open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monaravila kappati pola disawa

**බණ්ඩාරනායක මොණරවිල කැප්පෙටිපොළ** හෝ සරලව **වීර මොණරවිල කැප්පෙටිපොළ** ලෙස ප්‍රසිද්ධව හඳුන්වන මොහු ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ සහ පසුව බ්‍රිතාන්‍ය පරිපාලනය යටතේ මහ දිසාව තනතුර දැරූවෙකි. මොහු 1818 ඌව නිදහස් අරගලය මැඩපැවැත්වීමට බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් යවනු ලැබීමෙන් පසු බ්‍රිතාන්‍ය පිළ හැරදා අරගලකරුවන් හා එකතු වූ අතර එහි ප්‍රධාන පෙළේ නායකයෙකු බවටද පත්විය.

බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් අරගලය පරාජය කළ අතර කැප්පෙටිපොළ දිසාව ඇතුළු අනෙක් අරගල නායකයන් ‍රැසක් අත් අඩංගුවට ගෙන රාජද්‍රෝහී වීම සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල කර මරණ දණ්ඩනය පනවන ලදී. වර්ෂ 1818 නොවැම්බර් මස 26 වැනි දින කන්ද උඩරට බෝගම්බර දී රාජද්‍රෝහියකු වශයෙන් හංවඩු ගසන ලද කැප්පෙටිපොළ රාජපක්‌ෂ වික්‍රමසේකර බණ්‌ඩාරනායක නොහොත් කැප්පෙටිපොළ මහ නිලමේ ජාතිය වෙනුවෙන් දිවි පිදූහ. මොනරවිල කැප්පෙටිපොළ දිසාව සිය මරණ දඬුවම ක්‍රියාත්මක අවස්ථාවේ පෑ අසාමාන්‍ය ධෛර්යය නිසා වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වී ඇති අතර එතුමා සිංහලේ රාජ්‍යයේ වීරයෙකු ලෙස සැලකේ. මෙතුමාගේ අවසන් ඉල්ලීම වූයේ තම ගෙල එක කඩු පහරින් ගසා දමන ලෙසයි .කැප්පෙටිපොල නමින් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම මධ්‍ය විද්‍යාලය වන අකුරම්බොඩ මධ්‍ය විද්‍යාලය වීර කැප්පෙටිපොල මධ්‍ය විද්‍යාලය නමින් නම්කර ඇති අතර එය කැප්පෙටිපොල උපන් ගම් ප්‍රදේශය වන මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ පල්ලේපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොටිඨාසයේ මොනරවිල ග්‍රාමයට ආසන්නයේ පිහිටා ඇත.

by thenupa
වර්මොන්ට්

thumb|සිතියම
**වර්මොන්ට්** / / vər ˈmɒnt /​​ ⓘ ⓘ ⓘ សាន � )  යනු ඊසානදිග එක්සත් ජනපදයේ නිව් එංගලන්ත කලාපයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයකි . එය දකුණින් මැසචුසෙට්ස්, නැගෙනහිරින් නිව් හැම්ප්ෂයර්, බටහිරින් නිව්යෝර්ක් සහ උතුරින් කැනේඩියානු ක්විබෙක් පළාතට මායිම් වේ. මෑත කාලීන එක්සත් ජනපද සංගණන ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, ප්‍රාන්තයේ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 648,493 ක් වන අතර,  එය සියලුම එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්ත අතරින් දෙවන අඩුම ජනගහනය සහිත රාජ්‍යය බවට පත් කරයි. එය වර්ග ප්‍රමාණය අතින් ජාතියේ හයවන කුඩාම රාජ්‍යය වේ. මොන්ට්පෙලියර් ප්‍රාන්තයේ අගනුවර එක්සත් ජනපදයේ අඩුම ජනගහනයක් සහිත රාජ්‍ය අගනුවර වේ. බර්ලින්ටන් තරම් අඩු පදිංචිකරුවන් සංඛ්‍යාවක් සිටින වෙනත් කිසිදු එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්තයක වැඩිම ජනාකීර්ණ නගරයක් නොමැත.

ස්වදේශික ඇමරිකානුවෝ වසර 12,000 ක් පමණ මෙම ප්‍රදේශයේ වාසය කර තිබෙති. යුරෝපීය ගැටුම සිදුවන අවස්ථාවේ ඇල්ගොන්කියන් භාෂාව කතා කරන අබෙනකි සහ ඉරොක්වොයියන් භාෂාව කතා කරන මොහව්ක් යන තරඟකාරී ගෝත්‍රිකයෝ ප්‍රදේශයේ ක්‍රියාකාරීව සිටිය හ. 17 වන සියවසේ දී ප්‍රංශ යටත් විජිතවාදීහු මෙම ප්‍රදේශය නිව් ෆ්‍රාන්ස්හි කොටසක් ලෙස ප්‍රකාශ කළ හ. මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානිය අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ දකුණට ජනපද පදිංචි කිරීමට පටන් ගත් විට ගැටුම් ඇති විය; 1763 දී සත් අවුරුදු යුද්ධයෙන් පැරැදුණු ප්‍රංශය මිසිසිපි ගඟට නැගෙනහිරින් පිහිටි තම භූමිය බ්‍රිතාන්‍යයට පවරා දිනි. ඉන් පසුව, අසල පිහිටි බ්‍රිතාන්‍ය දහතුන් ජනපද, වර්තමාන වර්මොන්ට් ප්‍රදේශය ආවරණය කරමින් කනෙක්ටිකට් ගඟට බටහිරින් පිහිටි නිව් හැම්ප්ෂයර් ග්‍රාන්ට් නම් ප්‍රදේශයේ ප්‍රමාණය පිළිබඳව මතභේද ඇති කර ගත් හ. නිව් යෝර්ක් පළාත් රජය කලාපයේ පදිංචිකරුවන්ට ඉඩම් ප්‍රදාන විකිණි. එය නිව් හැම්ප්ෂයර් රජයෙන් කලින් ලැබුණු ප්‍රදාන සමඟ ගැටිණි. ග්‍රීන් මවුන්ටන් බෝයිස් මිලීෂියාව ස්ථාපිත නිව් හැම්ප්ෂයර් ඉඩම් ප්‍රදාන පදිංචිකරුවන් ගේ අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කළේය. අවසානයේ දී, නිව් හැම්ප්ෂයර් ඉඩම් ප්‍රදාන හිමිකම් සහිත පදිංචිකරුවන් පිරිසක් 1777 දී ඇමරිකානු විප්ලවීය යුද්ධය අතරතුර ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස වර්මොන්ට් ජනරජය ස්ථාපිත කළ හ. වෙනත් ඕනෑම එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයකට පෙර වහල්භාවය අහෝසි කළේ වර්මොන්ට් ජනරජයයි. එය 1791 දී 14 වන රාජ්‍යය ලෙස සංගමයට ඇතුළත් කැරැගැනිණි.

ප්‍රාන්තයේ භූගෝල විද්‍යාව හරිත කඳුවැටි මගින් සලකුණු කර ඇති අතර, එය රාජ්‍යයේ මැද සිට උතුරු-දකුණ දක්වා දිවෙන අතර, චැම්ප්ලේන් විල සහ බටහිරින් අනෙකුත් නිම්න භූමි ප්‍රදේශ කනෙක්ටිකට් ගංගා නිම්නයෙන් වෙන් කරයි, එය එහි නැගෙනහිර මායිමෙන් වැඩි කොටසක් නිර්වචනය කරයි. එහි භූමි ප්‍රදේශයෙන් වැඩි කොටසක් ඝන දැව සහ කේතුධර ශාක වලින් වැසී ඇත. ප්‍රාන්තයේ උණුසුම්, තෙතමනය සහිත ගිම්හාන සහ සීතල, හිම සහිත ශීත සෘතු ඇත.

 දී වර්මොන්ට්හි ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්   දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අනුව එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්ත සහ ප්‍රදේශ ලැයිස්තුවේ අවසාන ස්ථානයේ පසුවන නමුත් ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 21 වන ස්ථානයේ සිටී. ප්‍රගතිශීලීත්වය සඳහා ප්‍රසිද්ධ මෙම රාජ්‍යය, සමලිංගික සිවිල් සංගම් සහ විවාහයන් පිළිගත් එක්සත් ජනපදයේ පළමු රාජ්‍යයන්ගෙන් එකක් වූ අතර, පුනර්ජනනීය විදුලි උත්පාදනයේ ඉහළම අනුපාතය 99.9% ක් වන අතර, ආගමික වශයෙන් අවම සහ වාර්ගික වශයෙන්/වාර්ගික වශයෙන් විවිධත්වයක් ඇති රාජ්‍යයන්ගෙන් එකකි. කිරි, වන වගාව, මේපල් සිරප් සහ වයින් වර්මොන්ට්හි කෘෂිකාර්මික ආර්ථිකයේ වැදගත් අංශ වේ. වර්මොන්ට් ප්‍රාන්තය ජාතියේ මේපල් සිරප් වලින් 50% ක් පමණ නිෂ්පාදනය කරයි.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ආජ් ටීවී

ආජ් ටීවී යනු සීඑන්එන් ඉන්ටර්නැෂනල් රූපවාහිනී ජාලය විසින්, ආසියා පැසිපික් කලාපීය රටවල් වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන රූපවාහිනී විකාශයකි. එහි ඉදිරිපත් කිරීම් කටයුතු සීඑන්එන් ට අයත් හොංකොං මූලස්ථානයේ සිට සිදු කෙරෙයි. මුල්ම වැඩසටහන් 1970 අගෝස්තුවේදී මුදාහරින ලදී.
මැසචුසෙට්ස්

thumb|සිතියම
**මැසචුසෙට්ස්,** නිල වශයෙන් **මැසචුසෙට්ස් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය**,  යනු ඊසානදිග එක්සත් ජනපදයේ නිව් එංගලන්ත කලාපයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයකි . එය නැගෙනහිරින් අත්ලාන්තික් සාගරය සහ මේන් බොක්ක, දකුණින් කනෙක්ටිකට් සහ රෝඩ් දූපත, උතුරින් නිව් හැම්ප්ෂයර් සහ වර්මොන්ට් සහ බටහිරින් නිව්යෝර්ක් මායිම් වේ. මැසචුසෙට්ස් යනු භූමි ප්‍රමාණය අනුව හයවන කුඩාම රාජ්‍යයයි . 2024 එක්සත් ජනපද සංගණන කාර්යාංශයේ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 7,136,171 ක් වන අතර,  එහි ඉහළම ඇස්තමේන්තුගත සංඛ්‍යාව වන මැසචුසෙට්ස්, නිව් එංගලන්තයේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ ප්‍රාන්තය වන අතර, එක්සත් ජනපදයේ 16 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත ප්‍රාන්තය වන අතර, නිව් ජර්සි සහ රෝඩ් දූපතට පසුව තුන්වන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්තය වේ .

මැසචුසෙට්ස් යනු මුල් ඉංග්‍රීසි යටත් විජිතකරණයේ ස්ථානයක් විය. ප්ලයිමූත් ජනපදය 1620 දී *මේෆ්ලවර්* වන්දනාකරුවන් විසින් ආරම්භ කරන ලදී. 1630 දී, මැසචුසෙට් ආදිවාසී ජනතාවගෙන් එහි නම ලබා ගත් මැසචුසෙට්ස් බොක්ක ජනපදය, බොස්ටන් සහ සේලම් හි ජනාවාස ද පිහිටුවන ලදී. 1692 දී, සේලම් නගරය සහ අවට ප්‍රදේශ ඇමරිකාවේ වඩාත්ම කුප්‍රකට සමූහ හිස්ටීරියා සිද්ධියක් වන සේලම් මායාකාරියන්ගේ නඩු විභාගවලට මුහුණ දුන්නේය.  18 වන සියවසේ අගභාගයේදී, බොස්ටන් "නිදහසේ තොටිල්ල" ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ  පසුව ඇමරිකානු විප්ලවයට තුඩු දුන් එහි ඇති වූ උද්ඝෝෂණය නිසාය. 1786 දී, අතෘප්තිමත් ඇමරිකානු විප්ලවවාදී යුද ප්‍රවීණයන් විසින් මෙහෙයවන ලද ජනප්‍රියවාදී කැරැල්ලක් වන ෂේස්ගේ කැරැල්ල, එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සම්මුතියට බලපෑම් කළේය.  මුලින් කෘෂිකර්මාන්තය, ධීවර කර්මාන්තය සහ වෙළඳාම මත යැපුණු මැසචුසෙට්ස්, කාර්මික විප්ලවය අතරතුර නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පරිවර්තනය විය   ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයට පෙර, රාජ්‍යය අහෝසි කිරීමේ, අමද්‍යප,  සහ ලෝකෝත්තරවාදී  ව්‍යාපාර සඳහා මධ්‍යස්ථානයක් විය.  20 වන සියවස තුළ, රාජ්‍යයේ ආර්ථිකය නිෂ්පාදනයේ සිට සේවා දක්වා මාරු විය ;  සහ 21 වන සියවසේදී, මැසචුසෙට්ස් ජෛව තාක්‍ෂණයේ ගෝලීය ප්‍රමුඛයා බවට පත්ව ඇති අතර,  කෘතිම බුද්ධිය,  ඉංජිනේරු විද්‍යාව, උසස් අධ්‍යාපනය, මූල්‍ය සහ සමුද්‍ර වෙළඳාම යන අංශවලින් ද විශිෂ්ටයි. 

ප්‍රාන්තයේ අගනුවර සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය මෙන්ම එහි සංස්කෘතික හා මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානය බොස්ටන් වේ. අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර වන්නේ වෝර්සෙස්ටර්, ස්ප්‍රින්ග්ෆීල්ඩ් සහ කේම්බ්‍රිජ් ය . මැසචුසෙට්ස්, නව එංගලන්තයේ විශාලතම අගනගර ප්‍රදේශය වන සහ ඇමරිකානු ඉතිහාසය, ශාස්ත්‍රීය ක්ෂේත්‍රය සහ පර්යේෂණ ආර්ථිකය කෙරෙහි ප්‍රබල බලපෑමක් ඇති කරන කලාපයක් වන ග්‍රේටර් බොස්ටන්හි නාගරික හරයට ද නිවහන වේ.  මැසචුසෙට්ස් සමාජීය හා දේශපාලනික ප්‍රගතිශීලීත්වය සඳහා කීර්තියක් ඇත;  නීතියෙන් රැකවරණය ලබා ගැනීමේ අයිතිය ඇති එකම එක්සත් ජනපද රාජ්‍යය බවට පත්වීම, සහ සමලිංගික විවාහ නීත්‍යානුකූලව පිළිගත් ලොව මුල්ම අධිකරණ බල ප්‍රදේශවලින් එකක් බවට පත්වීම.  කේම්බ්‍රිජ් හි හාවර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලය, එක්සත් ජනපදයේ පැරණිතම උසස් අධ්‍යාපන ආයතනය වන අතර,  ලෝකයේ ඕනෑම විශ්ව විද්‍යාලයකට අයත් විශාලතම මූල්‍යමය පරිත්‍යාගය ඇත.  හාවර්ඩ් සහ කේම්බ්‍රිජ් හි පිහිටි MIT යන දෙකම, ලෝකයේ වඩාත්ම හෝ වඩාත්ම ගෞරවයට පාත්‍ර වූ අධ්‍යයන ආයතන අතර සදාකාලිකව ශ්‍රේණිගත කර ඇත.  මැසචුසෙට්ස් හි රජයේ පාසල් සිසුන් අධ්‍යයන කාර්ය සාධනය අතින් ලෝකයේ ඉහළම ස්ථරයන් අතරට පැමිණේ. 

මැසචුසෙට්ස් යනු වඩාත්ම උගත්  එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, මැසචුසෙට්ස් සාමාන්‍යයෙන් ඉහළම එක්සත් ජනපද රාජ්‍යය ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර,  මෙන්ම පදිංචිකරුවන්ට ජීවත් වීමට වඩාත්ම මිල අධික රාජ්‍යය ද වේ. 

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත

## යොමු කිරීම්
අයිපීටීවී

අයිපීටීවී  යනු ඉන්දියාවේ සිට ක්‍රියාත්මක වන රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති නාලිකාවකි. නාලිකාවේ හිමිකාරීත්වය ABP සමූහය (ABP Group) සතු වේ.[1] මුල් අවධියේදී මෙම නාලිකාව ස්ටාර් නිව්ස් (STAR News) ලෙස හැඳින්වූ අතර, එකල මෙහි හිමිකරුවන් වූවේ නිව්ස් කෝපරේෂන් (News Corporation) ආයතනයයි. එය ස්ටාර් ටීවී (STAR TV) සහ ෆොක්ස් ඉන්ටර්නැෂනල් චැනල්ස් (Fox International Channels) යන සමාගම්හී හවුල් ව්‍යාපාරයකි.
පරාගත විවේක සෙනසුන

**පරාගත විවේක සෙනසුන** යනු ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරුමැද පළාතේ ගලෙන්බිඳුණුවැව, පඩිකාරමුල්ල ප්‍රදේශයේ පිහිටි ආගමික හා ආධ්‍යාත්මික මධ්‍යස්ථානයකි. එය පරාගත මහා මෛත්‍රී ශ්‍රාවක සංසදය විසින් පරිපාලනය කරනු ලබන අතර, සාමය, සංහිඳියාව සහ මෙත්තා භාවනා ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා කැපවී සිටියි.

## හැඳින්වීම 
පරාගත විවේක සෙනසුන යනු බෞද්ධ භාවනා, ධර්ම දේශනා සහ ආධ්‍යාත්මික වැඩසටහන් පවත්වන ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයකි. පූජ්‍ය ගැටලාවේ විමලරත්න ස්ථවිර මෙම ආයතනයේ අනුශාසක ලෙස කටයුතු කරයි. මෙම මධ්‍යස්ථානය දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් පැමිණෙන භාවනානුයෝගීන්ට සුදුසු පරිසරයක් සපයයි.

## ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් 
### ලෝක මෙත්තා දිනය 
පරාගත විවේක සෙනසුන විසින් සංවිධානය කරනු ලබන ප්‍රධානතම වාර්ෂික වැඩසටහන වන්නේ **ලෝක මෙත්තා දිනය** සැමරීමයි. මෙය සෑම වසරකම **මාර්තු 22** වන දින පැවැත්වේ. මෙම දිනයේදී, දවස පුරා හා රාත්‍රිය පහන් වන තුරු මෙත් වැඩීමේ ප්‍රතිපත්ති පූජා වැඩසටහනක් පවත්වනු ලැබේ.

මෙම වැඩසටහන තුළදී:
* මෙත්තා භාවනා වැඩසටහන්
* ධර්ම දේශනා
* ප්‍රතිපත්ති පූජා
* රාත්‍රී පහන් පූජා

යන අංග ඇතුළත් වේ. මෙම වැඩසටහනට බෞද්ධයන් මෙන්ම අන්‍ය ආගමිකයන් ද සහභාගී වීමට ආරාධනා කෙරේ.

### නිත්‍ය වැඩසටහන් 
## දර්ශනය හා අරමුණු 
පරාගත විවේක සෙනසුන පහත සඳහන් අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ක්‍රියා කරයි:

* ලෝකයේ සියලුම ජීවීන් වෙත මෛත්‍රිය, කරුණාව සහ සහජීවනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම
* මෙත්තා භාවනා ක්‍රමවේද පිළිබඳ දැනුම බෙදා හැරීම
* ආගමික සහජීවනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම
* ලෝක මෙත්තා දිනය ගෝලීය වශයෙන් ප්‍රචලිත කිරීම

## පිහිටීම හා සම්බන්ධ විය හැකි ආකාරය 
**ලිපිනය:** පරාගත විවේක සෙනසුන, පඩිකාරමුල්ල, ගලෙන්බිඳුණුවැව, ශ්‍රී ලංකාව
**වෙබ් අඩවිය:** mettaday.lk
**විද්‍යුත් තැපෑල:** info@mettaday.lk

## තවත් කියවීමට 
* බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම
* මෙත්තා භාවනාව
* ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ මධ්‍යස්ථාන
ඊඑන්සීඒ

Post (Africa News Network 7), later renamed to Afro Worldview, was a 24-hour satellite TV news channel that operated from August 2013 to August 2018 in South Africa. It was established and owned by the Gupta family. The
OSN

thumb|194x194පික්|OSN ලාංඡනයඕර්බිට් ෂෝටයිම් නෙට්වර්ක්, සාමාන්‍යයෙන් OSN ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ, මැදපෙරදිග සහ උතුරු අප්‍රිකානු කලාපයට සේවය කරන ඩුබායි පදනම් කරගත් චන්ද්‍රිකා රූපවාහිනී සමාගමකි. OSN ප්‍රධාන වශයෙන් පැරාමවුන්ට් ග්ලෝබල්, වෝනර් බ්‍රදර්ස් ඩිස්කවරි, NBCUniversal, සෝනි පික්චර්ස්, ඩ්‍රීම්වර්ක්ස් සහ BBC සතු රූපවාහිනී ජාලවලින් මෙන්ම කලාපීය අරාබි, තුර්කි සහ පිනෝයි අන්තර්ගතයන්ගෙන් වැඩසටහන් විකාශනය කරයි.

## මූලාශ්‍ර
OSN News

thumb|OSN News ලාංඡනයOSN News යනු පැය 24 පුරා ක්‍රියාත්මක වන චන්ද්‍රිකා නාලිකාවක් වන අතර එය NBC සහ MSNBC වෙතින් ඇමරිකානු ප්‍රවෘත්ති වැඩසටහන් එක්සත් ජනපද විදේශිකයන්ට පමණක් ලබා දෙන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් අරාබි රටවල ප්‍රේක්ෂකයින් ඉලක්ක කර ගෙන ඇත. මෙම නාලිකාව මැද පෙරදිග සහ උතුරු අප්‍රිකාවේ OSN ජාලයේ ඇත.

## මූලාශ්‍ර
ලෝක මෙත්තා දිනය

**ලෝක මෙත්තා දිනය** (World Day of Metta) යනු සෑම වසරකම **මාර්තු 22** වන දින ලොව පුරා සමරනු ලබන ජාත්‍යන්තර දිනයකි. මෙම දිනය, මෙත්තාව හෙවත් කොන්දේසි විරහිත ආදරය, කරුණාව සහ යහපැවැත්ම පිළිබඳ බෞද්ධ ඉගැන්වීම් ලෝකයාට මතක් කර දීම සඳහා වෙන් කර ඇත.

## හැඳින්වීම 
"මෙත්තා" යනු බුදුදහමේ මූලික ගුණාංගයක් වන අතර, එයින් අදහස් වන්නේ සියලු ජීවීන් වෙත කොන්දේසි විරහිත ආදරය, කරුණාව සහ යහපැවැත්ම පැතීමයි. ලෝක මෙත්තා දිනයේදී, ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල ජනතාව තම තමන්ගේ දේශීය වේලාවෙන් මධ්‍යාහ්න 12 සිට දහවල් 2 දක්වා මෙත්තා භාවනාවේ යෙදීමට හෝ සියලු ජීවීන් වෙනුවෙන් ආදරය හා සුබ පැතුම් පිරිනැමීමට ආරාධනා කරනු ලැබේ.

## ඉතිහාසය 
ලෝක මෙත්තා දිනයේ ආරම්භය පිළිබඳ නිශ්චිත ඓතිහාසික වාර්තා පැහැදිලි නැතත්, එය බුදුදහමේ මෙත්තා සංකල්පය මුල්කරගත් ගෝලීය ව්‍යාපාරයක් ලෙස පැවත එන්නකි. මෙත්තා භාවනාව බුදුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ඉගැන්වීමක් වන අතර, එය "මෙත්තා සූත්‍රය" හරහා ලොවට හඳුන්වා දෙන ලදී. මෙම දිනය ලෝකයේ සාමය, සංහිඳියාව සහ ආදරය ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ අරමුණින් සමරනු ලැබේ.

මෙම දිනය ආරම්භ වූයේ බුදුදහමේ ප්‍රධාන ගුණාංගයක් වන මෛත්‍රිය ගෝලීය වශයෙන් ව්‍යාප්ත කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙසය. එය ක්‍රමයෙන් ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ පිළිගැනීමකට ලක්ව ඇති අතර, ජාතිය, ආගම හෝ සංස්කෘතිය නොතකා සියලු දෙනාට සහභාගී විය හැකි දිනයක් ලෙස වර්ධනය වී ඇත.

## ජේතවනාරාමයේ පවත්වන විශේෂ පිංකම 
### පිංකමේ විස්තරය 
ශ්‍රී ලංකාවේ ලෝක මෙත්තා දිනයේ ප්‍රධානතම සැමරුම **ජේතවනාරාමය** අභියස පැවැත්වේ. මෙම විශේෂ පිංකම දවස පුරා හා රාත්‍රිය පහන් වන තුරු පැවැත්වෙන **මෙත් වැඩීමේ ප්‍රතිපත්ති පූජා වැඩසටහන**කි. මෙම වැඩසටහන පවත්වනු ලබන්නේ **පරාගත මහා මෛත්‍රී ශ්‍රාවක සංසදය** විසිනි.

මෙම පිංකමේ ප්‍රධාන අංග:

### සංවිධායක හා අනුශාසක 
මෙම විශේෂ පිංකම සංවිධානය කරනු ලබන්නේ හා අනුශාසනය කරනු ලබන්නේ **පූජ්‍ය ගැටලාවේ විමලරත්න ස්ථවිර** විසිනි. උන්වහන්සේ ශ්‍රී ලංකාවේ මෙත්තා භාවනාව ප්‍රචලිත කිරීමේ පුරෝගාමියෙකු ලෙස සැලකේ. උන්වහන්සේගේ නායකත්වය යටතේ, පරාගත මහා මෛත්‍රී ශ්‍රාවක සංසදය විසින් මෙම වැඩසටහන සංවිධානය කරනු ලබයි.

පූජ්‍ය ගැටලාවේ විමලරත්න ස්ථවිරයන් වහන්සේ:
* මෙත්තා භාවනා ක්‍රම පිළිබඳ ධර්ම දේශනා පවත්වයි
* මෙත්තා භාවනාව පිළිබඳ පොත් රචනා කර ඇත
* ලෝක මෙත්තා දිනය ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ප්‍රචලිත කිරීමට දායක වී ඇත

## ගෝලීය සැමරුම් 
ලෝක මෙත්තා දිනය ජාත්‍යන්තර වශයෙන් විවිධ ආකාරයෙන් සමරනු ලබයි. ලොව පුරා බෞද්ධ විහාරස්ථාන, භාවනා මධ්‍යස්ථාන සහ ආගමික සංවිධාන මෙම දිනයට විශේෂ වැඩසටහන් සංවිධානය කරයි. භාවනාවට මූලිකත්වය දෙන මෙම දිනයේදී බොහෝ භාවනානුයෝගීන් පස්වරු 6 සිට රැය පහන්වනතුරු මෙත්තා භාවනාවේ යෙදෙමින් ලෝකයේ සියලු ජීවීන් වෙත මෛත්‍රිය පතුරුවයි.

මෙම දිනය හුදෙක් බෞද්ධයින්ට පමණක් නොව, ආගමික හැඟීම් නොතකා සාමය, ආදරය සහ අවබෝධය අගය කරන සියලු දෙනාටම විවෘත දිනයකි.

## වැදගත්කම 
ලෝක මෙත්තා දිනයේ වැදගත්කම පහත ආකාරයට දැක්විය හැකිය:

* ලෝකයේ වෛරය හා ප්‍රචණ්ඩත්වය අවම කිරීම
* ආගමික, ජාතික හා සංස්කෘතික සාමය ප්‍රවර්ධනය කිරීම
* පුද්ගලයන් අතර සහජීවනය වර්ධනය කිරීම
* මෙත්තා භාවනා ක්‍රමවේද ලොවට හඳුන්වා දීම

## තවත් කියවීමට 
* මෙත්තා සූත්‍රය
* බුදුදහමේ භාවනා ක්‍රම
* ජේතවනාරාමය
* පරාගත විවේක සෙනසුන

## බාහිර සබැඳි 
* ලෝක මෙත්තා දිනය - නිල වෙබ් අඩවිය

ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ උත්සව
ප්‍රවර්ගය:ජාත්‍යන්තර දින
බටහිර වර්ජිනියා

thumb|සිතියම
**බටහිර වර්ජිනියා** යනු එක්සත් ජනපදයේ දකුණු සහ මධ්‍යම අත්ලාන්තික් කලාපවල පිහිටි ගොඩබිම් සහිත රාජ්‍යයකි .  එය ඊසාන දෙසින් පෙන්සිල්වේනියාව සහ මේරිලන්ඩ්, ගිනිකොන දෙසින් වර්ජිනියා, නිරිත දෙසින් කෙන්ටකි සහ වයඹ දෙසින් ඔහියෝ යන ප්‍රාන්තවලින් මායිම් වේ. බටහිර වර්ජිනියාව ප්‍රදේශය අනුව 10 වන කුඩාම රාජ්‍යය වන අතර ජනගහනය 1,769,979 ක් වන 12 වන අඩුම ජනගහනය සහිත රාජ්‍යය ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇත.  අගනුවර සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය චාල්ස්ටන් වන අතර එහි ජනගහනය 49,055 කි.

බටහිර වර්ජිනියාව 1863 ජුනි 20 වන දින සංගමයට ඇතුළත් කරන ලද අතර ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය අතරතුර ප්‍රධාන දේශසීමා රාජ්‍යයක් විය. සිවිල් යුද්ධය අතරතුර සංගමයට ඇතුළත් වූ ප්‍රාන්ත දෙකෙන් එකක් ( නෙවාඩා සමඟ) සහ කොන්ෆෙඩරේට් රාජ්‍යයකින් වෙන් වී පිහිටුවන ලද එකම රාජ්‍යය එය වූ අතර, කෙන්ටකි සහ මේන් පිළිවෙලින් 1792 සහ 1820 දී වර්ජිනියා සහ මැසචුසෙට්ස් වලින් වෙන් වූ පසු වෙනත් ප්‍රාන්තයකින් වෙන් වූ තුන්වන රාජ්‍යය විය. එහි පදිංචිකරුවන්ගෙන් සමහරක් වහලුන් රඳවා ගත් නමුත්, බොහෝ දෙනෙක් ගොවි ජනතාව වූ අතර, නියෝජිතයින් නව රාජ්‍ය ව්‍යවස්ථාවේ වහල්භාවය ක්‍රමයෙන් අහෝසි කිරීම සඳහා විධිවිධාන සැලසූහ. ප්‍රාන්ත ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් ප්‍රාන්තය තුළ වහල්භාවය අහෝසි කරන ලද අතර, ඒ සමඟම 1865 පෙබරවාරි 3 වන දින ජාතික වශයෙන් වහල්භාවය අහෝසි කරන 13 වන සංශෝධනය අනුමත කරන ලදී.

බටහිර වර්ජිනියාවේ උතුරු පෑන්හැන්ඩලය පෙන්සිල්වේනියාව සහ ඔහියෝ වලට යාබදව විහිදී ත්‍රි-රාජ්‍ය ප්‍රදේශයක් සාදයි, වීලිං, වීර්ටන් සහ මෝර්ගන්ටවුන් පිට්ස්බර්ග් අගනගර ප්‍රදේශයෙන් මායිමට එපිටින් පිහිටා ඇත. නිරිතදිගින් පිහිටි හන්ටිංටන් ඔහියෝ සහ කෙන්ටකි වලට ආසන්නව පිහිටා ඇති අතර, නැගෙනහිර පෑන්හැන්ඩල් කලාපයේ මාටින්ස්බර්ග් සහ හාපර්ස් තොටුපළ මේරිලන්ඩ් සහ වර්ජිනියා අතර වොෂින්ටන් අගනගරයේ කොටසක් ලෙස සැලකේ. බටහිර වර්ජිනියාව බොහෝ විට මධ්‍යම අත්ලාන්තික්, උඩරට දකුණ සහ ගිනිකොනදිග එක්සත් ජනපදය ඇතුළු එක්සත් ජනපද භූගෝලීය කලාප කිහිපයකට ඇතුළත් වේ. ඇපලචියන් ප්‍රාදේශීය කොමිසම විසින් සේවය කරනු ලබන ප්‍රදේශය තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම ඇති එකම රාජ්‍යය එයයි; මෙම ප්‍රදේශය සාමාන්‍යයෙන් " ඇපලචියා " ලෙස අර්ථ දැක්වේ. 

මෙම රාජ්‍යය එහි කඳු සහ පෙරළෙන කඳු,  ඓතිහාසික වශයෙන් වැදගත් ගල් අඟුරු කැණීම් සහ දැව කැපීමේ කර්මාන්ත,   සහ එහි දේශපාලන හා කම්කරු ඉතිහාසය සඳහා ප්‍රසිද්ධය. එය සංචාරක ව්‍යාපාරය සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ප්‍රවර්ගය:Wikipedia articles incorporating text from the 1911 Encyclopædia Britannica
ප්‍රවර්ගය:Wikipedia articles incorporating a citation from the 1911 Encyclopaedia Britannica with Wikisource reference
ප්‍රවර්ගය:තහවුරු නොකළ ප්‍රකාශ අඩංගු ලිපි සියල්ල
රෝඩ් අයිලන්ඩ්

thumb|සිතියම
**රෝඩ් අයිලන්ඩ්** යනු ඊසානදිග එක්සත් ජනපදයේ නිව් එංගලන්ත කලාපයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයකි . එය බටහිරින් කනෙක්ටිකට් ; උතුරින් සහ නැගෙනහිරින් මැසචුසෙට්ස් ; සහ රෝඩ් අයිලන්ඩ් සවුන්ඩ් සහ බ්ලොක් අයිලන්ඩ් සවුන්ඩ් හරහා දකුණින් අත්ලාන්තික් සාගරය මායිම් කරයි; සහ ලෝන්ග් අයිලන්ඩ් හි නැගෙනහිරින් නිව්යෝර්ක් සමඟ කුඩා සමුද්‍ර දේශ සීමාවක් බෙදා ගනී.  රෝඩ් අයිලන්ඩ් යනු ප්‍රදේශය අනුව එක්සත් ජනපදයේ කුඩාම රාජ්‍යය වන අතර ජනගහනයෙන් හත්වන ස්ථානය හිමි රාජ්‍යය වන අතර 2024 වන විට ජනගහනය මිලියන 1.1 කට වඩා තරමක් වැඩිය.  කෙසේ වෙතත්, 1790 සිට සෑම දශකයකට වරක් සිදුවන සංගණනයකදීම ප්‍රාන්තයේ ජනගහනය අඛණ්ඩව වර්ධනයක් වාර්තා කර ඇති අතර, එය නිව් ජර්සි වලින් පසු දෙවන වඩාත් ජනාකීර්ණ රාජ්‍යය වේ. රාජ්‍යය එහි නම ලබාගෙන ඇත්තේ එම නමින්ම හඳුන්වන දිවයිනෙනි, නමුත් එහි භූමි ප්‍රමාණය සියල්ලම පාහේ ප්‍රධාන භූමියේ පිහිටා ඇත. ප්‍රොවිඩන්ස් යනු එහි අගනුවර සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරයයි.

17 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඉංග්‍රීසි පදිංචිකරුවන් පැමිණීමට පෙර ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් නාරගන්සෙට් බොක්ක අවට ජීවත් විය.  බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත දහතුන අතර රෝඩ් දූපත අද්විතීය වූයේ, ආගමික නිදහස සඳහා තෝතැන්නක් ස්ථාපිත කිරීම සඳහා මැසචුසෙට්ස් බොක්ක ජනපදයේ ආගමික හිංසනයෙන් පලා ගිය රොජර් විලියම්ස් නම් සරණාගතයෙකු විසින් ආරම්භ කරන ලද බැවිනි. ඔහු 1636 දී ප්‍රාදේශීය ගෝත්‍රිකයන්ගෙන් මිලදී ගත් ඉඩමක ප්‍රොවිඩන්ස් ආරම්භ කළ අතර, පැහැදිලිවම ලෞකික රජයක් සහිත උතුරු ඇමරිකාවේ පළමු ජනාවාසය නිර්මාණය කළේය. 

1774 දී මහාද්වීපික සම්මේලනයක් ඉල්ලා සිටි පළමු යටත් විජිතය රෝඩ් අයිලන්ඩ් වූ අතර, 1776 මැයි 4 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයට පක්ෂපාතීත්වය අත්හැරිය පළමු ජනපදය ද විය.  ඇමරිකානු විප්ලවයෙන් පසුව, එය දැඩි ලෙස අත්පත් කරගෙන තරඟ වදින අතරතුර, රෝඩ් අයිලන්ඩ්, 1778 පෙබරවාරි 9 වන දින, සම්මේලන වගන්ති අනුමත කළ සිව්වන රාජ්‍යය බවට පත්විය.  එහි පුරවැසියන් දුර්වල මධ්‍යම රජයකට පක්ෂපාතී වූ නිසා, එය මුලින් අනුමත කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව කෙටුම්පත් කළ 1787 සම්මුතිය වර්ජනය කළේය;   එය 1790 මැයි 29 වන දින එය අනුමත කළේය, එය එසේ කළ මුල් ප්‍රාන්ත 13 න් අවසාන එක විය.  

යටත් විජිත යුගයේ සිට මෙම ප්‍රාන්තය නිල වශයෙන් **රෝඩ් අයිලන්ඩ් සහ ප්‍රොවිඩන්ස් ප්ලාන්ටේෂන්ස් ප්‍රාන්තය** ලෙස නම් කරන ලද නමුත් පසුව එය "රෝඩ් අයිලන්ඩ්" ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය. නොවැම්බර් මාසයේදී&nbsp;2020 ජනවාරි 3 වන දින, ප්‍රාන්තයේ ඡන්දදායකයින් විසින් "සහ ප්‍රොවිඩන්ස් ප්ලාන්ටේෂන්ස්" යන වචනය එහි සම්පූර්ණ නාමයෙන් විධිමත් ලෙස ඉවත් කරමින් ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට කරන ලද සංශෝධනයක් අනුමත කරන ලදී .  එහි පිළිගැනීමේ ලකුණෙහි දක්නට ලැබෙන එහි නිල අන්වර්ථ නාමය "සාගර රාජ්‍යය" වන අතර එය එහි  වෙරළ තීරය සහ එහි ප්‍රදේශයෙන් 14% ක් පමණ වන විශාල බොක්ක සහ ඇතුල්වීම්.  

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ප්‍රවර්ගය:Webarchive template wayback links
ප්‍රවර්ගය:ස්ථාවර ලෙස භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි සියල්ල
ඩෙලවෙයාර්

thumb|සිතියම
**ඩෙලවෙයාර්** යනු එක්සත් ජනපදයේ මධ්‍යම-අත්ලාන්තික් සහ දකුණු අත්ලාන්තික්  කලාපවල පිහිටි රාජ්‍යයකි .  එය දකුණින් සහ බටහිරින් මේරිලන්ඩ්, උතුරින් පෙන්සිල්වේනියාව, ඊසාන දෙසින් නිව් ජර්සි සහ නැගෙනහිරින් අත්ලාන්තික් සාගරයට මායිම් වේ. ප්‍රාන්තයේ නම සෑදී ඇත්තේ යාබද ඩෙලවෙයාර් බොක්කෙනි, එය ඉංග්‍රීසි වංශාධිපතියෙකු සහ වර්ජිනියා ජනපදයේ පළමු යටත් විජිත යුගයේ ආණ්ඩුකාරයා වූ තෝමස් වෙස්ට්, 3 වන බැරන් ඩි ලා වෝර්ගේ නමින් නම් කරන ලදී. 

ඩෙලවෙයාර්, ඩෙල්මාර්වා අර්ධද්වීපයේ ඊසානදිග කොටස සහ ඩෙලවෙයාර් ගඟ තුළ ඇති සමහර දූපත් සහ භූමි ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන සිටී. එය දෙවන කුඩාම සහ හයවන අඩුම ජනගහනය සහිත රාජ්‍යය වන අතර, හයවන වඩාත්ම ඝනත්වයෙන් යුත් ජනගහනය සහිත රාජ්‍යය ද වේ. ඩෙලවෙයාර් හි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය විල්මින්ටන් වන අතර, ප්‍රාන්තයේ අගනුවර ඩෙලවෙයාර් හි දෙවන වැඩිම ජනාකීර්ණ නගරය වන ඩෝවර් වේ. මෙම ප්‍රාන්තය ප්‍රාන්ත තුනකට බෙදා ඇති අතර, එය එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්ත 50 න් අඩුම ප්‍රාන්ත සංඛ්‍යාව වේ;  උතුරේ සිට දකුණට, ප්‍රාන්ත තුන නම්: නිව් කාසල් ප්‍රාන්තය, කෙන්ට් ප්‍රාන්තය සහ සසෙක්ස් ප්‍රාන්තයයි . දකුණු ප්‍රාන්ත දෙක වන කෙන්ට් සහ සසෙක්ස් ප්‍රාන්ත ඓතිහාසික වශයෙන් ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකාර්මික ආර්ථිකයන් විය. නිව් කාසල් වඩාත් නාගරීකරණය වී ඇති අතර එය ෆිලඩෙල්ෆියා වටා ඇති ඩෙලවෙයාර් නිම්න අගනගර සංඛ්‍යාන ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස සැලකේ. එක්සත් ජනපද සංගණන කාර්යාංශය විසින් ඩෙලවෙයාර් දකුණු එක්සත් ජනපදයේ කොටසක් ලෙස සලකනු ලැබුවද, ප්‍රාන්තයේ භූගෝලය, සංස්කෘතිය සහ ඉතිහාසය රටේ මධ්‍යම අත්ලාන්තික් සහ ඊසානදිග ප්‍රදේශවල දෙමුහුන් වර්ගයකි. 

16 වන සියවසේදී යුරෝපීයයන් විසින් ඩෙලවෙයාර් වෙරළ තීරය ගවේෂණය කර සංවර්ධනය කිරීමට පෙර, උතුරේ ලෙනේප් සහ දකුණේ නැන්ටිකෝක් ඇතුළු ස්වදේශික ඇමරිකානු ගෝත්‍ර කිහිපයක් මෙම ප්‍රාන්තයේ වාසය කළහ. 1631 දී ඩෙලවෙයාර් හි වර්තමාන ලුවෙස් අසල ස්වනෙන්ඩෙල් හි ලන්දේසි වෙළඳුන් විසින් මෙම රාජ්‍යය ප්‍රථම වරට යටත් විජිතකරණය කරන ලදී. එක්සත් ජනපදය ස්වාධීන ජාතියක් ලෙස ස්ථාපිත කළ මහා බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහි ඇමරිකානු විප්ලවයට සහභාගී වූ ජනපද දහතුනෙන් එකක් ඩෙලවෙයාර් ය. 1787 දෙසැම්බර් 7 වන දින, එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අනුමත කළ පළමු රාජ්‍යය ඩෙලවෙයාර් වූ අතර, එයට "පළමු රාජ්‍යය" යන අන්වර්ථ නාමය ලැබුණි. 

20 වන සියවස ආරම්භයේදී, ඩෙලවෙයාර් යනු සංස්ථා නීති සංස්ථා වලට ආකර්ශනීය යැයි සැලකෙන වෙරළබඩ ආයතනික තෝතැන්නක් බවට පත්ව ඇත; නිව්යෝර්ක් කොටස් වෙළඳපොලේ ලැයිස්තුගත කර ඇති සියලුම සංස්ථා වලින් අඩකට වඩා සහ ෆෝචූන් 500 න් පහෙන් තුනකට වඩා නීත්‍යානුකූලව ඩෙලවෙයාර් හි සංස්ථාගත කර ඇත. 2021 දී ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ සියලුම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් සමාගම් වලින් 90% කට වඩා ඩෙලවෙයාර් හි සංස්ථාගත විය. 

## සටහන් 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
කොලරාඩෝ

thumb|සිතියම
**කොලරාඩෝ**  යනු බටහිර එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රාන්තයකි . එය කඳුකර ප්‍රාන්තවලින් එකක් වන අතර, ඇරිසෝනා, නිව් මෙක්සිකෝ සහ උටා සමඟ ෆෝ කෝනර්ස් කලාපය බෙදා ගනී. එය උතුරින් වයෝමිං, ඊසාන දෙසින් නෙබ්‍රස්කා, නැගෙනහිරින් කැන්සාස් සහ ගිනිකොන දෙසින් ඔක්ලහෝමා යන ප්‍රාන්තවලින් ද මායිම් වේ. කොලරාඩෝ ප්‍රදේශය කඳු, වනාන්තර, උස් තැනිතලා, මේසා, කැනියන්, සානු, ගංගා සහ කාන්තාර ඉඩම් වලින් සමන්විත භූ දර්ශනය සඳහා ප්‍රසිද්ධය. එය දකුණු පාෂාණ කඳුවැටියේ වැඩි කොටසක් මෙන්ම කොලරාඩෝ සානුවේ ඊසානදිග කොටස සහ මහා තැනිතලාවේ බටහිර මායිම ආවරණය කරයි. කොලරාඩෝ යනු ඇමරිකානු රාජ්‍යයන් අතරින් අටවන විශාලතම ප්‍රදේශය වන අතර ජනගහනය අනුව 21 වන ස්ථානයයි. එක්සත් ජනපද සංගණන කාර්යාංශය 2024 ජූලි 1 වන දින වන විට කොලරාඩෝ හි ජනගහනය 5,957,493 ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර එය 2020 එක්සත් ජනපද සංගණනයට වඩා 3.2% ක වැඩිවීමකි. 

මෙම කලාපයේ ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් සහ ඔවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන් අවම වශයෙන් වසර 13,500 ක් සහ සමහර විට ඊටත් වඩා දිගු කාලයක් වාසය කර ඇත. ඇමරිකාව පුරා පැතිර ගිය මුල් ජනයා සඳහා රොකී කඳුකරයේ නැගෙනහිර මායිම ප්‍රධාන සංක්‍රමණික මාර්ගයක් විය. 1848 දී, ග්වාඩලූප් හිඩාල්ගෝ ගිවිසුම සමඟින් නියුවෝ මෙක්සිකෝ කලාපයේ වැඩි කොටසක් එක්සත් ජනපදයට ඈඳා ගන්නා ලදී. 1858–1862 පයික්ස් පීක් රන් රෂ් නිසා පදිංචිකරුවන්ගේ ආගමනය ඇති විය. 1861 පෙබරවාරි 28 වන දින, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ජේම්ස් බුකනන් කොලරාඩෝ ප්‍රදේශය නිර්මාණය කිරීමේ පනතකට අත්සන් තැබූ අතර,  1876 අගෝස්තු 1 වන දින, ජනාධිපති යුලිසස් එස්. ග්‍රාන්ට් කොලරාඩෝව 38 වන රාජ්‍යය ලෙස සංගමයට ඇතුළත් කරමින් 230 වන ප්‍රකාශනයට අත්සන් තැබීය.  *"කොලරාඩෝ"* යන ස්පාඤ්ඤ නාම විශේෂණයේ තේරුම "රතු පැහැති" හෝ "රතු පැහැති" යන්නයි. එක්සත් ජනපද නිදහස් ප්‍රකාශනය අත්සන් කිරීමෙන් වසර 100 කට (සහ සති හතරකට) පසු කොලරාඩෝ රාජ්‍යයක් බවට පත් වූ බැවින් එය " ශත සංවත්සර රාජ්‍යය " ලෙස නම් කර ඇත.

ඩෙන්වර් යනු අගනුවර, වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය සහ ඉදිරිපස පරාස නාගරික කොරිඩෝවේ මධ්‍යස්ථානයයි. කොලරාඩෝ ස්ප්‍රින්ග්ස් යනු ප්‍රාන්තයේ දෙවන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත නගරයයි. පැරණි "කොලරාඩෝවන්" යන වචනය ඉඳහිට භාවිතා වුවද, ප්‍රාන්තයේ පදිංචිකරුවන් කොලරාඩන් ලෙස හැඳින්වේ.   ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන කොටස් අතරට රජය සහ ආරක්ෂක, පතල් කැණීම්, කෘෂිකර්මාන්තය, සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ වැඩි වැඩියෙන් වෙනත් නිෂ්පාදන වර්ග ඇතුළත් වේ. උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ ජල සැපයුම අඩුවීමත් සමඟ, කොලරාඩෝ හි කෘෂිකාර්මික වන වගාව සහ සංචාරක ආර්ථිකයන් දේශගුණික විපර්යාසයන්ගෙන් දැඩි ලෙස බලපෑමට ලක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ . 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ප්‍රවර්ගය:Former Spanish colonies
ප්‍රවර්ගය:Pages with ස්පාඤ්ඤ IPA
ප්‍රවර්ගය:Articles including recorded pronunciations
ප්‍රවර්ගය:Articles with excerpts
කැන්සාස්

thumb|සිතියම
**කැන්සාස්**  යනු එක්සත් ජනපදයේ මැද බටහිර කලාපයේ පිහිටි ගොඩබිම් සහිත රාජ්‍යයකි .  එය උතුරින් නෙබ්‍රස්කා ; නැගෙනහිරින් මිසූරි ; දකුණින් ඔක්ලහෝමා ; සහ බටහිරින් කොලරාඩෝ වලට මායිම් වේ. කැන්සාස් ගඟ නමින් කැන්සාස් නම් කර ඇති අතර, එය කන්සා ජනයා නමින් නම් කර ඇත.     එහි අගනුවර ටොපෙකා වන අතර එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය විචිටා ය ; කෙසේ වෙතත්, විශාලතම නාගරික ප්‍රදේශය වන්නේ කැන්සාස් සහ මිසූරි අතර බෙදී ඇති ද්වි-රාජ්‍ය කැන්සාස් නගර අගනගර ප්‍රදේශයයි .

වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ, දැන් කැන්සාස් ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශය බොහෝ හා විවිධාකාර ආදිවාසී ගෝත්‍රවලට නිවහන විය. කැන්සාස් හි ආදිවාසී නොවන ජනතාවගේ පළමු ජනාවාස 1827 දී ෆෝට් ලීවන්වර්ත් හිදී සිදු විය. වහල්භාවය පිළිබඳ විවාදය සම්බන්ධයෙන් පැවති දේශපාලන යුද්ධ මධ්‍යයේ, 1850 ගණන්වල දී ජනාවාසකරණයේ වේගය වේගවත් විය. 1854 දී කැන්සාස්-නෙබ්‍රස්කා පනත සමඟ එක්සත් ජනපද රජය විසින් එය නිල වශයෙන් ජනාවාස සඳහා විවෘත කරන විට, නව එංගලන්තයේ අහෝසි කිරීමේවාදී නිදහස් රාජ්‍යයන් සහ අසල්වැසි මිසූරි හි වහල්භාවයට පක්ෂපාතී පදිංචිකරුවන් අතර ගැටුමක් ඇති වූයේ කැන්සාස් නිදහස් රාජ්‍යයක් බවට පත්වේ ද නැතහොත් වහල් රාජ්‍යයක් බවට පත්වේ ද යන ප්‍රශ්නය මත ය. 1861 ජනවාරි 29 වන දින,   කැන්සාස් නිදහස් රාජ්‍යයක් ලෙස සංගමයට ඇතුළු වූ බැවින්, නිල නොවන අන්වර්ථ නාමය "නිදහස් රාජ්‍යය" විය. 1862 දී හෝම්ස්ටෙඩ් පනත් සම්මත වීමත් සමඟ තවත් පදිංචිකරුවන් පිරිසක් ගලා ආ අතර, 1870 ගණන්වල වේගයෙන් වර්ධනය වූ ගව වෙළඳාම වයිල්ඩ් වෙස්ට්හි වඩාත් කැපී පෙනෙන චරිත කිහිපයක් බටහිර කැන්සාස් වෙත ආකර්ෂණය විය.  

2015 වන විට, කැන්සාස්, තිරිඟු, ඉරිඟු සහ සෝයා බෝංචි වල ඉහළ අස්වැන්නක් නිපදවන, වඩාත්ම ඵලදායී කෘෂිකාර්මික රාජ්‍යයන් අතර විය.  කෘෂිකර්මාන්තයේ සාම්ප්‍රදායික ශක්තියට අමතරව, කැන්සාස් හි පුළුල් අභ්‍යවකාශ කර්මාන්තයක් ඇත.  ක වපසරියකින් යුත් කැන්සාස්, ප්‍රදේශය අනුව 15 වන විශාලතම රාජ්‍යය වන අතර, ප්‍රාන්ත 50 න් 36 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත රාජ්‍යය වන අතර, 2020 සංගණනයට අනුව 2,940,865  ජනගහනයක් සිටින අතර, අඩුම ජන ඝනත්වයකින් යුත් 10 වන ස්ථානය ගනී . කැන්සාස්හි පදිංචිකරුවන් *කැන්සාන්වරුන්* ලෙස හැඳින්වේ. කැන්සාස් හි උසම ස්ථානය වන සන්ෆ්ලවර් කන්ද  . 

කැන්සාස් සාමාන්‍යයෙන් එක්සත් ජනපදයේ භූගෝලීය මධ්‍යස්ථානය ලෙස සලකනු ලබන අතර, ලෙබනනය ආසන්න වශයෙන් මධ්‍යස්ථය වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
මිසූරි

thumb|සිතියම
**මිසූරි** යනු එක්සත් ජනපදයේ මැද බටහිර කලාපයේ පිහිටි ගොඩබිම් සහිත රාජ්‍යයකි.  භූමි ප්‍රමාණය අනුව 21 වන ස්ථානයේ සිටින එය උතුරින් අයෝවා, නැගෙනහිරින් ඉලිනොයිස්, කෙන්ටකි සහ ටෙනසි, දකුණින් ආකැන්සාස් සහ බටහිරින් ඔක්ලහෝමා, කැන්සාස් සහ නෙබ්‍රස්කා යන ප්‍රාන්තවලට මායිම් වේ. දකුණේ වනාන්තරවලින් වැසුණු උස්බිමක් වන ඕසාර්ක්ස් පිහිටා ඇති අතර එය දැව, ඛනිජ සහ විනෝදාස්වාදය සපයයි. වසර බිලියන 1.5 ක් පැරණි ශාන්ත ෆ්‍රැන්කොයිස් කඳුවැටිය ලොව පැරණිතම කඳු අතර වේ. ප්‍රාන්තය නම් කරන ලද මිසූරි ගඟ, මැදින් ගලා ගොස් නැගෙනහිර මායිම සෑදෙන මිසිසිපි ගඟට ගලා යයි. මිලියන හයකට අධික පදිංචිකරුවන් සිටින එය, රටේ 19 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත ප්‍රාන්තයයි. විශාලතම නාගරික ප්‍රදේශ වන්නේ ශාන්ත ලුවී, කැන්සාස් නගරය, ස්ප්‍රින්ග්ෆීල්ඩ් සහ කොලොම්බියාවයි . අගනුවර ජෙෆර්සන් නගරයයි .

මිනිසුන් අවම වශයෙන් අවුරුදු 12,000 ක් තිස්සේ වර්තමාන මිසූරි හි වාසය කර ඇත. නවවන සියවසේ දී මතු වූ මිසිසිපියානු සංස්කෘතිය, 14 වන සියවසේදී පරිහානියට පත්වීමට පෙර පිරමීඩීය සහ අනෙකුත් චාරිත්‍රානුකූල පස් කඳු සහිත නගර ඉදි කළේය. 17 වන සියවසේදී යුරෝපීය ජනතාව පැමිණෙන විට ස්වදේශික ඔසාජ් සහ මිසූරියා ජාතීන් මෙම ප්‍රදේශයේ වාසය කළහ. ප්‍රංශ ජාතිකයන් එම ප්‍රදේශය ලුසියානා වෙත ඇතුළත් කර, ස්ටී. ආරම්භ කළහ. 1735 දී ජෙනීවීව් සහ 1764 දී ශාන්ත ලුවී . ස්පාඤ්ඤ පාලනයේ කෙටි කාලයකට පසු, 1803 දී ලුසියානා මිලදී ගැනීමේ කොටසක් ලෙස එක්සත් ජනපදය මිසූරි අත්පත් කර ගත්තේය. උඩරට දකුණේ සිට ඇමරිකානුවන් නව මිසූරි ප්‍රදේශයට කඩා වැදුණු අතර, එහි ඵලදායී කෘෂිකාර්මික තැනිතලාවලින් ප්‍රයෝජන ගත්හ; මිසූරි එක්සත් ජනපදයේ බටහිර දෙසට ව්‍යාප්ත වීමේදී ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.  1820 මිසූරි සම්මුතියේ කොටසක් ලෙස මිසූරි වහල් රාජ්‍යයක් ලෙස ඇතුළත් කරන ලදී. දේශසීමා රාජ්‍යයක් ලෙස, ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයේදී මිසූරි හි භූමිකාව සංකීර්ණ වූ අතර, එය ප්‍රතිවාදී ආණ්ඩු, වැටලීම් සහ ගරිල්ලා යුද්ධවලට යටත් විය. යුද්ධයෙන් පසු, මහා ශාන්ත ලුවී සහ කැන්සාස් නගර අගනගර ප්‍රදේශය යන දෙකම කාර්මිකකරණයේ සහ ව්‍යාපාරවල විශාල මධ්‍යස්ථාන බවට පත්විය.

අද වන විට ප්‍රාන්තය ප්‍රාන්ත 114 කට සහ ශාන්ත ලුවී ස්වාධීන නගරයට බෙදා ඇත. මිසූරි "බටහිර මව", "ගුහා රාජ්‍යය" සහ "මට පෙන්වන්න රාජ්‍යය" ලෙස නම් කර ඇත.  එහි සංස්කෘතිය මැදපෙරදිග සහ දකුණු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ අංග මිශ්‍ර කරයි. එය රැග්ටයිම්, කැන්සාස් සිටි ජෑස් සහ ශාන්ත ලුවී බ්ලූස් යන සංගීත ප්‍රභේදවල උපන් ස්ථානයයි. ප්‍රසිද්ධ කැන්සාස් සිටි විලාසිතාවේ බාබකියු සහ එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැති ශාන්ත ලුවී විලාසිතාවේ බාබකියු, ප්‍රාන්තය පුරා සහ ඉන් ඔබ්බට සොයාගත හැකිය.

මිසූරි යනු බියර් පෙරීමේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර එක්සත් ජනපදයේ වඩාත්ම අවසර ලත් මධ්‍යසාර නීති කිහිපයක් ඇත  එය ලොව විශාලතම බියර් නිෂ්පාදකයා වන ඇන්හියුසර්-බුෂ්ගේ නිවහන වන අතර මිසූරි වයින් නිෂ්පාදනය කරයි, විශේෂයෙන් මිසූරි රයින්ලන්තයේ . ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන නගරවලින් පිටත, ජනප්‍රිය සංචාරක ගමනාන්ත අතරට ඕසාර්ක්ස් විල, ටේබල් රොක් විල සහ බ්‍රැන්සන් ඇතුළත් වේ. ප්‍රාන්තය පදනම් කරගත් විශාලතම සමාගම් අතරට සර්නර්, එක්ස්ප්‍රස් ස්ක්‍රිප්ට්ස්, මොන්සැන්ටෝ, එමර්සන් ඉලෙක්ට්‍රික්, එඩ්වඩ් ජෝන්ස්, එච් ඇන්ඩ් ආර් බ්ලොක්, වෙල්ස් ෆාගෝ ඇඩ්වයිසර්ස්, සෙන්ටීන් කෝපරේෂන් සහ ඕ'රෙයිලි ඔටෝ පාර්ට්ස් ඇතුළත් වේ. මිසූරි හි ප්‍රසිද්ධ විශ්ව විද්‍යාල අතර මිසූරි විශ්ව විද්‍යාලය, ශාන්ත ලුවී විශ්ව විද්‍යාලය සහ ශාන්ත ලුවී හි වොෂින්ටන් විශ්ව විද්‍යාලය ඇතුළත් වේ. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ටෙනසි

thumb|සිතියම
**ටෙනසි** යනු එක්සත් ජනපදයේ ගිනිකොනදිග කලාපයේ ගොඩබිම් සහිත ප්‍රාන්තයකි. එය උතුරින් කෙන්ටකි, ඊසාන දෙසින් වර්ජිනියා, නැගෙනහිරින් උතුරු කැරොලිනා, දකුණින් ජෝර්ජියා, ඇලබාමා සහ මිසිසිපි, නිරිත දෙසින් ආකැන්සාස් සහ වයඹ දෙසින් මිසූරි යන ප්‍රදේශවලට මායිම් වේ. ටෙනසි ​​යනු ප්‍රදේශය අනුව 36 වන විශාලතම සහ ප්‍රාන්ත 50 න් 15 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත ප්‍රාන්ත වේ. එක්සත් ජනපද සංගණන කාර්යාංශයට අනුව, 2024 වන විට ප්‍රාන්තයේ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය මිලියන 7.22 කි.

ටෙනසි භූගෝලීය වශයෙන්, සංස්කෘතික වශයෙන් සහ නීත්‍යානුකූලව නැගෙනහිර, මැද සහ බටහිර ටෙනසි ලෙස මහා කොට්ඨාශ තුනකට බෙදා ඇත. නැෂ්විල් යනු ප්‍රාන්තයේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන අතර එහි විශාලතම අගනගර ප්‍රදේශය නැංගුරම් ලා ඇත. ටෙනසිහි විවිධ භූමි හා භූමි ආකෘති ඇති අතර, නැගෙනහිර සිට බටහිරට, ඇපලචියා, උඩරට දකුණ සහ ගැඹුරු දකුණ යන ප්‍රදේශවල ලක්ෂණ සහිත සංස්කෘතික ලක්ෂණ මිශ්‍රණයක් අඩංගු වේ. නැගෙනහිර මායිම දිගේ ඇති බ්ලූ රිජ් කඳු නැගෙනහිර උතුරු ඇමරිකාවේ උසම උන්නතාංශ කිහිපයකට ළඟා වන අතර කම්බර්ලන්ඩ් සානුවේ බොහෝ දර්ශනීය නිම්න සහ දිය ඇලි අඩංගු වේ. ප්‍රාන්තයේ මධ්‍යම කොටස ගුහා සහිත පාෂාණ සහ අක්‍රමවත් පෙරළෙන කඳු වලින් සලකුණු වී ඇති අතර, බටහිර ටෙනසි ප්‍රදේශය සමතලා, සාරවත් තැනිතලා මගින් නිර්වචනය කෙරේ. මෙම රාජ්‍යය දෙවරක් ටෙනසි ගඟෙන් බෙදී ඇති අතර මිසිසිපි ගඟ එහි බටහිර මායිම සාදයි. ජාතියේ වැඩිපුරම නරඹන ජාතික වනෝද්‍යානය වන මහා දුම් කඳු ජාතික වනෝද්‍යානය නැගෙනහිර ටෙනසිහි පිහිටා ඇත. 

