open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ජනවර්ග ඉතිහාසය

**ජනවර්ග ඉතිහාසය** යනු, ඉතිහාසගත වාර්තා මගින් යම් ජන වර්ගයක, ගෝත්‍රයක, සංස්කෘතිය හෝ සිරිත් විරිත් පිළිබඳව හැදෑරීමය.  මෙමගින් දැනට පවතින හෝ නොපවතින ජන වර්ගවල ඉතිහාසය පිළිබඳවද සොයා බැලේ. 

ජනවර්ග ඉතිහාසය හැදෑරීමේදී පොත්පත් හා ලේඛනවලට අමතරව සිතියම්, සංගීතය, චිත්‍ර, ඡායාරූප, කතන්දර, භාෂා විලාශය, ස්වභාව සෞන්දර්ය, ස්ථානාත්මක සොයාබැලීම්, පුරාවිද්‍යාත්මක සමීක්ෂණ, කෞතුකාගාර වස්තූන්, සිරිත් විරිත්, භාෂාව හා ස්ථාන නාම ආදිය පිළිබඳවද සොයා බැලේ.

## විමර්ශනයන්හි වැදගත්කම
ජනවර්ග ඉතිහාසඥයන් ලේඛනවලින් ඔබ්බට ගිය විමර්ශනයක යෙදීම තුළින් ඔවුන්ට ඉතා ගැඹුරු අධ්‍යයන වල යෙදීමේ අවස්ථාව ලැබේ.  මොවුහු ජන වර්ගවල ඇතුලාන්තයද ගැඹුරින් විමසා බලන හෙයින් ඒවායේ ඉතිහාසය සහ විවිධ චාරිත්‍ර විධික්‍රම අතර අන්තර් සබඳතා, ඉතිහාසයේ අපැහැදිලි තැන් පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය. විශේෂයෙන්ම ඉන්දියානු ජනවර්ග පිළිබඳව හැදෑරීමේදී මෙම ක්‍රමය ඉතා ප්‍රයෝජනවත් ය. 

ජනවර්ග ඉතිහාසයේ අර්ථදැක්වීම කෙමෙන් දියුණු වූවකි. සාමාන්‍ය ඉතිහාසය හැදෑරීමට වඩා ජනවර්ග ඉතිහාසය හැදෑරීමේදී භාවිතා වන පර්යේෂණ ක්‍රම හා මූලාශ්‍ර නිසා එය වඩාත් ප්‍රතිඵලදායකය (විලියම් ෆෙන්ටන්) පසුකාලීනව ඇක්ස්ටෙල් විසින් හඳුන්වා දුන් පරිදි ජනවර්ග ඉතිහාසය යනු ජනවාර්ගික හා ඉතිහාස මූලාශ්‍ර ඇසුරින් යම් සංස්කෘතියක හෝ සමාජයක සිදුවූ වෙනස්කම් අධ්‍යයනය කිරීමයි. 

ෂෙෆලීන් හඳුන්වාදුන් පරිදි, ජනවර්ග ඉතිහාසය මඟින් මිනිසුන්  සමාජයීය සිද්ධීන් ග්‍රහණය කරගන්නා ආකාරය සහ ඒවා සංස්කෘතියට ඈඳෙන ආකාරය පිරික්සා බලයි.  අවසානයේදී සිමන්ස් විසින් පළ කළ මතය වන්නේ ජනවර්ග ඉතිහාසය යනු හැකිතාක් මූලාශ්‍ර උපයෝගී කරගනිමින්, හැකිතාක් දිගු කාල පරාසයක් තුළදී යම්කිසි සංස්කෘතියක් පිළිබඳ කෙරෙන ගවේෂණාත්මක පර්යේෂණයක්ය යන්නයි. එය වඩාත් අලංකාර වන්නේ දැනට ජීවත් වන අයගේ මතකයන් සහ වචන ද එකතු වූ විටයි.
තඹ යුගය

කැල්කොලිනික් (ග්‍රීක කැල්කෝස්  + ලිතස් තඹ ගල) වකවානුව හෝ තඹ යුගය  නියෝලිතික වකවානුව (ඊ‍නියෝලිතික්, නියෝලිතික් ‍) ලෙසද හඳුන්වයි. මේ ගල් මෙවලම් භාවිතයත් සමඟ මුල් ‍ලෝහ මෙවලම් භාවිතා වුණු මිනිස් ශිෂ්ටාචාරයේ සංවර්ධන අවධිය වෙයි.

සාම්ප්‍රදායික තුන්යුග ක්‍රමයට බැහැරින් වෙනස්වන එකක් වූ මෙම වකවානුව, නවශිලා සහ ලෝකඩ යුගය අතර කාල වකවානුවට අයත් වෙයි. එම කාලයේ දී තඹ ලෝහය පුළුල් ලෙස ප්‍රයෝජනයට නොගත්තද ඉතා ඉක්මනින් ටින් සමඟ කලවම් කිරීමේ වෑයම ආරම්භ විය. කැල්කෝශිලා ශිෂ්ටාචාර සහ එම කාල වකවානුන් වෙන් වෙන් ව පැහැදිලිව වටහා ගැනීම අපහසු යි. 
ලෝහ විද්‍යාවේ පහළ වීම මුලින්ම සශ්‍රීක චන්ද්‍රවංකයේදී සිදුවිය. එය ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වන සියවසේ ලෝකඩ ‍යුගයේ ආරම්භයට හේතු වුණි. පොදු යුගයේ එනම් ක්‍රි.පූ.7 වැනි ශත වර්ෂයට පෙර කොළොම්බියානු මෙසෝ ඇමරිකා‍ ආකරයෙන් සොයාගත් තොරතුරු අනුව එකල ද ලෝහ විද්‍යාවේ නිදහස් හා සීමිත සොයාගැනීමක් පැවතුණි. එය කෙසේ වෙතත් පුරාවිද්‍යාඥයෝ  කැල්කෝශිලා අවධියට එහා අවධි පිළිබදව පර්යේෂණවලට නොගියහ.

යුරෝපීයානු පුරා විද්‍යා සාහිත්‍ය සාමාන්‍යයෙන් කැල්කෝශිලා භාවිතය මඟඅරින (ඔවුන් තඹ යුගයට වඩා කැමැත්තක් දක්වයි) අතරතුර මැදපෙරදිග පුරාවිද්‍යාඥයින් එය ස්ථිර ව භාවිතා කළහ. මැද පෙරදිග සහ යුරෝපයේ  තඹ යුගය, ක්‍රිස්තු පූර්ව  පස්වන සහශ්‍රයේ අවසාන භාගයේ ආරම්භ වූ අතර, මුලික ලෝකඩ යුගය ආරම්භ වීමට සහශ්‍රයකට පෙර අවසන් විය. යුරෝපියානු තඹ යුගයේ සිට යුරෝපියානු ලෝකඩ යුගයට සංක්‍රමණය වීම ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වන සහශ්‍රයේ අග භාගයේ සිට 3 වන සහශ්‍රයේ අගභාගය අතර සහශ්‍රයක් තුල සිදුවිය.
පාර්පොලට අනුව ඉන්දු ශිෂ්ටාචාරය, දකුණු ටර්ක්වෙනිස්තානය සහ උතුරු ඉරානය අතර ක්‍රිස්තු පූර්ව 4300, 3200 කාලය තුළ එනම් කැල්කෝශිලා වකවානුවේ කුඹල් කර්මාන්ත සමානකම් දක්නට තිබේ.

ප්‍රවර්ගය:ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:යුගය අනුව ඉතිහාසය
මහා ජනපද

පැරණි බෞද්ධ පුස්ථකයක් වන 'අංගුත්තර නිකාය'ට අනුව මහා ජනපද යනු ඉන්දියානු උප මහද්වීපයේ එකිනෙකට යාව පිහිටා තිබූ කුඩා පරිමාණයේ ජනපද රාශියකි. එහි ජනපද 16 ක් පැවතුණි. බුදු දහම ඉන්දියාවේ පැතිර යාමට පෙර මෙම රාජධානිය ස්වර්ණමය හා බලවත්ම කාල පරිජේදයක පැවතියේය.

**දළ විශ්ලේෂණය**

පැරණි ඉන්දීය සමාජය ආරම්භ වූයේ අර්ධ සංක්‍රමණික ගෝත්‍රික ජන කොටස් වලිනි.ඔවුන්  jana "ජන" වශයෙන් හඳුන්වනු ලැබීය. මෙම ගෝත්‍රික කොටස් තමන්ගෙ ජීවන රටාව තුළ ගවයන් , බැටළුවන් හා තණබිම් සඳහා එකිනෙකා අතර ගැටුම් අඬ දබර ඇති කරගනිමින් ජීවත් වූහ. පෞරාණික වෛදික පොත් පත් මෙයට සාක්ෂි දරයි.වෛදික යුගයේ මෙලෙස ජීවත් වූ මෙම ජන කොටස් පසු කාලීන මහා යුගයේදී සාමූහික වීම හේතුකොට ගෙන මහා ජනපද 16 ක් ඇති විය.

"ජනපද" යන්නෙහි අරුත යන්තම් අවකාශය යන්නයි. වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන්ම මුල් යුගයේ මෙම ගෝත්‍රික කොටස් තමනට අවැසි ඉතා සුළු බිම් තීරුවක් පමණක් උරුම කර ගත්තේය. මෙය සිදුවූයේ බුද්ධ කාලයට පෙරදීය.ජනපදවල පුරවැසියෝ ජනපදනි ලෙස හැඳින්විනි.ජනපද වැසියෝ මෙම ජනපදවලට නම් යොදනු ලැබීය. මෙම එක් එක් ජනපදවල වැසියන්ගේ බල පරාක්‍රමය මත පසු කාලීනව මහා ජනපදවල සමහර ජනපද තමන්ගේ දේශ සීමා පුළුල් කොට ප්‍රබලත්වයට පත් වූහ.

        

ප්‍රවර්ගය:සොළොස් මහා ජනපද
කකුටෙනි සංස්කෘතිය

**කුකුටෙනි සංස්කෘතිය** පැවතියේ සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවට අයත්  රටවලය.මෙය  ‘ට්‍රයිපිලියන්’ හෝ ‘ට්‍රයිපොලි’ සංස්කෘතිය ලෙසද හදුනා ගැනේ. පැරණි නවශිලා යුගය හෙවත් ක්‍රි.පූ. 5500 – 2750 කාලයේ දී මෙම සංස්කෘතිය දිප්තිමත්ව වැජඹින. එමෙන්ම 'වෙනිජර් - ඩෙනිපර්'හා වර්තමාන රෝමානු ටොප්ඩෝවේනියානු හා යුක්රේනියානු ආගම තුළද මේ සංස්කෘතිය දක්නට හැකිවිය. 

## පාරිභාෂික ශබ්ද මාලාව 
මෙම සංස්කෘතිය 'කුකුටෙනි' නමින් පසුව නම් කළද, මෙම සස්කෘතියට විවිධ පෙදෙස්වල විවිධ නමි භාවිත වී තිබිණි.මෙම සංස්කෘතිය පිළිබඳ පළමු වරට තොරතුරැ  අනාවරණය කරගැනෙන්නේ ක්‍රි.ව. 1884 දීය.1909 දී එහි කැණීම්  ආරම්භ කෙරිණි. එසේම රෝමයේ  ලාඅයි'  ප්‍රාන්තයේ , 'ට්‍රයිපිලියා'  ක්‍රිව් පාලනය, හා යුක්රේනයේ මේ හා සමාන කරුණු පිළිබඳ කැණිම් කටයුතු 1897  දී සිදුවිණි. පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් මෙම සංස්කෘතිය සෝවියටයේ, රුසියාව හා යුක්රේනයේ පවතින 'ට්‍රයිපෝලි' හෝ 'ට්‍රයිපෝලියන් ' සංස්කෘතින් විය හැකි බවට හඳුනාගන්නේ මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි.

