open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
සමාජීය සැකැස්ම

ඉඩම් කඩම් හිමි ජන්මයෙන්ම පුරවැසි භාවය හිමි වු නියමු පුරවැසියන් යන නම ලද්‍දෝවුහ. (පසුව පෙරිකල්ස් විසින් ජන්මයෙන්ම පුරවාසි භාවය හිමිවුවන්ගේ සිමා බැහැර කරන ලදී. රෝමයේ වාගේ නොව වෙනත් බොහෝ නගරාණ්ඩු වල සමාජීය ප්‍රමුඛත්වය අනුව විශේෂ අයිතීන් හිමි නොවුනි. උදාහරණයක් වශයෙන් විශේෂ දෙපල හෝ අයිතීන්ගෙන් තොර සාමානය පවුලක සාමාජිකයෙක් ගත හැකිය. සමහර අවස්තාවලදී පවුල් විසින් ප්‍රසිද්ධ ආගමික උත්සව සංවිධානය කිරීම් සිදු විය. නමුත් ඔවුන්ට ආණ්ඩුවේ අමතර බලයක් හිමි නොවුනි. ඇතැන්ස් හි ධනය වස්තුව මත පදනම් වු සමාජ පන්ති 4 ක් ලෙස ජනගහනය බෙදි පැවතුණි. මිනිසුන්ට තමුන් උපයන ආදායමේ හැටියට පන්ති වෙනස් කිරීමේ අයිතිය හිමිවී තිබුණි. ස්පාටාහි ඉගෙනීම් අවසන් කළ සියව පුරුෂයින් “ සමාන” ලෙස නම් දරා තිබුණි. කෙසේ වෙතත් නගරාණ්ඩුවේ හමුදා හා ආගමික යන ද්විත්ව ආකාර වලින් සේවය කළ ස්පාටා වරු පෙළපත් දෙකකින් පැමිණි‍යෝ වුහ. වහල්ලුන්ට කිසිදු තත්වයක් හෝ බලයක් තිබුණේ නැත. ඔවුන්ට පවුල් වීමට හා දේපල ඇති කර ගැනීමට අයිතියක් තිබුණ මුත් දේශ පාලන අයිතියක් තිබුණේ නැත. ක්‍රි.පු. 600 වන විට චංචල දේපල වහල් සේවය ග්‍රීසියේ ව්‍යාප්තව තිබුණි. ක්‍රි.පු. 5 වන ශත වර්ෂය වන විට සමහර නගරාණ්ඩුවල ජනගහණයෙන් 1/3 ක් වහල්ලු වූහ. ස්ටාපා වලින් පිටත වහල්ලු ‍බොහෝ විට කැරලි ගැසීමට ඉදිරිපත් නොවුහ. ඔවුන් විවිධ ජාති වලින් යුක්ත වීම හා විසිර පැවතීවීම ඊ‍ට හේතු විය.

බොහෝ පවුල් වල සිටි වහල්ලු ගෘහ සේවයේ කම්කරුසේවයේ යෙදි සිටියෝ වූහ. දුප්පත් පවුල් වලට ඉතා කුඩා වහල්ලු ගණනක් සේවය කළහ. නමුත් වහල්ලු අයිති කාරයින්ට තම වහල්ලුන්ට තැලීමට හෝ ඔවුන් ඝාතනය කිරීමට අවසර නොතිබුණි.හිමිකරුවෝ නිතරම අනාගත යේදි වහල්ලු නිදහස් කිරීමට පොරොන්දු වූහ. ඒ ඔවුන් තව දුරටත් වැඩෙහි යෙද වීමට කරන‍ධෛර්යක් වශයෙනි. රෝමයේ මෙන් නිදහස් වු වහල්ලුන්ට පුරවැසි බාවිය හිමි නොවීය. ඒ වෙනුවට ඔවුන් මෙටික්හි ජනතාව බවට පත් කරන ලදී. එහි වුයේ විදේශීය රටවලින් හෝ වෙනත් ආණ්ඩු වලින් පැමිණි ජනතාවය ඔවුන්ට විසීමට නිල වශයෙන් ඉඩ හැර තිබුණි. 

නගරාන්ඩුව නීතිමය වශයෙන් අයිතිව තිබුණේ වහලුන්ටය. මෙම වහලුන්ට පවුල් වලට වැඩ කර දෙන වහලුන්ට වඩා විශාල නිදහසක් තිබුණි. ඇතැන්හි ජනතාව වහල්ලුන් හොර සල්ලි අච්චු ගැසීම ගැන සොදිසියෙන් සිටීමට ද දේවස්ථාන වල සිටි වහලුන් දෙවියන් වහන්සේ ගේ සේවකයන් ලෙසද පත් කර සිටියහ. ස්ටාපාහි හෙලොට්ස් නම් වු විශේෂ වහලුන් කොට්ටාශයක් විය. හෙලොට්ස් වරු ආණ්ඩුවට අයත් ග්‍රීක යුද්ධයේදී අල්ලාගත්ත වුන් වූ අතර ඉන් පසු ඔවුන් බලහත් කාරයෙන් නිවෙස් වල වැඩට යොදවන ලදී. හොලට්ස් වරු ආහාර නිෂ්පාදනයද ගෘහ අවශ්‍යතාද ඉටු කළ අතර පවුල් වල කාන්තාවන්ට තම දරුවන් ලොකු මහත් කිරීමේ දී ද පුරුෂයන්ට හෙලොට්ස් වරු ලෙස පුහුණු වීම් වලට යෙදීමට ද හැකියාව ලැබුණි. වහල්ලු තම හිමිකරුවන්ගේ කුරිරු සැලකීම් ලැබු අතර නිතරම ඔවුන්ට සීමා තහංචි යෙදි තිබුණි.

## ආශ්‍රිත
http://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Greece#Social_Structure
පුරා විද්‍යාත්මක නිදර්ශනය

thumb|සකසා ප්‍රකාශනයට සූදානම් කර ඇති මධ්‍යතන යුගයේ පිඟන් භාණ්ඩ පිළිබඳ පිටු කිහිපයක්.
**පුරා විද්‍යාත්මක නිදර්ශනය** යනු පුරා විද්‍යාත්මක සන්දර්භයකින් ගන්නා ලද ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ චිත්‍රක වාර්තා කිරීමකි.

## උප අංශ
පුරා විද්‍යාත්මක නිදර්ශනයට උප අංශ ගණනක් ඇතුළත් වේ. ඒවා නම්,
*සමීක්ෂණ : වැඩ බිමෙහි හා ගොඩනැඟිලිවල නිවැරදි වාර්තාවක් නිපදවීමට හා භූ දර්ශනය තුළ වැඩ බිම හා ගොඩනැඟිලි පිහිටා ඇති ස්ථානය නිවැරදිව වාර්තා කිරීමට මෙය භාවිතා වේ. සමීක්ෂණ සිදු කරන්නන් විසින් විශාල උපකරණ ප්‍රමාණයක් සේවයෙහි යොදවා ගනී. ඒවාට පටි, තල මේස, මුළු ස්ථාන, 3D පර‍ිලේඛණ යන්ත්‍ර, GPS හා GIS ඇතුළත් වන අතර ගොඩනැඟිලි වාර්තාකරණයේ දී බහුලව භාවිතාවන සිතියම්, අංශ හා උන්නතාංශ මෙන්ම සමමිතික හා අසමමිතික නිදර්ශන ඇතුළත් නිදර්ශන නිපදවීමට ඒවා භාවිතා කරනු ලැබේ. සමීක්ෂණ දත්ත අම්ලවලින් තොර කඩදාසියක් වන පොලිවයනයිල් පර්මට්‍රේස් නැමැති කඩදාසියේ රැස්කර ගනු ලබන අතර ‍ස්ථායී සංඛ්‍යාංක ආකාරවලින් ලේඛණගත කරනු ලැබේ.
 
*ඡායාරූපකරණය : පුරා විද්‍යාත්මක වැඩ බිම්, ගොඩනැඟිලි, මානව කෘති හා භූ දර්ශන පිළිබඳ වාර්තා නිපදවීමට ඡායාරූපකරණය භාවිතා වේ. පුරා විද්‍යාත්මක ඡායාරූපකරුවන් විසින් විවිධ ආකෘති පරාස යොදා ගනු ලැබේ. (සාමාන්‍යයෙන් කළු සුදු හෝ වර්ණ රූප) සංඛ්‍යාංක ඡායාරූපකරණය දැන් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් පුළුල්ව භාවිතා වන අතර ඒවා ඓතිහාසික ගොඩනැඟිලි වාර්තාකරණයේ දී විශේෂයෙන් භාවිතා වේ. ආකාශ ඡායාරූපකරණය වැඩ බිම් වාර්තාගත කිරීමේ මෙවලමක් ලෙස බහුලව භාවිතා වනඅතර නව පුරා විද්‍යාත්මක වැඩ බිම් ස්ථානගත කර ගැනීම සඳහා එය භාවිතා වේ. 

*මානව කෘති නිදර්ශනය : මෙය සිදු කරනු ලබන්නේ අදාල ප්‍රකාශනය පිළිබඳ විශේෂඥයින් විසින් තවදුරටත් එම වස්තුව පිළිබඳ අධ්‍යයන සිදු කිරීමට ඉඩ ලබා දීම සඳහා එකඟත්වයකට එන ලද සම්මත භාවිතා කරමින් වස්තු වාර්තා කිරීමටය. මානව කෘති නිදර්ශකයන් විසින් පෑන් හා තින්ත මෙන්ම චිත්‍රක හා පිටු සැකසුම් මෘදුකාංග ද යොදා ගනු ලැබේ.
 
*තේරුම් ගැනීම් හා ප්‍රතිසංස්කරණ නිදර්ශන : මෙය සිදු කරනු ලබන්නේ ‍පුරා විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍ර කාර්යයන් වඩාත් තේරුම් සහිත හා දෘශ්‍ය වශයෙන් ආකර්ශනීය ආකාරයකට දර්ශනය කිරීමටයි. ප්‍රතිසංස්කරණ කලාකරුවන් සාම්ප්‍රදායික පෑන්, තින්ත හා පින්තාරු කළ ප්‍රතිසංස්කරණවල සිට 3D, අත්‍යථ්‍ය යථාර්තය (Virtual reality) හා වීඩියෝ වැනි නූතන තාක්ෂණික ක්‍රම දක්වා වූ මාධ්‍යයන්වල කටයුතු සිදු කරයි.
සම්බන්ධතාවය (පුරා විද්‍යාව)

**පුරාවිද්‍යාත්මක සම්බන්ධතාවය** යනු ප්‍රතියමානයෙන්, කාලයෙන් වස්තුවක අවකාශයේ පිහිටීම හෝ වෙනත් එකකට සාපේක්ෂව සන්දර්භය වෙයි. මෙය තිරණය කරනු ලබන්නේ රේඛීය මිනුම් වලින් නොවෙයි. ඒ සදහා යොදා ගනු ලබන්නේ එහි අවසාදන අනුක්‍රමණයයි. මේ සදහා ප්‍රධානතම අංශය වන්නේ භූස්තර පිළිබද අධ්‍යයනයයි.
රේඛීය සැකසුම් (පුරා විද්‍යාව)

පුරා විද්‍යාවේ දී සොයා ගනු ලබන ලක්ෂණ සමූහයක් (Postholes වැනි) ඒවායේ පුරා භූ ස්ථර විද්‍යාත්මක සම්බන්ධතාවයන් වෙනු‍වට ඒවායේ භෞතික සම්බන්ධතාවය ඇසුරෙන් සම්බන්ධ කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලබන ද්විතීක අවස්ථානුකූල සාක්ෂි කාණ්ඩයක් වේ. මෙම ක්‍රමය ඔස්සේ පසුකාලීන බලපෑම් හේතුවෙන් හානියට පත් වූ ලක්ෂණ ඒවායේ කොටස්වල පිහිටුම ඇසුරෙන් නැවත සකස් කළ හැකි‍වේ. 
thumb|
මානව කෘති (පුරා විද්‍යාව)

පුරා විද්‍යාවේ දී මානව කෘතියක් යනු මනුෂ්‍ය සංස්කෘතියක් මඟින් නිර්මාණය වූ හෝ නවීකරණය වූ වස්තුවක් වන අතර බොහොමයක් විට පසු කාලීනව යම් පුරා විද්‍යාත්මක උත්සාහයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සොයා ගන්නා ලද එකක් වේ. මෙයට උදාහරණ ලෙස ප්‍රක්ෂේපණ ලක්ෂ්‍ය, පිඟන් බඩු  වැනි ගල් මෙවලම්, බොත්තම් හෝ තුවක්කු වැනි ලෝහමය වස්තු හා ආභරණ හා ඇඳුම් පැලඳුම් වැනි පුද්ගලික අලංකරණ ආයිත්තම් දැක්විය හැක. අනෙකුත් උදාහරණවලට මනුෂ්‍ය නවීකරණයේ සලකුණු පෙන්වන අස්ථි, උඳුනෙන් ගන්නා ලද ගිනි ගල් හෝ ආහාර සඳහා යොදා ගන්නා පැළ කිරීමේ ද්‍රව්‍ය ඇතුළත් වේ. 

මෙම වස්තු පිළිබඳ අධ්‍යයනය පුරා විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ වැදගත් කොටසක් වේ. එසේ නමුත් ඒවා නිර්මාණය කළ සමාජ කණ්ඩායම ඔවුන් විසින් නිරූපණය කරන ප්‍රමාණය පුරා විද්‍යාත්මක සෛද්ධාන්තිකයන්ගේ තර්කනයට භාජනය වේ. මානව කෘතියක් පිළිබඳව පමණක් අවධානය යොමු කිරීම තුළින් අදාල වස්තුව පිළිබඳ තීව්‍ර හා සුපැහැදිලි කාරණා මතු කර ගත හැකි අතර නිෂ්පාදනය කිරීමේ සමාජය පිළිබඳ තවදුරටත් කරුණු හෙලි කරන වටපිටාවෙහි වූ සාධක නොසලකා හැරිය හැක. සාම්ප්‍රදායික කෞතුකාගාර බොහෝ විට අතිශයින් මානව කෘති මත පමණක් පදනම් වීම සම්බන්ධයෙන් විවේචනයට භාජනය වේ. එනම් ඔවුන්ගේ යෙදීම් හෝ ‍ඒවා නිර්මාණය කළ මිනිසුන් පිළිබඳව කිසිදු තොරතුරක් නොමැතිව එම අයිතම ප්‍රදර්ශනය කිරීමයි. 

මානව කෘති, පහත දැක්වෙන ආකාරයේ පුරා විද්‍යාත්මක සන්දර්භ හෝ ප්‍රබව ඕනෑම එකකින් පැමිණිය හැක. 

·	මෘත දේහයක් සමඟ මිහිදන් කර ඇති (සුසාන භූමි භාණ්ඩ) 
·	කසල ගොඩවල් හෝ අනෙකුත් ගෘහස්ථ සැකසුම් වැනි ඕනෑම අංගයකින් 
·	නිධාන 
·	භාර ඔප්පු කිරීමේ පූජා

මානව කෘති, භූ ස්ථරික අංග වැනි පුරා විද්‍යාත්මක වාර්තාවල ප්‍රධාන අංගවලින් වෙනස් වන අතර ඒවා ජෛව කෘති හෝ පරිසර කෘතිවලින් එන උඳුන්, මාර්ග හෝ තැන්පත් හෝ අවශේෂ වැනි මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම්වල සුචල නොවන අ‍වශේෂ වන අතර බීජ හෝ මනුෂ්‍ය අස්ථි වැනි අනෙකුත් ජීවී පටක මඟින් නිර්මාණය කරන ලද පුරා විද්‍යාත්මක අවශ්‍යතාවලට වස්තු විෂයන් වේ. 

මිනිසා මඟින් චලනය කර ඇති නමුත් වෙනස් කර නොමැති වස්තු මැනුපෝට් (Manuports) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. උදාහරණවලට භුමිය තුළට ගෙන එන මුහුදු බෙල්ලන් හෝ ජලයෙන් එපිට තබන ලද රවුම් පබළු ඇතුළත් වේ. 

මෙම වෙනස් වීම් සාමාන්‍යයෙන් පැහැදලි නොවේ. උදාහරණ ලෙස සත්ව සැකිල්ලකින් ඉවත් කර ගන්නා ලද අස්ථියක් ජෛව කෘතියක් වන නමුත් ප්‍රයෝජනවත් දෙයක් කාවද්දා ඇති අස්ථියක් මානව කෘතියක් වේ. ඒ හා සමානවම ශෛලමය වස්තු පිළිබඳව යම් විවාද පවතී. එනම් එම ශෛලමය වස්තු මානව කෘති එසේත් නැතිනම් මිනිසා විසින් භාවිතා කළ ස්වාභාවික සංසිද්ධිවල ප්‍රතිඵල ලෙසින් බිහි වූ දෙයක් ද යන්නයි. 
  

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Artifact_%28archaeology%29
පුරාවිද්‍යාත්මක සන්දර්භය

පුරාවිද්‍යාත්මක සන්දර්භය 

පුරාවිද්‍යාවේදී විශේෂිත තොරතුරක් වන්නේ සොයා ගැනීමක සන්දර්භය (භෞතික ස්ථානය) පමණක් නොවේ. සන්දර්භයේ ඇතිවීම ද වැදගත් තොරතුරුක් වෙයි. පුරා විද්‍යාත්මක සන්දර්භයක් යනු පුරාවිද්‍යාත්මක වාර්තා වල සුරක්ෂා වී ඇති කාලයේ යම්කිසි අවස්ථාවකි. අතීතයේදී වළක් හෝ අගලක් කැපීම සන්දර්භයකි. එනමුත් එය පුරවන ද්‍රව්‍ය වෙනත් දෙයක් විය හැක. පුරාවිද්‍යාත්මක කොටස් වලදීත් විස්තර ලෙස දක්නට ඇති බහු පිරවුම් යනු බහු සන්දර්භය ව්‍යුහාත්මක කොටස්, ස්වාභාවික නිධි හා මිහිදන් කිරීම් ද සන්දර්භ ‍වේ. වැඩ බිම මෙම මූලික වෙන්වු ඒකක වලට වෙන් කිරීමෙන් පුරා විද්‍යාඥයින්ට වැඩ බිමෙහි ක්‍රියාවලි සදහා කාල නිර්නයක් නිර්මාණය කිරීමට, එය විස්තර කිරීමට හා ‍තේරුම් ගැනීමට හැකිවනු ඇත. මානව කෘති සංදර්භ ලෙස නොසලකන නමුත් ඒවාට අයත් වෙයි. සන්දර්භ, ඒවායේ ඇති වීම පුරා විද්‍යාත්මක වාර්තා වලට ද්‍රව්‍ය එකතු කරන්නේ ද වාර්තා වලින් ද්‍රව්‍ය ඉවත් කරන්නේ ද යන්න මත ධන හෝ සෘණ ලෙස බෙදා වෙන් කෙරෙයි. සෘණ සන්දර්භ වන්නේ කැපුම්ය. නූතන පුරා විද්‍යාත්මක පුහුණු වීම් වලදී සන්දර්භය පිළිබද සංකල්පය මූලිකවම කොතරම් වැදගත් යැයි ඉතා බලවත් ලෙස ප්‍රකාශ කළ නොහැකිය. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Archaeological_context
පුරාණ DNA

**පුරාතන DNA** (aDNA) යන පදය සරල වශයෙන් සැලකූ කළ පසු කාලීනව DNA විශ්ලේෂණය සඳහා යොදා ගැනීමට විශේෂයෙන් සංරක්ෂණය නොකළ ඕනෑම ජීව විද්‍යාත්මක නිදර්ශකයකින් ලබා ගන්නා ලද DNA හැඳින්වීමට යෙදෙන්නක් සේ සැලකිය හැක. . මෙවැනි DNA විශ්ලේෂණයන් සඳහා යොදා ගැනෙන සාම්පල සඳහා උදාහරණ ලෙස පෞරාණික අස්ථි කොටස්,මමීකරණයට ලක් වූ පටක, සුරක්ෂිතාගාරවල පවතින ශීතනය‍නොකළ වෛද්‍ය නිදර්ශන, විවිධ හේතු නිසා ආරක්ෂිතව ඉතිරි වූ ශ්‍රාව කොටස්, අයිස් සහ නිත්‍ය තුහින හරයන් ආදිය පෙන්වාදිය හැක. නූතන ජානමය විශ්ලේෂණයන් මෙන් නොව පුරාණ DNA විශ්ලේෂණයන් සඳහා යොදා ගැනෙනුයේ එතරම් හොඳ තත්වයක නොපවතින DNA වේ. මේ හේතුවෙන් විශ්ලේෂණයක් මඟින් ලබා ගත හැකි ප්‍රතිඵල සීමිත වේ. තවද ඇතැම් තත්ව යටතේ කාලය , උෂ්ණත්වය සහ නිදහස් ජලයේ පැවැත්ම වැනි සාධක හේතුවෙන් තවදුරටත් DNA අණු ප්‍රකෘති තත්වයෙන් පැවතිය නොහැකි අවස්ථා ද පවතී. මෙයට හේතු වන්නේ DNA අණු පරිහානියට පත් වීම වන අතර එසේ පරිහානියට පත් වීම සඳහා ඉහත සාධක යම්තාක් දුරකට බලපායි. වර්තමාන ඇස්තමේන්තුවලට අනුව DNA වල පැවැත්ම සඳහා උපරිම වශයෙන් හිතකර වන පරිසර තත්වයන් තුළ (උදා - අධික ශීත පරිසර තත්ව - නිත්‍ය තුහින හෝ අයිස් වැනි) DNA අණු උපරිම වශයෙන් වසර මිලියනක පමණ කාලයක් ආරක්ෂිතව පැවතිය හැකි යැයි අනුමාන කෙරේ. ඒ අනුව මීට වඩා පැරණි DNA අණු නිස්සාරණය කළ බවට වූ වාර්තා ( උදා - ක්‍රිටේසියස් යුගයට අයත් ‍ඩයිනසෝර අස්ථිවලින් DNA ලබා ගැනීම වැනි) අසත්‍ය බව ඔප්පු වී ඇත. මෙවැනි අසත්‍ය වාර්තාවන්ට අදාල නියැදි බාහිර DNA මඟින් අපිරිසිදු තත්වයට පත් වීම ‍හේතු වී යැයි හැක.

## ආශ්‍රේයයන් 
http://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_DNA
සම්බන්ධක පුරා විද්‍යාව

**සම්බන්ධක පුරා විද්‍යාව** යනු සාම්ප්‍රදායික පුරා විද්‍යාවේ හා මානව විද්‍යාවේ යන දෙකෙහිම අවයව සංයුක්ත කරන 1940 දශකයේ දී වෝල්ටර් ටේලර් විසින් දියුණු කරන ලද අතීතය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමේ ක්‍රමයකි. එය ටේලර්ගේ A Study of Archaeology ග්‍රන්ථයෙන් හොඳින් නිරූපනය වේ. (1948, ඇමරිකානු මානව විද්‍යා සංගමය, නිබන්ධනය 69) 

ටේලර් විසින්, අතීතයේ සාකල්‍ය දර්ශනයක් සැපයීම සඳහා ආහාර, ජනාවාස රටා, මෙවලම් හා අනෙක් අවයව පිළිබඳ අධ්‍යනය සංයුක්ත කරන සංයුක්ත විෂය පථයක් ලෙස පුරා විද්‍යාව දකින ලදී. මෙම ප්‍රවේශය ටේලර්ගේ ඔහුගේ කාලයේ ප්‍රසිද්ධ පුරා විද්‍යාඥයන් පිළිබඳ විවෘත හා විශේෂිත විවේචන සමඟ එම කාලයේ සිට බොහොමයක් පුරා විද්‍යාඥයන් අතර කැළඹීමක් ඇති කරන ලදී. නමුත් වර්තමානයේ ටේලර්ගේ ප්‍රවේශය මෙම විෂය පථය තුළ සම්මත ක්‍රියාවක් වේ. 

විෂය පථය අත්පත් කරගෙන සිටි පුරා විද්‍යාවට වූ විස්තරවලින් යුත්, ඓතිහාසික ප්‍රවේශය විවේචනය කළ පළමුවැන්නන්ගෙන් කෙනෙක් වූයේ ටේලර්ය. පැටී ජෝ වොට්සන්ට අනුව ටේලර්ගේ අරමුණ වූයේ නරක දෙයක් ඇති කිරීම නොව ඇමරිකානු පුරා විද්‍යාඥයින්ගේ විසින් සිදු කළ ඉලක්ක අරමුණු හා අභිමතාර්ථ ඉටු කිරීමයි. (1983,  A Study of Archaeology හි 1983 සංස්කරණයට පෙරවදන. පුරා විද්‍යාත්මක ගවේෂණ සඳහා වූ මධ්‍යස්ථානය, දකුණු ඉලිනොයිස් විශ්ව විද්‍යාලය, කාබන් ඩේල්)

ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
පරිත්‍රායී පුරා විද්‍යාව

**ගලවා ගැනීමේ පුරා විද්‍යාව** (සමහරක් විට වැලැක්වීමේ හෝ ගොඩගැනීමේ පුරා විද්‍යාව‍ හෝ **සංස්කෘතික ප්‍රබව කළමණාකරණය** ලෙස හඳුන්වන) යනු අවධානයට බඳුන් වී ඇති ප්‍රදේශයක් ජලයෙන් යට කිරීම සඳහා වේල්ලක් තැනීම වැනි තැනීමක් හෝ අනෙකුත් දියුණු කිරීමක් මඟින් තර්ජනයට ලක් වී ඇති හෝ අනාවරණය වූ ප්‍රදේශවල සිදු කරන පුරා විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණයක් හෝ කැනීමකි. සාම්ප්‍රදායික සමීක්ෂණ හා කැනීම් මෙන් නොව ගලවා ගැනීමේ පුරා විද්‍යාව යම් වේගයකින් සිදු කළ යුතු වේ. 

ගලවා ගැනීමේ පුරා විද්‍යාවට උදාහරණ ලෙස, ඕනෑම සොයා ගැනීමක් ස්වාස්ථික සංරක්ෂණය හෝ ‍‍ෙගාඩනැඟිල්ලක් යට පිහිටි කැනීම් නොකරන ලද ප්‍රදේශයක් සංරක්ෂණ සඳහා පියවර ගැනීම ඇතුළත් විය හැකිය. වසර ගණනක් පුරාවට ජීවත් වීම නිසා අතිශයින් වැළලී ගිය ප්‍රදේශවලින් නාගරික ප්‍රදේශ සාමාන්‍යයෙන් ගලවා ගැනීමේ පුරා විද්‍යාව සඳහා වස්තු බවට පත් වේ. 

මුල් කාලීන කටයුතුවලදී අවධානය‍යොමු වූයේ මහා පරිමාණ යන්ත්‍ර සූත්‍ර යොදා ගෙන ගලවා ගැනීම් කැනීම් සිදු කළ හැකි සංවිධාන පිහිටුවීම කෙරෙහිය. පුරා විද්‍යාඥයින් තැනීම්කරුවාගේ අවශේෂ වාර්තා කිරීම සඳහා අවස්ථාව සපයා දීමේ හොඳ හිත මත රඳා පැවති කටයුතු සිදු කරන ලද වඩා නූතන භාවිතයේ දී පුරා විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණය, සැලසුම් ක්‍රියාවලියක් හෝ ගොඩනැඟීම් නීතියක් මඟින් අවශ්‍ය විය හැකිය. (එක්සත් රාජධානියේ PPG 16 සමඟ වැනි) කොන්ත්‍රාත්තු හෝ වානිජමය පුරා විද්‍යාව, දේශීය නීති හා සැලසුම් කිරීමේ නීති සමඟ එකඟ වීම සඳහා වූ කැනීම්කරුවන්ගේ අවශ්‍යතාවලට ගැලපෙන පරිදි සේවා සපයා දීම සිදු කරනු ලබයි. (විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදයේ) 

වසර ගණනක් පුරාවට මිනිසුන්ගේ අවධානය තිබුණේ භූමිය තුළ වූ පුරා විද්‍යාත්මක සාක්ෂි කෙරෙහිය. කෙසේ නමුත් කර්මාන්තමය පුරා විද්‍යාවේ ක්‍රමයෙන් වැඩි වන ජනප්‍රියත්වයත් සමඟ ගොඩනැඟිලිවල වර්තමාන අවශේෂ වාර්තා කිරීම තුළින් ගලවා ගැනීමේ පුරා විද්‍යාව සිදු කළ යුතු වේ. (බිඳ හෙලීමට පෙර) 

ගලවා ගැනීමේ පුරා විද්‍යාව යන වදන මෙන්ම එම ක්‍රියාවලිය උතුරු ඇමරිකාවට, දකුණු ඇමරිකාවට, බටහිර යුරෝපයට හා නැ‍ඟෙනහිර ආසියාවට (විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, කොරියාව හා ජපානය) සීමා වී තිබේ. ජර්මනිය වැනි බොහෝමයක් යුරෝපීය රටවල් ගලවා ගැනීමේ කැනීම් සිදු කරනු නොලබයි. (එනමුත් එම රටවල පර්යේෂණාත්මක පුරා විද්‍යාව ක්‍රියාත්මක වේ) මැද පෙරදිග වූ බොහොමයක් ගලවා ගැනීමේ පුරා විද්‍යා ව්‍යාපෘති සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ගොඩගැනීමේ පුරා විද්‍යාව ලෙසය. 

## මෙයද බලන්න
* රෙස්කියු (බ්‍රිතාන්‍ය පුරාවිද්‍යාත්මක භාරය)
* සංස්කෘතික උරුම කළමනාකරණය
* ෂවල්බම්

## ආශ්‍රිත
### වැඩිමනත් කියවීම්
* Thomas W. Neumann and Robert M. Sanford, *Practicing Archaeology: A Training Manual for Cultural Resources Archaeology.* Rowman and Littlefield Pub Inc , August, 2001, hardcover, 450 pages, ISBN 0-7591-0094-2
* Thomas W. Neumann and Robert M. Sanford, *Cultural Resources Archaeology: An Introduction.* Rowman and Littlefield Pub Inc , December, 2001, trade paperback, 256 pages, ISBN 0-7591-0095-0

### External links
* Shovel Bums R. Joe Brandon's free jobs in archaeology and CRM service, archaeology & CRM field schools, and archaeology and CRM gear.

ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
බිම් වැඩ (පුරා විද්‍යාව)

ඔෆාගේ වේල්ල

පුරා විද්‍යාවේ දී බිම් වැඩ යනු ගැටි හා වැදලි ලෙස හඳුන්වන භූ මට්ටමේ වු කෘතිම වෙනස් වීම්ය. ඒවා අංග විය හැක. එසේත් නැති නම් මතුපිටින් යට පිහිටි අංග පෙන්වන ලක්ෂන විය හැක. පුරා විද්‍යාඥයන්ට අවධානයට භාජනය වන බිම් වැඩ අතරට පැරණි බලකොටු, ස්මාරක , ගොඩැලි හා අනෙකුත් සොහොන්‍කොත් ඇතුළත් වේ. නැතිවී ගිය මධ්‍යතන යුගයේ ගම්වලින් හමුවන බිම් වැඩ නැතිවී ගිය ජනාවාසවල ස්ථානය, ප්‍රමාණය හා සැකැස්ම නිර්ණය කිරීම යොදා ගත හැක. 

බිම් වැඩ, උසින් සෙන්ටිමීටර කිහිපහක සිට සිල්බරි කන්දෙහි ප්‍රමාණය (40m)  දක්වා පරාසගත වේ. එය නව ශිලා යුගයේ සිට පසුගිය සතිය දක්වා කාල ගත වේ. ඒවාට කිලෝ ග්‍රෑම් ටොන් ගණනක් දක්වා විස්තීර්ණ විය හැක. (ඔෆාගේ වේල්ල) 

සුර්යා අහසෙහි පහල පිහිටුමක දී ගන්නා ලද අහස් ඡායාරූපවල නොගැඹුරු බිම් වැඩ වඩාත් හොඳින් දර්ශනය වේ. ඒ හා සමානවම තුහින හෝ කුඩා හිම පතනයකින් පසුව වඩාත් හොඳින් දර්ශනය වේ. බිම් වැඩවල නිවැරදි සමීක්ෂණයක් කැනීමකින් තොරව ‍ඒවා තේරුම් ගැනීමට ඉඩ ලබා දෙයි. 

thumb|

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Earthworks_%28archaeology%29
පුරා විද්‍යාත්මක භූ භෞතික විද්‍යාව තාක්ෂණික ක්‍රම

පුරා විද්‍යාත්මක භූ භෞතික විද්‍යාව තාක්ෂණික ක්‍රම

තාක්ෂණික ක්‍රම

දියයට වැඩ කිරීමේ දී ඇති වන බාධක මැඩ පැවැත්වීම සදහා විශේෂිත තාක්ෂණික ක්‍රම හා මෙවලම් දියුණුකර තිබුණත් පුරාවිද්‍යාත්මක අරමුණු හා ක්‍රියා වලි අනෙක් ඕනෑම සන්දර්භයක් මෙන්ම සමාන වෙයි. කෙසේ නමුත් දිය යට පිහිටි ප්‍රදේශයක් සමීක්ෂණය කිරීම ඒහා සමාන භූමි ප්‍රදේශයක් සමීක්ෂණයට වඩා වැඩි කාලයක් ගන්නා අතර වඩා වියදම් අධික වෙයි. 

ව්‍යාපෘති සැලසුම් කරනයේ වැදගත් අංගයක් වන්නේ බොට්ටුවෙන් සිදුවන මෙහෙයුම් ප්‍රවර්ධනය කළමනා කරණය හා කිමිදුම් ක්‍රියාවලි කළමණාකරණයයි. ප්‍රදේශයේ පිහිටි ජලයෙහි ගැඹුර හා ප්‍රවේශය, රළ, වර්ථමාන හා ඉදිරියට පැමිණෙන කාලගුණික තත්ත්ව වැනි බාධක මගින් අවහිරවී ඇත්දැයි යන්න භාවිතා කෙරෙන තාක්ෂණික ක්‍රම මත බලපෑම් ඇති කිරීම හෝ දී ඇති වියදමක දී හෝ කාල ප්‍රාන්තරයකදී සිදු කළ හැකි ගවේෂණ ප්‍රම‍ාණය මත බලපෑම් ඇති කිරීම සිදු කරයි. ඉතා සුපරික්ෂාකාරීව ගවේෂණය සිදු කරන ප්‍රදේශ බොහෝමයක් (මේරි රෝස් ඇතුළත්ව) වෘත්තීය පුරා විදයාඥයින් සැලකිය යුතු කාලාන්තරයක් පුරා සේවයෙහි යොදවා ඇත. 

ගොඩබිමෙහි වු පුරාවිද්‍යාව මෙන් සමහරක් තාක්ෂණික ක්‍රම සරළ උපකරණ යොදා ගනිමින් අතින් සිදු කරන ඒවා (සාමාන්‍යයෙන් කිමිදුම් කරුවන් ඒක අයෙකුගේ හෝ කිහිපයකගේ මහන්සිය මත රදා පවතියි.) වන අතර අනෙක්වා උසස් තාක්ෂනික ක්‍රම හා වඩා සංකිර්ණ ප්‍රවර්ධන යොදා ගනිමින් (උදාහරණ ලෙස උපකරණ හැසිරවීමේ දොඹකර අඩංගු විශාල සහය නෞකා, දියයට සන්නිවේදනය හා පරිගණක දෘෂ්‍ය කරණය)

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Underwater_archaeology#Techniques
ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
මුහුදුබත් වු නෞකා පිළිබද පුරා විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත

මුහුදුබත් වු නෞකා පිළිබද පුරා විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත

මියුක්ලොරිගේ (Muckelroy) ආකෘති

මුහුදුබත් වු නෞකා පිළිබද පුරාවිද්‍යාව වර්ගීකරණය කිරීම සදහා හා තේරුම් ගැනීම සදහා වු ක්‍රමානුකූල ආකීතියක් ප්‍රථම වරට යොජනා කරනු ලැබුවේ කෙයිත් මියුක්ලොරියෝ විසින් 1976 දීය. මියුක්ලොරිගේ පද්ධති ආකෘතිය මුහුදුබත් වීමේ ක්‍රියාවලිය හරහා සිදු වන ද්‍රව්‍ය වල අවශේෂ වල පරිණාමනය, ඒ අතරතුර සිදුවන ගලාවා ගැනීමේ මෙහෙයුම් හා පාරිසරික බලපෑම මත සිදු වන අවශේෂ වල විඝටනය වීම් හා නැවත සකස් වීම් විස්තර කරනු ලැබේ. මැක්ලොරි විසින් ඔහුගේ ආකෘතියේදී ස්වාභාවික ක්‍රියාවලි හා මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් සලකා බැලුව ද ඒ අතරතුර සිදුවු පරේෂණ මූලිකවම පාරිසරික හේතු වයාප්ත කළ අතර මනුෂ්‍ය ක්‍රියාවලි පිළිබදව වුයේ අඩු අවධානයකි. 

මනුෂ්‍ය මැදිහත් වීම් සලකා බැලීමයි. 2006 දී මාටින් ගිබ්ස් විසින් ලියන ලද පත්‍රිකාවක් වෙසනය සිදු වන අවස්ථාවේදී මනුෂ්‍ය හැසිරීම හා මනුෂ්‍යයන් හා මුහුදුබත් වු නෞකා අතර ඇති දිර්ගකාලීන සම්බන්ධතාවය සැලකීමට මියුක්ලොරිගේ ආකෘතිය විස්තීර්ණ කරන ලදී. මෙම ආකෘතිය මුහුදුබත් වීම සිදුවන කාලය අතර තුර විවිධ පළාත් වලට මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් වර්ගීකරණය කිරීම සදහා මනුෂ්‍ය මැදිහත් වීම් අධ්‍යයනය කිරීමට ඉඩ සලසා දෙයි. මෙම ආකෘතිය පහත ඒවා සලකා බලයි. 

·	පෙර ගැටුම් තර්ජන කලාප මෙහිදි ක්‍රියාව වැළැක්වීම සදහා ගන්නා ලද උත්සාහයන් මනුෂ්‍යයන් සලකා බලන අතර එහිදි මුහුදුබත් වීමක් සිදුනොවීමට ඉඩ ඇත. එසේත් නැතිනම් අදාල තර්ජනය අවම කිරීමට අසාර්ථක උත්සාහයන් ගනු ඇත. උදාහරණ ලෙස මුහුදුබත් වීම් ස්ථානය වැඩි තර්ජනයක් මග හැරීමට ගත් උත්සාහයක ප්‍රතිඵලයක් විය හැක. බඩු ඇසිරීම ද සමහරක් විට තර්ජනය පිළිබද සැලකීම නිරූපණය කරයි. 
·	පුර්ව ගැටුම් අවවාධාත්මක කලාපය, මෙහිදි මනුෂ්‍යයන් විසින් ව්‍යවසනය වැළැක්වීම සදහා ක්ෂණික ක්‍රියාමාර්ග ගනු ඇත. උදාහරණ ලෙස නෞකාව ගොඩ බිමට ගෙනයාම, භාණ්ඩ ඉවතට දැමීම හෝ ඇන්කරය ඉවතට දැමීම දැක්විය හැක. 
·	ගැටුම, මෙහිදි නෞකාව අතහැර දැමීමට හෝ දිගටම තබා ගැනීමට තීරණය කරයි. උදාහරණ ලෙස නැවත පාවීමට ප්‍රයත්න දැරීම.
·	පසු ගැටුම, මෙහිදි ගැලවුමු කරුවන් නැවත එකතුවන අතර උදාහරණ ලෙස ඔවුන්ගේ බඩු ගොඩ ගැනීම හෝ නඩත්තු කිරීම් සිදු කිරීම කරයි. 
·	ගලවා ගැනීම හා පසු ව්‍යවසනය, මෙහිදි නෞකාව මුහුදු බත් වන අතර භාණ්ඩ ගොඩගැනීමේ හෝ මග පෙන්වීමට අපදාවක් වන අවශේෂ ඉවත් කිරීමට තුන් වන පාර්ෂවයක මැදිහත් වීමක් සිදු විය හැක. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Archaeology_of_shipwrecks#Archaeological_theories_of_shipwrecks
වස්තු සමූහ (පුරා විද්‍යාව)

වස්තු සමූහ (පුරා විද්‍යාව)

පුරා විද්‍යාවේ වස්තු සමූහයක් යනුවෙන් හැඳින්වෙනුයේ සමූහ වශයෙන් වරින් වර හමුවන එකිනෙකට වෙනස් මානව කෘතින් කාණ්ඩ වේ. මේවා බොහෝ විට එකම ආකාරයට හමු වීම සිදු වේ. යම් හෙයකින් කිසියම් ප්‍රදේශයක නිශ්චිත කාල සීමාවකට අදාලව එකිනෙකට සමාන වස්තු සමූහ නැවත නැවතත් හමුවේ නම් ඒවා මඟින් සංස්කෘතියක් නිරූපණය වේ යැයි කියනු ලැබේ. යම් හෙයකින් මෙවැනි වස්තු සමූහයක් කිසියම් නිශ්චිත තනි නිර්මාණයකට අදාල වේ නම් එවැනි විටක මේවා සඳහා වඩාත් නිවැරදි යෙදුම වන්නේ කර්මාන්තයක් යන්නයි. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Assemblage_%28archaeology%29
මමිය

**මමියක්** යනු, හිතාමතා හෝ අහම්බෙන් හෝ  රසායනයන්, අධික ශීතල, ඉතා අඩු ආර්ද්‍රතාවය හෝ, වාතය නොමැති වීම වෙතට නිරාවරණය වීමෙන්, එහි සම සහ ඉන්ද්‍රියයන් සංරක්ෂණය වීම නිසා, සිසිල් සහ වියලි තත්ත්වයන් යටතේ තැබුවහොත්  තවදුරටත් ක්ෂය නොවන,   මරණයට පත්වූ මනුෂ්‍යයෙකු හෝ සත්ත්වයෙකු වෙයි.  මිනිසුන්ගේ හා අනෙකුත් සතුන්ගේ මමීන්,අසමාන්‍ය තත්ත්ව හරහා ස්වාභාවික සංරක්ෂණයේ හෝ මරණ සුරක්ෂා කිරීම සදහා වු සංස්කෘතිකමය මානව කෘති වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශ වලින් හමුවී ඇත. 

## හිතාමතාම ඖෂධ කවන ලද මමීයන්
විශේෂිත සංරක්ෂණ අරමුණක් සදහා හිතාමතාම ඖෂධ ගන්වන ලද මමීයන් වඩාත් ප්‍රචලිත වෙයි. විශේෂයෙන්ම අතීත ඊජිප්තුවේ පැවති මමීයන් ඒ අතරවෙයි. එහිදි මිනිසුන් පමණක් නොව කිඹුලන් හා බලලුන්ද මමී ගන්වන ලදී. අතීත ග්‍රීක පුරාවිද්‍යාඥයන් වාර්තා කරන අන්දමට පර්සියානුවන් ඔවුන්ගේ රජවරුන් හා වංශාදි පතීන් ඉටි මගින් ඇතැම් විට මමී ගන්වන ලදී. එසේ නමුත් මෙම භාවිතය ඊජිප්තුවේදී සිදු නොවීය.  2004 වර්ෂයේදී පකිස්ථානයෙන් සොයාගත් පර්සියානු කුමරියගේ දේහය මිදි තිබුණි. චීනයේදී ඖෂධ ගන්වන ලද සයිප්‍රස් මිනී පෙට්ටි සොයා ගෙන ඇත. ඊජිප්තු මමීයන් වඩාත් ප්‍රචලිත වුව ද උතුරු චිලි දේශයේ හා දකුණු පේරු දේශයේ චින්ක්‍රෝ මමීන් ආදිතම මමීයන් වෙයි. මධ්‍යම සහරාවේ දී හමුවු උවාන් මොහුදියැක් යනු 1958 දී මහාචාර්යය ෆැබ්රිසියෝ මෝරි විසින් සොයා ගන්නා ලද කුඩා පිරිමි දරුවකුගේ මමීයක නමකි. ඕනෑම සංසදනාත්මක ඊජිප්තු මමීයකට වඩා පැරණි මෙම මමීය ඉතා දියුණු මමීකෘත තාක්ෂණයන් යොදා ගෙන ඇති අතර වසර 5500 ක් පමණ පැරණි වෙයි. සිසිලි දූපතේ පැලේමොහි පුජකවරුන් 1599 දී ඔවුන්ගේ මළ දේහයන් මමී ගන්වන ලද අතර තමන්ගේ තත්ත්වයේ සංකේතයක් ලෙස ප්‍රජාවේ අනෙකුත් සාමාජිකයන් ද ඔවුනගේ මළ දේහ සංරක්ෂණයට අදහස් කරන ලදී. ඔවුන් අතරින් අවසන් වරට මමී ගන්වන ලද සමාජිකයා 1920 දී මිය ගිය අයෙකි. පැනෝමොහි Capuchin catacombs දේහ දහසකට වඩා අන්තර්ගත කරගත්තකි. ඒවා අතරින් බහුතරයක් ඇදුම් සහිත සිට ගෙන සිටින ආකා‍රයේ ඒවා වෙයි. කෙසේ නමුත් සංරක්ෂණයේ බොහෝ අවස්ථාවන් අසාර්ථක වු අතර ඇට සැකිල්ල සහ රෙදි පිළි පමණක් ඉතුරු විය. 

## ස්වභාවික මමී
thumb|මෙහි දැක්වෙනුයේ ස්වභාවික හේතු නිසා මමීකරණයට ලක් වූ මුහුදු අශ්වයෙකි.

ස්වභාවයේ හමුවන විවිධ තත්වයන් හේතුවෙන් මමීකරණයට ලක් වූ සත්ව සිරුරු ලෝකය පුරා විවිධ ප්‍රදේශවලින් හමු වී ඇත. මෙවැනි තත්ව සඳහා උදාහරණ ලෙස අධික සීතල (ඔට්සි නම් අයිස් මිනිසා, අයිස් මේඩ්න්), ආම්ලික තත්ව (ටොලන් මිනිසා), ලවණ අධික බව (ලවණ මිනිසා) හෝ විජලකාරක වියලි තත්ව (ටරීම් මමී) ආදිය හැඳින්විය හැක. යකඩ යුගයට අයත් සිරුරු 1000කට අධික සංඛ්‍යාවක් උතුරු යුරෝපයේ මඩ වගුරු තුළින් හමු වී ඇති අතර ඒවා අතරට වයිඩේ ගර්ල් සහ ලින්ඩෝ මිනිසා ආදී ප්‍රසිද්ධ මමී ද අයත් වේ. මානව මෙන්ම අනෙකුත් සත්ව විශේෂයන්ගේ ද මමීකරණයට ලක් වූ සිරුරු හමු වී ඇත. මෙම තත්වය වඩාත් බහුලව දැකිය හැකි වන්නේ නොගැඹුරු ලවණ ජලය සහිත පරිසරවල ජීවත් වන සත්ව විශේෂයන්ගේ වේ. තවද මෙහි දී මමීකරණය වීමේ ක්‍රියාවලිය සඳහා වඩාත් සුදුසු ව්‍යුහයන්ගෙන් යුත් ශරීර ඇති මුහුදු අශ්වයන් සහ තාරකා මසුන් ආදී ජීවීන් වඩාත් බහුලව මෙලෙස මමීකරණයට‍ ලක් වේ.

ප්‍රවර්ගය:මමී
මානව වංශ පුරා විද්‍යාව

මානව වංශ පුරා විද්‍යාව යනු පුරා විද්‍යාත්මක හේතු සදහා මිනිසුන් පිළිබදව සිදු කරන මානව වංශලේඛ අධ්‍යයනයයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙය සාමාජයක සංස්කෘතියට වඩා එහි ද්‍රව්‍යමය අවශේෂ වලට අවධානය යොමු කරයි. මානව වංශ පුරා විද්‍යාව නූතන සමාජ වල ද්‍රව්‍යමය හා ද්‍රව්‍යමය නොවන සම්ප්‍රදායන් අධ්‍යයනය කිරීම තුළින් ඉපැරණි ජීවන ආකාරය ප්‍රතිසංස්කරණයට පුරා විද්‍යාඥයන්ට පහසුකම් සලසාදෙයි. ඉන් පසු පුරාවිද්‍යාඥයන්ට අතීත සමාජ විසින් ඔවුන්ගේ නූතන කොටස් මෙන්ම එම තාක්ෂණික ක්‍රමම භාවිතා කල බව පැවසිය හැක. 

මානව වංශ ලේඛ විද්‍යාවට, විශේෂයෙන් අතීතයේ ජීවත් වු මිනිසුන්ගේ සමාජ ව්‍යුහය, ආගමික ඇදහීම් හා ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය පිළිබද අනෙකුත් ලක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් අතීතයේ එම මිනිසුන් ජීවත් වු ආකාරය පිළිබද අගයෙන් යුත් දර්ශණයක් පුරා විද්‍යාඥයින්ට සපයීමට හැකිය. කෙසේ නමුත් මානව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මගින් නිර්මාණය වු දර්ශන බොහෝමයක් පුරා විද්‍යාත්මක ගවේෂණ වලට සම්බන්ධ කර ගන්නේ කෙසේ ද යන්න තවමත් පැහැදිලි නොවෙයි. මෙයට හේතුව සමාජය මගින් නිර්මාණය වු හා ඉවත දැමුනු ද්‍රව්‍යමය අවශේෂ පිළිබද හා සමාජය සංවිධානය වු ආකාරය අනුව මෙම ද්‍රව්‍යමය අවශේෂ වෙනස් වු ආකාරය පිළිබද මානව විද්‍යාඥවරුන්ගේ අඩු අවධානයයි. 

මෙම ගැටලුව, පුරාවිද්‍යාත්මක ගැටලු සදහා පිළිතුරු සැපයීමට මානව විද්‍යාත්මක කාර්යයන් ප්‍රමාණවත් නොවේය යන්න තර්ක කිරීමට පුරා විද්‍යාඥයින් පොළඹවා (උදාහරණ ලෙස ලන්ඩන් [2000]) ඇති අතර එම නිසා මෙම ගැටලු වලට පිළිතුරු සැපයීම සදහා පුරා විද්‍යාඥයන් විසින් මානව වංශ පුරා විදයාත්මක කටයුතු සැලකිල්ලට ගත යුතුයි යන්න තීරණය විය. මෙම අධ්‍යයනයන්, මෙවලම් හා අනෙකුත් මානව කෘති වල නිෂ්පාදනය භාවිතය හා ඉවත ලෑම පිළිබදව වඩා හොදින් අවධානය යොමු කර ඇති අතර ජීවත් වන ජනාවාස වල භාවිතා වු කිනම් ආකාරයේ වස්තු කසල ගොඩවල් වල තැන්පත් වී ඇත් ද හෝ ඒවා සංරක්ෂණය වී ඇති අනෙකුත් ස්ථාන හා එය බාවිතා කළ ප්‍රදේශය අසලම එම වස්තු ඉවත ලෑමට කෙතරම් ප්‍රවණතාවයක් තිබේද යන්න වැනි ගැටලු වලට පිළිතුරු දීම සදහා යොදා ගත හැක. 

මානව වංශ පුරා විද්‍යාවට එක් හොද උදාහරණයක් වන්නේ බ්‍රයන් හේඩ්න් (1987) ගේ කාර්යයන්ය. ඔහුගේ කණ්ඩායම මෙසෝ ඇමරිකානු ධාන්‍ය ඇඹරුම් ගල් නිෂ්පාදනය පරීක්ෂා කළ අතර එමගින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ධාන්‍ය ඇඹරුම් ගල් නිෂ්පාදනය පිළිබද වටිනා දර්ශනයක් සැපයීය.

## ආශ්‍රිත
*Ethnoarchaeology

ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව
ඒබ්‍රහම් ලින්කන්

1809 පෙබරවාරි මස 12 වන දින උපත ලැබූ **ඒබ්‍රහම් ලින්කන්** 1861 මාර්තු මස 04 වන දින සිට ඝාතනයට ලක්වන තෙක්ම ඇමරිකාවේ 16 වන ජනාධිපතිවරයා වශයෙන් කටයුතු කළේය. ඇමරිකාවේ වහල්භාවය ව්‍යාප්ත කිරීමට එරෙහිව සෘජුව කථා කරන විරුද්ධවාදියෙක් ලෙස ලින්කන් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ අතර ඔහු 1860 දී රිපබ්ලිකන් පක්ෂ නාම යෝජනාව ජයග්‍රහණය කළ අතරම එම වර්ෂයේම පසු කායේ ජනාධිපතිධූරයට තේරී පත් වුණි. ඔහුගේ පාලන කාලය අතරතුර පක්ෂයෙන් නොමනාප වී යන්නවුන්ගේ උත්සාහයන් ව්‍යර්ථ කරමින් හෙතෙම ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය ආරක්ෂා කර ගැනීමට කටයුතු කරන ලදී. ලින්කන් විසින් වහල්භාවය අහෝසි කිරීමේ ප්‍රතිඵල දෙන මිනුම් දඬු කීපයක් ද හඳුන්වාදුන් අතර 1863 දී තම විමුක්තිය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමඟම 1865 දී ඔහු 13 වන වතාවටත් ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනයට ලක් කරන ලදී. 

ලින්කන් විසින් ජයාග්‍රාහී යුධ උපක්‍රම සමීපව අධීක්ෂණය කළ අතර විශේෂයෙන්ම උසස් ජෙනරාල්වරු තෝරා ගැනීමේ දී උලිසෙස් එස්. ග්‍රාන්ට් ඇතුළුව ඔහු එය විශේෂයෙන් අධීක්ෂයට ලක් කරන ලදී. ඉතිහාසඥයින් විසින් තීරණය කොට ඇති අන්දමට ලින්කන්, හේද වූ රිපබ්ලිකන් පක්ෂය මනාව හැසිරීමට සමත් විය. එකී බෙදී ගිය පක්ෂවලින් නායකයන් තම කැබිනට් මණ්ඩලයට රැගෙන ඒමෙන් හා ඔවුනට සාමුහිකව කටයතු කිරීමේ බලය ලබාදීමෙන් හෙතෙම ස්වකීය පක්ෂය මනාව හසුරවන ලදී. 1861 බ්‍රිතාන්‍ය මඟින් ඇති වූ යුධ බිය පූර්ණ වශයෙන් නිශ්ක්‍රීය නායකත්වය යටතේ යුද්ධයේ ආරම්භ‍යත් සමඟම වහල් මායිම් ජනපදවල පාලනය වෘත්තීය සමිති විසින් පවරා ගන්නා ලදී. ඊට අමතරව ලින්කන් 1864 පැවැත්වූ ජනපතිවරණයේ නැවත ඡන්දය ඔහු මනාව කළමණාකරණය කරන ලදී. 

යුධ විරුද්ධවාදීන් ලින්කන් විවේචනයට භාජනය කළේ වහල්භාවය සම්බන්ධයෙන් සමඟි සම්මුතියකට ඒමට ලින්කන්ගේ තිබූ නොකැමැත්ත නිසාය. අනෙක් අතට රැඩිකල්වාදී රිපබ්ලිකන් පක්ෂ සාමාජිකයින් අතර පවතින භේදය අහෝසි කිරීමට ක්‍රියා කිරීම හේතුවෙන් ද ඔහු විවේචනයට බඳුන් වූයේ ඒ කරුණු හේතු කොට ගෙන වහල්භාවය අහෝසි කිරීමේ ක්‍රියාදාමය වෙත ළඟා වීම මන්දගාමී ස්වරූපයක් ඉසිලූ බැවිනි. මෙවැනි බාධා හමුවේ වුවද ලින්කන් ජයග්‍රාහී ලෙස ස්වකීය වාග් කෞශල්‍ය හා දේශනය මඟින් මහජන මතය දිනා ගත් අතර ඔහුගේ ගෙට්ස්බර්ග් ඇමතීම මීට උදාහරණ වශයෙන් දැක්විය හැකිය. යුද්ධයට සමීප වීමත් සමඟ ලින්කන් ප්‍රතිසංස්කරණය පිළිබඳ මැදහත් දර්ශනයක් අනුගමනය කළ අතර සමඟි සන්ධානය වීම මඟින් ජාතිය යළි ඉක්මනින් එක් කිරීමේ ප්‍රතිපත්තියක් ඔහු විසින් සොයා බලන ලදී. 

1865 දී ඔහුගේ ඝාතනය ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ මුල්ම ජනාධිපති ඝාතනය විය. එමෙන්ම ජාතිය නැවත එක් කිරීමේ මාතෘ වීරවරයන් ලෙස ද ඒබ්‍රහම් ලින්කන්ව සලකන ලදී. 

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව
බිල් ක්ලින්ටන්

1946 අගෝස්තු මස 19 වන දින උපත ලැබූ බිල් ක්ලින්ටන් ඇමරිකාවේ 42 වන ජනාධිපති ධූරය හෙබවීය. ඒ 1993 සිට 2001 වසර දක්වායි. ඔහු තෙවන ලාබාලතම ජනාධිපතිවරයා වූ අතර තෙඹඩෝර් රූස්වෙල්ට් හා ජෝන් එෆ් කෙනඩිට වඩා වැඩිමහළු විය. සීතල යුද්ධය අවසානයේ දී ජනාධිපතිධූරයට පත් වූ බිල් ක්ලින්ටන් උපත ලබා තිබුණේ ද II වන ලෝක යුද්ධය අවසාන වූ කාලසීමාවේය. එබැවින් ඔහු දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ උපත ලැබූ මුල්ම ජනාධිපතිවරයා ලෙස නම් දැරීය. හෙතෙම හිටපු රාජ්ය ලේකම්  හා 2016 ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනාධිපති අපේක්ෂක හිලරි රොඩෑම් ක්ලින්ටන්ගේ ස්වාමි පුරුෂයා වේ.

නව ප්‍රජාතනත්‍රවාදියෙක් හා තෙවන දාර්ශනික පාලනයක් ගෙන ගිය පාලකයෙකු ලෙස ක්ලින්ටන්ව විස්තර කළ හැකිය. ඔහුගේ පාලන කාලසීමා දෙකෙහිදී ම මේ බව මැනවින් පිළිඹිබු වේ. උතුරු ඇමරිකානු නිදහස් වෙළඳ එකඟතාවය හා ශුභ සිද්ධිය ගොඩනැංවීමේ දී ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති මත ඔහුව මැදහත් දේශපාලන මත දරන්නෙකු ලෙස හඳුන්වන ලදී. සාමය පවතින කාලයේ ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ විශාල කාල පරාසයක් පුරාවට ආර්ථිකමය ප්‍රසාරණයක් ඇති කිරීමට ක්ලින්ටන් මුලසුන ගෙන කටයුතු කරන ලදී. ඒ සඳහා සමතුලිත අය වැයක් හා වාර්තාගත ෆෙඩරල් ලාභයක් පවත්වා ගැනීමට ඔහු සමත් විය. ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ගිණුම්කරණ නීති පදනම් කර ගනිමින් ක්ලින්ටන් තම ජනාධිපතිධූරයේ අවසාන භාගයේ වාර්තාගත ලෙස ඩොලර් බිලයන 559 ක ලාභයක් හිමිකර දීමට සමත් විය. ඩිමොක්‍රටික් කොංග්‍රසය සමඟ සෞඛ්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමෙහි ලා වූ අසාර්ථක වෑයමේ දී සිවු වසරක කාලයක් පුරාවට ප්‍රථම වරට මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ පාලනය හිමි කරගන්නා ලදී. ක්ලින්ටන්ගේ දෙවැනි කාලය සමයේ දී හෙතෙම ඇමරිකානු මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් බලවත් දෝෂාරෝපණයට ලක් කරන ලදී. ඒ සාධාරණත්වයේ නාමයෙන් බොරුකීම හා බාධා පැමිණවීම් අරමුණු කොට ගෙනය. නමුත් පසුව ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ සෙනෙට් සභාව විසින් ඔහුව එකී චෝදනාවලින් නිදහස් කළ අතර ඔහුට තම ජනාධිපතිධූර කාල සීමාව සම්පූර්ණ කිරීමේ හැකියාව ද හිමි විය. 

දෙවන ලෝක යුද්ධ කාල සීමාවේ වැඩිම කාල ප්‍රතිශතයක් තම ධූරයේ රැඳී සිට එකී ධූරයෙන් සමුගත්එකම ජනපතිවරයා ඔහු විය. ජනපති ධූරයෙන් සමුගැනීමත් සමඟම ක්ලින්ටන් පොදු ජනයා ඇමතීමටත්, මානුෂීය කටයුතු කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමටත් පෙළඹිණි. අන්තර්ජාතික වශයෙන් බලපෑ ගැටළු මර්ධනය කිරීම හා වළක්වා ගැනීමෙහි ලා ඔහු පුරෝගාමීව කටයුතු කළේය. HIV ඒඩ්ස්, පාරිසරික උෂ්ණත්වය වැනි ගැටළු ඒ අතරින් ප්‍රමුඛස්ථානය ගත් ඒවා විය. මෙහි ලා ඔහු විසින් නිර්මාණය කෙ‍රුණු විලියම් ජේ. ක්ලිටන් අරමුදල ද විශේෂ තැනක් ගනී. 2004 වර්ෂයේ දී ඔහු විසින් තම ජීවිත කථාව පාථකයන් වෙත නිකුත් කරන ලදී.

ප්‍රවර්ගය:ජනාධිපතිවරු - අ.එ.ජ.
තේරුම සංරක්ෂණය කිරීම

පුස්තකාල, ලේඛණාගාර හෝ කෞතුකාගාර එකතුවක දී තේරුම සංරක්ෂණය කිරීම යන්නට විශේෂිත වස්තු සඳහා අගයන් පිළිබඳ අධ්‍යාත්මික, චාරිත්‍රමය හෝ සංස්කෘතිකමය සංජානනය හා එම අගයන් නඩත්තු කිරීම හා ඒවාට ගරු කිරීම තහවුරු කිරීම ඇතුළත් වේ. තේරුම යන්න පරිශීලනය ජනගහනය විසින් සිදු කළ තේරුම් ගැනීම් හා ප්‍රත්‍යක්ෂ්‍ය කරන ලද අගයන් මත පදනම්ව සංස්කෘතිකමය හෝ අධ්‍යාත්මික විශේෂිත්වයකින් යුත් වස්තුවලට සම්බන්ධ යම් දෙයක් වන අතර එම ක්‍රියාවලිය වස්තුවක සමාජ ගොඩනැංවීම ලෙස හැඳින්වේ. (Barker ,77) පුස්තකාල හා කෞතුකාගාර වැනි මතක ආයතනවලට චලනය වූ කළ, සංස්කෘතිමය හෝ අධ්‍යාත්මික සමාජවල ප්‍රති නිරූපණ ලෙස ඉතිරි කිරීම සඳහා  සමාජ ගොඩනැංවීමේ මෙම වස්තු සංරක්ෂණය කිරීමට හා නඩත්තු කිරීමට ආවේණික ප්‍රවේශ අවශ්‍ය වේ. 

පුස්තකාල හා කෞතුකාගාර ඇතුළුව බටහිර ලෝකයේ බොහෝමයක් මතක ආයතනවල අවධානය රැඳී‍තිබෙන්නේ එකතු කරන ලද ද්‍රව්‍යවල තොරතුරුමය අන්තර්ගතය හා භෞතික ලක්ෂණ හෝ මානව කෘති අගයන් මතය. සංරක්ෂණය කිරීමේ නීති මුලිකවම සලකා බැලෙනුයේ මේවා නඩත්තු කිරීම සමඟය. එය වයන දත්ත සංරක්ෂණය සඳහා නැවත නිමැවීම හරහා හෝ ඔවුන්ගේ භෞතික ව්‍යුහවල අඛණ්ඩ පැවැත්ම තහවුරු කිරීම සඳහා නඩත්තු කිරීම් හා පාරිසරික පාලන හරහා විය හැක. (Foot,19) කෙසේ නමුත් වස්තුවක් අර්ථ දැක්වීමේ දී අත්‍යවශ්‍ය ආධ්‍යාත්මික හා සංස්කෘතිකමය අගයන් එකතු වීම, සංරක්ෂණය කිරීම ‍තහවුරු කිරීම සඳහා වස්තුවල භෞතික හා තොරතුරුමය අංගවලින් එපිටට නිරීක්ෂණය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. 

භෞතික වස්තුවක් සංරක්ෂණය කිරීමට ගන්නා ලද ක්‍රියා මාර්ග අදාල වස්තුවේ අධ්‍යාත්මික හෝ සංස්කෘතිකමය ආකලනය සමඟ සමතයකට පත් වීමේ දී යම් යම් සැලකිල්ලට ගැනීම් ඇති විය හැක. මානව කෘති (ග්‍රන්ථ ඇතුළත්) ඉතිහාසය පුරාවමට හා වර්තමානයේ දී නීති හා වාරිත්‍රවලට අනුව නිර්මාණය කිරීම සිදු වූ අතර විශාල පාරිභෝගික ද්‍රව්‍යවලින් යුත් වර්තමාන ලෝකයේ දී හා ද්‍රව්‍යමය සංස්කෘතියේ දී එය නෛසර්ගිකව තේරුම් නොගනු ඇත. සියළු ග්‍රන්ථ, ලේඛණ හා මානව කෘතිවලට ඔවුන්ගේ අඛණ්ඩ ව්‍යාප්තිය සමඟ සම්බන්ධ චාරිත්‍ර හෝ සාමාජීය වශයෙන් නිර්මාණය වූ ඇදහීම් ඇතුළත් නොවුණත් බොහොමයක් සංස්කෘතික හා ආගමික එකතු සඳහා එය අදාල කරුණක් වේ. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Preservation_of_meaning
ශ්‍රේණිකරණය (පුරා විද්‍යාව)

පුරා විද්‍යාවේ දී **ශ්‍රේණිකරණය** යනු එකම සංස්කෘතියේ විවිධ වැඩබිම්වලින් එකතු කරගන්නා ලද මානව කෘති කාලානුක්‍රමික පිළිවෙලකට තබන සාපේක්ෂ දින ගණනය කිරීමේ ක්‍රමයකි. පුරා විද්‍යාඥයකු වූ ජෙහාඩ් පවසා සිටින්නේ “එක් ස්මාරකයක් දක්නා ලද තැනැත්තෙක් සත්‍ය වශයෙන්ම එකක්වත් දැක නොමැති අතර , ස්මාරක දහසක් දැක ඇති තැනැත්තෙක් සත්‍ය වශයෙන්ම දැක ඇත්තේ එක් ස්මාරකයක් පමණි” ලෙසයි. මෙම ක්‍රමය මුලින්ම නිර්මාණය කරන ලද්දේ ඔස්කාර් මොන්ටිලියස් මඟිනි. 

කාබන් දින ගණනය වැනි නිරපේක්ෂ දින ගණන ක්‍රම යොදාගත නොහැකි අවස්ථාවලදී පුරා විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් හා අංග දින නියම කිරීම සඳහා සාපේක්ෂ දින නියම කිරීමේ ක්‍රම භාවිතා කිරීමට පුරා විද්‍යාඥයින්ට සිදු වේ. මෙය ගල් ආයුධ, පිඟන් බඩු කැබලි හා අනෙකුත් මානව කෘති දින ගණනය කිරීම් සඳහා යොදා ගත හැක. 

## ඉතිහාසය
විලියම් ෆ්ලින්ඩර්ස් ‍පෙට්‍රී 19 වන ශත වර්ෂයේ පසු භාගයේ දී ඊජිප්තුවේ ඩයොස්පොලිස් පාර්වා හි කැනීම් සිදු කරන ලදී. ඔහු සොයා ගත්තේ ඔහු විසින් මතු කර ගන්නා ලද සොහොන්වල ඔවුන්ගේ දත්ත හා ඔවුන්ගේ වෙන් වූ ස්වභාවයන්ට අදාල කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැති බව හා එමනිසා ඔවුන්ගේ භූ ස්ථර පිළිබඳ අධ්‍යයනය හරහා අනුක්‍රමනයක් ගොඩනැංවිය නොහැකි බවයි. පැට්‍රි විසින් කඩදාසි කැබැල්ලක් මත එක් එක් සොහොනින් මතු වූ අන්තර්ගත ලැයිස්තුගත කළ අතර ඔහු තෘප්තියට පත් වන ආකාරයේ අනුක්‍රමණයක් ලැබෙන තෙක් ඒවා එකිනෙක මාරු කරන ලදී. (පෙට්‍රි 1899) ඔහු විසින් හේතු දක්වන ලද ආකාරයට වඩාත් නිවැරදි අනුක්‍රමණය වන්නේ යම් විශේෂිත සැලසුම් රටාවක සාන්ද්‍රණයකට කඩදාසි අනුක්‍රමණය හරහා කෙටිම කාලාන්තරය ඇති අනුක්‍රමණයයි.  

අනුරූප විශ්ලේෂණය (කෙන්ඩල් 1971) වැනි බහු විවිධ සංඛ්‍යාන විද්‍යා යොදා ගෙන පසුව සිදු කරන ලද කාර්යයන්, නිවැරදි අනුක්‍රමණ නිර්මාණය කිරීම සඳහා වූ පෙට්‍රිගේ ශ්‍රේණිකරණ ක්‍රමවල නිවැරදි බව වැඩි කිරීමට උදව් වී ඇත. 

සැලසුම් රටාව ජනප්‍රියත්වයේ සීනු වක්‍රයක් අනුගමනය කරන බව උපකල්පනය කරමින් (සෙමෙන් පටන් ගෙන උපරිමයකට වර්ධනය වී තවත් රටාවක් ජනප්‍රිය වීමත් සමඟ ක්‍රමයෙන් ඉවත් වී යයි.) සංඛ්‍යාත ‍ශ්‍රේණීකරණයක් සඳහා පදනම සපයයි. තවද එමඟින් එකම සංස්කෘතියක් තුළ දී සැලසුම් ජනප්‍රියතා වැඩ බිමෙන් වැඩ බිමට පුළුල්ව සමාන වන බව ද උපකල්පනය කරයි. මෙම නීති අනුගමනය කරමින් වස්තු එකතුවක් අනුක්‍රමණයකට ස්ථානගත කළ හැකි අතර එමනිසා යම් රටාවල වඩාත් සමාන කොටස් සමඟ යුත් වැඩබිම් සැම විටම එකට පවතී. 

තාවකාලික සංවිධාන කිරීමට අතිරේකව ශ්‍රේණීකරණය සාමාජීය තත්වය, වයස හා ලිංගිකත්වය හෝ ආගමික විවිධත්වය ඇති වන දේ වල වෙනස් වීම් එකතුවක් ද දැක්විය හැක. 

## ආශ්‍රේයයන් 
http://en.wikipedia.org/wiki/Seriation_%28archaeology%29
ජේන් ඕස්ටන්

ජේන් ඕස්ටන්

ජේන් ඕස්ටන්ගේ දිය සායම් හා පැන්සල් චිත්‍රය සලකනු ලබන්නේ ඇගේ සොයුරිය වූ කැසෙන්ඩ්‍රා විසින් ඇගේ ජීවිතයෙන් ගෙන ඇඳි චිත්‍රයක් ලෙසිනි.

1775 දෙසැම්බර් මස 16 වන දින උපත ලැබූ ජේන් ඕස්මන් ඉංග්‍රීසි නවකතා කතුවරියක වූවාය. යථාර්තවාදීව තියුණු ලෙස සමාජ විවරණයක යෙදුණු ඇය අති දක්ෂ ලෙස වක්‍රෝත්තිය, පරිභාසය හා ව්‍යංගය උපයෝගී කොට ගෙන බ්‍රිතාන්‍ය සාහිත්‍යය තුළ පුළුල් ලෙස ජනාදරයට පාත්‍ර විය. 

ඕස්ටන් මුළු ජීවිත කාලයම සිය පවුල සමඟ සමීපව ගත කරන ලදී. ඇය තම ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය තම පියාගෙන් හා වැඩිමල් සහෝදරයන්ගෙන් ද, ස්වකීය කියවිම තුළින් ද වැඩි දියුණු කරගත් අතර ඇය තම පවුල තුළින් ලද ස්ථිරසාර සහයෝගය වෘත්තිමය ලේඛිකාවක් වශයෙන් දියුණුවට පත්වීමට මහඟු පිටුවහලක් විය. ඕස්ටන්ගේ කලා හැකියාවේ ආධුනිකත්වය ඇයගේ තාරුණ්‍යයේ සිට තිස්පස් විය දක්වාම නොනැසී පැවතුණි. මේ කාලය තුළ ඇය විසින් ප්‍රධාන වශයෙන් කෘතීන් තුනක් රචනා කළ අතර සිවුවන කෘතිය ද රචනා කිරීමට අරඹන ලදී. 1811 සිට 1815 දක්වා වූ වකවානුව තුළ “සංවේදනය හා සංවේදීතාව (1811), මානය හා අගතිය (1813), මැන්ස්ෆීල්ඩ් පාර්ක් (1814) හා ඒවා (1815)” යනාදී නවකතා එළි දැක්වූ අතර ඉනව් ඇය ප්‍රසිද්ධ ලේඛිකාවක වශයෙන්  සාර්ථකත්වයට ළඟා වුණි. ඇය විසින් තවත් අමතර කෘති 2ක් රචනා කරනු ලැබූ අතර ඒවා, නොතෙන්ජර් ඇබේ” (1798 හා 1799 දී රචනා කොට පසුව සංශෝධනය කරන ලදී) හා “පෙළඹවීම” නම් විය. මෙකී නවකථා දෙකම එළි දුටුවේ 1817 දී ඇගේ මරණයෙන් පසුව වේ. එමෙන්ම ඇය විසින් තෙවන කෘතිය ද රචනා කිරීමට ආරම්භ කළ නමුදු (එය සැන්ඩිෂන් ලෙස නම් කරන ලදී) එය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර ඇය මෙලොවින් සමුගත්තාය.

ඇගේ ජීවිත කාලය තුළ ඇය විසින් ඉටු කරන ලද සේවයට කුඩා කීර්තියක් හා ධනාත්මක විවේචන කිහිපයක් පමණක් කුඩා කීර්තියක් හා ධනාත්මක විවේචන කිහිපයක් පමණක් ගෙන දුන් අතර 19 වන සියවසේ මැද භාගය වන විට සාහිත්‍යයේ පරිපූර්ණත්වය පැමිණි අය පමණක් අගේ නවකථා අගය කොට සලකන ලදී. කෙසේ වුවත් ඕස්ටන්ගේ බෑණා විසින් 1870 දී පළ කරන ලද “ජේන් ඕස්ටන්ගේ ජීවිත කථා නිබන්ධනය” නම් වූ කෘතිය මඟින් ඇගේ ජීවිතය හා ඇය විසින් කරනු ලැබූ සේවය පොදු මහත් ජනතාවටම හඳුන්වා දෙන ලදී. 1940  වන විට ඇය විශිෂ්ට ඉංග්‍රීසි ලේඛිකාවක් ලෙස නම් දැරීය. එමෙන්ම 20 වන ශත වර්ෂයේ දෙවන භාගයේ දී ඇය කෙරෙන් දිස්වූ විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍යය ඇයගේ කෘතීන් හරහා විවිධාකාරයෙන් පිළිඹිබු විය. කලාත්මක, මතවාදීය හා ඓතිහාසිකමය වශයෙන් ඇගේ නවකථාවල වූ විවිධ පැතිකඩයන් ගවේෂණයට භාජනය කරන ලදී. වර්තමානයේ දී ඕස්ටන් විසින් රචිත කාතීන් ශාස්ත්‍රීය සාහිත්‍ය විවරණය තුළ බහුල වශයෙන් අධ්‍යනයට හා විවාදයට භාජනය වේ. ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ ඕස්ටන්ගේ ජීවිතය හා ඇගේ සේවය පාදක කොට ගෙන මෙන්ම ඒවා අනුවාද කොට ගෙන විවිධාකාරයේ චිත්‍රපට හා රූපවාහිනී රචනා බිහි විය.     

thumb|

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Jane_Austen
පීනිෂියාව

right|325px|thumb|සිතියම පීනිෂියාව සහ සේද මාවත
පීනිෂියාව පුරාණ කැතෑන්හි උතුරු කොටසේ වු පුරාණ ශිෂ්ටාචාරයක් විය. එහි අගනගරය තිබුණේ මුහුදු බඩ ප්‍රාන්ත දිගේය. (වර්තමානයේ ලෙබනනය, සිරියාව සහ ඊශ්‍රයලය) පීනිෂියානු ශිෂ්ටාචාරය වෙරළ බඩ වෙළෙඳ සංස්කෘතියකින් යුක්ත වු අතර එහි වෙළෙඳාම ක්‍රි.පු. 1200 – 900 දී මධ්‍යධරණි මුහුද අවට පැතිර තිබුණි. එවන් නගර කේන්ද්‍රකර ගත් සංස්කෘතින්හි මායිම්වල උච්චාවචනය වීම් දක්නට තිබුණ ද ටයර් නගරයේ දකුණු දිගට වන්නට ස්ථාවරව තිබු බව දක්නට ලැබේ. සයිඩන් හා ටයර් අතර පිහිටි සරෙප්ටා (දැනට සරා ෆන්ඩ්) නගරය පීනිෂියා නිජබිමේ වැඩියෙන්ම කැණීම්වලට ලක්වු නගරයයි. පීනිෂීයානු වරුන් වැඩියෙන්ම වෙළෙඳාම් කටයුතු කළේ ශ්‍රම බලය යෙදවු ඔරු වර්ගයක් වු හම්බානාවලිනි. බයරිම නිර්මාණය කළ ප්‍රථම ශිෂ්ටාචාරය වන්නේ මෙයයි. 
         
පීනිෂීයන්වරු තමුන් තනි ජන වර්ගයක් ලෙස කොතරම් දුරට සිතුවේද යන්න අවිනිෂ්චිතය. ඔවුන්ගේ ශිෂ්ටාචාරය පාලනය කළේ ග්‍රීසියේ මෙන් නගරාණ්ඩුය. සෑම නගරාණ්ඩුවක්ම දේශපාලනික වශයෙන් නිදහස් ඒකකයක් වූයේය. එසේ වුවත් ඔවුන්ට ගැටුම් ඇති කර ගැනීමට නිදහස තිබුණි. වෙනත් නගරාණ්ඩුවකට ප්‍රධානත්වය ගත හැකිව තිබුණි. ගිවිසුම් ඇති කර ගනිමින් සහයෝගයෙන් ක්‍රියාකිරීමේ නිදහස තිබුණි. ලෙවන්ට්හි වු පීනිසීයානු ප්‍රාන්ත අතරින් වඩාත්ම බලවත් වුයේ ටයර් සහ සයිඩන්ය.පීනිෂීයන්වරු හීබෲවරුන් සමග කුළුපගව සිටිය අතර සොලමන්ගේ එක්සත් රාජාණ්ඩුවේ ආරම්භය වන විට ද පීනිෂියන්වරු හා හීබෲවරුන් අතර විවාහ සිදුවී තිබුණි. පුරාණ ඊශ්‍රායලයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට ප්‍රධාන වශයෙන් ඔවුන් බලපෑ බව සැලකේ. හෝඩියේ පුළුල් භාවිතයක් සිදුකළ මුල්ම ජන කොට්ඨාශය වන්නේ ද පීනිෂීන්වරුය. සියලුම නවීන හෝඩි වල පුරෝගාමියා ලෙස සැලකෙන්නේද කැනනයිට් - ෂීනිෂියානු හෝඩියයි. පීනිෂියන්වරු පීනිෂියානු භාෂාව කතා කළහ. කැනැනයිට් භාෂාව හීබ්‍රෑ සමග පරස්පර ලෙස තේරුම් ගත හැකිය. පීනීෂියන්වරු වෙරළ බඩ වෙළදාම හරහා තම භාෂා භාවිතය උතුරු අප්‍රිකාවේ හා යුරෝපයේ පැතිරවූහ. ශිලා ලේඛනවලට අමතරව ඔවුන් බොහෝ පොත් ලියුහ. (දැනට ඒවා විනාශ වී ගොස්ය) සිසේරියා බයුස්බියස් ලියු ‘ක්‍රිස්තු ධර්මය සම්මිශ්‍රණය’ නම් ග්‍රන්ථයේ පිලෝ ඔප් බයිබ්ලොස් සහ ‘සැන්චුනිඒතන්’ ග්‍රන්ථවලින් උපුටා ගත් කොටස් විශාල ලෙස දැක්වේ. උතුරු අප්‍රිකානු පීනිෂියානු කුඩා ජනපද පීනිෂියන්වරු විශාල ලෙස දැක්වේ. උතුරු අප්‍රිකානු පීනිෂියානු කුඩා ජනපද සීනිෂියන් වරු ගැන වඩ වඩාත් දැන ගැනීමට උත්සුක වූහ. ශාන්ත ඕගස්ටීන් හීබෲ භාෂාවේද ෂීනිෂියානු භාෂාවේද යෙදෙන සමජාතීය වචන විස්තර කිරීමට හැකි අයෙක් විය. ඔහුගේ මව ශාන්ත මොනිකාද මෙම කුඩා ජනපදවල සම්භවයක් වූ ඇත්තියක් බව කියවේ.

## සටහන් 
{|
මා‍වෝ සේදොන්ග්

thumb|

මාවෝ සේදොන්ග් යනු චීනයේ මිලිටරි හමුදාවේ හා දේශපාලඥ නායකයෙකු වශයෙන් කටයුතු කළ අයෙකි. එමෙන්ම චීන සිවිල් යුද්ධයේදී ක්යුමින්ටෑන්ග්ට එරෙහි වූ සටනේ ජයග්‍රහණය කරා චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය මෙහෙයවූයේද මාඕ වේ. එලෙසම 1949 මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ආරම්භයේ සිට මෙලොවින් සමුගන්නා තුරුම හෙතෙම එහි නායකයා වශයෙන් කටයුතු කළේය. 

මෑත ලෝක ඉතිහාසයේ වැදගත්ම සාධකයක් ලෙස සලකා බලන කළ ඔහුගේ වියෝවෙන් වසර 30ක් ගත වුවද අදටත් මාඕ යනු වාද කළ හැකි චරිතයක් බවට පත්ව තිබේ. චීනයේ ඔහුව ඉතා ඉහළින් සලකනු ලැබූ අතර අවසානයේදී සිවිල් ලෝක යුද්ධයෙන් "චියැන්ග් කායි ෂෙක්" නමැත්තා පරාජය කළ විශිෂ්ඨ විපිලව වාදී, උපායෙහි දක්ෂ පාලකයෙක් ලෙස චීනය ඔහුව හඳුන්වනු ලබයි. එලෙසම මාවෝගේ ප්රතිපත්ති ස්වකීය නිජභූමිය විශිෂ්ඨ බලයකින් යුත් රටක් බවට පත් කිරීමට තරම් සමත් විය. කෙසේ වුවද මාවෝගේ “Great Leap Forward සංස්කෘතික විප්ලවය” වැනි බහුතරයක් සමාජමය දේශපාලනික වැඩ සටහන් චීනයෙන් පිටත විවේචකයන්ගේ දෝෂ දර්ශනයට ලක් විය. ඊට හේතුව වූයේ ඒ මගින් චීනයේ සංස්කෘතිකමය, සමාජමය, ආර්ථිකමය හා අන්තර්  සබඳතාවය වශයෙන් ඇතිවන බලවත් විනාශයයි. ඒ පමණක් නොව  විශාල වශයෙන් හා අනවශ්යය ලෙස වන ජීවිත හානි ද ඊට බෙහෙවින් හේතු සාධක විය.

චීනයේ ඔහුට නිල වශයෙන් ඉමහත් ගෞරවාදර දැක්වුවත් ඔහු විසින් ඇති කළ බලපෑම ඔහුගේ මරණය වන විට ඩෙන්ග් සියොපින් හා අනෙකුත් නායකයන්ගේ දේශපාලන හා ආර්ථික ක්රමවේද මගින් මුවා කර තිබුණි. තවද, මාඕ යනු හුදෙක්ම දේශපාලඥයෙකු පමණක්ම නොව හෙතෙම කවියෙක් හා ලේඛකයෙක් වශයෙන්ද ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. 

	

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Mao_Zedong
ජවහර්ලාල් නේරු

**පණ්ඩිත් ජවහර්ලාල් නේරු** (1889 නොවැම්බර් 14 – 1964 මැයි 27) කොංග්‍රස් පක්ෂයේ ප්‍රධාන දේශපාලන නායක යා වූවා මෙන්ම ඉන්දියානු නිදහස් ව්‍යාපාරයේ අවශ්‍යම තැනැත්තා වූ අතර නිදහස් ඉන්දියාවේ ප්‍රථම අගමැති ද විය. ඔහු යුද්ධයෙන් පසු කලායේ ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය තුළ ප්‍රධානම තැනැත්තා (ඔහු තුන්වන ලෝකයේ අයිතිවාසිකම් කරුණු සැලකීමෙන් නිගමනය කර පුද්ගලයා) වූවා මෙන්ම ඉන්දියානු දේශපාලනයේ විශාල බලයක් පවතින නේරු - ගාන්ධි පවුලේ පීතෘ මූලිකයා ද වූවාය. ඔහු පිළිබඳ වැඩිපුර සඳහන් වූවේ පණ්ඩිත් ජී (ශිෂ්‍යත්වය) සහ පණ්ඩිත් නේරු වශයෙනි. ධනවත් ඉන්දියානු අධි නීතීඥවරයෙක් මෙන්ම දේශපාලනඥයෙක් වන මොතිලාල් නේරු මහතාගේ පුත්‍රයෙකු වූ නේරු විශිෂ්ට වූ තරුණ වයසේ දී ඉන්දියානු ජාතික කොංග්‍රසයේ සමාජවාදී ප්‍රගතිශීලී කණ්ඩායමේ නායකයා බවට පත්වූවේය. කොංග්‍ර‍ස් නායකයා ලෙස ඉහලට යමින් මහත්මා ගාන්ධි යටතේ උපදේශකයෙකු ලෙස සිටින අතර නේරු තුමා ජනකාන්ත, විප්ලවවාදී නායකයෙකු ලෙස බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයෙන් සම්පූර්ණ නිදහස ලබා ගැනීමට කතා කළ ඔහු අවසානයේ ගාන්ධිගේ දේශපාලන හිමිකරු ලෙස හැඳින්වූවේය. යාවජීව, ධනවාදී, බුද්ධිමත් නේරු නිරන්තරව ෂේබියන් සමාජවාදයට හා රාජ්‍ය අංශය සඳහා පක්ෂව කතා කරමින්‍බොහෝ කල් සිට පැවතෙන ආර්ථික සංවර්ධනයේ අභියෝග කතා කිරීමට හැකි විය.

කොංග්‍රස් නායකයා ලෙස සේවය කරමින් නේරු නිදහස් ඉන්දියාවේ කොඩිය 1947 අගෝස්තු 15 නව දිල්ලියේ දී එසවූ අතර අගමැති ලෙස සේවය කළේය. ඔහුගේ දියණිය ඉන්දිරා හා වැඩිමහල් පුතු රජීව් යන දෙදෙනාම අගමැති සහ ඉන්දියානු ජාතික කොංග්‍රසයේ නායකයා ලෙස සේවය කළ අතර රජීව්ගේ බිරිඳ සෝනියා එම අයුරින් සේවය කළාය. ඔහුගේ දිගු නිල දරන කාලය නිදහස් ඉන්දියාවේ සම්ප්‍රදායන් සහ සැලැසුම් හැඩගැස්වීමට උපයෝගී වූවාය.

උරුමය
නේරුගේ ප්‍රතිමාව, Aldwych, ලන්ඩන්

ඉන්දියාවේ ප්‍රථම අගමැති සහ බාහිර කටයුතු පිළිබඳ ඇමති වශයෙන් ජවහර්ලාල් නේරු නූතන ඉන්දියා රජය හා දේශපාලන සංස්කෘතිය සම්පූර්ණ විදේශ පිළිවෙතක් සමඟ හැඩගැස්වීමේ ප්‍රධාන කාර්ය භාරය ඉටු කළාය. ඔහු ජාත්‍යන්තර ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ඉන්දියාවේ ඉතා දුරින් පිහිටි ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල මුළුගැන්වුණු ළමයින්ට ළඟා කර දීම පිළිබඳ සැලසුම් නිර්මාණය කිරීමේ ස්තූතිය ලබා ගනී. නේරුගේ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය ලොව ඉහල අධ්‍යාපන ආයතන වන ඉන්දියාවේ සියලු වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළබඳ ආයතනය තාක්ෂණය පිළිබඳ ඉන්දියානු ආයතනය පිළිබඳ ජාතික ආයතන සහ කළමණාකරණය පිළිබඳ ඉන්දියානු ආයතනය සංවර්ධනය කෙරේ බලපානු ලැබුවාය.

නේරු තුමා වරප්‍රසාද නොලත් හෝ අඩු වරප්‍රසාද ඇති අය වෙනුවෙන් හැම අත පැතිරුණු සැලසුමක් පිහිටුවමින් ඉන්දියාවේ වාර්ගික කොටස්, සුළු ජාතීන්, කාන්තාවන්, කුල වශයෙන් ලැයිස්තු කළත්, පෙළපත වශයෙන් ලැයිස්තු කළත් තම සමාන අයිතිවාසිකම් හා යුතුකම් ලබා දීමේ ගෞරවය ලැබුවේය. නේරු තුමාගේ සමානාත්මකව පිළිබඳ මහත් ලැදියාව නිසා ඔහු කාන්තාවන්ට හා පරිහානි පංතිවලට වෙනස් කොට සැලකීමට විරුද්ධව එය නැවතීමට උත්සාහ ගෙන ක්‍රියාකිරීම ඔහුගේ ජීවිත කාලය තුළ සීමිත සාර්ථකත්වය ඔහු ලැබුවේය.

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරු
ජෝන් එෆ්. කෙනඩි

thumb|right|

**ජෝන් ෆිට්ස්ජෙරාඩ් කෙනඩි**

ජෝන් ෆිට්ස්‍ජෙරාල්ඩ් “ජැක්” කෙනඩි (1917 මැයි 29 – 1963 නොවැම්බර් 22) මොහුව සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ඔහුගේ නමේ මුලකුරු (JFK) වලිනි.

මොහු ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ 35 වන ජනාධිපතිවරයා වශයෙන් 1961 සිට 1963 ඝාතනයට ලක් වන තුරුම සේවය කරන ලදී.

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ දී දකුණු පැසිපික් කලාපයේ USS PT -109 අණ දෙන නිළධාරීවරයෙක් වශයෙන් ඉටු කළ හමුදා සේවයෙහි පසුව තම පියාගෙන් ලද ‍ධෛර්යය ඔස්සේ කෙනඩිගේ අපේක්ෂාවන් දේශපාලනමය මුහුණුවරකට පෙරලුනි. 1947 සිට 1953 දක්වා කෙනඩි දක්වා කෙනඩි ඩිමොක්‍රටික් වරයෙකු වශයෙන් මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලය තුළ මැසැචූසෙක් අග නගරය නියෝජනය කළ අතර, 1953 සිට 1960 දක්වා ඇමරිකානු සෙනෙට් සභිකයෙකු ලෙස කටයුතු කරන ලදී. 1960 ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරණයෙන් කෙ‍නඩි දෙවැනි තැනට පත් කරමින් රිපබ්ලිකන් අපේක්ෂක ‍රිචඩ් නික්සන් බලයට පත් වූ අතර එය ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ සමීපතම සිදුවීම්වලින් එකක් විය. මොහු ජනාධිපතිධුරයට තරඟ කළ ලාබාලතමයා මෙන්ම එකම රෝමානු කතෝලිකයා ද විය. එමෙන්ම කෙනඩි, පුලිට්සර් ත්‍යාගයට හිමිකම් කී එකම ජනාධිපතිවරයා ද විය. ඔහුගේ පාලන කාලය අතරතුර වූ සිදුවීම් අතර Bay of Pigs ආක්‍රමණය, කියුබානු මිසයිල අර්බුධය Berlin Wall, ඇමරිකානු සිවිල් අයිතීන් පිළිබඳ වූ සටන හා වියට්නාම් යුද්ධයේ මුල් කාලීන සිදුවීම් ද ඇතුළත් වේ.

