open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ආර්ථීක මානව විද්‍යාව

ආර්ථීක විද්‍යාව සහ මානව විද්‍යාව යන අංශ දෙක ඇසුරින් මිනිසාගේ චර්යාවන් හඳුනාගැනීමට භාවිතා කරන විද්‍යාව ලෙස ආර්ථික මානව විද්‍යාව හැඳින්වීමට හැකිය. මෙහිදී සලකා බැලෙන ප්‍රධාන කරුණු 3 නම් : විවිධ තත්ත්වයන් යටතේ කරුණු හැදෑරීම, මූලික කාරණා කොතෙක් දුරට ප්‍රාමාණික ද යන්න සොයා බැලීම සහ වෙනත් සංස්කෘතිකමය කරුණුය.
             
පහත දැක්වෙන කාරණා මූලිකවම සළකා බැලේ.

*පුද්ගලයන් විසින් භාණ්ඩ හා සේවාවන්වල තෝරාගැනීමක් සිදුකරයි. මෙහිදී එක්දෙයක් තෝරාගැනීමටත් තවත් දෙයක් අත්හැරීමටත් සිදුවෙයි. එය එක් එක් පුද්ගලයාගේ රුචිකත්වය මත සිදුවේ. 
*මෙම තෝරාගැනීම්වල දී පුද්ගලයන් විසින්  භාණ්ඩවල විවිධ තොරතුරු ලබාගෙන ඒවා සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කරනු ලැබේ. නිසි තෝරා ගැනීම සිදු කරනුයේ තමා විසින් සාධාරණ යැයි සිතන ආකාරයටය. මෙය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වේ.
* පුද්ගල අවශ්‍යතා අසීමිතවේ. එහෙත් එම අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමට පවතින සම්පත් ප්‍රමාණය සීමිතය. 
*යම් තෝරා ගැනීමක දී පුද්ගලයෙක් මුලින්ම සිතා බලන්නේ තමාගේ මූලික ම අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමටයි. මෙහිදී අවශ්‍යතාවයන්ගේ පෙළගැස්මක් සිදු කෙරෙන අතර අත්‍යාවශ්‍යම දේ මුලින්ම සළකා බැලේ. පෙළගැස්මෙහි අවසානයට යත්ම පුද්ගලයා හට යම් භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් නිසා ලැබෙන තෘප්තිය අඩුවේ.

රේමන්ඩ් ෆර්ත් සහ හැරල්ඩ් කේ. ෂ්නයිඩර් විසින් හදුන්වා දෙන ලද පරිදි, ඉහත කරුණු යම් යම් සුළු වෙනස්කම් සහිතව ඕනෑම අවස්ථාවක් සඳහා ආදේශ කරගත හැකිය. පුද්ගලයෙකුගේ සෑම ක්‍රියාවක්ම ඔහුගේ අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමට කරන ලද තෝරාගැනීමක ප්‍රතිඵලයකි. මෙම අවශ්‍යතාව ආර්ථීක අවශ්‍යතාවක්ම වීම අනිවාර්ය නොවේ: (බර්ලින්ග් 1962:උපුටා ගැනීම 1982:307)

මානව විද්‍යාමය පදනමකින් බලන කල, ඉහත කී සිද්ධාන්ත සියල්ල යොදාගෙන එක් එක් සංස්කෘතීන් අධ්‍යයනය කළ හැකිය. පුද්ගලයන්ගේ තේරීම් සැමවිටම ඔහුගේ හෝ ඇයගේ හෝ අභිප්‍රායන් මත පදනම් වේ. සමහර විට මෙම අභිප්‍රායන් ඔහුගේ සංස්කෘතිකමය අරමුණු මතම පදනම් නොවිය හැකිය. (උදාහරණයක් ලෙස සමහර තේරීම් අනුන්ගේ තේරීම් මත ද පදනම් විය හැකිය. මේ පිළිබඳව ද කෙරෙන පූර්ණ අධ්‍යයනයකින් යම්කිසි සමාජයක / සංස්කෘතියක සිද්ධාන්ත පිළිබඳව අවබෝධයක් ද ලබා ගත හැකිය.) (උදා:- ෆර්ත් 1961: ලාෆින් 1973) මීට අමතරව තේරීම් සඳහා වෙනත් මනෝ විද්‍යාත්මක බලපෑම් ද ඇතිවේ.

## සටහන් 
{|

|Economic_anthropology

|-

ප්‍රවර්ගය:මානවවේද
අර්නස්ට් ග්ලෙනර්

අර්නස්ට් ග්ලෙනර් ලෝකයේ ඉතා බුද්ධිමත් යැයි සැළකෙන දර්ශනවාදියෙක් මෙන්ම මානව විද්‍යාඥයෙකි. අධි හේතුවාදියෙකි. ඔහුගේ පළමු පොත වූයේ  "වචන සහ දේවල්” (Words and Things) නම් ග්‍රන්ථයයි. එම ග්‍රන්තය 1958 පාඨකයින් අතර කෙතරම් ප්‍රසිද්ධ වීද යත්, ටයිම්ස් (Times) සඟරාවේ ප්‍රධාන පුවතක් මේ පිළිබඳව පළවිය. එමෙන්ම මාසයක් පුරාම පාඨක ප්‍රතිචාර ලිපිවලට මුල් විය.

වසර 22 ක් පුරා ලන්ඩන් ආර්ථීක විද්‍යාලයේ දර්ශනවේදය, තර්ක ශාස්ත්‍රය හා විද්‍යාත්මක ක්‍රමය පිළිබඳව මහාචාර්ය ධූරය දරමින්ද, වසර 10 ක් පුරා කේම්බිජ් විශ්වවිද්‍යාලයේ සමාජ මානව විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්ය ධුරය දරමින්ද, ප්‍රේග් හි ජාතිකවාදය පිළිබඳව වූ ආයතනයේ මුලසුන දරමින්ද ග්ලෙනර් ඔහුගේ ලේඛනය හා ඉගැන්වීම් හරහා සංවෘත පද්ධති (සමාජවාදය, මනෝ අධීක්ෂණය, සාපේක්ෂතාවාදය සහ විවෘත ආර්ථීකය) වලට එරෙහිව සටන් වැදුණේය.

ඩේවිඩ් ග්ලාස් නම් සමාජ විද්‍යාඥයා වරක් සඳහන් කළේ මෙසේය, "මීළඟ විප්ලවය වාමාංශිකයින් විසින් හෝ දක්ෂිණාංශිකයන් විසින් ඇති කරනු ලබන්නේදැයි මම නොදනිමි. නමුත් මේ කවරකු වුවත් මුලින්ම මරා දමනු ඇත්තේ අර්නස්ට් ග්ලෙනර්වය".

## සටහන් 
{|

|Ernest_Gellner

|-

ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ
ජනවාර්ගික සංගීත අධ්‍යයනය

ජනවාර්ගික සංගීත අධ්‍යයනයේදී සිදු කෙරෙන්නේ සංගීතය සහ නර්තනයේ සංස්කෘතිකමය අංගයන් ප්‍රාදේශීය සහ ලෝක මට්ටමින් අධ්‍යයනය කිරීමයි. ජෙෆ් ටොඩ් ටයිටන් විසින් මෙය හදුන්වනු ලැබුයේ මිනිසුන් විසින් සංගීතය නිර්මාණය කිරීම පිළිබඳව කෙරෙන හැදෑරීමක් ලෙසය. මෙය බොහෝවිට පෙරදිග සංගීතය හා බැඳුනු අධ්‍යයනයක් ලෙස පෙනුණ ද, මෙහිදී බටහිර සංගීතය පිළිබඳවද අධ්‍යයනය කෙරේ. බෲනෝ නෙට්ල් විසින් පළකරන ලද මතයකට අනුව ජනවාර්ගික සංගීත අධ්‍යයනය බටහිර අදහස්වලට බර සංසිද්ධියකි. නමුත්, මෑත කාලයේදී විද්වතුන් විසින් තම තමන්ගේ රටවල් වලදී සිදුකරන ලද ජනවාර්ගික සංගීත අධ්‍යයනයක් තුළින් නෙට්ල්ගේ ඉහත මතය බිඳහෙළීමට අවශ්‍ය තරම් කරුණු සොයාගෙන ඇත.

        
## ඉතිහාසය 
සංගීත අධ්‍යයනයේ පරමාර්ථය වූයේ බටහිර සංගීතය කලාව හා ඉතිහාසය හැදෑරීම වුවද, ජනවාර්ගික සංගීත අධ්‍යයනයේදී සියලූ සංගීත කලාවන් සංස්කෘතිකමය හා සමාජීය කෝණයකින් විදහා බැලේ. මෙහි මුල්ම පර්යේෂණ සිදුකරන ලද්දේ 19 හා 20 වැනි සියවස් වලදීය. ඛෙලා බර්ටොක්, සොල්තන් තොඩලි, කොන්ස්තන්තයින් බ්‍රයිලොව්, ෆ්‍රැන්ජෝ ෂාවර්, කාල් සටම්ජන්, එජික් වොන් හොනබොස්ටල් සහ ඇලෙක්සැන්ඩර් එලිස් එම පර්යේෂක පිරිස වේ. "සංසන්දනාත්මක සංගීත අධ්‍යයනය” යන විෂයය ඔස්සේ ඔවුහු ජනවාර්ගික සංගීතය පිළිබඳව හැදෑරූහ. මුල් කාලීනව ඉහත විෂයයන්ගේ මූලික හැදෑරීම් පාදක වූයේ කටින් කට පැවතගෙන ආ පෙරදිග සංගීතය පිළිබඳව වුවද, දැනට මෙම විෂය, ලෝ වටා සියලූ සංගීතයන් හැදෑරීම දක්වා දියුණු වී ඇත.

1955 සිටම ජනවාර්ගික සංගීත අධ්‍යයනය සමාජය” විසින් මෙම විෂයයේ ඉගැන්වීම් කටයුතු සිදු කරනු ලැබේ.

## සටහන් 
{|

|Ethnomusicology

|-

ප්‍රවර්ගය:සංගීතය
ස්වභාවික මානව විද්‍යා අධ්‍යයනය

ස්වභාවික මානව විද්‍යා අධ්‍යයනය යනු, සොබාදහම සහ මිනිසාගේ සමාජයීය සබඳතා පිළිබඳව කෙරෙන අධ්‍යයනයකි. මෙහිදී, යම් ජන වර්ගයක් විසින් තම සමාජීය, ආර්ථීක සහ දේශපාලනමය අවශ්‍යතා අනුව තම වටපිටාව වෙනස්කර ගන්නා ආකාරය පිළිබඳව සොයා බැලේ. (සල්ස්මන් සහ අට්වුඩ් 1996: 169) ස්වභාවික මානව විද්‍යා අධ්‍යයනය මඟින් මිනිස් සංස්කෘතිය සහ සොබාදහම අතර සබඳතාවය ගැනද ක්‍රමානුකූලව සොයා බැලේ. (එලක් 1982: හාර්ඩස්ට් 1997: මැක්ගී 1996) පුද්ගලයා සහ වටපිටාව අතර පවතින අන්තර් සබඳතාව වටහා ගැනීම ස්වභාවික මානව විද්‍යා අධ්‍යයනයේ අරමුණයි. (ඉන්ගෝල්ඩ් 1992:40) (හාර්වි 1996)

ස්වභාවික මානව විද්‍යා අධ්‍යයනය මුලින්ම යොදා ගැනුනේ ජුලියන් ස්ටුවර්ඩ් විසින් කරන ලද ස්වභාව සංස්කෘතික අධ්‍යයනයකදීය. මෙහිදී ස්ටුවර්ඩ් විසින් පළ කරන ලද මතය වන්නේ සොබාදහමත් මිනිසාත් අතර වන ශක්ති සංසරණයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සංස්කෘතිකමය වෙනස්කම් ඇතිවන බවයි. සංස්කෘතිය යනු මිනිසා සොබාදහමේ විවිධ වෙනස්වීම්වලට දක්වන ප්‍රතිචාරයන් ය.

මුල සිටම විද්වතුන් මෙම මතය විවේචනය කළහ. ඔවුන්ගේ තර්කය වූයේ ඉහත කී මතය සොබා දහම වෙනස්වීමේ ධර්මතාවයට බැහැර වන බවයි. වර්තමානයේදී සංස්කෘතිය වෙනස්වන්නේ සොබාදහම මත පමණක් නොවේ. මෙයට ජනමාධ්‍ය, රාජ්‍ය පාලනයන්, විවිධ සංවිධාන හා ව්‍යාපාරද දායක වේ.

රෝයි රැපපෝට් යනු මේ පිළිබඳව හැදෑරීම් රැසක් සිදුකළ කෙනෙකි. ඔහු සංස්කෘතිය හා සොබාදහම අතර සබඳතාව හොඳින් විචාළ කෙනෙකි. ඔහුගේ අධ්‍යයනයන් බොහොමයකට පැපුවා නිව් ගිනියාවේ "මැරින්ග්” නමැති ගෝත්‍රික ජනතාවගේ චර්යා රටා උපයෝගී කරගෙන ඇත.

                 
## සටහන් 
{|

|Environmental_anthropology

|-
තාරකාවේදය-අගහරුගේ ජල විද්‍යාව

අගහරුගේ පහත් වායුගෝලීය  පීඩනය නිසා එහි පෘෂ්ඨය මත ද්‍රව ජලය තිබිය නොහැක. නමුත් එහි ධ්‍රැව ප්‍රධාන වශයෙන් සෑදී ඇත්තේ අයිස් වැස්ම වලින් බැවින් ඝන තත්ත්වයේ ඇති ජලයෙන් නම් කිසිම හිගයක් නැත. අගහරුගේ දක්ෂිණ ධ්‍රැවයේ ඇති අයිස් තොප්පිය දියවී ගියහොත් එහි මුළු ග්‍රහ පෘෂ්ඨයම  මීටර 11 ක් ගැඹුරට ජලයෙන් යට වී යනු අති බව 2007 මාර්තු මාසයේ දී නාසා ආයතනය විසින් නිවේදනය කරන ලදි.
 
අගහරුගේ ඝනකම් සයිටොස්පියරයට යටතින් ජලය විශාල ප්‍රමාණයක් සිර වී ඇති බව  විශ්වාස කෙරේ. ගිනි කදු පිපිරිමක් වැනි යමකින් එම ද්‍රව ජලය නිදහස් වීමට ඉඩ ඇත. අගහරුගේ ඉතිහාසයේ දී මෙලෙස ද්‍රව ජලය නිදහස් වන්නට ඇති බවට මතයක් පල වී  තිබේ.

මෑතක දී අගහරු විශ්ව ගවේෂක යානාව මගින් ගනු ලැබූ ඡායාරූප වලින් අගහරු පෘෂ්ඨය මත ද්‍රව ජලයේ ඉතිහාසය පිළිබද විස්තර වඩා හොඳින් ඉදිරිපත් කරයි. විශාල ගංගා මාර්ග සහ ඒවා ආශ්‍රිත  අතු බෙදුනු ශාඛා ජල මාර්ග තිබුණු බවට  සාක්ෂි හමුවුවත් ඒවායේ ආරම්භය සනිටුහන් කරන  කුඩා ජල මාර්ග පිළිබද සාක්ෂි තවමත් හමු වී නැත.

දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවති කාගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් පැරණි ගංගා නිම්න වල ලක්ෂණ යටපත් වී ගොස් ඇති බවට යෝජනා ඉදිරිපත් වී ඇත. අගහරු විශ්ව ගවේෂකයා වැනි අභ්‍යාවකාශ යානා මගින් කරන ලද අධි විභේදනය නිරීක්ෂණ වලින් ආවාට හා ආගාධ බිත්ති වල ඇති ලක්ෂණ සිය ගණනක් සනාථ කොට තිබේ.

අගහරු පෘෂ්ඨය මත කලක් ද්‍රව ජලය පැවති බවට තවත් සාක්ෂියක්වන්නේ හෙමටයිට් හා ගොයිතයිට් නමැති විශේෂිත ඛනිජ ලවණ දෙක එහි පෘථිඨියෙන් සොයා ගැනීමය. මේවා ජලය ඇති ඇතැම් අවස්ථාවලදී සෑදෙන ඛනිජ ලවණ දෙකකි.
අගහරුගේ-ඩයිමෝස් චන්ද්‍රයා

ඩයිමෝස් යනු අඟහරු ග්‍රහයාගේ චන්ද්‍රයින් දෙදෙනාගෙන් කුඩාම හා පිටතින්ම පිහිටි චන්ද්‍රයාය. (අනෙක් චන්ද්‍රයා වන්නේ ෆෝබොස් ය) ඩයිමෝස් ලෙස එයට නම තබා ඇත්තේ ග්‍රීක සාහිත්‍යයේ එන බියජනක පුද්ගලයකු සිහිපත් කරමින්ය. එහි ක්‍රමානුකූල තනතුර වන්නේ අඟහරු II (Mars II) යන නමය.
## සුවිශේෂ ලක්ෂණ
අඟහරු ග්‍රහයාගේ අනෙක් චන්ද්‍රයා වන ෆෝබෝස් මෙන්ම ඩෙයිමෝස් සතුවද C හෝ D ආකාර  ග්‍රහක වල දක්නට ලැබෙන වර්ණාවලි, ඇල්බී‍ඩෝ සහ ඝනත්ව ඇත.

ඩෙයිමෝස්ගේ ප්‍රමාණයේ වෙනත් බොහෝ වස්තු මෙන්ම ඩෙයි‍‍මෝස් ද ගෝලාකාර නොවන අතර එහි පරිමාණයන් වන්නේ 15 x 12 x 10 kmය. අඟහරුගේ සමක තලයේ දී වෘත්තාකාර කක්ෂයට ආසන්න කක්ෂයක් එය සතුව පවතී.

ඩෙයිමෝස් යනු බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගෙන් කක්ෂයට විසිවුනු ග්‍රහකයක් වන්නට ඇති බවත් අඟහරු ග්‍රහයා විසින් එය ග්‍රහණය කර ගන්නට ඇති බවටත් මතයක් පවතී. ඩෙයිමෝස්ගේ පෘෂ්ඨයේ සිට බලන කල අඟහරු ග්‍රහයා පෘථිවියේ සිට චන්ද්‍රයා‍ගේ දිස්වන දීප්තිය මෙන් හාරසිය ගුණයක් දීප්තිමත් වන අතර දහස් ගුණයක් විශාලව පෙනේ.

අඟහරුගේ සිට බලන කල ඩෙයි‍මෝස්ට 2.5' කට අඩු කෝණාකාර විෂ්කම්භයක් ඇති අතර එබැවින් එය තරුවක් ලෙස බො‍හෝ දුරට පියවි ඇසට දිස්වේ.ඩෙයිමෝස්ගේ දීප්තිමත්ම අවස්ථාවේ දී එය පෘථි‍වියේ සිට සිකුරු තරුව දිස්වන තරම් දීප්තියකින් දිස්වුනු ඇත. දින 1.2648 ක් ගත වන ඩෙයිමෝස්ගේ අවධි, කුඩා දුරදක්නයක් මඟින් අඟහරු නිරීක්ෂණය කරන්නෙකු ට දැකගත හැකිය.

ඉතා වේගයෙන් කක්ෂගත වන ෆෝබෝස් බටහිරෙන් නැග නැගෙනහිරෙන් බැසී ගියත්, ඩෙයිමෝස් නැගෙනහිරෙන් නැග බටහිරෙන් බැසයයි. ඩෙයිමෝස්ගේ කක්ෂය අඟහරු ග්‍රහයාට සාපේක්ෂව ඉතා ආසන්න බැවින් සහ අඟහරුගේ සමකයට කුඩා ආනතියකින් පිහිටන බැවින් එය අඟහරුගේ අංශක 82.7 කට වැඩි අක්ෂාංශ වලදී දැක ගත නොහැකිය.

## සටහන් 
|-
|Deimos moon

|-

|}

ප්‍රවර්ගය:අඟහරු
අභ්‍යාවකාශ තරගය - සංවිධානය, අරමුදල් සහ ආර්ථික බලපෑම

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයට අවශ්‍ය අති විශාල පිරිවැය හේතුවෙන්  ජාතික අභ්‍යවකාශ ඒජන්සි බිහිවුනි.  මෙහි විද්‍යාත්මක හා කාර්මික අවශ්‍යතා අරමුණු කරගත් වැඩසටහන් සංවර්ධනය කිරීමට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා සෝවියට් දේශය ක්‍රියාත්මක වුහ. 

1958 ජුලි 29 දින ජනාධිපති අයිසන් හොවර් විසින් ජාතික ගගනගාමී හා අභ්‍යවකාශ පනතට අත්සන් තැබූ අතර ජාතික අභ්‍යාවකාශ යාත්‍රා විද්‍යා සහ අභ්‍යාවකාශ පරිපාලන ය (National Astronautics and space Act/NASA) පිහිටු වනු ලැබීය. 1958 ඔක්තෝබර් පළවෙනිදා අරඹන ලද නාසා ආයතනය සතුව විද්‍යාගාර 4 ක් ද 46 ක් වයසැති රජයේ ආකාශ යාත්‍රා විද්‍යා ඒජන්සියේ  (NACA)  සේවකයින් 8000 ක් ද සිටියහ. ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියක 5 ක මුලු අයවැකයට ක්‍රියාත්මක වූ  (NACA)  ඒජන්සිය වසරක‍ට ඩොලර් මිලියන 5 ක අයවැයක් සහිත  NASA  ආයතනය බවට හැරිණි. ඇප‍ලෝ යානාව චන්ද්‍රයා මතට ගොඩබැස්වීම  NASA  ආයතනයේ සාර්ථකත්වයට ප්‍රධානම හේතුව වූ අතර ඒ සදහා ‍ඩොලර් බිලියන 20 – 25 ක් පමණ වැය වුනි.

විශ්වාසදායී සංඛ්‍යාලේඛන වල හිගකම නිසා ඇමරිකානු සහ සෝවියට් දේශයේ අභ්‍යාවකාශ වියදම සංසන්දනය කිරිමට අපහසු ය 1989 වසරේ දී සෝවියට් දේශය විසින් රූබල මිලියන  6.9 ක් අභ්‍යාවකාශ වැඩසටහන් සදහා වැය කල බව එරටින් වාර්තා විය.

සෝවියට් දේශයේ අභ්‍යාවකාශ වෑයම සදහා රට අභ්‍යන්තරයේ ඇතිවුනු විරුද්ධවාදීකම් බලපාන්නට විය. NASA වැනි සංවිධානයක් එවකට සෝවියට් දේශයේ බිහිවී තිබුනේ නැත. විද්‍යාව සමග දේශපාලනය ඕනෑවට වඩා සම්බන්ධ වීම නිසාත් එකිනෙකාගේ පෞද්ගලික  මතිමතාන්තර නිසාත් සොව්ය‍ට් දේශයේ අභ්‍යාවකාශ දියුණුව කඩාකප්පල් වුනි. 1964 දී අභ්‍යාවකාශ යානා නිර්මාණය කිරිමේ වැඩසටහන් 30 ක් විවිධ නිරමාණකරුවන් ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක කෙරුණි. කෙසේ නමුත් ඇමරිකාව සමග කරට කර සටනක් ගෙනයාටම  සොව්යට් දේශයට නැවතත් අවස්තාවක් ලැබුනු අතර 1974 දී එනර්ජියා නමැති ව්‍යාපෘතිය මගින් ඇමරිකානු අභ්‍යාවකාශය ෂටලය වැනිම ෂටලයක් (බියුරාන් ෂටලය) නිර්මාණය කිරිමට ඔවුන්ට හැකි වුනි.

සෝවියට් දේශය ක්‍රියාත්මකවුයේ ආර්ථික වාසියක් ද ඇති වය. ඇමරිකානු ආර්ථික ය ලොව පළමු තැන ගත් අතර සෝවියට් ආර්ථිකයට හිමිවුයේ දෙවෙනි ස්ථානනයි. අභ්‍යවකාශ තරගය සදහා වැය වුනු විශාල ආර්තික පිරිවැයද 1970 අගභාගය සහ 1980 අතර ඇති වූ ‍සෝවියට් ආර්ථිකයේ බිද වැටීමට දායක වූ බවත් ආර්ථිකය බිද වැටීමට එක් හේතුවක් බවත් ඇතැමි නිරීක්ෂකයින් විසින් පෙන්වා දෙන ලදි.
ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන්

ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ සර් **ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන්** ව සැළකෙන්නේ ශ්‍රේෂ්ඨතම පිතිකරුවා ලෙසය. ක්‍රිකට් විචාරකයෙකු හා ලේඛකයෙකු ලෙස ද සේවය කළ ඔහුගේ ලකුණු සාමාන්‍යය වන 99.94 ඉතිහාසයේ ඕනෑම ක්‍රීඩාවක් ගත් කළ ඉතා ඉහළ දක්ෂතාවයක් ලෙස සැළකේ. 

ඔහුගේ 20 වසරක ක්‍රීඩා දිවිය තුළ අති මහත් වාර්තා සමූහයක් පිහිටුවන ලද අතර සමහර ඒවා අදටද නොබිඳී පවති. එකල ඔහුව හැදින්වූයේ පිතිකරුවන් 3 දෙනෙක් තරම් වටිනා වස්තුවක් ලෙසය. වෙනත් ක්‍රීඩකයන් හා ජනමාධ්‍ය සමඟ එතරම් හොඳ සබඳතාවයක් නොදැක්වූවද ඔහුව "ශ්‍රේෂ්ඨතම ඕස්ට්‍රේලියානුවා ” යැයි හැදින්වේ.

ප්‍රවර්ගය:1908 උපත්
ප්‍රවර්ගය:2001 මරණ
මොහිනියාටම්

**මොහිනියාටම්** කේරළයේ සාම්ප්‍රදායික නර්තනයකි. මෙය ගැහැණුන් විසින් කරන තනි පුද්ගල නර්තනයකි. මොහිනියාටම් සැදී ඇත්තේ මොහින් (නරඹන්නන් වශී කරන්නා) හා ආටම් - ශරීරයේ රිද්මය යන එකතුවෙනි. මෙහි විෂ්ණු දෙවියන් මෝහිනි ලෙස වෙස් ගත් කතන්දර 2 ක් ඇත.
ඒවා නම්,
#ඔහු මෝහිනි ලෙස වෙස් ගෙන යක්ෂයන් පලවා හරින බව.
#විෂ්ණු දෙවියන් මෝහිනි ලෙස වෙස්ගෙන ශිව දෙවි බග්මපුර යක්ෂාවේශයෙන් ගලවා ගන්නා බව.

මෙය විෂ්ණු දෙවියන් ආශ්‍රයෙන් එන නර්තනයක් විය හැකි බැවින් නර්තනයේ තේමාව වන්නේ දෙවියන් කෙරෙහි ඇති ආලය හා බැඳීමයි. දේවදාසින් මෙය තොවිල් බලි ප්‍රදර්ශනය කොට තිබේ. මෙහි නෝතු හා නෝටියාටම් යන අවස්ථා 2ක් ඇත . මෙම නර්තනයේ දකුණු ඉන්දියානු ආභාශයන් වන භාරත නාට්‍යම් හා කතකලි අංග 2 ක් ඇතුලත් කර ඇති අතර, මෙය ආරම්භ කර ඇත්තේ ස්වාධි පිරුනාල් යන රජු සමයේ ය. මෙම නර්තනයේදී උකුල් ප්‍රදේශයේ පැද්දීම හා ශරීරයේ පැද්දීම උපයෝගී  කොට ගනී.  මෙහි මුලික චලන 40 ක් තිබෙන අතර මෙය  අමාවුනල් වේ. මෙහි ඇඳුම වන්නේ සුදු සාරියක් හා රත්තරන් පාටින් ඔප දැමූ කසාබු  නමැති වාටියයි. මෙහි පදමාලාවන් හස්ත ලක්ෂණ ලීපිකා වන මුද්‍රා ස්වරූපයන් ගනී.  ස්වර සංගීතය විවිධ නාද රටාවන් වන ඩෝලු නමින් හඳුන්වයි. මෙහි ගී තනු මනිප්‍රාවලම් වන අතර එය සංස්කෘත හා මලයාලම් වලින් යුක්ත වේ. නර්තන ශිල්පියා තම දෑත් විවිධ ලෙස හසුරුවන අතර මෙහි පදනම වන්නේ මනස ප්‍රබෝධමත් කිරීමයි.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ නර්තනය
ඉන්දියානු නර්තනය - ගොනිපුආ නර්තනය

වර්ථමානයේ බොහෝ ගුරුවරුන් ගොනිපුආ නර්තන ශිල්පීන් වු අතර ඔවුන්ගේ ශෛලියන් නර්තන ශිල්පීන්ට  හා ගුරුවරුන්ට පැවත එන්නක් විය. ගමේ පුජනිය ස්ථානයෙන් පැවත එන මෙය නගරයේ වේදිකාව දක්වා විහිදී ඇත. ඔඩිසි නර්තනය මෙය සාර්ථක කර ඇත. මහාරිස් හා ගොමිපුආස් අදටත් සිහිකරන අතර අද වනවිට එම පෙලපතින්  පැවත ‍එන ගුරුන් විසින් ඔඩිසි සම්පුදාය ඉදිරියට ගෙන යයි ‍මොවුන්  දක්ෂ නර්තන පරම්පරාවක් ඇති කර තිබෙන අතර එහි පැවැත්ම තහවුරු කර ඇත. මෙහි අන්තර්ගතය හා පැවැත්ම පවතින්නේ නර්තන ශිල්පීන්ගේ හා ගුරුවරුන් අතය. 50 වන වර්ෂවලදී ලෝකයා මෙම ඔඩිසි පිළිබද උනන්දුවක් දක්වන්නට විය. ප්‍රියන්බඩා මොහන්ටි විසින් මෙම ඔරිසා සම්භාව්‍ය නර්තන ය විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රදර්ශනය කොට තිබේ. දොස්තර චාල්ස් ෆැබ්රි විසින් මෙම නර්තනය අගය කොට ඇති අතර ඔහු ඉන්ද්‍රානි හෙමන් හට  මෙම නර්තන  ශෛලිය ඉගෙනිමට උදව් කොට ඇති අතර විදේශ අවධානයට මෙය ගෙන ඒමේ ගෞරවය  ඇය‍ට හිමි වේ.  ගුරු ප්‍රභූන් වන පද්මවිභූෂන් නෙලුචරන් මොහපුත්‍ර, පන්නාජ් චරන් දාස්, ඩෙබි ප්‍රසාද් ‍ඩාස්, මායාදාර් රබුට් සහ නර්තන ශිල්පීන් වන සන්ජුකූට පනිග්‍රාහි, කුට් කුම් මොහන්ට් සොනාල් වංසින්, මාඨීවි වමුද්ගල් හා‍ ග්‍රොරීමා මෙම නර්තනයේ පැවැත්මට දායක වී ඇත.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ නර්තනය
ඉන්දියානු නර්තනය - සාම්ප්‍රදාය හා නර්තන ශිල්පීන්

ඉන්දියානු නර්තනය - සාම්ප්‍රදාය හා  නර්තන ශිල්පීන් 

ඔඩිස් නර්තන ශිල්පිනිය මොනාලිසා ශේෂ් ඉරැ දේවාලය ඉදිරිපිට (නෝනාර්න්)
 
ඕඩිසි පිලිබද මතයක් ගුහා වල හෝ ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථ වල ස‍ටහන් වී තිබුනත්, මෙම නිර්මාණයේ ජිවමාන සම්ප්‍රදාය මහරිස් හා ගොමිප්‍රදාස් ගේ සංගන‍නයේ ඇත. මහරිස් යනු සේවසාසින් කිරිසා සිට පැරණි මාරි දෙවියන්ගේ සේවය  සදහා එතෙන තෝරාගෙන ඇත. මාරි දෙවියන් වෙනුවෙන් ගායනයේ හා නර්තනයේ යෙදෙයි. මොවුන් නර්තනයේ යෙදෙන්නේ ගීත් ගෝවින්ද්ගේ ගී තනු වලට ය. ජයදේවියගේ තාලයට පෙර මහාරිස්වරැන් නිරිමා රගදැක්වූ අතර අභිනය මන්ත්‍ර හා ස්ලෝන  මත රගදැක්විය. මහරිස් සම්ප්‍රදාය ඇණහිටීමට විවිධ කාරණා බලපෑ අතර, ගොටිපුආ  සම්ප්‍රදාය ඉස්මතු විය. ගොට්පුදාස් යනු නරැරැ පිරිමි දරැවන් ගැහැණු මෙන් ඇද නර්තනයේ  යෙදීමයි. මහරිස් විසින් මෙය මොවුන්නට පුරැදු කර ඇත. මහරිස් නර්තනයේ යෙදී ඇත්තේ පන්සල් ඇතුලේය. මහරිස් නල්ලි 2 න් වන බිමාරි හා ගවුනි මහරිස් දේවස්ථාන යේ ප්‍රජනීයම නාටරයට යා හැකි අතර බහාරි ගවුනි වරැන්ට එහි යාමට අවසර නොදැක් විය. නමුත් තරැණයින්ට මෙම  කාලය  අතරතුර වෛයිශ්නාවු  නවියන් රාධෘ හා ක්‍රිෂ්නා වෙනුවෙන් තනු නිර්මාණය කලහ. වර්තමානයේ ද ඔඩිසි යේ මෙම ගීතනු අඩංගු වේ. අශ්ටපඩි රග දැක්වීමේ දී එය මනා රිද්මයකට චලනය කෙරෙන රංගනයක් වන අතර  එම අවස්ථාව ධරියා ගීත ගායනා අවස්ථාවේ තරමක් ගොරහැඩි චලනයක් බවට පත් වේ.
ඉන්දියානු නර්තනය - ශාවිටීස් සම්ප්‍රදාය

ශාවිටීස්වරුන් ශිව දෙවියන් වන්දනාමාන කරයි. නර්තනයේ අංග 2 ක් ඔහු තුලින් පිළිඹිබු වේ. එනම්  ලස්සා හා තන්ඩාවා වේ. ලස්සා වෙතින් පිළිඹිබු වන්නේ අලංකාරය, ප්‍රසන්න බව, ආලය වේ. ලස්සා විසින් ශිව දෙවියන්ගේ ප්‍රතිරූපය නිරූපනය වේ. මේවා කල්යාන සුන්දර, වර්ශවහන, යෝ‍ගේශ්වර, නට්ටාවලම්බිත, සුඛසහමුර්ති, වෛයිනාන මුර්ති, චීනමුදිරා, අනුගෘහමුර්ති හා චන්ද්‍රශේකර වේ. 

දේවි, ශිව දෙවියන් හඳුන්වන නාමයක් වන අතර විද්‍යාමාන වන කාලි, මහාකාලී, ශම්ශනකාලි හා බහිරවීය. දේවි හට වෙනත්  රූප තිබෙන අතර සෑම කෙනෙක්ම විශේෂිත භාවයක් පිළිඹිබු කෙරේ. මහා විද්‍යා හා සැනමන්ත්‍රිනාස් 10 න් ද මෙය සිදු වේ. මෙම සෑම රූපයක් ම නර්තනයේ විලාසයෙන් එහි භාව සම්බන්ධතාවය විදහා දක්වයි. දේවිගේ අනෙකුත් භාව රූප විදහා දැක්වීමේ දී ද මෙම ක්‍රමය භාවිතා කර ඇත.

## සටහන්
නර්තන අධ්‍යාපනය හා ශිල්පය

1920 වර්ෂයේ නර්තන අධ්‍යනය ශ්‍රාස්ත්‍රීය විෂයක් ලෙස පිළිගැනිනි. වර්තමානයේ මෙම විෂයයන් පූර්ණ පද්ධතියන් වන්නේ විශ්වවිද්‍යාල, සෞන්දර්යය හා මානව වැඩසටහන් තුලය. 20 වන ශතවර්ෂයේ දී ප්‍රායෝගික දැනුම හා සමානව ශාස්ත්‍රීය දැනුම ද ප්‍රායෝගික පර්යේෂණ සදහා උපකාර විය. විශාල නර්තන පාඨමාලාවන් ඇති අතර ඒවායින්,

• විශේෂඥ පුහුණුව : විලාසය හා ශිල්ප ක්‍රම

• පුහුණු පර්යේෂණ : නැටුම් ශාස්ත්‍රය රඟ දැක්වීම

• මානව ශිල්ප ශාස්ත්‍රය

• නර්තන චිකිත්සාව

• නර්තන හා ශිල්පය

• ලබාන් චලනය

පරිපූර්ණ නර්තන ශාස්ත්‍රීය පාඨමාලාවන් BA (Hons) සිට PhD හා අනෙකුත් පශ්චාත් ආචාර්ය උපාධි දක්වා විහිදේ. බොහෝ නර්තන විශේෂඥයන් මෙම පාඨමාලා හදාරා විශේෂඥ නර්තන වෘත්තිකයන් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

## සටහන් 
{|

|Dance - Dance studies and techniques
{|
ඇක්සුමයිට් අධිරාජ්‍යය

ක්‍රි.පු 1 වැනි සියවසේ සිට ජාත්‍යන්තර වෙළෙදාමේ පුරෝගාමියෙකු වූ ඇක්සුමයිට් රාජ්‍යය එම සියවසේ අගභාගය වන විට ඉස්ලාම්වරු වෙළෙදාමේදී නැගීසිටීමත් සමඟ අඩාල විය.

අප්‍රිකා මහද්වීපයේ ඊසාන දිගින් වූ ඉතියෝපියාව හා එරිත්‍රියා රාජ්‍යයන් මැදිකොට වු ඇක්සුම් අධිරාජ්‍යය පුරාණ ඉන්දු-රෝම මුහුදු වෙළෙඳ මාර්ගයේ වැදගත් කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස සැලකිණි.

ක්‍රි.පු 1 වැනි සියවසේදී ලියැවුණු "Periplus of the Erythraean Sea” කෘතියේ සඳහන් පරිදි ඇක්සුම් අධිරාජ්‍යය ඇත්දත් අපනයනය සඳහා මහත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලා ඇත. එම කෘතියේ වැඩිදුරටත් සඳහන් වන්නේ එකල මෙම අධිරාජ්‍යය සොස්කේල්ස් (Zoscales) නම් පාලකයෙක් යටතේ පාලනය වූ බවයි. මොහු ඇක්සුම් රාජ්‍යයට අමතරව රතු මුහුද ආශ්‍රිත වූ ඇඩියුලිස් (Adulis) හා ඇවලයිට්ස් (Assab) නම් වරායන් දෙකද පාලනය කර ඇත.

ඇක්සුම් රාජ්‍යය වඩාත් වැදගත් වීමට එහි පිහිටීම මහත් සේ ඉවහල් වේ.ඊට හේතුව නම් මෙම අධිරාජ්‍යය ඉන්දු-රෝම මුහුදු වෙළෙඳ මාර්ගයේ පිහිටීමයි. ක්‍රි.ව 100 පමණ වන විට මෙම මුහුදු වෙළෙඳාම වඩාත් දියුණු තත්ත්වයකට පත්වීම ඇක්සුම් රාජ්‍යයට වාසි දායක විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇක්සුම් රාජ්‍යය යටතේ පාලනය වුණු ඇඩියුලස් වරාය අප්‍රිකානු අපනයනයන් සඳහා භාවිතා වුණු ප්‍රධානතම නැව්තොට බවට පත්විණි.

ක්‍රි.පූ 1 පමණ වන විට ඇඩියුලස් වරාය පිහිටි කියෝපයිට් නම් භූමි ප්‍රදේශයද ඇක්සුම් රාජ්‍යයට ඈදා ගැනුණු අතර දෙවන හා තෙවන සියවස වන විට රතු මුහුදෙන් දකුණු භූමි ප්‍රදේශය දක්වා ඇක්සුමටයිට් අධිරාජ්‍යය විහිදී තිබිණි.

               
## සටහන් 
{|

|Axumite_Kingdom

ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාවේ ඉතිහාසය
පුරාණ ඉන්දියාව

ක්‍රි.පූ 3300-1700 වකවානුවේදී පකිස්ථානය, බටහිර ඉන්දියාව හා ඇෆ්ගනිස්ථානය ඇතුළු විශාල බිම් ප්‍රදේශයක් පුරා ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය විහිදී පැවතිණි. මෙය "හරප්පා” ශිෂ්ටාචාරය ලෙස ද හැදින්වේ. අතීතයේ දී ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාර වැසියන් සුමේරියන්වරු සමඟ ද සම්බන්ධතා පවත්වා ඇතිමුත් මෙය වර්තමාන ලෝකයට දැන ගැනීමට හැකිවූයේ 1920 දී සිදුකරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය.
  
සංස්කෘත භාෂාවෙන් ලියැවී ඇති සෘග්වේදයට අනුව මෙහි ඉතිහාසය ක්‍රි.ව 1500 දක්වා විහිදී ඇත. සංස්කෘත සාහිත්‍යයේ සඳහන් වන පරිදි ක්‍රි.ව 500 දී පමණ මෙහි පාලනය රාජාණ්ඩු සහ සමූහාණ්ඩු 16 ක් යටතේ සිදුවිණි. ඒ අතරින් මගධය, කෝසල හා කුරු යන රාජ්‍යයන් ප්‍රධාන තැනක් ගනී. රාමායනය, මහා භාරතය වැනි මහා වංශකතාවන්ද මෙකල බිහිවී ඇතැයි සැලකේ.

ක්‍රි.ව. 6 දී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පහළ වීමත් සමඟ ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ පිබිදීමක් දක්නට ලැබේ. එවකට "මහජනපදාස්” නමින් හැදින්වූ රාජ්‍යයන් 16 අතරින් අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ බලවත් වීමත් සමඟ මගධ රාජ්‍යය වඩාත් ප්‍රබල විය. දකුණු ඉන්දියාවේ පැවති කේරළ පාණ්ඩ්‍ය හා චෝළ වැනි කුඩා දෙමළ රාජ්‍යයන්ගේ සහය ද ඊට ලැබිණි.

ක්‍රි. වර්ෂ 320-550 අතර කාලවලදී පැවති ගුප්ත අධිරාජ්‍යයාගේ සමයේදී ද ආගමික හා අධ්‍යාපනික වශයෙන් ඉන්දු වැසියන් ඉතා දියුණු මට්ටමක සිටි බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. එකල භාවිතා වූ ප්‍රධාන භාෂාව සංස්කෘත වූ අතර ඊට අමතරව ප්‍රාදේශීය වශයෙන් භාවිතා වූ භාෂා කීපයක් ද විය.

ශතවර්ෂ 1-15 ත් අතර කාලයේ ඉන්දියාව, ආර්ථීක වශයෙන් මහත් වූ දියුණුවක් අත්කරගෙන තිබූ අතර මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ යටත් විජිතයක් වූවායින් පසුව එම ගොඩනගාගත් ආර්ථීක සංවර්ධනය ශිඝ්‍ර කඩාවැටීමකට ලක්විය.

## සටහන් 
{|

|Ancient_history Ancient_India
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ඉන්කා ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

ඉන්කාවරුන්ගේ කලා නිර්මාණ අතර ගෘහ නිර්මාණශිල්පය ප්‍රධාන තැනක් ගනී. මීට උදාහරණයක් ලෙස කුසෝ (ක‍මzජද) අගනගරය පෙන්වා දිය හැක.  එකල නිමවූ ශෛලමය ආගමික ස්ථාන ඒවායේ බිත්ති එකතුවන ස්ථානයන් ගෙන් පිහිතුඩක් මත රිංගවිය නොහැකි තරමට තාක්ෂණික වශයෙන් දියුණු තත්වයක පැවතිණි. 

ටිටිකකා විලෙන් දකුණට වන්නට පිහිටා ඇති භූමි භාගය අත්පත්කරගත් පසු ඉන්කාවරුන් ටිවානාකු (ඔසඅ්බ්නම) ප්‍රදේශයෙන් ගල් වඩුවන් ගෙන්වා ගත් බවටද සාධක හමුවී ඇත. 

මෙකල නිමවුනු බොහෝ නිර්මාණ ලාකෝ (ඛ්රජද) පුරා විද්‍යාත්මක කෞතුකාගාරයේ අදටත් ඉතාමත් සුරක්ෂිතව මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා තැන්පත් කර ඇත.
බ්‍රිතාන්‍ය දූපත්

thumb|right|බ්‍රිතාන්‍ය දූපත් රතු පැහැයෙන් දක්වා ඇති සිතියමක්.
එක්සත් රාජධානියෙහි නීතියට අන්තර්ගතව සැළකූ කල **බ්‍රිතාන්‍ය දූපත්** යන පදයෙන් අදහස් වන්නේ 1889 සිට පහත දැක්වෙන රාජ්‍යයන් සතර සාමුහිකව හැඳින්වූ නාමයයි:
*මහා බ්‍රිතාන්‍ය සහ උතුරු අයර්ලන්ත එක්සත් රාජධානිය (පූර්වයෙහි මහා බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත එක්සත් රාජධානිය);
*ජර්සි පිස්කල් ප්‍රදේශය;
*ගුවර්න්සි පිස්කල් ප්‍රදේශය (ඇල්ඩර්නි, හර්ම්, සහ සාර්ක් ඇතුළුව); සහ
*අයිල් ඔෆ් මෑන්.
ඉයුජීන් ස්කොට්

**ඉයුජීන් ස්කොට්** (උපත : 1945 ඔක්තෝබර් 24) ඇමෙරිකානු සම්භවයක් සහිත භෞතික මානව විද්‍යාඥවරියකි. ඇය "ජාතික විද්‍යා අධ්‍යාපන ආයතනයේ” අධ්‍යක්ෂ ධූරය දැරුවාය. (1987 සිට) තවද, ඇය මැවුම්වාදය සහ බුද්ධිමත් නිර්මාණකරණය යන විෂයයන්වලටද විවේචන ඉදිරිපත් කළාය.

## ජීවිත කථාව 
**අධ්‍යාපනික ගමන්මඟ**

ස්කොට් හැදී වැඩුනේ විස්කොන්සින් ප්‍රදේශයේය. ඇයට මුලින්ම මානව විද්‍යාව පිළිබඳව උනන්දුවක් ඇතිවූයේ කුඩා කල තම සහෝදරිය ගේ පොතක් කියවීමෙනි. පසුව ඇය විස්කොන්සින්, මිල්වෝකී සරසවියෙන් උපාධිය ද, පශ්චාත් උපාධිය ද ලබා ගත්තාය. තවද කොලොම්බියාවේ, මිසුරි විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ආචාර්ය උපාධිය ද ලබාගත්තාය. 1974 දී ඇය භෞතික මානව විද්‍යාඥවරියක් ලෙස කෙන්ටති විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් වී නොබෝ කලකින් ම ඇයගේ මුල්ගුරු කොට සැළකූ ජේම්ස් ගේවන් සහ තවත් "මැවුම් වාදියෙකු” වූ ඩුවාන් ගිෂ් සමඟ මැවුම් වාදය පිළිබඳව විවාදයකට සහභාගි වූවාය.

1980 දී, කෙන්ටතිහි පාසල් තුළ මැවුම්වාදය ඉගැන්වීම වැළැක්වීම කෙරෙහි ස්කොට් විසින් මහඟු මෙහෙයක් කරන ලදි.එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1981 දී ජාතික විද්‍යා අධ්‍යාපන ආයතනය පිහිටුවනු ලැබිණි. 1987 දී ස්කොට්ව එහි අධ්‍යක්ෂකවරිය ලෙස පත්වුණි. මෙම කාලයේදී ජාතික පාසල්වල මැවුම්වාදය ඉගැන්වීම නීතියෙන් තහනම් කෙරිණි. දැනට ස්කොට් සහ ඇගේ ස්වාමියා, දියණිය ද සමඟ කැලිෆෝනියා ජනපදයේ ජීවත් වෙයි.

## අධ්‍යාපනික සේවය 
1993 දී මිසුරි සරසවිය ස්කොට් තම ශිෂ්‍ය පරපුරේ වැදගත් පුරුකක් ලෙස ගරුකොට සැලකීය. පහත දැක්වෙන්නේ ඇය හෙබවූ තනතුරු කිහිපයකි. 
*කැලිෆෝනියා විද්‍යා අධ්‍යාපනායතනයේ සාමාජිකත්වය, 
*1994 ඇමෙරිකානු භෞතික මානව විද්‍යාඥ සංගමයේ සභාපති- 
*2000-2002, ඇමෙරිකානු විද්‍යා පුනරුද සංගමයේ යාවජීව සාමාජික (2002) සහ සිග්මා හි සභාපති,
*X කණ්ඩායමේ සාමාජික.

1999 සිට 2008 දක්වා කාලය තුළ ස්කොට් හට ආයතන, සරසවි හා අධ්‍යාපනික මට්ටමින් පිරිනැමෙන සම්මාන හා පිළිගැනීම් රාශියක් හිමිවිණි.
ඊජිප්තු - ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

ඊජිප්තු - ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

පුරාණ ඊජිප්තු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය විදහා දක්වන අංග අතර පිරමීඩ හා ආගමික ස්ථාන ප්‍රධාන තැනක් ගනී. ආදී ඊජිප්තු ගල් වඩුවෝ මෙම නිර්මාණ සඳහා ඉතා දියණු මෙවලම් හා ආයුධ භාවිතා කර ඇත. 

එකල සමාජයේ ප්‍රභූවරුන්ගේ නිවාස තැනීමට වටිනා අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගෙන තිබූ අතර අද වන විට ඒවා සියල්ලක්ම පාහේ විනාශ වී ඇත.  නමුදු මල්කාටා හා අටාමා යනුවෙන් හැදින්වෙන රජමාළිගා දෙකක නටඹුන් තවමත් ඉතිරිව ඇත.  ආගමික ස්ථාන වැනි ඉදිකිරීම් කළුගලින් නිමවා ඇත්තේ ඒවායේ දිඝුකාලීන පැවැත්ම උදෙසාය.

දැනට හමුවී ඇති ඉපැරණිතම ආගමික ඉදිකිරීම් ගල්කණු වලින් සමන්විත ශාලා වලින් යුක්තයි මීට නිදසුන් ගිසා ප්‍රදේශයෙන් සොයාගෙන ඇත.  මස්ටාඩා (ඵ්ිඒා්) ප්‍රදේශයෙන් හමුවී ඇති සොහොන් කොත ද එකල පැවති සොහොන් කොත් ඉදිකිරීම් කලාව මැනවින් විදහා පායි.
පුරාණ මෙසපොටේමියාව

සුමේරියානු සංස්කෘතියේ ආරම්භය ක්‍රි.ව 5300 දී පමණ දකුණු ඉරාකයේ දී සිදුවී ඇති බවට පිළිගැනේ. එකල සුමේරියානුවන් හට ප්‍රධාන වශයෙන් අවදානය යොමුකළ යුතු කරුණු 2 ක් තිබුණි. ඉන් එකක් වනුයේ මෙසපොතේමියාවේ පිහිටි යුප්‍රටීස් හා ටයිග්‍රීස් ගංගාවන් දෙකෙන් ඇතිවන ජල ගැලීම් තර්ජනයයි. ජලගැලීම් නිසා ස්වභාවික අයුරින් මඩ තැන්පත් වීමෙන් සෑදුනු සරුපසක් එහි විය.

මෙකල සුමේරියානුවන් අසල්වැසි ඒලාමයිට්ස්වරුන් හා සටන් වැදුණු බවටද සාක්ෂි ලැබී ඇත. කෙසේ වෙතත් ඔවුන් ඇක්කාඩියන්වරුන්ටද ප්‍රබල අභියෝගයක් විය.

ක්‍රි.පු. 2340 දී සාගන් ඇකාඩියානු නායකයා විසින් සුමේරියානුවන් යටත් කරගන්නා ලදී. කෙසේ වෙතත් ඔහුගේ පාලනය කෙටි කාලයකට සීමා විණි. ක්‍රි.පු. 2125 පමණ සුමේරියානුවෝ යළි නැගී සිටියහ.

## බැබිලෝනියානුවන්, මිටානි හා ඇසිරියානුවන් 
සුමේරියානු ශිෂ්ටාචාරයේ කඩාවැටීමත් සමගම ක්‍රි.පු.1700 දී හමුරාබි රජතුමාගේ නායකත්වය යටතේ යලිත් වරක් එක්සත්ව ඔවුහු නැගී සිටියහ. මෙම නව රාජ්‍යය බැබිලෝනියාව ලෙස නම් වූ අතර ඔවුන් ක්‍රමයෙන් දියුණු තත්ත්වයට පත්වුහ. මෙම රාජ්‍යය විශාල ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිරිව තිබුණි. 

## චාල්ඩිවරුන් 
මොවුන් ක්‍රි.පු.800 දී පමණ බැබිලෝනියානු රාජ්‍යයෙන් පිටත විසූ ප්‍රබල ගෝත්‍රික කොට්ඨාශයකි. කලක් යනවිට මොවුන් බැබිලෝනියාවේ බලය අතට ගත්හ. බැබිලෝනියාව ඔවුන්ගේ පාලනයට නතුව පැවති කාලයේදී චාල්ඩියාව යනුවෙන් හැඳින්විණි.

                   
## සටහන් 
{|

|History_of_Iraq Ancient_Mesopotamia
වස්සාන සමය

වස්සාන සමය හෙවත් වස්සාන ලිය යනු ජුලි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා කාල පරිච්‍ඡේදයයි.  මෙම කාලය තුළ බෞද්ධ භික්ෂුන් වහන්සේලා විහාරස්ථානය තුළ ම රැදී සිටිති. සමහරක් ආරාමයන්හි භික්ෂුන් වහන්සේලා වස්සාන සමය භාවනාව සඳහා ‍යොමු වීමට භාවිතා කරති. බෞද්ධ බැතිමතුන් මෙම සමයේ දී  තම ශ්‍රද්ධාව වැඩිදියුණු  කර ගැනීම, මස් මාංශ හා මධ්‍යසාර වලින් තොරවීම වැනි ක්‍රියාවල නිරත වේ.  තායිලන්ත‍ය වැනි රටවල සමහරක් ගිහියෝ වස්සාන සමයේ දී තාවකාලික පැවිද්ද ලබාගනිති. භික්ෂුවක් භික්ෂු ජීවිතය ගත කළ කාලය මැන බැලෙන්නේ ගත කළ වස්කාල ගණන අනුවය. 
මෙම සම්ප්‍රදාය  මහායාන බුදුදහමේ දක්නට නොලැබේ. එයට හේතුව මහායාන බුදු දහම ප්‍රචලිතව ‍පැවතුනේ වැසි සමයක් රහිත ප්‍රදේශයක වීමයි.

වස්සාන කාලයේ ආරම්භය බෞද්ධ ඉතිහාසයේ මුල් යුගය දක්වා දිවේ. වෙනත් ආගම් වලට අයත් වන තාපසයෝ මෙම සමයේ පැලවීගෙන එන වගාවන්ට හානිකිරීමට  ඇති අකමැත්ත නිසා මෙම සමයේ දී ගමන්වල නොයෙදේ. එම හේතුවෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ වස්කාලය ආරාම තුළ ගතකරන ලෙස විනය නීතියක් පැණවුහ.

වස්සාන  සමය ආරම්භය 8 වන චන්ද්‍ර මාසය හෙවත් ඇසළ මස දී ආරම්භ වේ. ඇසළ පුජාවේදී ගිහියෝ ආරාමවලට අවශ්‍ය දේ පූජා කරති. වස්සාන කාලය අවසාන වන්නේ කථින පින්කමෙනි. මෙම පූජාවේ දී ගිහියන් විසින් භික්ෂුන් වහන්සේලාට අවශ්‍ය සිවුරු පිරිකර පූජා කරති.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:බුදු දහම
බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම

ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස මඟින් සිදුකරන භාවනාවන් හා විවිධ අරමුණු ඔස්සේ සිත පිහිටුවා ගැනීම යන ක්‍රම දෙක සෑම බෞද්ධ සම්ප්‍රදායකට ම පොදු වුවද එම ක්‍රම යොදා ගනිමින් සිදුකරන භාවනා විවිධ වේ. නිදසුන් ලෙස ථේරවාදී බුදුදහමේ සිහිය හෙවත් සතිපට්ඨානය පිහිටුවීම සඳහා භාවනා ක්‍රම 50 ක් පමණක්ද සමාධිය ඇතිකරගැනීම සඳහා භාවනා ක්‍රම 40 ක් පමණ දක්නට ලැබෙන අතර ටිබෙට් සම්ප්‍රදායේ දෘෂ්ඨිමය භාවනා ක්‍රම දහසක් පමණ දක්නට ලැබේ.

බුද්ධ දේශනාවට අනුව නිවන් දැකීම ඒකායන මාර්ගය ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වැඩීමය. එහි ප‍්‍රඥා ශික්ෂාව සම්පූර්ණ වීමට "සතර සතිපට්ඨානය" නොහොත් කය,වේදනා,චිත්ත හා ධම්ම වැඩිය යුතු වේ. සමථ භාවනා තුල ඇත්තේ වේදනා,චිත්ත,ධම්ම වන අතර විපස්සනා භාවනා ක්‍රම තුල සතර සතිපට්ඨානයම වැඩේ.  සතිපට්ඨානය භාවනා ක්‍රම 50 අතුරෙන් සක්මන් භාවනාව පහසුවෙන් මෙකල් හී වැඩිය හැකි වේ. 

## බටහිර බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම 
කමලාශීල විසින් හඳුන්වා දුන් භාවනා ක්‍රම 5

*	ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස පිළිබඳ භාවනා සිත  පිහිටුවා ගැනීම

*	මෛත්‍රි භාවනාව (සතර බ්‍රහ්ම විහරණය අඩංගුය)

*	අනිත්‍යතාවය මෙනෙහි කිරීම

*මළසිරුර දෙස බලා  අනිත්‍ය මෙනෙහි කිරිම
*මරණය මෙනෙහි කිරීම
*බාහිර වස්තු හා මානසික ස්වාභාවය මෙනෙහි කිරිම

*	පෘථිවිය, ජලය, ගින්දර, වාතය, අවකාශය හා සිහිය පිළිබඳ මෙනෙහි කිරිම.

*	අසම්භාව්‍යතාව මෙනෙහි කිරිම

එයට අමතරව තවත් වැදගත් භාවනා ක්‍රම පවතී.

*	දෘෂ්ටි කල්පනය

*	බෝධිසත්වරුන් දැකීම, බුදුරජාණන් වහන්සේ දැකීම

*	කඨින භාවනාව

*	ස්ථුප මෙහනහි කිරිම

*	හිඳගෙන කරන භාවනාව

*	සක්මන් භාවනාව..

මෙම  සියලු භාවනා ක්‍රම සමථ හා විපස්සනා ලෙස දෙකොටසකට බෙදේ. ආනාපානා සති (ආස්වාස ප්‍රාශ්වාසය මෙනෙහි කිරිම) හා මෛත්‍රී (සත්ත්වයන්ට කරුණාව පැතිරවීම) යන භාවනා සමථ වර්ගයට අයත් වන අතර අනිත්‍ය මෙනෙහි කිරීම වැනි භාවනා විපස්සනා හෙවත් විදර්ශනා ගණයට අයත් වේ. සමහර ටිබෙට් භාවනා ක්‍රම වල සමථ, විපස්සනා ලක්ෂණ දෙකම අඩංගු වේ. සමථ භාවනාවෙන් සන්සුන් වූ සිත යොමුවන්නේ විදර්ශනා භාවනාවටයි.
බුදු දහම බටහිරට පැතිරිම

බුදු දහම බටහිරට පැතිරිම 
බෞද්ධයන් හා ග්‍රීකයන්ගේ ග්‍රික - බෞද්ධ කලා නිර්මාණ හේතුවෙන් බුදුදහම පිළිබද තොරතුරැ හා කථාවස්තු බටහිරට ඉබේම පැතිරිනි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජිවිතය පිළිබදව  චැමස්කස් හි ජෝන් විසින් පරිවර්තනය කරන ලද පොතක් ක්‍රිස්තියානින් අතර බාර්ලාම් හා ජොසෆට්ගේ කථාව ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. 

1300 වන විට ජොසෆට්ගේ කථාව කොතරම් ජනප්‍රිය වූයේ ද යත් ඔහුව ශාන්තුවරයෙකුගේ තත්ත්වයට උසස් කරන ලදි.

ඉන්පසු යුරෝපීයන් හා බෞද්ධ හමුව සිදුවන්නේ 1253 ප්‍රංශයේ ශාන්ත ලුවිස් රජතුමා රැබටක් හි විලියම් නම් පූජකවරයා මොංගෝලියානු රාජ සභාවේ රාජ්‍ය දූත මෙහෙවරකට යැවීමෙන් අනතුරැවය. මෙම හමුව වර්තමාන කසතක්ස්ථානය නම් ස්ථානයේ සිදු වූ අතර විලියම් ඔවුන් හිතුවක්කාර ක්‍රිස්තියානින් ලෙස හැදින්විය.

බුදු දහම පිළිබදව වඩාත්ම අවධානයක් යොමු වුයේ යටත් විජිත සමයේ දී බටහිර වැසියන් චීන බුදුදහම කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය හා කලා නිර්මාණ දැකීමෙනි. මෙම සමයේ දී යුරෝපීය දර්ශන වාදය පෙරදිග ආගම් වලින් බලවත් ලෙස ආභාෂය ලැබීම 1853 දී ජලානයේ ලෝකයට විවෘත වීමෙන් අනතුරැව ජපානයේ කලාව හා සංස්කෘතිය පිළිබදව අවධානය යොමු වූ අතර ලෝකයේ පවතින ඉතාමත් දියුණු බෞද්ධ සංස්කෘතියක් අධ්‍යයනයට අවස්ථාව සැලසුනි. 20 වන සියවසේ ඇති වු අර්බුධ සමග බටහිර ජනතාව තවත් බුදුදහමට නැඹුරැ විය.
බුද්ධ ධර්මයේ ප්‍රධාන සම්ප්‍රදායන්

## බුද්ධ ධර්මයේ ප්‍රධාන සම්ප්‍රදායන්
චීන මහායාන බෞද්ධ භික්ෂුවක් විජිය පන්සලක සුවද දුම් පුජා කිරිම බෞද්ධ සම්ප්‍රදායන් වර්ග කිරිමේ ප්‍රධාන ක්‍රමය වන්නේ දැනට පවතින ධර්ම ග්‍රන්ථ ලියා ඇති භාෂාවන් අනුව වර්ග කිරීමයි. ඒවා නම් පාලි ටිබෙට් (මොංගාලියානු පරිවර්තන) හා චීන වන අතර සමහරක් තවමත් සංස්කෘත භාෂාවෙන් දතිබේ. මෙය ප්‍රායෝගිකව ප්‍රයෝජනවත් වර්ගීකරණයක් වුවද භාෂා වෙනස්කම හැරැනුවිට සියලු සම්ප්‍රදායන් බැදී ඇති පොදු කරුණු ද ඇති බැවින් දර්ශනවාදී හා ආගමික මත වර්ගීකරණය සදහා මෙය සුදුසු නොවේ.

•	සෑම සම්ප්‍රදායක් ම බුදුරජාණන් වහන්සේ  තම ගුරුවරයා ලෙස පිළිගනිති. 
•	සෑම සම්ප්‍රදායක් ම මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව, පටිච්ච පමුප්පාදය චතුරාර්ය සත්‍යය හා ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය පිළිගන්නා නමුත් සමහර සම්ප්‍රදායන් වල මේවාට එතරම් ලොකු වැදගත්කමක් නොලැබේ.
•	ගිහි පැවිදි ඕනෑම කෙනෙකුට නිර්වාණය අවබෝධ කර ගත හැක (බෝධි)
•	බුද්ධත්වය ඉහළම මාර්ගඵලයයි. තේරවාදී බුදුසමයේ දි රහතන්වහන්සේලා ලබාගත් නිර්වාණය ද බුදුන් වහන්සේ කෙනෙක් ලබාගන්නා නිර්වාණය හා සම බව  සලකයි. (සියල්ලන්ටම පවතින්නේ එකම නිර්වාණයකි) බුදුන් වහන්සේ නමක් යනු තනිවම නිවන් මග සොයාගෙන එය රන්නයන්ට අවබෝධ කරදෙන තැනැත්තෙකි.
බුදුදහම පීළිබද විද්‍යාඥයින් ඉදිරිපත් කරන ලද මත

## බුදුදහම පීළිබද විද්‍යාඥයින් ඉදිරිපත් කරන ලද මත
පරමාණු සදහා බෝර් ආකෘතිය ඉදිරිපත් කළ නීල්ස් ‍බෝර් මෙසේ පවසා ඇත.  පරමාණුව ගැන අධ්‍යයනය කරන අතරේම අපි පැවැත්ම නම් නාට්‍යයේ අපි නළුවන් ‍හා ප්‍රේක්ෂකයන් ලෙස දරනු ලබන චරිත අතර සහ සම්බන්ධතාවය ගොඩනැගීමට බුදුරජාණන්  වහන්සේ හා ලාඕ ටිසු නම් ශ්‍රෙෂ්ඨ චින්තකයින් මුහුණ දුන් ඥාන විමංසන ගැටළු වෙතට ද අවධානය යොමුකර යුතුය'

1958 නීල්ස් බෝර්, පරමාණු භෞතික විද්‍යා ව හා මිනිස් දැනුම බ්‍රිතාන්‍ය ගණිතඥ, ාර්ශනවාදී හා නොඩෙල් ත්‍යාග හිමිකරැවකු වන  ඇල්ෆ්‍රඩ් ‍නොර්ත්  වයිට්පොඩ් (ගණිතයේ ඉතාම වැදගත් ග්‍රන්ථයක් ලෙස සැලකෙන 'ප්‍රින්ජිරියා, මැකමෙටිකා, ග්‍රන්ථයේ ඉර්ටුන්ඩ්  රසල් හා සමර්කෘ) මෙසේ පවසා ඇත. 

'බුදුදහම යනු ව්‍යවහාරික පාරභෞතික විද්‍යා ඉතිහාසයේ අති විශාලතම නිදසුනයි' බර්ටුන්ඩ් රසල් යන තවත් නොබෙල් ත්‍යාග ලාභියෙකු මෙසේ පවසා ඇත.

'බුදු දහම විචාරාත්මක හා විද්‍යාත්මක යන අංශ දෙකේම එකතුවකි. එය විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක් අනුගමනය කරමින් අවසාන‍යේ දී හේතුවාදී නිගමන වලට එළඹේ. එයින්  නස හා පදාර්ථය යනු කුමක් ද? ඒ දෙකෙන් වන වැදගත් ව්නනේ කුමක්ද මෙම විශ්වය ගමන් කරන්නේ යම්කිසි අරමුණක් කරාද? මිනිසාගේ සැබෑ තත්ත්වය කැමක් ද? වැනි සිත් ඇදගන්නා සුලු ගැටලු වලට පිළිතුරැ ලබා ගත හැක. විද්‍යාවේ පවතින සීමා නිසා මෙවැනි ගැටලු අපට නිරාකරණය කරගත නොහැක. එහි විජග්‍රහණය ලැබෙන්නේ මනසටයි. 

ඇමරිකානු‍ භෞතික  විද්‍යාඥයෙකු වන ජේ. රොබට් ඕපන්හයිමර් විසින් හෙයින්ස්බර්ග් අවිනිශ්චිතභාවය පිළිබද මුලධර්මය පැහැදිලි කරමින් 'ඉලෙක්ට්‍රෝනයක පිහිටිම නොවෙනස්ව පවීත දැයි ඇසුවහොත් එයටද පිළිතුර නැත යන්නයි. එය චලනය වේදැයි ඇසු‍වහොත් එයටද පිළිතුර නැත යන්නයි. මිනිසාගේ මරණින්මතු ජීවිතය පිළිබද කෙරෙන ලද ප්‍රශ්න වලට ද බුදුරජාණන් වහන්සේ එවැනි පිළිතුරැ සපයන ලදි.
හින්දු පූජා අවස්ථාවල දක්නට ලැබෙන සංකේත විධි

ද්‍රව්‍යමය වස්තූන් හෝ චිත්‍ර වැනි සළකුණු කිරිම් මෙම සංකේත විධිවල ප්‍රධාන තැනක් ගනී. හින්දු ආගමික පුජා පැවැත්වෙන අවස්ථාවල මෙම සංකේත භාවිතය විශේෂයෙන් දැක ගැනීමට ලැබේ.

## තිලකය
අධ්‍යාත්මික භක්තිය ඇගවීම පිණිස විශේෂයෙන් නළල මත හෝ ශරීරයේ වෙනත් ස්ථානයක අදිනු ලබන  සළකුණු විශේසයෙන් වේ. සමහර හින්දු න් මෙම සලකුණු දිනපතා  පලදින අතර සමහරැන් ඒවා ආගමික උත්සවට අවස්ථාවලයි පමණක් යොදා ගනි.  මෙම සළකුණුවල විවිධ හැඩියන්ගෙන් එක් එක් පුද්ගයා ඔවුන් වඩාත් භක්තිමත් භාවය දක්වන දෙවියන් කවුදැයි හදුනාගැනිමට පුළුවනි. ඉංග්‍රිසි U අක්ෂ‍රයේ හැඩයට  අදින ලබන ඉරි තුනකින් ශිව දෙවියන් කෙරෙහි ඇති භක්තිය  ප්‍රදර්ශණය වේ. මෙම සළකුණු ඇදිම සදහා කුංකුම, රත්කුඩු කහ සහ සමහර විට මැටි හෝ සාමාන්‍ය අළුද යොදා ගනු ලැබේ.

විවාහය යන මංගල අවස්තාවක නිරැපනය  සදහා විවාහක හින්දු ස්ත්‍රින් බින්දු හෝ බින්දි නමින් හදුන්වනු ලබන රතුපාට කුඩුවලින් සලකා ගත් තිලකයකයන්ගෙන් සැරසෙයි. මෙය බොහෝ විට බටහිර රටවල කාන්තාවන් විවාහක මුදු පැළදිමට සමාන වන්නක් වේ. දකුණු ඉන්දියාවේ දී මෙම බින්දු නම් තිලක‍ය පොට්ටු නමින් හැදින්වේ. මෙම තිලකය  සලකුණුවල හැඩය, ප්‍රමාණය,සහ ස්ථානය ප්‍රදේශය වශයෙන් වෙනස්වනබව‍ පෙනේ. උතුරැ ඉන්දියාවේ මිනිසුන් නලලේ ‍ඉහල කොටස්‍දෙ, දකුණු ඉන්දියාවේ මිනිසුන් ඇහි බැමි අතර ද මෙම සලකුණු ඇදගනු ලබයි. නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ විශේෂයෙන් බෙංගාලි ප්‍රදේශයේ දුර්ගා දෙවගනගේ බැතිමතුන් විසින් සිය භක්තිය හැගවීම පිණිස ප්‍රමාණයෙන් විශාල බින්දි නොහෙත් තිලක තබා ගනු ලැබේ.

## විභූති
ගින්දර උපයෝගී කරගෙන පවත්වනු ලබන පූජා, අවස්ථාවලදි ලබා ගන්නා අළු විභූති නමින් හැදින්වේ. අළු ගින්නේ ප්‍රථිපලයක් නිසා එය ශුද්ධ වූ දෙයක් ලෙස සළකයි. මෙම අළු ශිව දෙවියන් කෙරෙහි ඇති භක්තිය  ප්‍රකාශ කිරිම සදහා නළල මත තිරස් ඉරි තුනක් ඇදිමට යොදා ගනි.  සමහර හින්දු මෙම ඉරි තුන් සළකුණ සහ U අකුරේ හැඩය ඇති තිලකය අකම අවස්ථාවේ තබා ගෙන  ශිව සහ විශ්ණු දෙවියන්ට එකවර භක්තිමත් භාවය ප්‍රකාශ කරයි. මෙය 'හරි - හරා' (විශ්ණු - ශිව) යනුවෙන් ද  හදුන්වනු ලබයි. ශරීරයේ උපත අළු සහ දුවිලි වලින් බවත් එය නැවත අළු දුවිලි බවට පත් වන බවත් මෙම විභූති පැළදිම මගින් නිරෑපණය වේ යයි කියනු ලැ‍‍බේ.  තවද අළු අනිත්‍යතාව ප්‍රකාශ කරන වස්තුවකි. සියළු දේ මායාකාරි ස්වාභාවයක් ගන්නා බවද ප්‍රකාශ වේ.

නලල මත සලකුණු කෙරෙන විභූතිය මගින් ජිවිතයට දුක් වේදනා ගෙනෙනු ලබන ඊශ්යාව ,ක්‍රෝධය, තණ්හාව ආදි දුර්ගුණ විනාශ කරනු ලබන බවටද විශ්වාසයක් පවති.

## රැදුක්ෂ
රැදුක්ෂා යනු ඒ නමින් හදුන්වනු ලබන වෘක්ෂයේ බීජයක් වේ. හින්දු දේවකතාවලට අනුව මෙම වෘක්ෂයේ ගෙඩි  මගින් රැදු නමින් ද හදුන්වනු ලබන විශ්ණු දෙවියන්ගේ කදුළු සංකේතවත් වෙයි. රැදුක්ෂ බීජ - ඇට මාලයක් ලෙද සකස් කර යාඥාවලදී  සහ භාවනා කරන අවස්ථාවලදී නවගුණ වැලක් සේද භාවිතා කරනු ලබයි.
ඊශ්වර

ඊශ්වර (සංස්කෘත: ईश्वर) යනු හින්දු ආගමේ දාර්ශනික සංකල්පයකි. හින්දු දර්ශනයේ පුරාණ ග්‍රන්ථවල, සන්දර්භය මත පදනම්ව, ඊශ්වර යනු උත්තරීතර ආත්මය, පාලකයා, ස්වාමියා, රජු, රැජින හෝ ස්වාමිපුරුෂයා යනුවෙන් අරුත් ගැන්විය හැක. මධ්‍යතන යුගයේ හින්දු ග්‍රන්ථවල, හින්දු ආගමේ දර්ශනයන් අනුව, ඊශ්වර යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ දෙවියන් වහන්සේ, උත්තරීතර පුද්ගලයා, ඉටු දෙවියන් හෝ විශේෂ ආත්මය යන්නයි. ශෛව ආගමේ සහ බොහෝ හින්දු භක්තිකයන් සඳහා, ඊශ්වර යනු ශිව සමඟ සමාන පදයකි.  වෛෂ්ණවයින් සඳහා එය විෂ්ණු දෙවියන්ට සමාන වේ.

## නිරුක්තිය 
ඊශ්වර යන වචනයේ මූලය පැමිණෙන්නේ ඊශ් (ईश, Ish) යන අර්ථයෙන් "හැකි" සහ "හිමිකරු, පාලකයා, ප්‍රධානියා" යන්නයි. ඊශ්වර යන පදයේ දෙවන කොටස වර වන අතර එහි අර්ථයන් වන්නේ සන්දර්භය මත පදනම්ව, "හොඳම, විශිෂ්ට, අලංංකාර", "තේරීම, කැමැත්ත, ආශීර්වාදය, වරප්‍රසාදය, තෑග්ග", සහ "ගැනුම්කරු, පෙම්වතා, විවාහ වීමට ගැහැණු ළමයෙකු ඉල්ලා සිටින තැනැත්තා" යන්නයි. ඊශ්වර යන්න වචනාර්ථයෙන් "හොඳම, අලංකාර හිමිකරු", "තේරීමේ පාලකයා, ආශීර්වාද, වරප්‍රසාද", හෝ "සුදුස්සන්ගේ ප්‍රධානියා, පෙම්වතා" යන්නයි. 

සංකල්පයක් ලෙස, පුරාණ සහ මධ්‍යකාලීන සංස්කෘත ග්‍රන්ථවල ඊශ්වර යන්නෙන් විවිධ ලෙස අදහස් වන්නේ දෙවියන්, උත්තරීතර ජීවියා, උත්තරීතර ආත්මය, ශිව දෙවියන්, රජෙකු හෝ පාලකයෙකු, ස්වාමිපුරුෂයෙකු, ආදරයේ දෙවියන්, රුද්‍රයන්ගෙන් එක් අයකු සහ 'එකොළොස්' අංකයයි.

ඊශ්වර යන වචනය ඍග් වේදයේ දක්නට නොලැබේ. කෙසේ වෙතත්, īś- ක්‍රියා පදය ඍග් වේදයේ දක්නට ලැබේ, එහි සඅරුත් ගන්වන්නේ  "හැකි, හැකියාව" යන්නයි. එය සාම වේදයේ නැත, අථර්ව වේදයේ දුර්ලභ ය, නමුත් එය යජුර් වේද සංහිතාවන්හි දක්නට ලෑබේ. කෙසේ වෙතත්, පැරණි ඉන්දියානු ව්‍යාකරණඥ පාණිනි පැහැදිලි කරන පරිදි, සන්දර්භීය අර්ථය දෙවියන් හෝ උත්තරීතර භාවය නොවේ.

## සටහන් 
## ආශ්‍රයයන් 
ප්‍රවර්ගය:හින්දු දෙවිවරු
ගෝලීය ප්‍රචාරණ කළමණාකරණය

ඕනැම රටක හෝ ප්‍රදේශයක ප්‍රචාරණයක සාර්ථකත්වය තීරණය කිරිම සදහා ප්‍රධාන සාධකය වනුයේ ප්‍රචාරණ පර්යේෂණය වේ. ප්‍රචාරණයක සාර්ථකත්වයට දායකත්වයේ කුමන අංග සහ ප්‍රචාරණයක අවස්ථා හදුනාගැනීමේ හැකියාව නුයේ පරිමාවේ ආර්ථිකත්වය උපරිම වශයෙන් උපයෝගී කරගත ඇත්තේ කෙසේද යන්න මතය. ප්‍රචාරණයක සාර්ථකවන්නේ කුමක් දැයි කෙනෙක් දැනගත්විට එම අදහස හේ අදහස් වෙනස් වෙලද පොලකට ආනයනය කරගත හැක. අවධානය කෙසේ ද උද්වේගය කෙසේ ද සහ වෙළද නාමය යෙදීම අවස්ථා වැනි වෙලද පල පර්යේෂණ කාර්යයන්, ප්‍රචාරණයක සාර්ථකත්වය කුමක් ද යන්න සහ ඕනෑම රටක ‍හෝ ප්‍රදේශයක සාර්ථකත්වය වන්නේ කුමක් ද යන්න පිළිබද  අන්තර්ඡානයක් ලබා දෙන්නේ මෙම කාර්යයන් ප්‍රචාරණයේ දර්ශන හෝ වාචික අංග මත පදනම් වී ඇති හෙයිනි 

ප්‍රවණතා 
අන්තර් ජාලය උදව්වත් සමග බොහෝ නව ප්‍රචාරණ ඉඩ ප්‍රස්ථා ඇතිවිය. පොප්පුස් ෆප්ලැෂ්බැනර් 

ප්‍රචාරණයේ අනාගතය
ගෝලීය ප්‍රචාරණයදේශිය නිර්යාන, ජාත්‍යන්තර බහු ජාතික සහ ගෝලීය වශයෙන් සංවර්ධන අදියර  පහක් හරහා ප්‍රචාරණය ගමන් කර ඇත. ලෝක ව්‍යාප්ත ප්‍රචාරණ සංවර්ධන කිරීමේ එක හඩින් කථාකරමින් ගොඩනැගීමේ දී නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාවලිය තුල පරිමාවේ ආර්ථික තත්ත්වය සංවර්ධනය කිරීමේ දී ප්‍රචාරක දැන්වීම් වල දේශිය ඵලදායීතාව පවත්වාගෙන යාම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ  සමාගමේ වේගය වැඩිකිරිමේ දී තුලනය කළ යුතුව ඇති විභව ශක්තියෙන් යුත් කරගත අරමුණු හතරක් ඇත. 

ගෝලීය පුචාරණ ක්‍රියාත්මක කිරිම ක්‍රියාත්මක කිරිම් නිර්යාත  කිරිම දේශිය ක්‍රියාත්මක කිරිම්  නිෂ්පාදනය කිරිම සහ පැතිරී යන්නට අදහස් ආයාත කර ගැනීමේ දී මුලික වශයෙන් තරගකාරී ව්‍යාපාර අරමුණු හතරක්  ඇත.

ප්‍රචාරණය සහ විද්‍යුත් තැපෑල (ඊ.මේල්) ප්‍රචාරණය වර්තමානයේ දී ඉතා ප්‍රකටය.

(ඩී වී ආර්) වල (HIV වැනි) පටිගත කිරීමේ හැකියාව නිසා පසුව බලා ගැනීම සදහා වැඩසටහන් පටිගත කිරීම මේවා  භාවිතා කරන්නන්ට ඉඩ ප්‍රස්ථා සැපයේ එමගින් ඔවුන්ට වෙළද දැන්වීම් ඉක්මණින්  ඉදිරිපත්  කිරිමට  හැකිවන ඇත වැඩිමනක් වශයෙන් කලින් පටිගත  කළ බොක්ස්ටා සෙෘස් වල වැඩ සටහන් වැඩි වැඩියෙන්  රෑපවාහිනී දර්ශන සදහා පිරිනමනු ලබන හෙයින් රෑපවාහිනියේ  එම වැඩසටහන නරඹනුයේ වඩා අඩු පිරිසකි. කෙසේ වෙතත් මෙම කට්ටල විකිණිමටත් අදහස් වනුයේ මේවා විකිණිමත් සමගාමිව අමතර ප්‍රතිලාභයක් ලැබෙන බවයි. මෙ බලපැම විරැද්ධව කටයුතු කිරිම සදහා බොහෝ ප්‍රචාරකයින්  සර්වයිවර් වැනි රෑපවාහිනි වැඩ සටහන් මෙන්  රෑපවාහිනි දර්ශන සදහා නිෂ්පාදන ස්ථානගත කිරිම් සදහා 

මනාපය දක්වා ඇත.
විශේෂයෙන් වින‍නෝදාත්මක ප්‍රචාරණ වැඩිවීමත් සමග සමහර අය ඊට කැමැත්ත දක්වා පසුව නැරඹුම් මිතුරෙකුට නොවිමට හෝ කැමැත්ත දක්වති. පොදු වශයෙන් ප්‍රචාරණ ප්‍රජාව විසින් මෙය පහසු කර නොමැති වුවද, සමහරැන් විසින් අන්තර්ජාලය තමන්ගේ ප්‍රචාරණ පුළුල් වශයෙන්  භාවිතා කිරිම සදහා සහ තමන්‍ගේ ප්‍රචාරණයන්  බොද  හැරීම  සදහා භාවිතා කර ඇත.
ක්‍ෂත්‍රිය

## නිරුක්තිය 
ක්ෂත්‍රීය යනු සංස්කෘත භාෂාවේ අධිපතීත්වය, බලය, රාජ්‍යය යන අරුත් ඇති ක්ෂත්‍ර යන මුල් වචනයෙන් බිඳී ආවකි. පැරණි පර්සියානු භාෂාවේ අධිරාජ්‍යයා, නගරය නැතිනම් රාජ්‍යය යන වචනවලට සම්බන්ධතාවයක්ද මීට ඇත. තායි භාෂාවේ රජ යන තේරුම ඇත. “ක්ෂටි” යන්න මෙලෙස වැදගත් වේ. “ක්ෂත්‍රීය” යන්නෙන් උසස් සමාජ මට්ටමක් ඇති රදළ යන්න නිරූපනය කරයි.

පැරණි වේද ශිෂ්ටාචාරයේ යුද්ධයට දක්ෂ රණ ශූරයෝ සිටි කුලය රන්ජන්‍ය සහ ක්ෂත්‍රීය නමින් හඳුන්වා ඇත. මෙය රාජ්‍ය පාලකයා යන තේරුම ඇත. රාජ යන නිරුක්තියේ විශේෂ පදයක් ලෙස සැකසී ඇත. එසේම මෙයට ලතින් භාෂාවේ "Rex" වදනින් රජ යන තේරුම ඇත. ජර්මන් භාෂාවේ රාජ්‍යය/අධිරාජ්‍යය යන "Reich" වදනින් ද, තායි භාෂාවේ “රාච” වචනය රාජ යන තේරුමද ඇත. පර්සියානු භාෂාවේ පාලකවරුන් සහ ආරක්ෂකයින් හඳුන්වන්නේ “සත්‍රප්” (satraps) “ක්ෂාත්‍රය” යන ශබ්ද වලිනි(පර්සියානු අධිරාජ්‍යයේ ප්‍රාදේශිය බල ප්‍රදේශවල).
යාඥා - තෙවැදැරුම් යාඥා

නිත්‍ය කර්‍ම වර්ගීකරණය අනුව සංඛ්‍යාවෙන් හතලිහක් වූ සස්කාරවල (Saskaras) ඇතුළත් වන පූජා  වර්‍ග ගණන  21 ක් වෙයි. මෙම පූජාවන් ජිවිත කාලය තුල අවම වශයෙන් එක් වරක් හෝ ‍ඉෂ්ඨ කළ යුතු වේ. මෙම පූජා හත බැගින් කොටස් තුනකට බෙදා වෙන් කෙරේ. ඒවා සාක්‍ය යාඥා, හවිර්ය යාඥා සහ සෝම යාඥා වේ.

## **සාක්‍ය යාඥා** 
සාක්‍ය යාඥා යනු සුළු යාඥා වර්ගයක් වන අතර ඒවා නිවෙස් තුළ දීම ක්‍රියාත්මක කෙරේ. සාක්‍ය යාඥා සහ හවිර්ය යාඥා දින 14  ක්වන චන්ද්‍ර චක්‍රයේ සෑම පළමු දිනකම සිදුකරනු ලැබේ. (පිළිවෙලින්  Grhyagui සහ Shrautagui) මෙයින් පළමු වැනි ස්නාලිපාක  (Sthali) සාක ලෙස හැඳින්වේ. ස්නාලි යනු සහල් ඉසීමට ගන්නා භාජනයයි. මේ සඳහා තෝරා ගන්නා චාරු නමැති සහල්, විශේෂයෙන් පිළියෙල කරගනු ලබන ගින්දරකින් පිස ගත යුතුය. මෙසේ පිස ගත් සහල් එම ගින්නටම පිදිය යුතුය.

## **හවිර්ය යාඥා  (Haviryajna)** 
මෙම යාඥා විශේෂය ඉතා උත්කර්ෂමත් ලෙස සිදුකෙරේ. එම පූජාවන් ප්‍රමාණවත් සෝම යාඥා තරම් ව්‍යාප්ත ‍ව සිදු නොවේ. මෙම පූජාවන් සෑම ප්‍රථම දර්ශ පුර්‍ණ දිනයන්හිදි එනම් පුර පොහෝ දිනවල දී පැවැත් වේ. මෙම පුද පූජා දෙවර්ගය “ස්ති” නමින් ද හැඳින්වේ. දශපුර්ණ මාස  ස්තිනිය හවිර්ය යාඥාවන්ට විකල්පයක් ලෙසද පැවැත්වේ.  ආධාන, අග්නිගෝත්‍ර, දර්ශ පුර්‍ණ මාස සහ අග්‍රයාන යන පළමු හවිර්ය යාඥා සතර නිවෙස් තුළ සිදු කෙරේ. ද්‍රව්‍ය යාඥා තුන වු චතුර්මාස්‍ය, නිරෝධා, පශු බන්ධු සහ සෞත්‍රමනි පුජාවන් යාඥා ශාලා තුළදී සිදු කරනු ලබයි.

## **සෝම  යාඥා** 
මෙම පුජාව සඳහා යොදාගන්නා සෝම නම් ශාඛයේ යුෂ වර්ගය නිසා සෝම යාඥා නමින් හඳුන්වයි. මෙම යුෂ වර්ගයට දෙවියන් ප්‍රිය කරන බැවින් එය දෙවියන් වෙත පුජා කරනු ලබයි. මේ යාඥා පුජා අවස්ථා වලදී සාමන් (Samans) ගායනා කරනු ලබන අතර ඒ සඳහා ගෝත්‍ර, අද්වාර්ය, Udgatar සහ බුන්වත් යන සියළු ෂාරයුල(Sharaula) පූජකවරුන් සමඟ 12ක්  හෝ 13 බැගින් සහයකයෝද සහභාගී වෙති. මෙහිදී සෑම පූජකවරයෙකුටම ‍අනෙක් අය තිදෙනා බැගින් ආධාර කිරීමට සූදානම් ව සිටි. සෝම යාඥා වලින් පළමුවැන්න වන අග්නිසෝම යාඥාව මෙහි අනෙකුත් යාඥා 6 වර්ගයට වඩා විශේෂ වේ. මෙම යාඥා වර්‍ග නම්  අත්යාන්ගිසෝම, උක්ත්‍ය, සොදායි, වජ්‍යසේය, අත්රාත්තු සහ අස්තෝරයාස වේ. මේවායින් වජ්‍යසේය විශේෂ වැදගත්කමක් උසුලයි. පූජාව අවසානයේ දී පූජාව පවත්වනු ලැබු තැනැත්තා අවභාත්‍රා ස්තානයෙන් පසු නැවත පැමිණෙන විට රජතුමන් ඔහු විසින් ම සුදු චක්‍රයක් ඔසවා පිළිගනු ලබයි. දැනට භාවිතා කෙරෙන 'වජ' යන  වචනයෙහි අර්ථය සහල් නැතිනම් ආහාර වේ. මෙය එහි  පුරාණ අර්ථයෙන් වෙනස් අරුතකි. 'සේය' යනු පානය යන අර්ථයයි. එම නිසා ජයග්‍රහණයේ පාලනය යන අරුත දිව සඳහා වාජයෝය යන යෙදුම තෝරාගෙන ඇති බව පෙනේ. මෙම යාගය සෝම යුෂ, පශු හෝම (සතුන් 23 ක්) සහ 'අන්න' හෝ වජ හෝඩ යන අංගයන්ගෙන් සමන්විත වේ. තවද මෙහිදි පුජාව පවත්වනු ලැබූ ‍අය වත්කරන්නා සේ ඉතිරි වු සහලින් නාවනු ලබයි. එමනිසා වජපේය ලෙසින් මෙම පූජාව හැඳින්වීම යෝග්‍ය බව පෙනේ.

## සටහන්
යුක්‍රේනය

**යුක්‍රේන සමූහාණ්ඩුව** () යනු නැගෙනහිර යුරෝපයේ පිහිටි රටකි. මායිම් වන්නේ නැගෙනහිරින් රුසියාවට, උතුරින් බෙලාරූස්, බටහිරින් ‍පෝලන්තය, ස්ලෝවැකියාව, හන්ගේරියාව, නිරිත දෙසින් රුමේනියාව, මෝල්ඩෝවා, දකුණින් කලු මුහුද සහ අසෝ මුහුදට මායිම් ‍වේ. අගනුවර වන්නේ කිවීය. එහි ඉතිහාසය නවවන ශතවර්ෂ නැගෙනහිර ස්ලෑබ් දක්වා දිවෙයි. 19 වන ශතවර්ෂය වන විට යුක්රේනයෙන් විශාල  කොටසක් රුසියානු අධිරාජ්‍යයට සම්බන්ධ කළ අතර ඉතිරිය ඔස්ට්‍රෝ හංගේරියාවෙන් පාලනය විය. යුධමය හා නිදහස ලබා ගැනීමේ උත්සාහයක් මැද පළවන ලෝක යුද්ධය හා රුසියානු සිවිල් යුද්ධය මැද 1922 එරට සොවියට් සමූහාණ්ඩුව විය. 1945 යුක්රේනියාව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නිර්මාතෘවරයෙකි. 1981 සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවේ බිඳවැටීමත් සමඟ යුක්රේනය නැවත නිදහස් වු අතර වසර 8 ක පසු බෑමකින් පසු එරට ආර්ථිකය වර්ධනය විය. යුක්රේනය ඒකාබද්ධ රාජ්‍යයක් වන අතර ප්‍රාන්ත 24 කින් යුක්තය. එය අර්ධ ජනාධිපති ක්‍රමයකින් යුත් සමූහාණ්ඩුවක් වන අතර වෙන්වු ව්‍යවස්ථා විධායකය සහ අධිකරණ පද්ධතියක් ඇත. ජනගහනය මිලියන 46 ක් වන අතර, 77.8% ක් ස්වදේශී ජනගහනට මිලියන 40 ක් වන අතර, 77.8% ස්වදේශී යුක්රේනියානුවන්ය. රුසියානු බෙලාරය හා රොමානියන් සුළු පිරිසක් ඇත. නිල භාෂාව වන්නේ යුක්රේනියානු භාෂාවයි. ආගම නැගෙනහිර ක්‍රිස්තු ධර්මයයි. මෙය එරට ගෘහ නිර්මාණ සාහිත්‍යය හා සංගීතය කෙරෙහි බලපෑවේ ය.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය තුළ රටවල්
හින්දු ආගම අනුව කර්මය

හින්දු ආගමේ කර්ම සංකල්පය හේතුඵල වාදය පෙන්වන්නකි. මේ අනුව වර්තමානයේ යහපත්, සඵල ප්‍රතිඵල ලැබෙන්නේ ඉහත දී කරන ලද යහපත් ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසිනි. එලෙසම වර්තමානයේ අනිශ්ඨ ප්‍රතිචාර වලට භාජනය වන්නේ ඉහත දී කරන ලද අනිශ්ඨ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසිනි. මෙම ක්‍රියාවලිය පුද්ගලයකුගේ සංසාර ගමන පුරාම ක්‍රියාත්මක වේ.
මෙම ආත්ම පුනර්භව සංකල්පය හෝ පෙර කර්‍මවල වර්තමාන ප්‍රතික්‍රියා පිළිබඳ අදහස් ඝෘග්වේදයේ සඳහන් නොවේ. ක්‍රි.පූ. 800 – 200 කාලය තුළ ආරම්භ වූ කර්‍ම සංකල්පය හින්දු ආගමේ සම්භාව්‍ය යුගය ලෙස සැළකෙන ක්‍රි.පූ. 200 සිට ක්‍රි.ව. 1100 පමණ කාලය තුළ ඉතා පුළුල් ලෙස විකාශනය වී ඇති බව පෙනේ.

එ‍ක්සෙල් මයිකල් පවසන අන්දමට මෙම ආගමික අදහස් ලේඛන ගත කොට ඉදිරිපත් වී ඇත්තේ පසු කාල‍යකදීය. යම් යම් සිද්ධි ඒ ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ඇයි ද යන්න පැහැදිලි  කිරිම මේ සංකල්ප පිළිබඳව විස්තර කෙරෙන  එක් විග්‍රහයක් පමණි.

මුල් කාලයේ උපනිශද් ඉගැන්වීම්වල ආත්ම පුනර්භවය පිළිබඳව විවිධ මත එකිනෙකට නොගැලපෙන අනුමාන වශයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති  පැහැදිලි කිරිම් දක්නට ලැබේ. මෙම අදහස් නීතිය පිළිබඳව ලියවී ඇති ග්‍රන්ථවල විවිධාකාරයෙන් ඉදිරිපත් වී ඇත. නැවත නැවත ඉපදීම පිළිබඳ අදහසක් නොමැතිව  සිදුවන මෙම සංසාර ගමන නවතා විමුක්තිය ලැබීමට ඇති කැමැත්ත මිනිසුන් තුළ ඇතිවන සැටිත් අපට දැනගන්නට  ලැබෙන්නේ මෙම ග්‍රන්ථ වලින් පමණි. එකිනෙකාගේ වර්තමාන පැවැත්ම පෙරකර්මවල ප්‍රතික්‍රියාවක් බව සමාජ ගත කරවිම ද මෙම ග්‍රන්ථ තුලින් දක්නට ලැබේ. මෙම කර්ම සංකල්පය තුළින් දේව  යුක්තිවාදය පිළිබඳ අදහස් ඉදිරිපත් ‍වේ. සෑම අතින්ම මෙම ධර්‍ම දෙක එකිනෙකට ගැලපෙන බවත් මෙයින් අදහස් නොවේ. ජීවිතයේ ඉරණම පිළිබඳ මේ ධර්‍ම දෙක ඒවාට ආවේණිකවම විග්‍රහ කරන විධි බොහෝමයක් තිබෙන බවද සඳහන් කළ යුතුය.
පරිගණක වල ඉදිරිපස බසය

පුද්ගලික පරිගණක වල ඉදිරිපස බසය වනාහි මව් පුවරුවේ northbridge හා මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU) හරහා තොරතුරු රැගෙන යාමට ඉවහල් වන දත්ත හුවමාරු කිරීමේ බසයයි.

සමහරක් පරිගණක සතුව පසුපස බසයක් ඇති අතර ඒවා මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU) හා මතක හැඹිලිය අතර සම්බන්ධය ඇති කිරීමට ක්‍රියා කරයි. මෙම බසය හා එයට සබැඳි හැඹිලි මතකය, ඉදිරිපස බසය හරහා RAM පද්ධතියට ප්‍රවේශ වීමට වඩා වේගවත්ව ක්‍රියා කරයි.

ඉදිරිපස බසයේ කලාප, පළල හෙවත් උපරිම සෛද්ධාන්තික අගය තීරණය කරනු ලබන්නේ එහි දත්ත පථයේ පළල, ස්පන්දක සංඛ්‍යාතය හා එක් කාල වක්‍රයක් තුල දී එමඟින් සිදුකරන දත්ත මාරු කිරීමේ සංඛ්‍යාව අතර ගුණිතයෙනි. උදාහරණයක් ලෙස බිටු 32 (බයිට්-4) ක් පළලැති එක් කාල වක්‍රයක් තුල දී දත්ත මාරු කිරීම් 4 ක් සිදුකරන  100 MHz(මෙගා හර්ට්ස් ) සංඛ්‍යාතයකින් ක්‍රියාත්මක වන ඉදිරිපස බසයක් සතුව 1600MB/s (තත්පරයට මෙගාබයිට) වන කලාප පළලක් ඇත.

එක් කාල වක්‍රයක් තුල දී සිදුවන දත්ත හුවමාරු සංඛ්‍යාව රඳා පවතින්නේ භාවිතා කරනු ලබන තාක්ෂණය අනුවය. GTL+ තාක්ෂණය මඟින් එක් කාල වක්‍රයකදී දත්ත හුවමාරු 1 ක්  (1transfer/tick) ද, EV6 ක්‍රමවේදය මඟින් එක් කාල වක්‍රයකදී දත්ත හුවමාරු 2 ක්  (2 transfers/tick) ද, AGTL+  මඟින් එක් කාල වක්‍රයකදී දත්ත හුවමාරු 4 ( 4 tranfers/tick) ක් ද සිදු කිරීමේ ක්‍රමය සඳහා  Intel ආයතනය විසින් භාවිතා කරන්නේ සිවුබිඩි කැවීම (Quad Pumping) යන නාමය වේ.

බොහෝමයක් නිෂ්පාදකයන් ඉදිරිපස බසයේ ‘වේගය’ පත් කරන්නේ තත්පරයකදී සිදුවන ‘මෙගා හුවමාරු’ සංඛ්‍යාව  (MT/s) මත විනා ඉදිරිපස බසයේ ස්පන්දක වේගය (මෙගා හර්ට්ස් (MHz) ) මත නොවන බව සඳහන් කිරීම වටී. MT/s අනුපාතය රඳා පවතින්නේ එක් කාල වක්‍රයකදී සිදු කරන දත්ත හුවමාරු සංඛ්‍යාව මත පමණි. උදාහරණයක් ලෙස ස්පන්දක වේගය  266 Mhz වන ඉදිරිපස බසයක් සහිත මව් පුවරුවක තත්පරයකදී දත්ත හුවමාරු 4 ක් සිදු කරයි නම්, එම බසය  1066 MT/s වන එකක් ලෙස ප්‍රමත කරනු ලැබේ. මෙය වනාහි සමහරක් නිෂ්පාදකයන් ඉදිරිපස බසයේ වේගය ලෙස ප්‍රකාශ කරන අගය වේ.
ජාලකරණ ක්‍රම තත් පෙදෙසින් ජාලය (LAN)

තත් පෙදෙසි ජාලයක් යනු සාපේක්ෂව කුඩා අවකාශයක් හරහා පැතිරෙමින් පරිශිලකයන් කුඩා සංඛ්‍යාවකට සේවය  සැළසීමට නිර්මාණය වූ ජාලයකි. අදාළ ජාලය භාවිතා කරන පුද්ගලයින් සංඛ්‍යාව සළකා බලමින් එය සම-සම ජාලයක් ලෙස හෝ අනුග්‍රහ-සේවාදායක ක්‍රමයක් ලෙස හෝ නිර්මාණය කිරීමට තීරණය කළ හැකිය. සම-සම ජාලයක් යනු එක් එක් අනුග්‍රාහකයා ජාලයේ ඇති අනෙකුත් කාර්යස්ථාන සමඟ සිය සම්පත් බෙදා හදා ගන්නා අවස්ථාවකි. මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස සම්පත් පරිහරණය අවම කුඩා කාර්යාල ජාලයක් හා ගෘහස්ථ ජාලයක් ගෙන හැර දැක්විය හැකිය. අනුග්‍රහ සේවා දායක ජාලයක් යනු සෑම අනුග්‍රාහකයෙකු‍ම සේවාදායකයාට සබැදි වී සිටින අතරදිම එකිනෙකා අතර ද සබැදිය පවත්වා ගන්නා අවස්ථාවකි. අනුග්‍රාහක සේවා දායක ජාලයන් විවිධාකාර ශක්‍යතාවයන්ගෙන් යුත් සේවාදායක භාවිතා කරනු ලබයි. මේවා ප්‍රධාන කොටස් 2 කට බෙදා දැක්විය හැකියි. මින් එක් කාර්යයකට සීමා වූ සේවාදායකය එක් අවස්ථාවකදි ඊට පවරන ලද එක් කාර්යයක් පමණක් ඉටු කරයි. මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස ගොනු සේවාදායකය, මුද්‍රක සේවාදායකය ආදිය ගෙන හැර දැක්විය හැකි අතර අනෙක් කාණ්ඩයේ සේවාදායකයන්ටත් ගොනු සේවාදායක, මුද්‍රක ‍සේවාදායකයන් ආදි‍යේ ශක්‍යතාවයටත් වඩා වැඩි ශක්‍යතාවකින් යුත් කටයුතු සඳහා උදාහරණයක් ලෙස ගණනය කිරීම් සිදු කළ හැකිය. එම ප්‍රතිඵල මඟින් අනුග්‍රහකයින් අත්‍යවශ්‍ය තොරතුරු ලබාදීම. (වෙබ්/ අන්තර්ජාල සේවාදායකය) ආදී කටයුතුද සිදු කළ හැකිය.

	
මෙම පරිගණක අන්තර්ජාලය හරහා සබැඳි කර ඇති අතර ඒවා කෙලින්ම (එක් පරිගණයක් සමඟ තවකෙක්) හෝ බහු සබැඳියන්ට ඉඩ සළසන ජාල මධ්‍යස්ථානයක් හරහා හෝ එකිනෙකට සම්බන්ධ කළ හැකිය. 

	
ඉතිහාසයට අනුකූලව තත් පෙදෙස් ජාලයන්, පුළුල් පෙදෙස් ජාලයන්ට වඩා ඉහළ වේග තත්වයන්ගෙන් ක්‍රියා කර පෙන්වා ඇත. නමුත් ප්‍රකාශ සම්ප්‍රේෂණ පද්ධති මඟින් තනා ඇති Metro Ethornet ලෙස පෙනෙන පුළුල් පෙදෙස් ජාලයන් නිර්මාණයේදී මෙම වේග බාධකයයෙන්ගෙන් සැළකිය යුතු බලපෑමක් නොමැති තරම්ය.

## සටහන් 
{|

|Computer networking Local area network LAN
|-
{|
ගෝත්‍ර විද්‍යාව

ගෝත්‍ර විද්‍යාව යනු විවිධ ජන වර්ග පිළිබඳව කරන ලද සත්‍ය පර්යේෂණවල ලිඛිත එකතුවකි.  යම්කිසි පද්ධතියක පවතින කොටස් වෙන් වෙන්ව ගෙන ඒවායේ හැසිරීම අධ්‍යයනය කළ නොහැකියි.  යන මතය ගෝත්‍ර විද්‍යාවේදී පාවිච්චි කෙරේ.  ගෝත්‍ර විද්‍යාව අතීතයේ පටන්ම සංචාරක ලේඛන හා අධිරාජ්‍යවාදී කාර්යාලීය ලේඛන සම්බන්ධ කොට ගනී. බොහෝ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාඥයින් විසින් තම විෂය සඳහා මූලාශ්‍ර කොට ගන්නේ ගෝත්‍ර විද්‍යාවයි.

## සංස්කෘතික හා සමාජයීය මානව විද්‍යාව 
සංස්කෘතික හා සමාජයීය මානව විද්‍යාව මූලිකවම පදනම් වන්නේ ගෝත්‍ර විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මතය.

සංස්කෘතික හා සමාජයීය මානව විද්‍යාඥයින් වර්තමානයේදී ඉතා දැඩි පරිශ්‍රමයක් යොදා ගෝත්‍රවාදී අධ්‍යයන ගෝත්‍ර විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ හා ගෝත්‍ර අතර පවතින අන්තර් සබදතා පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදුකරති.  ගෝත්‍ර වාදයේ මූලික  අංශ කිහිපයකි. 1950 හා 60 දශක වලදී පර්යේෂණ කෘති වල අඩංගු වූයේ පර්යේෂණය සිදුකළ ආකාරය සහ ප්‍රතිඵල මත පදනම් වූ කරුණුය. උදා: මඳක් කථා රසය ගැබ්කළ- නමුත් පසුව පළ වූ කෘති වල අඩංගු වූයේ පර්යේෂණයට බඳුන් කළ ගෝත්‍ර වලින් කර්තෘට ඇතිවූ බලපෑම මත පදනම් වූ කරුණුය. 

ක්ලිෆර්ඩ් ගීර්ට්ස් සහ ෂේවියර් අන්දාදි යන සංස්කෘතික මානව විද්‍යාඥයින් තම ලේඛනවලට ඇතුලත් කර ගත්තේ ඔවුන්ගේ ම අත්දැකීම්ය.  ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් වසරක පමණ කාලයක් යම් ගෝත්‍රයක් සමඟ වාසය කරමින්, ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකලාපයන් ට සහාය වෙමින් එම අධ්‍යයනයන් සිදු කළහ.

## සටහන්