මුරුසියේ භූගෝලය

රටේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝ මීටර 2,040 (වර්ග සැතපුම් 790) කි. එය ප්‍රමාණයෙන් ලොව 170 වැනි විශාලතම ජාතිය වේ. මුරුසි ජනරජය මුරුසි දූපත සහ පිටස්තර දූපත් කිහිපයකින් සමන්විත වේ. ජාතියේ සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපය සීෂෙල්ස් සමඟ ඒකාබද්ධව කළමනාකරණය කරන ආසන්න වශයෙන් වර්ග කිලෝ මීටර 400,000 (වර්ග සැතපුම් 150,000) ඇතුළුව ඉන්දියන් සාගරයේ වර්ග කිලෝමීටර මිලියන 2.3 (වර්ග සැතපුම් 890,000) පමණ ආවරණය කරයි. 
### මුරුසි දිවයින 
මුරුසිය යනු අප්‍රිකාවේ ගිනිකොනදිග වෙරළට ඔබ්බෙන් කිලෝමීටර් 2,000 (සැතපුම් 1,200), අක්ෂාංශ 19°58.8'S සහ 20°31.7'S සහ දේශාංශ 57°18.0'E සහ 57°46.5'E අතර වේ. එය දිග කිලෝමීටර 65 (සැතපුම් 40) සහ පළල කිලෝමීටර 45 (සැතපුම් 30) වේ. එහි භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 1,864.8 (වර්ග සැතපුම් 720.0) වේ. දිවයින වටා කිලෝමීටර් 150 (සැතපුම් 100) කට වඩා වැඩි සුදු වැලි සහිත වෙරළ තීරයකින් වටවී ඇති අතර, දිවයින වටා ඇති ලොව තුන්වන විශාලතම කොරල්පරයෙන් කලපු විවෘත මුහුදෙන් ආරක්ෂා වේ. මුරුසි වෙරළට ඔබ්බෙන් ජනාවාස නොවූ දූපත් සහ දූපත් 49ක් පමණ පිහිටා ඇති අතර, ඒවායින් කිහිපයක් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂ සඳහා ස්වභාවික රක්ෂිත ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

මුරුසි දූපත මීට වසර මිලියන 8 කට පමණ පෙර ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් මගින් නිර්මාණය වූ භූ විද්‍යාත්මකව සාපේක්ෂව තරුණ ය. ශාන්ත බ්‍රැන්ඩන්, රියුනියන් සහ රොඩ්රිගුස් සමග එක්ව, දිවයින මස්කරීන් දූපත් හි කොටසකි. අප්‍රිකාව සහ මැඩගස්කරයෙන් සැදුම් ලත් මහාද්වීපික කොටසට කිලෝමීටර් දහස් ගණනක් නැගෙනහිරින් සිදු වූ දැවැන්ත දිය යට ගිනිකඳු පිපිරීම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෙම දූපත් මතු විය. ඒවා තවදුරටත් ගිනිකඳු සක්‍රීය නොවන අතර උණුසුම් ස්ථානය දැන් රියුනියන් දූපත යටතේ පවතී. මුරුසිය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 300 සිට 800 දක්වා (අඩි 1,000 සිට 2,600 දක්වා) උසින් වෙනස් වන කැඩුණු කඳු වළල්ලකින් වට වී ඇත. ගොඩබිම වෙරළබඩ තැනිතලාවේ සිට මධ්‍යම සානුවකට නැඟී මීටර් 670 (අඩි 2,200) ක උසකට ළඟා වේ; උසම කඳු මුදුන වන්නේ නිරිතදිගින්, පිටොන් ඩි ලා පෙටිට් රිවියර් නොයර් මීටර 828 (අඩි 2,717) හි ය. ඇළ දොළ සහ ගංගා දිවයින පුරා ස්පෙකියුලම් කරයි, බොහෝ ඒවා ලාවා ගලායාම නිසා ඇති වූ ඉරිතැලීම් වලින් සෑදී ඇත.

### රොඩ්රිගස් දූපත 
රොඩ්රිගුස් නම් ස්වාධීන දිවයින මුරුසියේ නැගෙනහිරට කිලෝ මීටර 560 (සැතපුම් 350) දුරින් පිහිටා ඇති අතර වර්ග කිලෝමීටර 108 (වර්ග සැතපුම් 42)කි.

### චාගෝස් දූපත් සමූහය 
චාගෝස් දූපත් සමූහය ගල්පර සහ දූපත් වලින් සමන්විත වන අතර එය මුරුසියේ ප්‍රධාන දිවයිනේ සිට කිලෝමීටර් 2,200ක් පමණ ඊසාන දෙසින් පිහිටා ඇත. බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියන් සාගර ප්‍රදේශය සෑදෙන සහ එක්සත් රාජධානිය විසින් තථ්‍ය ලෙස පාලනය කරන දූපත් සමූහයට මුරුසිය ස්වෛරීත්වය ප්‍රකාශ කරයි.

චාගෝස් දූපත් සමූහයට උතුරින් පෙරොස් බැන්හෝස්, සලමන් දූපත සහ නෙල්සන් දූපත වේ; නිරිත දෙසින් ද ත්‍රී බ්‍රදර්ස්, ඊගල් අයිලන්ඩ්ස්, එග්මොන්ට් අයිලන්ඩ්ස් සහ ඩේන්ජර් අයිලන්ඩ් වේ. ඩියාගෝ ගාර්ෂියා දූපත් සමූහයේ ගිනිකොන දෙසින් පිහිටා ඇත. 2016 දී, ස්වදේශිකයන් 483ක් ඇතුළුව, මුරුසිය හි චාගෝසියානු ජනගහනය 8,700ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත; චාගෝසියානුවන් 350 ක් සීෂෙල්ස් හි ජීවත් වන අතර, ස්වදේශිකයන් 75 ක් ඇතුළුව, ස්වදේශිකයන් 127 ක් ඇතුළුව 3,000 ක් එක්සත් රාජධානියේ ජීවත් වෙති (ජනගහනය එහි ගිය චාගෝසියානුවන් 1200 න් වැඩි වී ඇත).

### ශාන්ත බ්‍රැන්ඩන් 
කාර්ගාඩෝස් කැරජෝස් ෂෝල්ස් ලෙසද හඳුන්වන ශාන්ත බ්‍රැන්ඩන්, මුරුසි දූපතට ඊසාන දෙසින් කිලෝ මීටර 402 (සැතපුම් 250) දුරින් පිහිටා ඇත. ශාන්ත බ්‍රැන්ඩන් යනු මුරුසියේ නැති වූ ක්ෂුද්‍ර මහාද්වීපයේ නටබුන් වලින් සමන්විත දූපත් සමූහයක් වන අතර සෘතුමය කුණාටු, සුළි කුණාටු සහ ආශ්‍රිත වැලි චලනයන් මත පදනම්ව සමස්තයක් වශයෙන් දූපත් 28 ත් 40 ත් අතර ප්‍රමාණයක් සහිත දූපත් කණ්ඩායම් පහකින් සමන්විත වේ. 2008 දී, ප්‍රිවි කවුන්සිලයේ (එක්සත් රාජධානියේ) තීන්දුව (71 වැනි වගන්තිය) 1901 ඔප්පුවේ (Vol TB25 අංක 342 හි පිටපත් කර ඇත) සඳහන් කර ඇති දූපත් දහතුනක ස්ථිර ප්‍රදානයක් රෆායල් ධීවර සමාගම දරන්නා ලෙස තහවුරු කළේය.     

### අගලෙගා දූපත් 
අගලෙගා නිවුන් දූපත් පිහිටා ඇත්තේ මුරුසි හි උතුරු දෙසින් 1,000 (සැතපුම් 600) පමණ දුරින්ය. 1959 දී මුරුසි හි බ්‍රිතාන්‍ය නිලධාරීන් ලෝක කාලගුණ විද්‍යා සංවිධානයට දැනුම් දුන්නේ ට්‍රොමෙලින් තම භූමියේ කොටසක් ලෙස සලකන බවයි. 2010 දී ප්‍රංශය සහ මුරුසි විසින් සම-කළමනාකරණ ගිවිසුමකට එළැඹුණු නමුත් එය අනුමත කර නොමැත.

### වනජීවී 
මුරුසි හි වන ජීවීන් එහි ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ වලින් සමන්විත වේ. මොරිෂස් මැඩගස්කරයට නැගෙනහිරින් ඉන්දියන් සාගරයේ පිහිටා ඇත. එහි හුදකලා වීම හේතුවෙන්, එහි වනජීවී විවිධත්වය සාපේක්ෂව අඩු ය; කෙසේ වෙතත්, මේවායින් ඉහළ ප්‍රතිශතයක් ලෝකයේ වෙනත් කොතැනකවත් දක්නට නොලැබෙන ආවේණික විශේෂ වේ. වාසස්ථාන විනාශ කිරීම සහ ස්වදේශික නොවන විශේෂ හඳුන්වාදීම ඇතුළු මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් මේවායින් බොහොමයක් දැන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත. සමහර ඒවා දැනටමත් වඳ වී ගොස් ඇත, 17 වන සියවසේදී අතුරුදහන් වූ ඩෝඩෝ වඩාත් ප්‍රසිද්ධය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු