කොලොම්බියාවේ ජන විකාශනය

2020 දී ඇස්තමේන්තුගත මිලියන 50 ක ජනගහනයක් සිටින කොලොම්බියාව, බ්‍රසීලය සහ මෙක්සිකෝවට පසුව ලතින් ඇමරිකාවේ තුන්වන වැඩිම ජනගහනය සහිත රට වේ. 20 වන සියවස ආරම්භයේදී, කොලොම්බියාවේ ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් මිලියන 4 ක් විය. 1970 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට කොලොම්බියාව එහි සශ්‍රීකත්වය, මරණ අනුපාතය සහ ජනගහන වර්ධන අනුපාතවල ස්ථාවර පහත වැටීමක් අත්විඳ ඇත. 2016 සඳහා ජනගහන වර්ධන අනුපාතය 0.9% ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත. ජනගහනයෙන් 26.8% ක් පමණ අවුරුදු 15 හෝ ඊට අඩු වූ අතර, 65.7% ක් අවුරුදු 15 ත් 64 ත් අතර වූ අතර, 7.4% ක් අවුරුදු 65 ට වැඩි විය. මුළු ජනගහනයේ වැඩිහිටි පුද්ගලයින්ගේ අනුපාතය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වීමට පටන් ගෙන ඇත. 2050 වන විට කොලොම්බියාවේ ජනගහනය මිලියන 55.3 ක් වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත.

වර්තමානයේ කොලොම්බියාව ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයේ ජනගහනය සඳහා ඇස්තමේන්තු 1500 දී මිලියන 2.5 ත් 12 ත් අතර වේ; අන්ත අතර ඇස්තමේන්තු අතර 6 සහ 7 මිලියන සංඛ්‍යා ඇතුළත් වේ. ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණයත් සමඟ, 1600 දී කලාපයේ ජනගහනය මිලියන 1.2 ක් දක්වා පහත වැටී ඇති අතර, ඇස්තමේන්තුගත අඩුවීමක් සඳහා 52-90%. යටත් විජිත කාලය අවසන් වන විට, එය තවත් 800,000 දක්වා පහත වැටී තිබුණි; 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී එය මිලියන 1.4 ක් දක්වා ඉහළ යාමට පටන් ගත් අතර, එහිදී එය කොලොම්බියානු නිදහස් යුද්ධයේදී නැවත මිලියන 1 ත් 1.2 ත් අතර ප්‍රමාණයකට පහත වැටෙනු ඇත. 16 වන සියවසේ උච්චතම අවස්ථාවෙන් වසර 450 කට ආසන්න කාලයකට පසු, 1940 ගණන් වන තෙක් රටේ ජනගහනය පූර්ව යටත් විජිත මට්ටම් කරා යථා තත්ත්වයට පත් නොවීය.

ජනගහනය ඇන්ඩියන් කඳුකරයේ සහ කැරිබියානු වෙරළ තීරයේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති අතර, ජන ඝනත්වය සාමාන්‍යයෙන් ඇන්ඩියන් කලාපයේ වැඩි ය. කොලොම්බියාවේ ප්‍රදේශයෙන් 54% ක් පමණ වන නැගෙනහිර පහත්බිම් දෙපාර්තමේන්තු නවයේ ජනගහනයෙන් 6% කටත් වඩා අඩුය. සාම්ප්‍රදායිකව ග්‍රාමීය සමාජයක් වූ, 20 වන සියවසේ මැද භාගයේදී නාගරික ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණය වීම ඉතා අධික වූ අතර, කොලොම්බියාව දැන් ලතින් ඇමරිකාවේ වඩාත්ම නාගරීකරණය වූ රටවලින් එකකි. නාගරික ජනගහනය 1938 දී මුළු ජනගහනයෙන් 31% සිට 1973 දී 60% කට ආසන්න දක්වා වැඩි වූ අතර 2014 වන විට එම අගය 76% ක් විය. බොගෝටා හි පමණක් ජනගහනය 1938 දී 300,000 කට වඩා වැඩි වූ අතර අද වන විට මිලියන 8 ක් පමණ දක්වා වැඩි වී ඇත. සමස්ත නගර හැත්තෑ දෙකක දැන් ජනගහනය 100,000 ක් හෝ ඊට වැඩි ය (2015). 2012 වන විට කොලොම්බියාවේ අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූ පුද්ගලයින් (IDP) ලොව විශාලතම ජනගහනය සිටින අතර එය මිලියන 4.9 ක් දක්වා ඇස්තමේන්තු කර ඇත.

2015 දී ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 74.8 ක් වූ අතර, 2016 දී ළදරු මරණ අනුපාතය දහසකට 13.1 ක් විය. 2015 දී, වැඩිහිටියන්ගෙන් 94.58% ක් සහ තරුණයින්ගෙන් 98.66% ක් සාක්ෂරතාවයෙන් යුක්ත වන අතර රජය අධ්‍යාපනය සඳහා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 4.49% ක් පමණ වැය කරයි.
### භාෂා 
කොලොම්බියානුවන්ගෙන් 99.2% ක් පමණ ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කරන අතර එය කැස්ටිලියානු ලෙසද හැඳින්වේ; ඇමරින්ඩියන් භාෂා 65 ක්, ක්‍රියෝල් භාෂා දෙකක්, රොමානි භාෂාව සහ කොලොම්බියානු සංඥා භාෂාව ද රට තුළ භාවිතා වේ. සැන් ඇන්ඩ්‍රෙස්, ප්‍රොවිඩෙන්සියා සහ සැන්ටා කැටලිනා දූපත් සමූහයේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවට නිල තත්ත්වය ඇත.

ස්පාඤ්ඤ භාෂාව ඇතුළුව, ජනවාර්ගික දත්ත සමුදායේ කොලොම්බියාව සඳහා මුළු භාෂා 101 ක් ලැයිස්තුගත කර ඇත. සමහර කතුවරුන් එකම භාෂාවේ ප්‍රභේද හෝ උපභාෂා ලෙස සලකන දේ වෙනස් භාෂා ලෙස සලකන බැවින්, කතා කරන භාෂා නිශ්චිත සංඛ්‍යාව සුළු වශයෙන් වෙනස් වේ. හොඳම ඇස්තමේන්තුවලට අනුව අද රට තුළ කතා කරන භාෂා 71 ක් වාර්තා වී ඇත - ඒවායින් බොහොමයක් චිබ්චන්, ටුකානෝවන්, බෝරා–විටෝටෝ, ගුවාජිබෝන්, අරවාකන්, කැරිබන්, බාබකෝවන් සහ සාලිබන් භාෂා පවුල්වලට අයත් වේ. දැනට ස්වදේශීය භාෂා කතා කරන්නන් 850,000 කට වඩා සිටිති.

### ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 
කොලොම්බියාව වාර්ගික වශයෙන් විවිධ වන අතර, එහි ජනතාව මුල් ස්වදේශික වැසියන්ගෙන් පැවත එන්නන්, ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණිකයින්, අප්‍රිකානුවන් මුලින් වහලුන් ලෙස රටට ගෙන එන ලද අතර, යුරෝපයෙන් සහ මැද පෙරදිගින් පැමිණි 20 වන සියවසේ සංක්‍රමණිකයන්, සියල්ලෝම විවිධ සංස්කෘතික උරුමයකට දායක වෙති. ජනවිකාස ව්‍යාප්තිය යටත් විජිත ඉතිහාසයෙන් බලපෑමට ලක් වූ රටාවක් පිළිබිඹු කරයි. සුදු ජාතිකයින් රට පුරා ජීවත් වෙති, ප්‍රධාන වශයෙන් නාගරික මධ්‍යස්ථානවල සහ වර්ධනය වන උස්බිම් සහ වෙරළබඩ නගරවල. ප්‍රධාන නගරවල ජනගහනයට මෙස්ටිසෝස් ද ඇතුළත් වේ. මෙස්ටිසෝ කැම්පසිනෝස් (ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජීවත් වන ජනතාව) ද ඇන්ඩියන් කඳුකරයේ ජීවත් වන අතර එහිදී සමහර ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණිකයන් ඇමරින්දියානු ප්‍රධානීන්ගේ කාන්තාවන් සමඟ මිශ්‍ර විය. මෑත දශකවල නාගරික ව්‍යාප්තියේ ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළ ශිල්පීන් සහ කුඩා වෙළඳුන් මෙස්ටිසෝවරුන් අතර වේ.

2018 සංගණනය වාර්තා කළේ සුදු ජාතිකයින් සහ මෙස්ටිසෝවරුන් (මිශ්‍ර යුරෝපීය සහ ඇමරින්ඩියන් සම්භවයක් ඇති අය) ඇතුළත් "ජනවාර්ගික නොවන ජනගහනය" ජාතික ජනගහනයෙන් 87.6% ක් වූ බවයි. 6.7% ක් අප්‍රිකානු සම්භවයක් ඇති අයයි. ස්වදේශික ඇමරින්ඩියන්වරු ජනගහනයෙන් 4.3% කි. රයිසාල් ජනතාව ජනගහනයෙන් 0.06% කි. පැලෙන්කෙරෝ ජනතාව ජනගහනයෙන් 0.02% කි. ජනගහනයෙන් 0.01% ක් රෝමා ජාතිකයෝ වෙති. 2023 දී ලතින්බාරමෙට්‍රෝ විසින් කරන ලද අධ්‍යයනයකින් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ ජනගහනයෙන් 50.3% ක් මෙස්ටිසෝ, 26.4% ක් සුදු ජාතිකයින්, 9.5% ක් ආදිවාසීන්, 9.0% ක් කළු ජාතිකයින්, 4.4% ක් මුලටෝ ජාතිකයින් සහ 0.4% ක් ආසියානුවන් වන බවයි. මෙම ඇස්තමේන්තු අනුව මෙස්ටිසෝ මිලියන 26 ක් පමණ සිටින අතර, සුදු ජාතිකයින් මිලියන 14 ක්, ආදිවාසී ජාතිකයින් මිලියන 5 ක්, කළු ජාතිකයින් මිලියන 5 ක්, මුලටෝ ජාතිකයින් මිලියන 2 ක් සහ ආසියානු ජාතිකයින් 200,000 ක් පමණ වේ.

2006 සංගණනයෙන් දැක්වෙන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වලින් එකකට අයත් යැයි නොසැලකූ ජනගහනයෙන් 86% ක් මෙස්ටිසෝ හෝ මිශ්‍ර යුරෝපීය සහ ඇමරින්ඩියන් සම්භවයක් ඇති අය ලෙසත්, ප්‍රධාන වශයෙන් ස්පාඤ්ඤ සම්භවයක් ඇති අයගෙන් 37% ක් සුදු ජාතිකයින් ලෙසත් බෙදී ඇති නමුත් මැද පෙරදිග සම්භවයක් ඇති විශාල ජනගහනයක් ද සිටිති; සමාජයේ සමහර අංශවල ජර්මානු සහ ඉතාලි සම්භවයක් ඇති අය සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ඇත. බොහෝ ආදිවාසී ජනයාගේ ජනගහනයේ අඩුවීමක් අත්විඳින ලද අතර තවත් බොහෝ දෙනෙක් මෙස්ටිසෝ ජනගහනයට අවශෝෂණය කර ගත් නමුත් ඉතිරි කොටස වර්තමානයේ අසූවකට අධික වෙනස් සංස්කෘතීන් නියෝජනය කරයි. ආදිවාසී ජනයා සඳහා පිහිටුවා ඇති රක්ෂිත (resguardos) හෙක්ටයාර 30,571,640 (කිලෝමීටර 305,716.4) (රටේ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 27%) ආවරණය වන අතර 800,000 කට අධික පිරිසක් එහි වාසය කරති. විශාලතම ආදිවාසී කණ්ඩායම් අතරට වයියු, පේස්, පැස්ටෝස්, එම්බෙරා සහ සෙනු ඇතුළත් වේ. ලා ගුජිරා, කොකා, නරිනෝ, කොර්ඩෝබා සහ සුක්‍රේ යන දෙපාර්තමේන්තු විශාලතම ආදිවාසී ජනගහනය ඇත.

1982 දී පළමු ජාතික ආදිවාසී සම්මේලනයේදී ආරම්භ කරන ලද කොලොම්බියාවේ ජාතික ඉන්ඩිජෙනා සංවිධානය (ONIC), කොලොම්බියාවේ ආදිවාසී ජනතාව නියෝජනය කරන සංවිධානයකි. 1991 දී, කොලොම්බියාව ආදිවාසී ජනතාව පිළිබඳ වත්මන් ජාත්‍යන්තර නීතිය වන 1989 ආදිවාසී සහ ගෝත්‍රික ජනතා සම්මුතියට අත්සන් තබා අනුමත කළේය.

16 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට 19 වන සියවස දක්වාම පැවති, බොහෝ දුරට වෙරළබඩ පහත් බිම්වලට උප-සහාරා අප්‍රිකානුවන් වහලුන් ලෙස ගෙන එන ලදී. අද පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ විශාල අප්‍රිකානු-කොලොම්බියානු ප්‍රජාවන් දක්නට ලැබේ.[35] බොහෝ ජැමෙයිකානුවන් ප්‍රධාන වශයෙන් සැන් ඇන්ඩ්‍රෙස් සහ ප්‍රොවිඩෙන්සියා දූපත් වෙත සංක්‍රමණය විය. දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුර සහ ඉන් පසුව පැරණි සෝවියට් සංගමයේ ජනතාව ඇතුළුව, 19 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී තවත් යුරෝපීයයන් සහ උතුරු ඇමරිකානුවන් ගණනාවක් රටට සංක්‍රමණය විය.

බොහෝ සංක්‍රමණික ප්‍රජාවන් කැරිබියානු වෙරළ තීරයේ පදිංචි වී ඇත, විශේෂයෙන් මැද පෙරදිග සහ යුරෝපයෙන් මෑතකදී පැමිණි සංක්‍රමණිකයන්. බැරැන්කිල්ලා (කොලොම්බියානු කැරිබියන් දූපත් වල විශාලතම නගරය) සහ අනෙකුත් කැරිබියන් නගරවල ලෙබනන්, පලස්තීන සහ අනෙකුත් ලෙවන්ටයින් විශාලතම ජනගහනය ඇත. රොමේනිස් සහ යුදෙව්වන්ගේ වැදගත් ප්‍රජාවන් ද ඇත. 2019 අගෝස්තු මාසයේදී, කොලොම්බියාවේ උපත ලැබූ වෙනිසියුලානු සරණාගතයින්ගේ දරුවන් 24,000 කට වැඩි පිරිසකට කොලොම්බියාව පුරවැසිභාවය ලබා දුන්නේය.

### ආගම 
ජාතික පරිපාලන සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව (DANE) ආගමික සංඛ්‍යාලේඛන රැස් නොකරන අතර නිවැරදි වාර්තා ලබා ගැනීමට අපහසු වේ. කෙසේ වෙතත්, විවිධ අධ්‍යයනයන් සහ සමීක්ෂණයක් මත පදනම්ව, ජනගහනයෙන් 90% ක් පමණ ක්‍රිස්තියානි ආගමට අනුගත වන අතර, ඉන් බහුතරයක් (70.9%–79%) රෝමානු කතෝලිකයන් වන අතර, සැලකිය යුතු සුළුතරයක් (16.7%) රෙපරමාදු ආගමට (ප්‍රධාන වශයෙන් එවැන්ජලිකල්වාදය) අනුගත වේ. ජනගහනයෙන් 4.7% ක් පමණ අදේවවාදීන් හෝ අඥෙයවාදීන් වන අතර, 3.5% ක් දෙවියන් වහන්සේව විශ්වාස කරන බව කියා සිටින නමුත් නිශ්චිත ආගමක් අනුගමනය නොකරති. කොලොම්බියානුවන්ගෙන් 1.8% ක් යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන් සහ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදයට අනුගත වන අතර 1% කට වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් බහායි ඇදහිල්ල, ඉස්ලාම්, යුදෙව් ආගම, බුද්ධාගම, මෝමන්වාදය, හින්දු ආගම, ස්වදේශික ආගම්, හරේ ක්‍රිෂ්ණා ව්‍යාපාරය, රස්තෆාරි ව්‍යාපාරය, නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් පල්ලිය සහ අධ්‍යාත්මික අධ්‍යයන වැනි වෙනත් ආගම්වලට අනුගත වෙති. ඉතිරි පුද්ගලයින් ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ නැත, නැතහොත් ඔවුන් නොදන්නා බවට පිළිතුරු දුන්නේ නැත. ඉහත සංඛ්‍යාලේඛනවලට අමතරව, කොලොම්බියානුවන්ගෙන් 35.9% ක් වාර්තා කළේ ඔවුන් තම ඇදහිල්ල ක්‍රියාශීලීව ක්‍රියාත්මක නොකළ බවයි. කොලොම්බියාවේ 1,519,562 ක්, එනම් ජනගහනයෙන් 3% ක් පමණ ස්වදේශික ආගමක් අනුගමනය කරන බව වාර්තා වේ.

බව්තීස්ම සංඛ්‍යා අනුව කොලොම්බියාව බොහෝ දුරට රෝමානු කතෝලික රටක් ලෙස පැවතුනද, 1991 කොලොම්බියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ආගමික නිදහස සහතික කරන අතර සියලුම ආගමික විශ්වාසයන් සහ පල්ලි නීතිය ඉදිරියේ සමානව නිදහස් වේ.

### සෞඛ්‍යය 
කොලොම්බියාවේ උපතේදී සමස්ත ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 79.3 කි (පිරිමින් සඳහා අවුරුදු 76.7 ක් සහ කාන්තාවන් සඳහා අවුරුදු 81.9 ක්). 2017 දී, රජය පිළිකා පර්යේෂණ සහ ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථානයක් ජාතික උපායමාර්ගික උනන්දුවක් දක්වන ව්‍යාපෘතියක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය.

ඇමරිකා ඉකොනොමියා සඟරාව විසින් 2016 දී සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයකින් ලතින් ඇමරිකාවේ ඉහළම 44 අතරට කොලොම්බියානු සෞඛ්‍ය සේවා ආයතන 21 ක් ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර එය මුළු ප්‍රමාණයෙන් සියයට 48 කි. 2023 දී, කොලොම්බියානු රෝහල් දෙකක් ලෝකයේ ඉහළම 75 අතරට ඇතුළත් විය.

### අධ්‍යාපනය 
බොහෝ කොලොම්බියානු දරුවන්ගේ අධ්‍යාපන අත්දැකීම ආරම්භ වන්නේ වයස අවුරුදු පහ දක්වා (Educación preescolar) පෙර පාසල් ඇකඩමියකට පැමිණීමෙනි. මූලික අධ්‍යාපනය (Educación básica) නීතියෙන් අනිවාර්ය වේ. එයට අදියර දෙකක් ඇත: පළමු සිට පස්වන ශ්‍රේණිය දක්වා - අවුරුදු හයේ සිට දහය දක්වා ළමුන් සහ හයවන ශ්‍රේණියේ සිට නවවන ශ්‍රේණිය දක්වා ද්විතීයික මූලික අධ්‍යාපනය (Educación básica secundaria) යන අදියර දෙකක් ඇත. මූලික අධ්‍යාපනයෙන් පසුව මධ්‍යම වෘත්තීය අධ්‍යාපනය (Educación media vocational) දහවන සහ එකොළොස්වන ශ්‍රේණි ඇතුළත් වේ. එක් එක් පාසල විසින් අනුගමනය කරන ලද විෂය මාලාවට අනුව එයට විවිධ වෘත්තීය පුහුණු ක්‍රම හෝ විශේෂතා (අධ්‍යයන, තාක්ෂණික, ව්‍යාපාර සහ යනාදිය) තිබිය හැකිය.

මූලික සහ මධ්‍යම අධ්‍යාපන වසර සියල්ල සාර්ථකව නිම කිරීමෙන් පසු, උසස් පාසල් ඩිප්ලෝමාවක් ප්‍රදානය කෙරේ. ද්විතීයික මූලික පාසල් සහ මධ්‍යම අධ්‍යාපනය සාම්ප්‍රදායිකව බැචිලෙරාටෝ (හයවන සිට එකොළොස්වන ශ්‍රේණිය දක්වා) ලෙස හඳුන්වන ඒකකයක් ලෙස එකට සලකනු ලබන බැවින්, උසස් පාසල් උපාධිධාරියා උපාධිධාරියෙකු ලෙස හැඳින්වේ. මධ්‍යම අධ්‍යාපනයේ අවසන් වසරේ සිසුන් උසස් අධ්‍යාපනයට (Educación superior) ප්‍රවේශය ලබා ගැනීම සඳහා ICFES පරීක්ෂණය (දැන් Saber 11 ලෙස නම් කර ඇත) පවත්වයි. මෙම උසස් අධ්‍යාපනයට උපාධි අපේක්ෂක වෘත්තීය අධ්‍යයන, තාක්ෂණික, තාක්ෂණික සහ අතරමැදි වෘත්තීය අධ්‍යාපනය සහ පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයන ඇතුළත් වේ. උසස් අධ්‍යාපන තාක්ෂණික වෘත්තීය ආයතන කලා සහ ව්‍යාපාර පිළිබඳ සුදුසුකම් ඇති සිසුන් සඳහා ද විවෘත වේ. මෙම සුදුසුකම සාමාන්‍යයෙන් වසර දෙකක විෂය මාලාවකින් පසු SENA විසින් ප්‍රදානය කරනු ලැබේ.

උපාධිධාරීන් (උසස් පාසල් උපාධිධාරීන්) විශ්ව විද්‍යාලයක් විසින් පිරිනමනු ලබන වෘත්තීය උපාධි අපේක්ෂක වෘත්තීය වැඩසටහනකට ඇතුළත් විය හැකිය; මෙම වැඩසටහන් වසර පහක් දක්වා (හෝ තාක්ෂණික, තාක්ෂණික සහ අතරමැදි වෘත්තීය අධ්‍යාපනය සහ පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයන සඳහා) පවතින අතර, වෛද්‍ය විද්‍යාව වැනි සමහර වෘත්තීන් සඳහා අවුරුදු හයේ සිට හත දක්වා කාලයක් පවතී. කොලොම්බියාවේ, විද්‍යාලය වැනි ආයතනයක් නොමැත; වෘත්තීය, තාක්ෂණික හෝ තාක්ෂණික මාතෘකාවක් ලබා ගැනීම සඳහා සිසුන් විශ්ව විද්‍යාලයක හෝ වෙනත් ඕනෑම අධ්‍යාපන ආයතනයක වෘත්තීය වැඩසටහනකට සෘජුවම ඇතුළත් වේ. විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලැබීමෙන් පසු, පුද්ගලයින්ට (වෘත්තීය, තාක්ෂණික හෝ තාක්ෂණික) ඩිප්ලෝමාවක් ලබා දෙන අතර ඔවුන් තෝරාගත් වෘත්තිය පුහුණු කිරීම සඳහා බලපත්‍ර (අවශ්‍ය නම්) ලබා දෙනු ලැබේ. සමහර වෘත්තීය වෘත්තීය වැඩසටහන් සඳහා, සිසුන් තම උපාධි අපේක්ෂක අධ්‍යයන අධ්‍යාපනයේ අවසන් වසරේදී සේබර්-ප්‍රෝ පරීක්ෂණයට පෙනී සිටිය යුතුය.

සියලුම සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වල කොටස් මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරමට සම්බන්ධ වී ඇත. සමහර කලාපවල රාජ්‍ය ධාරිතාව දුර්වල වී ඇති රටක, ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ බහු පෙරමුණු වල ඇඹරුම් යුද්ධයක් වන අතර, සිවිල් ජනතාව අතරට හසු වී බොහෝ විට හිතාමතාම "සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම" සඳහා ඉලක්ක කර ගැනීමයි. සමූලඝාතන, "අතුරුදහන් කිරීම්" සහ වධහිංසා පැමිණවීම් සහ බලහත්කාරයෙන් අවතැන්වීම් සඳහා පැරාමිලිටරි කණ්ඩායම්වලට මානව හිමිකම් උපදේශකයින් දොස් පවරති. ඝාතන, පැහැරගැනීම් සහ කප්පම් ගැනීම් පිටුපස කැරලිකාර කණ්ඩායම් සිටිති.

2011 දී, ජනාධිපති ජුවාන් මැනුවෙල් සැන්ටොස් "සමෘද්ධිය සඳහා දේශසීමා" සැලැස්ම දියත් කළේ දරිද්‍රතාවයට එරෙහිව සටන් කිරීමට සහ සමාජ හා ආර්ථික සංවර්ධනය හරහා කොලොම්බියාවේ දේශසීමා දිගේ නීති විරෝධී සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වලින් ප්‍රචණ්ඩත්වයට එරෙහිව සටන් කිරීමටයි. මෙම සැලැස්මට ජාත්‍යන්තර අර්බුද කණ්ඩායමෙන් ප්‍රශංසා ලැබුණි. කොලොම්බියාව 2016 දී 100,000 කට 24.4 ක මිනීමැරුම් අනුපාතයක් වාර්තා කළ අතර එය 1974 න් පසු අඩුම අගයයි. වසර 40 ක අවම මිනීමැරුම් අනුපාතය පැමිණියේ රජය FARC සමඟ සාම ගිවිසුමක් අත්සන් කළ වසරේම ය. 2020 දී මිනීමැරුම් අනුපාතය තවදුරටත් 22.6 දක්වා අඩු වූ නමුත් එය තවමත් ලෝකයේ ඉහළම අගය අතර වේ, එය 1991 දී 84 සිට 73% කින් අඩු විය. 1980 සහ 1990 ගණන් වලදී එය නිතිපතා අංක එකේ ස්ථානයට පත්විය.

වෙනිසියුලාවේ අර්බුදයේ ආරම්භයේ සිට සහ වෙනිසියුලානු සරණාගත අර්බුදය අතරතුර වෙනිසියුලානුවන් විශාල වශයෙන් සංක්‍රමණය වීමෙන් පසුව, මංමුලා සහගත වෙනිසියුලානු ජාතිකයන් අනෙකුත් වෙනිසියුලානු කල්ලි සාමාජිකයින් විසින් දිවි ගලවා ගැනීම සඳහා කල්ලිවලට බඳවා ගෙන ඇත. කොලොම්බියාවේ ජීවත්වීම සඳහා වෙනිසියුලානු කාන්තාවන් ද ගණිකා වෘත්තියේ නියැලී ඇත.

## යොමු කිරීම්