open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
පුෂ්පා රම්‍යානි ද සොයිසා

පුෂ්පා රම්යානි ද සොයිසා යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධ හෙදියක් මෙන්ම ගත් කතුවරියකි. ඇය ගල්කිස්ස උසස් බාලිකා විද්‍යාලයෙන් පාසල් අධ්‍යාපනය නිමවූ අතර 1987 වසරේ හෙදියක ලෙස පළමු පත්වීම කොළඹ ජාතික රෝහලට ලැබූ අතර එවක් පටන් වසර තිස් එකක් පුරා ඇය ජාතික රෝහලේ පිලිස්සුම් ඒකකය ඇතුළු විවිධ රෝහල් වාට්ටුවල සේවය කර තිබේ. 

ඇයගේ පියා වන මනික්කුවාදර විජේදාස සොයිසා ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයකු වන අතර අයගේ මව වන කුමාරවඩු මැගිලින් සිල්වා ගෘගනියක වුවාය. ඇය සිවු දෙනෙකුගෙන් යුතු පවුලක ලාබාලතමයා ලෙස උපත ලබා ඇත.

ඇය කොළඹ හෙදි විදුහලේ හෙදි පුහුණුව ලබා ඇත. ඇය කොළඹ ආසන්න රෝහල් වල හෙද පුහුණුව ලැබුවාය. 1987 වසරේ ඇයගේ පුහුණුව අවසන් වීමෙන් පසුව පළමු පත්වීම කොළඹ  ජාතික රෝහලට ලබන ලදී. සිංගප්පූරුවෙන් ආපදාවකදී රෝගීන් වර්ගීකරණය, ඇමෙරිකාවෙන් හදිසි අවස්ථා කළමනාකරණය, තායිලන්තයෙන් ප්‍රතිජීවනය පිළිබඳ විශේෂඥතාවය සහ ජපානයෙන් හදිසි අවස්ථා සහ හදිසි ආපදාකළමනාකරණය පිළිබඳ විශේෂඥතාවය ද ලබාගෙන ඇත.

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
Yonaguni Monument

The , එසේත් නැත්නම් , යනු ජපානයේ Ryukyu Islands හි දකුණු කෙළවරට වන්නට පිහිටි Yonaguni වෙරළට ආසන්නව ජලයෙන් යටවී ඇති පාෂාණ පිහිටුමකි. මෙය තායිවානයේ සිට ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර සියයක් (100) පමණ නැගෙනහිර දෙසට වන්නට පිහිටා ඇත.

Marine geologist Masaaki Kimura ප්‍රකාශ කරන්නේ මෙය මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දක් ලෙසය. These claims have been described as pseudoarchaeological. 

ජපානයේ Agency for Cultural Affairs හෝ Okinawa Prefecture හි රජය මෙය වැදගත් සංස්කෘතික පුරාවස්තුවක් ලෙස නොසලකයි.

## සොයාගැනීම
## ස්ථානය සහ භූ විද්‍යාව
## ස්වාභාවික නිර්මාණය
Boston University geologist Robert Schoch වැන්නන් විසින් මෙය බොහෝදුරට ස්වභාවිකව බිහිවූවක් ලෙස සකලති.

## ආශ්‍රිත
* Bimini Road
* Giant's Causeway
* Marine archaeology in the Gulf of Cambay
* Pantelleria Vecchia Bank Megalith
* Unidentified submerged object

## මූලාශ්‍ර
පෘථිවියේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රය

's field in a period of normal polarity between reversals.]]

**පෘථිවියේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රය** යනු පෘථිවි අභ්‍යන්තරයේ සිට අභ්‍යවකාශය වෙතට විහිදෙන චුම්බක ක්ෂේත්‍රයයි.

## ආශ්‍රිත 
*Geomagnetic jerk
*Geomagnetic latitude
*Magnetotellurics
*Operation Argus

## මූලාශ්‍ර 
## භහිර සබැඳි 
ප්‍රවර්ගය:භූ චුම්භකත්වය
සිංහල භාෂා දිනය

**සිංහල භාෂා දිනය**, සෑම වසරකම මාරුතු මස දෙවන (2) දින සමරණු ලබන දිනයකි.

## මූලාශ්‍ර
## ආශ්‍රිත
* අන්ත­ර්ජා­තික මවු භාෂා දිනය
* කුමා­ර­තුංග මුනි­දා­ස

ප්‍රවර්ගය:සිංහල
පෘථිවියේ අර්ධගෝල

සහ prime meridian මගින් පෘථිවිය බෙදෙන අයුරු.]]

භූගෝල විද්‍යාවේ සහ සිතියම් විද්‍යාවේ දී **පෘථිවියේ අර්ධගෝල** () යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ලෝක ගෝලය, hemispheres කොටස් දෙකකට (පුරාතන ග්‍රීක බසින්  , අරුත "ගෝලයකින් අඩක්") බෙදීමයි.

## ආශ්‍රිත
* Antarctica
** South Pole
* Arctic Ocean
** North Pole
* Earth's geographical centre
* Eastern Hemisphere
* Land and water hemispheres
* Northern Hemisphere
* Southern Hemisphere
* Western Hemisphere

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 

ප්‍රවර්ගය:භූගෝල විද්‍යාව
කනෙයි මැස්සා

**⁣කනෙයි මැස්සා** () යනු බඟුන් වර්ගයකි. මොවුන් පිළිබඳ මුල්ම සටහන තබා ඇත්තේ Frederick Smith විසිනි. ඒ 1854 දී දැනට ශ්‍රී ලංකාව ලෙස හැඳින්වෙන දිවයිනෙහි දී මොවුන්ව හඳුනා ගැනීමෙන් අනතුරුවයි.මෑතක් වනතුරු ම *Trigona* කාන්ඩයේ හඳුන්වා තිබූ නිසා *Trigona iridipennis* යන නමින් බොහෝවිට වරදවා හැඳින්වීම ද සිදුවේ.

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
* http://animaldiversity.org/accounts/Tetragonula_iridipennis/classification/
* https://www.academia.edu/7390502/AN_UPDATED_CHECKLIST_OF_BEES_OF_SRI_LANKA_WITH_NEW_RECORDS
* https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=764099
* http://www.threatenedtaxa.in/index.php/JoTT/article/view/1624 
* https://www.researchgate.net/publication/237200515_Anticancer_activity_of_Indian_stingless_bee_propolis_an_in_vitro_study
* http://nopr.niscair.res.in/bitstream/123456789/13867/1/IJTK%2011(2)%20342-345.pdf

ප්‍රවර්ගය:කනෙයියෝ
වැහි වතුර

හිම සහ අයිස් දියවීම ඇතුළු වර්ෂාවෙන් හටගන්නා ජලය වැහි වතුර ලෙසද හැඳින්වේ.වැහි වතුර පසට පොඟවා ගත හැකිය (විනිවිද යාම), ගොඩබිම මතුපිට පොකුණු හා පොකුණු වල ගබඩා කිරීම, වාෂ්ප වීම හෝ පිටාර ගැලීම.බොහෝ ගලායාම සෘජුවම අසල ඇති ගංගා, ගංගා හෝ වෙනත් ජල කඳට (මතුපිට ජලය) ප්‍රතිකාර නොමැතිව සම්ප්‍රේෂණය වේ.

වනාන්තර වැනි ස්වාභාවික භූ දර්ශන වලදී පස වැහි වතුර වැඩි ප්‍රමාණයක් අවශෝෂණය කරයි.

## වැහි වතුර දූෂණය
අඩු වෘක්ෂලතාදිය හා වැඩි අපිරිසිදු පෘෂ්ඨයන් (වාහන නැවැත්වීමේ ස්ථාන, මාර්ග, ගොඩනැගිලි, සංයුක්ත පස්) සහිතව, සංවර්ධිත ප්‍රදේශ අඩු වර්ෂාවක් පොළොවට ඇතුළු වීමට ඉඩ සලසයි.

## දූෂණයට ප්‍රභවයක් ලෙස වැහි වතුර ගලා යාම
## නාගරික ගංවතුර
## සින්ක්හෝල් හි කුණාටු ජලය නිර්මාණය වීම කඩා වැටේ
## වැහි වතුර කළමනාකරණය
===තාක්ෂණික අංශ==
### ආයතනික හා ප්‍රතිපත්තිමය අංශ
දීපිකා පඩුකෝන් වෙත ලැබුණු සම්මාන හා නාමයෝජනා ලැයිස්තුව

දීපිකා පදුකෝන් බොලිවුඩ් සිනමා කර්මාන්තයේ සේවය කරන ඉන්දියානු නිළියකි. ඇයට ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මාන තුනක්, අයිෆා තුනක්, Producers Guild Film Awards දෙකක්, Screen Awards 9 ක්, ස්ටාර්ඩස්ට් සම්මාන තුනක් සහ සී සිනෙයි සම්මාන හයක් ලැබී තිබේ.

## බිග් ස්ටාර් එන්ටර්ටේන්මන්ට් සම්මාන
බිග් ස්ටාර් එන්ටර්ටේන්මන්ට් සම්මාන රිලයන්ස් බ්‍රෝඩ්කාස්ට් ජාලය  විසින් සංවිධානය කරන ලද වාර්ෂික උත්සවයකි. පඩුකෝන් නාමයෝජනා 16 කින් සම්මාන හයක් දිනා ඇත.

## ආශ්‍රිත
දිලාන් බෝගොඩ(මලල ක්‍රීඩක)

**දිලාන් බෝගොඩ** , කුරුණැගල ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල විද්‍යාලය ඉගැනුම  ලබන 2018 තරුන ඔලිම්පික් ආසියානු සුදුසුකම් ලැබීමේ තරගාවලියේ රන් පදක්කමද, 2018
තරුන ඔලිම්පික් තර්ගාවලියේ 7ත් වන ස්තානයද දිනාගන ඇත.
## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල විද්‍යාලය, කුරුණෑගල
සාගර කරුණාතිලක

මහාචාර්ය **සාගර කරුණාතිලක** (), නොබෙල් ත්‍යාගයට නිර්දේශ වූ ප්‍රථම ශ්‍රී ලාංකිකයා ය.

ඔහු කොඳු ඇට පෙළේ ආබාධ ගැන විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකි.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ෂාරුක් ඛාන්ට ලැබුණු සම්මාන හා නාමයෝජනා ලැයිස්තුව

## ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මාන
ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මාන හින්දි සිනමාවේ සිනමා ජයග්‍රහණයන්හි විශිෂ්ටත්වය වෙනුවෙන් වාර්ෂිකව ටයිම්ස් සමූහය විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලැබේ.ඛාන් සම්මාන 15 ක් දිනා ඇත.

## ආශ්‍රිත
මනීෂා කොයිරාලා

**මනීෂා කොයිරාලා** (උපත 1970 අගෝස්තු 16) නේපාල ජාතික නිළියකි. ඇය ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දියාවේ සිනමා | ඉන්දියානු චිත්‍රපටවල රංගනයෙන් දායක විය.දේශපාලනික වශයෙන් කැපී පෙනෙන කොයිරාලා පවුලට උපත ලැබූ ඇය ප්‍රකාශ් කොයිරාලාගේ දියණිය වන අතර නේපාලයේ 22 වන අගමැති බිෂ්වේෂ්වර් ප්‍රසාද් කොයිරාලාගේ මිනිබිරියයි.ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මාන තුනක්, ඇතුළු සම්මාන කිහිපයක් ඇය ලැබුවාය.

## ජීවිතය සහ වෘත්තිය
### 1970-1993: මුල් ජීවිතය සහ වෘත්තීය ආරම්භය
මනීෂා කොයිරාලා උපත ලැබුවේ නේපාලයේ කත්මණ්ඩු නුවර දේශපාලනික වශයෙන් කැපී පෙනෙන බ්‍රාහ්මණ කොයිරාලා පවුලටය.ඇගේ පියා ප්‍රකාශ් කොයිරාලා දේශපාලඥයෙකු හා හිටපු පරිසර අමාත්‍යවරියක වන අතර ඇගේ මව සුෂ්මා කොයිරාලා ගෘහ සේවිකාවකි.ඇයට එක් සහෝදරයෙක් සිටී, සිද්ධාර්ත් කොයිරාලා, ඔහු නළුවෙකි.

### 1994-1996: කඩිනම් හා තරු
### 1997-1999: පුළුල් පිළිගැනීමක්
### 2000-2003: රූපවාහිනියට පිවිසීම
### 2004-2009: වෘත්තීය උච්චාවචනයන්, කාර්ය භාරය අඩුවීම සහ අඩුවීම
### 2010–2012: දකුණු ඉන්දියානු චිත්‍රපට කිහිපයක විවේචනාත්මක පැසසුම් සහ වැඩ
### 2016 - වර්තමානය: ශප්තවාර්ෂිකyeන් පසු නැවත පැමිණීම
## තිරයෙන් පිටත වැඩ
## රූප හා කලාත්මක
## සම්මාන හා ගෞරව
### ජය
* 1996, හොඳම නිළිය සඳහා ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මානය – Tamil, *Bombay (film)|Bombay*
* 1996, හොඳම නිළිය සඳහා ෆිල්ම් ෆෙයාර් විචාරක සම්මානය|Filmfare Critics Award for Best Performance, *Bombay (film)|Bombay*
* 1997, හොඳම රංගනය සඳහා ෆිල්ම් ෆෙයාර් විචාරක සම්මානය, *Khamoshi: The Musical*
* 2001, Order of Gorkha Dakshina Bahu|Gorkha Dakshina Bahu Honoured by the King of Nepal for achievement in the Cinema of India|Indian Film Industry
* ෆිල්ම් ෆෙයාර් විචාරක සම්මානය හොඳම නිළිය, *කම්පනි (චිත්‍රපටය) | කම්පනි*
* 2004, බෙංගාල චිත්‍රපට මාධ්‍යවේදීන්ගේ සංගමයේ සම්මාන, හොඳම නිළිය, *Escape From Taliban*
* 2014, ඉන්දියා ටුඩේ | ඉන්දියා ටුඩේ කාන්තා සමුළුව - වසරේ කාන්තා සම්මානය
* 2015, ලන්ඩන් ඉන්දියානු සිනමා උළෙල - ස්පිරිට් ඔෆ් ඉන්ස්පිරේෂන් සම්මානය
* 2015, ගෞරවනීය ගෝලීය නිලධාරීන් සම්මානය - නේපාලයේ මානුෂීය තානාපති
* 2017, ඉන්දියානු සිනමාවට දායක වීම වෙනුවෙන් නවභරත් ටයිම්ස් සම්මානය
* 2018, ප්‍රවාහ සම්මාන - පෙරළිකාර කාර්ය සාධනය, *Lust Stories* 
* 2019, මහින්ද්‍රා සහ මහින්ද්‍රා | මහින්ද්‍රා උදය උත්සවය - සමාජීය කටයුතුවල විශිෂ්ටත්වය
* 2019, සොසයිටි (සඟරාව) | ඉන්දියාවේ සමාජ අභිමානය

### නාමයෝජනා
* 1995, ෆිල්ම් ෆෙයාර් හොඳම නිළියට හිමි සම්මානය, *1942: A Love Story*
* 2019, News18 Reel Movie Awards, Best Actress, *Lust Stories*

## ආශ්‍රිත
සැල්යුට් 7

**සැල්යුට් 7** (; ) (a.k.a. **DOS-6**

## මූලාශ්‍ර
## ආශ්‍රිත
* ස්වෙට්ලනා සවිට්ස්කායා

ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන
මිලී සයිරස්

**මිලී රේ සයිරස්** (, උපත ඩෙස්ටිනි හෝප් සයිරස්; 1992 නොවැම්බර් 23) ඇමරිකානු ගායිකාවක, ගීත රචකයෙක්, නිළියක වේ.ඇගේ සංගීතය පොප්, කන්ට්‍රි පොප් සහ හිප් හොප් යනාදිය වේ.සයිරස්ගේ පෞද්ගලික ජීවිතය, මහජන ප්‍රතිරූපය සහ රංගනයන් බොහෝ විට මතභේදයට තුඩු දී ඇති අතර පුළුල් ලෙස මාධ්‍ය ආවරණය ලබා ඇත.ළමා තාරකාවක් ලෙස බිහි වූ වැඩිහිටි වියේ දී වඩාත් සාර්ථක විනෝදාස්වාදයක් ලෙස ඇය සැලකේ.

## ජීවිතය සහ වෘත්තිය
### 1992-2002: මුල් ජීවිතය සහ වෘත්තීය ආරම්භය
ඩෙස්ටිනි හෝප් සයිරස් 1992 නොවැම්බර් 23 වන දින ටෙනසිහි ෆ්‍රෑන්ක්ලින් හිදී උපත ලැබීය.

### 2003-2009: හැනා මොන්ටානා සහ මුල් සංගීත නිකුත් කිරීම්
### 2010–2012: හීලෑ කර ගත නොහැකි අතර රංගනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න
### 2013–2015: බැන්ගර්ස් සහ මිලී සයිරස් සහ ඇගේ මියගිය පෙට්ස්
### 2016–2017: කටහඩ සහ තරුණ දැන්
### 2018 - වර්තමානය: ඇය මිලී සයිරස්ය
## කලා
### සංගීත ශෛලිය හා බලපෑම්
## ආශ්‍රිත
සෝවියට් අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන

, the first person to orbit the Earth]]

**සෝවියට් අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන** (රුසියානු: Космическая программа в СССР); යනු 1930 සිට 1991 (සෝවියට් සංගයම විසුරුවා හරින තෙක්) දක්වා, සෝවියට් සංගයම විසින් පවත්වාගෙන යන ලද අභ්‍යවකාශ වැඩසටහනයි.

### වැදගත් සිදුවීම්
''.]]
, the first spacecraft to land on Mars.]]

* 1957: ප්‍රථම කෘතීම චන්ද්‍රිකාව, Sputnik 1.
* 1961: අභ්‍යවකාශයට ගිය ප්‍රථම මිනිසා, Yuri Gagarin on Vostok 1, Vostok program.
* 1963: අභ්‍යවකාශයට ගිය ප්‍රථම කාන්තාව, Valentina Tereshkova, Vostok 6.
* 1965: ප්‍රථම අභ්‍යවකාශ රේඩියෝ දුරේක්ෂය, Zond 3.
* 1971: ප්‍රථම අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය, Salyut 1.
* 1984: අභ්‍යවකාශයේ ඇවිදින ලද ප්‍රථම කාන්තාව, Svetlana Savitskaya (Salyut 7 අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය).
ශමිතා ශෙට්ටි

**ශමිතා ශෙට්ටි** ශමිතා ශෙට්ටිඉන්දියානු බොලිවුඩ් නිළියක සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පිණියක වේ. ඇය 2000 දී *බ්ලොක්බස්ටර් (විනෝදාස්වාදය)* *මොහබ්බාටීන්* චිත්‍රපටයෙන් ඇයගේ චිත්‍රපට ජීවිතය ආරම්භ කරන ලදී.ඉෂිකාගේ නිරූපණයෙන් වසරේ ස්ටාර් ප්‍රථම දර්ශනය සඳහා අයිෆා සම්මානය හිමි විය.ඇය 2009 දී රියැලිටි වැඩසටහනක් වන බිග් බොස් හි තරඟකරුවෙකි.

## මුල් අවධිය
ශමිතා ෂෙට්ටි උපත ලැබුවේ මැංගලෝර්හි තුලුවා බන්ට් පවුලක ය. ඇගේ පියා සුරේන්ද්‍ර සහ ඇගේ මව සුනන්දා යන දෙදෙනාම ඖෂධ කර්මාන්තයේ නිෂ්පාදකයින් ලෙස කටයුතු කලාය.ඇය නිළි ශිල්පා ශෙට්ටිගේ සහෝදරියයි.

## වෘත්තිය
## වෙළඳ නාම
## චිත්‍රපට
## රූපවාහිනිය
## සම්මාන හා නාමයෝජනා
## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1979 උපත්
ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය

**ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය** යනු ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමට භාවිතා කරන ද්‍රව්‍යය වේ.

## ආශ්‍රිත
* ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය
* ගඩොල්
* ඉංජිනේරු ගල්
* මෝඩ ගඩොල්
* බිස්කට් ගල්
* රජරට ලොකු ගඩොල්

ප්‍රවර්ගය:ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය
හුමා කුරේෂි

**හුමා සලීම් කුරේෂි** (උපත 1986 ජූලි 28) ඉන්දියානු සිනමා නිළියක් සහ නිරූපිකාවක් වන අතර ඇය ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මානය, නාමයෝජනා තුනක් ලබාගෙන ඇත.
## මුල් ජීවිතය
කුරේෂි 1986 ජූලි 28 වන දින ඉන්දියාවේ නවදිල්ලියේ මුස්ලිම් පවුලක උපත ලැබීය.ඇගේ පියා සලීම් කුරේෂි අවන්හල් ජාලයක් පවත්වාගෙන යන ආපනශාලා හිමියෙකි.ඇගේ මව අමීනා කුරේෂි (කාශ්මීර) ගෘහණියක්.ඇයට නළු සාකිබ් සලීම් ඇතුළු සහෝදරයන් තිදෙනෙක් සිටී.

## රංගන වෘත්තිය
### රූපවාහිනී දැන්වීම්
### චිත්‍රපට රංගනය සහ ඉදිරි ගමන
### වැඩිදුර කටයුතු (2013–17)
## චිත්‍රපට
## සම්මාන හා නාමයෝජනා
## තවද බලන්න
## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:සිනමාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දීය සිනමාව
ප්‍රවර්ගය:1986 උපත්
Megathyrsus maximus

**මානා**, **අලි මානා** හෝ **ගිනි ග්‍රාස්** () නමින් හැඳින්වෙන්නේ තෘණ වර්ගයකි. සහ Hawai'i  ආදී ස්ථානවල මෙම ශාකය ආක්‍රමණශීලී වල් පැලෑටියක් ලෙස හැසිරෙයි.

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ආක්‍රමණශීලී ශාක විශේෂ
ආන්චල් ෂර්මා

**ආන්චල් ෂර්මා** (ඩවාඩි) නේපාල නිරූපිකාවක සහ නිළියකවේ.. 

## මුල් ජීවිතය 
නිළියක් වීමට පෙර ෂර්මා රූපරාජිණියන්ගේ තරඟාවලියට සහභාගී විය.

## වෘත්තිය 
ඇය සිය රංගන දිවියට පිවිසියේ බිකාෂ් රාජ් ආචාර්යා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද චිත්‍රපටයක් වන *නයි නබන්නු ලා 4* 2018 සමඟිනි. , ඇය ෂට්රු ගේට් සහ ජොනී ජෙන්ට්ල්මන් යන චිත්‍රපටවල පෙනී සිටියාය.

## චිත්‍රපට
## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:සිනමාව
ස්කාර්ලට් ජොහැන්සන්

**ස්කාර්ලට් ඉන්ග්‍රිඩ් ජොහැන්සන්** (උපත 1984 නොවැම්බර් 22) ඇමරිකානු නිළියක සහ ගායිකාවකවේ. 2018 සිට ලොව වැඩිම වැටුප් ලබන නිළියක් වන ඇය “ෆෝබ්ස්” කීර්තිමත් 100 චිත්‍රපටයට කිහිප වතාවක්ම පෙනී සිට ඇත. ඇගේ චිත්‍රපට ලොව පුරා {{ඇමරිකානු ඩොලර් | බිලියන 14.3 | දිගු = නැත} ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර ජොහැන්සන් තෙවැනි ඉහළම ස්ථානයට පත්විය. -බොක්ස් ඔෆිස් තරුව, ටෝනි සම්මානය සහ බ්‍රිතාන්‍ය ඇකඩමි චිත්‍රපට සම්මානය මෙන්ම ඇකඩමි සම්මාන දෙකක් සහ ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන පහක් සඳහා නාමයෝජනා ඇතුළත්ව ඇත.

ප්‍රවර්ගය:සිනමාව
ඇනා කැරනිනා

**ඇනා කැරනිනා** (, ) යනු ලියෝ තොල්ස්තෝයි (Leo Tolstoy) විසින් රචනා කරන ලද නවකතාවකි.

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
* 
* 
* *Anna Karenina* Map 
*
කොරෙකා

thumb

**කොරෙකා** (Coraca හෝ Corica, දේශීය භාෂාව ප්රභේද්යයක් දී) යනු, ෆ්‍ර​zඉඔනෙ පිළිබඳ චොමුනෙ ක (මහ නගර සභා) ආමන්තෙඅ වූ ද, කොසෙන්zඅ පළාත , කලබ්‍රිඅ , ඉතාලිය සමීප වන්නට පිහිටි කම්පොර සැන් ජ්ඉඔවන්නි.

## Photogallery

File:Coreca - Chiesa della Madonna degli Angeli settembre 2019.jpg|Church of Our Lady of the Angels in Coreca
File:Interno della Chiesa di Coreca.jpg|Interior of the Coreca Church 
File:Statua della Madonna degli Angeli a Coreca.jpg| Statue of Our Lady of the Angels in Coreca
File:Coreca - Piazza vista serale.JPG|The square of Coreca in an evening view
File:Coreca Veduta Notturna dalla Piazza - luglio 2019.jpg|The Coreca's Square in a panoramic night view
File:Turriella di Coreca vista dalla Piazza anno 2019.jpg|The tower "Turriella"
File:Baia di Coreca 2.jpg|The Coreca's Bay
File:Coreca - Spiaggia la Scogliera.jpg|Coreca Beach seen from La Scogliera
File:Scogli Coreca.jpg|Coreca's Reefs
File:Coreca - Grotta du Scuru primo piano.jpg|Coreca Cave
File:Coreca - Salto da Zita.jpg|*Salto da Zita* (Bride's Jump)

ප්‍රවර්ගය:ඉතාලිය
නාමරතා ශ්‍රෙෂ්තා

**නාම්රතා ශ්‍රේෂ්ඨා** නේපාල නිරූපිකාවක් සහ නිළියක් වන ඇය නේපාල චිත්‍රපටවල නොවැම්බර් රේන් (2014 චිත්‍රපටය) සහ '' මෙරෝ යූටා සාති චා ඇතුළු චරිත නිරූපණය සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ඇය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන (නේපාලය)ජයග්‍රාහිකාව වන අතර ඇය නේපාල සංගීත වීඩියෝවල පෙනී සිටීම නිසා ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි,

## වෘත්තිය
## චිත්‍රපට
## රංග දර්ශන
## සම්මාන හා නාමයෝජනා
## ආශ්‍රිත
රථවාහන තාක්ෂණය

## රේඩියේටර සිසිලන කාරකය 
**එන්ජිමක ජල සංසරණ පද්ධතියක කූලන්ට් නොමැති නම්** 

රේඩියේටරය අවහිර වී ජලයේ උෂ්ණත්වය වැඩි වී බොයිල් වීමට පටන් ගනී.

එයට හේතුව වන්නේ ජලය පමනක් භාවිතා කිරීමෙන් එන්ජිම අභ්‍යන්තරයේ තිබෙන

ජල කුහර මළකෑමකට ලක් වී එම මළ කොටස් රේඩියේටරයේ කුඩා නළ වල සිර වී 

ජල සංසරණය ප්‍රමාද වෙයි.එම නිසා ජල සංසරන මාර්ගය පිරිසිදුව තබා ගත යුතුය.

**කූලන්ට් නොමැතිවූ විට** 

1.අධික ලෙස රත්වීම.

2.රේඩියේටරය අවහිරවීම.

3.රබර් බටවල අපද්‍රව්‍ය තැන්පත්වීම.

4.ජල පොම්‍පයේ සීල්වලට හානි සිදුවීම.

5.ජල කුහරවල තිබෙන කුඩා සිදුරු අවහිරවීම.

6.එත්ජිමේ ජල සංසරන මාර්ගයම අවහිර වීම සහ විඛාදනයවීම.

**කූලන්ට් භාවිතා කරන විට**

1.රේඩියේටරයේ සහ සිසිලන පද්ධතියේ මළ බැදීම

සහ අපද්‍රව්‍ය තැන්පත්වීම පාලනය වේ.

2.ඉහළ උෂ්ණත්ව වලදී බොයිල්වීම පාලනය වේ.

3.පහළ උෂ්ණත්ව වලදී ද්‍රව මිදීම පාලනය වේ.

4.විඛාදනය අවම වෙයි.

**අධික සාන්ද්‍රණයත් අඩු සාන්ද්‍රණයත් යන කරුණු දෙකම කූලන්ට් වල ක්‍රියාකාරීත්වයට**

**බාධා පමුනුවයි.**

ජලය මිශ්‍රකල කූලන්ට් සහ මිශ්‍ර නොකළ වශයෙන් කූලන්ට් වර්ග දෙකක් භාවිතා තරයි.

ජලය මිශ්‍ර කරන කූලන්ට් 1:1අනුපාතයට මිශ්‍ර කල යුතුය.

උදා: පද්ධතියට අවශ්‍ය ජලය ලීටර 06 ක් නම් කූලන්ට් ලීටර 03 කට ජලය ලීටර 03 ක්

මිශ්‍ර කරන්න.මේ සදහා පිරිසිදු ජලය භාවිතා කරන්න.

කි.මී.200000 කට හෝ අවුරුදු 05 කට පසු පරණ කූලන්ට් ඉවත් කර අලුතින් යොදන්න
ඩොරික් බංගලාව

**ඩොරික් බංගලාව** () ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි සංචාරක ආකර්ෂණයකි.

## මූලාශ්‍ර
මාතර අප ස්වාමිදුවගේ දේවස්ථානය

**මාතර අප ස්වාමිදුවගේ දේවස්ථානය** () ශ්‍රී ලංකාවේ මාතර පිහිටි රෝමානු කතෝලික දේවස්ථානයකි.

## මූලාශ්‍ර
Favipiravir

**අවිගන්**, **Favipiravir**, **T-705**, **Avigan**, හෝ **favilavir**  යනු Toyama Chemical (Fujifilm group) විසින් නිපදවනු ලබන RNA virus වලට එරෙහි antiviral drug එකකි.

## ක්‍රියාකාරී සිද්ධාන්තය
මෙම ඖෂධයේ ක්‍රියාකාරී සිද්ධාන්තය selective inhibition of viral RNA-dependent RNA polymerase සබැඳෙතැයි සැලකේ. තවත් පර්යේෂණ ප්‍රකාශ කරන්නේ favipiravir induces lethal RNA transversion mutations, producing a nonviable viral phenotype බවය.

## අනුමතිය
2014 දී ජපානය විසින්, වෙනත් ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ වලට ප්‍රතිරෝදී වෛරස ප්‍රභේධ සඳහා භාවිතය සඳහා Favipiravir අනුමත කරන ලදී. 

Toyama Chemical මුලදී Avigan, Tamiflu වෙනුවට භාවිතාකළ හැකි influenza ඖෂධයක් වනු ඇති බවට විශ්වාස කළත් සතුන් භාවිතා කරමින් සිදුකරන ලද පර්යේෂණ වලදී the potential for teratogenic effects on fetuses පෙන්නුම් කිරීම නිසා සෞඛ්‍ය, කම්කරු සහ සුබසාදන අමාත්‍යාංශය (Ministry of Health, Labor and Welfare) අනුමැතිය ලබාදීම ප්‍රමාද කරන ලදී.

2015 මාර්තු මස දී the US Food and Drug Administration, influenza රෝගයට ප්‍රතිකාර ලෙස Favipiravir භාවිතයේ සුරක්ෂිතභාවය සහ සඑලත්වය (safety and efficacy) පිළිබඳ Phase III clinical trial අධ්‍යයනයක් අවසන් කරන ලදී.

## Ebola වෛරසය
සමහර පර්යේෂණ වලට අනුව Favipiravir, Ebola රෝගයට එරෙහිව භාවිතා කළ හැක. එනමුත් Ebola සඳහා මිනිසුන්ට භාවිතාකළ හැකි ඖෂධයක් ලෙස මෙය සනාථ කර නැත.

## SARS-CoV-2 වෛරස් රෝගය
2020 මාර්තු මාසයේ දී චීන බළදාරීන් ප්‍රකාශ කළ ආකාරයට මෙය කොවිඩ්-19 (COVID-19) සඳහා සාර්ථක ඖෂධයක් ලෙස භාවිතා කළහැකිය.

## ආශ්‍රිත 
* BCX4430
* Brincidofovir
* FGI-106
* JK-05
* REGN-EB3
* TKM-Ebola
* Triazavirin
* ZMapp

## මූලාශ්‍ර
W Sodina police vidane

කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ (වර්තමාන ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය) නැගෙනහිර සියනෑ කෝරළේ, කිරිඳිවැල උඩගම ගම්මානයේ පොලිස් විදානේ (ගම්මුලාදෑනි) වරයා ලෙස සේවය කළ සොදිනා පොලිස් විදානේ, එම ගමේ "පාරෙවත්ත" වෙදගෙදර විසූ සුප්‍රකට පාරම්පරික වෛද්‍යවරයෙකි.

ඔහු 1894 ජනවාරි 24 වන දින කිරිඳිවැල උඩගමදී උපත ලැබීය. ඔහුගේ මව පුංචිමලී මහත්මිය වූ අතර, පියා දක්ෂ පාරම්පරික වෛද්‍යවරයෙකු වූ වෙද ආරච්චි ඩබ්ලිව්. සුවඳා වෙද මහතා වේ. සුවඳා වෙද මහතා සමාජ රෝග සුව කිරීමෙහි ලා විශේෂ ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලූ අතර, ඊට අමතරව ඔහු සර්වාංග වෙදකමෙහි ද කෙළ පැමිණියෙකු විය. එකල විසූ මුදලිවරුන්ට සහ අනෙකුත් ප්‍රභූවරුන්ට ප්‍රධාන වශයෙන් වෙදකම් කරන ලද්දේ ඔහු විසිනි.

මෙහි ඇති සුවිශේෂී ඓතිහාසික සිදුවීම වන්නේ, 1870 වසරේදී එංගලන්තයේ වික්ටෝරියා මහාරාජිනියගේ දෙවන පුත්‍රයා වූ එඩින්බරෝහි ආදිපාද ඇල්ෆ්‍රඩ් කුමරුගේ ලංකා සංචාරයයි. එහිදී හංවැල්ල ප්‍රදේශයේ සිට යළි කොළඹ බලා පිටත්ව එන අතරතුර, උඩගම ප්‍රදේශයේදී කුමරුට හදිසි උදරාබාධයක් ඇති විය. එම අවස්ථාවේදී ඉදිරිපත් වී, තමන් සතු පාරම්පරික වෛද්‍ය දැනුම උපයෝගී කරගනිමින් කුමරුගේ රෝගය සුවපත් කරන ලද්දේ වෙද ආරච්චි ඩබ්ලිව්. සුවඳා වෙද මහතා විසිනි.

thumb| සොදිනා පොලිස් විදානේගේ අත්සන

{| class="wikitable"
|+
! colspan="2" |thumb|w. sodina 1921
|-
|උපත
|ඩබ්ලිව්. සොදිනා පොලිස් විදානේ
1894 ජනවාරි 24

උඩගම, කිරිදිවැල

බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව.
|-
|විපත 
|1967 අගෝස්තු 24.

(වයස 71)

බබා පුල්ලේ රෝහල.

කොළඹ.

ශ්‍රී ලංකාව.
|-
|ජාතිකත්වය.
|ශ්‍රී ලාංකික සිංහල බෞද්ධ.
|-
|වෙනත් නම්.
|පාරෙවත්තේ රාළහාමි.
|-
|අධ්‍යාපනය.
|මහානුවර ප්‍රදේශයේ පිරිවෙනක්.
|-
|රැකියාව.
|පොලිස් විදානේ වරයෙකු හා පාරම්පරික වෛද්‍යවරයෙකි.
|-
|තනතුරෙහි ක්‍රියාකාරීව සිටි වර්ෂය.
|1921-1954.
|-
|කලාත්‍රයා.
|සිලිඳු.
|-
|දරුවන්.
|පියසිරි තිලකරත්න(V.H,V.C.M,V.P).
ජයසිරි තිලකරත්න(J.P,V.C.M).
සුමනසිරි තිලකරත්න.
|-
|දෙමාපියන්.
|ඩබ්ලිව්.සුවදා වෙද. (පියා)
පුංචිමලි. (මව)
|-
කරල්ලියද්ද

**කරල්ලියද්ද** යනු ()  ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නගරයකි . මහනුවර සිට පදියතලාව දක්වා මහියංගනය හරහා දිවෙන මාර්ගය ආශ්‍රිතව ( A26 )  කරල්ලියද්ද නගරය පිහිටා ඇත. මහනුවර සිට කිලෝමීටර් 22 ක් දුරින් පිහිටා ඇති අතර මහියංගනය සිට දුර කිලෝමීටර් 51 කි. පාලනමය වශයෙන් මධ්‍යම පළාත් සභාව යටතේ සහ මහනුවර දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලය යටතේ මෙන්ම තෙල්දෙණිය ඡන්ද කොට්ඨාශයටත් මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයටත්, මැදදුම්බර ප්‍රාදේශිය සභා පාලන සීමාවටත් අයත්වේ.
සිංගප්පූරුවෙහි 2020 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය

**සිංගප්පූරුවෙහි 2020 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය** යනු, දැනට පවතින  2019 කොරෝනාවෛරස රෝගයෙහි (කොවිඩ්-19) වෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතයක් වන අතර, දුස්සාධ්‍ය තීව්‍ර ශ්වසන සහලක්ෂණය කොරෝනාවෛරස 2 (සාර්ස් -කොවී-2) මගින් ඇතිකරන නවතම බෝවන රෝගයකි. පළමු  කොවිඩ්-19 නිරාවරණය වාර්තා වූයේ 2020 ජනවාරි 23 දිනදීය.
තෙල්දෙණිය

**තෙල්දෙණිය** යනු ()  ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා තිබූ නගරයකි . දැනට කඩිනම් මහවැලි ව්‍යාපෘතිය යටතේ ඉදිවූ වික්ටෝරියා ජලාශයට යටවී ඇත. 
දුම්බර මිටියාවතේ ඉතා සශ්‍රීක භූමි භාගයක පිහිටා තිබූ විශාල නගරයකි. 1982 ඇරඹි වික්ටෝරියා ව්‍යාපෘතිය නිසා නගරයේ ජනතාව ඉවත් කල අතර, ඔවුන් මහවැලි B, C ,H කලාප වල පදිංචි කර ඇත. තවත් පිරිසක් වික්ටෝරියා කලාපයේම පදිංචි වී සිටියි. මෙම නගරය වෙනුවට නව නගර තුනක් වික්ටෝරියා ව්‍යාපෘතිය යටතේ ඉදිකරනු ලැබූ අතර ඒවා දිගන, කුණ්ඩසාලේ හා කරල්ලියද්ද වේ. තෙල්දෙණියේ පෙර පැවති රාජ්‍ය ආයතන හා පාලනය සහිතව කරල්ලියද්ද නව නගරය වික්ටෝරියා ජලාශය ඉස්මත්තේ ඉදිකර ඇත. තෙල්දෙණිය යනු හුදෙක් මනක්කල්පිත නාමයක් වුවද, අද වන විට එම නම මහවැලි ජනපදයන් තුලත්, ජලාශය ඉස්මත්තේ ඇති පෙර පැවති නගරය ආශිතව තිබූ ගම්මාන හැඳිවීමටත් භාවිතා වනු දැකිය හැක. වික්ටෝරියා ජලාශයේ ජල මට්ටම පහළ බසින කාලයේ පැරණි නගරයේ භාවිතා කල වානේ පාලම, විහාරස්ථාන ඇතුලු පැරණි නටඹුන් අදටත් දැකිය හැක.
ජේඩ්

thumb|නෙලීම් කාර්යයෙහි භාවිතා කොකල ජේඩ් පාෂාණයක්
**ජේඩ්** යන්නෙන් අදහස් වන්නේ අලංකාරමය ඛණිජයක් වන අතර, බොහෝ පතල ලෙසින් දක්නට ලැබෙනුයේ කොළ පැහැති වර්ගයයි. වෙනස් ඛණිජ වර්ග දෙකකින් එකක් ලෙසින් එය අදහස් විය හැකිය: නෙෆ්රයිට්, කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් සිලිකේටයකි, හෝ ජේඩයිට්, සෝඩියම් සහ ඇලුමිනම් සිලිකේටයකි.

ආසියානු කලාවෙහි ජේඩ් ඉතා කැපී පෙනෙන අයුරින් දක්නට ලැබෙන අතර, වෙනත් බොහෝ සංස්කෘතීන්හීද එයට වැදගත් තැනත් හිමිව ඇත.
ස්වාභාවික ව්‍යසන

in Maryland in 2009]]
 in its dissipating stage, Tecumseh, Oklahoma.]]
 in California.]]
 in ruins and in flames after the 1755 Lisbon earthquake. A tsunami overwhelms the ships in the harbor.]]

**ස්වාභාවික ව්‍යසන** () යනු පෘථිවියේ ස්වාභාවික ක්‍රියාවලීන්හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිදුවන ප්‍රධාන අහිතකර සිදුවීම් වේ.

## ආශ්‍රිත
* Act of God
* Civil defense
* Disaster risk reduction
* Emergency management
* Emergency sanitation
* Environmental disaster
* Environmental emergency
* List of countries by natural disaster risk
* List of environmental disasters
* List of natural disasters by death toll
* World Conference on Disaster Risk Reduction
* Wild animal suffering

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
* 
* 
*  US news site focused on disaster-related news.
*  Includes country profiles, disaster profiles and a disaster list.
* 
* 
* Natural hazard research from Bushfire and Natural Hazards CRC
කැස්ස

**කැස්ස** () යනු ආගන්තුක ද්‍රව්‍යයන් ඉවත් කර ශ්වසන මාර්ගය පිරිසිදු කරගැනීමේ අදහසින් සිදුවන ප්‍රතීක ක්‍රියාවකි.

## ආශ්‍රිත
* Cough reflex
* Sneeze

## මූලාශ්‍ර
## වැඩිදුර කියවීම සඳහා
* 

## භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:කැස්ස
ශ්‍රී ලංකාවෙහි 2020 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය

මෙම ලිපිය වෙතින් ප්‍රලේඛනය කෙරෙනුයේ, 2019–20 කෙරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය වෙතින් ශ්‍රී ලංකාව වෙත ඇති කරන ලද බලපෑම් වන අතර, සමකාලීන ප්‍රධාන ප්‍රතිචාර සහ ක්‍රියාමාර්ග එය තුල අඩංගු නොවිය හැකිය. 2020 දෙසැම්බර් 31 වන විට, රට තුල මරණ 204 ක් සමගින් තහවුරු කරන ලද රෝගානාවරණ 43,299 ක් වාර්තා වී ඇත.

## කාලානුරූපය
ජනවාරි 27 දිනට පෙරාතුව, ශ්‍රී ලංකාවෙහි සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය විසින්, බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ තුල නිරෝධායන ඒකකය වෙත උපදෙස් ලබා දී තිබුණේ, රෝග ලක්ෂණ සහිත මගීන් වෙන් කර හඳුනාගන්නා ලෙසටයි. මෙයට අමතරව, අමාත්‍යාංශය විසින් අනතුරු අඟවා තිබුණේ, ළදරුවන්, දරුවන්. ගැබිණි මාතාවන්, වයස්ගත අයවළුන් සහ නිදන්ගත රෝග සහ අනෙකුත් ආබාධ වලින් පෙලෙන අය හැකි තාක් සෙනග ගැවසෙන ස්ථාන වෙතින් බැහැරව සිටිය යුතු බවයි.
## වැලිසර නාවික හමුදා පොකුර
## වැලිකන්ද පුනුරුත්ථාපන පොකුර
## සංඛ්‍යායන
ඉහත ප්‍රස්තාරයෙන් දැක්වෙන්නේ 2020 මාර්තු 11 දින සිට ශ්‍රී ලංකාවෙහි රෝගානාවරණ ඉහළ ගිය ආකාරයයි. පහත ප්‍රස්තාර තුලදී  y අක්ෂයන් සඳහා ලඝු පරිමාණයක් භාවිතා කෙරෙයි. පරිමාණයෙහි එක් එක් ප්‍රධාන කොටසක් දහයෙහි ගුණාකාරයක් වෙයි. 

