ඇල්ජීරියාවේ රජය සහ දේශපාලනය

වම|thumb|2019 සිට ඇල්ජීරියාවේ ජනාධිපති, අබ්දෙල්මඩ්ජිඩ් ටෙබවුන්
තේරී පත් වූ දේශපාලකයන්ට ඇල්ජීරියාව සම්බන්ධයෙන් ඇත්තේ ඉතා අල්ප බලයකි. ඒ වෙනුවට, "ලෙ පුවොයර්" ("බලය") ලෙස හඳුන්වන, තේරී පත් නොවූ සිවිල් සහ මිලිටරි "ඩිසිඩියර්ස්" ("තීරණකරුවන්") කණ්ඩායමක් සැබවින්ම රට පාලනය කරයි, ජනාධිපති විය යුත්තේ කවුරුන්ද යන්න පවා තීරණය කරයි. 2019 විරෝධතා අතරතුර ඔහුව පහත හෙලීමට පෙර වඩාත්ම බලගතු පුද්ගලයා හමුදා බුද්ධි අංශ ප්‍රධානියා වූ මොහොමඩ් මෙඩීනේ විය හැකිය. මෑත වසරවලදී, මෙම ජෙනරාල්වරුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් මිය ගොස්, විශ්‍රාම ගොස් හෝ සිරගත කර ඇත. ජෙනරාල් ලාර්බි බෙල්කෙයර් ගේ මරණයෙන් පසු, පෙර ජනාධිපති බුටෙෆ්ලිකා, විශේෂයෙන්ම සොනාට්‍රාච් හි පක්ෂපාතී පුද්ගලයින් ප්‍රධාන තනතුරුවලට පත් කරන ලද අතර, විරෝධතා අතරතුර 2019 දී ඔහුව බලයෙන් පහ කරන තෙක් දින නියමයක් නොමැතිව නැවත තේරී පත් විය හැකි ව්‍යවස්ථාමය සංශෝධන ලබා ගත්තේය.

රාජ්‍ය නායකයා ඇල්ජීරියාවේ ජනාධිපතිවරයා වන අතර ඔහු වසර පහක ධුර කාලයක් සඳහා තේරී පත් වේ. ජනාධිපතිවරයා වසර පහක වාර දෙකකට සීමා වේ. මෑත කාලීන ජනාධිපතිවරණය 2019 අප්‍රේල් මාසයේදී පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබූ නමුත්, මැතිවරණයට සහභාගී වීමට ජනාධිපතිවරයා ගත් තීරණයට එරෙහිව පෙබරවාරි 22 වන දින පුලුල් විරෝධතා පැනනැගුණු අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ජනාධිපති බුටෙෆ්ලිකා අප්‍රේල් 3 වන දින සිය ඉල්ලා අස්වීම ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාධීන අපේක්ෂකයෙකු වන අබ්දෙල්මඩ්ජිඩ් ටෙබවුන්, 2019 දෙසැම්බර් 12 වන දින මැතිවරණයෙන් පසුව ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් විය. දේශපාලන ක්‍රමයේ විස්තීර්ණ ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වූ ඉල්ලීම් උපුටා දක්වමින් විරෝධතාකරුවන් ටෙබවුන් ජනාධිපති ලෙස පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළහ. ඇල්ජීරියාවේ ජනතාවට වයස අවුරුදු 18 දී සර්වජන ඡන්ද බලය ලැබේ. ජනාධිපතිවරයා හමුදා, අමාත්‍ය මණ්ඩලය සහ අධි ආරක්‍ෂක මණ්ඩලය හි ප්‍රධානියා වේ. ඔහු රජයේ ප්‍රධානියා ද වන අගමැති පත් කරයි.
thumb|මහජන ජාතික සභාව
ඇල්ජීරියානු පාර්ලිමේන්තුව ද්විමණ්ඩල වේ; එනම් පහළ මන්ත්‍රණ සභාව හා මහජන ජාතික සභාව ලෙසය. වසර පහක වාර සඳහා සෘජුවම තේරී පත් වන සාමාජිකයින් 462 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වන අතර, ඉහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය වන ජාතියේ කවුන්සිලයේ වසර හයක කාලයක් සේවය කරන සාමාජිකයින් 144 දෙනෙකු සිටින අතර, ඉන් සාමාජිකයින් 96 දෙනෙකු ප්‍රාදේශීය විසින් තෝරා ගනු ලැබේ. 48 ක් ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලැබේ. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව, "ආගම, භාෂාව, ජාතිය, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය, වෘත්තිය හෝ ප්‍රදේශයේ වෙනස්කම් මත පදනම්ව" දේශපාලන සංගමයක් පිහිටුවා ගත නොහැක. මීට අමතරව, දේශපාලන ව්‍යාපාර ඉහත සඳහන් විෂයයන්ගෙන් නිදහස් කළ යුතුය.

පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය අවසන් වරට පැවැත්වුණේ 2017 මැයි මාසයේදීය. මැතිවරනයේදී, එෆ්එල්එන් එහි ආසන 44 ක් අහිමි වූ නමුත් ආසන 164 ක් සමඟ විශාලතම පක්ෂය ලෙස පැවතුනි, මිලිටරි පිටුබලය ලත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ජාතික රැලිය 100 ක් දිනා ගත් අතර, සාමය සඳහා වූ සමිතියේ මුස්ලිම් සහෝදරත්වය සම්බන්ධ ව්‍යාපාරය 33 ක් දිනා ගන්නා ලදී.

### විදේශ සබඳතා 
thumb|වමේ සිට පිළිවලින් දිමිත්‍රි මෙද්විඩෙව් (රුසියානු නියෝජිත), අබ්දෙලාසීස් බුටෙෆ්ලිකා (ඇල්ජීරියාවේ ජනාධිපති), ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව් බුෂ් (එක්සත් ජනපද ජනාධිපති) සහ යසුඕ ෆුකුඩා (ජපානයේ අගමැති)
ඇල්ජීරියාව යුරෝපා සංගමයේ යුරෝපීය අසල්වැසි ප්‍රතිපත්තියට (ENP) ඇතුළත් වන අතර එය යුරෝපා සංගමය සහ එහි අසල්වැසියන් සමීප කරවීම අරමුණු කරයි. දිරි දීමනා ලබා දීම සහ හොඳම කාර්ය සාධනය කරන්නන්ට ත්‍යාග පිරිනැමීම මෙන්ම වේගවත් හා නම්‍යශීලී ආකාරයකින් අරමුදල් පිරිනැමීම 2014 දී බලාත්මක වූ යුරෝපීය අසල්වැසි උපකරණ (ENI) යටින් පවතින ප්‍රධාන මූලධර්ම දෙක වේ. එය යුරෝ බිලියන 15.4 ක අයවැයක් ඇති අතර වැඩසටහන් ගණනාවක් හරහා අරමුදල්වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් සපයයි.

2009 දී ඇල්ජීරියාවේ න්‍යෂ්ටික අත්හදා බැලීම්වලින් විපතට පත් වූවන්ට වන්දි ගෙවීමට ප්‍රංශ රජය එකඟ විය. ආරක්ෂක අමාත්‍ය හර්ව් මොරින් ගෙවීම් පිළිබඳ පනත් කෙටුම්පත ඉදිරිපත් කරමින් කියා සිටියේ "අපේ රට සාමයෙන්, වන්දි ගෙවීමේ ක්‍රමයකට ස්තූතිවන්ත වන පරිදි සාමයෙන් සිටීමට කාලයයි" ලෙසය. ඇල්ජීරියානු නිලධාරීන් සහ ක්‍රියාකාරීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙය හොඳ පළමු පියවරක් වන අතර මෙම පියවර පුළුල් වන්දි ගෙවීමක් දිරිමත් කරනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වන බවයි.

බටහිර සහරාව සම්බන්ධයෙන් ඇල්ජීරියාව සහ මොරොක්කෝව අතර ඇති මතගැටුම් 1989 දී නාමිකව පිහිටුවන ලද අරාබි මාග්‍රෙබ් සංගමය දැඩි කිරීමට බාධාවක් වී ඇත. නමුත් එය ඉතා සුළු ප්‍රායෝගික බරක් දරා ඇත. 2021 අගෝස්තු 24 දින, ඇල්ජීරියාව මොරොක්කෝව සමඟ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා බිඳ දැමූ බව නිවේදනය කළේය.

### යුදබලය 
thumb|ඇල්ජීරියාවේ සැලසුම් කර එකලස් කරන ලද ඩිජෙබෙල් චෙනූවා පන්තියේ කොර්වෙට් යාත්‍රාවක්
ඇල්ජීරියාවේ හමුදාව මහජන ජාතික හමුදාව (ANP), ඇල්ජීරියානු ජාතික නාවික හමුදාව (MRA) සහ ඇල්ජීරියානු ගුවන් හමුදාව (QJJ) සහ භෞමික ගුවන් ආරක්ෂක බලකායන්ගෙන් සමන්විත වේ. එය ඇල්ජීරියානු නිදහස් යුද්ධයේ (1954-62) ප්‍රංශ යටත් විජිත ආක්‍රමණයට එරෙහිව සටන් කළ ජාතිකවාදී ජාතික විමුක්ති පෙරමුණේ සන්නද්ධ අංශය වන ජාතික විමුක්ති හමුදාවේ (ALN) සෘජු අනුප්‍රාප්තිකයා වේ.

මුළු හමුදා සාමාජිකයින්ට ක්‍රියාකාරී 147,000 ක්, සංචිත 150,000 ක් සහ පැරාමිලිටරි කාර්ය මණ්ඩලය 187,000 ක් (2008 ඇස්තමේන්තුව) ඇතුළත් වේ. වයස අවුරුදු 19-30 අතර පිරිමින් සඳහා, මුළු මාස ​​12 සඳහා හමුදාවේ සේවය කිරීම අනිවාර්ය වේ. මිලිටරි වියදම් 2012 දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 4.3%ක් විය. ඇල්ජීරියාවට අප්‍රිකාවේ විශාලතම ආරක්ෂක අයවැය (ඩොලර් බිලියන 10) සහිත උතුරු අප්‍රිකාවේ දෙවන විශාලතම හමුදාව වේ. ඇල්ජීරියාවේ ආයුධ බොහොමයක් ආනයනය කරනු ලබන්නේ රුසියාවෙන් වන අතර ඔවුන් සමඟ සමීප මිත්‍රයෙකු වේ.

2007 දී ඇල්ජීරියානු ගුවන් හමුදාව ඩොලර් බිලියන 1.9 ක ඇස්තමේන්තුගත වියදමකින් MiG-29SMT යානා 49 ක් සහ MiG-29UBT යානා 6 ක් මිලදී ගැනීමට රුසියාව සමඟ ගිවිසුමක් අත්සන් කළේය. රුසියාව ඇල්ජීරියාව සඳහා 636 වර්ගයේ ඩීසල් සබ්මැරීන දෙකක් ද ඉදිකරමින් සිටී.

### මානව හිමිකම් 
ඒක්සත් ජනපද රජය විසින් අරමුදල් සපයන ලද ෆ්‍රීඩම් හවුස් විසින් ඇල්ජීරියාව 1989, 1990 සහ 1991 වසර වල "අර්ධ වශයෙන් නිදහස්" ලෙස ලේබල් කරන ලද අතර 1972 දී එවැනි ශ්‍රේණිගත කිරීම් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට පටන් ගත් දා සිට ඉහත අවුරුදුවල හැර "නිදහස් නොවන" රටක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. 2016 දෙසැම්බරයේදී, ඇල්ජීරියාවේ මාධ්‍ය නිදහස උල්ලංඝනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් යුරෝ-මධ්‍යධරණී මානව හිමිකම් නිරීක්ෂකයා වාර්තාවක් නිකුත් කළේය. එය පැහැදිලි කළේ ඇල්ජීරියානු රජය මාධ්‍ය නිදහසට සීමා පැනවූ බවයි; ප්‍රකාශනය සහ සාමකාමී පෙළපාලි, විරෝධතා සහ රැස්වීමට ඇති අයිතිය මෙන්ම මාධ්‍ය සහ වෙබ් අඩවි තීව්‍ර කරන ලද වාරණ පනවනු ලබයි. මාධ්‍යවේදීන් සහ ක්‍රියාකාරීන් පාලක රජය විවේචනය කිරීම හේතුවෙන් ඇතැම් මාධ්‍ය ආයතනවල බලපත්‍ර අවලංගු කර ඇත.

බොහෝ නායකයින් සිරගත කර විරෝධතා මර්දනය කරමින් ස්වාධීන සහ ස්වාධීන වෘත්තීය සමිති රජයෙන් නිරන්තර හිරිහැරවලට මුහුන දෙයි. 2016 දී, 2010-2012 ඇල්ජීරියානු විරෝධතාවලට සම්බන්ධ වූ වෘත්තීය සමිති ගණනාවක් රජය විසින් ලියාපදිංචි කර ඇත.

ඇල්ජීරියාවේ සමලිංගිකත්වය නීති විරෝධීයි. ප්‍රසිද්ධියේ සමලිංගික හැසිරීම වසර දෙකක සිර දඬුවමකට යටත් වේ. එසේ තිබියදීත්, 2019 දී බීබීසී ප්‍රවෘත්ති අරාබි-අරාබි බැරෝමීටරය විසින් කරන ලද සමීක්ෂණයට අනුව ඇල්ජීරියානුවන්ගෙන් 26% ක් පමණ සිතන්නේ සමලිංගිකත්වය පිළිගත යුතු බවයි. සමීක්ෂණය පවත්වන ලද අනෙකුත් අරාබි රටවලට සාපේක්ෂව ඇල්ජීරියාව විශාලතම LGBT පිළිගැනීමක් පෙන්නුම් කරයි.

හියුමන් රයිට්ස් වොච් විසින් ඇල්ජීරියානු බලධාරීන් කොවිඩ්-19 වසංගතය, රට තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ගැති ව්‍යාපාර සහ විරෝධතා වැළැක්වීම සඳහා නිදහසට කරුණක් ලෙස භාවිතා කරන බවට චෝදනා කර ඇති අතර, එය සමාජ දුරස්ථභාවයේ කොටසක් ලෙස තරුණයින් අත්අඩංගුවට ගැනීමට හේතු වේ.

### පරිපාලන අංශ 
ඇල්ජීරියාව පළාත් 58 (විලයා), දිස්ත්‍රික්ක 553 (ඩයිරාස්) සහ මහ නගර සභා 1,541 (බලදියා) ලෙස බෙදා ඇත. සෑම පළාතක්ම, දිස්ත්‍රික්කයක් සහ මහ නගර සභාවක් එහි ආසනය අනුව නම් කර ඇත, එය සාමාන්‍යයෙන් විශාලතම නගරය වේ.

නිදහසින් පසු පරිපාලන අංශ කිහිප වතාවක් වෙනස් වී ඇත. නව පළාත් හඳුන්වාදීමේදී පැරණි පළාත් සංඛ්‍යා තබා ඇති බැවින් අකාරාදී නොවන අනුපිළිවෙලයි. ඔවුන්ගේ නිල අංක සමඟ, දැනට (1983 සිට)

## යොමු කිරීම්