open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
මුල්ම මධ්‍යම ඉංග්‍රීසි හෝ මුල් ස්කොට් සාහිත්‍යය

මුල්ම මධ්‍යම ඉංග්‍රීසි හෝ මුල් ස්කොට් සාහිත්‍යයට ‍ජෝන් බාවර් Brus අයත් වේ. තවද Wyntoun ‍ගේ  kronykil හා Blind Harry ගේ Wallase (15 වන සියවස) ද අයත් වේ. 15 වන සියවසේ සිට බොහෝ මධ්‍යම ස්කොට් සාහිත්‍යය ලියවී ඇත්තේ එඩින්බර්ග් රජවාසල හා ශාන්ත ඇන්ඩෲ විශ්ව විද්‍යාලය පාද කර ගත් රචකයන් මගිනි. ඇලෙක්සැන්ඩර් මොන්ටෙගෝමර් යන 16 වන සියවසේ කිවිදානෝ 6 වන ජේම්ස් රජු යටතේ සේවය කළෝය. ස්කොට්ලන්තයේ පළවන ජේම්ස් රජුගේ අණ පරිදි The king is Quart යන කෘතිය රචනා කළේය. ස්කොට්ලන්තයේ 5 වන ජේම්ස් රජු ගේ අණ පරිදි ජෝන් බෙලෙන්ඩෙන් විසින් හෙක්ටර් බෝමේගේ Hiotoria Genths Scotorum as chroniklis of Scotlnt (1536) කෘතිය පරිවර්තනය කළේය. එමෙන්ම ඔහු ලිවිගේ පළමු පොත් පහ ද පරිවර්තනය කළේය. මේවා ස්කොට්ලන්ත‍ සාහිත්‍යයේ ඉතුරැව පවතින මුල්ම සාහිත්‍ය කෘති වේ.
    

මෙයට අමතරව ප්‍රසිද්ධ ප්‍රේමවෘතාන්ත ද ගොඩනගන ලදී. උදාහරණ Launcelot of the Laik සහ The Buik o Alexander

16 වන සියවසේ දී Aeneid හි ස්කොට් පරිවර්තවනයක් ලියුවේය. නැවත ගොඩනැගීමක් වන තෙක් ප්‍රංශ සාහිත්‍ය භාෂාවක් වන Chaucerian ස්කොට් භාෂාව කෙරෙහි බලපෑම් එල්ල කළේය. 16 හා 15 වන සියවස් වල දී රොබට් හෙන්රිස්න්, විලියම් ඩන්ඩා හා ඩේවිඩ් ලින්ඩ්සේ ස‍්කොට් සාහිත්‍යයේ ස්වර්ණමය යුගය මෙහෙය වුහ. ජොර්ජ් බැනටයින් විසින් මධ්‍යම ස්කොට් සමයේ බොහෝ කවි එක් රැස් කරන ලදී.

ස්කොට්ෂ් බැලේ සංස්කෘතිය 17 වන සියවස තෙක් විහිද පවති. මේවාට උදාහරණ ලෙස ෆැන්සින් හේම්ස් චයිල්ඩ් ගේ Compilation හා The English and scottish popular Ballads (1882-1898) දැක්විය හැක. මේවාගේ අන්තර්ගත කවි ලෙස The Elfin Knight Lord Randal (මුල් මුද්‍රණය ක්‍රි.ව 1610) හා Lord Randal දැක්විය හැක.

17 වන සියවස ඉක්මයත්ම ස්කොට්ලන්තයේ ඇංග්ලිසියානුත්වය හිස ඔසවන්නට විය. මේ සමයේ බොහෝ වාචික බැලේ කෘති ලේඛන ගත කරන ලදී. (මේවා ඊසාන දිග දේශසීමාවලින් සොයා ගන්නා ලදී) මේ සමයේ රචකයන් ලෙස රොබර් සෙම්පිල් (ක්‍රි.ව 1595- 1655) හා lady Wadlaw හා Lady Girizel Bailie දැක්විය හැක.

ස්කොට් නවකතාව ටෝබියස් ස්මොලට් වැනි 18 වැනි සියවසේ රචකයන් මගින් ගොඩනගන ලදී.
    
## සටහන් 
{|
වෙනත් සංවර්ධන

වෙනත් සංවර්ධන

	1973 දී පැට්‍රික් වයිට් සාහිත්‍යය සදහා වු නොබොල් ත්‍යාගය දිනාගැනීමත් සමග, ඕස්‍ට්‍රේලියානු සාහිත්‍යය එහි කුටප්‍රාප්තිය කරා ලගා වු බව පොදු මතයයි. පැට්‍රික් වයිට්, එසේ නොබෙල් සාහිත්‍යය ත්‍යාගය දිනු පලමුවෙනි සහ (මෙතෙක්) එකම ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතිකයා වේ.

	2003 දි නොබෙල් සාහිත්‍යය ත්‍යාගලාභි ‍ජෝන් එම්. කෝටේසි  (John M. Coetzee) දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාවේ. ඇඩ්ලේස්හි ජීවත් වුව ද, ඔහුගේ උපන් බිම දකුණු අප්‍රිකාව වන බැවින් ඔහු සැලකනේනේ අප්‍රිකානු ජාතිකයෙකු ලෙසයි. 

	පිටර් කේරි, කේට් ග්‍රෙන්විල්, ඩේවිඩ් මාලුෆ්, ජැනෙට් වර්නර් හොස්පිටල් හා ටිම් වින්ටන් 70 දශ‍කයෙන් පසු ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් බිහි වු විශ්ෂ්ට කතුවරැන් වේ.

	ජේම්ස් ක්ලැවෙල්, 'ද ඒහියන් සාගා'' වේදි ඕස්ට්‍රේලියානු සාහිතයයේ ප්‍රධාන අංගයක් සාකච්ඡාවට ලක් කරයි. එනම් (නෙවිල් ෂුට් කල පරිදි) අපරදිග දෘෂ්ඨිකෝණයකින්, පෙරදිග සංස්කාතිකාංග විදහා දැක්වීමයි. සාර්තක තිර රචකයෙකු ද වු ක්ලැවෙල්, 'ෂින්ඩ්ලර්ස් ලිස්ට්* චිත්‍රපටය පදනම් වුනු *ෂින්ඩ්ලරස් ආර්ක්'' ග්‍රන්ථයේ කතුවරයා වු බ්‍රකර් ත්‍යාගලාභි තෝමස් කෙනෙලි  (Thomas Keneally) සමග ඕස්ට්‍රේලියානු සාහිත්‍යයේ තේමාවන් වඩාත් පුළුල් කිරිමට පෙරමුණ ගත් කතුවරයෙකු වේ.

	ජාත්‍යයන්තර තේමාවන් භාවිතා කල තවත් ඕස්ට්‍රේලියානු කතුවරැන් ලෙස ජේරාඩ් වර්නාත් සහ බ්‍රෙන්ඩා වෝකර් හැදින්විය හැක.
දහ නව වන ශතවර්ෂය

දහ නව වන ශතවර්ෂය

	19 වන ශතවර්ෂයේ ඇති වු කාර්මික විප්ලවය හේතුවෙන් මිනිසුන් විශාලා වශයෙන් දකු‍ණු වේල්ස් නිම්න වෙත ආගමනය විය. ඒ අතරින් බොහෝ පිරිසක් ඉංග්‍රිසි ජාතිකයන් වු අතර සමහර අය දේශිය ප්‍රජාව සමග සම්බන්ධ විමේ අදහසින් වේල්ස් හි භාෂාව ඉගෙන ගැනීමට උත්සාහ කලහ. ඒ සමගම පොත්, වාරික සගරා, පත්තර, කවි, බැලට් නාට්‍ය හා දේශන සදහා තිබු ඉල්ලුම වැඩි වෙන්නට විය. චාලට් ගෙස්ට් මෙනවිය, ලැනෝවර් මෙ‍නවිය වැනි ධනවත් ආදායම් ලාභින්, රාජ්‍යය ධනවත් සංස්කෘතියක් කරා යොමු කිරීමට ක්‍රියාකාරිව සහයෝගය දුන් අය වේ. වේල්ස් හි සාහිත්‍ය උත්සව ජාලය හේතුවෙන් ලිපි හා සෑම ආකාර‍යකම කවි දියුණු විය.

	තරගයන්හිදි කවීන් ඔවුන්ගේ අනන්‍යතාවය සගවා තබා ගැනීමේ අදහසින්, ඔවුන්ගේ විරිදු කියන නාමයන් (බ්‍රැඩික් නාමයන්) භාවිතා කලෝය. ජනප්‍රිය වීමෙන් පසු වද ඔවුන් එම නාමයන්ම භාවිතා කළහ. ඊවන් ඊවන්ස් (ඉයන් ශ්ලෙන් ජර්නොයිඩ්), ජෝන් බැල්ක්මෙල්, විලියම් තෝමස් හා ‍ජෝන් සිරියොග් හුග්ස් යන අය එම ශතවර්ෂයේ බොහෝ පැසසුම් ලත් කවීන් වුහ. ඔවුන් බාවිතා කළ බ්‍රැඩික් නාමයන් පිළිවෙලින් 'ඇලන්'. 'ඉස්වෙයින්' සහ සිරියොග් වේ.

	වේල්ස් හි වේග ශක්තිය හැදින ගැනීමට නවකතාකරැවන් ප්‍රමාද විය. *අන්කල් ටොම්ස් කැබින* වැනි පරිවර්තන පැවතියත්, පිලිගත් ප්‍රථම නවකථාකරැ ඩැනියල් ඕවන් වු අතර රේස් ලොවිස් (1885) හා ඉනොක් හව්ස් (1891) ඔවුන් අතර විය.
බ්‍රහ්ම

**බ්‍රහ්ම**  (; සංස්කෘත: ब्रह्मा, IAST: Brahmā) හින්දු ත්‍රීමූර්තියට අයත් එක් දෙවියෙකි. හෙතෙම ලෝක නිර්මාතෘ ද වේ. ත්‍රීමූර්තියට අයත් අනෙකුත් දෙවිවරුන් වනුයේ විෂ්ණු සහ ශිව ය.

මෙහි දැක්වෙන බ්‍රහ්ම හින්දු වේදාන්ත දර්ශනයේ සදහන්වන විශ්වීය ආත්මය සේ සැළකෙන බ්‍රහ්මන් සමඟ පටලවා නොගත යුතු ය. වේදාන්ත දර්ශනය අනුව බ්‍රහ්මන් සහ ආත්මය එකක් ම වෙයි. විශ්වය තුළ පවතින පරමාත්මය  බ‍්‍රහ්මන් වේ.

බ්‍රහ්මගේ භාර්යාව වනාහි ශිල්පශාස්ත‍්‍රයට අධිපති සරස්වතී දේවියයි. බ‍්‍රහ්ම බොහෝවිට වෛදික දෙවියෙකු ලෙස සැලකෙන "ප්‍රජාපතී" යනුවෙන් ද හදුන්වනු ලැබේ.

## සටහන්
දකුණේ පුනරුදය

දකුනේ පුනරැදය

	1920 දි සහ 30 දී *විලියම් ෆොල්කර්*, *කැලරින් ගෝර්ඩ්න්*, *ටෙනිසි විලියමස්, කැතරින් ඇන් පෝටර්, ඇලන් ටේට්, තෝමස් වුල්ෆ් සහ රොබර්ට් වාරෙන්* වැනි කතෘවරැන්ගේ හා අනෙකුත් අයගේ ප්‍රකාශ වීමත් සමග දකුණු සාහිත්‍යයේ පුනරැදය ආරම්භ විය. ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධ්ය සහ වහලුන් අතර වු පරතරය නිසා කතුවරයන් දකුණේ පුනරැදයේ දී ඔවුන්ගේ රචකා කළ අභිප්‍රාය වුයේ දකුණ පිළිබදවය. 1920 තුලදී දකුණු සාහිත්‍යය 'වැන්ඩර්බ්ලට් විශ්ව විද්‍යාලය' 'ෆ්‍රයිටිවුස්'' යටතේ ඉතා ශක්තිමත් විය. 'එච්.එල්. මෙන්කෙන්ස්' ජනප්‍රියතාව ජාතය පුරා වර්ධනය වුයේ දකුනේ සාහිත්‍යයේ වටිනාකම නිපැදවීම ඌනකාව ඔහුගේ උපහාසාත්මක ලේඛනයන් තුලින් මතුකිරීමෙන් පාඨකයින් මවිතයට පත් කරවමිනි. 'ද සරා ඔෆ් ද බොසාර්ට්ස්' මැකෙන්ස් ලේඛනයන්ට ප්‍රතිඵල වුයේ, දකුණේ කෘෂිකර්මය (වැන්ඩර්බිල් මත බොහෝ අතර වු) අතීතයේ දකුණේ කෘෂිකර්මය නැවත කථා කල අතර, දකුණේ නාගරිකරණය සහ කාර්මිකරණයේ නැග්ම පිලීබදව වැළපුනේය. ඔවුන් නිර්මාණාත්මක බව සහ කාර්මිකරණයේ නැග්ම පිලිබදව වැළපුණේය. ඔවුන් නිර්මාණාත්මක බව සහ කාර්මිකරණය මගින් දකුණේ පුද්ගලයන්ට විවේකි ජීවිත චර්යාවක් අපේක්ෂිත කල නමුත් එය අනුකුල නොවීය. (කෘෂිකර්මයේ ලක්ෂණ නිර්මාණාත්මක සංවර්ධක බව හැගිණි.) 1919 දී සාහිත්‍ය සම්බන්ධ නොබෙල් ත්‍යාගය දිනු 'ෆොල්කර්' වැනි ලේඛකයින් සංඥා ප්‍රවාහයන් සහ සංකිරන ලේඛන තාක්ෂණයත් හදුන්වා දෙන ලදි. උදාහරණයක් ලෙස 'ඇස් අයි ලේ ඩයින්ග්' පොඩි පුතාගේ අභාවයෙන් පසු කථිකයන් පෙල ගැස්වීමෙන් වෙනසක් සිදු කළේය.