## එන්නත්කරනය 
"ශ්‍රී ලාංකිකයින් සඳහා එන්නත් කිරීමේ ව්‍යාපාරය ඉතා විශිෂ්ඨයි," යනුවෙන් පැවසූ මහාචාර්ය නීලිකා මලවිගේ සඳහන් කළේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ ජනගහනයෙන් 50% කට එක් මාත්‍රාවක් ලැබී ඇති අතර 13% ක් පමණක් සම්පූර්ණයෙන්ම එන්නත් කර ඇති බවයි.

"කෙසේ වෙතත්, ඩෙල්ටා වැනි ප්‍රභේද සඳහා, එක් මාත්‍රාවකට පමණක් ලබාගත් රෝගීන්ගේ රෝග ලක්ෂණ සහිතව ආසාදනය වීම හා රෝහල් ගත වීම සඳහා ඇති අඩු කාර්යක්ෂමතාව නිසා රෝගීන් අවදානමට ලක්විය හැකි අතර ඒ අය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ජනගහනයෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් සම්පූර්ණයෙන්ම එන්නත් කළ යුතුයි."

"සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලයින්ට ආරක්‍ෂාව වර්ධනය වන්නේ දෙවන මාත්‍රාවෙන් සති 2 කට පසුවයි."

"COVID-19 එන්නත මාත්‍රාවන් දෙකම ගැනීමෙන් පසු එන්නත් ලබා ගත් පුද්ගලයින්ට ආසාදනය විය හැකි නමුත්, එසේ වැළඳෙන රෝගය සාමාන්‍යයෙන් රෝග ලක්‍ෂණ රහිත හෝ ඉතා මෘදු නැත්නම් සංකුලතා අවම වෙයි," යනුවෙන් ඇය පැවසීය.

## එන්නත් වල සාර්ථකත්වය 
එන්නත් වල සාර්ථකතාව (Vaccine efficacy) පිළිබඳව පැහැදිලිකරමින් ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්‍යාලයේ වෛද්‍ය විද්‍යා පීඨයේ ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාව හා අණුක වෛද්‍ය විද්‍යා අංශ ප්‍රධානී හා එම විශ්ව විද්‍යාලයේ ඩෙංගු පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ අධ්‍යක්ෂ ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාව සහ අණුක වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්ය නීලිකා මාලවිගේ පැවසුවේ දැනට ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතා කරන එන්නත් වලින් ඩෙල්ටා ප්‍රභේදයට එරෙහි එන්නත් වල සාර්ථක භාවය පිළිබඳ සායනික අත්හදා බැලීම් හෝ නිරීක්ෂණ අත්හදා බැලීම් සිදු කර ඇත්තේ ඇස්ට්‍රා සේනිකා කොවිෂිල්ඩ් (AZ/Covishield), ෆයිසර් (Prizer) සහ මොඩර්නා (Moderna) යන එන්නත් සඳහා පමණක් බවයි.

"මෙම එන්නත් මාත්‍රා දෙකක් ලබාදීමෙන් පසුව රෝහල් ගත වීම වැළැක්වීමේදී 90% කට වඩා සාර්ථක බව පෙන්නුම් කර තිබෙනවා. කෙසේ වෙතත්, රෝග ලක්‍ෂණ ඇති රෝගය වැළැක්වීමේ කාර්යක්ෂමතාව මූලික SARS-CoV-2 ප්‍රභේදවලට වඩා අඩු යි," යනුවෙන් ඇය ඇය පැවසීය.

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:2020 වසර තුළ ශ්‍රී ලංකාව තුළ ව්‍යසන
වසංගතය

**වසංගතයක්** () යනු නිශ්චිත කාලයක් තුළ නිශ්චිත ප්‍රදේශයක ජන කොට්ටාශයක් තුල  අසාමාන්‍ය ලෙස බෝවන රෝගීන් වාර්තා වීමයි.

## ආශ්‍රිත 
* List of epidemics
* වසංගතවේදය
* Endemic (epidemiology)
* මහා වසංගත
* Syndemic
* European Centre for Disease Prevention and Control
* Center for Disease Control (USA)
* Epidemic model
* Biosecurity
* Overpopulation
* Attack rate
* Epi Info
* OpenEpi

## මූලාශ්‍ර
## වැඩිදුර කියවීම සඳහා
* 

## භාහිර සබැඳි 
* European Centre for Disease Prevention and Control
* International Epidemiological Association (IEA)
* A Dictionary of Epidemiology (IEA)
* People's Epidemiology Library
* Video Discussion of the Prostate Cancer Epidemic
* Monash Virtual Laboratory - Simulations of epidemic spread across a landscape
* "The Next Epidemic — Lessons from Ebola", essay by Bill Gates, *New England Journal of Medicine* (March 18, 2015)
ගල්ඒදණ්ඩ රජ මහා විහාරය

කඩවත පහළ කරගහමුණ ගල්ඒදණ්ඩ රජමහා විහාරය ක්‍රි. පූ. 3- 4 සියවස් වලට යන කාවන්තිස්ස රජතුමන් විසින් කරවන ලද තල් විහාරය හෙවත් තල විහාරය නමින් හඳුන්වන ස්ථානය ලෙස මෙම විහාරය සැලකෙනවා. කාවන්තිස්ස රජතුමාගේ නිර්මාණයක් ලෙස මුල් කාලයේ මෙහි තිබෙන නටඹුන් වන සඳකඩ පහන එහි විකාශයෙහි මුල් අවදිය ලෙස සැලකෙනවා. එනම් එම සඳකඩපහන ක්‍රි. පූ. 3- 4 සියවස් වලට අයත් බව කාවන්තිස්ස රජතුමාගෙන් පස්සේ මේ ස්ථානය වලගම්බාහු රජතුමාගේ රාජ්‍ය කාලයේත් ඉන් පසු 6 වන පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ රාජ්‍ය කාලයේත් ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රාජ්‍ය කාලයේත් විවිධාකාර ප්‍රතිසංස්කරණ සිද්ද වූ බවට ඓතිහාසික ලිඛිත හා අලිඛිත මූලාශ්‍ර වල සඳහන් ව ඇත.
thumb|ගල්ඒදණ්ඩ රජමහා විහාරාධිකාරී ශාස්ත්‍රපති යටිගල රතනවංශ ස්වාමින්වහන්සේ
thumb|ගල්ඒදණ්ඩ රජමහා විහාරාධිපතිව වැඩසිටි රාජකීය පණ්ඩිත ශාස්ත්‍රවේදී නාරන්දෙනියේ පඥාරාම නායක ස්වාමින්වහන්සේගේ අනුරුවක්
ඉන් අනතුරුව 16 වන සියවස වන විට මෙය වෙහෙර විහාර පොලවට සමතලා වෙච්ච භුමියක් විධියට සැලකෙනවා. කාවන්තිස්ස රජතුමාගේ රාජ්‍ය කාලය ගැන තව දුරටත් කියවනකොට මෙම ස්ථානයේ පස් ගොඩැල්ලක් හම්බවෙලා  තියෙනවා. එම ගඩොල් සියල්ලක්ම මාදුරුඔය ජලාශයේ හම්බ වෙච්ච ගඩොල් වලට සමාන වෙනවා. මෙම විහාරය දෙමටමල් විහාරයට සමාන වෙන බව පුරාවිද්‍යාත්මක මහාචාර්යවරුන්ගේ සනාතනයට ලක් වෙනවා.
thumb|කඩවත පහල කරගහමුණ ගල්ඒදණ්ඩ පුරාණ රජමහා විහාරය
thumb|බුදු මැදුර
වර්තමානයේ ප්‍රදේශයට විශාල ආගමික මෙහෙවරක් සිදු කරමින් ගල් ඒදණ්ඩ රජ මහ විහාරයෙහි විහාරාධිකාරී නාගර්ජුන විද්‍යාපීඨ මහා පිරිවෙනේ ආචාර්ය ශාස්ත්‍රපති යටිගල රතනවංශ ස්වාමින්වහන්සේ විශාල ශාසනික මෙහෙවරක නිරත වෙනවා. https://www.facebook.com/yatigala.rathanavansha?eid=ARCdRpQQjWxOg7BFygorR1rC5uJ_7UIvljleJ9xKMq9qR87GY2uNR8SJW3RQfPedCBg2OpHC3CyjLEcw  

මෙහි විහාරාධිපති ධූරය දරනු ලබන්නේ සියම් මහා නිකායේ මල්වතු මහා විහාර පාර්ශවයේ ධම්මසිධ්ධි පඥාරාම ගෞරව නාමය සහිතව ගිරුවාපත්තුව ඇතුළු මාතර හම්බන්තොට දිසාවේ ප්‍රධාන සංඝ නායක උල්ලල චන්දිම ස්වාමින්වහන්සේ විසිනි. 
thumb|ගල්ඒදණ්ඩ රජමහා විහාරාධිපති උල්වල චන්දිම ස්වාමින්වහන්සේ
thumb|කඩවත පහල කරගහමුණ ගල්ඒදණ්ඩ පුරාණ රජමහා විහාරයේ වැඩ වාසය කරන ස්වාමින්වහන්සේ
මින් පෙරාතුව උන් වහන්සේගේ ගුරු හිමියන් වන සියනෑ අළුත්කූරු දෙකෝරළයේ ප්‍රධාන සංඝනායක රාජකීය පණ්ඩිත සාහිත්‍යාචාර්ය ගෞරව ශාස්ත්‍රවේදී නාරන්දෙනියේ පඥාරාම නායක ස්වාමින්වහන්සේ ගල්ඒදණ්ඩ රජමහා විහාරාධිපතිව වැඩසිටි සේක.

ප්‍රවර්ගය:රජමහා විහාර
අරනකැලේ

කුරුණෑගල 
හිරියාල දොළුකන්ද අසළ පිහිටි අරහන්තකැලේ සේනාසනය දියුණුව පැවති බවට ජනප්‍රවාදයේ එයි. අරහන්ත කැලේ යනු වර්තමානයේ අරන්කැලේ වශයෙන් හදුන්වනප්‍රදේශයයි. රහතන් වහන්සේ වැඩ සිටි ප්‍රදේශ ය න්න එහි අරුතයි.

අරන්කැලේ භාවනා යෝගීවවිසු භික්ෂුන් වහන්සේ වෙනුවෙන් ඉදිකරන ලද ප්‍රධානඝර වර්ගයට අයත් සංඝවාසයකි.
මෙහි ඇති ගොඩනැගිලි ක්‍රි.ව.8-10සිය වසට අයත්වෙයි.මෙහි ඇති සංඝාරාම යමුලින්ම ආරම්භවී ඇත්තේ ක්‍රි.පු.2වැනි සියවසටත්, ක්‍රි.ව. 1 වන සියවසත් අතර වේ.

මෙහි ඇති ගල්ලෙන් වලින් ක්‍රි.පු.2 සියවසේ සිට ක්‍රි.ව.1 සියවස දක්වා කාල තිරණය කළ හැකි බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයෙන් ලියුසෙල්ලිපි හමුවී තිබේ. පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය වන්නේ මෙහි පිහිටා තිබෙන කළු ගලින්කළ ගොඩනැගිලි ක්‍රි.ව.8-10 සියවස්වලට අයත් ඒවා බවයි. කළු ගලින් පැති බැමිම සකසා මැදට වැලි අතුරා සකස් කර ඇති උස් මාර්ගය අඩි 2000ක් පමණ දිගය. මෙය දැනට හමුවී ඇති දිගම සක්මන් මාර්ගය වේ.
මෙම මාර්ගය මැද චක්‍රාකාර මණ්ඩපයක් හමුවේ. කපා ඹපමට්ටම් කළ ගල් කුට්ටි යොදා මෙය සාදා ඇත.

එහි ඇතුළත කැපු ගලින් බිත්ති බැද කාමර තුනකට බෙදා වෙන්කර තිබෙයි. මෙමගල් ගුහාව ලක්දිව විසු අන්තිම මහා රහතන් වහන්සේ වශයෙන් සලකන මලි‍යදේව රහතන්වහන්සේ වාසය කළ ස්ථානය බව ජනප්‍රවාදයේ සදහන්වේ.

1922වර්ෂයේ සිට මෙම සේනාසන භුමියේ පුරා විද්‍යා දෙපාර්ත මේන්තුව කැණිම් කර පාදාසංරක්ෂණය කරන ලද ගොඩනැගිලි නටඹුන් දැකිය හැකිය. සම්මුඛලෙණ ,චංකමනාගාරය , වටදියඅගල් සහිත ආරාමය,පඨානඝර ,ජන්ඨාඝර,සක්මන් ශාලා,දානශාලා ,වැසිකිළිකැසිකිළි,පොකුණු දක්නට ලැබේ.

භාවනායෝගීව භික්ෂුන්ට ,සක්මන් භාවනා වැඩිම සඳහා ඉදිකරන ලද සක්මන් මළු හෙවත් චංචමනය ඉපැරණි හමුවේ.ඒ අතරින් මෙම ස්ථානයේ ඇති ඡංකමනයවැදගත්වේ. එයවහලයක් සහිතව තිබීඇත. මෙම චංකමන ය පිහිටාතිබෙන මළුව අඩි 94ක්දිගය. අඩි56ක්පළලය. මළුව වටා කළු ගලින් නිමකරන ලද ප්‍රකාරබැම්මකි.

සෙනසුනේවැඩ වාසය කරන ස්වාමින් වහන්සේ නමක් මුණ ගැසිමට අවශ්‍යනාවයක් ඇත් නම්ඒසදහා වෙන් කෙරුණු ගොඩනැගිල්ලක් තිබේ. එය සම්මුඛලෙණ වශයෙන් හදුන්වයි. එමගොඩනැගිල්ල අලංකාර ගල් පුවරුවලින් නිර්මාණය කරඇත. භාවනා යෝගී භික්ෂුන්ට උණුපැන් ස්නානය කිරිම සඳහා පහසුකම් සැලසීම පිණිස ආරණ්‍ය සේනානවල ජන්ථාගාර පිහිටාතිබිණ. එය අරන්කැලේ සේනාසනයේද දක්නට තිබේ. එම ගොඩනැගිල්ල අඩි64 ක්දිගය. අඩි 47ක් පළලින් යුතු චතුරශ්‍රාකාර එකකි. එය මැඳ ගල්පුවරු යොදා නිර්මාණය කරන ලදඅඩි 22ක්දිග ,අඩි13ක් පළල බේසමකී. එහි පතුලට ගල්පුවරු අල්ලා ජලය කාන්දු නොවනලෙසට සකස් කරඇත. ජලය උණු කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ලිප් ද ගොඩනැගිල්ලේ තිබී අැත.

‍ඓතිහාසික තොරතුරු අනුව අනුරාධපුරයේ රජකළ මහසෙන් රජු කිඹුල්වාන වැව බැදවීම පිණිස පැමිණි අවස්ථාවක දොළුකන්ද අසළ සුන්දර ස්ථානයක් තෝරා සංඝාරාමයක් කරවීම සුදුසු යැයි යෝජනා කිරිමෙන් පසු ඔහුගේ කනිටුපුත් ජෙට්ඨතිස්ස රජු විසින් සංඝාරාමයක් කළබව සදහන්වේ.

වියළි කලාපයේ පිහිටි වනාන්තරයක් වුවද අරන්කැලේ හොදින් වර්ෂාපතනය ලබන සිසිල් ජලදහරෙන් පොහොසත් වුණු ජල පෝෂක ප්‍රදේශයකින් යුක්තය. සෙනසුනේ දැනට භාවනායෝගිව වැඩ වසන භික්ෂුන් වහන්සේලාට දානමාන පිරිනැමීම සඳහා දිනපතා විශාල පිරිසක් මෙම පින්බිමවෙත ඇදි එන බව පෙනීයයි.මෙම සේනාසනයේ සේනාසනාධිපති වශයෙන් මාවීදළුපොත උඩුබද්දාවේ ධම්මතිලෝක ස්වාමීන් වහන්සේ කටයුතු කරතී.

බී.ඒ.එන්. ශාන්ත කුමාර
මස්පිඩු වේදනාව

**මස්පිඩු වේදනාව** () යනු බොහෝ රෝග තත්වයන්හිදී දැකිය හැකි රෝග ලක්ෂණයකි.
## ආශ්‍රිත
* Myopathy
* Myositis
* Myelitis
* Arthralgia

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව

**හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව** (), යනු අවශ්‍ය පමණට හුස්ම ගැනීමට නොහැකි යැයි දැනෙන හැඟීමයි.

## ආශ්‍රිත
* List of terms of lung size and activity
* Orthopnea

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සැබැඳි
Sputum

**Sputum** යනු ශ්වසන මාර්ගයේ පහළ සිට කැස්ස මගින් ගෙන එන ලබන mucus වේ.

## ආශ්‍රිත 
* Phlegm

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි
Sore throat

**Sore throat**, එසේත් නැත්නම් **throat pain**, යනු උගුරේ ඇතිවන වේදනාව යි. 

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
Multiple organ dysfunction syndrome

**Multiple organ dysfunction syndrome** (**MODS**), **multiple organ failure** (**MOF**), **total organ failure** (**TOF**) හෝ **multisystem organ failure** (**MSOF**) යනු වෛද්‍යමය මැදිහත්වීමක් අවශ්‍ය වන උග්‍ර රෝගී පුද්ගලයෙකුගේ අවයව ක්‍රියා විරහිත වීමක් වේ.

## මූලාශ්‍ර
## වැඩිදුර කියවීම සඳහා
* The ICU Book by Marino
* Cecil Textbook of Medicine
* The Oxford Textbook of Medicine
* Harrison's Principles of Internal Medicine 
## භාහිර සබැඳි 
ප්‍රවර්ගය:ඉන්ද්‍රිය අකරණ
ප්‍රවර්ගය:මරණයට හේතු
ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යමය හදිසි තත්ත්ව

ප්‍රවර්ගය:සහලක්ෂණ
සිද්ධි මරණ අනුපාතය

and the basic reproduction number in the context of the 2019–20 coronavirus pandemic.]]

වසංගතවේදයේ දී **සිද්ධි මරණ අනුපාතය** () — සමහර අවස්ථාවලදී **case fatality risk** හෝ **case fatality ratio** ලෙස හැඳින්වෙන — යනු නිශ්චිත කාල සීමාවක් තුළ යම් රෝගී තත්වයකින් මියයන රෝගීන් අනුපාතය යි.
නිශ්චිත කාල සීමාවක් තුළ මෙම තත්වය ඇති සියල්ලන්ගෙන් විශේෂිත වෛද්‍ය තත්වයකින් මිය යන රෝගීන්ගේ අනුපාතය

## ආශ්‍රිත
*List of human disease case fatality rates
*මරණ අනුපාතය
*Pandemic severity index

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
*Definitions of case fatality for coronary events in the WHO MONICA Project
*Swine flu: what do CFR, virulence and mortality rate mean?

ප්‍රවර්ගය:වසංගතවේදය

ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි
ජෛව නාශක

**ජෛව නාශක** () යනු කුමන ආකාරයක හෝ හානිකර ජීවීන් විනාශ කිරීමට, පාලනය කිරීමට හෝ ඔවුනට බාධා කිරීමට භාවිතා කරන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් (microorganism) හෝ රසායනික ද්‍රව්‍යය (chemical substance) වේ.

"ජෛව නාශක" (biocides) සහ "කෘමිනාශක" (pesticides) බොහෝවිට හුවමාරු වන පද දෙකකි. 

## ආශ්‍රිත 
* Non-pesticide management
* Ecological pesticides

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* European Commission Directorate General on Environment
* US EPA Office of Pesticide Programs
* European Chemicals Agency Biocides Product Regulation website
* EFSA European Food Safety Authority
* Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) Biocides website
* US Food and Drug Administration

ප්‍රවර්ගය:පළිබෝධ නාශක
Reverse transcription polymerase chain reaction

**Reverse transcription polymerase chain reaction** (**RT-PCR**) යනු යම් නිශ්චිත වර්ගයක RNA ප්‍රමාණය මැනගැනීම සඳහා භාවිතාවන රසායනාගාර ක්‍රමවේදයකි. මෙහිදී RNA, DNA (මෙම විෂයේ දී complementary DNA හෝ cDNA නමින් හැඳින්වේ) බවට reverse transcription කිරීම සහ අවශ්‍ය DNA ඉලක්ක පොලිමරේස්‌ දාම ප්‍රතික්‍රියාව (PCR) භාවිතයෙන් වර්ධනය කරගැනීම යන සිදුවේ.

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි 
* RT-PCR protocols from Penn state University
* Database of validated PCR primer sets (website critique)
* Animation to illustrate RT-PCR procedure, from Cold Spring Harbor Laboratory
* The Reference in qPCR -- an Academic & Industrial Information Platform

ප්‍රවර්ගය:පොලිමරේස් දාම ප්‍රතික්‍රියා
රෝග ලක්ෂණානුකූල චිකිත්සාව

**රෝග ලක්ෂණානුකූල චිකිත්සාව** හෝ **උපකාරක උවටැන** යනු,  කිසියම් රෝගයක පාදක හේතුව වෙත නොව, එහි රෝග ලක්ෂණ වෙත පමණක් බලපෑමක් ඇති කරන ඕනෑම  වෛද්‍යමය චිකිත්සාවකි. එහි සාමාන්‍ය අපේක්ෂාව වන්නේ, රෝගියාගේ සුව පහසුව හා සුභසාධනය තකා, රෝගයෙහි ඇඟවීම් සහ රෝග ලක්ෂණ අඩුකරලීම පමණක් වන මුත්, රෝගයෙහි මෙම ඇඟවීම් සහ රෝග ලක්ෂණයන්හී  ඓන්ද්‍රිය ප්‍රතිවිපාක සහ විෂම ඵලයන් අඩුකරලීමෙහිද එය උපකාරක විය හැක. බොහෝ රෝගයන්හීදී, සමහරවිට ඒවායෙහි පාදක හේතූන් දන්නා රෝගයන්හීදී පවා (නිද,  ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වැනි බොහෝ වෛරසමය රෝග), මෙතෙක් අප වෙත ඇති එකම චිකිත්සක ක්‍රමය වන්නේ රෝග ලක්ෂණානුකූල චිකිත්සාව වෙයි.

## උදාහරණ 
උපකාරක සත්කාර සඳහා උදාහරණ:

* වේදනාව අඩුකිරීම සඳහා නිර්වේදනික (Analgesics) භාවිතා කිරීම

## ආශ්‍රිත
* Palliative care – program of supportive care for people with serious illnesses

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර
CT scan

**CT scan** හෝ **computed tomography scan** (පෙරදී **computerized axial tomography scan**, හෝ **CAT scan** නමින් හැඳින්වූ) යනු X-කිරණ භාවිතයෙන් cross-sectional images ලබා ගැනීමේ Medical imaging ක්‍රමවේදයකි.

## ආශ්‍රිත
* Barium sulfate suspension
* Biological effects of ionizing radiation
* Dosimetry
* MRI versus CT
* Tomosynthesis
* Virtopsy
* X-ray microtomography
* Xenon-enhanced CT scanning

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
* Development of CT imaging
* CT Artefacts —PPT by David Platten
* CT scanning of historic violins 
*
Nasopharyngeal swab

**nasopharyngeal swab** සහ සමාන ක්‍රමවේදයක් වන **nasopharyngeal aspirate** යනු නාසය සහ උගුර පිටුපසින් සාම්පල (sample) ලබා ගැනීමේ ක්‍රමවේදයකි.

File:Diagnosis-image2.jpg|Nasopharyngeal aspirate
File:Pertussis Testing Video- Collecting a Nasopharyngeal Swab Clinical Specimen.webm| Video- Collecting a nasopharyngeal swab
File:Pertussis Testing Video- Collecting a Nasopharyngeal Aspirate Clinical Specimen.webm|Collecting a nasopharyngeal aspirate

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි
නිරෝධායනය

.]]

**නිරෝධායනය** යනු රෝග හෝ පළිබෝධකයන් පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා අදහස් කරන පුද්ගලයින් සහ භාණ්ඩ ගමන් කිරීම සීමා කිරීමකි. 

## ආශ්‍රිත
* Cordon sanitaire
* වසංගතවේදය (Epidemiology)
* Extra-Terrestrial Exposure Law
* Infection control
* Isolation (health care)
* Lazaretto
* Lytton Quarantine Station
* Pesthouse
* Protective sequestration
* Quaranup, a former quarantine station in Albany, Western Australia
* සමාජ දුරස්ථ කරණය (Social distancing)

## සටහන්
## මූලාශ්‍ර
## Sources
## වැඩිදුර කියවීම සඳහා
* 
* 
* 

## භාහිර සබැඳි
*  - Hardback ; paperback 
* Emerging Infectious Diseases- Contents, Volume 11, Number 2, February 2005
* Quarantine for SARS, Taiwan, February 2005, *wwwnc.cdc.gov*
* History of quarantine (from PBS NOVA)
* 

*

ප්‍රවර්ගය:බෝවන රෝග

ප්‍රවර්ගය:නිරෝධායනය
ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමුවිය යුතු මහජන සෞඛ්‍ය පිළිබඳ හදිසි තත්ත්ව

**ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමුවිය යුතු මහජන සෞඛ්‍ය පිළිබඳ හදිසි තත්ත්වයක්** () යනු ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (World Health Organization, WHO) විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරන හදිසි තත්ත්වයකි.

## අශ්‍රිත
*Disease X
*Notifiable disease
*Public health emergency (United States)

## මූලාශ්‍ර
## වැඩිදුර කියවීම සඳහා
*Statement of the Twenty-Third IHR Emergency Committee Regarding the International Spread of Poliovirus. WHO 7 January 2020

## භාහිර සබැඳි
*International Health Regulations and Emergency Committees. www.who.int 

ප්‍රවර්ගය:ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය
පොලිමරේස්‌ දාම ප්‍රතික්‍රියා

**පොලිමරේස්‌ දාම ප්‍රතික්‍රියා** () යනු DNA සාම්පලයක් වර්ධනය කරගැනීම සඳහා භාවිතා කරන රසායනාගාර ක්‍රමවේදයකි.

## ආශ්‍රිත
*DNA spiking
*Loop-mediated isothermal amplification
*Selector-technique

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
* PCR Animation maxanim.com
* OpenPCR  Open-source PCR thermalcycler project
* US Patent for PCR 
* OpenWetWare
* What is PCR plateau effect? YouTube tutorial video
* GeneWarrior Online PCR Primer design tool
* History of the Polymerase Chain Reaction from the Smithsonian Institution Archives
* Computer exercise. Design of PCR and PCR-RFLP experiments

ප්‍රවර්ගය:පොලිමරේස් දාම ප්‍රතික්‍රියා

ප්‍රවර්ගය:ජෛව තාක්ෂණය

ප්‍රවර්ගය:ඇමෙරිකානු නව නිපැයුම්
Influenza-like illness

** සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා උණ වැනි රෝග ලක්ශණ** () යනු 
ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව හෝ එවැනිම රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන රෝගී තත්ත්වයක් පිළිබඳ වන 
රෝග විනිශ්චය කි.

රෝග ලක්ෂණ බොහෝ දුරට උණ (fever), වෙව්ලීම (shivering), chills, malaise, වියළි කැස්ස (dry cough), අහාර අරුචිය (loss of appetite), ඇඟපත වේදනා (body aches), සහ ඔක්කාරය වේ. 

## ආශ්‍රිත
*Attack rate
*Disease surveillance

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සහලක්ෂණ
Asymptomatic carrier

(1909 පුවත්පතකින්)]]
**රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන වාහකයෙක්** () යනු කිසිම රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වන මුත් යම් රෝග කාරකයක් ආසාදනය වී ඇති පුද්ගලයෙකි.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:බෝවන රෝග
රෝග නිදානය

**රෝග නිදානය** එසේත් නැත්නම් **රෝග මූලය** () යනු යම් රෝගයක් ඇතිවීමට බලපාන හේතුව ය.

## ආශ්‍රිත 
*Bradford Hill criteria
*Causal inference
*වසංගතවේදය
*Molecular pathological epidemiology
*Molecular pathology
*Pathogenesis
*Pathology

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි
* 

ප්‍රවර්ගය:වසංගතවේදය
WHO regions

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (World Health Organization, WHO) විසින් වාර්ථා කිරීම, විශලේෂණය කිරීම සහ පරිපාලනය කිරීම සඳහා ලොව **WHO regions** හයකට (6) බෙදා දක්වයි.

## African Region AFRO 
Algeria, Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Cameroon, Cape Verde, Central African Republic, Chad, Comoros, Ivory Coast, Democratic Republic of the Congo, Equatorial Guinea, Eritrea, Ethiopia, Gabon, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Kenya, Lesotho, Liberia, Madagascar, Malawi, Mali, Mauritania, Mauritius, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, Republic of the Congo, Rwanda, São Tomé and Príncipe, Senegal, Seychelles, Sierra Leone, South Africa, Swaziland, Togo, Uganda, Tanzania, Zambia, Zimbabwe.

## Region of the Americas PAHO
Antigua and Barbuda, Argentina, Bahamas, Barbados, Belize, Bolivia, Brazil, Canada, Chile, Colombia, Costa Rica, Cuba, Dominica, Dominican Republic, Ecuador, El Salvador, Grenada, Guatemala, Guyana, Haiti, Honduras, Jamaica, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Saint Kitts and Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent and the Grenadines, Suriname, Trinidad and Tobago, United States, Uruguay, Venezuela.

## South-East Asia Region SEARO
Bangladesh, Bhutan, North Korea, India, Indonesia, Maldives, Myanmar, Nepal, Sri Lanka, Thailand, Timor-Leste, Pakistan.

## European Region EURO 
Albania, Andorra, Armenia, Austria, Azerbaijan, Belarus, Belgium, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Georgia, Germany, Greece, Hungary, Iceland, Ireland, Israel, Italy, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Malta, Monaco, Montenegro, Netherlands, North Macedonia, Norway, Poland, Portugal, Moldova, Romania, Russia, San Marino, Serbia, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, Switzerland, Tajikistan, Turkey, Turkmenistan, Ukraine, United Kingdom, Uzbekistan.

## Eastern Mediterranean Region EMRO 
Afghanistan, Bahrain, Djibouti, Egypt, Iran, Iraq, Jordan, Kuwait, Lebanon, Libya, Morocco, Oman, Palestine, Qatar, Saudi Arabia, Somalia, Sudan, Syria, Tunisia, United Arab Emirates, Yemen.

## Western Pacific Region WPRO 
Australia, Brunei, Cambodia, China, Cook Islands, Fiji, Japan, Kiribati, Laos, Malaysia, Marshall Islands, Micronesia, Mongolia, Nauru, New Zealand, Niue, Palau, Papua New Guinea, Philippines, South Korea, Samoa, Singapore, Solomon Islands, Taiwan, Tonga, Tuvalu, Vanuatu, Vietnam.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය
2020 මාර්තු මාසය තුලදී 2019–20 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතයෙහි කාලානුරූපය

2020 මාර්තු මාසය තුලදී සාර්ස්-කොවී-2 හී කාලානුරූපය සහ වසංගත විද්‍යාත්මක කරුනු මෙම ලිපිය විසින් ප්‍රලේඛනය කෙරෙයි. 2019 දෙසැම්බර් මාසයෙහිදී වූහාන්, චීනය තුලදී  සම්භූත වූ මෙම වෛරසය, 2019–20 කොරෝනා වෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය සඳහා හේතුකාරක විය. සමහරක් විකාශනයන් දැනගැනීමට ලැබෙනුයේ හෝ සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කර ගත හැකිවනුයේ ඒ පිළිබඳ ප්‍රත්‍යාවලෝකනය කිරීමෙන් පමණි. මෙම රෝග ප්‍රචාරණය පිළිබඳ වාර්තා කිරීම ඇරඹුනේ 2019 දෙසැම්බර මාසය තුලදීය.

## චීන ප්‍රධාන භූමි ප්‍රදේශයෙන් පිටත ප්‍රතිචාර සහ ක්‍රියාමාර්ග 
thumb|ඒක පුද්ගල ආසාදන සංඛ්‍යාව

### 27 මාර්තු
කොවිඩ්-19 ව්‍යාප්ත වසංගතයෙහි බලපෑම් වල දැඩිබව සමනය කරනු වස්, මහජනතාව, ව්‍යාපාර සහ ආර්ථිකය ඉලක්ක කර ගත්  ප්‍රිහැටින් යනුවෙන් නම් ලත් උත්තේජක පැකේජයක් ලෙසින්  මැරිං 250 බිලියන මුදලක්  ලබා දෙන බවට මලයාසියානු අග්‍රාමාත්‍යවර මුහියිඩින් යසින් ප්‍රකාශයට පත් කලේය. මෙම ප්‍රිහැටින් උත්තේජක පැකේජය සමන්විත වන්නේ  සුබසාධන උපකාර සඳහා මැරිං128 බිලියන මුදලක්, කුඩා සහ මධ්‍යම පරිමාණ ව්‍යාපාර වලට සහය වීමට මැරිං100 බිලියන මුදලක්, රටෙහි ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමට මැරිං2 බිලියන මුදලක් සහ, පෙරදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු මැරිං20 බිලියන මුදලක උත්තේජක පැකේජයක් ආදි වශයෙනි.

බී.ලීග් නමැති ජපානයෙහි වෘත්තිමය පැසිපන්දු ලීගය විසින් තරග කාලවාරයෙහි ඉතිරි තරග අවලංගු කලේ කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙසිනි.

බ්‍රිතාන්‍ය අග්‍රාමාත්‍යවර බොරිස් ජොන්සන් වෙත කොවිඩ්-19 ආසාදනය වී ඇති බවට තහවුරු වෙයි.

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:2020-බැඳි කාලානුරූපයන්
කොරෝනාවෛරසය
කෙරෝනාවෛරසය
2020-03
කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය
Timeline of the 2019–20 coronavirus pandemic

චීනයේ වූහාන් නුවරින් ආරම්භ වී 2019–20 coronavirus pandemic බවට වර්ධනය වූ SARS-CoV-2, වෛරසයේ chronology සහ epidemiology පිළිබඳ වන ලිපි ලැයිස්තුවක් මෙහි දැක්වේ.

## මාසය අනුව කාලානුරූපය
* Timeline of the 2019–20 coronavirus pandemic in November 2019 – January 2020
* Timeline of the 2019–20 coronavirus pandemic in February 2020
* 2020 මාර්තු මාසය තුලදී 2019–20 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතයෙහි කාලානුරූපය

## සංඛ්‍යාලේඛන
### චීනය 
*2019–20 coronavirus pandemic data/China medical cases
*2019–20 coronavirus pandemic data/China medical cases by province

### ජාත්‍යන්තර
*International medical cases

## මූලාශ්‍ර
PCR (වක්‍රෝක්තිහරණය)

**PCR**, හෝ polymerase chain reaction පොලිමරේස්‌ දාම ප්‍රතික්‍රියාව නම්වන රසායනාගාර ක්‍රමවේදය.
මරණ අනුපාතය

**මරණ අනුපාතය** (), යනු යම් ජනගහනයක සිදුවන මරණ ප්‍රමාණය පිළිබඳ ගණනය කිරීමයි.

## ආශ්‍රිත
*Biodemography
*Compensation law of mortality
*Demography
*Gompertz–Makeham law of mortality
*List of causes of death by rate
*List of countries by birth rate
*List of countries by death rate
*List of countries by life expectancy
*Maximum life span
*Micromort
*Mortality displacement
*Risk adjusted mortality rate
*Vital statistics
*Medical statistics
*Weekend effect
*ලෝක ජනගහනය

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
*DeathRiskRankings: Calculates risk of dying in the next year using MicroMorts and displays risk rankings for up to 66 causes of death
*Data regarding death rates by age and cause in the United States (from Data360) 
*Complex Emergency Database (CE-DAT): Mortality data from conflict-affected populations 
*Human Mortality Database: Historic mortality data from developed nations 
*Google – public data: Mortality in the U.S.

ප්‍රවර්ගය:ජනගහනය
ප්‍රවර්ගය:ජන විකාශ විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:වසංගතවේදය
රා නිෂ්පාදනය

රා නිෂ්පාදනය කියලා කියන්නෙ ශ්‍රී ලංකාව තුළ සාම්ප්‍රදායික කර්මාන්තයක් ලෙස හදුන්වා දෙන්න පුලුවන්.

රා සදහා පොල්,තල් ,කිතුල් වැනි තාල වර්ගයේ ශාකයක **ළපටි පුෂ්ප මංජරිය** කෙළවරක සිට කපමින් එයින් වෑස්සෙන **ප්ලෝයමීය යුෂය** භාවිතා කරන අතර **මෙම ළපටි පුෂ්ප මංජරියෙන් ** වෑස්සෙන **ප්ලෝයමීය යුෂයේ සුකෝස්** අඩංගු වන අතර පැසීම මගින් සුකෝස්  වලින් **එතනෝල් නිෂ්පාදනය** සිදු කරනු ලබනවා.

මෙම ප්ල‍ෝයමීයඉ යුෂය අපි සාමාන්‍ය ජීවිතයේදී **මීරා** ලෙස හදුන්වනු ලබනවා.

මීරා තරමක් රත් කර ජලය ඉවත් කර ගැනීමෙන් **පැණි** සාදා ගන්නා අතර තව දුරටත් රත් කර **ස්ඵටිකීකරණය කිරීමේන්** හකුරු නිපදවා ගැනීම සිදුකරනු ලබනවා.

මෙම හකුරු සැදීමේ ක්‍රියාවලිය සිදුකිර‍ිමටනම් **පැසීමේ ක්‍රියාවලිය නිශේධනය** කිරීමට අවශය වෙනවා‍ .

ද්‍රාවණයට හ**ල්පොතු දැමීම** මගින් ද **ජීනෝලික සංයෝග ද්‍රාවණයට එකතු** කිරීම මගින් හෝ **හුණු එකතු කිරීම** මගින් ද්‍රාවණය භාෂ්මීකරණය කිරීම සිදු කළ හැික අතර එමගින් **පැසීමේ ක්‍රියාවලිය නිශේධනය කළ හැකි වෙනවා.**

මෙහිදී ක්‍රියාවලිය වේගවත් කිරීම සදහා එකම බදුන නැවත නැවත යොදා ගන්නා එමගින් භාජනයේ ඇති ස්වභාවික බීජානු මගින් ක්‍රියාවලිය වේගවත් කිරීම සිදු කරනු ලබයි.

වල් දර්ශීය ඊස්ට් නිසා ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට රාවල රසය,වර්ණය හා මධ්‍යසාර ප්‍රමාණය වෙනස් වීම සිදුවේ.

වඩාත් හොද වර්ගයේ රා ලබා ගැනීමට වල් දර්හීය වෙනුවට තෝරා ගත් ෆීස්ට් ප්‍රබේද භාවිතා කිරීම සිදු කළ හැක.

ක්ෂ්‍රද්‍ර ජීවී විද්‍යාව හා සම්බන්ධ තවත් ලිපි :
الأزمة المالية 2007-2008

= 2007-08 මූල්‍ය අර්බුදය ( ගෝලීය මූල්‍ය අර්බුදය )  =
දකුණ|thumb| මූල්‍ය අර්බුධ කාලය තුළ TED පැතිරීම (රතු පැහැයෙන්) සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය ණය අවදානම ඉහළ යාම පිළිබිඹු කරයි
දකුණ|thumb| 2009 තුල  සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධන අනුපාත පෙන්වන ලෝක සිතියම (දුඹුරු පැහැයෙන් යුත් රටවල් අවපාතයක පැවතුනි)
2007-08 මූල්‍ය අර්බුදය ( ගෝලීය මූල්‍ය අර්බුදය ) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ එම වසරවල  ලොව පුරා සිදුවු  දැඩි ආර්ථික අර්බුදයකි. 1930 දශකයේ සිදූවූ මහා අවපාතයෙන් පසු ඇති වූ බරපතලම මූල්‍ය අර්බුදය ලෙස බොහෝ ආර්ථික විද්‍යා  විසින්   සැලකේ. [1] [2] [3] [4]      

මෙම අර්බුදය 2007 දී ආරම්භ වූයේ එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රථමික සුරැකුම්  වෙළඳපොලේ අවප්‍රමාණය වීමත් සමඟ ය. එය 2008 සැප්තැම්බර් 15 වන දින ලේමන් බ්‍රදර්ස්  ආයෝජන බැංකුවේ බිඳවැටීමත් සමඟ ජාත්‍යන්තර බැංකු අර්බුදයක් දක්වා වර්ධනය විය.  ලෙමන් බ්‍රදර්ස් වැනි බැංකු විසින් අසීමාන්තික අවදානම් දැරීම නිසා ගෝලීය වශයෙන් මූල්‍යමය බලපෑම  ත්‍රව්ර  කිරීමට හේතු පාදක විය.  ලෝක මූල්‍ය පද්ධතියේ බිඳවැටීමක් වැළැක්වීම සඳහා මූල්‍ය ආයතනවල දැවැන්ත ඇපදීම් සහ වෙනත් සහනදායී මූල්‍ය හා මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති යොදා ගන්නා ලදී. කෙසේවෙතත්, අර්බුදය ගෝලීය ආර්ථික පසුබෑමක් වූ මහා පසුබෑමෙන් පසුව විය. ආසියානු වෙලඳපොලවල් (චීනය, හොංකොං, ජපානය, ඉන්දියාව යනාදිය) එක්සත් ජනපදයේ උප ප්‍රමුඛ අර්බුදයෙන් පසු වහාම බලපෑමට ලක් වූ අතර අස්ථාවර විය.  යුරෝව භාවිතා කරන යුරෝපීය රටවල බැංකු පද්ධතියේ අර්බුදයක් වූ යුරෝපීය ණය අර්බුදය පසුව අනුගමනය විය. 

"එක්සත් ජනපදයේ මූල්‍ය ස්ථායිතාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම" සඳහා වූ අර්බුදයෙන් පසුව 2010 දී එක්සත් ජනපදයේ ඩොඩ්-ෆ්‍රෑන්ක් වෝල් වීදියේ ප්‍රතිසංස්කරණ හා පාරිභෝගික ආරක්ෂණ පනත බලාත්මක කරන ලදී.  බාසල් III ප්‍රාග්ධනය සහ ද්‍රවශීලතා ප්‍රමිතීන් ලොව පුරා රටවල් විසින් සම්මත කරන ලදී.
2019–20 coronavirus pandemic by country and territory

2019–20 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය රටවල් සහ භූමිප්‍රදේශ හරහා පැතිරීම පිළිබඳ විස්තර මෙහි දැක්වේ.

## රටවල් සහ භූමිප්‍රදේශ 
### තහවුරු කළ දත්ත 
### අප්‍රිකාව
### ආසියාව 
### යුරෝපය 
### උතුරු ඇමෙරිකාව 
### Oceania 
### දකුණු ඇමෙරිකාව
### International conveyance 
## Entities without confirmed cases
Below is a list of countries and territories with no confirmed cases of COVID-19 (as of 25 March 2020), in order of greatest population.

Locations with suspected cases are in *italics* and noted with an asterisk (*).

### UN member states 
As of 25 March 2020, 22 sovereign states (all in Africa, Asia, or Oceania) have not confirmed any cases of COVID-19. Below is a list of these countries, in order of greatest population.

### External territories 
### States with no recognition or limited recognition 
### වෙනත් ජනාවාසිත ප්‍රදේශ 
## ආශ්‍රිත
*National responses to the 2019–20 coronavirus pandemic

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි
*Corona MAP  - Daily updated interactive free map of the whole world. 
*Coronavirus Timeline Map  – Maps the timeline of the Coronavirus infections, deaths and recoveries.
*Epidemic data for COVID-19 – Maps total cases of coronavirus in the world, China and the United States, along with patient data.
*Coronavirus COVID-19 Global Cases and historical data by Johns Hopkins University
*CoronaMapper  – Map with several updated statistics