open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
සඳකඩපහණ

**සඳකඩපහණ** යනූ‍වෙන් හැදින්වෙනුයේ පඩිපෙළෙහි අවසාන පඩියයි. එය අටුවාවෙහි විස්තර කොට ඇත්තේ *අඩ්ටචන්දපාසාන* යනුවෙන්ය.එනම් පියගැට පාමුළෙහි ඇති අඩසඳක හැඩයේ ගල්පුවරුව යනුවෙනි. පසුව මෙය අලංකාර ලෙස නිර්මාණය කිරීම පුරුද්දක් ලෙස සඳකඩපහණ අනුරාධපුරයේ ගොඩනැගිළි තැනීම ඇරඹුන මුල් කාළයේදීම එනම් ක්‍රි.පු. 3 වන සියවසේදී ආරම්භ වු බව සිතිය හැක. සඳකඩපහණ හත්වන හා නවවන සියවස්වලට අයත් වේ. මුල් කාළයේ මෙය කැටයම් වලින් තොරව චාම් අන්දමින් නිමවා තිබුණි. පසු කාළයේදී කැටයම් වලින් සැරසු බව සිතිය හැක.පසු කාළයේ වුවද කැටයම් සහිත සඳකඩපහණ යොදන ලද්දේ පිළිම ගෙවල් වැනි වැදගත් ස්ථාන සදහාය. වර්තමානයේ සෑම විහාරයක ම සඳකඩපහණක් දැකිය හැක. සඳකඩපහණ ඇත්තේ මුරගල් හා කොරවක් ගල් මැදයි.       

අනුරාධපුර අභයගිරිවිහාරයේ බිසෝමාළිගාවේ ඇති සඳකඩපහණ කලාත්මක අතින් උසස්ම නිර්මාණයක් ලෙස සැළකේ. පැරණි විහාරයන්හි කැටයම් අලංකාර වැනි‍ දේ අගය නොකළ යුතු දේවල් ලෙස සැළකින. ඒ නිසා කැටයම් යොදන ලද්දේ පඩිපෙළවල් වැනි පාගාගෙන යන ස්ථානවලටය. මහාචාර්ය පරණවිතාන මහතාගේ මතය අනුව මෙම කැටයම් වලින් බෞද්ධ අදහස් පිළිමගෙවල්වලට ඇතුල්වන තැනැත්තාට සිහිපත් කරවයි. එතුමාගේ අදහස් වලට අනුව අඩකවයේ වටයේ ඇත්තේ කලාත්මක ලෙස නිරෑපණය කරන ලද ගිනි දැල්ලයි. එයින් අදහස් වන්නේ සාමාන්‍ය ලෝකය කරදර, දුක්ගැහැට, වලින් පිරී තිබෙන බවයි.

අනතුරුව දැක්වෙන සතුන් සතර දෙනාගෙන් ලෝකයෙහි ජීවත්වන අයට මුහුණදීමට සිදුවන ජාති, ජරා, ව්‍යාධි සහ මරණ යන සතර භයයි.අනතුරුව දැක්වෙන ඝන ලියවැල මෙම කරදරවලට මුල්වන තෘෂ්ණාව දක්වයි.ඊළඟට දැක්වෙන හංස පේළියෙන් කියවෙනුයේ බුද්ධිමත් පුද්ගලයන් ලෝකයේ පවතින නරක අතහැර යහපත් ධර්මය අනුගමනය කරන බවයි. එසේ තෝරාගත් විට ක්‍රමයෙන් තෘෂ්ණාව තුනීවන බව දැක්වීමට ඊළඟට තුනී වු ලියවැලක් දක්වා ඇත. අවසාන වශයෙන් නෙලුමෙන් දැක්වෙනුයේ මෙම ස්ථානයට ඇතුළුවීමෙන් පසුව සිතේ ඇතිවන පිරිසිදු බවත් එය නිර්වාණයට මාර්ගය බවත් ය.

පොළොන්නරු යුගයේදී එනම් දොළොස්වන සියවසේ දී හින්දු ආගමික බලපෑම තදින්ම ඇතිවීමත් සමඟ ගවරූපය ශිව  දෙවියන්ගේ වාහනය ලෙස සළකන හෙයින් එය කැටයම් යලින් ඉවත් කරන ලදි.පසු කාළයේදී විවිධ හැඩයෙන් යුතු සඳකඩපහණ් දක්නට ලැබේ.මහනුවර යුගයේ දී ත්‍රිකෝණාකාර සදකඩපහණ් නිමැවී ඇත. සඳකඩ පහණ මැද ඇත්තෙ නෙලුම් මලක අර්දයක

## සඳකඩපහණේ නිමිත්ත
* එම්.සී.පී.බෙල් මහතා ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නේ සඳකඩ පහණ සතර දිසාව නිරූපණය කරන්නක් බවයි. වින්සන් ද ස්මිත් ඡේ. ඡී. ප්‍රගල්, බෙන්ඡමින් රෝලන්ඩ් ද යන අය ද බෙල්ගේ අදහස අනුමත කරයි.

* සෙනරත් පරණවිතානමොහු‍ගේ මෙම අදහස අනුව සඳකඩ පහනේ අග පිහිටි කවාකාර තීරුවේ පෙනෙන ගිනිදල් මෝස්තරය කමාග්නියේද, කෝධාන්තියේද සංකේතයකි. ඇතා අශ්වයා, සිංහයා, වෘෂභයා යන සතුක් සිව්දෙනා සංකේතවත් කරන්නේ ඡාති, ජරා, ව්‍යාධි, මරණ යන සතර බියයි. ලියවැල වු කලී තණ්හාවේ සංකේතය වන ලතාවයි. හංස රූප අභිනිෂ්ක්‍රමණය ද මැද පියුම් ශ්‍රද්ධාවද දක්වන සංකේතවේ. මේ අනුව මුළු සදකඩපහණ ම සංසාරය පිළිබඳ සංකේතයකි. තවද සදකඩපහණ  අර්ධ කවයක හැඩයෙන් දක්වන නමුත් එය සම්පූර්ණ කවයකින් අඩක් පමණ බවත් සියලු භවවලින් ගහණ වූ භව චක්‍රය එයින් නිරූපිත වන බවත් පරණවිතාන මහතා කියයි.මෙම අර්ථකථනය නිර්මානාත්මක වූවද සංසාරය එතෙර වීම වැනි ශුද්ධ වූ අදහසක් නිරූපනය වන සදකඩපහණ ප‍යට පෑගෙන ස්ථානයක තබනු ඇතැයි ද යන සැකය මතු වේ.
සාහිත්‍යය කලාව

සාහිත්‍යය කලාව යනු කුමක්ද?

කලාව වනාහි මිනිසා සිය ලෝකය තුළ සබඳතා හා මංපෙත් පාදා ගන්නා මාර්ගයන්ගෙන්ඵකකි.ලි‍යොන් ෙට්‍රට්ස්කි දක්වන අන්දමට **කලාව **වු'*** කලි **යථාර්තය ඥාණනය කිරිමේ ක්‍රමවේදයක් වේi**.කලාව විද්‍යව තුළින් වෙනස් නොවෙයි.නමුත් ව්ද්‍යාවෙන් නි්‍යාම පද්ධතියක් ලෙසට ලෝකය පිළිබඳව අර්ථකථනය කිරිම සිදුවෙි.එයට සාපේක‍්ෂව කලාවෙන් පරිකල්පන රෑප පද්ධතියක් පදනම් කරගනිමින් හැඟිමි හා මනෝගතින් පුබුදු කරවම්න් ගවෙශනය කරයි.

පරිකල්පන රුප පද්ධතිය අර්ථ දක්වන්නේ පුද්ගලයෙකුට තමා අභිමුඛ නොවු ව්ෂයක් වුව මනසින් මවා ගැනිමට හෝ ඵය වාචිකව හෝ වෙනයමි ක්‍රමයකින් අන්‍යයන් හමුවේ මවා පෑමට ඇති හැකියවයි. ***මිනිසාගේ ජිවිතය අර්ථවත් කරන්නේත් ජිවත්වමට අවශ්‍යය ගැඹුරු අවබෝධය ලබා දෙන්නේද මානවදයාව මිනිසා තුළ ජනිතකරන්නේද සාහිත්‍ය කලාවය*ii.*'
ඵ අනුව කලාව නවකථාව, කෙටි කථාව, පද්‍ය, නාට්‍ය ,ගීත මෙන්ම නැටුම් ආදි ව්ව්ධ සාහිත්‍යාංග මඟින් නිරුපනය වේ. කලාවෙහි නිර්මාණාත්මක බව ප්‍රකට කරවන මුලිකම සාහිත්‍යාංගය වන්නේ නවකථාවය.විචාරක මත විමසිමේදී නවකථාව යනු *සමකාලීන සමාජය පිළිබිඹු කරන කැඩපතක් බවය*.ඵනම් ඵ් මඟින් රසය සමඟම ජිවිතය සමාජය පිළිබදව සෑබැ අවබෝධය  ලබාගත හැකිය.චරිතයන්ගේ මාර්ගයෙන් යම් නිර්මාණකරුවෙක් තමන්ගේ අත්දැකිම් හෙළිකිරිමකි.

කලාවෙහි ඵවනිම අවස්ථාවකි කෙටිකතාව.**ඇන්ටන් චෙකොප** අර්ථ දක්වන අන්දමට **ඡිවිතයෙන් පෙත්තක් නිරුපනය කිරිම කෙටිකතාව** **වේ**.ඵනම් පුද්ගල චර්යාවක් හෝ සමාජයේ සංසිද්දියක් හෝ ඵක සිතුවිලි මාත්‍රයක් වඩා ප්‍රබලව  ගවේෂණය කිරිමකි.මෙහිදි යමි සිද්දියක් චරිතයක් ඉවත්කලේනමි එයින් ප්‍රබල බලපැමක්ඇතිවෙනම් ඵය අත්‍යවශ්‍ය කොටසකි.ඵවැනි යම් සිද්දියක් ඉවත්කලේ නම් ඵයින් බලපැමක් ඇති නොවේනම් ඵය අනවශ්‍යය කොටසකි.

කෙට්කථාවක ලක්ෂන මෙීවා යැයි සිමා පැනව්මක් කළ නොහැක.ඵය අපේ වින්දන ශක්තියේ අත්දැකිමි පරාසයේ ප්‍රමාණයන්ට සාපේකෂව ඵම කථාව තුළ අඩංගු වස්තු විෂය තුළ පවත්නා අපුර්වත්වයයි.සරල භාෂාවක් භාවිතා කරම්න් අස්වාදනීය අයුරට කරනු ලබන නිර්මාණය ගිතය වෙි.මෙිහිදි නිරුපනය වන්නේද පොුදු සමාජෙය්අනුභුතින් වේ.ඒ සඳහා සංගිතය වැදගත් වෙයි. 
‍මෙලෙස සාහිත්‍ය කලාව විවිධ අවස්ථාවන් යටතේ නිර්මාණත්මකව ඉදිරිපත් කළ හැකි වෙයි.නිර්මාණ කාර්යේ නිරතවන ලේඛකයන් තමා ජිවත්වන යුගයේ  පරමිපරාවෙි ව්ශේෂතාවන් වටහාගැනිම මෙන්ම අතිතයේ සිට මෙි දක්වාම මුළු මහත් දේශිය සාහිත්‍යයහි සංවර්ධනය පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා තිබ්ම වැදගත්ය.ඵනම් පැරණි සම්ප්‍රදාය අකුරටම අනුගමනය කිරිම නොව යම් නිර්මාණවෙකු ස්වකිය අනන්‍යථාවය පෝෂණය කරගැනිමට එය රුකුළක් කරගැනිමට එයට හේතුවයි වේ.

යම් නිර්මාණකරැවෙකු ස්වකීය අනන්‍යතාවය ගොඩනගාගනු ලබන්නේ පෞද්ගලිකත්වයට අනුව නිරායාසයෙනි.අකෟතිය අන්තර්ගතය ජිවනදෟෂ්ටිය අදිය තුළින් නිර්මණකරුවන්ගේ ස්වාදීනත්වය පසක්කරගතහැකිවෙි.මෙහිදි නිර්මාණකරුගේ භාෂාව වැදගත්වෙ.
යම් පෞද්ගලික අත්දැකිමක් පොදු අත්දැකිමක් බවට පත්කරගනිම්න් එය යම් නිර්මාණකරණයකට පත්කරගනිමින් භාවිකගුනයෙන් යුක්තව සංවේදිබව පදනම්කරගනිමින්ද පරිකල්පන කාර්යයක නිරතවිම තුළින් සාහිත්‍යය කලාව ප්‍රතිනිර්මාණය වේ.

## ආශිත ග්‍රන්ථ
i සංස්කෟතිය හා සමාජවාදය.ලියේින් ටොට්ස්කි.

ii නිර්මාණ අධ්‍යයනය.සරත් ව්ජේසූරිය.

ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘතිය
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් නීතිය

අතීතයේ සිට ආ ක්‍රමික විකාශනයේ ප්‍රතිඑලයක් ලෙස පුළුල් සහ සංකීර්ණ නීති පද්ධතියක් ශ්‍රී ලංකාවේ ඇත.  ශ්‍රී ලංකාවේ පවත්නා නීතිය අතුරින් අපරාධ නීතිය,සිවිල් නිතිය,පුද්ගල නීතිය ආදී ක්ෂේත්‍රයන් පුද්ගලයින්ගේ අවශ්‍යතාවන් මෙන්ම අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරදෙනු වස් බිහි වි පවත්නා නීති පද්ධතීන් වේ. මේ අතුරින් **සිවිල් නීතිය** පිළිබඳව කෙටි විග්‍රහයක් මෙමගින් සිදුවන අතර,ඒ තුළින් සිවිල් නඩුවක් පවත්වාගෙන යායුතු ආකාරය, ඒ සඳහා නියමිතව ඇති අධිකරණයන් පිළිබඳව මෙන්ම පැමිණිල්ලක් අධිකරණය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කළ ඇකි සහ ඉවත දැමිය හැකි අවස්ථා යනාදිය පිළිබඳව ඉතා සරලව සළකා බැලේ.

ප්‍රථමයෙන් සිවිල් නඩුවක් පවත්වගෙන යා යුතු ආකාරය පිළිබඳව සළකා බැලීමේදී, යම් සිවිල් අධිකරණයක නඩුවක් පැවරීමේදි පැමිණිල්ල සැකසීම පිළිබඳවත්,පැමිණිල්ලට විරුද්ධව උත්තර සකස් කිරීමේදීත් ඉතාමත් සැළකිල්ලක් දැක්විය යුතුය.යම් යම් අඩුපාඩු හා දෝෂ සහිතව පැමිල්ලක් හෝ උත්තරයක් ඉදිරිපත් කළහොත් ඉන් අයහපත් ප්‍රතිඑල ඇතිවේ.එනම් අනවශ්‍ය ලෙස නඩුව ප්‍රමාදවීම හා වැඩිපුර මුදලක් ඒ වෙනුවෙන් වැය කිරීමට සිදුවේ. මනාව සකස් කළ පැමිණිල්ලක් යනු තම නඩුවෙන් අඩක්ම සාර්ථක ලෙස නිමවීමක් ලෙස සැළකේ.

සිවිල් නඩු වලදී නඩු පවත්වාගෙන යාමේ ක්‍රියාමාර්ග හෙවත් පටිපාටීන් දෙකක් පවතී.
#ලඝුකාර්ය පටිපාටිය
#සාමාන්‍යකාර්ය පටිපාටිය        වශයෙනි.

මෙහිදී සළකා බැලිය යුතු කාරණය වන්නේ,නඩුව ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ ඉහත පටිපාටීන් දෙක අතුරින් කුමන කාර්ය පටිපාටිය අනුවද යන්නයි.ඉඩම් නඩු,ගෙවල් කුලී හා නෙරපීම් නඩු, ඇතුළු ඇතැම් නඩු වලදි සාමාන්‍ය කාර්යපටිපාටිය අනුගමනය කළයුතු අතර,තෙස්තමේන්තු නඩු ආදියේදී අනුගමනය කරනුයේ ලඝුකාර්ය පටිපාටියයි. මේ පිළිබඳව ද සැළකිල්ලෙන් ක්‍රියා කළ යුතුය.

නියමිත අධිකරණය තුළ නඩුව පැවරීම ද ඉතා වැදගත්ය.නඩුව ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ කවර උසාවියට දැයි නිශ්චය වශයෙන්ම දැන ගත යුතුය.ඒ පිළිබඳව සිවිල් නඩු විධාන සංග්‍රහයේ **9 වන වගන්තිය** ද පැහැදිළි කරයි. නියමිත අධිකරණය පිළිබඳව සැළකීමේදි,පහත කරුණු විශේෂයෙන් සලකා බැලිය යුතුය. 
#විත්තිකාර පාර්ශවකරු පදිංචිව සිටින, 
#ඉඩමක් සම්බන්ධව නම්, ඒ ඉඩම සම්පුර්ණයෙන්ම හෝ එහි කොටසක් පිහිටි, 
#නඩු නිමිත්ත හටගත්, 
#ගිවිසුම් පිළිබඳව නඩුවක් නම්,ගිවිසුම ඇති කර ගත් ප්‍රදේශයේ''' 

අධිකරණ බලය ඇති දිසා අධිකරණයේ නඩුව පැවරිය යුතුය.

පැමිණිල්ලක් අධිකරණය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කළ හැකි හා ඉවත දැමිය හැකි අවස්ථාද බොහෝ පවතී.

#පැමිණිල්ලේ සඳහන් කළ යුතු කරුණු වැරදි ලෙසත්,අවශ්‍ය විස්තර වලින් තොරවත්,ප්‍රකාශ කර තිබීම.
#අනවශ්‍ය කරුණු ඇතුළත් කර තිබීම.   
#නඩු නිමිත්ත හෙළි දරව් කර නොතිබීම.
#පැමිණිල්ලට අත්සන් කර නොතිබීම හා අත්සනෙහි නිරවද්‍යතාවය සහතික කර නොතිබීම.

යනාදිය එම බොහෝ කාරණා අතර කිහිප ආකාරයක හේතූන් වේ.

මේ ආකාරයට දක්වා ඇති කරුණු පිළිබඳව සළකා, නියමිත ආකාරයෙන් ගොනුකරන ලද නඩුවක් තුලින් සාර්ථකත්වය ලබා ගැනීමට ඇති බාධාවන් මඟහරින බව දැක්විය යුතුමය.

## මේ අඩවිත් බලන්න
* නීතිය
* ත්‍යාගය
දේශීය නාට්‍ය කලාවෙ සංස්කෘතික පසුබිම

දේශිය නාට්‍යය කලාවේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරමින් ඇරඹි කවි නාඩගම් වලින් පසුව නාඩගම් ජනප්‍රියත්වයට පත්විය. දක්ෂිණ භාරතීය වීර්‍ට නාට්‍ය වල අභාෂය ඇතිව නිර්මාණය වු නාඩගම් කලාවේ පියා ලෙස සලකනු ලබන්නේ පිලිප්පු සිංඤෝ නම් කලාකරුවෙකි. මෙය නාඩගම් කලාවේ‍ දෙවන අවස්ථාව ලෙස පෙනේ. වෘත්තිමය වශයෙන් කම්මල් කරුවෙකු වු මොහු 1770 දී පමණ උපන් අයෙකි. කතෝලික ආගම් භක්තිකයෙකු වු මොහු කම්මලේ වැඩකරන අවස්ථාවේ පවා නාඩගම් නාට්‍ය පෙළ සැකසු බව කියවේ. මේසේ රචනා කළ මුල් කාලීන නාඩගම් ද්‍රවිඩ භාෂාවෙන් ද පසුව ද්‍රවිඩ වචන බහුලව යෙදීමෙන් හා සංස්කෘත භාෂාවෙ වචන භාවිතා  බහුලව යෙදුමෙන් සකස් වුවත් පසු කාලය වන විට සිංහල ජන‍වහරට සමීප බසක් භාවිතා කරන ලදී. ඉන් පසුව ඔ‍වුන් සිය නිර්මාණ සදහා ජාතක කථා,  සිංහල සාහිත්‍යයේ පු‍වත් යොදා ගන්නා ලදී. මෙසේ රචනා කරන ලද නාඩගම් ලෙස *ඇහැලේපොල, සිංහවල්ලී, සකුන්තලා, රජතුන්කට්ටු‍ව, සෙනගප්පු* ආදිය දැක්විය හැකිය.

## නාඩගම් 
**නාඩගම්** වල භාෂාව දෙස බලන විට විවිධ භාෂා වලින් ගත් වචන දැකිය හැකිය. ශබ්ද රසයට  මුල් තැනක් දී තිබෙන බැව් පැහැදිලි කරුණකි. සාහිත්‍යයක වචන වෙනස් කරමින් අර්ථ ශුන්‍ය වචන භාවිතය විශේෂයෙන් දැකිය හැකි අතර එසේ කර ඇත්තේ ශබ්ද රසයට ප්‍රමුඛතාව දීමට විය හැකිය. නාඩගම් සදහා යොදා ගනු ලැබුවේ කර්ණාටක සංගීතයයි. සිංදු මාධ්‍ය කොට ගත් කවි වලට සමාන තාලයක් නොමැති ගායනා විලාස දැකිය හැකිය.

*"නිල්සිකි පිලසේ දිගු වරලා*
*හෙලා පුලාවි අදරී"*

ආදී වශයෙන් *පිලිප්පු සිංඤෝගේ* ස්ථාක්ති *නාඩග‍මේ* ඇතුලත් ගීතයේ *"රංග ශෘංගාරතුංග ජෝගියේ"* ආදී වචන යොදා ගෙන තිබේ.

### ද්‍රවිඩ අභාෂය 
*"ඉන්ද්‍ර කැට, සුරඔ සබායා, කුඹු ‍සොලවාලු නෙත නටවාලු"* වැනි විවිධ භාෂාවන් වල වචන යොදා තිබෙන බැව් පෙනේ. එමෙන්ම නාඩගම් කවිවල යොදා ඇත්තේ ද්‍රවිඩ ඡන්දස්ය. එම කවිවල විරිත් ද  ද්‍රවිඩ ගී විරිත් අනුගමනය කරන ලද බැව් පෙනේ. එමෙන්ම නාඩගම් වල භාවිතා කරන තර්ගම් හා වචනම් ද ද්‍රවිඩ අභාෂයෙන් යොදා ගත්තක් බව පෙනේ. එපමණක් නොව ගායන ශෛලීන් ‍වලද    *කොච්චිකම්, වඩබෝධි, තෙක්මෝඩි, මුරිවාඩ්, කුරිඩාඩ්* ආදියද ‍පොතේ ඉන්නිස තර්ගය, සිංදුව, තෝඩායම ආදිය ද සෙල්ලන් ළමා කෝනංගී සෙල්ලයිලෙ‍් ආදී භාවිතයෙන් ද්‍රවිඩ අභාෂයන් ලබා ඇති බැව් පෙනේ. එබැවින් ද්‍රවිඩ අභාෂය තුලින් නාඩගම් පෝෂණය වී ඇති බව නොරහසකි. කෙසේ නමුත් 19 වන සියවසේ ඇරඹි  නාඩගම් කලාව පසු කාලය වන විට දේශිය ලක්ෂණ වලින් යුතුව දේශිය නාට්‍ය සම්ප්‍රදායක් බවට පත් ‍වී තිබුණු බ‍ව පෙනේ.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
ත්‍යාග (නීතිය)

**ත්‍යාග** සම්බන්ධව ලංකා නීතියේ ව්‍යවස්ථාපිත ප්‍රතිපාදන දක්නට නැත. ‍මේ සඳහා පොදු නීති හා ඉංග්‍රීසි නීති ප්‍රතිපාදන අදාල ‍‍වේ.එසේම මුස්ලිම් හා උඩරට නීති ද බලාත්මක වේ. ත්‍යාගයක් යනු ත්‍යාගකරු ත්‍යාගලාභියා‍ කෙරෙහි දක්වන ආදරය‍, කරුණාව, දයාව යනාදී හැඟීම් හේතු කොටගෙන කෘතවේදිත්වයක් දැක්වීම හෝ මූල්‍යමය ප්‍රතිෂ්ඨාවකින් තොරව 
යම්කිසි දේපලක් පැවරීම වේ.මෙහිදී අපට හිමි නොවන දෙයක් තෑගි කළ නොහැක.

;ත්‍යාග වර්ග 3 කි.
#මරණාසන්න ත්‍යාගය (Donatio Motis causa)
#ජීවත්ව සිටියදී කරන ත්‍යාගය (Donatio Inter vivos)
#දෑවැදි ත්‍යාගය (Donatio propter nuptias )

## මරණාසන්න ත්‍යාගය
මරණය චේතනා කරගෙන ලබාදෙන ත්‍යාගය වේ. ඕනෑම අවස්ථාවක අවලංගු කළ හැකි වේ. මෙය වැඩි වශයෙන් අන්තිම කැමති පත්‍රයක් මගින් ලබා දේ.ඵහිදී පුද්ගලයා නොමැරුණහොත් අන්තිම කැමති පත්‍රය අවලංගු කළ හැකිය.ඵසේම ත්‍යාගලාභියා මියගිය හොත් ත්‍යාගය අවලංගු වේ.

ඉංග්‍රීසි නීතියේ මේ ආකාරයේ ත්‍යාගයක් කොන්දේසි සහිත ත්‍යාගයක් ලෙස දක්වයි.හේතුව වන්නේ ත්‍යාගකරු දැන් සිටින තත්වය
නිසාම මියගියහොත් පමණක් ත්‍යාගය බලාත්මක වන බැවිණි. රෝම ලන්දේසි නීතිය දක්වන්නේ අදාල දේපල භාරදී තිබීම
නොතිබීම මත අවලංගු වන ආකාරය තීරණය වන බවයි. ත්‍යාගය භාරදී තිබුණි නම් අවලංගු කළහැකි ත්‍යාගයක් බවට පත් වේ.ඒ සඳහා අධිකරණයට යායුතුය.නමුත් භාරදී නැති නම් ඉබේ අවලංගු වේ.