1963 නොවැම්බර් 22 වන දින මෙක්සාස් නුවර ඩලාස්හි දී කෙනඩි ඝාතනයට ලක්විය. ලී හාවේ ඔසවල්ඩ් නැමැත්තා මේ අපරාධයක් සමඟ ජැක් රූබි විසින් දින දෙකකට පසුව ඔහුව මිනීමරුවා වශයෙන් නම් කරන ලද්දේ නඩු විභාගය පැවැත්වීමටත් ප්‍රථම දීය. වොරන් කොමිෂන් සභාව තීරණය කරන ලද්දේ ජනපති ඝාතනය ඔස්වල්ඩ් විසින් තනිවම සැලසුම් කරන ලද්දක් ‍බවය. කෙසේ වුවත් ඝාතනය ගැන සොයා බැලීමට පත් කරන ලද කොමිෂන් සභාව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද කරුණු විවාදයට තුඩු දුන් අතර ඝාතනය ගැන විවිධ මතවාද තවමත් විවාදයට ලක් වෙමින් පවතී.

මෙම සිද්ධිය ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් බවට පත්වූයේ එමඟින් ජාතිය කෙරෙහි ඇති වූ බැලපෑම හා දේශපාලනමය වශයෙන් නැවත ඇති විය හැකි ප්‍රතිවර්තන හේතුවෙනි. වර්ථමානයේ ද මහජන මත විමසුම් අතර කෙනඩිට හිමි වනුයේ පෙර වූ ජනපතිවරුන්ගෙන් ඉහල ස්ථානයකි.
ඩන්කන් වයිට්

**ඩන්කන් වයිට්** යනු ඔලිම්පික් තරඟාවලියක දී ලංකාව වෙනුවෙන් පදක්කමක් දිනා ගත් මුල්ම ක්‍රීඩකයා විය. මීටර් 400 කඩුළු පැන දිවීමේ තරඟයෙන් රිදී පදක්කම දිනා ගැනීමට වයිට් සමත් වූයේ 1948 වර්ෂයේ ලන්ඩනයේ පවත්වනු ලැබූ “සමර් ඔලිම්පික්ස්” තරඟාවලියේදීය.

## ජීවන තොරතුරු 
1918 මාර්තු මස 01 වන දින ලත්පාන්දුර උපත ලැබූ ඩන්කන් වයිට් මෙලොවින් සමුගත්තේ 1998 ජුලි මස තෙවැනි දින වෝවික්ෂයර්හි දීය. 

කළුතරට නුදුරු ග්‍රාමයක් වූ ලත්පඳුර ඩන්කන් වයිට්ගේ උපන් ගමයි. එකවකට ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍යයේ යටත් විජිතයක්ව පැවති අතර ඩන්කන් වයිට්, ජෝන් බර්නාර්ඩ් වයිට් සහ සෙසලිසා හෝක් වයිට්ට යන ඉංග්‍රීසි මවුපියන්ට දාව උපන් සිව් දරුවන්ගෙන් දෙවැන්නා විය. නුවර ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය හැදෑරූ හෙතෙම එහිදී “ට්‍රිනිටි ලයන්” යන සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලැබීය. නමුත් සුළු විනය ගැටළුවක් හේතුවෙන් පසුව ඔහුට මෙම සම්මානය අහිමි විය.

ඩන්කන් වයිට්ගේ ඔලිම්පික් ජයග්‍රහණයත්, ලංකාව බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් මිදී නිදහස ලැබීමත් යන අවස්ථා දෙකම එකම වර්ෂයක සිදුවීම සුවිශේෂ වේ. එකී ඔලිම්පික් තරඟාවලියේ එම අංශයෙන් රන් පදක්කම දිනූ රෝයි කොව්රන් නැමැත්තා වසර හතරක් පුරා ඒ සඳහා පුහුණු වීම් කර තිබුණ ද ඩන්කන් වයිට් තම පුහුණුවීම් සඳහා යොදා ගත් කාලයමාස 3කට ආසන්න වේ. වයිට් මෙම තරඟය සඳහා ගතකර තිබූ කාලය තත්පර 51.8 ක් වන අතර ප්‍රථම ස්ථානය ලබා ගත් ක්‍රීඩකයාට වඩා ඔහු සිටියේ තත්පර 0.7 ක් පග්සුඝ්පස්සි
නි. ඒත් සුළු වෙනස ද මෙම ඔලිම්පික් තරඟාවලියේ සුවිශේෂී වාර්තාවන් අතරට එක් වූවක් විය.

ඔලිම්පික් ජයග්‍රහණයෙන් පසුව වයිට් ට්‍රිනිටි විද්‍යාලයේ පවත්වනු ලැබූ උළෙලකින් මහත් හරසරින් යුතුව පිළිගනු ලැබූ අතර ඔහුට අහිමිව ගිය “ට්‍රිනිටි ලයන්” යන ගෞරව සම්මානය නැවත වතාවක් එහිදී පිරිනැමුණි. එකී අවස්ථාවේ රැස්ව සිටි පිරිස අමතා කතා කළ වයිට් කියා සිටියේ “මාගේ ඔලිම්පික් ජයග්‍රහණය ගෞරවාන්විත එකක් වුව ද “ලයන්” ලෙස මා මෙහි දී නැවත හිමි කරගන්නා ලද සම්මානය මට ඊටත් වඩා ගෞරවයක් එක් කළ බවක් එය මා ඉතා ප්‍රීතියෙන් පිළගත් බවත්” ය.

1950 වර්ෂයේ නවසීලන්තයේ ඕක්ලන්ඩ් නඟරයේ පැවති බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය තරඟාවලියේ දී ඩන්කන් වයිට් විසින් මීටර් 440 yard hurdles තරඟය ජයග්‍රහණය කළේ ලෝක වාර්තාවට තත්පර 0.3 ක් පසුපසින් හිඳිමිනි. තවද ඔහු 1949 “බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයා” යන සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලැබීය.

නමුදු ශ්‍රී ලංකාව විසින් ඔහුට දැක්වූ ගෞරවය වූයේ වසර ගණනාවකට පසු ඔහු වෙනුවෙන් නිකුත් කරන ලද තැපැල් මුද්දරයයි. 1998 එංගලන්තයේ වෝර්වික්ෂයර්හි දී ඩන්කන් වයිට් මෙලොවින් සමුගත්තේය.

වයිට් විවාහප්‍රාප්ත වී සිටියේ ඇන්ජෙලා වියට්නේ සියබෙල් සමඟ වන අතර ඔහු සය දරු පියෙක් විය. නීටා, මැරිලෙන්, ෆියෝනා, ඩෑන්, මැක්සීන් සහ ක්‍රිස් යනු ඔහුගේ දරුවන් සය  දෙනාය. වයිට්ට සහෝදරයන් තිදෙනෙකු වූ අතර ඉන් ෆෙඩ්‍රික් ඒ. වයිට් ද ක්‍රීඩකයෙකු විය. අනෙක් දෙදෙනා ස්ටැන්ලි ලෙනාර්ඩ් වයිට් හා ඩග්ලස් ඇන්ඩෲ වයිට් වන අතර ඔවුන් 1960 වසරේදී මරණයට පත් විය.

‍

## අමතර අවධානයට 
*Nagalingam Ethirveerasingam
*Summa Navaratnam
*ශ්‍රියන්ත දිසානායක
*සුසන්තිකා ජයසිංහ

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* 

ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලාංකිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ඔලිම්පික් රිදී පදක්කම් ලැබූවෝ
ප්‍රවර්ගය:බර්ගර් ජාතිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:මහනුවර ත්‍රිත්ව විදුහලේ ආදි සිසුවෝ
ප්‍රවර්ගය:1918 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1998 මරණ

ප්‍රවර්ගය:1948 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරගාවලිය තුළ මල්ලක්‍රීඩකයෝ (ජවන සහ පිටිය)

ප්‍රවර්ගය:1948 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරගාවලිය තුළ පදක්කම්ලාභියෝ
ඉන්දිරා ගාන්ධි

**ඉන්දිරා ප්‍රියදර්ශනී ගාන්ධි** ( *Indirā Priyadarśinī Gāndhī* ; 19 නොවැම්බර් 1917 – 31 ඔක්තොම්බර් 1984) යනු ඉන්දියාවේ  තෙවන අගමැති ලෙසින් පිටපිට තුන්වතාවක් (1966–77) සහ සතරවන වතාවට (1980–84) සේවය කළ ඉන්දියානු දේශපාලනඥයෙකි. ඇය ඝාතනය කරන ලද්දේ ෂීක් අන්තවාදීන් විසිනි. අගමැති තනතුර දැරූ දෙවන කාන්තාව ගාන්ධි වූ අතර ( ශ්‍රී ලංකාවේ සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායකට පසුව )  2011 වන විටද ලෝකයේ දෙවන වැඩිම කාලයක් ධූරය දැරූ කාන්තා අගමැතිනිය ඇය වන්නීය.

1917 නොවැම්බර් මස 19 වන දින උපත ලැබූ ඉන්දිරා ගාන්ධි 1966 සිට 1977 දක්වා පිට පිට වාර තුනක් ඉන්දියානු අගමැතිවරිය වශයෙන් තේරී පත් වුණු අතර නැවත 1980 දී හතරවන වරටත් අගමැතිවිය. එතැන් සිට 1984 දී ඝාතනයට ලක්වන තුරුම ඇය ඉන්දියාවේ අගමැති ධූරය හෙබ වූවාය. ඇය මෙතෙක් ඉන්දියාවේ අගමැති ධූරයට පත් වූ එකම කාන්තාව විය.

දේශපාලන බල පුළුවන්කාරකම් සහිත නේරු රාජ වංශයේ පවුලක උපත ලැබූ ඇය තද බල දේශපාලන වාතාරවරණයක් යටතේ හැදී වැඩුනාය. ඇගේ සීයා වන මොටිලාල් නේරු විශිෂ්ට ගණයේ ඉන්දියානු ජාතික නායකයෙක් විය. ඇගේ පියා වූ ජවහර්ලාල් නේරු, ඉන්දියානු සටනේ ප්‍රධානත්වය ගෙන කටයුතු කළ අයෙක් විය. එමෙන්ම ඔහු නිදහස් ඉන්දියාවේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍යවරයා ද විය. 1941 ඔක්ස්ෆර්ඩ් සිට නැවත තම මව් රටට පැමිණීමත් සමඟ ඉන්දිරා ගාන්ධිතුමිය ඉන්දියානු නිදහස් සටනට අවතීර්ණ විය.

1950 වර්ෂයේ දී ඇය අනියම් සේවකයෙකු වශයෙන් තම පියා යටතේ පුද්ගලික සහායකවරියක ලෙස සේවය කළේ අගමැතිවරිය වශයෙන් නිල දරන කාල වකවානුවේදීමය. 1964 ජවහර්ලාල් නේරුතුමාගේ මරණයෙන් පසුව ඇයි රාජ්‍ය සභා සාමාජිකවරියක වශයෙන් එවකට ජනාධිපති විසින් තෝරා පත් කරන ලදී. එමෙන්ම ඇය ලාල් බහාදුරු සාස්ත්‍රිගේ කැබිනට් මණ්ඩලයේ තොරතුරු හා ප්‍රචාරණ ඇමතිවරිය වශයෙන් ද සේවය කළාය.

සාස්ත්‍රිගේ හදිසි මරණයෙන් පසුව ඉන්දිරා ගාන්ධි තුමියට අගමැතිවරිය වශයෙන් තේරී පත්වීමට එවකට කොංග්‍රස් පක්ෂයේ ජනපති කේ.කමරාජ් මහත් සේ උපකාරී විය. ඇය ඉතා ඉක්මනින් ඡන්ද ජයග්‍රහණ ලබා ගනිමින් හා විරුද්ධාවාදීන්ව ජනතාවාදය හරහා උපායෙන් පරදවමින් තම දක්ෂතා දක්වන්නට විය. ඇය විසින් බහුතරයක් වාමාංශික ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හා දියුණු කෘෂිකාර්මික ඵලදා වර්ධන ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. 1971 දී ඇති වූ පාකිස්ථාන යුද්ධය මර්ධනාකාරී ලෙස ජයග්‍රහණය කළ ද එය අස්ථාවර කාල වකවානුවක් ඇති කිරීමට පාදක වුණි. තවද ඒ නිසා 1975 දී හදිසි තත්වයක් පැනවීමට ද සිදු වුණි. විරුද්ධ පක්ෂයේ ගත කළ තෙවසර තුළ ඇයට ඒකාධිපතිවාදීන් සඳහා විශාල වශයෙන් ගෙවීම් සිදු කරන්නට විය. 1980 දී නැවත බලයට පත්වීමත් සමඟ ඇය විශාල වශයෙන් පන්ජාබ් බෙදුම්වාදීන් සමඟ වූ සටන් තර කිරීමට පටන් ගත් අතර පසුව එයට ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ඇයගේ ඝාතනයට හේතු විය. 1984 ඉන්දිරා ගාන්ධි තුමිය ස්වකීය ආරක්ෂක නිළධාරියා අතින් මරුමුවට පත් විය.

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:භාරත් රත්න සම්මානය ලැබුවෝ
ප්‍රවර්ගය:ඝාතනය කෙරුනු ඉන්දීය දේශපාලනඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍යවරුන්ගේ දරුවෝ
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුල ගිනි අවි වලින් මරණ
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු ජාතික කොන්ග්‍රසයෙහි සභාපතිවරුන්
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරුන්
ප්‍රවර්ගය:ඝාතනය කෙරුනු රජයේ ප්‍රධානින්
ප්‍රවර්ගය:කාන්තා රජයේ ප්‍රධානින්
ප්‍රවර්ගය:1917 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1984 මරණ