## ප්‍රමාණය 
2003 දී 'කුකුටෙනි' සංස්කෘතිය පවතින ප්‍රදේශ ආසන්න වශයෙන් දෙදහසක් පමණ රැමේනියාව, යුක්රේනය සහ  මොල්ටෝහිදී හඳුනා ගන්නා ලදි. ජේ. පී. මැලෝරි සඳහන් කරන ආකාරයට මෙම යුගයේ දී පැවති දහස් ගණනක් කුඩා ගම් හා ඒවායෙ පැවති දහස් ගණනක්  නිවාස හා කානු පද්ධති ඊට සාක්ෂි දරයි.
මෙම ප්‍රදේශ 'ඩෙනිස්' ගංගාවේ ඉහළ කොටසේ මැදට වන්නට මධ්‍යගත පිහිටියා ය (වර්තමානයේ ටොල්ඩෝ සමූහාණ්ඩුව). මෙම සංස්කෘතික ප්‍රදේශය ඩෙනිපර් හි ඊසාන දෙසින් හැකිතාක් දුරට  පැතිර පැවතිණ.
වොෂින්ටන් (ප්‍රාන්තය)

thumb|right|275px|Mt. Rainier reflected in Reflection lake

එක්සත් ජනපදයේ වයඹ ශාන්තිකර ප්‍රාන්තයට අයත් ජනපදයකි.එය වොෂින්ටන් ධරණියේ අපර කොටසින් කැඩී ආවකි. වර්ෂ 1846 දී බ්‍රිතාන්‍ය විසින් Oregon ගිවිසුම ඇතිකර එමගින් Oregon සීමා අරගලය සමතයකට පත් කිරීමේ අදහසින් මෙය පවරා දෙන ලදි.වර්ෂ 1889 දී මෙය 42 වැනි ජනපදය ලෙස එක්සත් ජනපදයේ රාජධානියට එකතු විය.ජන සංඛ්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව තක්සේරු කරන අන්දමට එහි ජනගහනය වර්ෂ 2009 දී 6,664,195 විය. ආසන්න වශයෙන් පදිංචිකරුවන්ගෙන් 60% ක් පමණ ජීවත් වන්නේ Seatle පුරවරයේය.එය ප්‍රවාහනයේ,වෙළෙදාමේ, කර්මන්ත සහ කලාවේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් වෙයි.ජනපදයේ ඉතිරි බටහිර ප්‍රදේශය ඝන වැසි වානාන්තර වලින් ද මධ්‍යය කඳු පන්තියකින් ද සමන්විතය. ඊසාන සහ ගිණිකොනට වන්නට වගාවට හිතකර අර්ධකාන්තාර පිහිටා ඇත. නගරයට නම් තබන ලද්දේ හිටපු එක්සත් ජනපද ජානාධිපති ජොර්ජ් වොෂින්ටන්ගේ නමිනි.එය ජනපති කෙනෙකුගේ නමින් නම් කළ එක්සත් ජනපදයේ පළමු ජනපදයයි.බහුලවම වොෂින්ටනය Washington State හෝ අවස්ථානුකූලව State of Washington ලෙස නම් කෙරුණද එහි බොහොමයක් පදිංචිකරුවෝ බොහෝ දෙනෙක් එය සරලව වොෂින්ටන් නමින් හඳුන්වති.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
බැංකොක්

**බැංකොක්** තායිලන්තයේ අගනගරයයි. මෙය කෙටියෙන් "තායි" ලෙස හදුන්වයි. මෙම නගරය තායිලන්තයේ දේශපාලන, සමාජීය හ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය වෙයි. 1980 හා 1990 යන වර්ෂ වල ආසියානු ආයෝජනයේ උච්චතම අවස්ථාවේ පැවති බැංකොක් නගරය කලාපයේ ආර්ථික හා ව්‍යාපාර කේන්ද්‍රස්ථානය විය.එයින් ලෝකේ අනෙක් රටවලට දේශපාලන හා සංස්කෘතික අතින් කරන බලපෑම් වැඩි විණි. 2019 වර්ෂයේදී එයට ගිණිකොණ දිග ආසියාවේ වැඩිම වියදම් ඇති නගරය අතර දෙවැනි තැන හිමි විය.
                     
බැංකොක් වල උසස් සංස්කෘතියක් පැවතුන අතර විනෝදාත්මක අංශය විදේශීය ලක්ෂණ වලින් සමන්විත විය. පැරණි දේ සීඝ්‍රයෙන් නවීකරණය හා නාගරීකරණය විය. බැංකොක් නගරය නැරඹීමට වසරකට මිලියන 11 ක පමණ විදේශ සංචාරකයෝ පැමිණෙති.{{citation needed]}

බැංකොක් නගරයේ ජනගහනය 6355144 වූ අතර "ග්‍රේට් බැංකොක්"වල එය 11, 971, 000 විය. මෙය තායිලන්තයේ වඩා කාර්මීකරණය හා නාගරීකරණය වූ ප්‍රදේශයයි.

බැංකොක් වෙනත් පළාත් හයකට මායිම්ව පවතින අතර ඉන් පළාත් පහක් බැංකොක් නගරයට සම්බන්ධ වෙයි. මෙහි ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ දෙකක් හා අධිවේගි මාර්ග හතරක් පවතී. වර්ෂ 2020 වන විට එය අටක් දක්වා වැඩි කිරීමට එහි පාලකයෝ බලාපොරොත්තු වෙති.

"අයුක්තා" රාජධානි සමයේ "ජායෝ පරයා" ගංඟාව ආර්ම්භයේ කුඩා වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස මෙය පිහිටා තිබුණි. වර්ෂ 1782 දී "අයුක්තා" රාජධානිය විනාශ වු පසු සියමේ ප්‍රධාන නගරය "බැංකොක්" විය. කෙසේ වෙතත් වර්තමානයේ "රත්නා කෝෂි" රාජධානිය 1782 තෙක් නොපැවතුන අතර "ථක්සීන්" රජුගේ මරණින් පසු ප්‍රධාන නගරය "රාමා" ගංඟෙන් අනෙක් පසට මාරු විය. "රත්නා කෝෂි" රාජධානිය දන් පැරා නැකෝණි ලෙස හඳුන්වයි. 18 වැනි සියවසින් පසුව බැංකොක් නගරය නාගරීකරණය වෙමින් ජාතික රාජ්‍ය පාලන මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය.

බැංකොක් නගරය සියම් දේශයේ අගනගරය ලෙස නම් කරන තෙක් එය යුරෝපීය යටත් විජිත කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස සැලකුණද එය නිදහස් කලාපයක් ලෙස පැවතුණි.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:අගනගර
ප්‍රවර්ගය:තායිලන්තය
අබුඩාබි

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ප්‍රධාන මෙන්ම දෙවනුවට විශාල නගරය අබුඩාබි වේ. අබුඩාබි, උතුරු මැද වෙරළ තීරයේ පර්සියානු බොක්ක ආශ්‍රිතව පිහිටි ටී(T) හැඩති දූපතකි.
            
අබුඩාබි ෆෙඩරල් රජයේ කාර්යාල, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ මධ්‍යස්ථානය හා එමිරේට් රජ නිවස මෙහි පිහිටා ඇත. මෙය සර්ව භෞමික රාජධානියකි. අබුඩාබියේ වේගවත් දියුණුව, නාගරිකරණය සහ ජනතාවගේ ඉහළ සාමන්‍ය ආදායම නිසා එය විශාල සහ දියුණු නගරයක් බවට පත්වී ඇත. වර්තමානයේ මෙම නගරය රටේ දේශපාලන, කාර්මික සංස්කෘතික හා වාණිජ මධ්‍යස්ථානය බවටද පත්ව ඇත. 2008 වර්ෂයේ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ජාතික දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් 56.7% අබුඩාබියෙන් උත්පාදනය වී ඇත. අබුඩාබියේ වැදගත් මූල්‍ය ආයතන වන අබුඩාබි ආරක්ෂක ආයතනය , එක්සත් අරාබි මධ්‍යම බැංකුව, සංස්ථා නිල නිවාස සහ ආයතන සහ සංස්ථා විශාල ප්‍රමාණයක් පිහිටා ඇති අතර අබුඩාබිය ලෝකයේ විශාල තෙල් නිෂ්පාදකයෙක් වේ. මෑත වකවානුවේ අබුඩාබි නගරයේ ආර්ථිකය විවිධාංගීකරණය වෙමින් නව මූල්‍ය ආයෝජන හා සංචාරක ව්‍යාපාරය ආරම්භ විය. කලාපය තුළ තෙවනුවට විශාල වියදම් සහිත නගරය වන අතර ලෝකයේම 26 වැනි වියදම් සහිත නගරය වේ. 2007 වර්ෂයේදී අබුඩාබිය ලෝකයේ සෞභාග්‍යයෙන් ඉහළම නගරය ලෙස සැලකිණි.

ප්‍රවර්ගය:අගනගර
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් අරාබි එමීර් රජ්‍යය
බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය, බෙල්ජියම

**බ්‍රසල්ස්**, නිල වශයෙන් **බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය**, යනු බෙල්ජියමේ අගනුවර වන බ්‍රසල්ස් නගරය ඇතුළුව මහ නගර සභා 19 කින් සමන්විත බෙල්ජියමේ කලාපයකි. බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය රටේ මධ්‍යම කොටසේ පිහිටා ඇත. එය බෙල්ජියමේ ප්‍රංශ ප්‍රජාව සහ ෆ්ලෙමිෂ් ප්‍රජාව යන දෙකෙහිම කොටසක් වන අතර එය ෆ්ලෙමිෂ් කලාපයෙන් (ෆ්ලැන්ඩර්ස්) වෙන්ව පිහිටා ඇති අතර එය වටපිටාවක් සාදයි, සහ දකුණට කිලෝමීටර 4 (සැතපුම් 2.5) ට අඩු දුරකින් පිහිටි වොලූන් කලාපය (වොලෝනියා).

සෙනේ ගඟේ කුඩා ග්‍රාමීය ජනාවාසයකින් වර්ධනය වී යුරෝපයේ වැදගත් නගර කලාපයක් බවට පත්විය. දෙවන ලෝක යුද්ධය අවසන් වූ දා සිට, එය ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය සඳහා ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර බොහෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන, දේශපාලනඥයින්, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් සහ සිවිල් සේවකයින්ගේ නිවහන වී ඇත. බ්‍රසල්ස් යනු යුරෝපීය සංගමයේ තථ්‍ය අගනුවර වන අතර, එහි පරිපාලන-ව්‍යවස්ථාදායක, විධායක-දේශපාලන සහ ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛා ඇතුළු ප්‍රධාන EU ආයතන ගණනාවකට සත්කාරකත්වය සපයන බැවිනි (අධිකරණ ශාඛාව ලක්සම්බර්ග් හි පිහිටා ඇති අතර, යුරෝපීය පාර්ලිමේන්තුව වසරේ සුළුතරයක් ස්ට්‍රාස්බර්ග් හි රැස්වේ). මේ නිසා, EU සහ එහි ආයතන විස්තර කිරීම සඳහා එහි නම සමහර විට මෙටනික් ලෙස භාවිතා කරයි. බෙනෙලක්ස් ලේකම් කාර්යාලය සහ නේටෝ මූලස්ථානය ද බ්‍රසල්ස් හි පිහිටා ඇත.

බ්‍රසල්ස් යනු බෙල්ජියමේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ කලාපය වන අතර, එය ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ඉහළම අගයක් තිබුණද, බ්‍රසල්ස් කලාපය කිලෝමීටර් 162 (වර්ග සැතපුම් 63) ආවරණය කරන අතර ජනගහනය මිලියන 1.2 ඉක්මවයි. එහි පස් ගුණයකින් විශාල අගනගර ප්‍රදේශය මිලියන 2.5 කට වඩා වැඩි ජනතාවකින් සමන්විත වන අතර එය බෙල්ජියමේ විශාලතම වේ. එය ෆ්ලෙමිෂ් දියමන්තිය ලෙස හැඳින්වෙන ගෙන්ට්, ඇන්ට්වර්ප් සහ ලියුවන් නගර දෙසට මෙන්ම වොලූන් බ්‍රබන්ට් පළාත දක්වා විහිදෙන විශාල නගරයක කොටසකි. එහි මුළු ජනගහනය මිලියන 5 කට අධිකය. බෙල්ජියමේ ආර්ථික අගනුවර සහ යුරෝනෙක්ස්ට් බ්‍රසල්ස් සමඟ බටහිර යුරෝපයේ ඉහළම මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස, බ්‍රසල්ස් ඇල්ෆා ගෝලීය නගරයක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. එය දුම්රිය, මාර්ග සහ ගුවන් ගමනාගමනය සඳහා ජාතික සහ ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථානයක් ද වන අතර, සමහර විට බෙල්ජියම සමඟ යුරෝපයේ භූගෝලීය, ආර්ථික සහ සංස්කෘතික සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. බ්‍රසල්ස් මෙට්‍රෝ යනු බෙල්ජියමේ ඇති එකම වේගවත් ප්‍රවාහන පද්ධතියයි. ඊට අමතරව, එහි ගුවන් තොටුපළ සහ දුම්රිය ස්ථාන දෙකම රටේ විශාලතම සහ කාර්යබහුලම වේ.

ඓතිහාසික වශයෙන් ලන්දේසි භාෂාව කතා කරන බ්‍රසල්ස් 19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට ප්‍රංශ භාෂාවට භාෂා මාරුවක් දුටුවේය. 1989 දී එය නිර්මාණය කළ දා සිට, බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය නිල වශයෙන් ප්‍රංශ සහ ලන්දේසි භාෂා ද්විභාෂා වී ඇත, ප්‍රංශ බහුතර භාෂාව සහ භාෂා ෆ්‍රැන්කා වේ. බ්‍රසල්ස් ද වැඩි වැඩියෙන් බහුභාෂා වෙමින් පවතී. ඉංග්‍රීසි බහුලව කතා කරන අතර බොහෝ සංක්‍රමණිකයින් සහ විදේශිකයන් වෙනත් භාෂා ද කතා කරයි.

බ්‍රසල්ස් එහි ආහාර සහ ගැස්ට්‍රොනොමික් දීමනාව (එහි දේශීය වොෆ්ල්, එහි චොකලට්, එහි ප්‍රංශ ෆ්‍රයිස් සහ එහි විවිධ බියර් වර්ග ඇතුළුව), මෙන්ම එහි ඓතිහාසික හා වාස්තු විද්‍යාත්මක සන්ධිස්ථාන සඳහා ප්‍රසිද්ධය; ඒවායින් සමහරක් යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි ලෙස ලියාපදිංචි කර ඇත. ප්‍රධාන ආකර්ෂණයන් අතර එහි ඓතිහාසික ග්‍රෑන්ඩ්-ප්ලේස්/ග්‍රෝට් මාර්ක්ට් (ප්‍රධාන චතුරශ්‍රය), මැනේකන් පිස්, ඇටෝමියම් සහ ලා මොනායි/ඩි මුන්ට් සහ කලා හා ඉතිහාස කෞතුකාගාර වැනි සංස්කෘතික ආයතන ඇතුළත් වේ. බෙල්ජියම් විකට චිත්‍රවල දිගු සම්ප්‍රදාය නිසා, බ්‍රසල්ස් විකට චිත්‍ර තීරුවේ අගනුවරක් ලෙස ද ප්‍රශංසා කෙරේ.

## සටහන් 
## යොමු කිරීම්
ලක්මිඩ් රාජධානිය

ලක්මිඩ් (lakmids), බානු ලක්ම් (Banu Lakhm),මුන්තෙරිඩ්ස් (Muntherids) දකුණු ඉරාකයේ ජීවත් වුණු ක්‍රිස්තියානි කණ්ඩායම් 3 කි.අල් -හීරා (al-ltirah) එහි එක නගරයකි.කවියා එය මිහිමත පාරාදීසයක් ලෙස විස්තර කරයි. ඔහු එහි ලස්සන හා වටපිටාව මෙලෙස විස්තර කරයි."අවුරුද්දක් ජීවත් වනවාට වඩා අල්-හීරාවල දවසක් ගත කිරීම සැපතකි." යුප්‍රටීස් ගංගාවේ වම් ඉවුරේ පිහිටි කුෆා වලට කිලෝමීටර් 3 ක් දකුණින් අල් - හීරාවල නටබුන් ඉතිරිව පවතී.

## ඉතිහාසය 
ලක්මිඩ් රාජධානිය සොයා ගනු ලැබුවේ ලක්ම් ගෝත්‍රිකයන් විසිනි.ඔවුන් සංක්‍රමණය වුයේ යේමනයේ සිටය.ගෝත්‍ර නායක බානු ලක්ම් දෙවන සියවසයේ දී ලක්මිඩය පාලනය කළේය.මෙම රාජ වංශයේ ආරම්භකයා වුයේ ඉමෘ-අල්-කුයිස්ගේ පුත් Amr ය.(මෙහි සඳහන් ඉමෘ-අල්-කුයිස් 6 වැනි ශතවර්ශයේ විසූ කවියා නොවේ.) ඔහු ක්‍රිස්තියානුවෙක් නිසා මෙය ක්‍රිස්තියානි රාජධානියක් බවට පත්විණි.ඉමෘ-අල්-කුයිස් ගේ සිහිනය වුයේ එක්සත් නිදහස් අරාබි දේශයක් පිළිබඳවයි. ඔහු ඒ සිහිනය සැබෑ කර ගනු වස් අවට අරාබි රාජ්‍යයන් ඔහුගේ රාජ්‍යට ඈඳා ගන්න ලදී.ඉන් පසු ඔහු යුද්ධ හමුදවන් ඇති කොට තම රාජධානිය යුධමය අතින් ශක්තිමත් කළේය.බහරේනි  (Bahareini) වෙරළ තීරයද ආරක්ෂා කරගනු වස් නාවික හමුද බළ ඇනියක්ද පිහිටුවන ලදී.මේ තත්ත්වයේ සිටිමින් ඔහු වෙරළ ආශ්‍රිත නගරවලට ප්‍රහාර එල්ල කරමින් ඊවා ප්‍රදේශය තම රාජධානියට ඈඳා ගත්තේය. ඔහු මෙලෙස සාසනිඩ් රජවරුන්ගේ උපන් බිම වූ ෆාර්ස් ප්‍රදේශයත්, ඉරානයේ පැරිසිය නගරයත් අත් පත් කර ගත්තේය.

පර්සියාවේ II වැනි ෂපූර් රජු මෙම අරාබි රාජධානිවලට එරෙහිව කැරැල්ලක් දියත් කළේය.60,000 ගෙන් පමණ යුත් ශක්තිමත් පර්සියානු හමුදාවක් තම රාජ්‍යය ආක්‍රමණයට සැරසෙන බව ඉමෘ-අල්-කුයිස් දැනගත් විට ඔහු රෝම අධිරාජ්‍යයේ සහාය පැතීය.රෝමයේ එවකට සිටි II වැනි කොන්ස්ටන්ටියුස් උදවු දීමට පොරොන්දු වුවද අවශ්‍යතම අවස්ථාවේ උදවු නොලැබීම නිසා අල්-හීරා නගරය හා ඒ අවට රාජ්‍යයවල පර්සියානුවෝ යුද්ධ ජය වාර්තා කළෝය.
                 
## සටහන් 
{|
ඇම්ස්ටර්ඩෑම්

නෙදර්ලන්තයේ විශාලතම නගරයද,අගනුවරද වන්නේ ඇම්ස්ටර්ඩැම්ය.එය බටහිර දිශාවට වන්නට උතුරු හෝලන්ඩ් ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත.2008 ජනවාරි 1 වැනිදා වනවිට නගරයේ ජනගහණය මිලියන 1.36 ක් විය. රැන්ඩ්ස්ටඩ් වල උතුරු කොටසත් ඇතුළුව මෙය යුරෝපයේ හය වැනි විශාලතම ජනගහණ ප්‍රදේශයයි.එහි ජනගහණය මිලියන 6.7 ක් පමණ වේ.Amstellerdam යන වචනයෙන් මෙහි නම බිදී විත් ඇත. Amstel ඟගේ (dam) බැම්ම යන අරුත මුල්කරගෙනද මෙම නම ඇතිවී ඇත. මෙම නගරය ආරම්භවුයේ 12 ශතවර්ෂයෙදී කුඩා ධීවර ගම්මානයක් ලෙසනි. මෙම නගරය ලන්දේසිය ස්වර්ණමය යුගයෙදී ලෝකයට වටිනා වාරායක් විය. එයට මූලික හේතුව එහි වු වෙළෙඳාම් සදහා වූ නව සොයාගැනීම්ය.මෙම කාලයේදි මෙම නගරය දියමන්ති සහ මූල්‍ය කටයුතු සඳහා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස කටයුතු කෙරිණි.19 සහ 20 වැනි ශතවර්ෂ වලදී නගරය පුළුල් වු අතර නොයෙක් අසල්වැසියන් අතිවිය. මෙම නගරය නෙදර්ලන්තයේ සංස්කෘතික සහ මූල්‍ය අගනුවරයි.නොයෙකුත් ලන්දේසි මූලස්ථන වල පිහිට ඇත.Philips සහ ING ඇතුළුව ලෝකයේ ප්‍රධානතම කර්මාන්ත 500 අතරින් 7 ක් මෙහි මධ්‍යයේ ඇත. මෙහි ඇති කොටස් වෙළෙඳපොල ලොකයේ පැරණිතම කොටස් වෙළෙඳපොල ය. මෙහි ඇති පෞරාණික වටිනාකම නිසා. වාර්ෂිකව මිලියන 3.6 පමණ විදේශිකයෝ මෙහි පැමිණෙති.

## අමතර අවධානයට 
*List of populated places in the Netherlands
*List of cities, towns and villages in North Holland
*List of cities in the Netherlands by province
*List of national capitals
*List of national capitals by latitude
*List of capital cities by elevation
*List of national capitals by population
*van Dam

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
*Amsterdam.nl – Official government site 
*I amsterdam – Portal for international visitors
*Tourist information about Amsterdam () – website of the Netherlands

ප්‍රවර්ගය:නෙදර්ලන්තය
ප්‍රවර්ගය:අගනගර
ජැනිස්මි-(ආගම)

අධිරාජ්‍ය චන්ද්‍රගුප්ත මයුර පැනිස්මි ආගම ‍වැළදගත්තයින් පසුව ඔහු ඉංදියාවේ පළමු ආගම් පුචලිත ප්‍රධානියා වශයෙන් පත්විය. චන්ද්‍රගුප්තයේ වයසක කාලයෙදී ජැනිස්මි  ආගමිකයෙකු ලෙස සම්බන්ධ වන්නට උත්සහ කරණ ලදී. චන්ද්‍රගුප්ත විටක ආචාර්ය බහුභාගු පිළිපදින කෙනෙක් විය. එනම් ඔහුගේ ආන්තිම කාලයේ දී ජැනිස්මි ආගමේ සත්කාර නැමැති දේ පිලිපැද්දේය. එනම් මරණයට වේගයෙන් නැවති ස්‍රාමරණ බොලගොල්ල දි කන්නාටක තුල පැවති‍දේවල් උදාහරණ ලෙස ගත හැක. කොහොම වුනත්  ඔහුගේ සාර්තක කරැවා වන අධිරාඩ්‍ය බින්දුරා ආජිවක කෙනෙක් වුනා සහ ඔහු ජේන් හා බුද්ධාගමෙන් දුරස් කර තැබුවා. අ‍ශෝක රාජ්‍යයාගේ මුණුපුරාවන සාම්ප්‍රති ත් ජේන් ආගම වැළදගත්තා. සංර්‍මරත් සර්‍මපුති ජේන් හාමුදුරැ නමකට උගන්වන්නට සිදුවුනා. තවද ඔහු ඉන්දියාව පුරාවට ජේන් පංසල් 125,000 හදා ඇති බවට සලකනවා. ඒවායින් සමහරක් දේවල් තාමත් අෂ්මෙඩඉාඩි - වීරවිගම් උජෙන් සහ ලිටාන් නැමති නගර අවටින් දැකිය හැක. එනම් අශෝකත සම්ප්‍රති ඔවුන්ගේ ජේන් ආගම ව්‍යාප්ත කිරිමට පණිවුඩ, ග්‍රිසියට පර්සියාවට සහ මධ්‍යම නැගෙනහිරට යැවුවා නමුත් අදට කිසිම සෙවීමක් ඒ පිළිබදව සිදු වී නැත. කෙහොමවුනත් ජේන් ආගම මයුරන් නීතියට අනුව අනිවාර්ය බලයක් බවට පත්වුනා. චන්ද්‍රගුප්ත හා සාර්‍මපුති දකුණු ඉන්දියාවේ ජේන් ආගම ප්‍රචලිත කිරීමට වෙනමම වෙන් කලා ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජේන් පන්සල් සහ ටේෆ් දේවස්ථාන එවුන්ගේ ආගම් කාලයේ දී ගොඩනැගුවාය. නමුත් එහි ප්‍රතිපක්ෂ වල හා ආගම් සදහා මුල්‍ය හි අඩුකම් නිසා ශාන්තකාර්මය හා දුමානුජමන්ට නැගඒමත් සමග ජේන් ආගම වෙනස් වන්නට පටන් ගත්තා.
ක්‍රිස්තියානුවන්ගේ විශ්වාසයේ ලක්ෂණය

ත්‍රිත්ව දෘෂ්ටික ක්‍රිස්තියානු ධර්මය, සම්බන්ධව විශ්වාසනීය ප්‍රකාශනයන් කිහිපයක් විධිමත්ව සකස් කෙරිණි.

**විශ්වාසයේ ලක්ෂණ දෙකකි**

බව්තිස්මය හා උපදේශක බව්සිතිස්මය. විශ්වාස ලක්ෂණය නව අදහන්නන්ට කියා‍දෙන අතර, එය විශ්වාසයේ සමාව දීමක් ලෙස පිළිගැනේ. උපදේශක ජීවන දර්ශනය, භාෂාවන්ගේ අනුමැතිය ඇතිව සභාවේ ධර්මයයි. මුල් යුගයේ විශ්වාස ලක්ෂණය වන්නේ බව්තිස්මයි. මෙහි ඉතා ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ධර්ම දූතවරුන්ගේ විශ්වාසයේ ලක්ෂණය වේ.

ක්‍රිස්තියානු සභාවන් ස්ථාවරව පවත්වාගෙන යාමට මෙම විශ්වාස ලක්ෂණයන් ඉවහල් වුනි. ‍නව සංවර්තනය වන්නන්ට ආගමික විශ්වාසය ක්‍රියා දීමට මේවා උපයෝගි කරගත්තේය. 200 දී පමණ ඔවුන්ව ප්‍රශ්න කිරීමට පටන් ගනුයේ බව්තිස්මයේ විශ්වාස කරන්නන් බවට පත් කිරීමටයි. මුල් යුගයේ විශ්වාස ලක්ෂණ ලෙස සලකන්නේ I කොරින්ති 15:1-9.