	1930 අගදි 'මාග්‍රට් මිචෙල්ගේ' ‍'ගොන් විත් ද වින්ඩ්' යන දකුණු නවකතාව ප්‍රකාශයට පත් වීම දක්නට ලැබේ. 1937 දී ප්‍රකාශයට පත් වු නවකතාව හොදින් අලෙවි වන බවට වේගයෙන් පත් වු අතර ජනප්‍රිය චිත්‍රපටකට සමාන විය. දකුණේ සාහිත්‍ය බොහෝ වර්ගයන් තුල ප්‍රසිද්ධ විය. 'එසෙකියල්' වැනි ලමා පොත්, 1937 ප්‍රකාහයට පත් වු 'එල්විරා ගානර්' ලේඛකයා විසින් දකුනේ පිටත වු ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ ආකර්ෂණය දිනා ගත්තේය.

	1940 සිට දකුනේ සාහිත්‍යය වර්ධනය වුයේ ඇමරිකානු සිවිල් අයිතිවාසිම් සංගමය තුලින් වු සමාජයීය සහ සාහිත්‍ය වෙනස්කම් තේමාවන් වැළද ගැනීමෙනි. තවද බොහෝ කාන්තාවන් සහ අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ලේඛකයින් දකුණු සාහිත්‍යයේ කොටසක් ලෙස පිළිගැනනු අතම 'සොරා නිල් හර්ස්ටන්' 'ස්ටර්ලින් ඇලන් බ්‍රවුන්' සහ ‍'ඩොරි සැන්ඩර්ස්' ඇතැම් 'යුඩෝරා වෙල්ටි' 'ෆලැනර් ඔ කෝනර්' සහ 'කාර්සන් මැක්කියුලර්ස්' යන කාන්තාවන් ද ඇතුළත් විය. අනෙක් මෙම කාලය තුල හොදින් දන්නා දකු‍නු ලේඛකයින් ලෙස 'රෙනෝල්ඩ් ප්‍රයිස්', 'ජේම්ස් ඩිකේ' සහ 'වොල්කර් පර්සි' දැක්විය හැක. 20 වන ශතවර්ෂයේ ඉතා වර්ණනාවට පත් වු දකුණේ නවකතාව වන්නේ, 'හාර්පල් ලි' විසින් රචිත වු කිල් ටොකින්බර්ඩ් 1960 දී පුකාශනයෙන් පසු පුලිට්ස් සම්මානය දිනා ගත්තේය. .වත් 1960 දී ජනප්‍රිය නවකතාවක් වුයේ 'නිවු ඕර්ලින්ස්'' විසින් රචිත 'අ කොන්ෆෙඩර්සි ඔ‍ෆ් ඩියුන්සස්', ජෝන් කෙනඩි මුල්' 1980 තෙක් ප්‍රකාශයට පත් නොවුවද. 1981 දී 'පුලිට්සර් සම්මානය' දිනිමෙන් පසු ඇදහිම් සම්භාව්‍යයක් ලෙස පත් විය.
හනුමාන්

**හනුමාන්** හින්දු ආගමේ දෙවියෙකු ලෙස ගෞරවයට පාත්‍ර වන වානාරයෙකි. රාමායණ වීර කාව්‍යයේ කේන්ද්‍රීය චරිතයක් වන හනුමාන්, රාම දෙවියන් කෙරෙහි ඔහුගේ නොසැලෙන භක්තිය නිසා සමරනු ලබන අතර ඔහු චිරංජීවියෙකු ලෙස සැලකේ. ඔහුගේ කතා රාමායණයේ පමණක් නොව මහාභාරතයේ සහ විවිධ පුරාණවල ද විස්තර කෙරේ.

වානාරයෙකු ලෙස, ඔහුට අඩක් වඳුරෙකුගේ අඩක් මිනිසෙකුගේ පෙනුමක් ඇත. සාම්ප්‍රදායිකව, හනුමාන් ජීවිත කාලය පුරාම බ්‍රහ්මචාරීව සිටිමින්, නිර්මලත්වයේ ගුණාංග මූර්තිමත් කරන අයෙකු ලෙස සමරනු ලැබේ. ආයුධයක් ලෙස ඔහු සෙංකෝලයක් (ගදාව) භාවිතා කරයි. ඔහු "ශක්තිය, වීර මුලපිරීම සහ ස්ථිරසාර විශිෂ්ටත්වය" ඔහුගේ ස්වාමියා වන රාම කෙරෙහි "ආදරණීය, චිත්තවේගීය භක්තිය" සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීම, ශක්ති සහ භක්ති යන දෙකම මූර්තිමත් කරයි. ඔහු ප්‍රඥාවේ සහ ධෛර්යයේ දෙවියා ද වේ. පසුකාලීන සාහිත්‍යයේ ඔහු සටන් කලාවන්, භාවනාව සහ ශාස්ත්‍රීය ක්‍රියාකාරකම්වල අනුග්‍රාහක දෙවියා ලෙස ඉඳහිට නිරූපණය කර ඇත. ඔහුගේ බාහිර වානර පෙනුම ඉක්මවා යමින්, ආත්ම දමනය, ඇදහිල්ල සහ අරමුණක් සඳහා කැපවීම පිළිබඳ ආදර්ශයක් ලෙස ඔහු ගෞරවයට පාත්‍ර වේ.

ඔහු සාම්ප්‍රදායිකව විශ්වාස කරනු ලබන්නේ ඔහුගේ උපතේදී සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කළ බව කියනු ලබන වායු සුළං දෙවියාගේ අධ්‍යාත්මික දරුවන් බවයි. ඔහු ඇති දැඩි කරන ලද්දේ ඔහුගේ පියා කේසරි සහ මව අංජනා විසිනි.

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර
හෝලි උත්සවය

ඉන්දියාව සහ නේපාලය වැනි රටවල හින්දු ජනයා විසින් පවත්වනු ලබන වසන්ත උත්සවය හෝලි යනුවෙන් හදුන්වනු ලැබේ. මෙය වර්ණෝත්සවය වශයෙන් ද හදුන්වනු ලැබේ. 

උත්සවය ආරම්භ වනුයේ එලිමහනෙහි තනනු ලබන විශාල ගිනිමැලයක් මධ්‍යයේ හෝලිකා යනුවෙන් හැදින්වෙන යක්ෂණියක් පුලුස්සා දැමීමේ චාරිත‍්‍රයෙනි. මෙය ආන්ද්‍රා ප‍්‍රදේශයේ හදුන්වනු ලබනුයේ ‘කාම දහනම්’ යනුවෙනි.

ධූල්හෙන්ඩි යනුවෙන් හදුන්වනු ලබන  දෙවන දිනයේදී ජනයා එකිනෙකාට වර්ණවත් කුඩුවලින් කි‍්‍රඩාශීලීව දමා ගසමින් ගතකරති. කාලගුණය වෙනස් වෙමින් පවතින වසන්ත සමයේදී වයිරස් උණ වැනි රෝග පැතිරීමට ඉඩකඩ ඇති බැවින් ආයුර්වේද වෛද්‍යවරුන් විසින් නිර්දේශ කරනු ලබන ඖෂධීය ශාකවලින් සාදාගනු ලබන එකී වර්ණවත් කුඩුවල රෝග වැලැක්වීමේ වැදගත් ගුණයක්  ඇති බව ද පිළිගැනේ.

පසළොස්වක දින සිට පස්වන දිනයේදී වර්ණ පිළිබද මෙම උත්සවය නිමා කරමින් රංග පඤ්චමී නම් දිනය උදාවෙයි. 

වර්ෂයේ පෙබරවාරි හෝ මාර්තු මාසවල අවසන් භාගයේදී දින දෙකක් තුළ හෝලි උත්සවය පැවැත්වෙන්නේ ය.

## සටහන් 
හෝලිකා ආර්යන්ට විරුද්ව යුධ වැදුනු දේව මැවුම්වාදයට හා කුල වාදයට විරුද්ධවූ යක්ෂනියක් ලෙසද කියවේ. ඇය හිරණ්නම් යක්ෂයාගේ හා මානසගේ නැගනියයි. ඇය බමුණන් නොතකා හැරි බවත්, සුදුවස්ත්‍ර පමනක් ඇදීමට නියෝග කර පීඩාකාරි ලෙස ලෝකය පාලනය කල බවත් විශවාස කෙරේ. ඇගෙන් මිදීම හෝලි උත්සවයට පාදකවී ඇත.
සන්‍යාස

හින්දුසමය අනුව** සන්‍යාස** යනු ගෘහස්ත ජීවිතය අතහැර දැමීමේ ප‍්‍රතිපදාවය. මෙය වර්ණධර්ම හා ආශ‍්‍රම ධර්ම පද්ධතියේ උසස්තම සහ අවසන් අදියර වෙයි. සාම්ප‍්‍රදායිකව මෙම තත්වයට පත්වනුයේ වයස අවුරුදු පනහක් හෝ එයට වඩා වයස්ගත වූ පුද්ගලයෝ ය. නොඑසේ නම් සිය ඉදිරි ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන් ම අධ්‍යාත්මික ගවේෂණය සදහා කැප කිරීමේ අභිප‍්‍රායයෙන් යුතු තරුණ තවුසෝ ය. සන්‍යාස දිවියට පත්වන පුද්ගලයින් සන්‍යාසී ලෙස හෝ සන්‍යාසින් යනුවෙන් හදුන්වනු ලැබේ.

## සන්‍යාස යන සංස්කෘත වදනෙහි අරුත වනුයේ ගිහිගෙය අතහැර යාම හෝ අතහැර දැමීම ය. 
සමාජ ආගමික සන්දර්භය තුළ සන්‍යාසී වර්ග ගණනාවක් ඇත. සාම්ප‍්‍රදායිකව විවිධ මට්ටමේ පිළිවෙත් පුරණ ආරණ්‍යවාසී තවුසන් සතර වර්ගයකි. මෑත ඉතිහාසය තුළ ඒකදණ්ඩ සහ ති‍්‍රදණ්ඩ යනුවෙන් හැදින්වෙන කහ සිවුරු හැදගත් තවුසන් වර්ග දෙකකි. මෙයින් පළමුවැන්න ශංඛකරාචාර්ය සම්ප‍්‍රදායට අයත් වන අතර  දෙවැන්න විවිධ වෛශ්නව සම්ප‍්‍රදායවලට අයත් වූවෝ වෙති. ප‍්‍රතිසංස්කරණවාදියෙකු වූ සිද්ධාන්ත සරස්වතී විසින් මෙකී සම්ප‍්‍රදායයන් බටහිර ලෝකයට හදුන්වා දෙනු ලැබ ඇත.

සන්‍යාසී ජීවිතය කිසිදු වස්තුවක් හිමිකරගැනීමෙන් තොරව යෝග භාවනා ප‍්‍රගුණ කිරීමෙන් ගතවෙයි. කෙසේවෙතත් ඇතැම් සම්ප‍්‍රදායනට අනුව තෝරාගත් දෙවි කෙනෙක් විෂයයෙහි යාඥාකිරීම මගින් භක්තිය හෙවත් භක්ති භාවනාව ප‍්‍රගුණ කිරීමෙන් ගතකරනු ලැබේ. භක්තිපූර්වක සම්ප‍්‍රදායයන්හි විමුක්තිය ලැබෙනුයේ දෙවියන් හා එක්වීමෙන් වන අතර යෝග පූර්වක සම්ප‍්‍රදායයන්හි විමුක්තිය වනාහි ඉහල ම චිත්ත සමාධිය පිළිබද අනුභූතිය යි. අද්වෛත සම්ප‍්‍රදාය අනුව සියලූ ම අවිද්‍යා දුරලීම සහ බ‍්‍රහ්මන් හා ආත්මන් එකක් ම බව අවබොධ කර ගැනීම විමුක්තිය වන්නේ ය.

## කි‍්‍රෂ්ණ විසින් භගවද්ගීතාවේදී සනයාස යන්න විස්තර කරනු ලබනුයේ මෙසේ ය. 
ලෞකික ආශා පදනම් කරගත් සියලූම කි‍්‍රයා අතහැර දැමීම ප‍්‍රාඥයෝ සන්‍යාස යනුවෙන් හදුන්වති. සියලූ ම කි‍්‍රයාවන්ගේ ප‍්‍රතිඵල අතහැර දැමීම ත්‍යාග යනුවෙන් ද ප‍්‍රඥාවන්තයෝ හදුන්වති.
වර්තමාන ලෝකයේ පූජනීය ගවදෙන්නු

හින්දු ජනයා බහුතරයක් වෙසෙන ඉන්දියාවේ සහ නේපාලයේ පවත්වනු ලබන ආගමික වතාවත් හි එළකිරි අදත් වැදගත් ස්ථානයක් හිමිකර ගනියි. දිල්ලිය වැනි ප‍්‍රධාන නගරවල පිහිටි කාර්ය බහුල වීදිවල පවා ගරු ගාම්භීර ලෙස ගවදෙන්නු නිදහසේ සැරිසරති. ඔවුනට කිසියම් ආහාරයක් හෝ පළතුරක් දීමට ලැබීම ඇතැම් දෙනා මහත් භාගයයක් කොට ද සළකති. ගවදෙනුන් ඝාතනය කිරීම තහනම් කර ඇති ප‍්‍රදේශවලදී කිසියම් පුද්ගලයෙකු ගවදෙනක ඝාතනය කිරීම හෝ ඇයට තුවාලයක් සිදු කිරීම ඒ පුද්ගලයා සිරගත කළහැකි වරදක් වෙයි.