## ජීවත්ව සිටියදී කරන ත්‍යාගය 200,000
මෙය සාදන්නේ කිසිකලක අවලංගු කළ නොහැකි ආකාරයටය. මෙහිදී ත්‍යාගලාභියා මියගිය හොත් අනුප්‍රාප්තිකයන්ට උරුම වේ.

## දෑවැදි ත්‍යාගය
මෙහිදී දෑවැදි ලෙස දෙන ත්‍යාග අදාල වේ. ඵසේම ත්‍යාගයක් වුවද අගනා ප්‍රතිෂ්ඨාවක් තිබේ. ඵනම් ගිවිසුමට ඵලඹෙන්නේ විවාහ කරදීම වෙනුවෙන් ඇයව ආරක්ෂා කළ යුතු බවටය. ත්‍යාගයක් දීම ප්‍රමාණාත්මක නොවන අතර ත්‍යාගලාභියා ඵම ත්‍යාගය පිලිගැනීම අවශ්‍යය. ඵ් සඳහා නිශ්චිත ක්‍රමයක් නැත. බාලවයස්කරුවකු නම් ඕනෑම ක්‍රමයකට පිලිගැනීම කළ හැක. තුන්වන පාර්ශවයක් භාරගනී නම් ඵ් සඳහා ත්‍යාගලාභියාගේ කැමැත්ත අවශ්‍යය. ‍‍ෆලීල් ගෆූර් ඵදිරිව හම්සා හිදී ත්‍යාගලාභියාගේ අනුමැතිය නොමැතිව තුන්වන පාර්ශවය අදාල ත්‍යාගය භාරගැනීම නිසා ත්‍යාගය අවලංගු වන බව දැක්වීය.

## ආශ්‍රිත 
* *Re Cole*. 
* 
* Knapp v Knapp
* Gift tax
* Donation (Catholic canon law)

## මූලාශ්‍ර 
## අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
*LawNet-Sri Lanka's Legal Information Network 

ප්‍රවර්ගය:දේපල නීතිය
ශ්‍රී ලංකාවට එල්ල වී ඇති භූමිකම්පා අවදානම

භූවිද්‍යාඥයින්  පවසන පරිදි  ආසියානු  කලාපයෙන් භූ චලන පිළිබඳව අඩුවෙන්ම අසන්නට ලැබුණේ ශ්‍රී ලංකාවෙනි. නමුත් එම කතාව කණපිට පෙරළමින්  ලංකාව  තුළ සහ ඒ අවට සිදුවන භූ චලන ප්‍රමාණය මෑතක සිට වැඩි වී ඇත. එමෙන්ම ලංකා‍වේ බටහිර සිට නැගෙනහිර දක්වා විහිදෙන භූමිකම්පා කලාපය ආශ්‍රිතව ඉදිරියේදී මහා පරිමාණ භූමිකම්පාවක් වුවද සිදු වීමේ අවදානම් තත්ත්වය වැඩි වී ඇති බව භූ විද්‍යාඥයෝ අනතුරු හඟවති.

මහාචාර්ය විල්බට් කෙහෙල් පන්නල මහතා පවසන පරිදි  ,, ඉන්දියානු සාගරයේ සිදු වී ඇති විශේෂිත භූකාරක ක්‍රියා නිසා ලංකාව තුළත් ලංකාව අවට මුහුදු පතුලේත් විශාල පැලුම් ඇතිවී තිබෙනවා. ඉන්දියානු භූතලයේ උතුරු-දකුණු කොටස් අතර සම්පීඩනය හේතු කොටගෙන ලංකාව තුළ සහ ඊට පිටින් පිහිටි විභේද දිගේ චලනය වීමට උත්සාහ දරනවා. මෙහි ප්‍රථිඵලයක් ලෙස ලංකාව තුළත් ඉන් පිටතත් භූමි චලන ඇති වෙනවා. ශ්‍රී ලංකාවේ භූ කම්පන කලාපයක් ඇති වීමට හේතුවත් මෙයයි.,, 

මේ මස 18 වැනි දින මහනුවර සිට 425km ක් දුරින් පිහිටි මුහුදු පතුලේ රිච්ටර් ඒකක 5.2 ක භූමි කම්පාවක් සිදු විය.මුහුදු පතුලේ සිට 37km ක් ගැඹුරින් මෙම භූමි කම්පාව ඇති වී තිබුණි. හන්තාන මුලික අධ්‍යන ආයතනය සදහන් කරන පරිදි මෙම භූමි කම්පාව සිදු වී ඇත්තේද ලංකාවේ බටහිර සිට නැගෙනහිර දෙසට විහිදෙන භූමි කම්පා කලාපය ආශ්‍රිතවයි.1980 දශකයෙන් පසු ලංකාව ආශ්‍රිතව සිදු වු විශාලතම භූමි කම්පාව 
මෙය වේ.

රිච්ටර් ඒකක 3ට වඩා අඩු අගයක් ගනු ලබන භූමි කම්පා ක්ෂුද්‍ර භූමි කම්පා ලෙස හදුන්වනු ලබයි.ලංකාවේ  බටහිර සිට නැගෙනහිර දක්වා විහිදෙන භූමි කම්පා කලාපය ආශ්‍රිතව, ලංකාව තුළ හෝ ලංකාව ආසන්නයේ මුහුදේ රිච්ටර් පරිමාණ පහක් හෝ හයක් විශාලැති භූමිකම්පාවක් සිදු වීමේ අවදානම් තත්වයක් පවතින බව මහාචාර්ය විල්බට් කෙහෙල් පන්නල මහතා ප්‍රකාශ කරයි.

රිච්ටර් ඒකක 5ක් හෝ 6ක් විශාලැති  භූමි කම්පාවක් මෙරට භූමිය තුළ සිදු වුචහොත් ගොඩනැගිලිවලට බරපතල ලෙස හානිවීමේ අවදානම ඉතාමත් වැඩිය.එමෙන්ම,රිච්ටර් ඒකක 7 ට වැඩි භූමි කම්පාවක් ලංකාවේ බටහිර සිට නැගෙනහිර දෙසට විහි‍දෙන භූමි කම්පා කලාපය ආශ්‍රිත මුහුදු කලාපයේ අඩු ගැඹුරකින් ඇති වුවහොත් ,,සුනාමි,, තත්වයක් ඇති වීමේ අවදානමක් පවතී.

කදුකර ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව රිච්ටර් පරිමාණ 5.5 ට වඩා විශාලත්වයකින් යුතු භූමි කම්පාවක් සිදු වුවහොත් කදුකරයේ ජලාශ පද්ධතිවලටද බරපතල ලෙස හානි සිදු විය හැකිය.මින් මිනිස් ජිවිතවලට හානි සිදු වීමේ අවදානම ඉතාමත් වැඩිය.2007 ජුනි මාසයේ දී භූචලන හතරක් සිදු වු තිස්සමහාරාමය ප්‍රදේශය ආශ්‍රිතව ද ,,ලුණුගම්වෙහෙර ජලාශය,, පිහිටා ඇත. එබැවින්, මෙම ජලාශය පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතුය. 

භූමියේ පිහිටා ඇති විභේද චලනය වීම පිළිබඳ සොයා බැලීම සදහා චන්ද්‍රිකා  ආශ්‍රිත ,,GPS, උපකරණ සහිත මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවිය යුතු බව භූ විද්‍යාඥයින් පවසයි.මෙ‍ම GPS, උපකරණයක වටිනාකම රුපියල් ලක්ෂ 30 කි.අවම වශයෙන් මෙම උපකරන 4 ක්වත් ලංකාව තුළ පිහිටවීම අත්‍යවශ්‍යය.දැනට මෙම උපකරණ එකක්වත් ලංකාවේ නැත.

විභේද චලනය වීම ජලාශ්‍රිත ප්‍රදේශවලට බලපාන්නේ කෙසේද,ජනාකීර්ණ ප්‍රධාන නගරවලට ඇතිවන තත්වය කුමක්ද පිළිබඳ GPS,උපකරණය මගින් කල් තියා අධ්‍යනය කළ හැකිය. මෙය ඉතා වැදගත් වන්නේ කොළඹ වැනි නගරයක් ආශ්‍රිතව විශාල භූමි කම්පාවක් සිදුවුවහොත් විය හැකි හානිය අති විශාල හෙයිනි.නමුත් අප දැනට භාවිතා කරන භූ කම්පන මාන මගින් ලබා ගන්නා දත්ත මගින් හෙළිදරව් කරගත හැකි වන්නේ භූ කම්පා සිදුවන ආකාරය, එහි විශාලත්වය හා ස්ථානය යන දත්ත පමණි.නමුත් GPS,උපකරණය මගින් විභේද චලනය වීම පිළිබඳව තොරතුරු සොයා ගැනීම තුළින් ඉදිරියේදී භූකම්පා සිදු විය හැකි ස්ථාන පිළිබඳව පවා හෙළිකර ගත හැකිය.

මේ අනුව අපට විද්‍යමාන වන්නේ අප දැන් ජිවත් වන්නේ භූකම්පා කලාපයක් තුළ බවයි.

## මේ අඩවියත් බලන්න
ශ්‍රී ලංකාව
ආක්ටික් කලාපයේ දේශගුණික විපර්යාස

**ආක්ටික් කලාපයේ දේශගුණික විපර්යාස** හේතුවෙන්, මෙම ධ්‍රැවීය කලාපය 2050 වන විට "ගැඹුරු ලෙස වෙනස්" වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.  වෙනස් වීමේ වේගය "ලෝකයේ ඉහළම ඒවා අතර", මෙම උනුසුම් වීම දැනටමත් ප්‍රගාඪ ආක්ටික් මුහුදේ අයිස් අඩුවීම, ග්‍රීන්ලන්ත අයිස් තට්ටුව ශීඝ්‍රයෙන් දියවීම සහ නිත්‍ය තුහින භූ දර්ශනය දියවීම සඳහා හේතු වී ඇත. මෙම සිදුවෙමින් පවතින පරිවර්තනයන් ශත වර්ෂ ගණනාවක් හෝ සහස්‍ර ගණනකට ආපසු හැරවිය නොහැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. සහ බෝරියල් වනාන්තර උතුරට ව්‍යාප්ත වේ - එසේ වුවද, මෙය භූ දර්ශනය ලැව්ගිනි වලට ගොදුරු වේ, අනෙක් ප්‍රදේශවලට වඩා යථා තත්ත්වයට පත්වීමට වැඩි කාලයක් ගත වේ. බීවර්, ආක්ටික් ගංගා ජනාවාස කිරීම සඳහා ද මෙම උනුසුම් භාවයෙන් ප්‍රයෝජන ගන්නා අතර, එකතැන පල්වෙන ජලය වැඩිවීම නිසා ඔවුන්ගේ වේලි මීතේන් විමෝචනයට දායක වේ. ආක්ටික් සාගරය උණුසුම් ජලය ලෙස සාගර ප්‍රාථමික නිෂ්පාදනයේ විශාල වර්ධනයක් අත්විඳ ඇති අතර මුහුදු අයිස් ප්ලාන්ක්ටන් ප්‍රතිලාභයෙන් අඩු සෙවනක් ලබා ඇත. ඒ අතරම, එය දැනටමත් ගෝලීය සාගරයේ සෙසු ප්‍රදේශවලට වඩා අඩු ක්ෂාරීය වේ. , එබැවින් වැඩිවන CO2 සාන්ද්‍රණය නිසා ඇති වන සාගර ආම්ලිකතාවය වඩාත් දරුණු වන අතර, pteropods වැනි සත්ව ප්ලැන්ක්ටන්ගේ සමහර ආකාර වලට තර්ජනයක් වේ. මෙය පසුගිය වසර 700,000 තුළ පූර්වාදර්ශයක් නොවනු ඇත. සමහර මුහුදු අයිස් සෑම ආක්ටික් ශීත සෘතුවකම නැවත වර්ධනය වේ, නමුත් උණුසුම් වීම වැඩි වන විට එවැනි සිදුවීම් නිතර නිතර සිදුවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. හිම වලසුන් වැනි මුහුදු අයිස් මත යැපෙන සත්ත්ව විශේෂ සඳහා මෙය විශාල බලපෑමක් ඇත. මිනිසුන් සඳහා, සාගරය හරහා වෙළඳ මාර්ග වඩාත් පහසු වනු ඇත. එහෙත්, රටවල් කිහිපයකට ඩොලර් බිලියන ගණනක් වටිනා ආක්ටික් කලාපයේ යටිතල පහසුකම් ඇති අතර, යටින් පවතින නිත්‍ය තුහින දියවීම නිසා එය කඩා වැටීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත. ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ ආදිවාසී ජනතාව එහි අයිස් තත්ත්‍වයන් සමඟ දිගු සබඳතාවක් පවත්වන අතර ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික උරුමයන් අහිමි වීමට මුහුණ දෙති.

තවද, ආක්ටික් කලාපයෙන් ඔබ්බට යන බොහෝ ඇඟවුම් තිබේ. මුහුදු අයිස් අහිමි වීම ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ උනුසුම් වීම වැඩි කරනවා පමණක් නොව, අයිස්-ඇල්බෙඩෝ ප්‍රතිපෝෂණය හරහා ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමටද එක් කරයි. පර්මාෆ්‍රොස්ට් දියවීම නිසා ප්‍රධාන රටවලට සාපේක්ෂව CO2 සහ මීතේන් විමෝචනය වේ. ග්‍රීන්ලන්ත දියවීම ගෝලීය මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාමට සැලකිය යුතු දායකත්වයක් සපයයි. උනුසුම් වීම ඉක්මවා ගියහොත් - හෝ ඒ ආසන්න වශයෙන්, ඇස්තමේන්තුගත වසර 10,000 ක් පුරා සමස්ත අයිස් තට්ටුවම නැති වී යාමේ සැලකිය යුතු අවදානමක් ඇති අතර එය ගෝලීය මුහුදු මට්ටමට එකතු වේ. ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ උනුසුම් වීම ජෙට් ප්‍රවාහයේ ස්ථායීතාවයට බලපෑ හැකි අතර එමඟින් මධ්‍ය අක්ෂාංශ ප්‍රදේශවල ආන්තික කාලගුණික සිදුවීම්, නමුත් එම උපකල්පනය තුළ ඇත්තේ "අඩු විශ්වාසය" පමණි.

## මූලාශ්‍ර
ආදායම් බද්දේ අතීතය

*1840 දී ප්‍රංශයේ අධිරාජ්‍යා බවට පත්වූ නැපෝලියන් සෙනෙවියාගෙන් බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිව පැවති ආක්‍රමණික තර්ජනය නිසා 1790 දශකය අගදී බ්‍රිතාන්‍යය  රාජ්‍ය ආර්ථිකය ශීඝ්‍රයෙන් පිරිහෙන්නට විය.ඊට තාවකාලික පිළියමක් වශයෙන් රටේ යමක් කමක් අැති ජනතාවගේ දායකත්වය රජයට ලබාගැනී එක් උපාය මාර්ගයක් වශයෙන් 
**1799 දී ඉතිහාසයේ මුල් වරට ආදායම් බද්ද හදුන්වා දී තිබේ.***ලංකාවේ ආදායම් බද්ද අාරම්භ වී තිබෙන්නේ** 1932** වර්ෂයේදීය. **එනම් ඉංග්‍රීසි පාලන සමයේදීය**. වචනයේ අර්ථයෙන්ම ආදායම් බද්ද අයකරනු ලබන්නේ පුද්ගලයන්ගේ ආදායම මතය. එය තවත් කෙනෙකුට විතැන්කළ නොහැක.ඒ නිසා එය ඉතාමත් සංවේදී බද්දකි. ආදායම් බද්ද තනි පුද්ගලයන්පමණක් නොව  ආයතනික පුද්ගලයන් ද අයත්වේ.(සංස්ථා,සමාගම්) තනි තනි පුද්ගලයන් ගෙවනු ලබන ආදායම් බදු පෞද්ගලික ආදායම් බදු වශයෙන් හැඳින්වේ. ඊට හොඳම උදාහරණය නම් උපයන විට ගෙවීමේ බද්දයි.අනෙකුත් ආයතනිකපුද්ගලයන්ගේ අයකරන බදු සාමූහික ආදායම් බදු වශයෙන් හැඳින්වේ. මේ කොටස් දෙකහිම  ආදායම් බදු අනුපාතය එක සමාන නොවේ.
        
*ආදායම් මත අයකරන, කලින් කලට ඇති නැති වන වෙනත් බදු වර්ගද අපට දැකිය හැකිය.  අප රටේ මෑතක් වන තුරැ පැවති **ජාතිය** **රැකගැනීමේඅරමුදලද** පුද්ගලයාගේ  ආදායම් මත අයකරගත්  බද්දකි. එසේම 2002 වසරේ සිට ක්‍රියාත්මක වන පොලී මත අයකරන බදු ද  ආදායම් බද්දකි. රඳවා ගැනීමේබද්දද ආදායම් බද්දකි. '*සමාජයේ ආදායම් විෂමතාව අවම කිරීමට ආදායම් බද්ද හොඳ මාර්ගයක් වුවත් එය තනි *පුද්ගලයන්ගේ ආදායම් ඉපදවීම මන්දෝත්සාහී කිරීමට බලපායි.'''*
## යොමුව 
** සටහන සගරාව''
සාමය (බහුරුත්හරණය)

**සාමය** යනු  ශාන්තිය හෝ සහජීවනයයි. 
**සාමය** පහත අරුත්ද ගෙන දිය හැකිය:
* සාම සංකේතය
* *සාම* (ඇල්බමය), යුරිත්මික්ස් විසින් සැකසුණු ඇල්බමයකි
* *Peace* (album), an album by Anything Box
* *Peace* (play), a play by Aristophanes
* Peace (rose)
* "The Peace!", song by Morning Musume
* "Peace", the thirteenth movement of Mike Oldfield's *Tubular Bells 2003* album
* Peace College in Raleigh, North Carolina
* The Peace River in Alaska
* Peace River (Canada)
* *Peace*, a novel by Gene Wolfe
* *Peace*, a song by Weezer from *Make Believe*
* *PEACE (^^)v*, a song by BeForU

## අමතර අවධානයට 
* Peace camp
* Peace movement
* Peace process
* Peace symbol
* Peace treaty
*The Peace Fund
* United States Department of Peace
* World peace
* Peace Bridge (*Buffalo, NY*)

ප්‍රවර්ගය:බහුරුත්හරණ පිටු
ඉසුරුමුණි කැටයම්

පැරණි ලක්දිව ගොඩනැගිලි කර්මාන්ත අශ්‍රයෙන් විකාශනයට පත් විවිධ ශිලාමය කැටයම් අංග හැරුණු විට ස්වාධීන වශයෙන් අගය කළ හැකි කලාත්මක හා ශිල්පීය වශයෙන් උසස් තත්වයෙහි ලා සැලකිය හැකි සුප්‍රසිද්ධ ගල් කැටයම් කීපයක් ද ලැබී ඇත. විශේෂයෙන් අනුරාධපුරයෙහි ඉසුරුමුණි විහාරය ආශ්‍රයෙන් මෙවැනි වැදගත් කැටයම් කීපයක් ලැබී ඇත. 

## ඉසුරුමුණි පෙම් යුවල
මෙම කැටයම මුලින් ම ලැබී ඇත්තේ ඉසුරුමුණි විහාරයට නුදුරින් පිහිටි රන්මසු උයන භූමියෙනි. ඉන් පසු එම කැටයම ඉසුරුමුණි විහාරයට ගෙනවුත් පැරණි විහාරයට අයත් ගල් බැ‍ම්මෙහි සවි කර තබා තිබූ අතර දැනට එය එහි ඉඳි කළ කුඩා ‍කෞතුකාගාරයක තැන්පත් කර ඇත. මෙම ගල් පුවරුව අඩි 3ක් පමණ උසින් සහ අඩි 2ක් පමණ පළලන් යුක්ත වේ.

මෙම කැටයමෙහි මූලික වශයෙන් නිරූපණය කර ඇත්තේ ආසනයක වාඩි ගත් තරුණ පුරුෂයෙකු හා කාන්තාවකි.‍ මෙම පුරුෂයා වාඩි වී සිටින ඉරියව්ව "*අර්‍ධ පර්යංකාසන හෙවත් ලලිතාසන*" යනුවෙන් හැදින්වේ. මෙහි කාන්තාව වාඩි වී සිටින්නේ තරුණයාගේ නවා ගත් වම් කකුල මත යි. තරුණයාගේ දකුණු උරහිසට ඉහළින් කඩුවක මිටක් හා පළිහක් වැනි දෙයක් දක්නට ලැබේ. මෙම දෙදෙනාගේ උඩුකය නග්නව දක්වා ඇති අතර විවිධ මාල, වළලු හා කර්ණාභරණ පැළඳ ඇති බව පෙනී යයි. මෙ‍ම දෙදෙනාගේ දකුණු අත්වලින් පිළිඹිබු කෙරෙන මුද්‍රා එතරම් පැහැදිළි නොවේ. සමහරු මෙම මුද්‍රාවලින් ප්‍රේමය පිළිබඳ අදහසක් පිළිඹිබු කෙරෙතැයි විශ්වාස කෙරේ. කලාත්මක වශයෙන් ඉතා විශිෂ්ඨ ගණයෙහි ලා සැලකිය හැකි මෙම "පෙම් යුවල කැටයම" ක්‍රි.ව. 5 වන සියවසට පමණ අයත් බව පුරා විද්‍යාඥ මතය යි. පැරණි භාරතයේ විශිෂ්ට ම කලා සම්ප්‍රදාය ලෙස සැලකෙන ගුප්ත මූර්ති කලා සම්ප්‍රදායේ ආභාසය මෙම කැටයමින් පිළිඹිබු වේ.

මෙම කැටයමින් නිරූපණය වන්නේ කවුරුන් ද යන්න තවමත් නොවිසඳුණු ගැටලුවකි. මේ සම්බන්ධයෙන් දේශීය හා විදේශීය උගතුන් අර්ථ නිරූපණ දක්වා ඇත. හින්දු සමය හා සම්බන්ධ ශිව දෙවියන් හා ඔහු‍ගේ භාර්යාව වූ පාර්වතී දේවිය නිරූපණය කරන බව ඇතමුන්ගේ මතය යි. මහායාන සම්ප්‍රදායෙහි හමුවන බෝධිසත්‍වවරුන් අතරින් ලාබාල ම බෝධිසත්‍වවරයා ලෙස සැලකෙන මඤ්ජු ශ්‍රී බෝධිසත්‍වවරයාත් ඔහුගේ තාරා නම් බිසවත් දැක්වෙන බව තවත් අදහසකි. යුධ භටයෙකු හා ඔහුගේ තරුණ භාර්යාව ඉන් පිළිඹිබු වෙතැයි තවත් මතයකි. පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්වරයෙකු ව සිටි මහාචාර්ය පරණවිතානයන්ගේ මතය වන්නේ දුටුගැමුණු රජුගේ පුත් සාලිය කුමරුත් ඔහුගේ පෙම්වතිය වූ අශෝකමාලාත් ඉන් නිරූපණය වන බවයි. මීට අමතරව කුවේර නම් දෙවියනුත් ඔහුගේ භාර්යාව වූ වසුන්දරාත් ඉන් නිරූපණය වන බවට මතයකි. 

## මිනිසා සහ අශ්ව හිස
ඉසුරුමුණියෙන් හමුවන තවත් අගනා ගල් කැටයමක් ලෙස එහි ස්වභාවික ගල් පර්වතයේ නෙලා ඇති වාඩිගත් මිනිසෙකු හා අශ්ව හිස ක් දැක්වෙන කැටයම දැක්විය හැක. මෙහි නිරූපිත තරුණයාගේ රූපය අඩි 2 1/2 ක් පමණ උසින් යුක්ත වේ. මෙහි නිරූපිත පුද්ගලයා වාඩි වී සිටින්නේ "*මහාරාජ ලීලා*" නම් ඉරියව්වෙනි. ඔහුගේ දකුණු උරහිසට ඉහළින් නිරූපණය කර ඇත්තේ අශ්වයෙකුගේ හිසකි.

මෙම කැටයම ක්‍රි.ව. 7 වන හෝ 8 වන සියවසට අයත් බව පැවසේ. දකුණු ඉන්දියාවේ ව්‍යාප්තියට පත් පල්ලව මූර්ති කලාවේ අභාසය මෙම කැටයමෙහි පිළිඹිබු වන බව වියතුන්ගේ නිගමනය යි. මෙම කැටයමින් කුමක් නිරූපණය කරන්නේදැයි යන්න පිළිබඳවත් උගතුන් අතර විවිධ මත පවතී. කලා ඉතිහාසඥයෙකු වූ ආනන්ද කුමාරස්වාමිගේ අදහස වන්නේ හින්දු දේව කතාවල හමු වන කපිල නම් ඍෂිවරයා සහ ඔහුගේ අශ්වයා මෙයින් නිරූපණය වන බව යි. පරණවිතානගේ නිගමනය වන්නේ අශ්ව හිසින් ගින්නට අධිපති අග්නි දෙවියනුත් මිනිස් රූපයෙන් වර්ෂාවට අධිපති පර්ජන්‍ය දෙවියනුත් සංකේතවත් කෙරෙන බව යි.