මුල් යුගයේ තවත් ක්‍රිස්තියානි විශ්වාසයක් වන්නේ “දෙවියන් වහන්සේ ජේසුස්ය”. (සාන්ත පාවුළු සන්දේශය සිට රෝමවරු 10:9 ) ත්‍රිත්ව දෘෂ්ටිකයන්ට මෙම ‍ජීවන දර්ශනය බෙහෙවින් වැදගත් වේ. එනම් ඉශ්‍රාලයේ යාවේ දෙවියන් වහන්සේගේ මාංශගත වීම, ජේසුස් ක්‍රිස්තුන්‍ස්ගේ පරිපුර්ණ බව සහතික කිරීම මෙහි වැදගත්කම වේ. (කොලොසිවරුන් 2:9)

මෙහි ධර්මය සමඟ ක්‍රිස්තියානු ධර්මය ගැටුනු නමුත් එහි දේව ධර්මය දියුණු වීම වඩාත් සංකිර්ණ අදහස් ගොඩ නැඟීමට අවශ්‍ය වේ.
## සටහන්
ක්‍රිස්තියානු ධර්මයේ ඉතිහාසය- සමකාලින ඉතිහාසය (වර්තමාන 1848)

ක්‍රිස්තියානු ධර්මයේ ඉතිහාසය- සමකාලින ඉතිහාසය (වර්තමාන 1848)

සමකාලින යුග වල පල්ලි ඉතිහාසය පැතිරෙන්නේ 1848 විප්ලවයේ සිට අද දක්වාය.
රැසියානු සධාර්මික පල්ලිය- රැසියානු අධිරාජ්‍යා

රැසියානු සාධාර්මික පල්ලිය, රැසියානු අධිරාජ්‍යයේ වැදගත් ස්ථානයක් ගත්තේය. මෙය පාලනය කරනුයේ 18 වන සියවසේ පිතර්ගේ 1 ගේ සභාව ප්‍රතිසංස්කරණය කල වේ

Russifivation මුල් වු විවිධ සංවිධාන සමග පල්ලිය සම්බන්ධ වුනේ යුදෙව් නොවන සංවිධිත ඝාතනයන්හි සම්බන්ධකම් හා විරැද්ධත්වය ද පළ කලේය. සැම්ටික නොවන යුදෙව් නොවන සංවිධිත ගාතනයන් සබාව සමග කිසිම සම්බන්ධකමක් නොතිබුණු බවට සාක්ෂි නොතිබුණ ද 19 වන සියවසේ සිටම ජේ්‍යෂ්ඨ පුජකවරැ යුදෙව් ජනතාවට විවෘතව බැණ වැදුණහ. තවද, යුදෙව් ආගමත් සමග ක්‍රිස්තු සබාව නිල සම්බන්ධයක් නොමැත

ගොවි/ ගැමි ජනතාවයේ බදු නියත කිරිමට පල්ලියට හැකි විය.

Bolsheviks හා අ‍නිකුත් රැසියානු විප්ලවකරැවන් විසින් පල්ලිය දක්නා ලද්දේ ජානතාවගේ සතුරා ලෙසයි.
ශුද්ධවූ මහා ජේම්ස් මුනිතුමා

සෙබෙත්ගේ පුත් **ශාන්ත ජාකොබ්** ජේසුස් වහන්සේගේ එක් ශ්‍රාවකයෙකි. ඔහු සෙබඩි හා සලෝමි යන දෙදෙනාගේ පුත් වු අතර ශුද්ධවර ජොහාන්ගේ සහෝදරයා විය. ධර්ම දූත ජේම්ස් ගෙන් වෙන් කිරීම සඳහා ඔහුව සාන්තුවර **මහා ජා‍කොබ්** යන නමින් හැඳින්වේ. ඔහු ජේසුස් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් අතරට පළමුවෙන්ම සම්බන්ධ වු අයෙකි. ජාකොබ් සංක්ෂිප්ත ශුභාරංචිය සඳහන් කරන පරිදි ජේසුස් වහන්සේ ජාකොබ් හා ජොහාන්ට කතාකොට සංචාරය කිරීමට ආරාධනා කළේ ඔවුන් දෙදෙනා තම පියා සමඟ මුහුදු වෙරළේ සිටිය දී ය. මාර්ක්ට අනුව ජේම්ස් හා ජෝන් හඳුන්වන්නේ ගිගිරුමේ පුතණුවන් යනුවෙනි. ධර්ම දූතවරුන්ගේ ක්‍රියා පොතේ 12:1-2 වර්ථාවන් අනුව හෙරො‍ද් රජු විසින් ජේම්ස්ව කඩුවෙන් ඇණ මරා දමනු ලැබුවේය.

	
ඔහුගේ මළ සිරුර ගලිසියේ (ස්පාඤ්ඤයේ) සන්තියාගෝ ද කොම්පොස්තලාහි, තැන්පත් කර ඇති බවට තොරතුරු ලැබි ඇත. ඔහුගේ භූමිදාන නගරය, කතෝලික ධර්මයේ තුන්වන ශුද්ධ වු නගරය හැටියට පිළිගෙන ඇත. (ජේරුසලම් හා රෝමය යන නගරයන්ට පසුව). මෙම ශාන්තුවරයාගේ සොහොනට යන වන්දනා ගමන යුරෝපියානු කතෝලිකයන් අතරේ ප්‍රධාන හා ප්‍රසිද්ධත්වයකට පත් වු වන්දනා ගමනකි. එම නිසාම මොහුව වන්දනාගමන්වල නියැලෙන්නන්ගේ එක් ආරක්ෂක මුනිවරයෙකු ලෙස පිළිගෙන ඇත.

## සටහන්
ජුදාස් ඉස්කාරි‍යොත්

**ජුදාස් ඉස්කොරියොත්** (මරණය ක්‍රි.ව 29-33 අප්‍රේල්) නව ගිවිසුමට අනුව, ජෙසුස් වහන්සේගේ ධර්ම දූතවරුන් දොළොස් දෙනාගෙන් එක් අයෙකි.  ගිණුම් පිළිබඳව වාර්තා තැබීම මොහුට භාර වු වගකීමකි. ජෙසුස්ට ද්‍රෝහි වු වරදට මොහු සම්බන්ධ විය.

	
ජුදාස් සුවිශේෂය ( 4 වන සියවස මුල් කාලයේ පැවතුණු) සමඟ ජුදාස් සම්බන්ධ වි ඇත. ගුප්ත කණ්ඩායම් අතර ප්‍රසිද්ධ චරිතයක් ලෙස පෙනී සිටිය අතර මොහු දාර්ශනික ලේඛනවල විශේෂ මාතෘකාවක් බවටද පත් වූවේය. බොහෝ ක්‍රිස්තියානිවරු (ගිහියෝ, පුජකවරු හෝ දේව  ධාර්මිකයෝ) ජුදාස්ව ද්‍රෝහියෙක් ලෙස තවමත් සළකති. ද්‍රෝහියට සමාන අර්ථයෙන් ‘ජුදාස්’ යන නම භාෂා කිහිපයකින්ම සඳහන් වේ. කෙසේ වුවත් ඇතැම් වියතුන්  ජුදාස් පිළිබඳව විකල්පීය අදහස් දක්වයි.ඒ අනුව ජෙසුගේ දැනුම හා කැමැත්ත පරිදි ,යලි බයිබලයේ දිවැස්වැකි නියෝග කිරීමෙන් පසුව ද්‍රෝහියා යන ස්වරූපය ගොඩ නැඟීමට ඉතිහාසික විරූපීකරණය කර ඇති බව ඍවුන්ගේ පිළිගැනීමයි.

## ජුදාස් ඉස්කාරියොට් විවේචනය කිරීම 
ගුප්ත කණ්ඩායම් (ඥෙයවාදී කණ්ඩායම් ආදි) ජුදාස්ගේ චරිතය සම්බන්ධයෙන් මහත් උනන්දුවක් ගනුයේ දෙවියන් වහන්සේට ද්‍රෝහි වීම විද්‍යාමානව පරස්පරයකින් යුත් කරුණක් වුණු නිසාය. මුලික ප්‍රශ්න ලෙස සලකා බැලුවේ මේවාය.

·	දිවැස්වැකි මුල පිරීමට ජේසු‍ස්ට ද්‍රෝහි වීම සඳහා ජුදාස් සිටියේ ඔහු ජීවත්ව සිටි කාලයේ පමණක්ද?

·	ජේසුස් වහන්සේ තමන්ව ජුදාස්ට පාවා දීම සඳහා හේතු වු කරුණු,

-	ජේසුස් වහන්සේ මෙම පාවාදීම වළක්වාලීමට බැරිවුයේ ද?

-	ජේසුස් වහන්සේ තම කැමැත්තෙන්ම මෙම පාවා දීමට දායක වුයේද?

-	ජේසුස් වහන්සේ තම කැමැත්තෙන්ම මෙම පාවා දිමට ක්‍රියාවන් අනුගමනය කෙරුවේද?

·		මාක් සිට ජෝන් දක්වා කියවීමේදී ජුදාස්ගේ දුෂ්ට හැසිරීම වඩාත් ප්‍රබල සහ ප්‍රකාශිතයට පත් වීමට හේතුව කුමක්ද?

ඉරේනියස් එක් ඥෙයවාදී නිකාය කැනිටිස් (Cainites) විශ්වාස සම්බන්ධව වාර්තා තැබුවේය. එනම් ජුදාස් සොටියාගේ ආයුධයක් ‍(දේව ඥානය) වනුයේ ඩෙමියුර්ජ්ගේ තන්හාව පෙර දැරි කොටගෙන යන්නයි. ශුභාරංචියේ කියු පරිදි රිදීමය කාසි ගණනය කරන්නා ජුදාස් බව හෙබ්රව් බයිබ‍ලයේ දෙවියන් වහන්සේගේ ගෝලයෙක් බව කියැවේ. පසු කාලයේදී කැනිටිස් (Cainites) කණ්ඩායම් දෙකකට බෙදුනි. ඊට හේතුව ‍ ජේසුස්ගේ විශ්ව විද්‍යාව සමඟ එකඟතාවයකට පත් නොවීම නිසාය.

	
ඔරිජින් සම්ප්‍රදායක් දැන සිටියේය. එය ජුදාස්ට පමණක් සම්බන්ධ නොවුන අතර ජේසුස් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ සියළුදෙනාම උන් වහන්සේගේ පාවාදීමට හවුල් වු බවට යන්නෙනි. තවද ජුදාස්ව කරදර (කෲර) පුද්ගලයෙකු හැටියට ඔරිජින් විනිශ්චය නොකළේය.

	
ක්‍රිස්තු විරෝධිතයෙකු වු සෙල්සස්, ප්‍රායෝගික කියවීම විනිශ්චය කිරීමෙන් මෙම දාර්ශනික කතාවන් අසම්මත බව ප්‍රකාශ කළේය. ඊට හේතුව වුයේ ජේසුස් වහන්සේ තමාව පවා ‍දෙනු ලබන පුද්ගලයා කවුරුන්ද කියා යුදෙව් වසන්ත  උත්සවයේදි හැඟ වීමයි.
	
	
ජේසුස් වහන්සේ කලින් සිටම දැ‍නගෙන සිටිය බවත්, ජුදාස්ගේ ද්‍රෝහි වීමත්, ශුභාරංචිය ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවේය.  2006 අප්‍රේල් හිදී ජුදාස් සුවිශේෂ ලේඛනය නව භාෂාවන්ට පරිවර්තනය කරනු ලැබුවේය. එහිදී ජේසුස් වහන්සේ ඔහුව පාවා දීමට ජුදාස්ට කිවු බව සත්‍ය ලෙස පිළිගත හැකි කරුණකි. මෙය ජොහොන් සුවිශේෂය සමඟ එකඟ නොවුවත්, මාක් සුවිශේෂයේ අර්ථ කිහිපයක් ඇත.
ශාන්ත ජුඩ් අපොස්තුළු

**ජූඩ්** යනු ජේසුස් වහන්සේගේ අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස්දෙනා අතුරින් එක් අයෙකි . සාමාන්‍ය වශයෙන් උන්වහන්සේ හැඳින්වෙන්නේ **තද්දේයුස්** ලෙසින් වන අතර, සමහරවිට **ජේම්ස් ගේ ජූඩ්**, **ජූඩ් තද්දේයුස්**, **ජුදාස් තද්දේයුස්** හෝ **ලෙබ්බේයුස්** ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි. එතුමා සමහරවිට ජූඩ්, "ජේසුස්තුමාගේ සොහායුරු" ලෙසින්ද හැඳින්වෙන නමුත්, ජේසුස් තුමාණන් පාවාදුන් වෙනත් ගෝලයෙක් වන ජුදාස් ඉස්කාරියොත් ගෙන් වෙන්කොට දැක්වෙයි.

අපොස්කුළුවරයා හා ප්‍රාණපරිත්‍යාගවරයා
උපත: ක්‍රි.ව පෙර හා ක්‍රිස්තු වර්ෂයෙන් (පළමු වන සියවසේ)
මරණය:  ක්‍රි.ව පළමුවන සියවසේ පර්සියාව
ගෞරවය දැක්විම රෝමානු කතෝලික සභාව, නැගෙනහිර යුරෝපය හා මැදපෙරදිග සංදාර්මික සභාව නැගෙනහිර යුරෝපය හා මැදපෙරදිග  කතෝලික සභාව ක්‍රිස්තියානු කොප්ටික්වරැන්  එංගලන්ත සභාව
ප්‍රධාන ‍සිද්ධාන්තය: හාන්ත පිටර්, රෝමය Rheims Toulovse France

මංගග්‍යය ඔක්තෝබ්ර් 28 ජුනි 29
ස්වභාවය/ උපලක්ෂණය පොරව, පිත්ත, බෝට්ටුව, හබල, පදක්කම  (Armenia)ආර්මේනියාව, දරැණු අවස්ථා, රෝහල් ශාන්ත පිටස්බරග්. ෆ්ලොරිඩා
අනුග්‍රහය/ආධාරය: පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව

ශාන්ත ජු‍ඩ් (ජුදාස්) ක්‍රිස්තියානු සාන්තුවරයෙකි. නව ගිවිසුමේ ජාකොබ්ාගේ ජුඩ් හා තදෙවුස් යන නමින් හදුන්වයි. තදෙවුස් හා ජුදාස් තදෙවුමස් යන නම් වලින් ද හදුන්වයි. ග්‍රික‍යේ තම ගිවිසුමේ සදහන් වන අන්දමට ඔවුන්ගේ මුල් නම් සමාන වුවත් ජුඩ්, ජුදාස් ඉස්කැරියොට් සමග පටලවා ගත නොයුතුයි. එනමුදු ඔවුන්ගේ නම ග්‍රික, ජුදා නමට විවිධත්වයක් විම ද එය යුදෙව් ජනතාව අතර පොදු නමක් බවට පත් විමත් නිසාය.

තදෙවුස්ව ශාන්ත බතලෙමෙවු සමගාමිත්වයෙන් ඇයගේ ආරක්ෂක මුනිවරයා ලෙස පිළිගත්තාය. රෝමානු කතෝලික සභාවේ මොහු දරැණු අවස්ථා හා තවදුරටත් බලපෑම් කළ නොහැකි ආරක්ෂක මුනිවරයා ලෙස පිලිගත්තේය.

හාන්ත ජුඩ්ගේ උපලක්ෂණය වන්නේ පිත්තය. ඔහුගේ හිසෙහි ගිනිදැල්ලක් ‍ස්වරැපයට ද බොහෝ විට දැකගත හැක. මෙය පෙන්තකොස්ත සමයේදි ශුද්ධෝත්මයාණන් දානය කිරිමත් සමග සැබවින්ම නියෝජනය කරනු ලැ‍ෙඉබ්. හිසේ ගිනිදැල්ලක් යන ස්වරැපයෙන් පෙනි සිටිමට හේතු වන්නේ එහු දරණු අවස්ථාවල ආරක්ෂක මුනිවරයා විමත් බලාපොරොත්තු රහිත සිටින අයට හාස්කම් පැවැත්විමත්ය. ඔහු මෙලෙස පෙන්වනුයේ ශාන්ත ජුඩ් හාස්කම් සිදු කරන ආකාරයේ ශුද්ධාත්මය ද ඒවා සිදු කරන නිසාය. ඇතැම් විට එහු පොරව අල්ලා සිටිම යන ආකාරයකට නියෝජනය වන්නේය. (එනම් ඔහුව මරණයට පත් වුනේද මෙනැවැනි ආයුධයකින් නිසාය) තවද සන්නස් පත්‍රය සමග ද හෝ පෙතක් සමග ද හෝ වඩුවාගේ අධිකොුද්ව සමග ද ඔහුව දැක ගත හැක.ක්‍රි.ව 65 දී පමණ එතුමන්එව ෲර ලෙස මරා දමනු ලැබූ බව කියැවෙ එතුමාගෙ මරණයෙන්ටික කලකට පසු බෙරූට් සිට ෝමයට ගෙන එන ලද එතුමන්ගෙ ශු.සිරුර **වතිකානුවෙ ශාන්ත පීතර බැසිලිකාවෙ වම් පස ප්‍රධාන අල්තාරය තුල** තැම්පත් කොට ඇත.
තංගල්ල

**තංගල්ල** යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතට අයත්  වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇති නගරයකි. එය හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වේ.  මාතර දිස්ත්‍රික්කයට ආසන්නවම පිහිටා ඇති නිසා, දිස්ත්‍රික්කයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ වලට සාපේක්ෂව මෘදු දේශගුණික තත්වයක් මෙහි වේ.

## නාමය
"තංගල්ල" යන සිංහල නම ලැබී ඇති අයුරු පිළිඹඳව ජනප්‍රවාදයේ විවිධ මතිමතාන්තර පැවතියත් ඉන් ප්‍රධාන මතය වන්නේ තපස්සුභල්ලුක වෙළඳ දෙබැයන් විසින් බුදුන් වහන්සේගේ කේෂ ධාතු වඩමවාගෙන ඒමේදී අතරමගදී මුව දොවා ගැනීමට එක්තරා ප්‍රදේශයකට පැමිණ ඇති අතර ඔවුන් දෙදෙනා විසින් ධාතූන්වහන්සේ අසල ඇති ගලක් මත තබා මුව දොවනය කිරීමට ගොස් ඇති අතර මොහොතකින් "රාං" ගා ශබ්දයක් අසී ඇති බැවින් දෙදෙනා හැරී බැලූ විට දැක ඇත්තේ ධාතූන් වහන්සේ අවකාශයේ වැඩ වාසය කරද්දී එම ගල පැලී ගොස් ඇති බවයි. ඉන් අනතුරුව එම ප්‍රදේශයට "රාංගල" යන නම භාවිතා කැර ඇති අතර පසුව එය "රාංගල්ල" , "රංගල්ල" ලෙසත් වෙනස් වී වර්ථමානයේ භාවිතා කරන "තංගල්ල" ලෙස වෙනස් වී ඇති බවයි. 

සංචාරක කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙසත්, ධීවර වරායක් ලෙසත්, තංගල්ල නගරය කලාපිකව වැදගත් වේ. වෙරළාසන්නයේ පිහිටා ඇති පෞරාණික ඕලන්ද කොටුව නූතනයේදී බන්ධනාගාරයක් ලෙස භාවිත කෙරේ. මුල්කිරිගල ඉපැරණි විහාරස්ථානය වෙත පිවිසුම් ස්ථානයක් ලෙසද තංගල්ල නගරය වැදගත් වේ.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ආක්ටික් කවය

[thumb|upright=1.5|දළ වශයෙන් උතුරෙන් 66.5° හි පිහිටි ආක්ටික් කවය, [ආක්ටික් සාගරය|ආක්ටික් ජල ස්කන්ධයෙහි සහ භූමි ප්‍රදේශයෙහි පොදුවෙහි පිළිගැනෙන මායිම වෙයි]]

අක්ෂ වෘත්ත රේඛාවේ කවයන් පහෙන් ප්‍රධාන එකකි. පෘථිවි සිතියමේ ලකුණු කර ඇති ආක්ටික් කවය එහ රේඛාවට  උතුරින් අක්ෂ වෘත්ත රේඛාවට සමාන්තරව (2000 වර්ෂයේ දී ) ‍0 33'39 '' (හෝ ‍0 56'0830 ) දිවයේ. මෙමකවයට උතුරින් පිහිටි ප්‍රදේශය ආක්ටික් නමින් හැදින්වේ. උතුරට ඇති කලාපය උතුරැ සමගිතෝෂ්ණ කලාපය නමින් හැදින්වේ දක්ෂීන අර්ධ ගෝලයේ මෙයට සමානව ඇති අක්ෂි වෘත්තයේ රේකාව ඇන්ටාක්ටික් කවය යනුවෙන් හැදින්වේ.

ආක්ටික් කවය ධ්‍රැව දිනයේ දක්ෂින අන්තය ලකුණු කරයි. (24 පැයේ ම හිරැ එළිය ඇති බොහෝ විට *මධ්‍යම රාත්‍රියේ  හිරැ* යනුවෙන් ද හැදින්වේ ධ්‍රැව රාත්‍රිය. ( පැය 24 ම හිරැ නැති රාත්‍රිය ) අඩු  වශයෙන් වසරකට වරක් ආක්ටික් කවයට උතුරින් හිරැ අඛණ්ඩව 24 පැටක් ක්ෂිතිජයට ඉහලින් තිබෙන අතර වසරකට වරක් ක්ෂිතිජයට යටින් අඛණ්ඩ ව පැය 24 තිබේ. ආක්ටික් කවයේ ද මේ සිදුවීම්ඇති වේ. ‍නියම වශයෙන් අනුපිළිවෙලින් ජුනි හා දෙසැම්බර් වලදී උර්සාමේජර් නමැති තරැවලට දකුණින්ම ස්ථානයට සමව ඇති බැවින් එයට ආක්ටික් යැයි කියනු ලැබේ. (ග්‍රීක් භාෂාවෙන් මෙගල් අක්ටෝස් හෝ මහා වලසි)

ඇත්ත වශයෙන් ම වායුගෝලයේ කැරකීම හා හිරැ තිතක් මෙන් නොව මංචලය වශයෙන් පෙනෙන හෙයින් මධ්‍යමරාත්‍රි හිරැගේ කොටසක් උත්තරායන ආක්ටික් කවයට දකුණින් 50 (කි.මි. 90) දැකිය හැක. එමෙන්ම දක්ෂිණායතනය දින රාත්‍රියේ ආක්ටික් කවයට උතුරෙන් 50 0 දක්වා හිරැගේ කොටසක් දැකිය හැක. මුහුදු මට්මමේ දී මෙය සත්‍ය වේ. මේ සීමාවන් මුහුදු මට්ටමින් උස් වීමෙ දී  වැඩි වේ. කදුකර ප්‍රදේශවල දී බොහෝ විට කෙලින් පෙනීමක් නැත.

ආක්ටික් කවයේ පිහිටිම ස්ථිර නැත නමුත් කල්යෑමේන් සංකීර්ණ ආකාරයට මෙය වෙනස් වේ. විස්තර සදහා අක්ෂ වෘත්ත රේඛාවේ කවයක් බලන්න.
සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව

සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව යනු මිනිස් භූගෝල විද්‍යාවේ උප කේෂ්ත්‍රයකි. ඒ අනුව සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව යනු සංස්කෘතික වශයෙන් ඇති දේවල් හා නිගමනයන් පිළිබඳවත් ස්ථානයන් හා අවකාශයට සම්බන්ධ  වී ඇති ආකාරය හා ඒවායේ වෙනස්වීම පිළිබඳවත් හැදෑරිමයි. එහිදී භාෂාව, ආගම, ආර්ථිකය, රජය හා වෙනත් විද්‍යාමාන දේ විස්තර කිරිමේ හා වෙන් වෙන් ව පරීක්ෂා කිරිමේ මාර්ග පිළිබඳවත්, එක් තැනකින් තවත් තැනකට සංස්කෘතියේ ඇති වෙනස සහ ඇතැම්  සංස්කෘතීන් වෙනස් නොවී තිබිම පිළිබඳවත් සහ අවකාශය සම්බන්ධයෙන් මනුෂ්‍යයන් ක්‍රියාකරන්නේ කෙසේද යන්නත් පැහැදිලි කෙරේ. 

**අධ්‍යයන සීමාව**
 
සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව හැදෑරීමේ සීමාව පුළුල් පරාසයක පවතී. හැදෑරීමට ඇති මාතෘකාවන් අතර :

*	සංස්කෘතික ලක්ෂණ එක්රැස් කිරිමක්, පැහැදිලි කිරිමක් ලෙස ‍ගෝලීයකරණය අනුමාන කර ඇත.
*	බටහිරකරණය හෝ ඇමරිකානුකරණය, ඉස්ලාමීයකරණය වැනි වෙනත් ඒ හා සමාන ක්‍රියාමාර්ග. 
*	රාජ්‍යයන් අතර නායකත්වය පිළිබඳව වූ සංස්කෘතික මත හෝ සංස්කෘතික අධිරාජ්‍යවාදය හරහා සංස්කෘතික සමානාත්මතාවය ඇතිවීම.
*	වෙනස් විම් හැදෑරීමක් ලෙස සංස්කෘතික ප්‍රදේශ වෙන් කොට දැක්වීම, විධි, ආකාරයන්, භාෂා, පුහුණු වීම්, ආයතන, ශක්තිමත් ඉදිකිරිම් පිළිබඳ සැලසුම් සහ භූ ගෝලීය ප්‍රදේශ පිළිබඳ පූර්ණ සංස්කෘතික හැදෑරීම් පෙළක් ඇති කිරීම. ( සංස්කෘතික ප්‍රදේශයක් බලන්න)
*	සංස්කෘතික භූමි දර්ශන හැදෑරීම.
*	අනෙක් මාතෘකා ඇතුලත් වන්නේ ස්ථානයේ ස්වාභාවය, යටත් විජිත වාදය, යටත් විජිතවාදයෙන් පසු  ජාත්‍යන්තර වාදය, ආගමනය, විගමනය හා සංචාරක ව්‍යාපාරය සම්බන්ධවයි.
භූගෝල විද්‍යා සංවර්ධනය

භූගෝල විද්‍යා සංවර්ධනය යනු පොළොව මත වෙසෙන මිනිසාගේ ජීවන තත්ත්වය හා ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ පෘථිවියේ භූගෝල ශාස්ත්‍රය යටතේ අධ්‍යයනය කිරීමයි. මෙහිදී සංවර්ධනය යනු මිනිසුන්ගේ ජිවිත වලට බලපාන වෙනස් වීමේ ක්‍රියාවලියකි. මේ වෙනස ඉවසා දරා සිටින මිනිසුන්ගේ ජීවන තත්ත්වයේ වැඩි දියුණුවක් සිදුවේ. "කෙසේ වුවද සංවර්ධනය සෑම අවස්ථාවක දීම නියත ක්‍රියාවලියක් නොවේ," අසංවර්ධනය සංවර්ධනය කරා ගෙන ගිය ගෝලීය ආර්ථික බලයන් සම්බන්ධයෙන් ගන්ඩර් ෆැනක් විස්තර කළේ ඒ අයුරිනි. මෙය ඔහුගේ රඳා පැවැත්මේ මතයෙන් ආවරණය වී ඇත.
   
භූගෝලීය සංවර්ධනයේ දී, භූගෝලී ශාස්ත්‍ර ඥානය අනුව සංවර්ධනයට ඇති අවකාශ පිළිබඳව විවිධ ක්‍රමවේද හදාරයි. ආර්ථික, දේශපාලන හා සමාජ සාධක දෙස බැලීමේදී සංවර්ධනය මැනීමට හැක්කේ කවර ගුණාංගවලින් ද යන්න සොයා ගැනීමට ඔවුන් උත්සාහ දරති. වෙසෙසින්ම ඔවුන් තේරුම් ගැනීමට ප්‍රයත්න දරන්නේ  භූගෝලීය හේතුන් හා වෙනස්වන සංවර්ධනයේ ප්‍රතිඵලයන්ය. එම අධ්‍යයනවලදී සංසන්දනය කරනුයේ ආර්ථික වශයෙන් වඩා සංවර්ධිත රටවල් (MADC) හා ආර්ථික වශයෙන් ඌන සංවර්ධිත(LEDC) රටවල්ය. අතිරේක වශයෙන් රටවල් ඇතුළත වෙනස්කම්ද සලකා බලනු ලැබේ. 

සංවර්ධනය වන භූගෝලීය විද්‍යාවේදී තිරසර සංවර්ධනය ගැනද අධ්‍යයනය කෙරෙනුයේ අනාගත පරම්පරාවටත් ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීමට ඉඩකඩ සැලසිය යුතු බැවිනි.

## සටහන් 
{|

|Development geography
|-
නියඟය

, මෙක්සිකෝව).]]

**ඉඩෝරය** හෙවත් **නියඟය** යනු දීර්ඝ සාමාන්‍ය කාලසීමාවට වඩා වැඩි කාලසීමාවක් යම් ප්‍රදේශයකට වායුගෝලීය, මතුපිට හෝ භූගත ජලය ලැබීමේ ඌනතාවයක් ඇති වීමයි. යම් ප්‍රදේශයකට සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු වර්ෂාපතනයක් ලැබීම මේ තත්ත්වය ඇතිවීමට බලපායි. එයට පරිසර පද්ධතිය කෙරෙහි මෙන්ම අදාළ ප්‍රදේශවල කෘෂිකර්මාන්ත කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කිරීමට හැකිය. නියඟ තත්ත්වය දිර්ඝකාලීන පැවතියද තද බල කෙටි නියඟ තත්ත්වයකින් පවා දේශීය ආර්ථිකයට සැළකිය යුතු අලාභ හානි කළ හැකිය. එක්සත් ජාතින් දක්වන පරිදි කැලෑ කැපීම නිසා ඇතිවන දේශගුණික අස්ථිරභාවය හේතුවෙන් සෑම අවුරුද්දකම පාහේ යුක්රේනයේ සරුබිම් විශාල ප්‍රමාණයක් එරටට අහිමි වෙයි.

## ඇතිවීමට හේතු
### වර්ෂාපතනය ඌනතාවය
වර්ෂාපතනය ඌනතාවය නියඟයට එක් හේතුවකි.

### වියළි කාලය
වියළි කාලය එසේත් නැත්නම් වියළි ඍතුව තුලදී නියඟ ඇතිවීමට ඇති සම්බාවිතාව ඉහල යයි.

### එල් නිනෝ
එල් නිනෝ () තත්ත්වය නිසා ද නියඟය ඇතිවේ.

## මානව ක්‍රියාකාරකම්
වන විනාශය වැනි මානව ක්‍රියාකාරකම් නියඟයට බලපාන තවත් එක් සාධකයකි.

### දේශගුණික විපර්යාස
දේශගුණික විපර්යාස හේතු කොටගෙනද නීයඟය ඇතිවේ.

## ආශ්‍රිත
* ජලය

ප්‍රවර්ගය:නියඟ
පරණ ඉන්දියාවේ දේශපාලන ව්‍යුහය

පරණ ඉන්දියාවේ දේශපාලන ව්‍යුහය පෙනෙන පරිදි එය ආරම්භ වී තිබෙන්නේ රානා කියන ඒකක ය භාවිතයෙනි. මුල් කාලයේ මෙයින් ලා ආර්යයන් සමග පැවති ජානා කිහිපයක් සාක්ෂාත් කරගත්හ. ඒවා නම් ආත්ම වශයෙන් සමාජමය බෙදීමට ලක්වුනු සහ එකිනෙකා අතර සටන් ඇති කරගන්නා සහ ආර්යන් නොවන අය බැටලුවන් හරකුන් සමග සටන් කරනා අය ලෙසයි. 

ජනපද කියන සාහිත්‍යමය වචනයේ තේරුම  'පය තැබීමට ඉඩ ඇති ගෝත්‍රය ' යනුයි. 
පෙර පැවති ජාන නැමැති ෆමින් ජනපදය ලෙස නම පැමිණියේය. ‍මෙහි ප්‍රථම ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ වුයේ ඔවුන්ගේ කාලයේ දීය වයඹ වැනි බෞද්ධයන් නොමැති පළාත් විවිධ ජනපදවලට දේශසිමා අනුව බෙදා දැමිමා, ජනපද නැගී සිටිමේ රට සදහා මෙම සැම ජනපදයක් ම ශාස්ත්‍රිය ගෝත්‍රයන් පසුව නම් කලා.
බුදුන්ගේ කාලයට ප්‍රථම මෙම ‍සොලොස් මහා ජනපද සදහා කිසිම ඉතිහාසයක් ලබා නොදුනි.

බුද්ධ ධර්මයේ අන්ගුත්තර නිකායේ බොහෝ තැන් වල මෙම ජාතීන් 16 ගැන සදහන් වේ.
1.	තායි
2.	කෝසල
3.	අන්ත
4.	මගද
5.	වප්පි
6.	වල්ල
7.	චේදි
8.	වට්ටා
9.	කුරැ
10.	පන්චල
11.	මච්චල
12.	සූරසේන
13.	අස්සක
14.	අවන්තී
15.	ගාන්ධාර්
16.	කාම්බෝජ
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
දළ මරණ අනුපාතිකය

දළ මරණ අනුපාතිකය යනු ජනගහන කොටසක් සැලකූ විට කාල ඒකකයක් තුළ සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක. සාමාන්‍යයෙන් ජනගහනයෙන් 1000 කට සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව මෙහි අර්ථකතනයයි. නමුත් මෙම අනුපාතය රෝග සහ අනෙකුත් ආසාධන වලදී සීඝ්‍ර ලෙසින් මියයන මරණ සංඛ්‍යාව හා සසඳන විට වෙනස් වේ.
 
පැහැදිලි කිරීම්:

*	දල මරණ අනුපාතිකය - ජනගහනය 1000 කට  කාල ඒකකයක් තුළ සිදුවන මරණ  සංඛ්‍යාව 
*	මාතෘ මරණ අනුපාතිකය -   උපත් 100,000 කදී ගැබිනි සහ ප්‍රසූති මරණ සංඛ්‍යාව
*	ළදරු මරණ අනුපාතිකය -   අවු.1 ට අඩු ළදරුවන් 1000 කින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව
*	ළමා  මරණ අනුපාතිකය -   අවු.5 ට අඩු ළමුන් 1000 කින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව
*	සම්මත  දළ මරණ අනුපාතිකය(SMR)  - (අවු16-65 සහ 65+)  ජනගහනය 1000 කට කාල ඒකකයක් තුළ සිදුවන මරණ  සංඛ්‍යාව 

ඖෂධ ප්‍රතිකාරද මෙම අනුපාතිකය අඩු වැඩි වීමට බලපා ඇති බව පැහැදිලිය.
එනම්,

යන හේතූන්  දළ මරණ අනුපාතිකය වැඩි වීමට බලපා ඇත.
    
දළ මරණ අනුපාතිකයේ  මුලු ජනගහනය හා සැලකූවිට යම් යම් අඩුපාඩු දක්නට ලැබේ. උදාහරණ ලෙස ජනගහනය 1000 කට කාල ඒකකයකදී මියයන අනුපාතය සංවර්ධිත රටවලට වඩා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල සාපේක්ෂ වශයෙන් වැඩිය. එමෙන්ම සංවර්ධිත රටවල මහලු ජනගහනය වැඩි අගයක් ගන්නා අතර එම අගය සංවර්ධිත රටවල අඩු අගයක් ගනී. බොහෝ විට ජීවන චක්‍රය රූපරාමුවක වෙන වෙනම වයස් වල මරණ සාරාංශ ගත කර ඇත. එමෙන්ම මෙම ජීවන චක්‍රය මගින් රටක ජනගහනයේ ආයු අපේක්ෂාවද ගණනය කල හැක.  

## සටහන 
{|

|
Death_rate
|-

ප්‍රවර්ගය:වසංගතවේදය
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්

වංශය හෝ පරම්පාරව මුලික කොට ගෙන එකිනෙකාගේ අනන්‍යතාවයනක් හදුනාගැනීමට සමත් මිනිසුන් කොටසකින් සමන්විත වු කණ්ඩායමක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස හදුන්වයි. ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවය මත කණ්ඩායමේ විශිෂ්ඨත්වය රදා පවිතන අතරථ පොදු සංස්කෘතිය, භාෂාව ආගම හා ජෛව ගති ලක්ෂණ මගින්ද එය සලකුණු කරයි.

1992 හිදි පැවැති ජනවාර්ගික ‍ලෝකය මිනිමේ අභීයෝග නම් වු අන්තර්ජාතික සම්මේලනය අනුව "ජනවාර්ගිකත්වය යනු මිනිස් ජිවිතකයේ මුලික සාධකයකි. එය මිනිසුන්ට ආවේණික ආශ්චර්යාත්මක අත්දැකිමකි. මානව වේදි Fredrink Barth සහ Eric Wolf "  පවසන පරිදි ජනවාර්ලිකත්වය යනු කණ්ඩායමේ ලක්ෂණ වලට වඩා අන්තකර් ක්‍රියාවන්ය. එවැනි අනන්‍යතාවයන් පහළ කිරිමේ ක්‍රියාපිලිවෙල Ethonogenesis" ලෙස හදුන්වයි. මෙවැනි ජනවාර්ගික කණ්ඩායක්ම් වල සමාජිකයන් සංස්කෘතික සම්බන්ධතාවයන් ඇති කර ගන්නා අතර, ඉතිහාසඥයන් සහ සංස්කෘතික මනාවවේදින් පවසන පරිදි අතිතයේ එවැනි සම්බන්ධතාවන් ඇති කරගත්තාවු වටිනාකම, චාරිත්‍රයන් සහ න්‍යායන්  පසු කාලකදි සොයා ගන්නා ලදී.