## ගවඝාතනය පිළිබද වර්තමාන තත්වය 
බටහිර බෙංගාලය සහ කේරළය යන ප‍්‍රාන්ත දෙක හැරුණුවිට ඉන්දියාවේ අනෙකුත් ප‍්‍රදේශවල ගවදෙනුන් ඝාතනය කිරීමට අවසර දෙනු ලැබ ඇත්තේ යම් යම් සීමාවන්ට යටත්ව ය. ප‍්‍රාදේශීය දේශසීමා හරහා ඝාතනය කිරීම පිණිස දෙනුන් ප‍්‍රවාහනය කිරීම තහනම් වුව ද ඝාතනය සදහා මෙම ප‍්‍රාන්ත වෙත දෙනුන් ගෙනයාම් නිරතුරුව සිදුවෙයි. මුම්බායි වැනි මහා නගරවල පෞද්ගලික ඝාතනාගාර ද කි‍්‍රයාත්මක වෙයි. ඉන්දියාව තුළ නීත්‍යානුතූල ගවඝාතනාගාර 3,600 ක් පමණ කි‍්‍රයාත්මක වන අතර නිත්‍යානුකූල නොවන ඝාතනාගාර 30,000 ක් පමණ කි‍්‍රයාත්මක වෙතැයි ගණන් බලා ඇත. ඒවා වසා දැමීමට දරන ලද ප‍්‍රයත්න ද දැඩි ලෙස අසාර්ථක වී ඇත.

## සටහන් 
|
Sacred_cow
|-
ස්මෘති

**ස්මෘති** හෙවත් ‘මතකයෙහි පවත්නා දේ’ යනුවෙන් හදුන්වනු ලබනුයේ සුවිශේෂ හින්දු ආගමික ග‍්‍රන්ථ සමූහයකි. ස්මෘති යන්නෙන් සාමාන්‍යයෙන් ශ‍්‍රැතියට අයත් නොවන ග‍්‍රන්ථ හදුන්වන බැවින් ඒවා අධිකාරීත්වයෙන් ශ‍්‍රැතියට වඩා  ද්විතීයික ලෙස සළකනු ලැබේ.

**වර්ගීකරණය**

ස්මෘති ග‍්‍රන්ථ වර්ගීකරණය කිරීම විවාදාත්මක කරුණක් වන අතර දැනට යෝජිත වර්ගීකරණ සම්බන්ධයෙන් පවා ගැටලූ පවතී. එයින් එක් වර්ගීකරණයක් පහත දැක්වෙයි.

1. **ධර්මශාස්ත‍්‍ර හෙවත් නිති** : මෙය ග‍්‍රන්ථ 18 කින් සමන්විත වන අතර එක් එක් ග‍්‍රන්ථය ඒ ඒ යුග හා සම්බන්ධ වේ.

2. **ඉතිහාස** : මෙහි ග‍්‍රන්ථ 4 කි. මහා කාව්‍ය හෝ මහාභාරත වීරකාව්‍ය සහ රාමායණය එයට අයත් වෙයි.

3. **පුරාණ** : ග‍්‍රන්ථ 18 ක් මගින් මෙය නියෝජනය වෙයි. මේවා ද්විතීයික ආගමික ග‍්‍රන්ථ සේ සැළකෙන අතර විෂ්ණු හෝ ශිව දෙවියන් වෙත විශේෂ අවධානය යොමු කරමින් සම්පාදනය වී ඇත.

4. **වේදාංග** : මෙය ශික්ෂා, ව්‍යාකරණ, චන්දස්, නිරුක්ත, ජ්‍යොතිෂ සහ කල්ප යන සය වර්ගයක ලේඛණවලින් සමන්විත ය.

5. **ආගම හෙවත් ධර්ම** : මෙය වෛෂ්ණව, ශෛව සහ සක්ත යන ප‍්‍රධාන අංශවලින් යුක්ත ය. තව ද මෙය මන්ත‍්‍ර, තන්ත‍්‍ර සහ යන්ත‍්‍ර යනුවෙන් ද වර්ග කළ හැකි ය.

6. **දර්ශන** : මෙය දාර්ශනික චින්තන නිකාය සයක් මගින් නියෝජනය කෙරේ. එනම් න්‍යාය, වෛශෙෂික, සාංඛ්‍ය, යෝග, පුර්ව මීමාංසා සහ උත්තර මීමාංසා යනුවෙනි.
ක්‍ෂුද්‍ර (හින්දු)

ඓතිහාසික හින්දු සමාජය සාම්ප‍්‍රදායිකව බ‍්‍රාහ්මණ , ක්ෂති‍්‍රය, වෛශ්‍ය සහ **ක්ෂුද්‍**ර යනුවෙන් පන්ති හෙවත් වර්ණ සතරකින් සමන්විත වූ අතර එයින් සතර වැනි වර්ණය ක්ෂුද්‍රයෝ විය. පශ්චාත් වෛදික ඉන්දීය සමාජය තුළ ක්ෂුද්‍රයින්ට පැවරී තිබුණු කාර්යභාරය වූයේ මෙහෙකරුවන් ලෙස සේවය කිරීම ය. 
	
## ආරම්භය 
ඉන්දු ආර්ය භාෂාවන්හි හෝ මුල් කාලීන ඉන්දු යුරෝපීය භාෂාවන්හි වචන තුළින් අනෙකුත් වර්ණවල ප‍්‍රභවය සොයා ගතහැකි වුව ද ක්ෂුද්‍ර යන වචනයෙහි මූලය ඒ තුළින් පැහැදිලිව දැකගත නොහැකි ය. ඉරාණීය පැරණි ආගමික ග‍්‍රන්ථය වන අවෙස්තාවෙහි ජන කණ්ඩායම් කිහිපයක් ගැන සදහන් වෙතත් කිසියම් ජන කොටසක් යටත් කර ගැනීමක් ගැන එහි සදහන් නොවේ. ක්ෂුද්‍ර ජනයා ඇතැම් විට හදුන්වනු ලබන දාස , දස්‍යුස් හෝ පානී යන වදන් අයිරානීය ඒවා විය. දාස යන්නෙන් අදහස් කරන ලද්දේ කිසියම් ගෝත‍්‍රයකි. යම් ජන කොටසක් යටත් කර ගැනීමක් සම්බන්ධයෙන් පැරණි ඉන්දීය ග‍්‍රන්ථ තුළින් ද පිළිබිඹු නොවන අතර ක්ෂුද්‍රයින්  සමාජයේ එක්තරා කොටසක් ලෙස පමණක් සලකන ලද බව ද පෙනී යයි.

## නිරුක්තිය 
ක්ෂුද්‍ර යන වදනෙහි නිරුක්තිය වෛදික යුගය දක්වා දිවයයි. වේදනාවෙන් පෙළෙන එහෙයින් මානසික හෝ කායික සහනයක් අවශ්‍ය පුද්ගලයා යන්න එහි මුල් අරුත ලෙස ගත හැකි වන හෙයින් ක්ෂුද්‍ර යන්න කවර පුද්ගලයෙකු වුව ද ඇමතිය හැකි වදනක් වන නමුත් පසු කාලයේදී එය කිසියම් වර්ණයක් හෙවත් සමාජ පන්තියක් හදුන්වන වදනක් බවට පත්විය. තව ද ඍග්වේදයෙහි පුරුෂ සූක්තය අනුව ක්ෂුද්‍රයෝ උපත ලද්දේ මහා පුරුෂගේ හෙවත් බ‍්‍රහ්මගේ පාදයෙනි (පද්භ්‍යාම් ක්ෂුද්‍රෝ අජායත). ඉගැන්වීමේ කටයුතුවල නිරත බ‍්‍රාහ්මණයෝ බ‍්‍රහ්මගේ මුවින් ද පාලන කටයුතවල නිරත ක්ෂති‍්‍රයයේ බ‍්‍රහ්මගේ බාහුවෙන් ද වාණිජ කාර්යයන්හි නිරත වෛශ්‍යයෝ ඔහුගේ කලවායෙන් ද ජනිත වූ බව සදහන් වන බැවින් පාදයෙන් උපන් ක්ෂුද්‍රයෝ සමාජයේ අනෙකුත් සියලූ ම ජන කණ්ඩායම්වලට සහාය වන පිරිසක් බව යථෝක්ත ප‍්‍රකාශයෙන් සංකේතවත් කෙරේ. අවාසනාවකට මෙන් යථෝක්ත වේද මන්ත‍්‍රය වරදවා අර්ථකථනය කිරීම නිසා නූතන හින්දු සමාජය තුළ ඇතැම් විට නොසන්සුන් බව හා අවුල් වියවුල් ඇතිවන අවස්ථා ද දැකිය හැකිය.

## සටහන්
හේමරත්න ලියනආරච්චි

හේමරත්න ලියනආරච්චි (1938 ජුනි 12 - 2011 ඔක්තෝබර්) ශ්‍රී ලාංකික නවකතාකරුවෙකි, කෙටිකතාකරුවෙකි, පරිවර්තකයෙකි, විචාරකයෙකි.  ඔහු **පාදඩයකුගෙන්** (1965), **අන්තිම දා** (1967), හා **මම රාත්‍රිය වෙමි** යන නවකතා තුනෙහිත්,** මතක සටහන්** (1964), හා **සපුමල්ගේ ලෝකය** (1991) යන කෙටිකතා සංග්‍රහ දෙකෙහිත් කතුවරයා ය. මීට අමතරව ඔහු ‍ෂේක්ස්පිය‍ර්ගේ සමකාලීන ශ්‍රේෂ්ඨ නාට්‍ය රචකයෙකු වූ ක්‍රිස්ටෝෆර් මාර්ලෝගේ *Dr. Faustus* නමැති කෘතිය සිංහල නාට්‍ය අනුමණ්ඩලයේ ආරාධනයක් පරිදි **"ෆෝස්ටස්"** නමින් සිංහලට පෙරළන ලදුව 1999දී සංස්කෘතික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් පළ කෙරිණ.

ගුරුවරයෙකු වශයෙන් හා පේරාදෙණිය ගුරු විදුහලෙහි ඉංග්‍රීසි භාෂාව හා සාහිත්‍යය පිළිබඳ කථිකාචාර්යවරයෙකු වශයෙන් සේවය කළ හේමරත්න ලියනආරච්චි මහතා විශ්‍රාම යන විට පේරාදෙණිය ගුරු විද්‍යාලයේ අධිපතිව සිටියේ ය.

**බටහිර සාහිත්‍යයේ විචාරයේ ඉතිහාසය** නමින් සිළුමිණ පුවත්පතට ඔහු ලියූ ලිපි පෙළ පාඨක-විචාරක දෙපක්ෂයේ ම ඇගැයීමට පාත්‍ර විය. 2011 ඔක්තෝබර් මස අභාවප්‍රාප්ත වන විට හෙතෙම එම ලිපි පෙළ පොතක් වශයෙන් මුද්‍රණය කිරීමට සූදානම් වෙමින් සිටියේ ය. ඊට අමතර ව **ගමේ උදවිය** නමැති කෙටිකතා සංග්‍රහයක් ද ග්‍රීක පුරාණෝක්ති පිළිබඳ විශ්ව කෝෂයක පරිවර්තනයක් ද පළ කිරීමට නියමිත ව පැවතිණ. 

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:1938 උපත්
ප්‍රවර්ගය:2011 මරණ
මහරගම

**මහරගම**  යනු කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයට අයත් නගරයකි. එය කිරුලපන  සිට දිවෙන A4 හයිලෙවල් මාර්ගයේ කොළඹ සිට 15 කි.මී. දුරකින් ද නුගේගොඩ හා කොට්ටාව අතර පිහිටි නගරයක් වන අතර පිළිකා රෝහල පිහිටා ඇත්තේ ද මෙම නගරයේ ය. වර්තමානයේ මහරගම නගරය පාළනය වන්නේ මහරගම නගර සභාවෙනි. 1958 ‍පෙබරවාරි මස 15 ‍වෙනි දින ‍කෝට්ටේ ගල්කිස්ස ගම් සභා‍වේ දියුණූ කළ ප්‍රදේශයක් ‍ලෙස ගැසට් පත්‍රයක් මඟින් ප්‍රකාශයට පත්කර මහරගම සුළු නගර සභා‍ව ස්ථාපනය කර ඇත. මුලින් ‍කොට්ඨාශ ගණන 6 ක් වූ අතර මාම්‍‍‍පේ කැස්බෑවට අයත් ‍ගොඩිගමුව පන්නිපිටිය ප්‍රදේශ එකතු කිරී‍මෙන් 1965 වර්ෂ‍යේ පමණ ‍කොට්ඨාශ අටකින් යුත් සුළු නගර සභාවක් බවට පත්කර ඇත. මහරගම පමුණුව පුදේශය රෙදිපිළි පිලිබඳව  ලංකාවේ ඉහලම වානිජ නගරය වේ. මෙහි ව්‍යාපාරික කටයුතු ඇරඹෙන්නේ පාන්දර 4.00ට පමනය. මේ වේලාවේ දී සාමාන්‍ය ජනයාගේ අවශ්‍යතා සඳහා ව්‍යපාරිකයන් විශාල පිරිසක් ද ගැනුම්කරුවන් විශාල පිරිසක් ද දැකගත හැකිය.
පෙ.ව 9.00 වන විට මෙම ව්‍යාපාරිකයන් ඉවත්ව යන අතර මධ්‍යම පාන්තිකයන් සඳහා ව්‍යාපාර ඇරඹෙයි.
නගරයේ සිට වෙනත් ප්‍රධාන නගර වෙත ධාවනය වන බස්රථ ගණනාවකි. කොට්ටාව මාතර අධිවේගී මාර්ගයේ ගාල්ල සහ මාතර නගර වෙත සෑම මිනිත්තු කිහිපයකට වරක් බස්රථ ධාවනය කෙරේ.
පිලිකා රෝහලට පැමිනෙන්නන් සඳහා මහනුවර ඇඹිලිපිටිය සූරිය වැව නාවලපිටිය,හැටන් ආදී ප්‍රදේශකරා බස් රථ ධාවනය වේ. කැලණිවැලි දුම්රිය මාර්ගය දිවෙන්නේද මහරගම නගරය මධ්‍යයෙනි. නාවින්න, මහරගම, පන්නිපිටිය, කොට්ටාව, මාලපල්ල ආදී දුම්රිය ස්ථාන මහරගම නගරසභා බල ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත.

#### නගරයේ සහ ආසන්නයේ පිහිටි වැදගත් ස්ථාන කිහිපයක් 
* ජාතික තරුන සේවා සභාව  
* ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය
* පිළිකා රෝහල 
* නාවින්න ආයුර්වේද පර්යේෂණ ආයතනය
* කොට්ටාව-මාකුඹුර අධිවේගී මාර්ග පිවිසුම
* කැලණිවැලි දුම්රිය මාර්ගය
* පන්නිපිටිය ධර්මපාල විද්‍යාලය

#### නගරයේ සහ නගරයේ අවට පිහිටි ප්‍රධාන පාසල් 
* ශ්‍රී චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහ විදුහල
* ජනාධිපති විද්‍යාලය
* විද්‍යාකර බාලිකා විද්‍යාලය
* බුවනෙකබා මහා විද්‍යාලය
* ධර්මාශෝක විද්‍යාලය
* මහරගම මාධ්‍ය මහා විද්‍යාලය
* පන්නිපිටිය ධර්මපාල විද්‍යාලය බෞද්ධ කණිෂ්ඨ විද්‍යාලය පන්සල පාර

#### නගරයට අවට පිහිටි වෙනත් වැදගත් ස්ථාන 
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර රෝහල, 
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර පාර්ලි‌‌මේන්තු සංකීර්ණය
*දන්ත රෝහල
*තරුණ සේවා සභාව 
*ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය 
* ශ්‍රී වජිරඥාන ධර්මායතනය

#### මහරගම හරහා හයිලෙවල් මාර්ගයේ කොළඹ දක්වා ධාවනය වන බස් රථ සේවා 
138 - කොට්ටාව / හෝමාගම,
138/2 - මත්තේගොඩ,
138/3 - රුක්මල්ගම,
138/4 - අතුරුගිරිය,
122 - අවිස්සාවේල්ල / රත්නපුරය,
125 - පාදුක්ක - ඉංගිරිය

#### මහරගම දක්වා ධාවනය වන බස් සේවා 
138 - කොළඹ, පිටකොටුව,
112 - කොටහේන,
119 - දෙහිවල,
119 - නුගේගොඩ,
993 - මාලඹේ,
122/1 - අවිස්සාවේල්ල (SLTB),
124 - ඉහල බෝපේ,
128/1 - මූනමලේවත්ත,
125/1 - ඉංගිරිය / පාදුක්ක,
129 - මොරගහහේන (SLTB),
192 - මොරටුව,
280 - හොරණ,
341 - පිළියන්දල,
341/1 - කටුවාවල,
341/2 - බෝකුන්දර /වෑවල,
345 - කටුවාවල,
990 - විද්‍යාල හංදිය (දඹහේන / වීරමාවත),
990/1 -  දඹහේන,
212 - ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර රෝහල (නවරෝහල),
991 - ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර රෝහල (නවරෝහල),
994 - හෝකන්දර (පොල්වත්ත හරහා),
996 - කටුකුරුන්ද

#### මහරගම හරහා කොළඹ සිට ධාවනය වන දුරගමන් බස් සේවා 
#### 99 - බදුල්ල / වැලිමඩ / පස්සර, 122 - රත්නපුර / ඇඹිලිපිටිය / සුරියවැව / හම්බන්තොට 
#### මහරගම දක්වා ධාවනය වන දුර ගමන් බස් සේවා 
69 - මහනුවර,
99 - පඹහින්න

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
වැව් නාමාවලිය

මෙම ලිපිය ලංකාවේ ඇති වැව් පිළිබඳවය. ඔබගේ සෙවුමට වඩාත් ගැලපෙන ලිපිය තෝරාගන්න

* මහ වැව් නාමාවලිය
* ගම් වැව් නාමාවලිය

ප්‍රවර්ගය:වැව්
බිසෝ කොටුව

**බිසෝ කොටුව** යනු වැවකින් ජලය බෙදා හැරීමේ දී ඇති විය හැකි පීඩනයෙන් එහි වේල්ල ඇරැකැගැනීමට යෙදූ උපක්‍රමයකි. වැව හා සබැඳි විශිෂ්ඨතම නිමැවුම බිසෝ කොටුව යැ යි සැලැකේ.මෙය කුඩා ළිදක  හැඩයෙන් යුතුව නිර්මාණය කර ඇති ආකාරය පැරණි වාරි මාර්ග පිරික්සා කරන ව්ට පෙනි යයි. අතීත ඉංජිනේරුවන්ගෙ විශිෂ්ටත්වය විදහා පාන්නක් ලෙස දැක්විය හැකිය.ජලය පිටතට යනවිට ජල පහරෙ වේගයට වැව් බැම්ම කාදනයට ලක් විය හැක එය වැලැක්විම බිසොකොටුව මගින් සිදු කරයි.

## සැකැස්ම
චුල වංශයට අනුව බිසෝ කොටුව කොටස් 03 කට බෙදේ.
# වැවින් ළිඳට වතුර බසින බෝක්කුවක්
# ළිඳේ සිට බන්ධනයෙහි පිටස්තර බෑවුමෙහි අඩිය දක්වා බඳින ලද ජලය පිට කරන ‍‍බෝක්කුවක්
# ගැඹුරට කණින ලද විවෘත ඝෘජුකෝණාස්‍ර ළිඳක් හෝ වළක්. බිසෝ කොටුවේ දිය මුදා හරිනු ලබන දොරෙහි විවරය ලොකු කිරීමට හෝ කුඩා කිරීමට ඔසවන හා පහත් කරන උපකරණය "මොහොල" නමි.මෙය "මොහොල්නනගා" ලෙස ඉතිහාස පොත්වල අන්තර්ගගත වේ. 

## ක්‍රියාකාරීත්වය
බිසෝ කොටුව යනු වැව් පතුලේ නිමැවූ හරි හතරැස් ලිඳෙකි. ලිඳේ එක් පසෙකැ අති සිදුරෙකින් ඇතුලු වන වැව් ජලය ඊට ම ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවේ ඇති සිදුරෙන්, ගල් නළයක් හරහා, සොරොව්වට යයි. බිසෝ කොටුව හැම විට ම වතුරෙන් පිරී තිබෙයි.

සොරොව්ව ඇරිය විට, බිසෝ කොටුව ස්වයංක්‍රීය වැ ලීවරයකින් (මොහොල) ක්‍රියා කරයි. ඉන් පසු සොරොව්වට ජලය ගෙනැයයි. වැවේ දිය ගලායෑමේ වේගය පාලනය කරන බිසෝ කොටුව වතුරේ පීඩනයට බාධකයක් එල්ල කර වැව් බැම්ම අරකී.

ලොවෙහි කිසිම රටක නැති මේ විස්මකුරු නිමැවුම දැක බ්‍රිතාන්‍ය පුරාවිද්‍යාඥයෝ පවා පුදුම වූ හ.

පරණවිතාන මහතා දක්වන්නේ සොරොව්ව හරහා බැහැර කෙරෙන වැව් ජලයේ වේගය බිඳැ දැමීම බිසෝ කොටුවේ ප්‍රධාන කාර්යය බවයි.

## මෙයද බලන්න
* සොරොව්ව
* පිටවාන
* රළපනාව
* මුරගල
චිත්‍රපට ඉතිහාසය 1906 සිට 1914 දක්වා - විරුද්ධ - කෝණ කැපීම (Reverse-angle cutting)

thumb|right|පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකුගේ මුහුණට මුහුණලා සිට ආසන්න කෝණ ඡායාරූප ප්‍රතිවර්තනය‍‍
ප්‍රතිවර්තන කෝණ දර්ශන ඛණ්ඩ බාවිතයේ ඇති අනෙක් වැදගත් සංවර්ධනය වන්නේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවන්හි සිට ගනු ලබන කපාහරින ලද දර්ශන ඛණ්ඩයක් සමඟ නොකඩවා සම්බන්ධ කිරීමයි.  මෙයටම වෙන්වූ ඉතා මුල් අවධියේ පළමු උදාහරණය ලෙ කලින් සඳහන් කරන ලද William Son’s Attack on a China Mission (1900) දැක්විය හැක.  නමුත් 1908දී Du Due De Guise ඝාතනයත් සමඟ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාව කපා දැමීම මඟින් අනෙකුත් චිත්‍රපට වල වෙනත් දිශාවක ජවනිකාවක් පෙන්වීම ආරම්භ කරන ලදී.  මෙම බලපෑම යුරෝපීය හා එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයන් මඟින් ඊලඟ වසර දෙක තුල කලාතුරකින් අනුකරණය කරන ලදී. 

මීලඟ පියවර ලෙස රංගන ශිල්පීන් ‍දෙදෙනෙකු මුහුණට මුහුණලා සිටින විට ඔවුන්ගේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවන්ගේ සිට ගනු ලබන අනුයාත සමීප දර්ශන ඛණ්ඩ පෙන්විම මුලින්ම දැකගත හැකි වූයේ 1911 අගභාගයේදී Arthur Mackley විසින් නිෂ්පාදනය කල The loafer චිත්‍රපටයේදීය.  මෙය විරුද්ධ කෝණ කැපීම (Reverse – Angle cutting) වන අතර මෙය ස්ථාවර ලෙස වර්තමාන චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයේදීද යොදාගනු ලැබේ.  කෙසේ වෙතත් අනෙකුත් ඇමෙරිකානු චිත්‍රපට තනන්නන් විසින් මෙම ක්‍රමය ග්‍රහණය කර ගැනීමට වසර කිහිපයක් ගත විය.  නමුත් 1913 වන විට ඉතා සුළු අධ්‍යක්ෂකවරුන් පිරිසක් ගේ වැඩ සඳහා විශාලතර වාර ගණනක් මෙය භාවිතා වීම අරඹමින් තිබිණි.  පසුතලය කෙලවර පසු කොට චිත්‍රපටය නැරඹීමේදී මෙය සම්පූර්ණ වශයෙන් ‍සිදුවිය.  මෙම විරුද්ධ කෝණ කැපීම (Reverse – angle cutting) සමීප ලෙස යොදා ගැනීමට ප්‍රමුඛ උදාහරණයක් ලෙස විරුද්ධ කෝණ හා දර්ශන ඛණ්ඩ අතර 1/3ක් කැපීම ඇති Ralph Ince විසින් 1913දී අධ්‍යක්ෂණය කල His Last Fight චිත්‍රපටය පෙන්විය හැක.  කෙසේ වෙතත් D.W. Griffith ගේ චිත්‍රපට තුල හෝ යුරෝපීය චිත්‍රපට තුල මෙවැනි දේ කිසි දිනෙක දැක්විය නොහැකි විය.
දේශපාලනික ආර්ථිකය

, ''Discours sur l'oeconomie politique'', 1758]]
නිෂ්පාදනය, මිලදී ගැනීම හා අලෙවි කිරීම හා ඔවුනොවුන්ගේ සබඳතා පිළිබඳ නිතීන්, හා සිරිත් හා රජය පිළිබද අධ්‍යයනය කිරීමේ පදනමක් ලෙස දේශපාලනික ආර්ථිකය හැදින්විය හැක. දේශපාලනික ආර්ථිකය ආරම්භ වුයේ ආචාර විද්‍යාව මගින් වේ. (උදා - Adam Smith, Glasgow විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ආචාර්යය විද්‍යාව) එය 18 වන ශත වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපදයේ ආර්ථික අධ්‍යයනයේ වැඩි දියුණු විය. 

කෘෂිකර්මය සියළු ධනයට මුල ලෙස පිළිගෙන නිදහස් වෙළදාම අගය කළ 18 වන සියවසේ ප්‍රංශ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකුගේ Physiocra  නම් න්‍යාය‍ට අනුව භූමිය, මුලු ධනයේ මුලාශ්‍රයක් ලෙස සැලකේ. සමහර ාද්ශපාලනික ආර්ථිකඥයන් ශ්‍රම වටිනාකමේ න්‍යාය තුලින් වටිනාකමේ නියම මුලාශ්‍රය ලෙස ශ්‍රමය යෝජනා කර ඇත. (Adam Smith සහ පසුව Carl Marx) බෝහෝ දේශපානික ආර්ථිකඥයන් සදහන් කරන ආකාරයට තාක්ෂණය දියුණුව වේගවත් වීම, ආර්ථික හා සාමාජීය සබධතා වලදී වැදගත් භූමිකාවක් ලෙස සලකයි. (Joseph Schumpeler) 
19 වන සියවසේ පසු කාලීනව, දේශපාලනික ආර්ථිකය යන පදය ආර්ථිකය ලෙස පෙරලුනි. එනම් නිෂ්පාදනයේ හා පරිභෝජනයේ ව්‍යුහාත්මක සබඳතාවලට වඩා  ගණිතමය හා සිද්ධාන්තමය ආර්ථික අධ්‍යයනයක් සෙවීමේ පදයක් ලෙස භාවිතා විය.
1906 සිට 1914 දක්වා කාලය තුල චිත්‍රපට ඉතිහාසය

thumb|right|ප්‍රතිලෝම කෝණ යුගලයකින් ඉදිරිපත් කරන POV දර්ශණය වන “මිනිසුන් සිටින නැව සහ ඔවුන් දකින දේ” (People on the ship, and what they see) ඇතුලත් back to nature (1910).
චිත්‍රපට ඉතිහාසය තුළ තවත් වැදගත් සංවර්ධනයක් වන්නේ දර්ශණ ඛණ්ඩයේ ලක්ෂණයයි.  (point of view shot) මෙම ක්‍රමය තුලින් භාවිත කොට තිබුණේ චිත්‍රප‍ටියේදී සිටින පුද්ගලයෙකු දුරදක්නයකින් හෝ සිදුරකින් බලන දර්ශණයක් පෙන්වීම සඳහා සහ චිත්‍රපට රාමුව තුල කථා රවුම් ආවරණයක් හෝ චිත්‍රපටියේ හැගුම් දනවන සිදුවීමක් මෙමඟින් ඇගවීම සඳහාය.  ඇත්ත වශයෙන්ම දර්ශන ඛණ්ඩ ලක්ෂණය (point of view shot) යනු කිසියම් පුද්ගලයෙකු කිසියම් දෙයක් කෙරෙහි බලාගෙන ඉන්නා දර්ශනයක් කිසිම ආවරණයකින් තොරව ඔවුන් සිටින ස්ථානයෙන්ම ගැනීමයි.  1910දී තිරගත වූ විටග්‍රැප්ගේ “back to nature” යන චිත්‍රපටයේ අපට දැකගත හැකි වගට, පහල සිට ගන්නා ලද මිනිසුන් නැවත ගරාදි වැටේ සිට බිම බලන දර්ශනයක් සහ ජීවිත ආරක්ෂක බෝට්ටු‍ෙව් සිට මිනිසුන් අවට බලන දර්ශනයක් එම මිනිසුන් සිටින ස්ථානයේ සිට පටිගත කොට ඇත.  

කොහොම නමුත් විටාග්‍රෑප් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයෙන් මෙම ක්‍රමය භාවිතා කිරීම සඳහා ටිකක් කලබල විය.  POV (point of view) දර්ශනයක් සත්‍ය ලෙසට හඳුන්වා දී ඇත්තේ පහදන ලද අභ්‍යන්තර මාතෘකාවකිනි.  උදාහරණයක් වශයෙන් ලැරී ට්‍රිම්බල් (larry trimble) ගේ 1910 දි නිම කරන ලද චිත්‍රපටියක් වන Jane and the wife හි ඇතුලත් “උසාවිය ඉදිරිපිට නිවසේදී ඔවුන් මොනවද දැක්කේ”  යන කොටසින් පැහැදිලි වේ.  නමුත් මාස කිහිපයකට පසු ට්‍රිම්බල් නිෂ්පාදනය කල “Jean Rescues” යන තවත් ජනප්‍රිය කථා මාලාවක් වන Bord Collie සිටින ප්‍රබන්ධ වික්‍රමාන්විතයක් මෙම කථාව මඟින් POV දර්ශන පැහැදිලි කිරීමෙන්‍ තොරව යෝග්‍ය ලෙස හඳුන්වා දී ඇත.  මෙයින් පසු චිත්‍රපටියක හැගීම් දනවන සුදු වීමක් නොවන POV දර්ශන තරමක් නිතර නිතර විටාග්‍රෑප් (Vitagraph) ගේ චිත්‍රපටි වල පෙන්නුම් කරන්න පටන් ගන්නා ලදී.  තවද මෙම ක්‍රමයට තවත් ඇමෙරිකානු චිත්‍රපටි නිෂ්පාදනය කරන සමාගම්ද ආරම්භ කරන ලදී.  කොහොම නමුත් යුරෝපීය චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයන් මෙන් D.W. ග්‍රිෆිත් (D.W. Griffith) පමණක් මෙය නාට්‍යයේ අස්වාභාවික තත්වයන් රංග ශාලාවේ සිටින ප්‍රේක්ෂක පිරිසට පෙන්වීම සඳහා පමණක් භාවිතා කරන ලදී.
ඔය

වසරේ සමහර කාලවලදී විශාල ජල ස්කන්ධයක් ගලන්නාවූද අනෙක් අවස්ථාවලදී පතුල පෑදෙන තරම් හිඳෙන්නාවූද ගංගාවන් ඔය නම්වේ.

## ඔයක සහ සාමාන්‍ය ගඟක වෙනස
## ආශ්‍රිත ලිපි
* ගඟ
* එබ
ප්‍රවර්ගය:ඔයවල්
ඇළ

එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට ජලය රැගෙන යාම සදහා මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරනලද ජල මාර්ග ඇල නම් වේ.
## වර්ගීකරණය 
### මිරිදිය ඇලවල් 
#### කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා 
උදා ː- යෝධ ඇල

#### ප්‍රවාහන මාධ්‍යයක් ලෙස 
##### අන්තර නගර ප්‍රවාහන මාධ්‍යයක් ලෙස 
උදා ː- මෝඩ ඇල
##### නාගරික ගමන් ඇල 
උදාː- වැනිස් නගරය, බැංකොක් හි ඇල මාර්ග
### කරදිය ඇලවල් 
ගංගා හා සාගර එකිනෙක යා කරමින් තනා ඇති ඇල මාර්ග. මෙවා ප්‍රවාහන අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් නිමවා ඇත.
උදා ː- සූවස් ඇල, පැනමා ඇල

## වැඩිදුර කියවීම් 
* ගඟ
* දොළ
* වැව

ප්‍රවර්ගය:ඇළ
ප්‍රවර්ගය:Coastal construction
ප්‍රවර්ගය:Water transport infrastructure
කැප්චා ප්‍රහේලිකා

කැප්චා ප්‍රහේලිකා නොහොත් Captcha Puzzle, මෙය වෙබ් අඩවි සේවා ලබ ගන්නා විට විසදිමට දෙන විකෘති කල අකුරු පෙළයි.
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

**ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය** යනු ගොඩනැගිලි හා අනෙකුත් ද්‍රව්‍යමය ආකෘතීන්  නිර්මාණය කිරීමේ හා ඉදිකිරීමේ කලාව යි. මිනිසා විසින්  සාදන ලද ගොඩනැගිල්ලක් අවට පරිසර සමග සංකලනය වීමේ සිට ඉතා සියුම් වාස්තු විද්‍යාත්මක  හා ඉදිකිරීමේ  විස්තරයන් ද ඇතැම්විට ගෘහ භාණ්ඩ ද ඇතුළුව මෙය පුලුල් ව අර්ථකථනය කෙරේ. වාස්තු විද්‍යාත්මක සේවාවන් සැපයීමේ වෘත්තිය ද ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ලෙස හැඳින්වේ.

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් විසින් ස්කන්ධය, අවකාශය, ස්වරූපය, පරිමාව, ස්වාභාවය (සෑදී තිබෙන ආකාරය), ආකෘතිය, ආලෝකය, සෙවනැලි වැනි දෑ මෙහෙයවීමෙන් හා වියදම්, ඉදිකිරීම් හා තාක්ෂණය වැනි දෑ උපයෝගී කරගනිමින් අවසානයේ  සෞන්දර්යාත්මක වූත්, ක්‍රියාකාරී වූත්, කලාත්මක වූත්  නිර්මාණයක් කරනු ලබයි. ඒ අනුව සලකා බැලුවිට ඉංජිනේරු විද්‍යාවෙන්, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය වෙනස් වන්නේ ද්‍රව්‍ය හා හැඩ, ගණිතමය හා විද්‍යාත්මක මූලධර්ම වලට අනුකූලව නිර්මාණාත්මකව මෙහෙයවීම නිසාවෙනි.

නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාවලියට අමතරව සංවේදනය මුලික කොටගෙන  කර්ණික, දෘශ්‍ය, ආඝ්‍රාණ හා ස්පර්ශක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ගොඩනැගී ඇත. අපගේ සංස්කෘතියෙහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය දෘශ්‍ය අත්දැකීමක් ලෙස සැලකුව ද අනෙකුත් සංවේදනයන් ද අපට ස්වාභාවික හා නිර්මිත පරිසරය අත්විඳීමට  ඉවහල් වේ. සංවේදනයන් කෙරෙහි දක්වන්නා වූ ආකල්පය සංස්කෘතීන් අනුව වෙනස් වේ. නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සංවේදන අත්දැකීම, අදහස්, භාෂාවන් හා උපකල්පනය වැනි දෑ වලින් එකිනෙකට බොහෝ සෙයින් වෙනස් වේ. 

මෙවැනි නිර්මාණයන් සංස්කෘතික හා දේශපාලන සංකේත හා කලාත්මක නිර්මාණ වශයෙන් වෙන්කොට දැක්විය හැක. ආදි කාලීන ශිෂ්ටාචාර ප්‍රධාන වශයෙන් හදුනා ගැනෙන්නේ ඔවුන්ගේ වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණ තුළිනි. ඊජිප්තුවේ පිරමීඩ හා රෝමයේ කොලෝසියම් වැනි ගොඩනැගිලි වැදගත් සංස්කෘතික සංකේතයන් වේ. විද්වතුන් විසින් පැරණි ශිෂ්ටාචාර වල සංකේතයන් පිළිබදව නොයෙකුත්  විධි වලින් අනාවරණය කරගෙන තිබුණ ද එවැනි සංකේතයන් තමන්ගේ සංස්කෘතිය පිළිඹිබු කරන සංකේත ලෙස ජනතාවට ඉතා සමීප වේ. වර්තමානයේ දී විවිධ නගර, ප්‍රදේශ හා සංස්කෘතීන් ගේ අනන්‍යතාවය සඳහා  නොයෙකුත් වාස්තු විද්‍යාත්මක ස්මාරක භාවිතා කෙරේ.

### නූතන ගෘහ නිර්මාණ සංකල්ප 
ලොව වටා සිටින ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් විසින්, අදාළ පරිසරයට සහ සහ සමාජීය සන්දර්භය ට ගැලපෙන පරිදි සිදුකරන ලබන විවිධ නූතන ගෘහ නිර්මාණ සංකල්ප, මේ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ද ප්‍රචලිත වී ඇත. ඉන් සමහරක් පහත පරිදි වේ.

* අවම වාදය
* රළු බව
* සමකාලීන
* බොහිමියානු
* මැදි-සියවස් නූතන
* ටූඩර්
* ගොතික්
* මධ්‍යධරණී
* නව සම්ප්‍රදායික
* සංක්‍රාන්තික

## අතීත ගෘහ නිර්මාණ සම්ප්‍රදායන් හා දැණුම 
### ආසියාතික
### ඉස්ලාමීය
## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ගංගා

**ගඟ** හෙවත් ඔය යනු තවත් ගඟකට, හොයකට, විලකට හෝ සයුරකට ගලාබසින විශාල ස්‍වභාවික ජල දහරෙකි.

## ගංගාවක් නිර්මාණය වීම
ගඟක් බිහි වීම කවදා කෙ සේ සිදු විණි දැ යි ස්ථිර වැ මැ පැවැසියැ නොහැකි යි. මුල් කල්හි ගඟක් ලෙස හැඳින්වුණේ නිශ්චිත ඉවුරු ඇති ගලා යන විශාල ජල කඳෙකි. මීට වසර මිලියන ගණනකට ඉහත මහ පොළොව නිමැවුණු සමයේ එය උණු වූ ගිනි බෝලයක් වැ තිබිණි. එ මැ අවධියේ දිගු කලක් පැවැති මහ වැසි ඒ මතට ඇදැහැළුණු නිසා එය සිසිල් වී පහත් තැන් පිරී මුහුදු ඇති විය. පොළොවේ උස් තැන්වලැ සිටැ මුහුදු දක්වා මහ ජල දහරා දඟර ගැසෙමින් ගලා ගියේ යි. කල් ගත වෙත් මැ මේ ජලය ගැලූ මාර්ගවල ගැඹුරත් පළලත් වැඩී ගමන් මඟෙහි ද වෙනස්කම් සිදු විණි.
			
දැන් බෝහෝ ගංගා ඇරැඹෙන්නේ වනාන්තර සහිත කඳුවලිනි. එ ම පෙදෙස්වලට අන් පෙදෙස්වලට වඩා වැස්ස වැඩි ය. මතුපිට වැසි ජලයත් වැඩි ජලය පොළොවට උරා ගැනීමෙන් ඇති වන උල්පත්වලැ ජලයත් එක්වී සෑදෙන කුඩා ජල දහරා අතරමඟැ දී තව තවත් ජලය ලැබී පිළිවෙලින් ඇළ, දොළ, හොය, නදී, ගංගා, සහ මහා ගංගා බවට පත්වේ.

කඳු මුදුන්වල රැඳුණු හිම තට්ටු උණු වූ විට ඒ ජලය ද එ සේ ජල දහරා සේ ගලා බැස ගංගා තනයි. විශාල ග්ලැසියර (Glaciers) හෙවත් හිම තට්ටු කඳුවලැ ඉහළ සිට පහළට රූටා එන විට ඒවා නිසා හැරෙන මාර්ග ගංගා බවට පත්වේ.

මේ කවර මුලාශ්‍රයකින් ඇරැඹුණත් ගඟක ආරම්භක ප්‍රදේශය පටු යි. නොගැඹුරු යි. ජලය ගලන්නේ ද සෙමිනි. එය ඉදිරියට ගලත් මැ තවත් ජල දහරා එක් වී ජලය වැඩි වෙයි. එ මෙන් මැ එහි ගමන ද වේගවත් වේ. එහි දී පස හෑරී සේදී යෑම නිසා එහි ගැඹුරත්  පළලත් වැඩි වේ. ගඟ මුහුදට ගලා බසින තැනට ළං වන්නට එහි වේගයත් ගැඹුරත් අඩු වේ. ඊට හේතුව ගං පතුලේ විශාල වශයෙන් පස් තැන්පත් වී ගඟ ගොඩ වීමයි. ඇතැම් අවස්ථාවල දී ගඟ අතු (ශාඛා) කිහිපයකට බෙදී මුහුදට වැටෙයි.

300px|center|thumb|ගංඟාවක ආරම්භය

## අමතර අවධානයට 
;කලාව, විනෝදාස්වාදය, සහ මාධ්‍යය
* "Old Man River"
* *The Riverkeepers* (book)

;සාමාන්‍ය
* දොළ
* ඇල
* ඔය
* නියඟය
* Fluvial
* Reach (geography)
* Salt tide
* Water conflict

;තරණය කිරීම

* පාලම්
* Ferry
* Ford (crossing)
* Tunnel

;ගෝචරස්ථාන
* Exposed riverine sediments
* Riparian zone

;ලැයිස්තු

* Lists of rivers
* List of international border rivers
* List of rivers by continent
* List of rivers by discharge
* List of rivers by length
* List of waterways

;ප්‍රවාහනය

* Barge
* Raft
* River transport
* Riverboat
* Sailing
* Steamboat
* Towpath
* Yacht

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
*  – a non-technical primer on the geomorphology and hydraulics of water.
*
පටිය (ලී පටිය)

මෙම ලිපියෙහි දැක්වෙන්නේ ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා භාවිතා කරන ද්‍රව්‍යයක් පිළිබඳවය.
පටියක් යනු ඝන ද්‍රව්‍යමය සිහින් තීරුවකි. (බොහෝ විට දැව) මෙය ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම වැනි නොයෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන් හි විවිධ කාර්යයන් සඳහා භාවිතා වේ.

වහලවලට ෂීට් හා උළු සවිකිරීමේදී මේවා භාවිතා කෙරේ. පටිවල අනුපිළිවෙලවල් හා ඒවා අතර දුර ප්‍රමාණයන් වහල වර්ග අනුව වෙනස් වේ. මෙම පටි විටෙක අතුරු යටලීය මෙන් වහලයක කාප්පයන්ට හෝ පරාලයන්ට සෘජුකෝණිව සවිකෙරේ. තවත් විටෙක වහලයක බෑවුමට සමාන්තරව එහි සන්ධින් ආවරණය කිරීමට යොදා ගැනේ. මෙහිදී මෙම පටිද නැවත ලෝහමය වැස්මකින් ආවරණය කෙරේ. බොහෝ විට සෘජුකෝණාස්‍රාකාර හරස්කඩක් සහිත සිහින් පටි බාහිර ජනේල පැතිකඩ හෝ අභ්‍යන්තර ජනේල අතර සන්ධි ආවරණය කිරීමට යොදා ගැනේ.

දැවමය ගෘහ භාණ්ඩ තැනීමේ දී මෙවැනි සිහින් පටි, ලෑලි කිහිපයකින් යුතු ජනේල ශක්තිමත් කිරීමට හෝ සන්ධි ආවරණය කිරීමට යොදා ගැනේ.

රුවල් නැව් යාත්‍රා කිරීමේ දී අතීතයේදී සිහින් දිගැති තීරු (වර්තමානයේ දී කෙඳි වීදුරු (fiberglass) හෝ ඊට සමාන  ද්‍රව්‍යයක්, දැව) රුවල් ආධාරක වශයෙන් භාවිතා කර තිබේ.

වේදිකා ශිල්පයේ දී සිහින් දිගැති බට (බොහෝ විට ලෝහ බට) නෘත්‍ය ශාලාවේ සිවිලිමට සම්බන්ධ කෙරේ.

## සටහන්
උපක්‍රම කළමණාකරණය

උපක්‍රමික කළමණාකරණය (tactical planning) යනුවෙන් අදහස් වන්නේ සංවිධානයක පරමාර්ථ ලඟාකර ගැනීම සඳහා විධිමත්ව සකස් කිරීමේ (Formulationg) ක්‍රියාවට නැගීමේ (Implemonting) සහ ශ්‍රිතයන් අතර තීරණ ඇගයීමේ කලාවක්‍ හෙවත් විද්‍යාවකි.  මෙය ආයතනයක පරමාර්ථ නිශ්චිත කිරීමේ, පරමාර්ථ ලඟාකර ගැනීම සඳහා ප්‍රතිපක්ති හා සැලසුම් දියුණු කිරීමේ, පරමාර්ථ ලඟාකර ගැනීම සඳහා සම්පත් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ක්‍රියාවලියකි‍.  ඉහත කරුණු අනුව පැහැදිලි වන්නේ උපක්‍රම කළමණාකරණය ව්‍යාපාරික පරමාර්ථ ලඟාකර ගැනීම සඳහා ශ්‍රිතමය කාර්යයන් සම්බන්ධීකරණය කරන බවයි.  මෙය කළමණාකරණ කාර්යයන්ගේ ඉහළට මට්ටම් වේ. සාමාන්‍යයෙන් මෙය ව්‍යාපාරයක අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලය විසින් විධිමත්ව සකස් කරන අතර ප්‍රධාන විධායක සංවිධායක ඇතුළු විධායක කණ්ඩායම විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි.  උපක්‍රම කළමණාකරණය ව්‍යාපාරය ගමන් කල යුතු දිශාව නිරූපණය කරන අතර සංවිධාන අධ්‍යයනය සමඟ කිට්ටු සම්බන්ධයක් පවතී. (Organization Studies) 

උපක්‍රම කළමණාකරණය ඉදිරියට යන ක්‍රියාවලියකි.  එමනිසා ව්‍යාපාරය හා සම්බන්ධ ව්‍යාපාර කටයුතු අනෙකුත් ව්‍යාපාර ආයතන හඳුනා ගැනේ.  මීට අමතරව ව්‍යාපාරයේ තරඟකරුවන් හඳුනාගෙන ඔවුන් අභිබවා යෑමට අවශ්‍ය ඉලක්ක හා උපක්‍රම නිර්මාණය කරයි.  මෙහි තවත් කාර්යයක් වන්නේ උපක්‍රම වාර්ශිකව හෝ කාර්තු වශයෙන් ඇගයීමට ලක් කිරීමයි.  ඒතුලින් උපක්‍රම ක්‍රියාත්මක වී ඇති ආකාරය ඒවා සාර්ථක වී ඇද්ද යන වග සහ නව උපක්‍රම අවශ්‍ය වේද යන වග සලකා බැලේ.  නව තාක්ෂණය, නව තරඟකරුවන්, නව ආර්ථික පරිසරයන්ගේ වෙනස්කම් නිසාද සාමාජීය, මූල්‍ය හා දේශපාලන පරිසරයේ වෙනස්කම් නිසාද නව උපක්‍රම පිළිබඳ සලකා බැලීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ.

සංවේදන දත්ත වාර්තා කරන සකස් කරන මෘදුකාංග නිෂ්පාදිත වර්තමානයේ වෙළඳපොලේ සුලභව පවතින අතර ඒවා උපක්‍රම කළමණාකරණයට විශාල රුකුලක් ලබාදේ.
Fixed-wing ගුවන් යානය (Fixed-wing aircraft)

ස්ථාවර පියාපත් (fixed-wing) ගුවන් යානය වාතයට වඩා බර යානාවක්(heavier-than-air craft) වන අතර එහි එසවීම සිදුකෙරෙනුයේ යානාවට සාපේක්ෂව තටු වල චලනය උපයෝගී කරගැනීමෙන් නොව,වාතය තුලින් ඉදිරියට යෑම උපයෝගී කරගැනීමෙනි.මෙම වදන භාවිතා වන්නේ ගුවන් යානාවට සාපේක්ෂව තටු චලනය වීම මගින් එසවීම සිදුකරන්නා වූ rotary-wing aircraft හා ornithopters වලින් මෙය වෙන්කොට දැක්වීම සඳහා ය. 

වඩා බහුල ලෙස " aeroplane "(අයර්ලන්තයේ හා පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල් වල, කැනඩාව හැර ) හෝ " airplane” (එක්සත් ජනපදයේ හා කැනඩාවේ )යන යෙදුම් ,ඕනෑම  අවර පෙති වලින් හෝ ජෙට් එන්ජින් මගින් ක්‍රියාකරන fixed wing ගුවන්යානයක් හැඳින්වීමට යොදාගැනේ. මෙම වචනය ග්‍රීක භාෂාවේ αέρας (aéras-) ("වාතය") සහ -plane යන වචන වලින් සාදන ලද්දකි. " aeroplane" මෙම යෙදුම් දෙක අතුරින් වඩා පැරණි වන අතර එය 19 වන සියවස දක්වා විහිදේ. මිනිසුන් සේවයේ යෙදුන හෝ නොයෙදුන ද; ප්‍රමාණයෙන් විශාල හෝ කුඩා  වුවද; සෑම fixed wing ගුවන්යානයක්ම පාහේ ආදර්ශනය කරනු ලබන්නේ සමහර විට ඊට වඩා විශාල හෝ කුඩා වූ fixed wing  ගුවන් යානාවක අනුරුවක් භාවිතා කරමිනි. මෙවැනි බොහෝ ගුවන් යානා දුරස්ථ පාලකයක් හෝ රොබෝවෙක් මගින් පාලනය කල හැක.

## තාක්ෂණය 
ගුවන් යානා වල පියාපත් සැලසුම් කිරීම සහ විශ්ලේෂණය කිරීම තරල යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ ශාඛාවක් වන වායුගතික විද්‍යාවේ ප්‍රධාන යෙදුම් වලින් එකකි. ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන්, චලනය වන ඕනෑම වස්තුවක් වටා ඇති වාත ප්‍රවාහයේ ගුණාංග, දියර ගතිකතාවයේ නේවියර්-ස්ටොක්ස් සමීකරණ විසඳීමෙන් සොයා ගත හැකිය. කෙසේ වෙතත්, සරල ජ්‍යාමිතික හැරුණු විට මෙම සමීකරණ විසඳීමට ඉතා අසීරු වන අතර සරල සමීකරණ භාවිතා කෙරේ. පියාපත් සෝපානයක් නිපදවීමට නම් එය සුදුසු ප්‍රහාරක කෝණයකට යොමු කළ යුතුය. මෙය සිදු වූ විට, පියාපත් පියාසර කරන විට වාතය ගලායාම පහළට හරවයි. පියාපත් එහි දිශාව වෙනස් කිරීම සඳහා වාතයට බලයක් යෙදෙන බැවින් වාතය ද පියාපත් මත සමාන හා ප්‍රතිවිරුද්ධ බලයක් යෙදිය යුතු අතර එමඟින් පියාපත් මතුපිට විවිධ වායු පීඩන ඇති වේ. 

### හරස්කඩ හැඩය 
එයාර්ෆෝයිල් (ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි) හෝ එයාරොෆොයිල් (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි) යනු පියාපත්, තලය (ප්‍රචාලකය, රෝටර් හෝ ටර්බයිනයක) හෝ රුවල් හැඩයේ හැඩයයි (හරස්කඩෙහි පෙනෙන පරිදි). අසමමිතික හරස්කඩක් සහිත පියාපත් උප ශබ්දයක් තුළ පියාසර කිරීම සාමාන්‍ය දෙයකි. සමමිතික හරස්කඩක් සහිත පියාපත් වලට වාතය පහළට හැරවීම සඳහා ධනාත්මක ප්‍රහාරක කෝණයක් භාවිතා කිරීමෙන් එසවීමක් උත්පාදනය කළ හැකිය. සමමිතික එයාර්ෆොයිල් වල එකම පියාපත් ප්‍රදේශයේ කැම්බර්ඩ් එයාර්ෆෝයිල් වලට වඩා වැඩි ස්ථායි වේගයක් ඇති නමුත් ගුවන් යානා කෙළින්ම හෝ පෙරළී තිබියදී ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරීත්වයක් ලබා දෙන හෙයින් එය ගුවන් යානා වල භාවිතා කෙරේ. තවත් උදාහරණයක් නම් රුවල් බෝට්ටු වලින් වන අතර එහිදී රුවල් යනු සිහින් පටලයක් වන අතර එහි එක් පැත්තක් සහ අනෙක් පැත්ත අතර දිග-දිග වෙනසක් නොමැත. ශබ්දයේ වේගය ආසන්නව පියාසර කිරීමේ වේගය (ට්‍රාන්සොනික් ෆ්ලයිට්) සඳහා, ශබ්දයේ වේගය ආසන්නයේ වාත ධාරාව හා සම්බන්ධ ඩ්‍රැග් වල දැඩි වැඩිවීම අවම කිරීම සඳහා සංකීර්ණ අසමමිතික හැඩතල සහිත එයාර්ෆොයිල් භාවිතා කෙරේ. සුපර්ක්රිටිකල් එයාර් ෆොයිල් ලෙස හැඳින්වෙන එවැනි ගුවන් පථ ඉහළින් පැතලි වන අතර පතුලේ වක්‍ර වී ඇත.

## පින්තූර ගැලරිය
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ක්‍රමවේදය

ටර්බයිනයක් නිර්මාණය කිරීමේ දී විවිධ ක්ෂේත්‍රයන්හි නියැලෙන ඉංජිනේරුවන්ගේ සහභාගීත්වය අවශ්‍ය වේ.

ඉංජිනේරුවන් ප්‍රශ්න වලට විසඳුම් සෙවීමට හෝ පවතින දෙයක් වැඩි දියුණු කිරීමට භෞතික විද්‍යාව හා ගණිතය උපයෝගී කර ගනී. තෝරා ගැනීම් කිහිපයක් තිබුණහොත් ඉංජිනේරුවන් ඒවායේ යෝග්‍යතාව මැන අවශ්‍යතාවයට වඩාත්ම උචිත විසඳුම තෝරාගනී. ඉංජිනේරුවෙකුගේ ඉතාම වැදගත්ම හා විශේෂිතම කාර්යභාරය වන්නේ නිර්මාණයක ඇති සීමාවන් හඳුනා ගැනීම, තේරුම් ගැනීම හා අර්ථ දැක්වීම මඟින් සාර්ථක ප්‍රථිඵල අත්කර ගැනීමයි. සාමාන්‍යයෙන් තාක්ෂණික අතින් සාර්ථක නිර්මාණයක් කිරීම පමණක් නොසෑහේ, එය ඉදිරි  අවශ්‍යතාවයන් සඳහා ද ගැලපිය යුතුය.  සීමාවන් අතරට භාවිතයට ඇති සම්පත්, භෞතික, සංකල්පමය, තාක්ෂණික සීමාවන් , අනාගත සංශෝධනයට ඇති නැඹුරුව,වියදම් ,ආරක්ෂාව ,ඉල්ලුම, ඵලදායීතාව සහ වැඩදායීතාව වැනි සාධක ඇතුලත් වේ. මෙම සීමාවන් හඳුනා ගැනීම මඟින් ඉංජිනේරුවන් සෑදිය හැකි වස්තුවක් හෝ පද්ධතියක් නිපදවීමට හෝ ක්‍රියා කිරීමට අවශ්‍ය සීමාවන් පනවනු ලබයි.

ගැටළු වලට විසඳුම් සෙවීම

ඉංජිනේරුවන් ඔවුන්ගේ විද්‍යාව, ගණිතය සහ මනා පලපුරුද්ද භාවිතා කරමින් ගැටළු වලට විසඳුම් සොයයි. ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු ව්‍යවහාරික ගණිතය හා විද්‍යාවෙහි එක්තරා ශාඛාවකි. ගැලපෙන ගණිතමය ආකෘතියක් නිර්මාණය කිරීම ඉංජිනේරුවන්ට එය අධ්‍යයනය කිරීම පහසු කරන අතර ගැලපෙන විසඳුම් පරීක්ෂා කිරීමද කල හැක.බොහෝ විට තෝරා ගැනීම් කිහිපයක් තිබෙන අතර ඉංජිනේරුවන් එම නිර්මාණ වල යෝග්‍යතාව පරීක්ෂා කර අවශ්‍යතාවයට වඩාත්ම උචිත විසඳුම තෝරාගත යුතුය. ගනරික් අල්තුරෙල් (Genrich Altshuller), පේටන්ට් බලපත්‍ර විශාල සංඛ්‍යාවක් අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුව, පහල මට්ටමේ ඉංජිනේරු නිර්මාණ සඳහා සම්මුතියකට එලඹීමේ හැකියාව මූලික වන බවත් ඉහල මට්ටමේදී වඩාත්ම උචිත නිර්මාණය වන්නේ ප්‍රධානතම ගැටළුව ඇති කරන සාධකය ඉවත් කිරීම බවත් ප්‍රකාශ කරන ලදී.
මහා පරිමාණයෙන් නිපදවීමට පෙර ඉංජිනේරුවන් තම නිර්මාණයන් කෙතරම් දුරට නියමිත පරිදි ක්‍රියා කරන්නේදැයි නිගමනය කිරීමට උත්සාහ දරයි. ඔවුන් මේ සඳහා මූලාකෘති, සුළු පරිමාණයේ ආකෘති, අත්හදා බැලීම්, ආතතිය පිලිබඳ පරීක්ෂණ, විනාශවීම හා නොවීම පිලිබඳ පරීක්ෂණ භාවිතා කරයි. මෙවැනි පරීක්ෂණ මඟින් නිෂ්පාදනය කොතරම් දුරට අපේක්ෂිත පරිදි ක්‍රියාකරන්නේද යන්න නිගමනය කල හැකිය.ඉංජිනේරුවන් හොඳ වෘත්තිකයන් වශයෙන් තම නිෂ්පාදනයන් නියමිත පරිදි ක්‍රියා කරනවාද යන්න පිලිබඳ ඇති වගකීම ඉතා බරපතල ලෙස සලකන අතර මහ ජනතාවට හිතාමතාම හානියක් වන අයුරින් ක්‍රියා නොකරයි. අනපේක්ෂිත හානි අවම කර ගැනීමට ඔවුන්ගේ නිර්මාණ වල ආරක්ෂාකාරීබව පිලිබඳ විශේෂ කොටස් ඇතුලත් වේ. කෙසේ වුවද බොහෝවිට ආරක්ෂාකාරීබව ඉහල යන විට නිර්මාණයේ කාර්යක්ෂමතාව පහල බසී.
ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
ද්‍රාව ඉංජිනේරු විද්‍යාව

ද්‍රාව ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු තරල (ප්‍රධාන වශයෙන් ජලය ) ගලා යාම හා ගෙන යාම පිලිබඳ වූ සිවිල් ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අනු විෂය ක්ෂේත්‍රයකි. මෙම ඉංජිනේරු විෂය ක්ෂේත්‍රය, පාලම්, අමුණු,සොරොව්ව ,ඇළ මාර්ග,වේල්ල,ආරෝහක ඉඳිකිරීම සහ සෞඛ්‍යාරක්ෂක සහ පරිසර ඉංජිනේරු විද්‍යාව සමඟ සමීප සබඳතාවක් පවතී.

## යෙදීම්
ද්‍රාව ව්‍යුහයන්(hydraulic structures);අමුණු හා වේල්ල ඇතුළුව, ජලය බෙදාහැරීමේ ජාලයන්, ජලය එක් රැස්කිරීමේ ජාලයන්,කුණාටු වලදී ඇති වන ජලය පාලනය කිරීම, රොන් මඩ ප්‍රවාහනය සහ ප්‍රවාහන ඉංජිනේරු විද්‍යාවට හා භූතාක්ෂණික ඉංජිනේරු විද්‍යාවට(geotechnical engineering) සම්බන්ධ අනෙකුත් විවිධ කටයුතු නිර්මාණය, ද්‍රාව ඉංජිනේරුවන් හට බහුලව අතින් බහුලව කෙරෙන නිර්මාණයන් ය. තරල ගති විද්‍යාවේ නියමයන්ගෙන් විකාශනය වූ සමීකරණයන්, රථ ගමනාගමනය පිලිබඳ වූ ඉංජිනේරුවන්(traffic engineers) විසින් ඉතා සුලභව භාවිතා කරනු ලැබේ.
අදාල ශාඛාවන් අතර ජල විද්‍යාව, ද්‍රාව ආදර්ශ සෑදීම, ගං වතුර අනුරූපණය, ජල ආධාරක ගං වතුර(catchment flood) පාලනය කිරීමේ සැලැසුම්, වෙරළ මායිම් පාලනය කිරීමේ සැලැසුම්, මෝය පිලිබඳ උපාය මාර්ග(estuarine strategies), වෙරල බඩ සංරක්ෂණය සහ ගංවතුර අඩු කිරීම ආදිය වේ.

## ඉතිහාසය
එකල විශේෂයෙන්ම මාතිකා(aqueducts) වල ඉදිකිරීම් හා නඩත්තු කිරීම් සඳහා උපයෝගී වූ ද්‍රව ඉංජිනේරු විද්‍යාව රෝමානු අධිරාජ්‍යය යටතේ ඉතා ඉහල දියුණුවක් ලබා තිබුණි. ඔවුන් දියළු රත්‍රන් නිධි(alluvial gold deposits) පිරික්සීම හා ගොඩගැනීම සඳහා ද්‍රාව කැනීම් ක්‍රම භාවිතා කල අතර එම ක්‍රම වේදය, දියෙන් පෙරික්සුම(hushing) නමින් හැඳින්විය. එම ක්‍රම අනෙකුත් ටින් හා ලෙඩ් වැනි ලෝපස් සඳහාද යොදාගන්නා ලදී.

මෑත කාලයේ දී වැඩිම ප්‍රමාණයක් අලෙවි වූ Pompeii ඓතිහාසික නව කතාවෙහි එවැනි රෝමානු ද්‍රාව ඉංජිනේරුවෙකු(ලතින් භාෂාවෙන් " aquarius ") ප්‍රධාන චරිතය උසුලයි.

නවීන ද්‍රාව ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ, නිවැරදි ව ප්‍රවාහයන් හි ගතිලක්ෂණ පිලිබඳ අනාවැකි පලකිරීම සඳහා වන ගණනය කිරීම් සඳහා HEC-RAS වැනි පරිගණක මෘදුකාංග භාවිතා කරයි.

## Reference
http://en.wikipedia.org/wiki/Hydraulic_engineering
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී පරිගණක භාවිතය

ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී පරිගණක භාවිතය
අභ්‍යවකාශ යානාවක් නැවත ඇතුලුවීමේ දී එය වටා ඉහළ ප්‍රවේශයක් සහිත සුළග හමායන අයුරු පරිගණකයකින් අනුරූපනය කර ඇති අයුරු.

නවීන විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික කටයුතු සදහා  පරිගණක හ පරිගණක මෘදුකාංග බෙහෙවින් වැදගත් වේ. ව්‍යාපාර කටයුතු  වල දී භාවිතා කරන මෘදුකාංග  මෙන්ම ඉංජිනේරු කටයුතු වල දී ද ඒ සඳහාම විශේෂිත වූ පරිගණක ආශ්‍රිත මුලික භෞතික  ක්‍රියාවලීන් හි ආකෘතීන් සෑදිය හැකි අතර ඒවා සංඛ්‍යාත්මක ක්‍රම මගින් විසදිය හැකි වේ.

ඉතා පහුලව භෘවිතා කරන CAD (Computer - aided design) මෘදුකාංගය ඉංජිනේරුවන් හට ත්‍රිමාණ ආකෘතීන් හා ද්විමාන රූප නිර්මාණය කිරිමට ද තම නිර්මාණයන් හි දළ නිරූපණය  සඳහා  උපකාරී වේ. CAD මෘදුකාංගය, DMU (Digital mockup) සහ CAE මෘදුකාංග (Finite element method analysis වැනි) ඉංජිනේරුවන් හට තමා නිර්මාණ‍යන් හි ආකෘතීන් ගොඩනගා ඒවා අධ්‍යයනය කිරීමට උපකාරී වේ. මෙහිදී අධික වියදමක් දරමින් හා වැඩි කාලයක් ගත කරමින් භෞතික  මුලාකෘතින් සෑදීම අවශ්‍ය නොවේ. මෙමගින් නිෂ්පාදනයන් සහ උපාංග වල ඇති දුර්වලතා නිරීක්ෂණය,  යෝග්‍යතාව පරීක්ෂා කිරීම, ඒවා එකට එකතු කිරීම සහ ඒවා අධ්‍යයනය කිරීම සිදු කළ හැක. තවද පද්ධතියක උෂ්ණත්වය, ආතතිය, විද්‍යුත් චුම්බක විමෝචනය, විද්‍යුත් ධාරාවන් හා වෝල්ටීයතාව, ඩිජිටල් ලොජික් ලෙවල්ස්, තරල ප්‍රවාහයන් හා ප්‍රගතිය (kinematics) යන ස්ථිතික හා ගතික ගති ලක්ෂණ ද මෙහි දී අධ්‍යයනය කළ හැක. මෙම තොරතුරු පරිශීලනය හා බෙදා හැරීම සාමාන්‍යයෙන් සංවිධානය කරනු ලබන්නේ නිෂ්පාදන දත්ත කළමණාකරණ (Product data management) මෘදුකාංග මගිනි.

ඉංජිනේරු වෘත්තිය සදහා විශේෂ වූ තවත් මෙවලම් අතුරින් කිහිපයක් ලෙස CNC යන්ත්‍ර ආශ්‍රිත පුහුණුව සදහා භාවිතා වන CAM මෘදුකාංගය, නිෂ්පාදන ඉංජිනේරු අංශය සදහා වන  නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලි කලමණාකරණ (Manufacturing process management) මෘදුකාංගය, ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරුවන් සදහා PCB  (Printed circuit board)  සහ පරිපථ සටහන් සදහා වූ EDA, නඩත්තු  කලමණාකරණය සදහා MRO භාවිතය සහ සිවිල් ඉංජිනේරු වෘත්තියේ දී AEC මෘදුකාංගය දැක්විය හැක.

මෑත කාලයේ දී නිෂ්පාදනයන්ගේ වර්ධනය සදහා පරිගණක මෘදුකාංග භාවිතය PLM (Product Lifecycle Management) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
මාස් ස'වෙය' '98 වැඩසටහන

'''මාස් සර්වේයර් '98 වැඩසටහන''' සමන්විත වූයේ වෙන වෙනම දියත් කෙරුණු අභ්‍යාවකාශා යානා දෙකක් වන, මාස් ක්ලයිමෙට් ඕබිටර් (පෙරදී මාස් සර්වේයර් '98 ඕබිටර්) සහ  මාස් පෝලර් ලෑන්ඩර් (පෙරදී මාස් සර්වේයර් '98 ලෑන්ඩර්) යන දෙකෙනි; මාස් පෝලර් ලෑන්ඩර් අභ්‍යාවකාශ යානාව තුල වූයේ පෘෂ්ඨ-විනිවිදුම් විමසනයන් (ඩීප් ස්පේස් 2) දෙකකි. මෙහෙයුම් දෙකෙහි පරමාර්ථ වූයේ අඟහරුගේ කාලගුණය, දේශගුණය, සහ ජල හා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (අංගාරිකාම්ල) සම්පත් ප්‍රමාණය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීම, වාෂ්පශීලි ද්‍රව්‍යයන් හි සංචයන්, හැසිරීම හා වායුගෝලය ආශ්‍රිත භූමිකාව  ගැන අවබෝධයක් ලබා ගැනීම හා දීර්ඝ කාලීන හා කඩින් කඩ දේශගුණ වෙනස් කම් පිළිබඳ සාක්ෂි විමසා බැලීමය.

1998 අඟහරු කක්ෂ නිවේශය දියත් කවුළුව තුලදී අභ්‍යාවකාශ යානා දෙකම දියත් කෙරිණි. විනිවිදුම් විමසනයන් ද සහිතවම ‍යානා දෙකම අතුරුදහන් විය.

ඕබිටර්  යානය අතුරුදහන් වූයේ,  මිනුම් පිළිබඳ වූ මෙට්‍රික් සහ  ඉංග්‍රීසි ඒකක අතර අපේක්ෂා නොකල හා අනාවරණය කර ගත නොහැකි වූ නොසීහුම් හේතුවෙන්,   ප්‍රක්ෂිප්තයෙහි ගණන දෝෂයක් නිසාය. JPL විසින් 1996 දී ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබූ යාත්‍රණ මෘදුකාංග අතුරුමුහුණත් පිරිවිතර (SIS) මගින් මෙට්‍රික් ඒකක භාවිතය මෙන්ම භාවිත කල යුතු දත්ත ආකෘතිද නියම කොට දක්වා තිබුණි. මෙය මෙසේ තිබියදීද, ලොක්හීඩ් මාටින් හි පියාසැරි ක්‍රියාකාරිත්ව කණ්ඩායම විසින් ආව්ග දත්ත සපයා තිබුනේ නිව්ටන-තත්පර වෙනුවට රාත්තල්-බර තත්පර යන ඉංග්‍රීසි ඒකක වලිනි. මෙම අගයයන්  4.45 (1 රාත්බල = 4.45 නිව්) ක ගුණාකාරයකින් සාවද්‍ය විය. මෙය නිසාවෙන් පියාසැරි පථය සදොස් කිරීමේදී වැරැදි සිදුවී ඕබිටර් යානය අඟහරු වායුගෝලයෙහි වැඩිමනත් පහළ මට්ටමකට පහත් කිරීමක් සිදු විය. යානය එක්කෝ පිළිස්සි ගියේය නැතහොත් පොළා පැන අවකාශයට නික්ම ගියේය.

"ලැන්ඩර්" හි ඇනහිටිමේ හේතුව යැයි විශ්වාස කෙරෙනුයේ එහි ඇතුලත කොටස් වල යම් වැරදීමක් හේතු කොට ගෙන එය බුධ ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය මත වැටී විනාශ වීමයි.

"මාස් ස්ර්වේයර් 98"  ක්‍ර‍ලේඛය සදහා ඩොලර් මිලියන 193.1 වැය විය.

ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය
දෙපහර එන්ජින්

**දෙපහර අන්තර් දහන එන්ජිම** (), සුලභව දක්නට ලැබෙන සිව්පහර එන්ජිමෙන් වෙනස් වන්නේ, මෙහි, චූෂණය (intake), සම්පීඩනය (compression), දහනය (combustion) සහ පිටාරය (exhaust) යන ක්‍රියාවලීන් හතර පිස්ටන පහර දෙකක් තුලදී සම්පූර්ණ කිරීමයි. සිව්පහර එන්ජිමක මේ සඳහා පිස්ටන පහර හතරක් අවශ්‍ය වේ. දෙපහර එන්ජිමක සිදුවන්නේ, සම්පීඩන පහරේ ආරම්භයේදී සහ දහන පහර අවසානයේදී චූෂණය සහ පිටාරය යන ක්‍රියාවලීන් සිදුකිරීමයි. මේ නිසා සිව්පහර එන්ජිමේ මෙන් ක්‍රෑන්කයේ (crank) සෑම චක්‍රයකදීම තවත් අමතර චක්‍රයක් ඇති නොවී ඒ වෙනුවට බල පහරක් (power stroke) ඇතිවේ. මේ නිසා දෙපහර එන්ජිම මගින් වැඩි බලයක් (high specific power) සපයන අතර එය තැන තැන ගෙනයාහැකි දම්වැල් කියත වැනි උපකරණ සඳහා මෙන්ම දුම්රිය එන්ජිම වැනි මහා පරිමාණ කාර්මික යෙදවුම් සඳහාද යෝග්‍ය වේ.

## ඉතිහාසය 
වර්ෂ 1880 දී පමණ ඩුගල්ඩ් ක්ලාක් (Dugald Clerk) විසින් නිර්මාණය කරන ලද විශේෂ දහන සිලින්ඩරයක් සහිත එන්ජිම, දෙපහර එන්ජිමෙහි සොයා ගැනීමට මුල් වූ බව කිව හැකියි.

## අමතර අවධානයට 
* අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිම
* සිව්පහර එන්ජිම
* Bourke engine
* Four-stroking
* Junkers Jumo 205
* Kadenacy effect
* Rolls-Royce Crecy
* Rotary engine
* Twingle engine
* Stroke (engine)
** Two- and four-stroke engines
** Four-stroke engine
** Five-stroke engine (uncommon)
** Six-stroke engine

* Wärtsilä-Sulzer RTA96-C
* Wankel engine

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* Two-Stroke Engine at How Stuff Works
* .

ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිම
ජනගහණ භූ විද්‍යාව

ජනගහණ භූගෝල විද්‍යාව, මනුෂ්‍ය භූ විද්‍යාවේ අංගයකි. එය යම් ස්ථානයක ස්වභාවය අනුව ජනගහණ වර්ධනය, ව්‍යාප්තිය, සංයුතිය හා සංක්‍රමණය පිළිබඳ අධ්‍යයනයකි. එය ජනවිකාශ විද්‍යාව දෙස භූගෝලීය දාෂ්ටිකෝණයකින් අධ්‍යයනය කරයි. එය අවකාශීය මට්ටමෙන් ජනගහණයක ලක්ෂණ ව්‍යාප්තියේ වෙනස්කම් අධ්‍යයනය කරයි. මෙය සඳහා උදාහරණයක් ලෙසජනගහණ සිතියම් දැක්විය හැක. ක්ලෝරොප්ලෙන්, අයිසෝලයින් හා තිත් සිතියම් මෙවැනි ජනගහණයක අවකාශීය පැතිරීම පෙන්වන සිතියම් වර්ථා කිහිපයකි. ජන විකාශන විද්‍යාවේ අංග,

* අවකාශිය ව්‍යාප්තිය හා ඝනත්වය අනුව පුද්ගලයින් අධ්‍යයනය
* ජනගහණයේ වර්ධනය හා අඩුවීම
*ජනගහණයේ චලනය හා ජංගමතාවය
*ජනාවාසවල මිනිස් කණ්ඩායම
*ස්ථානයක භූවිද්‍යාත්මක ලක්ෂණ අනුව උදා:- ජනාවාස රටා
*ජනගහණ සිද්ධි වෙත ස්ථානවාසින් දක්වන ප්‍රතිචාර උදා:- සංක්‍රමණ 

ඉහත සියළු කරුණු අධ්‍යයනය කරන්නේ අවකාශය හා කාලය පදනම් කරගෙනය. 
සැලකිය යුතුයි :- ජනගහණ භූවිද්‍යාව හා ජනවිකාශ විද්‍යාවේ වෙනස ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින් පවතී.

ප්‍රවර්ගය:භූවේදය
රක්ෂණ කර්මාන්තය සහ එහි රක්ෂණ කර්මාන්තය සහ එහි අසම්මත භාවිත (Rent Seeking)සම්මත භාවිත (Rent Seeking)

විවේචකයන් විසින් ඇතැම් රක්ෂණ නිපැයුම් හා භාවිතයන් අසම්මත භාවිත (Rent Seeking) යනුවෙන් පැහැදිලි කර තිබේ. අහිත කර සිද්ධි වලින් ආරක්ෂාව සපයා ගැනීමට අමතරව බදු බර අඩු කිරීම වැනි නීතිමය වාසින් හේතුවෙන් සමහර රක්ෂණ නිපැයුම් හා භාවිතයන් එලෙස හදුන්වනු ලබයි. උදා - එක්සත් ජනපදයේ බදු නීතිය අනුව විචල්‍ය වාර්ෂික (Variable annuities) සහ විචල්‍ය ජීවිත රක්ෂණ (Variable Life Insurance) හිමි කරුවන්ට තම අධි මිල ගෙවීම් කොටස් වෙළෙද පොලෙ හි ආයෝජනය කිරීමට සහ ආපසු ගැනීම් සිදු කරන තුරු ඔවුන්ගේ ආයෝජන මත  බදු ගෙවීම කල් දැමීමට හෝ ඉවත් කිරීමට පුළුවන. සමහර අවස්ථා වල පුද්ගලයන්ට මුළු නිෂ්පාදන භාවිතය සදහා බලපාන එකම කාරණය වනුයේ මෙම බදු අන්තරයයි. 
අනෙක් උදාහරණය වන්නේ ඉඩම් මත අයකරන බදු ගෙවීම සදහා නැවත අයකරගත නොහැකි ජිවිති රක්ෂණ අරමුදල් දරා සිටීමට නීතිමය යටිතල පහසුකම් අවසර දෙන අතරම ඉපැයුම් ඉඩම් මත බදු වලින් නිර්මුක්ත කරන ලබයි. 

## රක්ෂණ සමාගම් විමර්ශනය 
සමහර පුද්ගලයන් රක්ෂණ සමාගම් මුදල් උපයන ව්‍යාපාරයක් බවත් රක්ෂණය සදහා ඇත්තේ කුඩා ඇල්මක් බවත් විශ්වාස කරයි. රක්ෂණය කිරීමේ අරමුණ ලෙස ඔවුන් තර්ක කරනුයේ, අවධානම විසුරුවා හැරීමයි. ඒ හේතුවෙන් ඉහළ අවධානම් සහිත අවස්ථා භාර ගැනීමට රක්ෂණ සමාගම් වල ඇති අකමැත්ත (ගං වතුර ප්‍රශ්ණයට මුහුණ පෑ හැකි නිවාස, හෝ තරණ රියදුරන්) රක්ෂණ ප්‍රතිපත්තියට එරෙහිව කටයුතු කරයි.
 
අනෙක් විවේචනයන්හි පහත දෑ අන්තර්ගතය. 
*රක්ෂණ ඔප්පු බොහෝ බැහැර කිරීමේ වගන්ති වලින් යුක්ත වීම (Exclwim clauses) උදාහරණයක් ලෙස සමහර නිවාස රක්ෂණ ගිවිසුම් උද්‍යානයේ තාප්පයට සිදුවන අලාභ හානි ආවරණය නොකරයි.
*බොහෝ රක්ෂණ සමාගම් අදවන විට ඇමතුම් මධ්‍යස්ථාන භාවිතා කරයි. ඒවායේ සේවක පිරිස පාරිභෝගික ගැටළු වලට පිලිතුරු සැපයීමට උත්සාහ කරන්නේ අත්පත කියවීම මගිනි. විශේෂඥ දැනුම ඇති කෙනෙකු සමග කතා කිරීම මේ හේතුවෙන් අපහසු කර්යයක් වේ. 

----
Reference: http://en.wikipedia.org/wiki/Insurance#The_insurance_industry_and_rent_seeking