සෝමාලියාව

**සෝමාලියාව**, නිල වශයෙන් **සෝමාලියා ෆෙඩරල් ජනරජය**, මහාද්වීපික අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිර දෙසින් පිහිටි රට වේ. රට අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිර අඟෙහි පිහිටා ඇති අතර බටහිරින් ඉතියෝපියාව, වයඹ දෙසින් ජිබුටි, නිරිත දෙසින් කෙන්යාව, උතුරින් ඒඩන් බොක්ක සහ නැගෙනහිරින් ඉන්දියන් සාගරය මායිම් වේ. අප්‍රිකාවේ ප්‍රධාන භූමියේ දිගම වෙරළ තීරය සෝමාලියාවට ඇත. සෝමාලියාවේ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය මිලියන 18.1, ඉන් මිලියන 2.7ක් ජීවත් වන්නේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන මොගඩිෂු හි ය. එහි පදිංචිකරුවන්ගෙන් 85% ක් පමණ වාර්ගික සෝමාලි ජාතිකයන් වන අතර රටේ නිල භාෂාවන් සෝමාලි සහ අරාබි වේ, නමුත් පළමු භාෂාව මූලික භාෂාව වේ. සෝමාලියාව අරාබි ලෝකය සමඟ ඓතිහාසික හා ආගමික බැඳීම් ඇත. ඒ නිසා සෝමාලියාවේ ජනතාව මුස්ලිම්, ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් සුන්නි.

පුරාතනයේදී සෝමාලියාව වැදගත් වාණිජ මධ්‍යස්ථානයක් විය. මධ්‍යතන යුගයේදී, අජුරාන් සුල්තාන් රාජ්‍යය, අදල් සුල්තාන් රාජ්‍යය සහ ගෙලේඩිහි සුල්තාන් රාජ්‍යය ඇතුළු ප්‍රබල සෝමාලියානු අධිරාජ්‍යයන් කිහිපයක් ප්‍රාදේශීය වෙළෙඳාමේ ආධිපත්‍යය දැරීය. 19 වන ශතවර්ෂයේ අගභාගයේදී, සෝමාලි සුල්තාන්වරුන් ඉතාලි සහ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයන් විසින් යටත් විජිතයක් බවට පත් කරන ලදී, ඔවුන් විසින් මෙම ගෝත්‍රික ප්‍රදේශ සියල්ල යටත් විජිත දෙකකට ඒකාබද්ධ කරන ලදී: ඉතාලි සෝමාලිලන්තය සහ බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තය. 1960 දී, සිවිල් රජයක් යටතේ ස්වාධීන සෝමාලි ජනරජයක් පිහිටුවීමට ප්‍රදේශ දෙක ඒකාබද්ධ විය. උත්තරීතර විප්ලවවාදී කවුන්සිලයේ (SRC) සියාඩ් බැරේ 1969 දී බලය අල්ලාගෙන සෝමාලි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය පිහිටුවමින්, රටේ උතුරේ සෝමාලිලන්ත නිදහස් සටන ම්ලේච්ඡ ලෙස මර්දනය කිරීමට උත්සාහ කළේය. 1991 දී සෝමාලියානු සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ වීමත් සමඟ SRC බිඳ වැටුණි. සෝමාලියාවේ සංක්‍රාන්ති ජාතික රජය (TNG) 2000 දී පිහිටුවන ලද අතර, ඉන් අනතුරුව 2004 දී සෝමාලියාවේ සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජය (TFG) පිහිටුවීමෙන් පසුව, සෝමාලියානු සන්නද්ධ හමුදාවන් යළි පිහිටුවන ලදී.