ටෙනසි ප්‍රාන්තය මුල් බැස ඇත්තේ 1772 දේශසීමා ගිවිසුමක් වන වටෝගා සංගමයෙනි, එය සාමාන්‍යයෙන් ඇපලචියන් කඳුකරයට බටහිරින් පිහිටි පළමු ව්‍යවස්ථාපිත රජය ලෙස සැලකේ.  එහි නම  (  වලින් උපුටා ගන්නා ලද්දකි. ), පළමු යුරෝපීය ඇමරිකානු ජනාවාසයට පෙර චෙරෝකි නගරයක්.  1796 ජුනි 1 වන දින 16 වන රාජ්‍යය ලෙස සංගමයට ඇතුළත් වීමට පෙර ටෙනසි මුලින් උතුරු කැරොලිනාවේ කොටසක් වූ අතර පසුව නිරිතදිග ප්‍රදේශය විය . හමුදා සේවයේ ශක්තිමත් සම්ප්‍රදායක් නිසා එයට "ස්වේච්ඡා රාජ්‍යය" යන අන්වර්ථ නාමය ලැබුණි.  ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය තෙක් වහල් රාජ්‍යයක් වූ ටෙනසි, දේශපාලනිකව බෙදී ගිය අතර, එහි බටහිර සහ මැද කොටස් බොහොමයක් සම්මේලනයට සහාය දැක්වූ අතර, නැගෙනහිර කලාපයේ වැඩි කොටසක් යුනියන් ගැති හැඟීම් ඇති කර ගත්හ. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ටෙනසි රාජ්‍යය නිල වශයෙන් සංගමයෙන් වෙන් වී සම්මේලනයට එක් වූ අවසාන රාජ්‍යය වූ අතර, ප්‍රතිසංස්කරණ යුගයේදී යුද්ධය අවසන් වූ පසු සංගමයට නැවත ඇතුළත් වූ පළමු හිටපු කොන්ෆෙඩරේට් රාජ්‍යය විය. 

20 වන සියවස තුළ, ටෙනසි ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකාර්මික සමාජයකින් වඩාත් විවිධාංගීකරණය වූ ආර්ථිකයකට සංක්‍රමණය විය. ලොව ප්‍රථම පරමාණු බෝම්බ ඉදිකිරීම සඳහා මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතියේ යුරේනියම් පොහොසත් කිරීමේ පහසුකම් ස්ථානගත කිරීම සඳහා දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී පිහිටුවන ලද ටෙනසි නිම්න අධිකාරියේ (TVA) සහ ඕක් රිජ් නගරයේ දැවැන්ත ෆෙඩරල් ආයෝජන මගින් මෙයට අර්ධ වශයෙන් සහාය විය. යුද්ධයෙන් පසු, ඕක් රිජ් ජාතික රසායනාගාරය විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්විය. රාජ්‍ය ආර්ථිකය සෞඛ්‍ය සේවා, සංගීතය, මූල්‍ය, මෝටර් රථ, රසායනික, ඉලෙක්ට්‍රොනික සහ සංචාරක අංශ මගින් ආධිපත්‍යය දරන අතර ගවයන්, සෝයා බෝංචි, කුකුළු මස්, ඉරිඟු සහ කපු එහි ප්‍රධාන කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන වේ.  කන්ට්‍රි, බ්ලූස්, රොක් ඇන්ඩ් රෝල්, සෝල් සහ ගොස්පල් ඇතුළු ජනප්‍රිය සංගීතයේ බොහෝ ආකාර සංවර්ධනය කිරීමේදී ටෙනසි ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත.  

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ප්‍රවර්ගය:Source attribution
ඔක්ලහෝමා

thumb|සිතියම
**ඔක්ලහෝමා**   යනු එක්සත් ජනපදයේ දකුණු මධ්‍යම කලාපයේ පිහිටි ගොඩබිම් සහිත රාජ්‍යයකි.  එය දකුණින් සහ බටහිරින් ටෙක්සාස්, උතුරින් කැන්සාස්, ඊසාන දෙසින් මිසූරි, නැගෙනහිරින් ආකැන්සාස්, බටහිරින් නිව් මෙක්සිකෝව සහ වයඹ දෙසින් කොලරාඩෝ යන ප්‍රාන්තවලට මායිම් වේ. අර්ධ වශයෙන් උඩරට දකුණේ බටහිර අන්තයේ, එය එක්සත් ජනපද 50 න් 20 වන-වඩාත්ම පුළුල් සහ 28 වන-වඩාත්ම ජනගහනය වේ . එහි පදිංචිකරුවන් ඔක්ලහෝමන්වරුන් ලෙස හඳුන්වන අතර එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය ඔක්ලහෝමා නගරයයි .

ප්‍රාන්තයේ නම චොක්ටෝ වචන , 'ජනතාව' සහ  වලින් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත., එය 'රතු' ලෙස පරිවර්තනය වේ.  ඔක්ලහෝමා අවිධිමත් ලෙස "සූනර් ස්ටේට්" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද හඳුන්වනු ලබන අතර, 1889 ඉන්දියානු විසර්ජන පනත මගින් 1889 ඉඩම් කඩිමුඩියට ඉඩම ජනාවාස කිරීමට අවසර දෙන තෙක්, කලින් ඇමරිකානු ඉන්දියානුවන් සතු ඉඩම්වල හිමිකම් පෑමට ඉදිරිපත් වූ සූනර්ස්, ඇමරිකානු පදිංචිකරුවන් ගැන සඳහන් කරයි.

පුරාණ කඳු වැටි, ප්‍රේරී, මේසා සහ නැගෙනහිර වනාන්තර සහිත ඔක්ලහෝමා හි වැඩි කොටසක් මහා තැනිතලා, ක්‍රොස් ටිම්බර්ස් සහ එක්සත් ජනපද අභ්‍යන්තර කඳුකර ප්‍රදේශවල පිහිටා ඇති අතර, සියලුම ප්‍රදේශ දැඩි කාලගුණයට ගොදුරු වේ.  ඔක්ලහෝමා යනු ප්‍රධාන ඇමරිකානු සංස්කෘතික කලාප තුනක සන්ධිස්ථානයකි. ඓතිහාසික වශයෙන්, එය මිසිසිපි ගඟේ නැගෙනහිරින් සංක්‍රමණය වූ ඇමරිකානු ඉන්දියානුවන් සඳහා රජය විසින් අනුමත කරන ලද භූමියක් ලෙසත්, ටෙක්සාස් සහ ඒ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලින් ගවයින් ගෙන යන මාර්ගයක් ලෙසත්, දකුණු පදිංචිකරුවන් සඳහා ගමනාන්තයක් ලෙසත් සේවය කළේය. ඔක්ලහෝමා හි දැනට කතා කරන ස්වදේශීය භාෂා 26 ක් ඇත.  2020 එක්සත් ජනපද සංගණනයට අනුව, ඔක්ලහෝමන්වරුන්ගෙන් සියයට 14.2 ක් ඇමරිකානු ඉන්දියානුවන් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර, එය ඕනෑම ප්‍රාන්තයක ප්‍රතිශතයක් අනුව ඉහළම ආදිවාසී ජනගහනයයි. 

ස්වාභාවික ගෑස්, තෙල් සහ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනවල ප්‍රධාන නිෂ්පාදකයෙකු වන ඔක්ලහෝමා, ගුවන් සේවා, බලශක්තිය, විදුලි සංදේශ සහ ජෛව තාක්‍ෂණයේ ආර්ථික පදනමක් මත රඳා පවතී.  ඔක්ලහෝමා නගරය සහ ටුල්සා ඔක්ලහෝමා හි ප්‍රාථමික ආර්ථික නැංගුරම් ලෙස සේවය කරන අතර ඔක්ලහෝමන්වරුන්ගෙන් තුනෙන් දෙකක් පමණ ඔවුන්ගේ අගනගර සංඛ්‍යානමය ප්‍රදේශ තුළ ජීවත් වෙති. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
උතුරු කැරොලිනා

thumb|සිතියම
**උතුරු** **කැරොලිනා** යනු එක්සත් ජනපදයේ ගිනිකොනදිග කලාපයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයකි . එය උතුරින් වර්ජිනියාවෙන්, නැගෙනහිරින් අත්ලාන්තික් සාගරයෙන්, දකුණින් දකුණු කැරොලිනාවෙන්, නිරිත දෙසින් ජෝර්ජියාවෙන් සහ බටහිරින් ටෙනසියෙන් මායිම් වේ. මෙම ප්‍රාන්තය එක්සත් ජනපදයේ 28 වන විශාලතම සහ 9 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත රාජ්‍යයයි. දකුණු කැරොලිනාව සමඟ එක්ව, එය නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ කැරොලිනාස් කලාපය සෑදී ඇත. 2020 සංගණනයේදී, ප්‍රාන්තයේ ජනගහනය 10,439,388 කි.  රැලේ ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන අතර චාලට් එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය වේ. 2023 දී ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 2,805,115 ක් වන චාලට් අගනගර ප්‍රදේශය,  උතුරු කැරොලිනාවේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ අගනගර ප්‍රදේශය වන අතර, එක්සත් ජනපදයේ 22 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත අගනගර ප්‍රදේශය වන අතර නිව්යෝර්ක් නගරයෙන් පසු ජාතියේ විශාලතම බැංකු මධ්‍යස්ථානය වේ.  2023 දී ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 2,368,947 ක් වන පර්යේෂණ ත්‍රිකෝණය, ප්‍රාන්තයේ දෙවන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ ඒකාබද්ධ අගනගර ප්‍රදේශය වන අතර, එක්සත් ජනපදයේ 31 වන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ වේ, 

1789 නොවැම්බර් 21 වන දින, උතුරු කැරොලිනාව එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අනුමත කළ 12 වන රාජ්‍යය බවට පත්විය. ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයට පෙරාතුව, උතුරු කැරොලිනාව අකමැත්තෙන් වුවද  1861 මැයි 20 වන දින සංගමයෙන් වෙන්වීම ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, ඇමරිකානු කොන්ෆෙඩරේට් ප්‍රාන්තවලට එක් වූ ප්‍රාන්ත එකොළහෙන් දහවන ස්ථානය බවට පත්විය. සිවිල් යුද්ධයෙන් පසුව, 1868 ජූලි 4 වන දින රාජ්‍යය යුනියන් යටතට පත් කරන ලදී.  1903 දෙසැම්බර් 17 වන දින, ඕර්විල් සහ විල්බර් රයිට් උතුරු කැරොලිනාවේ පිටත ඉවුරුවල කිටී හෝක් හිදී ලොව ප්‍රථම පාලිත, තිරසාර පියාසැරිය සාර්ථකව නියමු කළහ. බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන, වාතයට වඩා බර ගුවන් යානයක් පියාසර කිරීම ඕර්විල් විසින් සාර්ථකව සිදු කරන ලදී. මෙම ජයග්‍රහණය සැමරීම සඳහා උතුරු කැරොලිනාව බොහෝ විට රාජ්‍ය බලපත්‍ර තහඩු මත "පියාසර කරන පළමු" යන සටන් පාඨය භාවිතා කරන අතර, මෙක්ලන්බර්ග් ප්‍රකාශනය සහ හැලිෆැක්ස් විසඳුම් වලට අදාළව "නිදහසේ පළමු" යන සටන් පාඨය දරන නව විකල්ප සැලසුමක් සමඟින්.

උතුරු කැරොලිනාව පුළුල් පරාසයක උන්නතාංශ සහ භූ දර්ශන මගින් අර්ථ දක්වා ඇත. බටහිර සිට නැගෙනහිරට, උතුරු කැරොලිනාවේ උන්නතාංශය ඇපලචියන් කඳුකරයේ සිට පීඩ්මොන්ට් සහ අත්ලාන්තික් වෙරළබඩ තැනිතලාව දක්වා බැස යයි. උතුරු කැරොලිනාවේ මවුන්ට් මිචෙල්  කින් යනු මිසිසිපි ගඟට නැගෙනහිරින් උතුරු ඇමරිකාවේ උසම ස්ථානයයි.  ප්‍රාන්තයේ වැඩි කොටසක් තෙතමනය සහිත උපනිවර්තන දේශගුණික කලාපයට අයත් වේ; කෙසේ වෙතත්, ප්‍රාන්තයේ බටහිර, කඳුකර කොටසෙහි උපනිවර්තන උස්බිම් දේශගුණයක් ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ප්‍රවර්ගය:Source attribution
ප්‍රවර්ගය:ස්ථාවර ලෙස භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි සියල්ල
කෙන්ටකි

thumb|සිතියම
**කෙන්ටකි**, නිල වශයෙන් **කෙන්ටකි පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය**, යනු එක්සත් ජනපදයේ ගිනිකොනදිග කලාපයේ ගොඩබිම් සහිත රාජ්‍යයකි. එය උතුරින් ඉලිනොයිස්, ඉන්දියානා සහ ඔහියෝ, ඊසාන දෙසින් බටහිර වර්ජිනියා, නැගෙනහිරින් වර්ජිනියා, දකුණින් ටෙනසි ​​සහ බටහිරින් මිසූරි යන ප්‍රදේශවලට මායිම් වේ. එහි උතුරු මායිම ඔහියෝ ගඟෙන් අර්ථ දක්වා ඇත. එහි අගනුවර ෆ්‍රෑන්ක්ෆෝර්ට් වන අතර එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය ලුයිස්විල් වේ. 2024 වන විට, ප්‍රාන්තයේ ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් මිලියන 4.6 ක් විය.

කලින් වර්ජිනියාවේ කොටසක් වූ කෙන්ටකි, 1792 ජුනි 1 වන දින පහළොස්වන ප්‍රාන්තය ලෙස සංගමයට ඇතුළත් කරන ලදී  යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් විසින් හඳුන්වා දුන් තෘණ විශේෂයක් වන කෙන්ටකි බ්ලූග්‍රාස්, දිගු කලක් ප්‍රාන්තයේ තොන්ග් අභිජනන අශ්ව කර්මාන්තයට සහාය වී ඇති බැවින්, එය "බ්ලූග්‍රාස් රාජ්‍යය" ලෙස හැඳින්වේ. 

ප්‍රාන්තයේ මධ්‍යම සහ බටහිර ප්‍රදේශවල සාරවත් පස, දහතුන්වන සංශෝධනය සම්මත වීමට පෙර වහල් ශ්‍රමය භාවිතා කළ වර්ජිනියා සහ උතුරු කැරොලිනා වල මෙන් විශාල දුම්කොළ වගාවන් සංවර්ධනය කිරීමට හේතු විය. කෙන්ටකි එළු ගොවිතැනෙහි ජාතික වශයෙන් පස්වන ස්ථානයේත්, හරක් මස් ගව නිෂ්පාදනයෙහි අටවන ස්ථානයේත්,  සහ ඉරිඟු නිෂ්පාදනයෙහි දහහතරවන ස්ථානයේත් සිටී.  කෙන්ටකි දුම්කොළ කර්මාන්තය සඳහා දිගුකාලීන මධ්‍යස්ථානයක් වී ඇති අතර, එහි ආර්ථිකය මෝටර් රථ නිෂ්පාදනය, බලශක්ති නිෂ්පාදනය සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව ඇතුළු කෘෂිකාර්මික නොවන අංශවලට විවිධාංගීකරණය වී ඇත.  එකලස් කරන ලද මෝටර් රථ සහ ට්‍රක් රථ සංඛ්‍යාව අතින් කෙන්ටකි එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්ත අතර සිව්වන ස්ථානයේ සිටී.  එය උඩරට දකුණේ කොටසක් ලෙස සැලකෙන ප්‍රාන්ත කිහිපයකින් එකකි.

ලොව දිගම දන්නා ගුහා පද්ධතිය මැමොත් ගුහා ජාතික වනෝද්‍යානය, යාත්‍රා කළ හැකි ජල මාර්ග සහ ඇළ දොළවල විශාලතම දිග සහ මිසිසිපි ගඟට නැගෙනහිරින් පිහිටි ජාතියේ විශාලතම කෘතිම විල් දෙක මෙම ප්‍රාන්තයේ පිහිටා ඇත. කෙන්ටකි හි සංස්කෘතික අංග අතර අශ්ව රේසිං, බර්බන්, සඳකඩපහණ, ගල් අඟුරු කැණීම, මගේ පැරණි කෙන්ටකි හෝම් ස්ටේට් පාර්ක්, මෝටර් රථ නිෂ්පාදනය, දුම්කොළ, දක්ෂිණ ආහාර, බාබකියු, බ්ලූග්‍රාස් සංගීතය, විද්‍යාල පැසිපන්දු, ලුයිස්විල් ස්ලගර් බේස්බෝල් පිත්ත සහ කෙන්ටකි ෆ්‍රයිඩ් චිකන් ඇතුළත් වේ.
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
## යොමු කිරීම්
මේන්

thumb|සිතියම
**මේන්**  යනු එක්සත් ජනපදයේ නිව් එංගලන්ත කලාපයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයක් වන අතර පහළ 48 හි ඊසානදිග වඩාත්ම ප්‍රාන්තය වේ. එය බටහිරින් නිව් හැම්ප්ෂයර්, ගිනිකොන දෙසින් මේන් බොක්ක සහ කැනේඩියානු පළාත් වන නිව් බ්‍රන්ස්වික් සහ ක්විබෙක් ඊසාන දෙසින් සහ වයඹ දෙසින් මායිම් වන අතර නෝවා ස්කොටියා සමඟ සමුද්‍රීය දේශ සීමාවක් බෙදා ගනී. මේන් යනු නව එංගලන්තයේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය අනුව විශාලතම ප්‍රාන්තය වන අතර, ඉතිරි ප්‍රාන්ත පහේ ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රමාණයට වඩා බොහෝ දුරට විශාලය. එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්ත 50 අතුරින්, එය වර්ග ප්‍රමාණය අනුව 12 වන කුඩාම, 9 වන අඩුම ජනගහනය සහිත, 13 වන අඩුම ඝනත්වය සහිත සහ වඩාත්ම ග්‍රාමීය වේ.  මේන් හි අගනුවර ඔගස්ටා වන අතර එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය පෝට්ලන්ඩ් වන අතර 2020 සංගණනයට අනුව මුළු ජනගහනය 68,408 කි.

පසුගිය අයිස් යුගයේදී ග්ලැසියර පසුබැසීමෙන් පසු, මේන් ප්‍රදේශයේ ආදිවාසී ජනගහනය  වසර 12,000 ක් පමණ වාසය කර ඇත  . යුරෝපීයයන් පැමිණි අවස්ථාවේදී, ඇල්ගොන්කියන් භාෂාව කතා කරන ජාතීන් කිහිපයක් මෙම ප්‍රදේශය පාලනය කළ අතර මෙම ජාතීන් දැන් වබනාකි සම්මේලනය ලෙස හැඳින්වේ. මෙම ප්‍රදේශයේ පළමු යුරෝපීය ජනාවාසය 1604 දී ප්‍රංශ ජාතිකයන් විසින් ශාන්ත ක්‍රොයික්ස් දූපතේ පිහිටුවන ලද අතර එය පියරේ ඩුගුවා, සියර් ඩි මොන්ස් විසින් ආරම්භ කරන ලදී. පළමු ඉංග්‍රීසි ජනාවාසය වූයේ 1607 දී ප්ලයිමූත් සමාගම විසින් පිහිටුවන ලද කෙටි කාලීන පොප්හැම් ජනපදයයි . 1620 ගණන්වල මේන් වෙරළ තීරයේ ඉංග්‍රීසි ජනාවාස ගණනාවක් ස්ථාපිත කරන ලද නමුත්, රළු දේශගුණය සහ දේශීය ආදිවාසීන් සමඟ ඇති වූ ගැටුම් බොහෝ දෙනෙකු අසාර්ථක වීමට හේතු විය. මේන් 18 වන සියවසට පිවිසෙන විට, යුරෝපීය ජනාවාස දුසිම් භාගයක් පමණක් ඉතිරිව තිබුණි. ඇමරිකානු විප්ලවය අතරතුර පක්ෂපාතී සහ දේශප්‍රේමී හමුදා මේන් ප්‍රදේශය සඳහා සටන් කළහ. 1812 යුද්ධය අතරතුර, බොහෝ දුරට අනාරක්ෂිත නැගෙනහිර මේන් කලාපය බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා විසින් නව අයර්ලන්ත යටත් විජිතය හරහා කැනඩාවට ඈඳා ගැනීමේ අරමුණින් අත්පත් කර ගත් නමුත්, උතුරු දේශසීමාවේ, මැද අත්ලාන්තික් සහ දකුණේ අසාර්ථක බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රහාරවලින් පසුව එක්සත් ජනපදයට නැවත පැමිණියේය. මේන්, 1820 දක්වා මැසචුසෙට්ස් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ කොටසක් වූ අතර, එය මැසචුසෙට්ස් වලින් වෙන් වී වෙනම රාජ්‍යයක් වීමට ඡන්දය දුන්නේය. 1820 මාර්තු 15 වන දින, මිසූරි සම්මුතිය යටතේ, මේන් 23 වන ප්‍රාන්තය ලෙස සංගමයට ඇතුළත් කරන ලදී .

අද, මේන් එහි හකුරු සහිත, පාෂාණමය අත්ලාන්තික් සාගරය සහ බොක්ක-වෙරළ වෙරළ තීරයන්, කඳු, දැඩි ලෙස වනාන්තර සහිත අභ්‍යන්තරය සහ එහි ආහාර, විශේෂයෙන් වල් පහත් පඳුරු බ්ලූබෙරි සහ පොකිරිස්සන් සහ ක්ලැම් වැනි මුහුදු ආහාර සඳහා ප්‍රසිද්ධය. වෙරළබඩ සහ පහළ නැගෙනහිර මේන්, නිර්මාණාත්මක ආර්ථිකය සඳහා වැදගත් මධ්‍යස්ථාන ලෙස මතු වී ඇත,  විශේෂයෙන් පෝට්ලන්ඩ් අවට ප්‍රදේශය තුළ, එය නගරයට සහ එහි අගනගර ප්‍රදේශයට ප්‍රභූකරණය ද ගෙන දී ඇත.  

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ප්‍රවර්ගය:Articles with excerpts
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ඔහියෝ

thumb|සිතියම
**ඔහියෝ**  යනු එක්සත් ජනපදයේ මැදපෙරදිග කලාපයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයකි . එය උතුරින් ඊරි විල, නැගෙනහිරින් පෙන්සිල්වේනියාව, ගිනිකොන දෙසින් බටහිර වර්ජිනියාව, නිරිත දෙසින් කෙන්ටකි, බටහිරින් ඉන්දියානා සහ වයඹ දෙසින් මිචිගන් යන ප්‍රාන්තවලට මායිම් වේ. එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්ත 50 න්, එය වර්ග ප්‍රමාණය අනුව 34 වන විශාලතම වේ . මිලියන 11.9 කට ආසන්න ජනගහනයක් සහිත ඔහියෝ, හත්වන-වඩාත්ම ජනාකීර්ණ සහ දහවන-වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රාජ්‍යය වේ. එහි අගනුවර සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය කොලොම්බස් වන අතර, අනෙකුත් ප්‍රධාන අගනගර මධ්‍යස්ථාන දෙක වන්නේ ක්ලීව්ලන්ඩ් සහ සින්සිනාටි වන අතර, ඩේටන්, ඇක්‍රොන් සහ ටොලිඩෝ සමඟින්. ඔහියෝහි බකී ගස් නිසා ඔහියෝ "බකී ප්‍රාන්තය" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන අතර ඔහියෝ වැසියන් "බකීස්" ලෙසද හැඳින්වේ. 

ඔහියෝ එහි නම ලබාගෙන ඇත්තේ එහි දකුණු මායිම සාදන ඔහියෝ ගඟෙනි, එය අනෙක් අතට සෙනෙකා වචනය වන '''', එහි අර්ථය "හොඳ ගඟ", "මහා ගඟ", හෝ "විශාල ගංගාව" යන්නයි.   මෙම රාජ්‍යය පුරාණ ස්වදේශික ශිෂ්ටාචාර කිහිපයකට නිවහන වූ අතර, ක්‍රි.පූ. 10,000 තරම් ඈත කාලයේ සිටම මිනිසුන් එහි සිටියහ. එය 17 වන සියවසේ සිට 18 වන සියවසේ අගභාගයේ වයඹදිග ඉන්දියානු යුද්ධ දක්වා විවිධ ස්වදේශික ගෝත්‍ර සහ යුරෝපීය ජනපදිකයන් විසින් තරඟ කරන ලද ඇපලචියන් කඳුකරයට බටහිර දෙසින් පිහිටි ඉඩම් වලින් පැන නැගුනි. නව එක්සත් ජනපදයේ පළමු මායිම වන වයඹ දිග ප්‍රදේශයෙන් ඔහියෝ වෙන් කරන ලද අතර, 1803 මාර්තු 1 වන දින සංගමයට ඇතුළත් වූ 17 වන ප්‍රාන්තය බවට පත් වූ අතර වයඹ දිග ආඥා පනත යටතේ පළමුවැන්න විය.   එය සංගමයට ඇතුළත් වූ පළමු පශ්චාත් යටත් විජිත නිදහස් රාජ්‍යය වූ අතර 20 වන සියවස තුළ මුල්ම හා වඩාත්ම බලගතු කාර්මික බලාගාරවලින් එකක් බවට පත්විය.

21 වන සියවසේදී එය වඩාත් තොරතුරු සහ සේවා පදනම් කරගත් ආර්ථිකයකට සංක්‍රමණය වී ඇතත්, එය කාර්මික රාජ්‍යයක් ලෙස පවතින අතර  දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් හත්වන ස්ථානයේ සිටී ,  තුන්වන විශාලතම නිෂ්පාදන අංශය සහ දෙවන විශාලතම මෝටර් රථ නිෂ්පාදනය සමඟ.  එහි ෆෙඩරල් සහකරුගේ ආදර්ශය අනුව, ඔහියෝ රජය ආණ්ඩුකාරවරයාගේ නායකත්වයෙන් යුත් විධායක ශාඛාවෙන්; ද්වි-මණ්ඩල ඔහියෝ මහා සභාවෙන් සමන්විත ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාවෙන්; සහ ප්‍රාන්ත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් නායකත්වය දෙන අධිකරණ ශාඛාවෙන් සමන්විත වේ. හත්වන විශාලතම නියෝජිත කණ්ඩායම වන එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ආසන 15 ක් ඔහියෝ සතුය.  එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරුන් හත් දෙනෙකු ඔහියෝ සිට පැමිණ ඇති අතර, එම නිසා එයට "ජනාධිපතිවරුන්ගේ මව" යන අන්වර්ථ නාමය ලැබුණි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Former French colonies
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ප්‍රවර්ගය:Webarchive template wayback links
වර්ජිනියා

thumb|සිතියම
**වර්ජිනියා**, නිල වශයෙන් **වර්ජිනියා පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය**,  යනු අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරය සහ ඇපලචියන් කඳු අතර එක්සත් ජනපදයේ ගිනිකොනදිග සහ මධ්‍යම අත්ලාන්තික් කලාපවල පිහිටි ප්‍රාන්තයකි . ප්‍රාන්තයේ අගනුවර රිච්මන්ඩ් වන අතර එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය වර්ජිනියා වෙරළ තීරයයි . එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ උප කොට්ඨාශය වන්නේ උතුරු වර්ජිනියාවේ කොටසක් වන ෆෙයාර්ෆැක්ස් ප්‍රාන්තය වන අතර එහි වර්ජිනියාවේ ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකකට වඩා තරමක් වැඩි ප්‍රමාණයක් 8.8 කි.මිලියන ගණනක් ජීවත් වෙති.

නැගෙනහිර වර්ජිනියාව අත්ලාන්තික් තැනිතලාවේ කොටසක් වන අතර මැද අර්ධද්වීපය චෙසපීක් බොක්කෙහි මුඛය සාදයි. මධ්‍යම වර්ජිනියාව ප්‍රධාන වශයෙන් පිහිටා ඇත්තේ ප්‍රාන්තයේ බටහිර සහ නිරිතදිග ප්‍රදේශ හරහා ගමන් කරන බ්ලූ රිජ් කඳු පාමුල ප්‍රදේශය වන පීඩ්මොන්ට් හි ය. සාරවත් ෂෙනන්ඩෝවා නිම්නය ප්‍රාන්තයේ වඩාත්ම ඵලදායී කෘෂිකාර්මික ප්‍රාන්ත පෝෂණය කරන අතර, උතුරු වර්ජිනියාවේ ආර්ථිකය මෙහෙයවනු ලබන්නේ තාක්ෂණ සමාගම් සහ එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජයේ ආයතන විසිනි. හැම්ප්ටන් පාරවල් යනු කලාපයේ ප්‍රධාන වරාය සහ ලොව විශාලතම නාවික කඳවුර වන නොර්ෆොක් නාවික ස්ථානය පිහිටා ඇති ස්ථානයයි.

වර්ජිනියාවේ ඉතිහාසය ආරම්භ වන්නේ පොවාටන් ඇතුළු ස්වදේශික කණ්ඩායම් කිහිපයකින් ය . 1607 දී ලන්ඩන් සමාගම නව ලෝකයේ පළමු ස්ථිර ඉංග්‍රීසි යටත් විජිතය ලෙස වර්ජිනියා ජනපදය ස්ථාපිත කළ අතර එමඟින් වර්ජිනියාව **පැරණි ඩොමීනියන්** ලෙස හැඳින්විණි. අප්‍රිකාවෙන් පැමිණි වහලුන් සහ අවතැන් වූ ස්වදේශික ගෝත්‍රිකයන්ගේ ඉඩම්, වර්ධනය වන වතු ආර්ථිකයට ඉන්ධන සැපයූ නමුත්, යටත් විජිතය තුළ සහ ඉන් පිටත ගැටුම් ද ඇති කළේය. ඇමරිකානු විප්ලවයේදී වර්ජිනියානුවන් ජනපද දහතුනෙහි නිදහස සඳහා සටන් කළ අතර නව ජාතික රජය පිහිටුවීමට උදව් කළහ. ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය අතරතුර, රිච්මන්ඩ්හි ප්‍රාන්ත රජය සම්මේලනයට සම්බන්ධ වූ අතර, බොහෝ වයඹදිග ප්‍රාන්ත සංගමයට පක්ෂපාතීව සිටි අතර, එය 1863 දී බටහිර වර්ජිනියාව වෙන් කිරීමට හේතු විය.

ප්‍රතිසංස්කරණ යුගයෙන් පසු සියවසකට ආසන්න කාලයක් ප්‍රාන්තය ඒක-පක්ෂ පාලනයක් යටතේ පැවතුනද, 1970 ගණන්වල ජිම් ක්‍රෝ නීති අවලංගු කිරීමෙන් පසු ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙකම වර්ජිනියාවේ තරඟකාරී වී ඇත. වර්ජිනියාවේ ප්‍රාන්ත ව්‍යවස්ථාදායකය වන්නේ වර්ජිනියා මහා සභාව වන අතර එය 1619 ජූලි මාසයේදී පිහිටුවන ලද අතර එය උතුරු ඇමරිකාවේ පැරණිතම වත්මන් නීති සම්පාදන ආයතනය බවට පත් කරයි. අනෙකුත් ප්‍රාන්ත මෙන් නොව, වර්ජිනියාවේ නගර සහ ප්‍රාන්ත සමානව ක්‍රියා කරයි, නමුත් ප්‍රාන්ත රජය බොහෝ ප්‍රාදේශීය මාර්ග කළමනාකරණය කරයි. ආණ්ඩුකාරවරුන්ට අඛණ්ඩව ධුරයේ රැඳී සිටීම තහනම් කර ඇති එකම ප්‍රාන්තය ද එයයි.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
යූටා

thumb|සිතියම
**යූටා** යනු බටහිර එක්සත් ජනපදයේ මවුන්ටන් වෙස්ට් උප කලාපයේ පිහිටි ගොඩබිම් සහිත රාජ්‍යයකි. එය ඇරිසෝනා, කොලරාඩෝ සහ නිව් මෙක්සිකෝව සමඟ මායිමක් බෙදා ගන්නා ෆෝ කෝනර්ස් ප්‍රාන්තවලින් එකකි. එය ඊසාන දෙසින් වයෝමිං, උතුරින් අයිඩහෝ සහ බටහිරින් නෙවාඩා යන ප්‍රාන්තවලට ද මායිම් වේ. එක්සත් ජනපදයේ සියලුම ප්‍රාන්ත සහ ප්‍රදේශ හා සසඳන විට, මිලියන තුනකට වඩා වැඩි ජනගහනයක් සිටින යූටා, භූමි ප්‍රමාණය අනුව 13 වන විශාලතම, 30 වන වැඩිම ජනගහනය සහ 11 වන අඩුම ජනාකීර්ණ වේ . නාගරික සංවර්ධනය බොහෝ දුරට කලාප දෙකක සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත: රාජ්‍ය අගනුවර වන සෝල්ට් ලේක් නගරය ඇතුළත් වන සහ ජනගහනයෙන් තුනෙන් දෙකකට පමණ නිවහන වන ප්‍රාන්තයේ උතුරු-මැද කොටසේ වසාච් පෙරමුණ ; සහ ආසන්න වශයෙන් 180,000 පදිංචිකරුවන් සිටින නිරිතදිගින් පිහිටි වොෂින්ටන් ප්‍රාන්තය . යූටා හි බටහිර අර්ධයෙන් වැඩි කොටසක් මහා ද්‍රෝණියේ පිහිටා ඇත.

පුරාණ පුවෙබ්ලෝන්වරු, නවාජෝ සහ උටේ වැනි විවිධ ස්වදේශික කණ්ඩායම් විසින් වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ යූටාහි ජනාවාස වී ඇත. 16 වන සියවසේ මැද භාගයේදී පැමිණි පළමු යුරෝපීයයන් වූයේ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ය. කලාපයේ අභියෝගාත්මක භූගෝලීය පිහිටීම සහ කටුක දේශගුණය නිසා, එය නිව් ස්පාඤ්ඤයේ (පසුව මෙක්සිකෝවේ) පර්යන්ත කොටසක් බවට පත් විය. එය මෙක්සිකානු භූමියක් වුවද, යූටා කලාපයේ මුල්ම යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් බොහෝ දෙනෙක් එක්සත් ජනපදයෙන් පැමිණි අය වූහ; මේ අතර කැපී පෙනෙන්නේ එක්සත් ජනපදයේ ආන්තිකකරණය සහ පීඩාවෙන් පලා ගොස් ඊනියා මෝමන් මංපෙත හරහා පැමිණි මෝමන්වරු ය. 1848 දී, මෙක්සිකානු-ඇමරිකානු යුද්ධයෙන් පසු, මෙම කලාපය එක්සත් ජනපදය විසින් ඈඳා ගන්නා ලද අතර, පසුව කොලරාඩෝ සහ නෙවාඩා බවට පත් වූ දේ ඇතුළත් යූටා ප්‍රදේශයේ කොටසක් බවට පත් විය. ප්‍රමුඛ මෝමන් ප්‍රජාව සහ ෆෙඩරල් රජය අතර ඇති වූ ආරවුල් හේතුවෙන් යූටා රාජ්‍යයක් ලෙස පිළිගැනීම ප්‍රමාද විය: 1896 දී බහු විවාහය නීති විරෝධී කිරීමට එකඟ වීමෙන් පසුව, එය 45 වන රාජ්‍යය ලෙස පිළිගනු ලැබීය.
යූටාහි ජනයා යූටාහ්න්වරුන් ලෙස හැඳින්වේ. සියලුම යූටාවන්වරුන්ගෙන් අඩකට වඩා මෝමන්වරු වන අතර, ඔවුන්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් සෝල්ට් ලේක් නගරයේ ලෝක මූලස්ථානය ඇති ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පසුකාලීන සාන්තුවරයන්ගේ පල්ලියේ (LDS පල්ලිය) සාමාජිකයින් වේ; ජනගහනයෙන් බහුතරයක් තනි පල්ලියකට අයත් වන එකම ප්‍රාන්තය යූටා ය.  LDS පල්ලිය යූටාහ් සංස්කෘතිය, දේශපාලනය සහ දෛනික ජීවිතයට බෙහෙවින් බලපෑම් කරයි, නමුත් 1990 ගණන්වල සිට රාජ්‍යය ආගමික වශයෙන් මෙන්ම ලෞකික වශයෙන් ද වඩාත් විවිධත්වයක් ලබා ඇත.

ප්‍රවාහනය, අධ්‍යාපනය, තොරතුරු තාක්ෂණය සහ පර්යේෂණ, රජයේ සේවා, පතල් කැණීම, බහු මට්ටමේ අලෙවිකරණය සහ සංචාරක ව්‍යාපාරය ඇතුළු ප්‍රධාන අංශ සමඟින්, යූටාහි ඉතා විවිධාංගීකරණය වූ ආර්ථිකයක් ඇත. 2000 සිට වේගයෙන්ම වර්ධනය වන රාජ්‍යයන්ගෙන් එකක් ලෙස යූටා පත්ව ඇති අතර, 2020 එක්සත් ජනපද සංගණනය 2010 සිට ජාතියේ වේගවත්ම ජනගහන වර්ධනය තහවුරු කරයි. 2000 සිට 2005 දක්වා එක්සත් ජනපදයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන අගනගර ප්‍රදේශය වූයේ ශාන්ත ජෝර්ජ් ය. එය එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්තයක 12 වන ඉහළම මධ්‍ය සාමාන්‍ය ආදායම සහ අඩුම ආදායම් අසමානතාවය ඇත. කාලයත් සමඟ දේශගුණික විපර්යාසවල බලපෑම යටතේ, යූටාහි නියඟයන් වාර ගණන සහ බරපතලකම වැඩි වෙමින් පවතින අතර, යූටාහි ජල ආරක්ෂාවට තවදුරටත් පීඩනයක් එල්ල කරන අතර ප්‍රාන්තයේ ආර්ථිකයට බලපෑම් කරයි.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ප්‍රවර්ගය:Former Spanish colonies
ප්‍රවර්ගය:Articles including recorded pronunciations
ප්‍රවර්ගය:Articles with excerpts
ප්‍රවර්ගය:යල් පැන ගිය ප්‍රකාශ අඩංගු වීමට ඉඩ ඇති ලිපි සියල්ල
ප්‍රවර්ගය:2014 සිට ගැනෙන යල් පැන ගිය ප්‍රකාශ අඩංගු වීමට ඉඩ ඇති ලිපි

## මූලාශ්‍ර
ඇන්ගුයිලාවේ නිරුක්තිය

දූපත සඳහා ස්වදේශීය අරවක් නාමය මල්ලියෝහානා විය.

දිවයිනේ හැඩයට අදාළව, "ඊල්" යන අර්ථය ඇති ඉතාලි ඇන්ගුයිලා (අනෙක් අතට, ලතින් භාෂාවෙන් ඇන්ගුයිස් හි කුඩා වචනය වන "සර්පයා" වෙතින්) එහි නම ලෙස භාවිතා කරන ලදී. ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් විසින් මෙම දූපත නම් කරන ලද බව ඇන්ගුයිලන් සම්ප්‍රදායට අනුව විශ්වාස කෙරේ.

## යොමු කිරීම්