මීට අමතරව දුටුගැමුණු රජ පවුල දැක්වෙන කැටයමත් දිය නාන අතුන් දැක්වෙන කැටයමත් ඉසුරුමුණි විහාරය තුළ හඳුනා ගත හැකි තවත් අගනා කැටයම් වේ.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* ඉසුරුමුණිය

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
එන්යා

200px|thumb|එන්යා, 2001
**එන්යා** (**Enya**) [Eithne Patricia Ní Bhraonáin, උපත 1961 මැයි 17, අයර්ලන්තයේ ඩොනෙගල් හි ග්වීඩෝර් හිදී] අයර්ලන්ත ජාතික ගායිකාවක් හා ගීත රචිකාවියකි. ඇය අයර්ලන්තයේ වැඩියෙන්ම අලෙවි වන ජනප්‍රියම ගීත ගායනා කරන තැනැත්තියයි. ඈ ග්‍රැමී සම්මාන හතරක් දිනා ඇති අතර ඇකඩමි සම්මාන සඳහාද තෝරාගෙන ඇත. ඇගේ සංගීත කන්ඩායමේ අනෙක් විශේෂතම පුද්ගලයන් වන්නේ සංගීත ඇල්බම නිශ්පාදනය කරන නිකී රයන් හා විවිධ භාෂා වලින් පද වැල් ලියන රෝමා රයන් ය.

##  
ඇය නවදෙනෙක් වූ සහෝදර සහෝදරියන්ගෙන් යුත් පවුලේ සය වැනියාය (ඇයට සහෝදරයන් සතරදෙනෙක් හා සහෝදරියන් සතරදෙනෙක් සිටිති). ඇගේ ආච්චී සහ සීයාද අයර්ලන්තය පුරා සංදර්ශන පැවත්වූ සංගීත කලා කරුවෝය. ඔවුන්ගේ පවුලේ බොහෝ දෙනෙක් එක්ව 1968 දී An Clann As Dobhar නමින් සංගීත කන්ඩායමක් පිහිටවූහ, එය නැවත 1970 දී Clanned නමින් නම් කරගන්නා ලදී.

## සම්මාන 
* 1993 ග්‍රැමී සම්මාන - හොඳම New Age ඇල්බමය (Shepherd Moons සඳහා)
* 1997 ග්‍රැමී සම්මාන - හොඳම New Age ඇල්බමය (The Memory of Trees සඳහා)
* 2002 ග්‍රැමී සම්මාන - හොඳම New Age ඇල්බමය (A Day Without Rain සඳහා)
* 2007 ග්‍රැමී සම්මාන - හොඳම New Age ඇල්බමය (Amarantine සඳහා)

තවද, May It Be ගීතය 2002 දී හොඳම ගීතය ලෙස ඇකඩමි සම්මානය සඳහා යෝජනා කර තිබින.

## References 
## තවද බලන්න 
* Official website
* the Official Discography with Lyrics 
* 

ප්‍රවර්ගය:ගායකයෝ
ප්‍රවර්ගය:අපරදිග ගායකයෝ
ප්‍රවර්ගය:1961 උපත්
ක්‍ෂුද්‍රපාලකය

*ක්‍ෂුද්‍රපාලකයක්*(Microcontroller) යනු සංගෘහිත පරිපථයක අන්තර්ගත කරන ලද කුඩා එහෙත් සම්පූර්ණ පරිගණකයක් ලෙස හැඳින්විය හකිය. ක්‍ෂුද්‍රපාලකයක සාමන්‍ය ක්‍ෂුද්‍රසකසනයක (Microprocessor) ඇති ගණක හා තාර්කික ඒකකය, පාලක ඒකකයට යන ඒකක වලට අමතරව තම ක්‍රියාකාරීත්වයට අදාල RAM සහ ROM සේම ආදාන-ප්‍රතිදාන ඒකකත් සංගත කර ඇත. මේ හෙයින් සාමාන්‍ය කක්‍ෂුද්‍රසකසනයක් හ සැසඳූ කල ක්‍ෂුද්‍රපාලකයක් මිලෙන් අඩු මෙන්ම අනෙක් කිසිම අමතර උපාංගයක් රහිතව ක්‍රියාකාරී වීමේ හැකියාව ඇත.

ප්‍රවර්ගය:ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:පරිගණකවේදය

ප්‍රවර්ගය:පරිගණකවේදය
පුනුරුප්පත්තිය

**පුනුරුප්පත්තිය** යන්නෙහි අදහස වන්නේ යම් පුද්ගලයෙකු මරණයෙන් පසුව නැවත නැවතත් උපත ලබන බවය. මෙය බොහෝමයක් පෙරදිග දර්ශන වල අඩංගු විශ්වාසයකි.

## හින්දු
හින්දු දහමට අනුව මරණයේදී පුද්ගලයෙකුගේ ආත්මය ශරීරයෙන් වෙන්ව අලුත් ශරීරයක උපත ලබයි. නමුත් බුදු දහමට අනුව ආත්මයක් නොමැති හෙයින් මෙය වෙනස් ආකාරයකට විග්‍රහ කර ඇත.

ප්‍රවර්ගය:සංකල්ප
ගුප්තශාස්ත්‍ර

**ගුප්තශාස්ත්‍ර** (Occult Knowledge, ලතින් බසින් *occultus*; සැඟවුන, රහස්‍ය) යනු සාමාන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ පංචේන්දියට ගෝචර වන සීමාවෙන් එපිට පවතින **සැඟවුන** යථා ස්වභාවයන් ගැන කරන හැදෑරීමයි.

මෙය හේතුවාදයට සහ භෞතික විද්‍යාවට එපිටින් යන ගැඹුරු දාර්ශනික සහ අධ්‍යාත්මික අධ්‍යනයකි.

## මූලාශ්‍ර 
## තවද බලන්න 
*විකා
ඉලෙක්ට්‍රොනික තාක්‍ෂණය

thumb|right|250px|මතුපිට සවිකලහැකි(SMD) කුඩා විද්‍යුත් උපාංග යොදාගන්නා ඉලෙක්ට්‍රොනික තාක්ෂණය
**ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව** යනු ඉලෙක්ට්‍රෝන වල විමෝචනය, හැසිරීම, බලපෑම හා ඉලෙක්ට්‍රෝනික උපාංග ද පිළිබඳව අධ්‍යයනය හා ඒවායේ භාවිතයයි. අර්ධ සන්නායක සම්බන්ධව සැලකූ විට, ඉලෙක්ට්‍රෝන හෝ වෙනත් ආරෝපණ වාහකයන්ගේ සන්නයනය පාලනය හා සම්බන්ධ වන විද්යාව හා තාක්ෂණය ලෙසද එය අර්ථ දැක්විය හැක. මෙහි ඉතිහාසය 1880 දී ‍තෝමස් අල්වා එඩිසන් විසින් විද්යුතය සම්බන්ධ පරීක්ෂණ සිදු කිරීම දක්වා දිවෙයි. බෙල් පරීක්ෂණාගාරය මගින් 1947 දී ට්‍රාන්සිස්ටරය සොයා ගැණුනු අතර, මෙය අනවරතව දියුණුවට ලක් වීමෙන් මයික්‍රො ප්‍රොසෙසරය දක්වා දියුණුවට පත් විය. ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව පිලිබඳව සැලකීමේදී ප්‍රධාන කොටස් දෙකක් සැලකේ.
#ප්‍රතිසම ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව
#සංඛ්යාංක ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව

## මූලික උපාංග
## අමතර අවධානයට 
* Index of electronics articles
* Outline of electronics
* Atomtronics
* Audio engineering
* Avionics
* Biodegradable electronics
* Broadcast engineering
* Computer engineering
* Electronics engineering
* Electronics engineering technology
* Fuzzy electronics
* Marine electronics
* Photonics
* Robotics

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* Navy 1998 Navy Electricity and Electronics Training Series (NEETS) 
* DOE 1998 Electrical Science, Fundamentals Handbook, 4 vols.
** Vol. 1, Basic Electrical Theory, Basic DC Theory
** Vol. 2, DC Circuits, Batteries, Generators, Motors
** Vol. 3, Basic AC Theory, Basic AC Reactive Components, Basic AC Power, Basic AC Generators
** Vol. 4, AC Motors, Transformers, Test Instruments & Measuring Devices, Electrical Distribution Systems


*
ආපසු ජෙරුසලමට ව්‍යාපාරය

**ආපසු ජෙරුසලමට ව්‍යාපාරය** (චීන:传回耶路撒冷运动  ඉංග්‍රීසි:Back To Jerusalem movement ) යනු චීනය හා ජෙරුසලෙම "අතර"  ජීවත් වන සියළුම බෞද්ධ, හින්දු, සහ මුස්ලිම් ජනතාව වෙත ධර්මදූතයන්  යැවීම සඳහා චීන ඇදහිලිවන්තයන් විසින් චීනයෙහි ඇරඹුනු ක්‍රිස්තියානි ධර්මදූත ව්‍යාපාරී මෙහෙයුමකි.  ඔවුන් විශ්වාස කරන්නේ ආපසු ජෙරුසලමට ව්‍යාපාරය යනු චීනයෙහි සිට ජෙරුසලෙම දක්වා සියළු රටවල්, නගර සහ ජන වාර්ගික කණ්ඩායම් වෙත ශුභාරංචිය දේශනාකොට අදහන්නන්ගේ මිත්‍රත්වයන් ගොඩනැගීමට දෙවියන්වහන්සේ වෙතින් චීන සභාව ලද කැඳවුමක් ලෙසිනි. මෙය ආරම්භ කරන ලද්දේ 1920 දීය. නමුත් කොමියුනිස්ට් පාලනයේ බලපෑම් නිසා මෙම සංවිධානයට දශක කිහිපයක් රහසිගතව පැවතීමට සිදු විය. ඔවුන්ගේ ඉලක්කය වන්නේ අවම වශයෙන් මිශනාරි දූතයන් 100,000 ක් දෙනා සේද මාවත ඔස්සේ චීනයේ සිට මධ්‍යධරණී මුහුද දක්වා යැවීමෙන් රටවල් 51 ක් ආගමට හරවා ගැනීමයි.

## සටහන්
## බාහිර සබැඳි 
* ආපසු ජෙරුසලමට ව්‍යාපාරයේ නිල වෙබ් අඩවිය
රාශි චක්‍රය

පෘථිවිය වටා අහස කොටස් දොලසකට බෙදා ඇත.

වසරක් (සූර්යා පෘථිවිය වටා සාපේක්ෂව එක වටක් ගමන් කිරීමට ගත කරන කාලය) තුල රවි සහ සඳු ග්‍රහයන් 12 වතාවක් එකතුවේ. මේ පදනම මත සමකය වටා අහස අංශක 30 බැගින් වූ සමාන කොටස් තුන කට බෙදා එයට රාශි චක්‍රය යන නම දී ඇත.

## මේෂ 
මෙය රාශි චක්‍රයේ ආරම්භක රාශියයි. එහි ආරම්භය "ඛ" ගෝලයේ 00' සිට 30' දක්වා ව්‍යාප්තව ඇත. එළුවෙකුගේ ස්වරූපයක් ගනී. යහපත් අඟපසඟ ඇති මධ්‍යම ප්‍රමානයේ ශරීරයකින් යුක්තය. පොකුටු කෙස් ද, රැවුල ද, මනාව පිහිටි ඇස්බැම ද, දික්වූ බෙල්ලක් ද ඇත.

## වෘෂභ 
## මිථුන 
වීණාවක් හා ගදාවක් ගත් ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙදෙනෙකු වැනිය.

## කටක 
## සිංහ 
## කන්‍යා 
හැල් මිටියක් හා පහනක් දෑතින් ගෙන නැවකින් යන ස්ත්‍රීයක් වැන්නේ ය.

## තුලා 
තරාදියක් අතින් ගෙන සිටින පුරුෂයෙකු වැනිය.

## වෘශ්චික 
## ධනු 
ඉඟෙන් පහල අශ්ව ශරීරයෙන් යුත් (centaur) දුන්නක් ගත් පුරුෂයෙකු වැනිය.

## මකර 
මුව මුහුනක් ඇති කිඹුලෙක් (හෝ මෝරෙක්) වැනිය.

## කුම්භ 
කලයක් ගත් පුරුෂයෙකු මෙනි.

## මීන 
මත්ස්‍යයන් දෙදෙනෙකු වැනිය.

ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ජ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රය
ප්‍රවර්ගය:රාශි චක්‍රය
ආවේණික

thumb|right|සිංහරාජයට ආවේනික වූ යෝධ මීවන
**ආවේණික** (Endemic) යනු යම් සත්ව හෝ ශාක විශේෂයක් මුලු ලෝකයෙන් ම එක රටක හෝ ප්‍රදේශයක පමණක් දක්නට ලැබෙන බවයි. ආවේණික ජීවී විශේෂ වල ඇති වැදගත් කම වන්නේ එම රටෙන් හෝ ප්‍රදේශයෙන් තුරන් වී ගියහොත් මුලු ලෝකයටම එම ජාන සම්පත අහිමි වී යාමයි. මේ හේතුවෙන්ම ආවේනික ජීවී විශේෂ ඇති රටවල් හා ප්‍රදේශ කෙරෙහි මුලු ලෝකයේම අවධානය යොමු වේ.

මෙහිදී මෙම *ප්‍රදේශය* යන්න නිශ්චිතව අර්ථ දැක්විය යුතුය.

ප්‍රවර්ගය:Cat's claw
තෙවන ඇස

වර්ථමානයේ තෙවන ඇස යනු පාරහෞතික හා ගුප්තශාස්ත්‍රමය සංකල්පයකි. මෙහි ප්‍රධානම අදහස නම් සාමාන්‍ය ඇසට ගෝචර නොවන දේ පිලිබඳ අවබෝධය හා දෘශ්ථිය ලැබීමයි. තෙවන ඇස යනු හෞතිකව ස්පර්ශ කල නොහැකි මනසේ කොටසකි. මෙය ඇස් දෙකට මැදින් ඊට මදක් ඉහලින් පිහිටා ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ. තවද මෙය සත්වන චක්‍රය (යෝග) ලෙස පිලිගැනේ. මෙය පෙති දහසකින් යුත් නෙලුම් මලකට උපමා කර ඇත.

## ආගමික පසුබිම් 
ක්‍රිස්තියානි
alt=Pontormo - Emmaus|thumb|Pontormo *-  Emmaus*
ක්‍රිස්තියානි ඉතිහාසය තුල තෙවැනි ඇස පිලිබඳ මුල්ම පැහැදිලි සාක්‍ෂියක් දක්නට ලැබෙන්නේ වර්_ෂ 1525 පොන්තොර්_මෝ (Pontormo) ඉතාලියානු චිත්‍රයක් තුලිනි. එහි ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ හිසට ඉහලින් ඇසක් සහිත ත්‍රිකෝණයක් පිළිබිඹු කෙරෙනවා. එම සංඛේතය තමයි අද වන විට ලෝකය පුරාම තෙවැනි ඇස සංඛේතවත් කිරීමට යොදා ගැනෙන්නෙ.  

මෙහි ත්‍රිකෝණයේ මුළු තුනෙන් ලොවට සර්_ව බලධාරී දෙවියන් වහන්සේ පිතා, පුත්‍රයා, ස්ප්‍රීතු සාන්තු (ශුද්ධාත්මයාණන්) ලෙස ත්‍රිත්වීකව එකට එක්ව වැඩ සිටිමින් මේ ලෝකයේ සිදු වන සියළු දේ විමසීමෙන් බලා සිටින බව පිළිබිඹු කෙරෙනවා.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ආගමික
අරඩියා

අරඩියා (Aradia) යනු ඉතාලියානු මායාකර්ම පුරාවෘත්ත වල එන ඉතා විශේෂ දේවතාවියකි (ග්‍රීක බසින් හෙරෝඩියස් Herodias නමින් හැඳින්වෙන්නේ ද ඇයයි). ඇය ඩයානා (චන්ද්‍ර දේවතාවිය) හා ඇගේම සහෝදරයා වන ලුසිෆර් (හිරු දෙවියන්) ට දාව උපන් කුමරියයි. පෘථිවියේ දුක් විඳින මිනිසුන්ට සහ ගැහැනුන්ට මායාකර්ම දැනුම ලබා දීමට ඇගේ මව වන ඩයානා විසින් පොලොවට එවන ලදී.

## උපත 
අරඩියා ගේ මව වන්නේ ඩයානා දේවතාවියයි. ඩයානා විසින් ඇගේ ආලෝකවත් අර්ධය වන ලුසිෆර් (හිරු දෙවියන්) තමාගෙන් වෙන් කර ඇගේ සහෝදරයා ලෙස නිර්මාණය කරගත්තේ ය. නමුත් ලුසිෆර් ඩයානාගෙන් වෙන්ව පලා ගියේ ය, ඇගේ ආලෝකය ඇය විසින්ම නැති කරගන්නා ලදී. මින් මහත් සේ දුක් වූ ඩයානා නැවත තමාගේ ආලෝක අර්ධය සමඟ එක් වීමට ඉටා ගත්තේ ය.
ඩයානා කළු බැළලියකගේ (ලුසිෆර් ගේ සුරතලා කලු බැළලියකි) වෙස් ගෙන තම සහෝදරයා වන ලුසිෆර් සමඟ යහන් ගත විය. මෙහි ප්‍රථිඵලයක් වශයෙන් ඇගේ කුසේ අරඩියා බිහි විය.

## මායාකාරීන්ගේ දේවවාක්‍ය (Aradia o il Vangelo della Strega) 
Aradia o il Vangelo della Strega (මායාකාරීන්ගේ දේවවාක්‍ය) යනු අරඩියා සම්බන්ධව 1899 දී ලියැවුනු පොතකි. මෙය ඉංග්‍රීසියට පරිවර්තනය කර ඇත්තේ චාර්ල්ස් ගොඩ්ෆි‍්‍ර ලේලන්ඩ් විසිනි. ලේලන් ඩ් පවසන පරිදි එම පොත ලියා ඇත්තේ මැඩලේනා නම් තැනැත්තියක් විසින් ඔහුට දෙන ලද අත් පිටපතක් අනුසාරයෙනි. එය, ඉතාලියේ ෆ්ලෝරන්ස් හා ටස්කනි ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වල ජන විශ්වාස හා ඇදහිලි මත පදනම්ව ඇත.

## References
ග්‍රහයෝ

තාරකාශාස්ත්‍රයන්හීදී අහසේ තාරකා වලට සාපේක්ෂව චලනය වන්නාවූ (ගමන් කරන්නාවූ) වස්තූ සහ ගණිතමය ලක්ෂයන් **ග්‍රහ හෙවත් ග්‍රහයෝ** යන නාමයෙන් හැඳින්වේ.

## වදන
 ග්‍රහ යන්න ග්‍රහණය යන්නෙන් බිඳී ආ වචනයකි. මෝකෂ(නිවණ) අවබෝධයෙන් මනස ග්‍රහණය කරනා යන අරුතින් මෙම පදය යෙදේ.

**ග්‍රහ** (සංස්කෘත බසින් ग्रह ග්‍රාහ—අල්වා ගැනීම, නතු කර ගෙන තැබුම, ග්‍රහණය කෙරුම) යනු මාතෘ  භූමිදේවී (පෘථිවිය) මත ජීවත්වන්නන් හට *අන්තරික්ෂ බලපෑම් ඇතිකරන්නෙක්* වෙයි. හින්දු ජ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රයෙහි, **නවග්‍රහ** (සංස්කෘත: नवग्रह, *අල්වාගන්නන් නව දෙන* හෝ *බලපෑම් ඇතිකරන්නන් නව දෙන*) වනාහී ප්‍රධාන බලපෑම් ඇති කරන්නන් අතුරින් කිහිපයකි.

## තාරකාවේදයේ ග්‍රහලෝක
තාරකා විද්‍යාවේදී භාවිතා වන ග්‍රහ යන පදය සමග මෙය පටලවා නොගත ‍යුතුය. නැප්චූන් ප්ලූටෝ සහ යු‍රේනස් මෙසේ ග්‍රහනය කිරීමක් සිදුනොකරන නිසා වේදීය ජ්‍යෝතිෂයේදී භාවිතා නොවේ. පුරා‍ණයේ විසූ විද්වතුන්ට මෙම තාරකා නොපෙනූ නිසා ඒවා මූලික ජ්‍යෝතිෂ න්‍යායන් සඳහා ඇතුලත් නොවුන බවට මතයක්ද ඇත. 
 බෙදා ඇත්තේ පෘථිවියට සාපේක්ශවය.]]

## අතීතය
මෙම සංකල්පය ලොව විවිධ සංස්කෘතීන්වල විවිධ කාල වකවාණුවල බිහිවී ඇත.

### දකුණු ආසියාව
ජ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රය ආශ්‍රිතව මෙම සංකල්පයේ අතීතය වෛදික යුගය දක්වා දිවයයි.

## නව ග්‍රහ මණ්ඩලය
### භෞතික ග්‍රහ වස්තු අනුරූපී ග්‍රහයෝ 
#### රවි 
රවි, හෝ සූර්යයා යනු අපේ ග්‍රහලෝක පද්ධතියේ නායකයාය. මුළු ග්‍රහ ලෝක පද්ධතියටම ආලෝකය හා ශක්තිය සපයන්නේ සූර්යයාය.

පළොල් මල් වැනි එනම් රතු සහ අඳුරු දුඹුරු පැහැ වේ.

#### චන්ද්‍ර 
චන්ද්‍රයාට ස්වකීය ආලෝකයක් නැත්තේ ය. සූර්යයාගේ ආලෝකය  චන්ද්‍රයා කෙරෙහි වැටුනු කල චන්ද්‍රයා එම රශ්මිය පතුරුවමින් බබලයි.

සුදු පැහැ වේ. චන්ද්‍ර තෙම කෘශවූ වටවූ ශරීර ඇත්තේ ය. වා සෙම් අධිකයි. නුවනැත්තේ ය, කෝමල වචන කියන්නේ ය. පෙනීමට ප්‍රිය ඇස් ඇත්තේ ය.

#### කුජ / අඟහරු  
ඉතා දිර්ඝ නොවූ සිරුරු ඇත්තේ ය. නෙළුම් මල් පෙති වැනි වැන ඇත්තේ ය.

#### බුධ 
ඊතණ, නෙළුම්පත් වැනි වර්ණ ඇත්තේ ය.

#### ගුරු 
සුදු පාට ශරිර ඇත්තේය.

#### ශුක්‍ර / සිකුරු / කිවි 
ඉතා සුදුත් නොවූ ඉතා කළුත් නොවූ වර්ණ ඇත්තේය.

#### ශනි / හෙනහුරා / සෙනසුරු 
කළු වන් ශරීරයක් ඇත්තේ ය.

### න්‍යායික ග්‍රහයෝ
රාහු සහ කේතු(Lunar node) සෙවනැලි ග්‍රහයෝ ය. එනම් මෙම ග්‍රහයෝ ඇත්තවශයෙන්ම ස්කන්ධයක් ලෙස පවතින්නෝ නොවෙති. 

රාහුසහ කේතු යනු පිළිවෙලින් සර්පයෙකුගේ හිස සහ වලිගය බවට මතයක් ඇත. තවද රාහු
සහ කේතු යනු අමෘතය පානය කරන ලද අසුරයෙකු වෙන් කරන ලද හිස සහ කඳ බවටද මතයක්
ඇත. රාහු ලෞකික දීයුණුවද කේතු ලෝකෝත්තර දියුණුවද නිවේදනය කරයි.
#### රාහු 
#### කේතු 
## උපග්‍රහයෝ 
## ලග්නාධිපති
## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහයෝ
සිංහරාජ වනාන්තරය

**සිංහරාජ වන රක්ෂිතය** ශ්‍රී ලංකාවෙහි මධ්‍යම කදුකරයේ නිරිත දිගින් පිහිටි රක්වාන කදුවැටියේ උස මීටර 300-1170 සීමාවේ, හේක්ටයාර 11250 ක පැතිර පවතින ජාතික  වනෝද්‍යානයකි එය ගාල්ල දිස්ත්‍රික්ක්කකට මායිම්වේ. එය අන්තර්ජාතික අවධානයට ලක් වී ඇති අතර යුනෙස්කෝව විසින් ජෛවගෝල රක්ෂිතයක් සහ ලෝක උරුම අඩවියක් ‍ලෙසට නම් කොට ඇත. 

ශ්‍රී ලංකාවෙහි පහතරට වැසි වනාන්තර පරිසර කලාප‌‍යේ ‌‍කොටසක් වන ‌‍මෙම ‍නොඉඳුල් කඳුකර වැසි වනාන්තරය, පිවිසු‌ම් අපහසුතාව හේතුවෙන් වාණිජකරණයට ලක් වී‍මෙන් ආරක්ෂා විය. මෙය 1607වස‌‍රේ දී ‍ජෛවගෝල රක්ෂිතයක් ‌‍ලෙස ද, 1988 වස‌‍රේ දී ‍ලෝක උරුමයක් ‍ලෙස ද නම්‍‍‍ කොට තිබීම ඒ සඳහා තවත් හේතුවක් විය. ‌රක්ෂිත‌‍යේ “සිංහරාජය” යන නාමය “සිංහරජදහන” අරුත් ‍දේ.

රක්ෂිතයේ නැගෙනහිර දෙස සි‍ට බටහිර දෙසට දුර කි.මි. 81ක් සහ උතුරු දෙස සිට දකුණු දෙසට උපරිම දුර කි.මි. 7ක් වුව ද ඵය ශාක විශේෂ මෙන් ම කෘමීන්, උභයජීවීන්, උරඟයින්, පක්ෂීන් සහ ක්ෂීරපායීන් ඇතුළු ආවේණික ජීවී විශේෂ සඳහා සුරක්ෂිත අභය භූමියකි.

ඝන ශාක වැස්ම හේතුවෙන් යාල වැනි වියලි කලාපීය වනෝද්‍යාන මෙන් වන සතුන් මෙහි දී පහසුවෙන් දැක ගත හැකි නොව්. මෙහි දී අවසන් තෙත් කලාපීය අලි තිදෙනා දැකගත හැකි අතර දිවියන් ද දක්නට ලැබෙනුයේ දුලබ වශයනි.මෑතකදී දුර්ලබ කලු දිවියෙකුගේ (කොටියකුගේ) මරනයක් වර්තා වූ අතර බහුලව ම දැකිය හැකි විශාල ම ක්ෂීරපායි ජීවියා වනුයේ, ශ්‍රී ලංකා අළු වඳුරා යි.

එක් ආශ්වාදජනක සංසිද්ධියක් වනු‌‌‍යේ පක්ෂීන් ‌‍බොහෝ විට ආහාර ‍‍සොයා යාම සඳහා සාමූහික රංචු වශ‌‍යෙන් හැසිරීමට ප්‍රවණතාවයක් දැක්වීම යි. මෙවැනි ‍රංචුවක් ‍‍බොහෝ විට මහ කවුඩා සහ රතු දෙමළිච්චා යන පක්ෂී විශේෂ වලින් සමන්විත වේ. මෙවැනි ‍රංචුවක පෙරමුණ ගන්නා මහ කවුඩා ප්‍රචණ්ඩකාරී පක්ෂියෙකු ලෙස ද රතු දෙමළිච්චා ඝෝෂාකාරී පක්ෂියෙකු ලෙසද ප්‍රචලිත ය.මෙහි විවිධ පක්ශීන් දැක ගත හැකිය.

## සිංහරාජයට ආවේණික වූ සත්වයින් 
ශ්‍රී ලංකා‌‌වේ දැනට හඳුනා‌‌‍ගෙන ඇති ආවේණික සතුන් අතුරෙන්, වැසි වනාන්තර ඇසු‌‌‍රේ වාසය කරන ‌ සත්ව විශේෂ 20ක් ඇති අතර, වත රතු මල් කොහා, ශ්‍රී ලංකා‌‌ බට ඇටිකුකුළා සහ ශ්‍රී ලංකා‌‌ කැහි බෙල්ලා ඇතුළු සියලු ම ‌විශේෂ මෙහි දී දැකගත හැකි‌ වේ.

උරගයින් වශයෙන් ආවේණික විශේෂ වන, පළා පොළඟා සහ කුණකටුවා දැකගත හැකි‌ අතර පුළුල් උභයජීවී විවිධත්වයක් ද පවතී. මෙහි දී ගස් ‍ගෙම්බන් විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතු වේ. අපෘෂ්ඨවංශීන් ලෙස කොමන් බර්ඩ්වින්ග් සමනළයා සහ කූඩැල්ලන් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි.
 සිංහරාජයේ මෝනින් සයිඩ් ප්‍රදේශයේ ඊටම ආවේණික වූ හා එහි පමනක් දැකිය හැකි සත්වයන් රැසකි. ඒ අතරින් කටුසු හා හූනූ විශේෂ ප්‍රධාන වේ.

## සිංහරාජයට ආවේණික වූ ශාක 
මේ යෝධ මීවන විශේෂය සිංහරාජයට ආවේණික වේ. මෙය මීටර දෙකේ සිට මීටර පහක් පමණ උසට වැඩේ.මෙපමණක් නොව සිංහරාජය හෙළ ඔසුවේ මහගෙදර හා සමානය.

## පිවිසුම් මාර්ග
ලංකාගම පිවිසුම - *
 කොළඹ හරහා - දක්ශින අධිවේගිමාර්ගය - වැලිපැන්න පිටවීම - පැලවත්ත - නෙලුව - ලංකාගම

*ගාල්ල - උඩුගම - තවලම - නෙලුව - ලංකාගම පිවිසුම.

* කුඩව හරහා පිවිසුම:කොළඹ -->කලවාන -->කුඩව

*කොළඹ -- ගාල්ල ---දෙනියාය--පල්ලේගම---මෙදේරිපිටිය---- පිටදෙනිය
*කොළඔ - ගාල්ල - දෙනියාය - විහාරහේන - සමන්ගල පිවිසුම

පරිසරයයේ ඇති වැදගත්කම

## බාහිර සබැදි
*Lankadeepa:::Urumaya:::Sinharaja 
*සිංහරාජ වනාන්තරය ගැන තොරතුරු බිඳක් (roar.media) 
*Rathnapura-Sinharaja-PRA.pdf (escamp.lk)
ශ්‍රී ලංකානු දිවියා

කොටියා (*Panthera pardus kotiya*), සඳහා භාවිතා වන වැරදි යෙදුමකි. ශ්‍රී ලංකාවේ දිවියන් ලෙස හැඳින්වෙන සත්වයන් දෙදෙනෙක් ඇත​.
# හඳුන් දිවියා (*Prionailurus viverrinus*)
# කොළ දිවියා (*Prionailurus rubiginosus)*

කොටියා සඳහා සාවද්‍යය ලෙස දිවියා යන්න ව්‍යවහාර කිරීම මෑත ඉතිහාසයේදී සිදු වූ වැරැද්දක් බව පෙනේ.
වයඹ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය

## හැඳින්වීම 
වයඹ පළාත් සභාව මගින් පිහිටවූ ආයතනයකි.
වයඹ රාජ්‍ය සේවකයන්ගේ කුසලතාවයන් සහ හැකිාවන් වර්ධනය මෙහි අරමුණයි.

## පිහිටීම 
වාරියපොල රජයේ ගොවිපල තුල රමණීය පරිසරයක පිහිටා ඇත.

## සේවා
මොරටුව

ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර වෙරළ තීරයේ පිහි‍‍ටි නගරයකි. පිළියන්දල,ගල්කිස්ස, දෙහිවල  සහ රත්මලාන මොරටුවට ආසන්න‍යේ පිහිටි නගර වෙයි. 2001 සංගණන වාර්තාවට අනුව  මෙම ප්‍රදේශයේ ජනගහනය 177,190 කි.මොරටුව සෑදී ඇත්තේ ගම් 18ක් එකතු වීමෙනි. ඉන් සමහරක් නම් රාවතාවත්ත, කටුබැද්ද, උයන, ඉඩම, අගුලාන, කඩලාන, එගොඩඋයන, මොරටුමුල්ල  වේ. ‍  

## කර්මාන්ත
මොරටුව  නගර‍යේ ප්‍රධාන නිෂ්පාදන කර්මාන්ත වන්නේ වඩු කර්මාන්තය, රබර් භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය, බැටරි නිෂ්පාදනය සහ ලී අත්කම් භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයයි. මොරටුව ධීවර කර්මාන්තයටද  ප්‍රසිද්ධියක් දක්වන අතර එය ප්‍රධාන වෙළඳ නගරයක්ද ‍ ‍වෙයි.

## අධ්‍යාපන ආයතන
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධානතම විශ්ව විද්‍යාලයක් වන මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය මෙහි පිහිටා ඇත. මොරටු‍වේ පිහිටි ප්‍රසිද්ධ පාසල් කිහිපයක් නම්: 
* ශාන්ත සෙබස්තියන් විද්‍යාලය,
* ජයලත් අප ස්වාමිදූගේ කන්‍යාරාමය,
* වේල්ස් කුමර විද්‍යාලය, 
* වේල්ස් කුමරි විද්‍යාලය සහ 
* මොරටු මහා විද්‍යාලයයි.
* මෙතෝදිස්ත විදුහල.
* ශාන්ත සෙබස්තියන් බාලිකා විද්‍යාලය .
* වීර පුරන් අප්පු විද්‍යාලය

## ක්‍රීඩා කටයුතු 
මොරටුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව සදහා ප්‍රසිද්ධත්වයක් දක්වයි.
ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයක් වන ටිරෝන් ප්‍රනාන්දු ක්‍රීඩාංගණය මොරටු‍වේ පිහිටා ඇත. එහි උත්කර්ෂවත් ක්‍රිකට් තරඟ කිහිපයක්ම පැවැත්වුනි. තවද දුලිප් මෙන්ඩිස්, රොමේෂ් කලුවිතාරන, සහන් විජේරත්න, රුමේෂ් තිරිමාන්න   වැනි සුප්‍රසිද්ධ ක්‍රිකට් තරුද චමත් සේරසිංහ, සැම්සන් ඩි මෙල්, ගයාන් මීදෙනිය වැනි පැසිපන්දු තරුද මොරටුවෙන් බිහිවී ඇත.

## කලා අංශය
මොරටුව, ලංකාවේ සංගීත කෂේත්‍රයේ ප්‍රසිද්ධියට පත් නගරයකි. විශේෂයෙන් බයිලා සංගීතයට විශේෂත්වයක් ලැබී තිබුණි. විවිධ කලා ක‍්ෂේත්‍රයන්ට අයත් කලාකරැවන් රැසක් මොරටුවෙන් බිහි වී ඇත.මෙම කලා කරුවන්ගේ එකමුතුවෙන් මොරටුව කලා එකමුතුව  පිහිටා ඇත.මොරටුවේ නැගී එන කලා කරුවන්‍ ගේ  සුභ සාධනය උදෙසා 
මහගු මෙහවරක් මෙමගින් ඉටු චෙයි. ක්ලැරන්ස් විජේවර්දන, ධනපාල උදවත්ත, ලක්ෂපතියේ පර්සි, සුරේෂ් ගමගේ යන අය මොරටුවෙන් බිහි වූ කලාකරුවන්ගෙන් අතලොස්සකි.

## සංචාරක කටයුතු
මෙම ප්‍ර‍දේශයේ සංචාරක කටයුතු සාමාන්‍ය මට්ටමක පවතී. නමුත් බොල්ගොඩ වැව ජනප්‍රිය වීමත්  සමග බොහෝ සංචාරක හෝටල් ඉදිවිය.මෙම හෝටල් ඉදිවීමත්සමග දෙශීය විදේශීය සංචාරකයින් මෙම ප්‍රදේශෙය් සංචාරය කිරීම බොහෝ සෙයින් වැඩිවී ඇත. වෙරළ ඛාදනය හේතුවෙන් මොරටුව වෙරළ තීරය දූෂණය වී ඇත. 

ලොව පුරා පැතිරී ඇති ස්වෙචිඡා සංවිධානයක් වන සර්වෝදය ව්‍යාපාර‍යේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය මොරටු‍වේ පිහිටා ඇත. (http://www.sarvodaya.org/ )

ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ දීප්තිමත් චරිතයක් වන පුරන් අප්පු මොරටු පුරවැසියෙකි. ඹහුගේ මුල් නම වන්නේ වීර හැන්නැදිගේ ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ප්‍රනාන්දුය.

## ජන සංඛ්‍යාලේඛණ

ජාතිය	ජනගහනයප්‍රතිශතය

සිංහල	168,32495.00

ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ	4,4332.50

ඉන්දීය දෙමළ	3750.21

ශ්‍රී ලාංකික මුස්ලිම්	  2,4521.38

වෙනත් (බර්ගර්, මැ‍ලේ ඇතුලුව)	1,6060.91

මුඵ එකතුව		177,190100

## ආදර්ශ පාඨය
*පුරෝගාමීත්වයේ නගරය

## සිතියම්
• මොරටුව සහ ශ්‍රී ලංකාව විස්තර සහිත සිතියම

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
බදුල්ල

ඌව පලාතේ අගනගරය වන **බදුල්ල** ශ්‍රි ලංකා‍වේ පිහිටා ඇත. මහනුවරට ගිණිකොණ දෙසින් පිහිටා ඇති බදුල්ල සිසාරා බදුලු ඔය විහිදී පවතී. මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 680ක උසින් පිහිටි මෙය තේවතු වලින්ද වටවී පවතියි. මෙම නගරය නමුනුකුල කඳු වැටියෙන් වටවී පැවතීම විශේෂ ලක්ෂණයකි. නමුණුකුල කඳු වැටියේ මුදුන මුහුදු මට්ටමේ සිට මිටර 2016ක උසින් පවතියි. බ්‍රිතාන්‍යය අධිරාජ්‍යයවාදීන්ට යටත් වීමට පෙර මෙම නගරය පාලනය කරන ලද්දේ සිංහල රජවරැන් විසින්ය.‍ පසුව ‍මෙම නගරය බ්‍රිතාන්‍යය අධිරාජ්‍යයවාදීන්ගේ පාලන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය. බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් නිපදවන ලද උඩරට දුම්රිය මාර්ගය අවසන් වන්නේ මෙම නගරයෙනි. මෙහි අරමුණ වනුයේ කොළඹ ප්‍රදේශයට වැවිලි නිශ්පාදන ප්‍රවාහනය කිරීමයි.

බදුල්ල සිට කොලඹ දෙසට මධ්‍යම කඳුකර බැවුමේ සිට කිලෝමිටර් 230ක දුර ප්‍රමාණයක් පවතියි. බදුල්ලේ සිට නුවර, කොළඹ, ගාල්ල දෙසට මාර්ග කිහිපයක් පවතියි. කොළඹ සිට බදුල්ලට රත්නපුර, බලන්ගොඩ, හපුතලේ, බණ්ඩාරවෙල සහ හාලිඇල හරහා ගමන්කල හැක. මෙම ගමන සදහා පැය 5-6 පමණ ගතවෙයි. නුවර සිට බදුල්ල දෙසට දිවෙන මාර්ග දෙකක් පවතියි. එම මාර්ග දෙක  වන්නේ රජමාවත හරහා හෝ නුවරඑළිය හරහායි. ගාල්ල සිට බදුල්ලට ගමන් කිරීම සදහා වඩාත් සුදුසුම මාර්ගය වන්නේ මාතර, හම්බන්තොට, වැල්ලවාය, දෙමෝදර සහ හාලිඇල හරහායි. බදුල්ල දෙසට දිවෙන සැම මාර්ගයක්ම දර්ශනීය වන අතර මනා භුගෝලීය වෙනසක්ද දැක ගත හැක. බදුල්ල සහ එහි අවට පිහිටි දෑ විදේශිකයන් සදහා මනා තෝතැන්නක් වෙයි. හෝටන්තැන්න ජාතික වනෝද්‍යානය සහ නකලස් කඳු වැටිය බදුල්ලේ සිට සැතපුම් කිහිපයක් දුරින් පිහිටා ඇත.