2006 අවසානයේ, එක්සත් ජනපදයේ පිටුබලය ලත් ඉතියෝපියානු ආක්‍රමණයක් ඉස්ලාමීය උසාවි සංගමය (ICU) පෙරලා දැමූ අතර, එය ඉතියෝපියානු හමුදා ආක්‍රමණයක් යටතේ මොගඩිෂු හි TFG ස්ථාපනය කිරීමට හේතු විය. ඉතියෝපියානු හමුදාවන්ට එරෙහිව දිග්ගැස්සුනු ගැටුමක් දියත් කළ දැඩි මතධාරී කණ්ඩායමක් වන අල්-ෂබාබ් ඇතුළු විවිධ කැරලිකාර කන්ඩායම්වලට දැඩි සත්කාර ඒකකයේ ඛණ්ඩනය මතු වූ පසුකාලීන කැරැල්ලෙන් දැකගත හැකි විය. 2008 අග වන විට කැරලිකාරීත්වය ඉතියෝපියානු හමුදාව සෝමාලියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවලින් පලවා හැරියේය. 2009 දී නව TFG රජයක් පිහිටුවන ලදී. 2012 මැද භාගය වන විට, TFG සහ අප්‍රිකානු සංගමයේ හමුදාවන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමේදී අල්-ෂබාබ්ට එහි බොහෝ ප්‍රදේශ අහිමි විය. එම වසරේම, අල්-ෂබාබ් අල්-කයිඩාවට පක්ෂපාතී බවට ප්‍රතිඥා දුන්නේය. කැරලිකරුවන් තවමත් මධ්‍යම සහ දකුණු සෝමාලියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ පාලනය කරයි, සහ රජයේ පාලන ප්‍රදේශ වල බලපෑම් ඇති කරයි,

නව තාවකාලික ව්‍යවස්ථාවක් 2012 අගෝස්තු මාසයේදී සම්මත කරන ලදී, සෝමාලියාව සම්මේලනයක් ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. එම මාසයේම, සෝමාලියාවේ ෆෙඩරල් රජය පිහිටුවන ලදී සහ අල්-ෂබාබ් නිතර එහි ප්‍රහාර එල්ල කලද, මොගඩිෂුහි ප්‍රතිසංස්කරණ කාල පරිච්ඡේදයක් ආරම්භ විය. ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, මානව සංවර්ධන දර්ශකය, සහ බිඳෙනසුලු රාජ්‍ය දර්ශකය වැනි ප්‍රමිතිකවල ශ්‍රේණිගත කිරීම මගින් සෝමාලියාව ලෝකයේ අඩුම සංවර්ධිත රටවල් අතර වේ. එය ප්‍රධාන වශයෙන් පශු සම්පත්, විදේශයන්හි සේවය කරන සෝමාලියානුවන්ගෙන් ලැබෙන මුදල් සහ විදුලි සංදේශ මත පදනම් වූ අවිධිමත් ආර්ථිකයක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. එය එක්සත් ජාතීන්, අරාබි ලීගය, අප්‍රිකානු සංගමය, නොබැඳි ව්‍යාපාරය, නැගෙනහිර අප්‍රිකානු ප්‍රජාව, සහ ඉස්ලාමීය සහයෝගීතා සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකි.

## ඉතිහාසය 
### ප්‍රාග් ඉතිහාසය 
### පෞරාණික හා සම්භාව්‍ය යුගය 
### ඉස්ලාමයේ උපත සහ මධ්‍යකාලීන යුගය 
### මුල් නූතන යුගය සහ අප්‍රිකාව සඳහා පොරබැදීම 
### නිදහස (1960-1969) 
### සෝමාලි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (1969-1991) 
### කුමන්ත්‍රණය 
### සෝමාලියා සිවිල් යුද්ධය 
### සංක්‍රාන්ති ආයතන 
### ඉස්ලාමීය අධිකරණ සංගමය 
### සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජය 
### අල් ෂබාබ් කැරැල්ල 
### සංක්‍රාන්ති කාලපරිච්ඡේදයේ අවසානය 
### ෆෙඩරල් රජය 
## භූගෝලය 
### පරිපාලන අංශ 
### ස්ථානය 
### ජලය 
### වාසස්ථාන 
### පරිසරය 
### දේශගුණය 
### වනජීවී 
## දේශපාලනය සහ රජය 
### විදේශ සබඳතා 
### හමුදා 
### මානව හිමිකම් 
## ආර්ථිකය 
### කෘෂිකර්මය 
### මුදල් සහ ගෙවීම් පද්ධතිය 
### බලශක්ති සහ ස්වභාවික සම්පත් 
### විදුලි සංදේශ සහ මාධ්‍ය 
### සංචාරක ව්‍යාපාරය 
### ප්‍රවාහනය 
## ජනවිකාසය 
### භාෂා 
### නාගරික ප්‍රදේශ 
### ආගම් 
### සෞඛ්‍ය 
### අධ්‍යාපනය 
## සංස්කෘතිය 
### ආහාර පිසීම 
### සංගීතය 
### සාහිත්‍ය 
#### සමකාලීන 
### ක්‍රීඩා 
### ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 
## සටහන් 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව තුළ රටවල්
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය