පැරගුවේ

**පැරගුවේ**,'*** නිල වශයෙන් **පැරගුවේ ජනරජය*', යනු දකුණු ඇමරිකාවේ මධ්‍යම කලාපයේ පිහිටා ඇති ගොඩබිම් සහිත ඇමරිකානු රටකි. එය අගනුවර දිස්ත්‍රික්කයක් සහ පළාත් දාහතකින් සමන්විත භූමි ප්‍රදේශයක් සහිත ඒකීය රාජ්‍යයකි. එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය අසුන්සියොන් ය. පැරගුවේ යනු ජනාධිපති ජනරජයක් වන අතර නීතියේ ආධිපත්‍යය මගින් පාලනය වන රාජ්‍යයකි. එය ආර්ජන්ටිනාව, බ්‍රසීලය සහ උරුගුවේ සමඟ මර්කෝසූර් හි ආරම්භක සාමාජිකයෙකි.

ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණිකයන් 1524 දී පැමිණි අතර, 1537 දී රියෝ ඩි ලා ප්ලාටා හි ආණ්ඩුකාර කාර්යාලයේ පළමු අගනුවර වන අසුන්සියොන් නගරය පිහිටුවන ලදී. 17 වන සියවසේදී, පැරගුවේ ජේසු නිකායික මෙහෙයුම්වල මධ්‍යස්ථානය වූ අතර, එහිදී ස්වදේශික ගුවාරානි ජනතාව ක්‍රිස්තියානි ආගමට හරවා යුරෝපීය සංස්කෘතියට හඳුන්වා දෙන ලදී. 1767 දී ස්පාඤ්ඤ භූමි ප්‍රදේශවලින් ජේසු නිකායිකයින් නෙරපා හැරීමෙන් පසු, පැරගුවේ වැඩි වැඩියෙන් පර්යන්ත යටත් විජිතයක් බවට පත්විය. 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් පසු, පැරගුවේ ඒකාධිපති ආණ්ඩු මාලාවක් විසින් පාලනය කරන ලදී. මෙම කාල පරිච්ඡේදය විනාශකාරී පැරගුවේ යුද්ධයෙන් (1864–1870) අවසන් වූ අතර, එම කාලය තුළ රටට පූර්ව යුද්ධ ජනගහනයෙන් අඩක් සහ එහි භූමි ප්‍රමාණයෙන් 25–33% ක් පමණ අහිමි විය. 20 වන සියවසේදී, පැරගුවේ තවත් ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ගැටුමකට මුහුණ දුන්නේය - බොලිවියාවට එරෙහිව චාකෝ යුද්ධය (1932–1935) - එහිදී පැරගුවේ ජය ගත්තේය. රට හමුදා ඒකාධිපතියන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකත්වයට යටත් වූ අතර, ඇල්ෆ්‍රෙඩෝ ස්ට්‍රෝස්නර්ගේ වසර 35ක පාලන සමයේදී එය අවසන් වූ අතර, එය 1989 දී අභ්‍යන්තර හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් ඔහු බලයෙන් පහ කරන තෙක් පැවතුනි. මෙය පැරගුවේ වත්මන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී යුගයේ ආරම්භය සනිටුහන් කළේය.

පැරගුවේ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් වන අතර එය මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ 105 වන ස්ථානයේ සිටී. එය මර්කෝසූර්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය, නොබැඳි ව්‍යාපාරය සහ ලීමා සමූහයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකි. ඊට අමතරව, අසුන්සියොන් අගනගරයේ ලූක් නගරය දකුණු ඇමරිකානු පාපන්දු සම්මේලනයේ ආසනය වේ.

බොලිවියාව හැර දකුණු ඇමරිකාවේ ඇති එකම ගොඩබිම් සහිත රට එය වුවද, පැරගුවේ වරායන්ට පරානා-පැරගුවේ ජල මාර්ගය හරහා අත්ලාන්තික් සාගරයට ප්‍රවේශ විය හැකිය. පැරගුවේ මිලියන 6 ක ජනතාවගෙන් බහුතරයක් මෙස්ටිසෝ වන අතර ගුරානි සංස්කෘතිය පුළුල් ලෙස බලගතු ලෙස පවතී; ජනගහනයෙන් 90% කට වඩා වැඩි පිරිසක් ස්පාඤ්ඤ සමඟ ගුරානි භාෂාවේ විවිධ උපභාෂා කතා කරති. පැරගුවේහි ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) දකුණු ඇමරිකාවේ හත්වන ඉහළම අගයයි. ගෝලීය ඡන්ද දත්ත මත පදනම් වූ 2014 ධනාත්මක අත්දැකීම් දර්ශකයකට අනුව, පැරගුවේ "ලෝකයේ ප්‍රීතිමත්ම ස්ථානය" ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇත.

## නිරුක්තිය 
පැරගුවේ යන නාමයේ ආරම්භය අවිනිශ්චිතය. එක් අනුවාදයක මෙම නම ගුවාරානි පැරගුවා "පිහාටු ඔටුන්න" සහ y අක්ෂරයෙන් "ජලය" යන වචන වලින් ලබාගෙන ඇති බව උපකල්පනය කරයි, එබැවින් පැරගුවේ "ජල පිහාටු ඔටුන්න" වේ. වෙනත් අනුවාදයන් තහවුරු කරන්නේ මෙම නම පයාගුවා ජනතාවගෙන් ලැබුණු බවයි, මන්ද පැරගුවේ ගඟ ගුවාරානි විසින් පයාගුවා-වයි හෝ "පයාගුවාස් ගඟ" ලෙස හැඳින්වූ අතර එම නිසා එම රටට එම නම ලැබෙන්න ඇති බවයි; නැතහොත්, ගුවාරානි වලින් ද, පැරා යන්නෙන් මුහුද, ගුවා, ආරම්භ වේ සහ y අක්ෂරයෙන්, ගංගාව අදහස් වේ, එබැවින් පැරගුවේ යන්නෙහි තේරුම "මුහුද බිහි කරන ගංගාව" යන්නයි.

## ඉතිහාසය 
### පූර්ව යටත් විජිත යුගය 
### යටත් විජිත යුගය 
### ෆ්‍රැන්සියාවේ නිදහස සහ පාලනය 
### ලෝපෙස් පවුලේ පාලනය 
### පැරගුවේ යුද්ධය (1864–1870) 
### 20 වන සියවස 
### ස්ට්‍රෝස්නර් යුගය, 1954–1989 
### ස්ට්‍රෝස්නර්ගේ බලයෙන් පහ කිරීම, 1989න් පසු 
### ප්‍රනාන්දු ලුගෝගේ මැතිවරණය 
### වර්තමාන දිනය 
## භූගෝලය 
### දේශගුණය 
### සත්ව විශේෂ 
## රජය සහ දේශපාලනය 
### හමුදා 
### පරිපාලන අංශ 
## ආර්ථිකය 
### කෘෂිකර්මය 
### කර්මාන්තය සහ නිෂ්පාදනය 
#### ආදිවාසීන්ගේ සමාජ ගැටළු 
## යටිතල පහසුකම් 
### ප්‍රවාහනය 
### බලශක්තිය 
## ජන විකාශනය 
### ආගම 
### භාෂා 
### අධ්‍යාපනය 
### සෞඛ්‍යය 
## සංස්කෘතිය 
### මාධ්‍ය 
### ක්‍රීඩා 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:දකුණු ඇමෙරිකානු රටවල්
ප්‍රවර්ගය:පැරගුවේ