වනුආටු හි ජන විකාශනය

2020 සංගණනයට අනුව, වනුවාටු හි ජනගහනය 300,019 කි. පිරිමින් කාන්තාවන්ට වඩා වැඩිය, 2020 දී ජනගහනය පිරිමින් 151,597 ක් සහ කාන්තාවන් 148,422 ක් විය. ජනගහනය ප්‍රධාන වශයෙන් ග්‍රාමීය වන නමුත් පෝර්ට් විලා සහ ලුගන්විල් හි පදිංචිකරුවන් දස දහස් ගණනක් සිටිති. ඉංග්‍රීසි වාසීහු වනුවාටු හි වැසියන් නි-වනුවාටු ලෙස හැඳින්වූහ. නි-වනුවාටු ප්‍රධාන වශයෙන් මෙලනීසියානු සම්භවයක් ඇති අය වන අතර ඉතිරි අය යුරෝපීයයන්, ආසියානුවන් සහ අනෙකුත් පැසිෆික් දූපත් වැසියන්ගේ මිශ්‍රණයකින් සමන්විත වේ. වනුවාටු හි වියට්නාම ප්‍රජාව රටේ ආසියානු ජනගහනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් සමන්විත වේ. 1929 දී වනුවාටු ජනගහනයෙන් 10% ක් වූ වියට්නාම ප්‍රජාව 2017 දී 0.3% (හෝ පුද්ගලයන් 1,000) දක්වා අඩු වී ඇත.

2006 සහ 2024 දී, නිව් ඉකොනොමික්ස් පදනම සහ ෆ්‍රෙන්ඩ්ස් ඔෆ් ද අර්ත් පරිසරවේදී කණ්ඩායම විසින් හැපි ප්ලැනට් දර්ශකය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, එය වාර්තා වූ සතුට, ආයු අපේක්ෂාව සහ පාරිසරික පියසටහන පිළිබඳ දත්ත විශ්ලේෂණය කළ අතර, ඔවුන් වනුවාටු දෙවන වරටත් ලොව පුරා අංක එකේ ස්ථානයට ශ්‍රේණිගත කළහ.

ආයෝජන සඳහා පුරවැසිභාවය වෙළඳාම මෑත වසරවලදී වනුවාටු සඳහා වැඩි වැඩියෙන් සැලකිය යුතු ආදායම් මාර්ගයක් වී ඇත. ප්‍රාග්ධන ආයෝජන සංක්‍රමණ සැලැස්ම සහ මෑතකදී සංවර්ධන සහාය සැලැස්ම යටතේ වනුවාටු හි "ගෞරවනීය පුරවැසිභාවය" ලෙස හඳුන්වන දේ විකිණීම වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඉදිරිපත් කර ඇත. ගෞරවනීය පුරවැසිභාවය මිලදී ගත් අයගෙන් වැඩි දෙනෙක් චීන ප්‍රධාන භූමියේ ජනතාව වන අතර, ඔවුන්ට වනුවාටු විදේශ ගමන් බලපත්‍රයක් හිමි වේ.
### භාෂා 
වනුවාටු ජනරජයේ ජාතික භාෂාව බිස්ලාමා ය. නිල භාෂා බිස්ලාමා, ඉංග්‍රීසි සහ ප්‍රංශ ය. අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන භාෂා ඉංග්‍රීසි සහ ප්‍රංශ ය. විධිමත් භාෂාව ලෙස ඉංග්‍රීසි හෝ ප්‍රංශ භාවිතය දේශපාලන රේඛා ඔස්සේ බෙදී ඇත.

බිස්ලාමා යනු නාගරික ප්‍රදේශවල ස්වදේශිකව කතා කරන ක්‍රියෝල් භාෂාවකි. සාමාන්‍ය මෙලනීසියානු ව්‍යාකරණ සහ ශබ්ද විද්‍යාව සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඉංග්‍රීසියෙන් ලබාගත් වචන මාලාවක් සමඟ ඒකාබද්ධ කරමින්, බිස්ලාමා යනු දූපත් සමූහයේ ප්‍රධාන භාෂාව වන අතර එය ජනගහනයෙන් බහුතරයක් දෙවන භාෂාවක් ලෙස භාවිතා කරයි. පළමු භාෂාවක් ලෙස බිස්ලාමා වර්ධනය වීම 1999 සහ 2009 අතර ජනගහනයෙන් 73.1% සිට 63.2% දක්වා පහත වැටුණු ස්වදේශීය භාෂාවන්ට සැලකිය යුතු ලෙස බලපෑම් කර ඇත.