## අමතර අවධානයට 
* Ancestor
* Diaspora
* Ethnic cleansing
* Ethnic interest group
* Ethnic flag
* Ethnic penalty
* Ethnocultural empathy
* Ethnocide
* Ethnographic group
* Genealogy
* Genetic genealogy
* Human Genome Diversity Project
* Identity politics
* Ingroups and outgroups
* Intersectionality
* List of contemporary ethnic groups
* List of countries by ethnic groups
* List of Indigenous peoples
* Meta-ethnicity
* Minzu (anthropology)
* National symbol
* Passing (sociology)
* Polyethnicity
* Population genetics
* Race and ethnicity in censuses
* Race and ethnicity in the United States census
* Race and health
* Stateless nation
* Y-chromosome haplogroups in populations of the world

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* Ethnicity at EScholarship.org
* Office of Ethnic Minority Affairs – American Psychological Association
* *Ethnic Power Relations (EPR) Atlas*
* List of ethnic groups by country
කෘෂිකාර්මික පිළිවෙත්

කෘෂිකාර්මික වත් පිළිවෙත් ඒවායේ තීවෘරතාවය සහ තාක්ෂණය මත රඳාපවතී.එහි අන්තයන් දෙකකි. එකක් නම් සුළු භූමි ප්‍රදේශයක තමා සහ පවුලේ පරිභෝජනය සදහා පමණක් සීමිත නිෂ්පාදනයක යෙදෙන "පාරිභෝජක ගොවියායි." අනෙක් අන්තය සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රමය මත පදනම් වූ(ආසියනු කුඹුරු බිම් )සහ කාර්මික කෘෂිකර්මාන්තය, කාබනික ගොවිතැන සහ සැපයුම් ගොවිතැන අඩංගු වන නූතන කෘෂිකර්මාන්තය මත රැදී තිබෙන රටාවයි. කාර්මික කෘෂිකර්මාන්තයට විශාල භූමි ප්‍රමාණයක් හෝ විශාල සතුන් සංඛ්‍යාවක්, ඉහළ සම්පත් භාවිතයක්(කෘමිනාශක,වල් නාශකා සහ ඉහල තලයක හා කාර්මීකරණයක්ද අඩංගු වේ.

මෙම තත්වයන් පරිමාණකූල පිරිමැසුම් අත් කර ගත් අතර එයට භූමිය සහ යන්ත්‍ර සූත්‍ර අවශ්‍ය විය.
විසිවන සියවස වන විට කෘෂිකාර්මික ක්ෂෙත්‍රයේ වත් පිළිවෙත් වල, විශේෂයෙන්ම කෘෂිකාර්මික රසායනයේ සහ යාන්ත්‍රීකරණයේ වෙනස්කම් පැහැදිළිව දැක ගත හැකි විය.රසායනික වල් නාශක, රසායනික කෘමිනාශක සහ රසායනික දිලීර නාශක,පාංශු විශ්ලේශීකරණය සහ සත්ව පෝෂණ යනාදී යෙදවුම් කෘෂිකාර්මික රසායනයට අයත් වේ.
ට්‍රැක්ටර් යන්ත්‍ර සහ යාන්ත්‍රික එන්ජින් වර්ග - කපු කටින යන්ත්‍රය, අර්ධ ස්වයංක්‍රීය බැලර් යන්ත්‍රය සහ ගොයම් මඩින යන්ත්‍රය යනාදී කාර්මික නිෂ්පාදනයන් කෘෂිකර්මාන්තයේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීමට සමත් විය.(කෘෂිකාර්මික යන්ත්‍ර සූත්‍ර බලන්න ).

ඇ.එ.ජ. ජාතික ඉංජිනේරු ඇකඩමියට අනුව,විසි වන ශතවර්ෂයේ, මහා පරිමාණ ඉංජිනේරු නිෂ්පාදකයන් අතර,බොහොමයක් කෘෂිකර්මාන්තයට අදාල නිෂ්පාදනයන් වේ.

විසිවන ශත වර්ශය මුල් භාගයේදී, ඇමෙරිකානු ගොවියෙකුට මිනිසුන් 2.5 ක් පෝෂණය කිරීම ට හැකිවුණු අතර, කෘෂිකාර්මික තාක්ෂණයේ දියුණුව මත, එය ගොවියෙකුට 130 දෙනෙකු පෝෂණය කිරීමේ හැකියාව දක්වා වර්ධනය වී ඇත.

    

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:කෘෂිකර්මය
ජනවාර්ගික අරගලයේ නියාමනය

ජනවාර්ගික අරලගයේ ආරම්භයට සහ එහි පරිණාමයට හේතු  වූ කරුණු සහ එම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට ගතහැකි ක්‍රියාමාර්ග පිළිබදව බො‍හෝ උගතුන් විසින් විශ්ලේෂණය ඉදිරිපත් කරයි. උදාහරණයක් ලෙස Jhon Coaklev මහතා විසින් ඇමරිකාවේ ජනවාර්ගික අරගලයෙහි ආරම්භයට හේතුවූ කරුණු කිහිපයක් පෙන්වා දී ඇත. ඒවා නම් ස්වදේශීයත්වය, වාසය කිරීමට ඇති ඉඩකඩ, සමාග්‍රහණය, ආසංස්කෘතිකරණය, ජනතාව හුවමාරු කිරිම්, සීමා මායිම් වෙනස් කිරීම්, ජනාඝාතන සහ ජනවාර්ගික ස්වයං ‍ඝාතන යන ඒවා වේ.

ජනවාර්ගික අරගලයට මූලික වූ හේතූන් 8 ක වර්ගීකරණයක් Jhon Macgarry සහ Brendan O' Leary යන දෙපළ විසින් ඉදිරිපත් ඇති අතර ඒවා අතර සදාචාරාත්මක විරෝධී ක්‍රම කිහිපයක් ද ඇත. 

**ජාතීන් අතර වෙනස්කම් ඇත් වීමට බලපෑ හේතු **

*ජනඝාතන

*බලහත්කාරයෙන් ජනතාව මාරු කිරීම්

*කොටස් කිරීම සහ අපක්‍රමණය

*ඒකිකරණය සහ සමාග්‍රහණය

**ජාතීන් අතර වෙනස්කම් කළමනාකරණයට ක්‍රම **

*රාජ්‍යය පාලනය

*තීර්කිකරණය (3 වන වගන්තියේ සොයා ගැනීමකි)

*ෆෙඩරලිකරණය (Federalisation)

*බලය බෙදා හැරීම

## මෙවලම් හසුරවන්නන් පිළිබඳ විස්තරය 
ඇන්තනී ස්මිත්ගේ (Anthony Smith) 'මෙවලම් හසුරවන්නන්' පිළිබඳ විස්තර ප්‍රමුඛත්වයට පත්වුයේ 1960 හා 1970 දශකයේ ඇමෙරිකාවේදී නොනවතින ජනවාර්ගිකත්වය පිළිබඳ උණුසුම් කතාබහ පැතිර යන විටදීය. මෙම නව න්‍යායෙන් නොපසුබට භාවය විස්තර කරනු ලැබීය. නොපසුබට භාවයට හේතු වුයේ ප්‍රජා නායකයින් තමන්ගෙ සංස්කෘතික කණ්ඩායම් හා අති විශාල සංචලනය කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ බලය හා සම්පත් රැස් කර ගැනීමේ තරඟයට යොදා ගත් නිසාය. එයට හේතුව වුයේ එය සමාජ පන්ති යොදා ගැනීමට වඩා ප්‍රබල වු නිසාය. මෙම ජනවාර්ගිකත්වය හඳුනාගැනීමේදී ජනවර්ගය හා ජාතිය හඳුනාගැනීමේ මෙවලම් ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.

## විග්‍රහ කරන්නන්ගේ විස්තරය 
මෙයින් වැදගත් ලෙස අවධාණය කරන්නේ සමාජීය වශයෙන් ගොඩ නැඟුණු ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වල ස්වභාවයයි. මෙයට පාදක කරගෙන ඇත්තේ බෙනඩික් ඇන්ඩර්සන්ගේ (Benedict Andersons) පරිකල්පනය කල ප්‍රජාව පිළිබඳ සංකල්පයයි. මෙම සංකල්පයෙහි යෝජකයින් වන රුවන්ඩාව පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ 1930 දශකයේ බෙල්ජියානු යටත් විජිත බලය මඟින් ටුට්සි/හුටු (Tutsi/ Hutu) ජන ප්‍රභේදය නීති සංග්‍රහයට ඇතුලත් කර ඇත.  ඒ ගමපාලනය, කායික මිනුම් හා පල්ලි වල වාර්තා මතය. හැඳුනුම්පත් නිකුත්කරනු ලැ‍බුවේද ඉහත පදනම මතය. එම හැඳුනුම්පත් 1994 සිදුවු සමූහ ඝාතනයේදී ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමි කරගත්හ. 

මෑතකදී, ජනවාර්ගික අරගලය හා සිවිල් යුද්ධ පිළිබඳ උගතුන් නව න්‍යායන් ඉදිරිපත් කරනු ලැබුහ. ඔවුන්ගේ අදහස් කණ්ඩ කරනු ලැබුවේ සාම්ප්‍රදායික විද්‍යායතන තුනෙන් ලබාගත් කරුණු වලට අනුවය. මොනිකා ඩෆි ටොෆ්ට්ගේ (Monica Duffy toft) “ජනවාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වයේ භූගෝලය” නම් පොතෙහි ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් පදිංචි වීමේ රටාව, සමාජයීය වශයෙන් ගොඩනැඟුණු හැඳින්වීම් සහ ප්‍රභාසම්පන්න නායකයින් බෙදිය නොහැකි බව පෙන්වු ආකාරය සඳහන්ව ඇත.

තවද, රජයන් පූර්වාදර්ශ සැපයීම මඟින් විචාරශීලී නවකයන් ක්‍රමයෙන් ප්‍රචණ්ඩත්වයට විරුද්ධව හැසිරවීමට දරන උත්සාහය පිළිබඳවද විස්තර කර ඇත. නමුත් මෙය, දැනට තෘප්තිමත්ව සිටින කණ්ඩායම් වල අමනාපයට හේතු වී ඇත. මෙවැනි පර්යේෂණ මඟින් ආදිකල්පිත, මෙවලම් හැසිරවීම හා විග්‍රහ කරන්නන්ගේ න්‍යායන්ට විසඳිය නොහැකි ප්‍රහේළිකා විසඳා ගැනීමට හැකියාව ලැබී ඇත. උදාහරණයක් ලෙස එකම ප්‍රදේශයේ ජනවාර්ගික මතභේද සමහරක් ප්‍රචණ්ඩත්වය දක්වා වර්ධනය වීමටත් තවත් සමහරක් එසේ නොවීමටත් හේතූන් වී ඇති කාරණා සෙවීමේදී ය.

## සටහන් 
|Ethnic_conflict Ethnic conflict regulation
|-
{|
ප්‍රබන්ධ

නිසඳැස් සමන්විත වන්නේ කිසිදු එක් නිශ්චිත රටාවකට ගතු නොවන්නකිනි. ඇතැම් විට කාව්‍යමය නොවන රචනා වලිනි. එය යමක් ආකර්ෂණීය අයුරින් ප්‍රකාශ කිරීමක් නොවේ. නිසඳැස් අනිවාර්යෙන්ම සුන්දර රටාවක් උසුලයි. එහෙත් එයට එළිවැට  රැකීම ආදිය අයත් නොවේ. මෙහිදී මෙහි ඇති වෙනස නිශ්චිතවම කිසිවෙකුටත් පැවසිය නොහැකිය. පහත වර්ගීකරණය සලකන්න.

කථාමාලාවක් සහිත ප්‍රබන්ධ නවකතා රචනය සඳහා ගතු කර ගනී. කෙටි කථා, විචිත්‍රමත් නව කථා සහ තවත් දේ මෙයට අයත් වේ. මෙම වර්ගීකරණයට අයත් ස්වාධීන තනි කෘති ඉතිහාසය පුරා පළ කර ඇති නමුදු එය එක් ශෛලීයක් බවට දියුණු වුයේ මෑත කාලයේදීය. බොහෝ විට මේවා විවිධ අයුරෙන් වර්ගීකරණය කිරිමට පුළුවන.

* මිනිසාගා යනු නිශ්චිතවම වචන 50 කින් හෙබි කෙටි කථාවකි.

* තවත් වර්ගයක් වන්නේ නිශ්චිතවම වදන් 100 කින් හෙබි කථාවකි.

* කෙටි කථාවක් සමන්විත වන්නේ වචන 1000 හා 20000 අතර වන රචනාවකිනි.

*	කෙටි නවකථාවකට  වචන 20 000 - 50 000 අයත් වේ.

*	නවකථාවක් වචන 50 000 වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

නවකථාවක් යනු දිගු කථාවකි. මෙය මෙතරම් දියුණු ශෛලියක් බවට පත් වුයේ මැතකදීය. යුරෝපයේ පළමු නවකථාව ලියනු ලැබුවේ Spanard Crcabts විසිනි. ඊට පෙර ලියවුනු කථා එකතූන් වන  Broccasio ගේ  Decmeron හා Chaucer ගේ The Canterbury Tales ද නවකථා ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැක. එහෙත් ආසියාවේ ලියවුණු රචනා නවකථා ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැකිය. මේවා අතරට චීනයේ "රාජධානි තුනක ආදර ආන්දරය” සහ ජපානයේ "ජේන් ජිනගේ කථාව" ද අයත් වේ.  යුරෝපයේ ආදි නවකථා එතරම් සාහිත්‍යමය වැදගත්කමක් උසුලනු නොලබයි. මෙහිදී රචකයා එක් නිශ්චිත රටාවකට ගතු නොවී නිදහස් ලෙස සිය අදහස් ප්‍රකාශ කරයි. මෙනිසා එම රචකයාට සිය අදහස් විවිධ ශෛලින් ඔස්සේ පර්යේෂණාත්මක ලෙස පෙන්වීමේ හැකියාව ඇත. මෙයට කාව්‍යද අයත් වේ.

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* Outline of fiction

## සටහන් 
## උපහරණ 
## වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා 
* 

## භාහිර සබැඳි 
* "Kate Colquhoun on the blurred boundaries between fiction and non-fiction", *La Clé des Langues*, 11 September 2012.
* Example of a Serial Blog/Short Story Magazine
රෝම ආධිපත්‍ය

Actium යුද්ධයේදී Octavain  හට මාක් ඇන්තනි සහ VIIවන ක්ලියෝපැට්‍රා රැජිණ පරාජය වීමෙන් පසු බු.ව.30දී ඊජීප්තුව,රෝම අධිරාජ්‍යයට අයත් රාජ්‍යක් බවට පත් විය.රෝමන් ජාතිකයන් ඊජීප්තුවෙන් ලැබෙන ධාන්‍ය නැව් බඩු තොග ගැන බෙහෙවින් විශ්වාසය තැබූ අතර අධිරාජ්‍යයා විසින් රෝම හමුදාවට,මෙම කාලය තුල ප්‍රකට ගැටලුවක්ව තිබූ දාමරිකයන්ගෙන් එල්ල වන ප්‍රහාර මැඩ පැවත්වීමටත් නියම කරන ලදී.රෝමය තුල විදේශීය සුඛෝපබෝගී භාණ්ඩ සඳහා අධික ඉල්ලුමක් පැවති බැවින් පෙරදිගින් එන වෙළඳ මාර්ගයේ ඇලෙක්ස්සැන්ඩ්‍රාව වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක්ව තිබුනා..

රෝම ජාතිකයන් තුල ග්‍රීක ජාතිකයන්ට වඩා ඊජීප්තු ජාතිකයන් කෙරෙහි සතුරු ආකල්ප වැඩි වශයෙන් පැවතියද,ඇතැම් සිරිත් විරිත්(දෙවියන් ඇදහීම,මමී කරණය )දිගටම පැවතුනි.මාතෘ චායාරූප නිර්මාණ කලාව ප්‍රචලිතව තිබූ අතර සමහර රෝම අධිරාජ්‍යයන් ඔවුන්වම පාරාවෝ ලෙස විස්තර කරන ලදී.(නමුත් ටොලමින් තරම් නොතිබුනි.ඔවුන් ඊජීප්තුවෙන් පිට ජීවත් වූ අතර ඊජීප්තු අධිරාජ්‍යයේ උත්සව අවස්ථා සිදු නොකරන ලදී. )දේශීය ආණ්ඩුව රෝමයේ ක්‍රමයට හැඩගැසුනු අතර ස්වදේශීය ඊජීප්තු වැසියන්ට සමීප විය.

ක්‍රි.ව. පළමු ශතවර්ශයේ මැද භාගයේ සිට ක්‍රිස්තියානි ආගම ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රා මුල් බැසගත් අතර  එය ව්‍යාප්ත විය.අන් ආගමිකන් තම ආගමට හැරවීමට බලාපොරොත්තු වූ අතර ජනප්‍රිය ආගමික සිරිත් විරිත් වලට එය තර්ජනයක් විය.මෙය ක්‍රිස්තියානි ආගමට හැරුනු අයට හිංසා කිරීම් වලට හේතු විය.නමුත් ක්‍රිස්තියානිය ජය ගනු ලැබීය.ඵලයක් ලෙස ඊජීප්තුවන්ගේ මිත්‍යාදෘශ්ඨික සංස්කෘතිය ක්‍රමයෙන් පරිහානියට පත් විය.ස්වදේශීය ජනයා ඔවුන්ගේ භාෂාව දිගටම භාවිතා කරන අතරතුර ඊජීප්තු පූජකවරු සහ පූජකවරියන් අඩුවීම නිසා චිත්‍ර ලිපියෙන් සමන්විත ලේඛන කියවීමේ හැකියාව ක්‍රමයෙන් නැතිවී ගියේය.පැවති පන්සල් ඇතැම් විට පල්ලි බවට පත් කරගත් අතර ඇතැම්විට පාළු වී අත්හැර දමන ලදී
පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්

පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්

පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්,භූමිය නොපුරුදු අයගේ බලප්‍රදේශයක්ව පවතිද්දී පවා පැවති අතර බොහෝ ව්‍යාපෘති වලින් අනාවරණය කරගත් බහුතරයක් තොරතුරු වල ප්‍රභව ඉතිරිව භූස්තරය පිලිබඳ අධ්‍යයනය සහ ත්‍රිමාණ නිර්මාණ ආදී සමීක්ෂණ වලට සාමාන්‍යයෙන් පිවිසිය නොහැකිය,විවිධ වර්ගයේ තොරතුරු අනාවරණය කරගැනීමට එයට පුලුවන්. නවීණ කැනීම් ශිල්ප ක්‍රම වලට,ලැබෙන සම්බවය වාර්තා කරගැනීමට සියුම් ලෙස ලක්ෂණ සහ වස්තු පිහිටි ස්ථාන අවශ්‍යය වේ.මෙමඟින් තිරස් පිහිටීම මෙන්ම සිරස් පිහිටීමද තීරණය කිරීමට හැකියාව ලැබේ.අවට තිබෙන වස්තූන් සහ ලක්ෂණ සමඟ ඒවායේ පවතින සම්බන්ධතාද පසුව කරන විග්‍රහ සඳහා වාර්තා කර ගනු ලැබේ.මෙමඟින් පුරාවිද්‍යාඥාට,කුමන මානව කෘති හා ඒවා පැවතියද යන්න ආදිය නිගමනය කිරීමට ඉඩ ලැබේ.උදාහරණයක් ලෙස භූමිය කණීමේදී එහි භූ ස්තරය පිලිබඳව අධ්‍යයනයට ඉඩ ලැබේ.භූමිය විවිධ සංස්කෘතීන් ගෙන් යුක්තව තිබුනි නම් බොහෝ පැරණි කාලයේ පැවති එම සංස්කෘතීන්ගෙන් එන මානව කෘති මත මෑත කාලයේ සංස්කෘතීන්ගෙන් එන මානව කෘති පවතී.

පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණ වලදී වඩාත්ම වියදම් සහිත අවස්ථාව කැණීම් අවස්ථාවයි.ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සමහර භූමි කැණීම් කරන ප්‍රතිශතය රඳාපවතින්නේ එම රට අනුවයි.බොහෝ විට එය 90% කි.කැණීම් වලදී සමීක්ෂණයට වඩා සාම්පල් ලබාගැනීම වඩා වැදගත් වේ.මෙම ක්‍රියාවලිය වඩා පරිස්සමෙන් කල යුතු උවත් විශේෂයෙන් මතුපිට පස ඉවත් කිරීමට විශාල යාන්ත්‍රික උපකරණ (බැකෝ යන්ත්‍ර )කැනීම් වලදී භාවිතා කරයි.සියලුම ලක්ෂණ පැහැදිලිව පෙනෙන බව නිශ්චය කිරීමට මෙම ප්‍රදේශය උඩහ්ලු සහ මේසන් හැඳි භාවිතා කරමින් පිරිසිදු කරයි.

ඊලඟ කාර්ය්‍යය භූමිසැලැස්මක් නිර්මාණය කිරීමයි.එය කැණීම් වල තීරණ ගැනීම සඳහා භාවිතා කරයි.වාර්තා ගැනීම සඳහා විවිධ කොටස් වෙනවෙනම ස්වභාවික යටිපස කැණීම් වලට භාජනය කරයි.උදාහරණයක් ලෙස අගලක් කොටස් 2 කින් යුක්ත වේ.පිරවුම හා විවරය ලෙස වේ.විවරය යනු ස්වභාවික පස හමුවන ලක්ෂණ ඇති මායිම වේ.එය ලක්ෂණ සහිත මායිම වේ. පිරවුම යනු ස්වභාවික පසට වඩා සම්පූර්නයෙන් වෙනස් ලක්ෂණ සහිත වීමයි.

පරිමාණයට අඳිනලද සැලැස්ම හා භූමියේ එක් එක් ලක්ෂණ වල ඒකක අඳිනු ලැබේ.ඒවායේ චායා රූප ලබාගෙන (කලු සුදු හා වර්ණ )අන්තර්ගතය වාර්තා කරනු ලැබේ.දැනට විනාශ වීගිය පුරා වස්තූන් ගේ වාර්තා ,ඒවායේ තොරතුරු සපයා දෙන අතර එම භූමි විස්තර කිරීමට හා තේරුම් ගැනීමටද යොදාගනී.

## අප්‍රිකාව
මෑත කාලයේදී සිදුකල පුරාවිද්‍යා කැණීම්මකදී ලාස් ගාල් නම්වූ ගල් කුහරයක සිතුවම් කල සිත්තමක් සොයාගෙන ඇත.  මින් පැහැදිලි වනුයේ මෙම ආදී වාසින් එළදෙනුන්ට ආගමික වශයෙන් ඉහළ වැදගත්කමක් ලබා දී තිබු බවයි.

ක්‍රි.ව.23000-25000 අතර වූ කාලයකට අයත් යැයි සැලකෙන ගල් කුහරයක ඇද ඇති සිතුවමක් නැම්බියාවෙන්ද සොයාගෙන ඇත. 

## ඕස්ටේ්‍රලියාව
මෙවැනි පර්වත කුහරයන් තුල ඇඳ ඇති සිතුවම් ඕස්ටේ්‍රලියාවේ කාකඩු ජාතික උද්‍යානයේද දැකගත හැක.  මෙම උද්‍යානයේම ඕකර් නම් වූ මැටියෙන් නිර්මාණ්‍ය කරන ලද සිතුවම් ඇති අතර, ඕකර් අකාබනික ද්‍රව්‍යයන් නිසා මේවායේ වයස හරියාකාරව නිර්ණය කල නොහැක. 

## දකුණු ආසියාව 
මෙවැනි පර්වත කුහරවල ඇඳ ඇති සිතුවම් ඉන්දියාව, තායිලන්තය, මැලේසියාව සහ ඉන්දුනිසාව වැනි රටවලින් සොයාගෙන ඇත. බුරුම, තායි, දේශසීමාවේ මෙකොං නදියට ඉහළින් පිහිටා ඇති පර්වත කුහරවල සිතුවම් බහුලව දක්නට ලැබේ.  මැලේසියාවේ නයාකේව්ස් ජාතික උද්‍යානයේ ඇති කුහර සිතුවම් වලටත්, පේරක්හි පිහිටා ඇති ගුවා ටම්බුන් හි සිතුවම්වලින් වසර 200-1200 ක් පමණ ඉතිහාසයක් ඇතැයි සැලකේ.
පුරා විද්‍යාවේ අතීතය

පුරා විද්‍යාවේ අතීතය

ඉතිහාසය පිලිබද ගවේශණය දියුණුව පවතින වෘත්තියක් සහ දියුණුව පවතින  තාක්ෂණයේ වලංගුතාවය රදා පවතින්නේ පරික්ශා කරන භුමියේ ප්‍රමාණය මතය.
ගවේශණ මගින් සොයාගත් පුරණ ස්මාරක සහ වසර දහස් ගණන් පැරණි වස්තු එකතුව විශාල වටිනාකමක් හෝ ඉහළ කලාත්මක අගයක් ගනී..

සොයාගන්නා ලද නටඹුන් පිළිඹදව විධිමත් ලෙස අධයනය 19 වැනි ශතවර්ෂයෙදි පමණ ආරම්භ කරන ලදි. රෝමයේ  ඉතා ඉපැරණි විශිෂ්ට වු නිරමාණයන් පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ ලිපි හුවමරු ආයතනයේ  Eduard Gerhard සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම මගින් 1829 දි සොයාගන්න ලදි.

පුරාවිද්‍යාවේ  ක්‍රමවේද කලාකාමී සහ වෘත්තිමය යන ආකර දෙකටම දියුණුව පවතින අතර මෙම ක්‍රියාවලිය Mortimer Wheeler වැනි පුද්ගලයන් ඉහළ සංයමයකින් යුතු මාර්ගයන් මගින් කරන ලද විශිෂ්ට ගවේශන නිසා 20 වැනි ශතවර්ශයේ සිට නොනවත්වා  දියුණු වෙමින්  පවතී.

නාගරික පුරාවිද්‍යාවේ සහ ගලවාගැනිමේ පුරාවිද්‍යාවේ දියුණුව පුරාවිද්‍යා දියුණුව කෙරෙහි ඉතා වැදගත් තොරතුරු ප්‍රමාණයක් ලබා දෙයි. ප්‍රාග් තාරක විද්‍යාව යනු පුරාවිද්‍යාව නොවන අතර වැඩිදුර අධ්‍යනයේදී අතීත ගැමි සංස්කෘතියට සම්බන්ධව පවතින බවට සාධක ඇත

ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව