය. ඔහු තමන්ට විරුද්ධ ඕනෑම අයකු මරා දැමීමට පසුබට නොවී ය. ඔහු සිය භාර්යාව වූ ගං ආර්යාව පවා මරාදැමූයේ ය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 918දී ඔහුගේ සෙන්පතීන් සිව් දෙනකු වූ හොං යු (හන්ජා: 洪儒), බේ හ්යොන්-ග්යොං (හන්ජා: 裵玄慶), ෂින් සුං-ග්යොම් (හන්ජා: 申崇謙) සහ බොක් ජි-ග්යොම් (හන්ජා: 卜智謙) යන අය විසින් තේබොං රාජ්‍යය බලයෙන් පහකොට වං ගොන්ය සිහසුනට පත්කළේ තේජෝ රජ යන නාමයෙනි.

ඉන් මඳ කලකට පසු ගොර්යෝව ස්ථාපනය කෙරිණි. තේබොං රාජ්‍යය ගොර්යෝව සංස්කෘතිය කෙරෙහි බලපෑවේ ය. ගුං යේ මුලින් බෞද්ධ භික්ෂුවකව සිටි අයෙකි. ඔහු බුදු දහමට අනුග්‍රහ දැක්වූ අතර, ජාතික උත්සවවල මුහුණුවර බෞද්ධ මුහුණුවරක් ලැබෙන පරිදි වෙනස් කළේ ය. මේ අතරට පල්ග්වන්හොයි (팔관회, 八關會) සහ සොක්ද්‍යුංනොං (석등롱, 石燈籠) අයත්‍ වේ. ඔහු විසින් සිදුකළ එම වෙනස්කම් ගුං යේගේ මරණින් පසුව සහ තේබොංහි බිඳ වැටීමෙන් පසුව පවා ක්‍රියාත්මක විය.

## මේවාත් බලන්න
*කොරියාව හා සම්බන්ධ මාතෘකා ලැයිස්තුව
*කොරියාවේ ඉතිහාසය

## ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:නැගෙනහිර ආසියාව තුළ පෙර පැවති රටවල්
ජෙඩ්ඩා රූපවාහිනී කුළුණ

**ජෙඩ්ඩා රූපවාහිනී කුළුණ** යනු  සවුදි අරාබියාවෙහි ජෙඩ්ඩාහී පිහිටි මීටර-250  (අඩි 820) උසැති සහ නැරඹුම් අට්ටාලයක් සහිත රූපවාහිනී කුළුණකි. එහි ගොඩනැගීම් කටයුතු නිම කර ඇත්තේ  2006 වසරෙහිදීය.

## මෙයද බලන්න 
*සවුදි අරාබියාවෙහි කුළුණු ලැයිස්තුව 

ප්‍රවර්ගය: 2006 වසරෙහිදී සවුදි අරාබියාව තුල සංස්ථාපිත
ප්‍රවර්ගය: 2006 වසරෙහිදී නිමකෙරුණු කුළුණු
ප්‍රවර්ගය:නිරීක්ෂණ කුළුණු
ප්‍රවර්ගය: ජෙඩ්ඩාහී ගගන චුම්බිත
ප්‍රවර්ගය:සවුදි අරාබියාවෙහි සන්නිවේදන කුළුණු
අනාස් රෂිඩ්

**අනාස් රෂිඩ්** යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා ක්ෂේත්‍රයේ සක්‍රීයව නියැළෙන ඉන්දියානු රූපවාහිනී නළුවෙකි. මලෙර්කෝට්ලා ප්‍රදේශයේ ඉපිද හැදී වැඩුණු ඔහු, මොහම්මද් නසිම් සහ ඒතර් හබිබ් යන රූපවාහිනී නලුවන්ගේ පළමු මස්සිනා වේ. රෂිඩ් සිං රංගන වෘත්තිය ඇරඹූයේ ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවේ ශෝකාන්ත ‍ප්‍රේම වෘත්තාන්තයක් වූ *කහීන් තෝ හෝගා* (2006–2007) කතාමාලාවේ සහාය චරිතයක් නිරූපණය කරමිනි. ඔහු ජනප්‍රියත්වයට පත්වූයේ අතිශයින් සාර්ථක ඓතිහාසික කතාමාලාවක් වූ *ධාර්ති කතා වීර් යෝධ පෘථිවිරාජ් චෞහාන්* (2006–2009) නාට්‍යයේ පෘථිවිරාජ් චෞහාන් චරිතය නිරූපණය ‍කිරීම නිසා ය. මේ නිසා ඔහු විචාරක පැසසුමට ලක්වූ අතර, සම්මාන කිහිබයක් ද හිමි කරගැනීමට ද සමත් විය. 2011 සි‍‍ට 2016 දක්වා කාලය තුළ රෂිඩ් විසින් *දියා ඕර් බාති හම්* කතාමාලාවේ සුරාජ් රාතිගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලදී. මෙහි ඔහු නිරූපණය කළේ හොඳින් උගත් තරුණියක සමග විවාහ වී ඇයට ISP නිලධාරිනියක වීමට උපකාර කරන නූගත් වෙළඳසැල්හිමි තරුණයකුගේ චරිතයකි. මෙම *දියා ඕර් බාති හම්* කතාමාලාව ඉහළම ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිචාර හිමිකරගත් ඉන්දියානු රූපවාහිනී කතාමාලාවක් ලෙස සැලකේ.

## වෘත්තිය
රෂිඩ් පුංචි තිරය වෙත සිය ආගමනය සනිටුහන් කළේ ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවේ නාට්‍යයක් වූ *කහීන් තෝ හෝගා* රූපවාහිනී කතාමාලාවේ කාර්තික් අලුවාලියාගේ චරිතය නිරූපණය කරමිනි. එසේම ඔහු *ඒසේ කරෝ නා විඩා* කතාමාලාවේ සහාය චරිත නිරූපණයෙන් ද දායක විය. කෙසේනමුත්, ඔහුගේ විශිෂ්ට චරිතයක් ලෙස සැලකෙන්නේ ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවෙන්ම විකාශය වූ *ධාර්ති කා වී යෝධ පෘථිවිරාජ් චෞහාන් නැමැති ඓතිහාසික රූපවාහිනී කතාමාලාවේ පෘථිවිරාජ් චෞහාන් චරිතය නිරූපණය කිරීම හේතුවෙනි. මෙම චරිතය නිරූපණය කිරීම හේතුවෙන් ඔහු ඉන්දියාවේ ජනයා අතර නාමයක් හිමි කරගැනීමට සමත් විය. 2011 සිට 2016 දක්වා වූ කාලය තුළ ඔහු *දියා ඕර් බාති හම්* නැමැති කතාමාලාවේ ප්‍රධාන පිරිමි චරිතයවන සූරාජ් රාතිගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය. ‍එම කථාව අනුව නූගත් රසකැවිලි වෙළෙන්දකු වන සූරාජ් මනාව උගත් තරුණියක වන සන්ධ්‍යා (දීපිකා සිං) සමග විවාහ වෙයි. රෂිඩ් සිය ගාවන හැකියාව ද ප්‍රදර්ශනය කරමින් මෙම කතාමාලාවේ එන ගීතයක් ද ගායනා කොට තිබේ. *දියා ඕර් බාති හම්'' ඉහළම ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිචාර හිමිකරගත් ඉන්දියානු රූපවාහිනී කතාමාලාවන්ගෙන් එකක් ද වේ. මෙම රූපවාහිනී කතාමාලාව තුළ ඔහු ප්‍රදර්ශනය කළ රංගන ප්‍රතිභාව හේතුවෙන් ඔහු ජනප්‍රියත්වයට පත්වූ අතර, සම්මාන කිහිපයක් දිනා ගන්නට ද සමත් විය.

## රූපවාහිනී දායකත්වය 
## ආශ්‍රේයයන් 
## බාහිර සබැඳි 
*

ප්‍රවර්ගය:21 වන සියවස තුළ ඉන්දියානු නළුවෝ

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා නළුවෝ
කින්ෂුක් මහාජාන්

**කින්ෂුක් මහාජාන්** යනු ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරාවන්හි පෙනීසිටින ඉන්දියානු නළුවකු සහ නිරූපණ ශිල්පියෙකි. ඔහු වඩාත්ම ප්‍රකට වූයේ ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවේ කතාමාලා වූ *සප්නා බාබුල් කා...බිදායි*, *චන්ද් චුපා බදල් මේන්*, සහ සී ටීවී කතාමාලාවක් වූ *අෆ්සර් බිටියා* තුළ චරිත නිරූපණය හේතුවෙනි. *තෙරේ ෂෙහර් මේන්* රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ප්‍රධාන චරිතවලින් එකක් සඳහා ද මහාජාන් දායක විය.

කින්ෂුක් මහාජාන්ගේ ප්‍රථම රූපවාහිනී කතාමාලාව වූයේ ඩිස්නි නාළිකාවේ *ධූම් මචාඕ ධූම්* නම් රූපවාහිනී කතාමාලාවයි. මෙහි ඔහු ආදිරාජ් නම් චරිතය නිරූපණය කළේ ය. වර්තමානය වන විට ඔහු සුප්‍රකට *නාගින්* කතාමාලාවේ දෙවන කථාවාරයේ රුද්‍ර නැමැති නාගයකුගේ චරිතයක් නිරූපණය කරනු ලබයි.

## මුල්කාලීන දිවිය සහ අධ්‍යාපනය
මහාජාන් අධ්‍යාපනය හදාළේ දිල්ලියේ දිල්ලි මහජන පාසලෙනි. අනතුරුව ඔහු සිය උසස් අධ්‍යාපනය නොයිඩාහි චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනිය පිළිබඳ ආසියානු ඇකඩමිය හෙවත් AAFT ආයතනය වෙතින් හැදෑරී ය.

## පෞද්ගලික දිවිය
කින්ෂුක් මහාජාන් ව්‍යාපාරිකයකුගේ දියණියක වූ දිව්‍යා ගුප්තා සමග විවාහ විය.

## වෘත්තිය 
නව යොවුන් වියේ දී, මහාජාන් හින්දි චිත්‍රපටයක් වූ *දිල්ලි හෙයිට්ස්* තුළ චරිතයක් නිරූපණය කළේ ය. පසුව ඔහු ඩිස්නි නාළිකාවේ රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ *ධූම් මචාඕ ධූම්* තුළ චරිත නිරූපණය කළේ ය. මෙහි දී ඔහු ආදිරාජ් නම් තරුණයකුගේ චරිතයක් රඟ දැක්වී ය. ඔහු බෝෂ් ඇන්ඩ් ලොම්බ් (Bausch & Lomb), FDDI වෙළඳ දැන්වීම් සඳහා නිරූපණයෙන් දායක වී ඇත. එසේම එයාර්ටෙල්, නොකියා, බ්‍රිතාන්‍ය කවුන්සිලය, පෙඩිග්‍රී සහ GNIIT මුද්‍රිත දැන්වීම් සඳහා ද දායක වී ඇත. මීට අමතරව ඔහු *කාජ්ජල්* වැනි කතාමාලා සඳහා ද සම්බන්ධ වී ඇත. එහි දී ඔහු විසින් නිරූපණය කළේ දේව් නැමැති චරිතයකි. 

ඔහු ජනාදරයට පාත්‍ර වූයේ *සප්නා බාබුල් කා...බිදායි* කතාමාලාව තුළ ඔහු නිරූපණය කළ රන්වීර් රාජ්වංශ් නැමැති ප්‍රධාන චරිතය තුළිනි. 2010දී ඔහු *චන්ද් චුපා බඩල් මේන්* කතාමාලාව සමග සම්බන්ධ විය. මෙහි විරේන් සූඩ් නැමැති ප්‍රධාන චරිතය ඔහු විසින් නිරූපණය කරන ලදී. 2011දී ඔහු ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවේ රියැලිටි වැඩසටහනක් වූ *ජී ලේ යේ පල්* වැඩසටහනට දායක විය. 2012දී *අෆ්සර් බිටියා* කතාමාලවට රංගන දායකත්වය සැපයූ ඔහු නිරූපණ කළේ පින්තු සිං නම් ප්‍රධාන චරිතයයි. මීට අමතරව 2013 වර්ෂයේ දී දකුණු ඉන්දියානු සිනමාවට ඔහු සිය දායකත්වය සැපයූයේ තෙලිඟු චිත්‍රපටයක චරිත නිරූපණය කරමිනි. එසේම කින්ෂුක් සෝනි ටීවී නාළිකාවේ රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ *Encounter*හි කථාංග තුනක් සඳහා පොලිස් නිලධාරියකු ලෙසින් රංගන දායකත්වය සැපයී ය.

## රූපවාහිනිය
## ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නළුවෝ
සම්ගුංන්‍යුසා

***සම්ගුක් යුසා*** () හෙවත් ***තුන් රාජධානිවල සිහිවටන*** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කොරියාවේ තුන් රාජධානි (ගොගුර්යෝ, බෙක්ජේ සහ සිල්ලා) සහ තුන් රාජධානි යුගයට පෙර සහ පසු පැවති යුගයන් සහ රාජ්‍ය පිළිබඳජනප්‍රවාද, ජනකථා සහ ඓතිහාසික වාර්තා ඇතුළත් එකතුවකි. පළමු කොරියානු ජාතිය ලෙස ගෝජොසොන් ස්ථාපනය වූ අයුරු පැවසෙන දන්ගුන් පුරාවෘත්තය ඇතුළත් පැරණිතම විද්‍යාමාන වාර්තාව වේ.

## කර්තෘත්වය සහ දිනය
මෙම ‍ග්‍රන්ථය රචනා කොට ඇත්තේ සම්භාව්‍ය චීන බසිනි. එකල උගත් කොරියානුවන් විසින් සිය ලේඛන කටයුතු සඳභාවිතා කරන ලද්දේ මෙම අක්ෂර මාලාවයි. මෙම ග්‍රන්ථයේ මුල්ම ප්‍රභේදය 1280 දශකයේ සම්පාදනය කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙන අතර, මෙම ග්‍රන්ථ‍යේ පවත්නා පැරණිතම ප්‍රකාශනය ක්‍රි.ව. 1512ට අයත් ය.

20වන සියවසේ ‍චෝයි නම්-සොන් වැනි කොරියානු විද්වතුන් විසින් මෙම ග්‍රන්ථයේ ප්‍රධාන සම්පාදකයා ලෙස බෞද්ධ භික්ෂුවක වූ ඉර්යොන් (1206–1289) හඳුනාගෙන ඇත. මේ සඳහා ඔවුන් පාදක කොටගෙන ඇත්තේ ග්‍රන්ථයේ පස්වන කාණ්ඩයේ අන්තර්ගත ඔහුගේ නාමය (සහ සම්පූර්ණ නිල පදවි නාමය) පිළිබඳ සටහනයි. මෙම මතය නූතන විද්වතුන්ගේ ද පුළුල් පිළිගැනීමට භාජනය වී ඇත. 1512 අවසන් වරට සංශෝධනයට පෙර මෙම ග්‍රන්ථය ඉර්යොන්ගේ ශිෂ්‍යයකු වූ මුගුක් (1250-1322) සහ තවත් කිහිප දෙනකු විසින් මෙම ග්‍රන්ථය පුළුල් කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

## ඓතිහාසික විශ්වසනීයත්වය
කොරියානු ඉතිහාසයේ විවිධ රාජධානිවල පදනම් පුරාවෘත්ත ගණනාවක් *සම්ගුංන්‍යුසා*හි ඇතුළත් කොට ඇත. මෙම පාඨ ග්‍රන්ථය මගින් කොරියානු රාජධානි ගණනාවක පුරාවෘත්ත ආවරණය වන අතර, ඒ අතරට දන්ගුන් ජොසොන්, ගිජා ජොසොන්, විමන් ජොසොන්, බුයෝ, ගොගුර්යෝ, බෙක්ජේ, සිල්ලා, සහ ගයා වැනි රාජධානි ඇතුළත් වේ.

ඓතිහාසික සිදුවීම් ආශ්‍රය කරගත් *සම්ගුක් සගි* මූලාශ්‍රය මෙන් නොව මෙම *සම්ගුංන්‍යුසා* ග්‍රන්ථය එහි අවධානය යොමුකොය ඇත්තේ මුල්කාලීන කොරියානු ඉතිහාසයේ සිට විවිධ ජනකථා, පුරාවෘත්ත සහ චරිතාපදාන කෙරෙහි ය. පුරාණෝක්තිමය වෘත්තාන්ත රැගත් හෙයින් *සම්ගුංන්‍යුසා*හි විශ්වසනීයත්වය ගැටලුකාරී තත්ත්වයකට පත්ව ඇත.

## සංස්කරණ
* ඉල්යොන් (2006) *Overlooked Historical Records of the Three Korean Kingdoms*, පරිවර්තනය කිම් දල්-යොං. ජිමූන්දං: සෝල්, කොරියාව. ISBN 89-88095-94-4
* ඉල්යොන් (1972; 2006) *Samguk Yusa: Legends and History of the Three Kingdoms of Ancient Korea*, පරිවර්තනය තේ-හුං හා සහ ග්‍රැෆ්ටන් කේ. මින්ට්ස්. යොන්සෙයි විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය: සෝල්, කොරියාව. ISBN 1-59654-348-5
* 일연 (1996) *삼국유사*. සෝමුන් සුන්හ්වාසා: සෝල්. ISBN 89-7004-002-1.
* 일연 (2002) *삼국유사*. පරිවර්තනය කිම් වොන්-ජුං. යුල්යු මුන්හ්වාසා: සෝල්. ISBN 89-324-6083-3.

## සටහන්
## මේවාත් බලන්න
*කොරියාව හා සම්බන්ධ මාතෘකා ලැයිස්තුව
*කොරියාවේ ඉතිහාසය
*කොරියාවේ තුන් රාජධානි

## බාහිර සබැඳි
*සම්ගුක් යුසා - පුරාතන ඉතිහාසය විශ්වකෝෂය 
*三國遺事  (ශාස්ත්‍රීය චීන බසින් සම්ගුංන්‍යුසාහි සම්පූර්ණ පෙළ සඳහා සබැඳිය)
අවිකා ගෝර්

**අවිකා සමීර් ගෝර්** (උපත 30 ජූනි 1997) යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ඉන්දියානු චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී නිළියකි. ඇගේ විශිෂ්ටතම කෘතිය ලෙස සැලකෙන්නේ *බාලිකා වධු* රූපවාහිනී කතාමාලාවයි. මෙහි ඇය විසින් ලාබාල ආනන්දි ජග්දීෂ් සිංගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලදී. එසේම ඇය *සසුරාල් සිමර් කා* කතාමාලාවේ ද චරිත නිරූපණයෙන් දායක වී තිබේ. එම කතාමාලාව තුළ ඇය රෝලි සිද්ධාන්ත් භාරද්වාජ් යන චරිතය නිරූපණය කළා ය. ගෝර් ටොලිවුඩ් සම්ප්‍රාප්තිය සනිටුහන් කරමින් 2013 වර්ෂයේ දී *උයියාලා ජම්පාලා* චිත්‍රපටයේ රංගනයෙහි යෙදුණා ය. ඇය කන්නඩ සිනමාව වෙත ඇගේ ප්‍රවිෂ්ඨය සටහන් කරමින් අධ්‍යක්ෂකයකු මෙන්ම නළුවකු ද වන කිෂාන් ශ්‍රීකාන්ත්ගේ *Care of Footpath 2* චිත්‍රපටයට 2015 වර්ෂයේ දායක වූවා ය. ගෝර් විසින් ළමා විලාසිතා සන්නාමයක් වන ජිනි ඇන්ඩ් ජොනී සඳහා නිරූපිකාවක වශයෙන් කටයුතු කොට ඇත. ඇගේ මව් භාෂාව වන්නේ ගුජරාති භාෂාවයි.

ගෝර් හින්දි භාෂා චිත්‍රපට සඳහා ද රංගනයෙන් දායක වී ඇති අතර, 2009දී ඇය රංගනයෙහි යෙදුණු *Morning Walk* චිත්‍රපටය සිනමා ක්ෂේත්‍රයේ ඇ‍ගේ ආගමනය ලෙස සැලකේ. මෙහි ඇය විසින් ගාර්ගි යන චරිතය නිරූපණය කරන ලදී. 2010දී ඇය *පාඨශාලා* නැමැති තවත් හින්දි චිත්‍රපටයකට දායක වූවා ය. 2012දී ඇය චරිත නිරූපණයෙහි යෙදුණු *තේස්* චිත්‍රපටය ද හින්දි චිත්‍රපටයකි. එහි ඇය පියා රයිනා ශෂිකිරා යන චරිතය නිරූපණය කළා ය. 2013 වර්ෂයේ *උයියාලා ජම්පාලා* චිත්‍රපටයේ උමා දේවි චරිතය නිරූපණය තුළින් ඇය තෙලිඟු සිනමාවට පිවිසියා ය. 2014 දී ඇය *ලක්ෂ්මි රාවේ මා ඉන්තිකි* නැමැති තෙලිඟු චිත්‍රපටයේත්, 2015දී *සිනෙමා චූපිස්තා මාවා* නම් තෙලිඟු චිත්‍රපටයේත් රංගනයෙහි යෙදුණා ය. 2015දීම ඇය *තානු නේනු* නැමැති තෙලිඟු චිත්‍රපටයේ කීර්ති නැමැති චරිතය නිරූපණය කළා ය. ගෝර් ඇගේ කන්නඩ සිනමා අගමනය සනිටුහන් කරමින් *Care of Footpath 2* චිත්‍රපටයේ ගීතාගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය. 2016දී ඇය *එක්කඩිකි පෝතවු චින්නවාඩා නම් තෙලිඟු චිත්‍රපටයට සිය දායකත්වය සැපයූවා ය. මෙහි ඇය නිරූපණය කළේ ආමලා/අයේෂා නැමැති චරිතයකි.

අවිකා ගෝර් ඇගේ රංගන ප්‍රතිභාව වෙනුවෙන් සම්මාන කිහිපයක්ම දිනා ඇත. *බාලිකා වධු* රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ළමා ආනන්දිගේ චරිතය නිරූපණය වෙනුවෙන් ඇය 2008 ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම ළමා ශිල්පිණියට හිමි සම්මානය දිනාගත් අතර, හොඳම නිළියට හිමි ජූරියේ විශේෂ සම්මානය ද ඇයට හිමි විය. 2009 සහ 2010 වර්ෂවල ද ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම ළමා නිළිය සඳහා වන සම්මානය ඇයට හිමි වූයේ *බාලිකා වධු''හි ඇය දැක්වූ රංගන කුසලතාව වෙනුවෙනි.

## රූපවාහිනිය
## චිත්‍රපට දායකත්වය
## සම්මාන සහ නිර්දේශ 
## මේවාත් බලන්න
* ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියන් ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
* 

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
කණිකා මහේෂ්වරී

**කණිකා ‍මහේෂ්වරී** (උපත 24 අප්‍රේල් 1981) යනුවෙන් හඳන්වනු ලබන්නේ ඉන්දියානු රූපවාහිනී රංගන ශිල්පිණියකි. ඇය ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේ *කහානි ඝාර් ඝාර් කී*, *රාජා කි ආයේගි බරාත්*, *කභි ආයේ නා ජුදායි*, *විරාසත්*, *ගීත් - හුයි සබ්සේ පරායි* සහ *දියා ඕර් බාති හම්* වැනි රූපවාහිනී කතාමාලාවල චරිත නිරූපණය ‍කිරීමෙනි. *දියා ඕර් බාති හම්* රූපවාහිනී කතාමාලාවේ මීනාක්ෂිගේ චරිතය නිරූපණය වෙනුවෙන් කණිකා 2012 සහ 2013 වර්ෂවල සී ස්වර්ණ සම්මාන උළෙලවල දී සහ 2012 ස්ටාර් පරිවාර් සම්මාන උළෙලේ දී ඍණාත්මක චරිතයක හොඳම නිළිය සඳහා හිමි සම්මානය දිනාගත්තා ය.

*දියා ඕර් බාති හම්* රූපවාහිනී කතාමාලාවේ මීනාක්ෂි රාති‍ගේ චරිතය නිරූපණය හේතුවෙන් කණිකා ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයට පත්වූවා ය.මීට අමතරව ඇය *ඉන්ඩියා කෝලිං*, *සෞර්යා ඕර් සුහානි*, *ශ්‍රී ආදි මානව්*, *දිල් මිල් ගයියේ*, *රේත්*, *කාව්‍යාංජලි*, *ඒක් ලඩ්කි අන්ජානි සි*, *පියා කා ඝාර්* වැනි රූපවාහිනී කතාමාලා සඳහා දායක වී ඇත. එසේම ඇය *සාන්ජ් සවේරා* නම් ටෙලිචිත්‍රපටයට ද සිය රංගන දායකත්වය ලබා දී ඇත.

## මුල්කාලීන දිවිය
ඉන්දියානු රූපවාහිනියේ නිළියක වන කණිකා වසර කිහිපයක් තුළ විවිධත්වයකින් යුත් චරිත ගණනාවක් නිරූපණය කරමින් ප්‍රසිද්ධියට පත්වූවා ය. ඇය උපත ලැබූයේ අලිගාර් ප්‍රදේශයේ ය. පසුව ඇගේ දෙමාපියන් ඇය සමග නව දිල්ලියේ වාසයට පැමිණ තිබේ. කණිකා ඇගේ දෙමාපියන්ගේ එකම දරුවා ද වේ. කණිකා හැමවිටම ඇගේ පවුල සමගින් දිවි ගෙවන්නට වූවා ය. සිය උපාධිය ලබා ගුනීමෙන් පසුව, රංගන ක්ෂේත්‍රයට පිවිසීමට ප්‍රථම ඇය වාස්තු ශාස්ත්‍රය සහ වර්ණ චිකිත්සාව හැදෑරුවා ය. ඇකඩමියේ දී ඇය අභිවාහ්‍ය කලා උගත් අතර, සිය දක්ෂතා හඳුනා ගැනීමට සමත් වූවා ය. මුම්බායිහි ඇ‍ගේමා නාමයක් ගොඩනගා ගැනීමට ඇගේ ගුරුවරුන් සහ උපදේශකයින් විසින් ඇයව ධෛර්යමත් කරවන ලදී. ඇය රංගන ක්ෂේත්‍රය තුළ ඇගේම අනන්‍යතාවක් ගොඩනගා ගැනීමට සමත් වූවා ය. කණිකාගේ වසර කිහිපයක රංගන දිවිය සම්මාන හිමි කරගැනීමට සමත් වූ චරිත කිහිපයකින් වර්ණවත් විය. ඇය ඇගේ දැඩි කැපවීම සහ කාලයට අනුව කටයුතු කිරීම හේතුවෙන් ප්‍රකට වූවා ය. ඇගේ විජයග්‍රාහී ස්වභාවය ඇ‍ගේ දිවියට නව මානයන් රැගෙන එන ලදී.

## පෞද්ගලික දිවිය
2012 ජනවාරි මස කණිකා ව්‍යාපාරිකයකු වූ අංකුර් ඝායි සමග විවාහ වූවා ය. 2013 *නාච් බාලියේ 6* රියැලිටි වැඩසටහන සඳහා ඇය සිය සැමියා වූ අංකුර් ඝායි සමග තරගකාරිණියක ලෙස සහභාගී වූවා ය.

## කෘති
* රංගන ශිල්පීන් සමග අමීර් ඛාන්ට යාබදව ඡායාරූපයකට පෙනී සිටින කණිකා (මධ්‍යයට වන්නට).]]

## සම්මාන
*දියා ඕර් බාති හම්'' රූපවාහිනී කතාමාලාවේ මීනාක්ෂි රාතිගේ චරිතය නිරූපණය වෙනුවෙන් මහේෂ්වරී පහත සම්මාන හිමි කරගත්තා ය.

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*
*

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියෝ
චොම්සොංදේ

**චොම්සොංදේ** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දකුණු කොරියාවේ ග්යොංජුහි පිහිටි තාරකා විද්‍යා නිරීක්ෂණාගාරයකි. චොම්සොංදේ යන්නෙහි අර්ථය කොරියානු බසින් *තාරකා-නිරීක්ෂණ කුළුණ* යන්නයි. ආසියාවේ ‍ශේෂව පවත්නා පැරණිතම තාරකා විද්‍යා නිරීක්ෂණාගාරය ද චොම්සොංදේ ය. එය ලෝකයේ පවත්වා නිරුපද්‍රිතව ඇති පැරණිතම තාරකා විදයා නිරීක්ෂණාගාරය වීමට ද ඉඩ ඇත. මෙය ඉදි වූයේ ක්‍රි.ව. 7වන සියවසේ සිල්ලා රාජධානි යුගයේ ය. සිල්ලාවේ අගනුවර වූයේ සොරබොල් හෙවත් වර්තමාන ග්යොංජු ප්‍රදේශයයි. 1962 දෙසැම්බර් 20 දින චොම්සොංදේ නිරීක්ෂණාගාරය කොරියාවේ 31වන ජාතික වස්තුව ලෙස නම්කෙරිණි. වර්තමානයේ දක්නට නොලැබෙන, ඓතිහාසික මූලාශ්‍රයන්හි පමණක් හමුවන බෙක්ජේහි *ජොම්සොංදේ* ආදර්ශයට ගනිමින් *චොම්සොංදේ* නිරීක්ෂණාගාරය ඉදිකොට ඇත. චොම්සොංදේහි ආභාසය ලබා 675දී ජපන් නිරීක්ෂණාගාරයක් සහ 723දී චීනයේ චෞ ආදිපාදවරයාගේ නිරීක්ෂණාගාරය ඉදි විය.

## දළ විශ්ලේෂණය 
*සම්ගුක් යුසා* මූලාශ්‍රය අනුව, චොම්සොංදේ නිරීක්ෂණාගාරය ඉදිවූයේ සොන්දොක් රැජිනගේ (ක්‍රි.ව. 632-647) රාජ්‍ය සමයේ රාජධානියේ අගනුවර ආසන්නයේ ය. *චොම්සොංදේ* යන්නෙහි අර්ථය "තරාකා නිරීක්ෂණ මණ්ඩපය" යන්නයි. මෙම කුළුණ ඉදිකොට ඇත්තේ කපන ලද ග්‍රැනයිට් කුට්ටි 362ක් භාවතයට ගෙන ය. මේ නිසා ඇතැමුන් යෝජනා කරන්නේ එමගින් චන්ද්‍ර වර්ෂයේ අන්තර්ගත දින 362 නිරූපණය වන බවයි. මෙහි සමචතුරස්‍රාකාර හැඩැති ව්‍යූහයක් මත පාෂාණ කුට්ටි වෘත්තාකාර ස්තර 27ක් ලෙස සකස් කොට ඇත. (ඇතැම්හු මෙය හා සම්බන්ධ කොට සොන්දොක් රැජින සිල්ලාවේ 27වන පාලකයා බවට වූ කරුණ හෝ තාරකා රාහියක් සම්බන්ධ මතයක් ගෙන හැර දක්වති) කවුළුවේ මට්ටමට පහළින් ස්තර 12ක් ඇති අතර, එයට ඉහළින් තවත් ස්තර 12ක් වේ. පාදමේ සමචතුරස්‍රයක ආකාරයට එක් පැත්තක ගල් කුට්ටි 3 බැගින් පිහිටන සේ සැකසූ විශාල අත්තිවාරම් ගල් 12කින් යුත් සමචතුරස්‍රාකාර ව්‍යූහයක් ඇත. මෙම ගල් කුට්ටි 12 මගින් වර්ෂයේ වූ මාස දොළහ නිරූපණය වනවා වන්නට හැක.

කුළුණෙහි පත්ළෙහි පළල මීටර 5.7කි. එය මීටර 9.4ක් උසැති ය. කවුළුව තෙක් අවකාශය පස්වලින් පුරවා ඇත. මෙහි ඉදිකිරීම් ශෛලිය ග්යොංජුහි බුන්හ්වංසා විහාරයේ ශෛලියට අනුරූප ය.

## ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ
2009 වර්ෂයේ සුප්‍රකට කොරියානු නාට්‍යයක් වන ක්වීන් සොන්දොක් කතාමාලාව තුළ චොම්සොංදේ පිළිබඳ වේ. මෙම නාට්‍යයේ චොම්සොංදේ ඉදිවන්නේ සොන්දොක් රැජින කුමරියකව සිටි කාලයේ ය. මෙය කුමරිය ලෙස ඇගේ පළමු ආඥාව අනුව ඉදිවන්නකි. මෙය අනුව චොම්සොංදේ ඉදිවන්නේ තාරකා විද්‍යා දැනුම තනි පුද්ගලයකුගේ ග්‍රහණයෙන් (මිෂිල් ආර්යාවගේ) අවභාවිතයට පත්වීම වළක්වනු සඳහා සෑමදෙනාටම එම ඥානය බෙදාහැරීමේ අරමුණ ඇතිව ය. එසේ සිදු කිරීමෙන් ඇය විසින් මිෂිල් ආර්යාවගේ දිව්‍යමය අයිතිය ද ‍අහෝසි කරයි. මෙය එකල සාමාන්‍ය දෙයක් නොවූ හෙයින් බොහෝ ගතානුගතික පුද්ගලයින් මීට සහාය දක්වන්නේ නැත. මේ නිසා කතාමාලාව අනුව චොම්සොංදේ විවෘත කිරීමට වංශවතුන් කිසිවකු සහභාගී වන්නේ නැත.

## ගැලරිය 

File:우중첨성대.jpg|වැසිබර දසුනක්
첨성대 야경.jpg|රාත්‍රී දසුනක්

## සටහන්
## ආශ්‍රේයයන්
*Jeon, Sang-woon. (1998). *A history of science in Korea*. Seoul:Jimoondang. ISBN 89-88095-11-1
* Nha, Il-seong. Silla's Cheomseongdae. (2001) *Korea Journal* 41(4), 269-281 (2001) 
* Song, Sang-Yong. ''A brief history of the study of the Ch'ŏmsŏng-dae in Kyongju*; *Korea Journal'' 23(8), 16-21 (1983) 

## බාහිර සබැඳි
*ආසියානු ඓතිහාසික ගෘහිකර්මාණ ශිල්පය: චොම්සොං‍දේ
*කොරියාවේ සංචාරය චොම්සොංදේ තොරතුරු පිටුව
නාරිලතා (බහුරුත්හරණය)

* මල සඳහා නාරිලතා බලන්න,
* චිත්‍රපටිය සඳහා නාරිලතා (චිත්‍රපටිය) බලන්න.
රාම් මන්දිර්, භුබනේස්වර්

]]
**රාම් මන්දිර්**, (ඔඩියා: ରାମ ଦେଉଳ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ රාම දෙවියන්, ලක්ෂ්මණ දෙවියන් සහ සීතා දෙවඟනගේ අලංකාර ප්‍රතිමා තැන්පත් කොට ඇති දේවාලයකි. මෙය ඉන්දියාවේ භුබනේස්වර් මධ්‍යයේ ඛාරවේල් නගර්වලට ආසන්නව ජන්පත් නම් ප්‍රදේශයේ ය. ප්‍රධාන දේවාලයේ ඉහළ නැගි ශිඛරය ප්‍රධාන නගරයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල සිට දිස්වනු දැකිය හැකි ය. මෙය නගරයේ ප්‍රධාන සංචාරක ආකර්ෂණයක්ව පවතියි. පෞද්ගලික භාරයක් මගින් ඉදි කරන ලද සහ නඩත්තු කිරීම් සිදු කෙරෙන ‍මෙම දේවාල සංකීර්ණය හනුමාන් දෙවියන්, ශිව දෙවියන් ඇතුළු අනෙකුත් දෙවිවරුන් සඳහා ඉදි කළ හිරියල් පැහැයෙන් වර්ණ ගැන්වූ කිරිගරුඩ දේව ප්‍රතිමා ඇතුළත් කුඩා දේවාලවලින් ද සමන්විත ය.

## උත්සව
වර්ෂය පුරාම හින්දු බැතිමතුන්ගේ සෑම උත්සවයක් පාහේම මෙහි සමරනු දක්නට ලැබේ. මේ අතරින් ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමිවන්නේ රාම් නවාමි, විවාහ පංචමි, ජන්මාෂ්ටමි, දුස්සේහ්රා, ශිවරාත්‍රී, පාන සංක්‍රාන්ති යන උත්සව අවස්ථාවලටයි. උදෑසන සහ සවස් කාලයේ දක්නට ලැබෙන අලංකාර වූ ආරථී බැතිමතුන් රැසකගේ ආකර්ෂණයට ලක්ව ඇත. රක්ෂා බන්ධන් හෙවත් රාඛි යනුවෙන් හැඳින්වෙන් උත්සවයේ දී මෙහි වාර්ෂික පොළක් ද සංවිධානය කෙරේ.

File:Rama Mandira Bhubaneswar Odisha1.JPG

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*භුබනේස්වර්හි රාම දේවාලය සඳහා *wikimapia*
*රාම් මන්දිර් චතුරස්‍රය
යමේශ්වර් දේවාලය

**යමේශ්වර් දේවාලය** හෙවත් **ජමේශ්වර් දේවාලය** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ යමගේ වන්දනයට ලක් වන ශිව දෙවියන් වෙනුවෙන් කැප කරන ලද පෞරාණික හින්දු දේවාලයකි.  මෙය පිහිටියේ ඉන්දියාවේ භුබනේස්වර්හි භාරති මාථා අසල ජමේශ්වර් පැට්නාවෙහි ය.

## ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලයේ ප්‍රධාන විමානය රේඛා දියොල ශෛලියෙන් යුතු ය. ජාග මෝහන් නම් අංගය පීඪ දියොල ශෛලියෙන් යුතු ය. මෙහි වෙන්ව පිහිටි මණ්ඩපයක් දක්නට ලැබේ. දේවාලයේ බොහෝ ස්ථාන ස්වාභාවික බලපෑම් හේතුවෙන් හානියට පත්ව ඇත. මෙම දේවාලය වැලි ගලින් තනා තිබිම එයට හේතුවයි. දේවාලයේ පිටත ප්‍රාකාරය ලැටරයිට්වලින් තනා ඇත. දේවාලය වටා පිහිටි ප්‍රතිමා අතර නොයෙකුත් විසිතුරු සැරසිලි අංග දක්නට ලැබේ. මේ අතරට දික්පාලයන්, අනුරාගී පෙම් යුවළවල්, නායිකා රූ, විදාල රූ, ශෘංගාරාත්මක මිනිස් රූප සහ ඇත් පෙරහැරවල් වැනි කැටයම් දැකගත හැක. මෙහි අභ්‍යන්තරයේ පිහිටි ගර්භගෘහය තුළ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් මත පිහිටි ශිවලිංගයක් දක්නට ලැබේ. මෙම දේවාලය ඉදිවූයේ ක්‍රි.ව. 13වන-14වන සියවස් අතර කාලයේ නැගෙනහිර ගංග රාජවංශය සමයේ ය.

## උත්සව
මෙහි දී ජියුන්ටියා හෙවත් පුවාජියුන්ටියා උත්සවයට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි වේ. මෙම උත්සවය ද්විත්වාහන ඕෂා යනුවෙන් ද හැඳින්වේ. අශ්වින් යටතේ වැටෙන මෙම ජනප්‍රිය උත්සවය සම්බන්ධයෙන් මෙම දේවාලය ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. මෙහි සමරනු ලබන වෙනත් උත්සව අතරට ශිවරාත්‍රී සහ කාර්තික් පූර්ණිම උත්සව ද අයත් වේ. සියලු සඳදා දිනවල සම සංක්‍රමණ දින මෙම දේවාලයේ දී වැදගත් ලෙස සලකනු ලැබේ. භරණි නක්ෂත්‍ර දිනයේ මෙම දේවාලය වැඳ පුදා ගන්නා බැතිමතුන් සියලු දුක් පීඩාවලින් නිදහස් වන්නේ යැයි විශ්වාසයක් පවතී.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ගැලරිය

Yameswar Temple.jpg|යමේශ්වර් දේවාලය
Nandi Yameswar Temple1.jpg|නන්දි 
Ganesha Yameswar Temple.jpg|ගනේෂ ප්‍රතිමාව
Nrutya Mandap Yameswar Temple.jpg|නෘත්‍ය මණ්ඩපය
Linga Yameswar Temple.jpg|ලිංගයක්

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
* කලා සදහා ඉන්දිරා ගාන්ධි ජාතික මධ්‍යස්ථානයේ ඇති දේවාලයේ පින්තූර
* temple කලා සදහා ඉන්දිරා ගාන්ධි ජාතික මධ්‍යස්ථානයේ වාර්තාව
අනන්ත වසුදේව දේවාලය

**අනන්ත වසුදේව දේවාලය** යනු ඉන්දියාවේ ඔඩිෂා ප්‍රාන්ත අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටි හින්දු දේවාලයකි. මෙය විෂ්ණු දෙවියන්ගේ *අවතාරයක්* වන ක්‍රිෂ්ණ දෙවියන්ට කැපකොට ඇත. දහතුන්වන සියවසේ ඉදි කරන ලද මෙම දේවාලයෙහි ක්‍රිෂ්ණ, බලරාම සහ සුභද්‍රාගේ සම්පූර්ණ මූර්ති වන්දනාවට පාත්‍ර වේ. පෙන සතක් ඇති නාගයකු සෙවණේ සිටගෙන සිටින බලරාම සිටගෙන සිටියි. සුභද්‍රා සිය දෑතෙහි මැණික් බඳුනක් සහ නෙළුමක් දරා සිටින අතර, ඇගේ වම් පාදය තවත් මැණික් බඳුනක් මත තබාගෙන සිටියි. මෙහි ක්‍රිෂ්ණ සෙංකෝලයක්, *චක්‍රයක්*, නෙළුමක් සහ ශංඛයක් දරා සිටියි. මෙම දේවාලය IIIවන අනංගභීමගේ දියණිය වූ චන්ද්‍රිකා දේවීගේ සමයයට, එනම් භානුදේව රජ සමයට අයත් යැයි කාල නිර්ණය කොට ඇත.

## පුරාවෘත්තය
ක්‍රි.ව. 13වන සියවසේ අනන්ත වසුදේව මහා දේවාලය ඉදිකිරීමට ප්‍රථම මෙම ස්ථානයේ විෂ්ණු දෙවියන්ට පූජා පැවැත්වූ දේවස්ථානයක් පැවි බැව් පෙනේ. පසුව 13වන සියවසේ දී, නැගෙනහිර ගංග රාජවංශයේ චන්ද්‍රිකා රැජින විසින් මෙම ස්ථානයේ නව දෙවොලක්, එනම් අනන්ත වසුදේව දේවාලය ඉදිකොට ඇත. මෙම විෂ්ණු ප්‍රතිමාව තැන්පත් කළ පැරණි දෙවොලක් ද තිබෙන්නට ඇත. මහානදී තෙක් සිය අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කළ මරාඨවරුන් විසින් 17වන සියවසේ පසු කාලයේ භුබනේස්වර්හි විෂ්ණු දේවාලය අලුත් වැඩියා කොට ඇත.

## ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ස්වරූපය අතින් මෙම දේවාලය ලිංගරාජ දේවාලයට සමානත්වයක් පෙන්වයි. නමුත් මෙහි *වෛෂ්ණව ආගමික* (විෂ්ණු දෙවියන්හා සම්බන්ධ) ප්‍රතිමා දක්නට ලැබේ. මෙ දේවාලයේ ලිංගරාජ් දේවාලයට බෙහෙවින්ම සමාන අයුරින් අන්වායාම කුඩා *ශිඛර* තීරුවක් දක්නට ලැබේ. නමුත් ලිංගරාජ් දේවාලයෙහි සහ මෙහි එක් අන්වායාම තීරුවක් සාදන *ශිඛර* සංඛ්‍යාවෙහි වෙනසක් ඇත. මෙහි නම් එකක් තීරුවක ශිඛර තුනක් දක්නට ලැබේ. බාහිර බිත්තිවල පිහිටි කැටයම්, ඒවායේ ලක්ෂණ අතින් භුබනේස්වර්හි අනෙක් දේවාලවලින් වෙනස් වේ. දේවාල බිත්තියෙහි වූ බොහෝ කාන්තා රූ අතිශයින් විසිතුරු කොට ඇති නිසා ඒවායේ ස්වාභාවිකත්වය ගිලිහී ඇත.

## පූරි ජගන්නාත් දේවාලයෙන් වෙනස් වන අයුරු 
පූරිහි ජගන්නාත් දේවාලයේ මෙන් නොව මෙම දේවාලයෙහි ගර්භගෘහයේ පිහිටි දේව ප්‍රතිමා සම්පූර්ණ ව්‍යූහයකින් යුක්ත ය. මෙහි *ශ්‍රීමූර්ති* (දේව ප්‍රතිමා) නිර්මාණය කොට ඇත්තේ පූරිහි දෙවොලේ මෙන් දැවයෙන් නොව කළු ග්‍රැනයිට් පාෂාණයෙනි. මෙම දේවාලය සඳහා නගරය එම නම ලැබුවේ *චක්‍ර ක්ෂේත්‍ර* (වෘත්තාකාර ප්‍රදේශය) ලෙස වන අතර, පූරිහි එය *ශංඛ ක්ෂේත්‍ර* (වක් වූ ප්‍රදේශය) ලෙසයි.

## ගැලරිය

Image:View_of_Ananta_Vasudeva_Temple_from_Bindusagar_-_July_2007.jpg|බින්දුසාගර් සිට අනන්ත වසුදේව දේවාලය දිස්වන අයුරු
Image:Ananta vasudeva temple 2.jpg|අනන්ත වසුදේව දේවාලය 1869දී
Image:Mahaprasad in ananta vasudeva.jpg|අනන්ත වසුදේව දේවාලයේ මහාප්‍රසාද

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
* අනන්ත වසුදේව දේවාලය භුබනේස්වර්
භාරතේස්වර් දේවාලය

**භාරතේස්වර ශිව දේවාලය** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂා ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටි 6වන සියවසට අයත් ශිව දෙවියන් සඳහා කැප කළ හින්දු දේවාලයකි. මෙහි වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් (වේදිකාවක්) මත ඉදි කළ ශිව ලිංගයක් තැන්පත් කොට ඇත. ශ්‍රීවරාත්‍රී වැනි නොයෙකුත් චාරිත්‍ර මෙහි ඉටුකරනු දැකගත හැකි ය. මෙය පිහිටා ඇත්තේ කල්පනා චෞක් සිට ලිංගරාජ් දේවාලය තෙක් දිවෙන මාර්ගයේ වම් පස රාමේශ්වර් දේවාලයට කෙළින්ම මුහුණලා ය. මෙම දේවාලයේ මුල්කාලීන කාලිංග සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් රේඛා විමානයක් දක්නට ලැබේ. මෙය ඔරිස්සාවේ අදටත් විද්‍යාමාන ආදිතම දේවාලවලින් එකක් ලෙස සැලකේ.

## ඉතිහාසය
මෙම දේවාලය ඉදිකෙරුණේ 6වන සියවසේ සෛලෝද්භව පාලන සමයේ ය. වර්තමානය වන විට ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා අධිකාරිය යටතේ මෙම දේවාලයේ නවීකරණ කටයුතු සිදු කෙරෙමින් පවතියි.

## ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
වැලිගලින් නිමවූ මෙම දේවාලයේ මුල්කාලීන කාලිංග සම්ප්‍රදායයට අයත් රේඛා විමාන දැකගත හැක. ගෘහනිර්මාණ ශිල්ප ක්‍රමය මත පදනම්ව සහ මෙයට යාබදව පිහිටා ඇති ලක්ෂ්මණේශ්වර දේවාලයේ උඩලිපතකින් හමුවූ අබිලේඛනයක් අනුසාරයෙන් මෙම දේවාලය ක්‍රි.ව. 6වන සියවසට අයත් යැයි සැලකිය හැක. ත්‍රීරථ සැලැස්මකින් යුත් මෙම දේවාල‍ය උච්චත්වය අනුව ත්‍රියංගබාද ලක්ෂණවලින් යුක්ත ය.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## සටහන්
## ආශ්‍රේයයන්
# Debala Mitra, 1985, Bhubaneswar, New Delhi.
# T. E. Donaldson, 1985, Hindu Temple Art of Orissa, Vol. - I, Leiden.
# R. P. Mohapatra, 1986, Archaeology in Orissa, Vol. - I, New Delhi.
## මේවාත් බලන්න
* භාරතේස්වර දේවාලය ඡායාරූප
* භාරතේස්වර දේවාලය
චෞසති ජෝගිනී දේවාලය

**චෞසති ජෝගිනී මන්දීර්** (64 ජෝගිනියන්ගේ දේවාලය)() පිහිටියේ නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ ප්‍රාන්තයේ අගනගරය වන භුබනේස්වර් සිට 20&nbsp;km දුරින් පිහිටි හිරාපූර් නම් කුඩා ගම්මානයේ ය.

මෙම දේවාලය ඉදිකරන ල්දදේ 9වන සියවසේ බ්‍රහ්ම රාජවංශයේ හිරාදේවී රැජින විසිනි.

වෘත්තාකාර සැලැස්මකින් යුතුව නිර්මිත මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම නිර්මාණය කොට ඇත්තේ වැලිගල් කුට්ටිවලිනි. වෘත්තාකාර ප්‍රාකාරයට ඇතුළතින් කුටීර පිහිටි අතර, ඒ සෑම කුටීරයකම දෙවඟනකගේ ප්‍රතිමාවක් වේ. එවැනි ප්‍රතිමා 56කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර, කළු ග්‍රැනයිට් පාෂාණයෙන් නිර්මිත ඒවා ප්‍රාකාරයේ කුටීර තුළ සවිකොට ඇත. මේවා පිහිටියේ කාලි දෙවඟනගේ ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාවක් වටායි. මෙහි ඇය මිනිස් හිසක් මත සිටගෙන සිටින අතර, එමගින් බුද්ධිය පරදා හදවත ලද ජයග්‍රහණය සංකේතවත් කෙරේ. දේවාලයේ මධ්‍ය පූජාසනයක් (චණ්ඩි මණ්ඩප) ඇති අතර, එහි සතර පැත්තේ සෙසු දේවතා ප්‍රතිමා 8 තැන්පත් කොට ඇත. ඇතැම් ඉතිහාසයන් විශ්වාස කරන්නේ චණ්ඩි මණ්ඩපය තුළ මහා භෛරව ප්‍රතිමාවක් වන්දනයට ලක්වූ බවයි. එහි ගෘහනිර්මාණ ශෛලියට හේතුවී ඇත්තේ තන්ත්‍රික යාඥා චාරිත්‍ර ක්‍රම *භූමණ්ඩලය* (ස්වභාවයේ පංච මහා ධාතූන්ගෙන් සැදුම් ලත් පරිසරය) හා සම්බන්ධ නිසායි. 

ප්‍රදේශයේ පූජකයන්ට අනුව, දේවාලය හා සම්බන්ධ ජනප්‍රවාදය මගින් දුර්ගා දෙවඟන අර්ධ-දේවතාවියන් 64 දෙනාගේ වේශය ලබා ගනිමින් අසුරයකු පැරදූ ආකාරය කියැවේ. සටනින් පසු මෙම සූසැට දේවතාවියන් (ජෝගිනියන්) දුර්ගා දෙවඟනට තමන්ව සිහිපත් කරන්නට දේවාල ගොඩනැගිල්ලක් තනවන ලෙස පවසා ඇත.

ජෝගිනී ප්‍රතිමා මගින් සත්ත්වයකු, රාක්ෂයකු හෝ මිනිස් හිසක් මත සිටගත් කාන්තා රුවක් නිරූපණය වේ. මෙමගින් ශක්ති (ස්ත්‍රී බලය) විජයග්‍රහණය නිරූපණය වේ.මෙම ප්‍රතිමා මගින් කෝපය, ශෝකය, සතුට, ආශාව සහ ප්‍රීතිය වැනි විවිධ දෑ සංකේතවත් කෙරේ.

මෙවැනි දේවාල ඔඩිෂාවේ බලන්ගීර් දිස්ත්‍රික්කයේ රාණිපූර්-ජාරියාල් අඩවියෙන් සහ ඉන්දියාවේ තවත් ස්ථාන හතකින් හමුවේ.

64 යන සංඛ්‍යාව හින්දු පුරාණෝක්තිවේදය තුළ විවිධ ආකාරවලින් හමුවේ. මෙය නිදසුන් ලෙස කාලය සහ කලාවන් දැක්විය හැත. මෙම දේවාල සංකීර්ණයේ නඩත්තු කටයුතු සිදුකරනු ලබන්නේ ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගිනි.

## මේවාත් බලන්න
* චෞසත් යෝගිනී දේවාලය, ජබල්පූර්
* 

## ආශ්‍රේයයන්
## ගැලරිය

File:Prayer offered at Yogini Temple.JPG| යෝගිනී ප්‍රතිමා
File:Yoginis in a circular format.JPG| වෘත්තාකාරව සැලසූ යෝගිනියන්

## බාහිර සබැඳි
*
මුල් පෙළ ක්‍රිකට්

**First-class cricket** is an official classification of the highest standard international or domestic matches in the sport of cricket. A first-class match is of three or more days' scheduled duration between two sides of eleven players each and is officially adjudged to be worthy of the status by virtue of the standard of the competing teams. Matches must allow for the teams to play two innings each although, in practice, a team might only play one innings or none at all. 

First-class cricket (which for this purpose includes all "important matches" played before 1895), along with historical single wicket and the modern limited overs forms of List A and Twenty20, is one of the highest standard forms of cricket. The origin of the term "first-class cricket" is unknown but it was used loosely before it acquired an official status, effective in 1895, following a meeting of leading English clubs in May 1894. Subsequently, at a meeting of the Imperial Cricket Conference (ICC) in May 1947, it was formally defined on a global basis. A significant omission of the ICC ruling was any attempt to define first-class cricket retrospectively. This has left historians, and especially statisticians, with the problem of how to categorise earlier matches, especially those played before 1895 in Great Britain. The solution put forward by the Association of Cricket Statisticians and Historians (ACS) is to classify all pre-1895 matches of a high standard as **important matches**.

Test cricket, although the highest standard of cricket, is statistically a form of first-class cricket, although the term "First-class" is commonly used to refer to domestic competition only. A player's first-class statistics include any performances in Test matches.
නාරිලතා (චිත්‍රපටිය)

**නාරිලතා** යනු ජෝ අබේවික්‍රම මහතා රඟපෑ චිත්‍රපටියකි.

## ආශ්‍රිත
*නාරිලතා

ප්‍රවර්ගය:සිංහල සිනමාව
ධෞලි

. ඉදිරිපස හස්තියකුගේ හැඩයට සකසා ඇත. ධෞලි, පූරි දිස්ත්‍රික්කය, ඉන්දියාව.]]
**ධෞලි** කඳු () පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් සිට 8&nbsp;km දකුණින් දයා ගංගා ඉවුරේ ය. විශාල විවෘත ප්‍රදේශයකින් සමන්විත මෙම කඳුගැටයේ මුදුන තෙක් දිවෙන මාර්ගයේ පසෙක වූ ගිරි කුළක අශෝක අධිරාජයාගේ ප්‍රධාන රාජාඥාවක් සඳහන්ව ඇත. ධෞලි කඳු ප්‍රදේශය කාලිංග යුද්ධය සිදුවූ ප්‍රෙද්ශය යැයි අනුමාන කෙරේ.

මෙහි හමුවන ශිලා ආඥා අතරට අංක I-X, XIV ශිලා ලිපි සහ වෙනත් කාලිංග ආඥා දෙකක්ද ඇතුළත් වේ. කාලිංග ආඥාව VI තුළ, "*සමස්ත ලෝකයටම සෙත සැලසීම*" සඳහා තමන් තුළ ඇති අභිප්‍රාය නිරූපණය වේ. රාජාඥාවලට ඉහළින් ගලෙන් නෙළන ලද හස්ති රුව ඔඩිෂාවෙන් පැරණිතම බෞද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණය ලෙස සැලකේ. මෙම හස්ති රුවේ දැක්වෙන්නේ අලියාගේ ඉදිරි කොටස පමණි. නමුත් එහි ස්වරූපය සහ ජංගම ස්වභාවය මැනවින් නිරූපණය කොට ඇත.

සටන සිදුවූ ධෞලි සම්බන්ධයෙන් අශෝකගේ විශේෂ දුර්වලතාවක් පැවතිණි. සටනේ දී දයා ගංගාවේ ජලය රතු පැහැයට හැරුණු බවත්, බොහෝ ජනයා මියගිය බවත් පැවසේ. මේ නිසා අශෝක යුද්ධය සමග සම්බන්ධ නිරර්ථක බව වටහා ගත්තේ ය. මේ නිසා ධෞලි බෞද්ධ ක්‍රියාකාරකම් සම්බන්ධයෙන් වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය. එහි ඔහු චෛත්‍ය, ස්තූප සහ ස්තම්භ පිහිටුවී ය. භික්ෂූන් සඳහා ආරාම තැනවූ ඔහු නිලධාරීන් සඳහා උපදෙස් සෙල් ලිපි පිහිටුවී ය. මහජනයා සඳහා **දණ්ඩනීති**වල මූලික සිද්ධාන්ත ගෙනහැර දැක්වී ය. ධෞලියේ ස්තූප ඇතුළු සිය නව රාජධානිය සඳහා ඔහු විශේෂ තත්ත්වයක් ලබාදුන්නේ ය.

1970 දශකයේ දී *ජපන් බුද්ධ සංඝ* සහ *කාලිංග නිපොන් බුද්ධ සංඝ* සංවිධාන විසින් කන්ද මුදුනෙහි අලංකාර සුදු පැහැ සාම ස්තූපයක් ගොඩනංවන ලදී.

යාබද ප්‍රදේශයේ ද අශෝකානු ආඥා හමුවන අතර, තංකපාණි මාවතේ භාස්කරේශ්වර් දේවාල භූමියෙන් ස්තූපයක යැයි සිතිය හැකි නටබුන් හමු නොවේ. ධෞලිගිරි කන්දේ පුරාතන ශිව දේවාලයක් ද පිහිටි අතර, ශිව රාත්‍රී උත්සවයේ දී එය රැස්වීම් ස්ථානයක් ලෙස ද භාවිතා වේ.

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*

ප්‍රවර්ගය:බුදු පිළිම
රාමේශ්වර් දෙවොල

රාමේශ්වර් දේවාලය යනු භුවනේස්වර්හි පිහිටි අතිශයින් පුරාණ දේවාලයකි. මෙය ලිංගරාජ් දේවාලයේ **මෞසි මා**(ඔරියා: ମାଉସୀ ମା ଦେଉଳ) ලෙස ද හැඳින්වේ. මෙය පිහිටියේ ලිංගරාජ දේවස්ථානයේ සිට 2&nbsp;km පමණ දුරිනි.

## පුරාවෘත්තය
පුරාවෘත්ත අනුව රාවණා පරාජය කොට ලංකාවේ සිට රාම නැවත පැමිණි පසු මෙම ස්ථානයේ ශිව දෙවියන් වන්දනාමාන කිරීමට සීතා දේවිය ඉල්ලා ඇත. එම නිසා ඒ වෙනුවෙන් රාමචන්ද්‍ර ලිංගයක් තැනවී ය. සම්ප්‍රදායිකව චෛත්‍රා මාසයේ රාම නවාමි දිනයට පෙර දින යෙදෙන අශෝකාෂ්ටමි දිනයේ දී ලිංගරාජ දෙවියන් **රුකුණ රථ** නම් රථයක නැගී මෙම ස්ථානයට පැමිණෙන බවත්, එහි දින සතරක් නවාතැන් ගන්නා බවත් කියැවේ. ඓතිහාසිකව මෙම දේවාලය ක්‍රි.ව. 9වන සියවසට අයත් යැයි පිළිගැනේ.

## පින්තූර

Image:Maausi maa.jpg
Image:Rameshwar3.jpg
Image:Rama eshwar.jpg
Image:Rameshvara.jpg

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*මිථිලාගේ දියණිය හැර ශිවගේ නැන්දණිය කවු ද? 
*භුබනේස්වර්
*භුබනේශ්වර්හි පුරාතන දේවාල 
*භුබනේශ්වර්හි අශෝකාෂ්ටමි 
*අශෝකාෂ්ටමි
බ්‍රහ්ම දේවාලය, බින්දුසාගර්

**බ්‍රහ්ම දේවාලය** පිහිටියේ බින්දුසාර ගංගාවේ නැගෙනහිර ඉවුරේ ලිංගරාජ් දේවාලය වෙත දිවෙන මාර්ගයේ වම් පස ය. මෙම දේවාලය වටා භුබනේස්වර්හි බටහිරට වන්නට බින්දුසාගර් ජලාශය පිහිටා ඇත.

## පුරාවෘත්තය
බ්‍රහ්ම දෙවියන් භුබනේස්වර් වෙත පැමිණෙන්නේ ලිංගරාජ් දේවගේ අභිෂේක මංගල්‍යය සඳහා සහභාගී වීමටයි. මෙම ස්ථානයේ දී ඔහුගෙන් සදහටම නැවතී සිටින ලෙස ඉල්ලා සිටින ලදී. නමුත් ඔහු සෑම වර්ෂයකම චෛත්‍රා මාසයේ දී අශෝකාෂ්ටමි උත්සවයට සහභාගී වීමට පැමිණෙන බවට පොරොන්දු විය. එසේම තමන් ශ්‍රී ලිංගරාජගේ රුකුණ රථයේ රථාචාර්ය (සාරථි) ලෙස කටයුතු කරන බවට ද ඔහු පොරොන්දු විය. එම නිසා ඔහුට ගෞරව වශයෙන් බින්දුසාගර් අසල දේවාලයක් ඉදිකෙරිණි.

## ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ප්‍රධාන දේවාලය ක්‍රි.ව. 15වන සියවසට පමණ දිවෙන අතර එහි කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ශෛලියේ ලක්ෂණ දැකගත හැක. එහ ප්‍රතිමාවේ ඔහු ඉහළ අත් යුගළෙන් වේද සහ ජල කෙණ්ඩියක් ද, පහළ අත් යුගළෙන් අක්ෂමාලාවක් සහ අභය මුද්‍රාව දරා සිටියි.  ලිංගරාජ් දේවාලය නරඹන්නකු මෙම දෙවොලට සහ අනන්ත වසුදේව දේවාලයට නොපැමිණෙන්නේ නම් එය අසම්පූර්ණ යැයි සැලකේ. වර්තමානයේ මෙහි දෛනික පූජා පැවැත්වීම සිදු කරන්නේ පාණ්ඩ පවුලට අයත් බ්‍රාහ්මණ පූජකයන් විසිනි.

## මේවාත් බලන්න
*පුෂ්කර්හි බ්‍රහ්ම දේවාලය
*භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන්
## බාහිර සබැඳි
*හරිහරගේ රථකරු
*බ්‍රහ්ම දේවාලය
ගෝසාගරේස්වර් ශිව දේවාලය

**ගෝසාගරේස්වර් ශිව දේවාලය** යනු ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාහි භුබනේස්වර් නගරයේ පිහිටි ශිව දෙවියන්ට කැපකළ හින්දු දේවාලයකි. මෙම දේවාල සංකීර්ණයේ ප්‍රාකාරය ඇතුළත ශිව වෙනුවෙන් කැප කළ පූජාස්ථාන තුනක් ඇත.
## ඉතිහාසය
ක්‍රි.ව.14වන-15වන සියවස්වල මෙම දේවාලය ඉදිවූයේ ගංග පාලන සමයේ ය. මෙම දේවාලයේ කාලිංග ස්මප්‍රදායේ තන පීඪ විමානයක් ඇත. ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙහි ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන ශිව ලිංගය වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටා ඇත. ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා අධිකාරියේ X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ආධාර මත මෙම දේවාලය ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. ශ්‍රීවරාත්‍රී සහ සංක්‍රාන්ති වැනි උත්සව මෙහි සමරනු දැකගත හැකි ය.
## ගෘහිනර්මාණ ශිල්පය
*ව්‍යූහමය ක්‍රමය: කාලිංග සම්ප්‍රදායේ පීඪ විමාන
*ගොඩනැගිලි තාක්ෂණ : ආහ්ලේෂ වියලි පෙදරේරුවම
*ඉදිකිරීම් මාධ්‍යය : රළු වියරම් වැලිගල්
## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## සටහන්
## ආශ්‍රේයයන්
*
දිශීෂ්වර ශිව දේවාලය

**දිශීෂ්වර් ශිව දේවාලය** පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි ය. මෙහි වන්දනාවට පාත්‍ර වන ප්‍රධාන දේවතාවා වන ශිව ලිංගය ගර්භගෘහයෙහි ස්ථාපිත වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත තැන්පත් කොට ඇත.

## විස්තරය
15වන සියවසේ දී පෞද්ගලික හිමිකරීත්වයක් යටතේ පැවති මෙම දේවාලය පිහිටා තිබුණේ නැගෙනහිරින්, බටහිරින් සහ දකුණින් පෞද්ගලික නිවහන්වලින් වටවූ පෞද්ගලික ඉඩමක ය. එයට උතුරින් මාර්ගය පිහිටා ඇත.

මෙහි ගොඩනැගීම් මාධ්‍යය ලෙස ලැටරයිට් යොදාගෙන ඇති අතර, වියළි පෙදරේරු ක්‍රම ශිල්පය සමග කාලිංග ශෛලියෙන් යුතු මෙය නිර්මානය කොට ඇත.

## වර්තමාන තත්ත්වය
මෙම දේවාලය වර්තමානයේ ජරාවාස වූ තත්ත්වයෙන් පවතියි. උපරිව්‍යූහය සහ අවට ප්‍රදේශය වටා ශාක ගහනය එයට හේතුවයි. මෙහි පියස්සේ පිපිරීම් ද දැකගත හැක. X සහXI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදානයන් අනුව ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙහි අලුත්වැඩියා කටයුතු සිදුකොට ඇත.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන්
*
මේඝේස්වර් දේවාලය

**මේඝේස්වර් දේවාලය** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ශිව දෙවියන් උදෙසා කැප කළ 12වන සියවසට අයත් හින්දු දේවාලයකි. ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙය ඉන්දියාවේ භුබනේස්වර්හි තංකපාණි මාර්ග කලාපයේ පිහිටා ඇත.

## ආශ්‍රේයයන්
මදනේස්වර් ශිව දේවාලය

**මදනේස්වර ශිව දේවාලය** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.ව. 12වන සියවසට අයත් ශිව දෙවියන් උදෙසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි. සාන්තරාපූර්හි ගැරේජ් චෞක් සිට සිසුපාල්ගාර් තෙක් දිවෙන මහාවීර් වීදියේ වම් පස මෙම දේවාලය දැකගත හැකි ය. දේවාලයේ වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව පිළිමය වන්නේ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් (පාදමක්) මත පිහිටි ශිව ලිංගයකි. විනාශ වී ඇති මෙම පූජාස්ථානයෙහි අද වන විට දක්නට ඇත්තේ *ප්‍රභාග* කොටස පමණකි.

## ගෘහනිර්මාණය සහ ව්‍යූහය 
මෙම දේවාලය උතුරු, බටහිර සහ නැගෙනහිර යන තුන් පැතිවලින් නිවාස ගොඩනැගිලි ආදියෙන් වට වී ඇත. මෙහි දකුණු පස පෙදෙස මාර්ගයෙන් සීමා වී ඇත. නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටි මෙම දේවාලයෙහි චතුරස්‍රාකාර ගර්භ ගෘහයක් ඇත. දීර්ඝ කාලයක සිට මෙහි උපරි ව්‍යූහය ඇද වැටී ඇති අතර, ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද ප්‍රභාගය සමග *ඛුර*, *කුම්භ*, *පට*, *කණි* සහ *බසන්ත* යන බොරදම් පහ පමණක් වර්තමානයේ දක්නට ඇත.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන් 
* Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr. Sadasiba Pradhan ()

## බාිහර සබැඳි
* http://www.ignca.gov.in/asi_reports/orkhurda113.pdf
කැල්වින් චක්‍රය

**කැල්වින් චක්‍රය**, **ආලෝකය-ස්වාධීන ප්‍රතික්‍රියා**, **ජෛව සංස්ලේෂක අවධිය**, **අඳුරු ප්‍රතික්‍රියා** හෝ **ප්‍රභාසංස්ලේෂණ කාබන් අඩු කිරීමේ (PCR) චක්‍රය** යනු කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සහ හයිඩ්‍රජන් වාහක සංයෝග ග්ලූකෝස් බවට පරිවර්තනය කරන රසායනික ප්‍රතික්‍රියා මාලාවකි.
සිවතීර්ථ මාථා, පැරණි නගරය

**සිවතීර්ථ මාථා ** යනු භුවනේස්වර් පැරණි නගරය අවට පිහිටා ඇති හින්දු මාථාවකි. (ආශ්‍රමයකි) මෙය *චන්දන් යාත්‍රා* සහ *දෝල පූර්ණිමා* යන උත්සව සඳහා ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත. *දෝල පූර්ණිමා* උත්සවය සමරනු ලබන්නේ, *දෝල පූර්ණිමා* දිනයේ දී ලිංගරාජ දෙවියන් සිය *පන්ක්ති භෝගෝ* (සමූහ දිවා භෝජනය) ගත් ස්ථානය මෙම *මාථා* ආශ්‍රමය යැයි ඇති විශ්වාසයත් සමගිනි. 

## පිහිටීම 
භුබනේස්වර් පැරණි නගරයෙහි රාථාගාදා චොව්ක් හි නැගෙනහිර දෙසින් මෙම *මාථා* ආශ්‍රමය පිහිටයි. මෙම ආශ්‍රමයට පිවිසිය හැකි එක් පිවිසුමක් වන්නේ ලිංගරාජ් දේවස්ථානයේ සිට මෞසිමා දේවාලය තෙක දිවෙන රථා මාර්ගය ඔස්සේ ය. මෙය ලිංගරාජයේ උත්තර ද්වාරයේ සිට මීටර් 30ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. 1970 දී *මාථා* ආශ්‍රමය උරුම කොමිසම යටතට ගන්නා ලදී.  මෙම *මාථා* ආශ්‍රමය *සංකරාචාර්ය* නම් සම්ප්‍රදායයට අයත් වේ. ලිංගරාජ දෙවියන්ගේ රථය තැනීමට ගන්නා දැව කඳන් වඩුවන් විසින් කැටයම් කිරීමට ප්‍රථම මෙම දේවාලය වෙත ගෙනැවිත් ඇත. 

## සිවතීර්ථ මාථා භූමදාන දේවස්ථාන 
මාථා සීමාව තුළ දේවස්ථානයන් පිහිටා ඇත්තේ නැගෙනහිර කෙළවරට වන්නට ය. ලිංගරාජ් දේවස්ථාන‍යේ උත්තර පිවිසුම ඉදිරිපස රථා මාර්ගය ඔස්සේ මාථා පිහිටා ඇත. දහතුනක් පමණ වන භූමදාන දේවස්ථාන පේළි එක හමාරක් ලෙස ගොඩනගා ඇත. පසුපස පේළියෙහි දේවාල නවයක් දක්නට ලැබේ. ඉන් උතුරු දෙසින් පිහිටි  දේවාල සතරක්පෞද්ගලික තාප්පයක් විසින් අනවසරයෙන් කොටු කරගෙන ඇත. දකුණු දිශාවේ පිහිටි දේවස්ථාන අර්ධ වශයෙන් වැළලී ඇත. පළමු පේළියේ ඇති දේවාල හතරෙන් තුනක්  *ගන්දි* අංගය තෙක් වැළලී ඇති අතර සිව්වන දේවාලය *බාදා* දක්වා ඇත. භූමදාන දේවාල චතුරස්‍රාකාර සැලැස්මකින් යුක්ත ය. උච්චත්වය අනුව මෙම දේවාල ඵීඪ ක්‍රමයෙන් යුත් අතර, ඒවායේ *බාදා*, *ගාන්දි* සහ *මස්තක* යන අංග දැකගත හැක. මෙම දේවාලවල ගන්දි පේසා තුනකින් සමන්විත ය.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන් 
### ග්‍රන්ථාවලිය 
* Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr. Sadasiba Pradhan ()

## බාහිර සබැඳි
* http://www.orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2008/July-2008/engpdf/75_The_Role_of_Mathas.pdf
චන්ද්‍රසේඛර මහාදේව දේවාලය

**චන්ද්‍රසේඛර මහාදේව දේවාලය** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පාටියා ගම්මානයේ පිහිටි ශිව දෙවියන් උදෙසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි. මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටි ලිංගයයි. මෙම දේවාලයට පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වයක් පවතින නමුත්, එය බොහෝ දෙනකු විසින් හිමිකාරීත්වය දරන්නකි.

## දේවාලය
මෙම දේවාලයේ ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 19වන සියවස තෙක් දිවෙයි. මෙය නිගමනය කොට ඇත්තේ ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂන සහ ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍ය අනුව ය. මෙම දේවාලය හා සම්බන්ධ විශාල සංස්කෘතික වැදගත්කමක් ද ඇත. බදාඕසා සහ සංක්‍රාන්ති වැනි චාරිත්‍ර ගණනාවක් මෙහි ඉටු කෙරේ. පාටියා ග්‍රාම මංගලි පදනම් මණ්ලය ද මෙම දේවාලය හා සම්බන්ධ ය.

### වටපිටාව
උතුරින් සහ දකුණින් මෙම දේවාලය වටකොට නිවාස ගොඩනැගිලි පිහිටා ඇත. බටහිරින් තණ බිමක් සහ නැගෙනහිරින් කොන්ක්‍රීට් ශාලාවක් ද දක්නට ලැබේ.

### ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ 
මෙම දේවාලය සතුව විමානයක් පවතින අතර, විමානය ඉදිරිපස සිමෙන්ති කොන්ක්‍රීට් ශාලාවක් ද දැකගත හැක. මෙය ජගමෝහනය ලෙස භාවිතා වේ. උච්චත්වය අතින් පහළ සිට ඉහළට මෙට මීටර 4.80ක උසකින් යුක්ත වේ. දේවාලයේ බාදාව මීටර 1.75ක උසින් යුක්ත ය. ගාන්දි අංගය උසින් මීටර 1.55ක් සහ මස්තකය මීටර 1.50ක් ද වේ. උළුවහු කුළුණු මෙම දේවාලයේ මෝස්තර අංග අතර වේ. ඒවා මීටර 1.20 x මීටර 0.51 මිනුම්වලින් යුතු වේ. ඉදිකිරීම් මාධ්‍යය ලැටරයිට් ය. මෙහි ඉදිකිරීම් තාක්ෂණය වනුයේ සිමෙන්ති බදාම සමග ආශේලේෂ පෙදරේරුවමයි. මෙය ද කාලිංග ශෛලියෙන් යුතු ය.

## මේවාත් බලන්න 
* ඉන්දියාවේ හින්දු දේවාල ලැයිස්තුව
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන් 
## බාහිර සබැඳි 
* 
* http://ignca.nic.in/asi_reports/orkhurda245.pdf
ලාබේස්වර ශිව දේවාලය

**ලාබේස්වර ශිව දේවාලය** (හනුමන්තේස්වර) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් අසල පිහිටා ඇති හින්දු දේවාලයකි. මෙම වැලිගල් දේවාලය වියැකී යාමේ සලකුණු පෙන්වයි. මෙහි පියස්සේ ඇතිව තිබෙන පැළීම් හේතුවෙන් වැසි ජලය ගර්භ ගෘහය තුළට කාන්දු වේ.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව
* ඉන්දියාවේ හින්දු දේවාල ලැයිස්තුව: ඔරිස්සා

## ආශ්‍රේය සටහන්
*Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr. Sadasiba Pradhan ().
*https://web.archive.org/web/20121009190909/http://ignca.nic.in/asi_reports/
ඓසාන්‍යේස්වර ශිව දේවාලය

**ඓසාන්‍යේස්වර ශිව දේවාලය** යනුවෙන් හැදින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂා ප්‍රාන්ත අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටි හින්දු දේවාලයකි. මෙය ශිව දෙවියන් සඳහා කැප කළ දෙවොලකි. මෙම දේවාලය භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ ශ්‍රීරාම් නගර්හි නාගරික සංස්ථා රෝහලේ භූමි භාගයට අයත් ය මෙය ලිංගරාජ් දේවාලයේ බටහිර ප්‍රාකාරය ආසන්නයේ පිහිටා ඇත. ‍ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙහි නැගෙනිහරට මුහුණලා පිහිටි පිළිමගෙයක් ඇත.

මෙහි ගර්භගෘහයේ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක්(පාදමක්) මත පිහිටි ශිව ලිංගයක් ඇත. *ශිවරාත්‍රී*, *ජලාභිෂේක*, *රුද්‍රාභිෂේක*, *සංක්‍රාන්ති* වැනි උත්සව ගණනාවක් මෙහි පැවැත්වේ. *ශිවරාත්‍රී* උත්සවයේ සයවන දිනයෙන් පසු උත්සවයට අධිපති ලිංගරාජ දේව ප්‍රතිමාව මෙහි රැගෙන එනු ලැබේ.

## ඉතිහාසය
*සප්තරථ* (සප්ත රථයන්) සැලැස්ම වැනි ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ අතින් මෙය මේඝේස්වර් දේවාලයට සමීප සමානත්වයක් පෙන්නුම් කරන බැවින් ඓසාන්‍යේස්වර ශිව දේවාලය ද ක්‍රි.ව. 13වන සියවසේ දී ඉදිවූයේ යැයි යෝජනා වී ඇත. වෙනත් ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ සැලකූ විට මෙය ගංගයන් විසින් ඉදි කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

## ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලය ගොඩනගා ඇත්තේ කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය අනුගමනය කරමින් අළු වැලිගල් පාෂාණයෙනි. *තල ජංඝ* සහ *උපර ජංඝ* යනුවෙන් හැඳින්වෙන අංග පිළිවෙලින් *ඛාඛාර මුණ්ඩි* සහ *පීඪ මුණ්ඩි* ක්‍රම අනුව විසිතුරු කොට ඇත.මෙහි පීඨය බොරදම් තුනකින් සමන්විත අතර, ඒවා *ඛාඛාර මුණ්ඩි* මාලාවකින් විස්තු කොට ඇත. *අනුරථ පාග* (ප්‍රධාන භාගය) සතුව *ඛාඛාර මුණ්ඩි* මාලාවක් සහ අනුක්‍රමිකව, *අනුරහ පාග* තුළ නෙළුම් සරාවක් සහ *කණික පාග* තුළ *භූමි අම්ලා* 10ක් දක්නට ලැබේ. *රහපාග*යෙහි *ගණ්ඩි*ය තුළ *උද්‍යෝත* සිංහ රූ දෙකක් දැකගත හැක. ඉදිරි බිත්තියේ *ගණ්ඩි* නම් කොටසේ පාදමෙහි කුඩා *රේඛා අංගසිඛර*යක් දැකගත හැක.

දොරබාවේ පිටත සිට ඇතුළට සිරස්ව පිහිටි *පුස්ප සාඛ*, *පත්‍ර සාඛ* සහ *ලතා සාඛ* කැටයම් තීරු තුනකින් සමන්විත ය. දොරබාවේ පාදමේ දෙපස *ඛාඛාර මුණ්ඩි* නම් සැරසිලි අංග දක්නට ලැබේ. ලලිතාසනයෙන් හිඳගත් ලලාටබිම්බ ගජලක්ෂ්මී දෙවඟනගේ රුවක් ද දැකගත හැක. උළුවස්සට දකුණින් ඉහළින් පිහිටි කවුළු ස්තරයෙහි *නවග්‍රහ* පනේලය්ක ඇති අතර, සෑම ග්‍රහයෙක් සඳහාම එහි අවකාශයක් තබා ඇත. සූර්ය දෙවියන් සිය දෑත්වල නෙළුම් මල් දරාසිටිනු දැකගත හැක. සර්ප වලිගයකින් යුත් *කේතු* සය වමතේ දුන්නක් ද දකුණතේ පලිහක් ද දරා සිටියි. මෙම දේවාලයේ නඩත්තු කටයුතු සිදුකරනු ලබන්නේ භුබනේස්වර් නාගරික සංස්ථාව විසිනි. ඓසාන්‍යේස්වර ශිව දේවාලය හොඳ සංරක්ෂණ තත්ත්වයකින් ඇත.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ස‍ටහන්
## ආශ්‍රේයයන්
*
නාගේස්වර දේවාලය, භුබනේස්වර්

**නාගේස්වර දේවාලය** යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ භුබනේස්වර් ගම්මානයේ පිහිටි අත්හැර දැමූ හින්දු දේවාලයකි. මෙය පිහිටියේ ලිංගරාජ බටහිර ඇළෙහි බටහිර දකුණු ඉවුරේ සිට  දුරිනි.  මෙය සුබර්ණේස්වර ශිව දේවාලයේ සිට බටහිරින් පිහිටා ඇත.

## විස්තරය
නාගේස්වර දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර් ගම්මානයෙහි නේවාසික/කෘෂිකාර්මික කලාපයක මධ්‍යයේ ය. නැගෙනහිරට හුමුණලා පිහිටි මෙය පළල  වන, ගැඹුර  සහ  උසැති වේදිකාවක් මත පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලයේ උස  වේ.

දේවාලයේ ගර්භ ගෘහය හිස්ව ඇත. එසේවුව ද, පිටත බිත්තිවල වූ මෝස්තර අංගවලින් යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම දේවාලය මුලින් කැප කොට තිබුණේ ශිව දෙවියන්ට බවයි.

මෙම දේවාලයේ ප්‍රතිමා තැන්පත් කර තිබූ අවකාශයන් ගණනාවක් දක්නට ලැබේ. නමුත් වර්තමානයේ එම ප්‍රතිමා දක්නට නොමැත. දේවාලයේ පිටත නිර්මාණය කොට ඇත්තේ හිරියල් පැහැ වැලිගල් පාෂාණයෙනි. (මුක්තේශ්වර දේවායේ මාධ්‍යයට සමාන අයුරින්) මෙය කාලිංග රාජධානියේ ශෛලිය අනුව අලංකාරව කැටයම් කොට තිබේ.

## ඉතිහාසය
මෙම ප්‍රදේශයේ ප්‍රදේශ වාසීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම දේවාලය ඉදිකරන ලද්දේ කේෂරීවරුන් විසින් බවයි.

## සංරක්ෂණ තත්ත්වය
මෙම දේවාලය වර්තමානය වන විට තරමක් හොඳ තත්ත්වයෙන් පැවතුණත්, එහි ඇතැම් වර්ණාලේපිත පෘෂ්ඨ වියැකී යමින් පවතියි. බාහිරින් මෙය වල් බිහිවී යන ස්වාභාවයක් දක්නට ලැබේ.

ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් දේවාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සහ අලුත් වැඩියා කිරීම් සිදුකළ අතර, එහි දී පාෂාණ මත සුදු පැහැ තීන්තෙන් සලකුණු කෙරිණි. මෙය මෙම දේවාලයේ පුරාවිද්‍යාත්මක මුහුණුවර විකෘති වීමට හේතුවී ඇත.

## මේවාත් බලන්න
* භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

## ආශ්‍රේයයන් 
* 

## බාහිර සබැඳි
* දේවාලයේ ඡායාරූප