## සංචාරක ආකර්ෂණ
*මුතියංගන රජ මහා විහාරය - ගෞතම බුදුන් වහන්සේ සිය බුද්ධත්වයෙන් අටවන වස වෙසක් පුන් පොහොය දා පන්සියයක් මහ රහතන් වහන්සේලා සමගින් කැළණියට වැඩම කල අවස්ථාවේ ඌවේ නමුණුකුලට අධිපති ඉන්දික දෙවියන්ගේ ආරාධනාව මත මෙහි වැඩම කරන ලදී.
*බෝගොඩ පැරණි විහාරය - බෝගොඩ පෞරාණික පන්සල සහ දාගැබ හාලිඇල නගරයට ආසන්නවද පිහිටා ඇත.
*දුන්හිඳ ඇල්ල - බදුල්ල නගරයේ කි.මි 5ක් පමණ දුරින් පිහිටි දුන්හිඳ දිය ඇල්ල ලංකාවේ ඇති සුන්දරතම දිය ඇලි වලින් එකකි. එහි උස අඩි 210 ක් පමණ වේ.
*බදුල්ල කතරගම දේවාලය - 17 වන සියවසේ මහනුවර යුගයේ රජකම් කල පළමුවන විමලධර්ම සූරිය රජ විසින් බදුල්ල නගර මධ්‍යයෙහි බදුල්ල කතරගම දේවාලය දේවාලය ඉදිකරනු ලැබූ තිබෙයි.
*බදුලු ටැම් ලිපිය - බදුල්ල නගර මධ්‍යයේ පිහිටි සෙනරත් පරණවිතාන මහජන පුස්තකාල භූමි පරිශ්‍රය තුල බදුලු ටැම් ලිපිය පිහිටුවා තිබේ. එය මෙරට සෙල්ලිපි අතර සුවිශේෂ තැනක් ලබා ගන්නා පුරාවස්තුවක් සේ සැළකේ.
*බදුල්ල වෙලේකඩේ පැරණි වෙළඳපොළ - බදුල්ල මහ රෝහල අසල බදුල්ල වෙලේකඩේ පැරණි වෙළඳපොළ ගොඩනැගිල්ල ඉදිකොට තිබේ. 1818 උඩරට ගිවිසු‍‍මෙන් පසුව ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව මගින් බදුල්ල නගර‍යේ සාදන ලද ‍‍විශේෂ වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය ‍ලෙස මෙය හඳුනාගෙන තිබේ.
*බදුල්ල ඔරලෝසු කණුව - බදුල්ල නගර මධ්‍යයේ වූ බදුල්ල ඔරලෝසු කණුව මෙරට පැරණිතම ඔරලෝසු කණු අතරින් එකකි.

## ජන සංඛ්‍යානය
## ගැලරිය

Image:SL Badulla asv2020-01 img06 Muthiyangana Temple.jpg|මුතියංගන රජ මහා විහාරය
Image:Bogoda.jpg|බෝගොඩ පෞරාණික පන්සල
Image:Dova.jpg|දෝව පෞරාණික පන්සල 
Image:BadullaTea.jpg|බදුල්ල තේ සදහා ප්‍රසිද්ධය
Image:RajaMawatha.jpg|බදුල්ල  දෙසට දිවෙන රජමාවත

## සිතියම්
බදුල්ල අවට සහ ශ්‍රි ලංකා සිතියම 

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල
ථූපාරාමය, අනුරාධපුර

ශ්‍රී ලංකා‍වේ ඉදි කරන ලද පළමු චෙෙත්‍ය **ථූපාරාමය** යයි සළකනු ලැ‍බේ. ශ්‍රී ලංකා‍වේ වංශ කථාවල සඳහන් වන මුල්ම ‍චෙෙත්‍යද ‍මෙය යැයි සළකනු ලැ‍බේ. *ස්ථූප* සහ *ආරාමය* යන වචන එක්වීමෙන් ථූපාරාමය යන නම නිර්මාණය වී ඇත. ‍මෙම ස්ථානය සංඝයා වහන්සේලා වැඩ සිටි ආරාමයක් විය. 

## ඉතිහාසය 
ශ්‍රී ලංකාවට බුද්ධාගම සහ ‍චෙෙත්‍ය වන්දනාව හඳුන්වා ‍දෙන ලද්දේ මිහිදු මහරහතන් වහන්සේ විසිනි. මහින්ද තෙරණුවෝ ලද ඉල්ලීමක් පරිදි  දේවානම්පිය තිස්ස රජු ථූපාරාමය චෙෙත්‍ය ඉදි ක‍ළේය. ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ  දකුණු අකු ධාතුව ‍මෙහි නිදන් කර ති‍බේ. චෙෙත්‍ය ප්‍රථමයෙන්ම ගොඩනංවා ඇත්තේ ධාන්‍යාකාර හැඩයෙනි (වී ‍ගොඩක අකාර‍යෙනි). ‍මෙම දාගැබ වරින් වර විනාශ කිරීම් වලට ලක් විය. ‍දෙවැනි අග්බෝ රජ සම‍යේ එය සම්පූර්ණ‍යෙන්ම විනාශ වූ අතර රජතුමා විසින් නැවත ‍ගොඩනංවන ලදී. අපට වර්තමාන‍යේ දක්නට ලැබෙන්නේ ක්‍රි.ව. 1862 දී ‍ගොඩනැංවු දාගැබයි. එම නිසා දාගැබෙහි වර්තමානයේ හැඩය ඝණ්ටාකාර වේ. ‍ගෙවී ගිය ශත වර්ෂ ගණනාවක් මුළුල්ලේ කිහිප වරක් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමෙන් පසු අදට ‍පෙනෙන්නට තිබෙන ‍චෙෙත්‍යයේ  ගර්භ‍යේ පාදම අඩි 59 (මී 18) විශ්කම්භයකින් යුතුය. 11 අඟල් 4 කි. (මී 3.45) විශ්කම්භය අඩි එකසිය හැට හතර හමාරකි. (මී.50.1) මළුවේ කළු ගල් අතුරා ඇත. ගල් කණු ‍පේලි 2 ක් දාගැබ වටා ඇත්තේය.

       ==ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය==
උස් වේදිකාවක් මත වටදාගෙයක් තුල මෙම චෙෙත්‍ය ඉදිකර තිබී ඇත. වටදාගෙයහි දාගැබ වටා තිබූ බිත්තියත් ඊට ඉහලින් තිබූ පියස්සත් වර්තමානය වන විට අභාවයට ගොස් ඇති නමුත් පියස්ස දරා සිටි ගල්කණු පෙළි සතර තවමත් ආරක්ෂිතව පවතී. මෙම ගල් කණු පේළි සතර උසින් එකිෙනකට වෙනස් වේ. සෑම ඇතුල් පෙළකම ටැම් ඊට පිටත පෙළට වඩා උසින් වැඩිය. ගල් කණු සියල්ල අටපට්ටම් වර්ගයට අයත් එවා වේ. ටැම් හිස් වල ඇති කැටයම් ද එකිනෙනකට වෙනස්ය. පළමු හා දෙවන පේළි වල ටැම් හිස් ඝණ රුප වලින් ද තෙවන පේලිහි ටැම් හිස් පක්ෂී රෑප වලින් ද සිව් වන පේලිහි ටැම් හිස් මල් ලියකම් වලින් ද අලංකාර කර ඇත. නැගෙනහිර පිවිසුමට දකුණින් වන්දනාකරැවන්හේ පහසුව වෙනුවෙන් කුඩා පැන් දෙණියක් ඉදිකර ඇත. දාගැබට පිවිසීමට තනා ඇති පියගැට පෙළ හා ඒ දෙපස ඇති කොරවක්ගල්, මුරගල් හා සදකඩපහණ ද අලංකාර නිර්මාණ වේ. ථූපාරාමය අසල කැණීම් වලින් හමුවූ පාදෝණි තුලින් මෙහි පැවති ආරාමයක අංගසම්පූර්ණත්වය කියා පායි. පැරණි විහාරයක සභ්‍යත්වය කියාපාන  පැරණි සිංහල කලාව අගය කල යුතු වන්නේය .
අදවනවිටත් මහාවිහාර වංශික භික්ෂුන් වහන්සේලා වැඩසිටින සිංහල බෞඬ විහාරස්ථානයකි.

ප්‍රවර්ගය:වටදාගෙවල්
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ශ්‍රී ලංකාවේ ලෝක උරුම ලැයිස්තුව

එක්සත් ජාතීන්ගේ අධ්‍යාපනික, විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික සංවිධානය (UNESCO) විසින් 1972 දී පිහිටුවන ලද යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම සම්මුතියට අත්සන් තබා ඇති රටවල් විසින් නම් කරන ලද කැපී පෙනෙන විශ්වීය සංස්කෘතික හෝ ස්වාභාවික උරුමයන් සහිත ලෝක උරුම ස්ථාන නම් කරයි. සංස්කෘතික උරුමයන් යනු ස්මාරක (වාස්තු විද්‍යාත්මක කෘති, ස්මාරක මූර්ති හෝ සෙල්ලිපි වැනි), ගොඩනැගිලි කණ්ඩායම් සහ ස්ථාන (පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන ඇතුළුව) වලින් සමන්විත වේ. විද්‍යාව, සංරක්ෂණය හෝ ස්වාභාවික සුන්දරත්වය යන දෘෂ්ටි කෝණයෙන් වැදගත් වන ස්වාභාවික ලක්ෂණ (භෞතික හා ජීව විද්‍යාත්මක සැකැස්මන්ගෙන් සමන්විත), භූ විද්‍යාත්මක හා භෞතික විද්‍යාත්මක සැකැස්ම (වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සතුන් සහ ශාක විශේෂවල වාසස්ථාන ඇතුළුව) සහ ස්වාභාවික ස්ථාන ස්වාභාවික උරුමයන් ලෙස අර්ථ දැක්වේ. ශ්‍රී ලංකාව 1980 ජුනි 6 වන දින සම්මුතිය අනුමත කළේය.

2022 වන විට, ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන අටක් ලැයිස්තුවේ ඇත. පළමු ස්ථාන තුන වන පොළොන්නරුව පුරාණ නගරය, සීගිරිය පුරාණ නගරය සහ අනුරාධපුර පූජනීය නගරය 1982 දී ලැයිස්තුගත කරන ලදී. මෑත කාලීන ස්ථානය වන ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය 2010 දී ලැයිස්තුගත කරන ලදී. මධ්‍යම කඳුකරය සහ සිංහරාජ වන රක්ෂිතය ස්වාභාවික ස්ථාන වන අතර අනෙක් හය සංස්කෘතික වේ. ඊට අමතරව, ශ්‍රී ලංකාවේ තාවකාලික ලැයිස්තුවේ ස්ථාන පහක් ඇත. 1983–1989 කාලය තුළ ලෝක උරුම කමිටුවේ සාමාජිකයෙකු ලෙස රට සේවය කළේය.

## ලෝක උරුම ස්ථාන 
යුනෙස්කෝව නිර්ණායක දහයක් යටතේ අඩවි ලැයිස්තුගත කරයි; සෑම ප්‍රවේශයක්ම අවම වශයෙන් එක් නිර්ණායකයක්වත් සපුරාලිය යුතුය. නිර්ණායක i සිට vi දක්වා සංස්කෘතික වන අතර vii හරහා x ස්වභාවික වේ.

## තාවකාලික ලැයිස්තුව 
ලෝක උරුම ලැයිස්තුවේ ලියා ඇති ස්ථාන වලට අමතරව, සාමාජික රටවලට නම් කිරීම සඳහා සලකා බැලිය හැකි තාවකාලික ස්ථාන ලැයිස්තුවක් පවත්වා ගත හැකිය. ලෝක උරුම ලැයිස්තුව සඳහා නාමයෝජනා පිළිගනු ලබන්නේ එම ස්ථානය කලින් තාවකාලික ලැයිස්තුවේ ලැයිස්තුගත කර ඇත්නම් පමණි. ශ්‍රී ලංකාවේ තාවකාලික ලැයිස්තුවේ දේපළ පහක් ඇත.

## මේ අඩවියත් බලන්න
*ශ්‍රී ලංකා‍වේ ‍ලෝක උරුමයන්
*ශ්‍රී ලංකාව

## මූලාශ්‍ර 
## බාහිර සබැඳි 
*යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි ලැයිස්තුව &mdash; නිල වෙබ් අඩවිය
*ලොව ලස්සනම ස්ථාන 100 - 95 - සීගිරිය
*ගමනාන්ත - ශ්‍රී ලංකාව - ආකර්ෂණීය ස්ථාන 
*ග්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසයේ පින්තූර