ඊට අමතරව, බාහිර පොලිනීසියානු භාෂා තුනක් හැර අනෙකුත් සියලුම දකුණු සාගර භාෂා වන ස්වදේශික භාෂා 113 ක් වනුවාටු හි කතා කෙරේ. ඒක පුද්ගල භාෂා ඝනත්වය ලෝකයේ ඕනෑම ජාතියකට වඩා ඉහළම අගය වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් භාෂාවකට කථිකයන් 2,000 ක් පමණි. වනුවාටු හි සියලුම ස්වදේශික භාෂා (එනම්, බිස්ලාමා හැර) ඔස්ට්‍රෝනියානු පවුලේ සාගර ශාඛාවට අයත් වේ.

### ආගම 
ක්‍රිස්තියානි ආගම යනු නිකායන් කිහිපයකින් සමන්විත වනුවාටු හි ප්‍රමුඛ ආගමයි. ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ වනුවාටු හි ප්‍රෙස්බිටේරියන් පල්ලියට අයත් වන අතර, රෝමානු කතෝලික සහ ඇන්ග්ලිකන් යනු අනෙකුත් පොදු නිකායන් වන අතර, ඒ සෑම එකක්ම ජනගහනයෙන් 15% ක් පමණ හිමිකම් කියයි. එහි 2022 කරුණු සහ සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, ජනගහනයෙන් 3.6% ක් පසුකාලීන සාන්තුවරයන්ගේ ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පල්ලියට අයත් වන අතර, රට පුරා සාමාජිකත්වය 11,000 කට වඩා වැඩිය. 2010 වන විට, වනුවාටු හි ජනතාවගෙන් 1.4% ක් බහායි ඇදහිල්ලේ සාමාජිකයින් වන අතර, වනුවාටු ලෝකයේ 6 වන වඩාත්ම බහායි රට බවට පත් කරයි. අඩු සැලකිය යුතු කණ්ඩායම් වන්නේ සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් පල්ලිය, ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පල්ලිය, නීල් තෝමස් අමාත්‍යාංශ (NTM), යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන් සහ වෙනත් අයයි. 2007 දී, වනුවාටු හි ඉස්ලාමය ආගමට හැරුණු 200 ක් පමණ සිටින බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.

දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී හමුදාව දූපත් වෙත පැමිණි විට ඔවුන් සමඟ ගෙන ආ නවීන භාණ්ඩ නිසා, භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නිකායන් කිහිපයක් වර්ධනය විය. බොහෝ දෙනෙක් මිය ගිය නමුත්, ටන්නාහි ජෝන් ෆ්‍රම් නිකාය තවමත් විශාලයි, එනම් ලමකාරා ගම්මානයේ, සහ පාර්ලිමේන්තුවේ අනුගාමිකයින් සිටී. ටන්නාහි එක්සත් රාජධානියේ පිලිප් කුමරුට ගරු කරන ප්‍රින්ස් පිලිප් ව්‍යාපාරය ද ඇත. යාඕහ්නනන් ගෝත්‍රයේ ගම්වැසියන් කඳුකර ආත්මයක සුදුමැලි සමක් ඇති පුත්‍රයෙකු විවාහ වීමට බලවත් කාන්තාවක් සෙවීම සඳහා මුහුද හරහා ගමන් කිරීම පිළිබඳ පුරාණ කතාවක් විශ්වාස කළහ. පිලිප් කුමරු, ඔහුගේ නව බිරිඳ II වන එලිසබෙත් රැජින සමඟ දිවයිනට ගොස්, විස්තරයට හරියටම ගැලපෙන අතර එබැවින් ටන්නා දූපත වටා දෙවියෙකු ලෙස ගෞරවයට පාත්‍ර වේ. පිලිප් මිය ගිය පසු, කණ්ඩායම ගැන හුරුපුරුදු මානව විද්‍යාඥයෙක් පැවසුවේ, ඔවුන්ගේ ශෝක කාලයෙන් පසු, කණ්ඩායම බොහෝ විට 2018 දී වනුවාටු වෙත ගොස් ගෝත්‍රික නායකයින් කිහිප දෙනෙකු හමුවූ III වන චාල්ස් රජුට ඔවුන්ගේ ගෞරවය මාරු කරනු ඇති බවයි.

## යොමු කිරීම්