ටෙක්සාස්

thumb|සිතියම
**ටෙක්සාස්** යනු එක්සත් ජනපදයේ දකුණු මධ්‍යම කලාපයේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රාජ්‍යයයි. එය නැගෙනහිරින් ලුසියානා, ඊසාන දෙසින් ආකැන්සාස්, උතුරින් ඔක්ලහෝමා, බටහිරින් නිව් මෙක්සිකෝව යන ප්‍රාන්තවලට මායිම් වන අතර දකුණින් සහ නිරිත දෙසින් චිහුවාහුවා, කොහුයිලා, නියුවෝ ලියොන් සහ ටමෞලිපාස් යන මෙක්සිකානු ප්‍රාන්ත සමඟ ජාත්‍යන්තර මායිමක් ඇත. ටෙක්සාස් හි ගිනිකොන දෙසින් මෙක්සිකෝ බොක්කෙහි වෙරළ තීරයක් ඇත. වර්ග සැතපුම් 268,596 (කිලෝමීටර 695,660) ආවරණය වන එහි 2024 වන විට මිලියන 31 කට අධික පදිංචිකරුවන් සිටි අතර, එය ප්‍රදේශය සහ ජනගහනය යන දෙකෙන්ම දෙවන විශාලතම රාජ්‍යය වේ. ටෙක්සාස්, ස්වාධීන ජනරජයක් ලෙස එහි පෙර තත්ත්වය, ටෙක්සාස් ජනරජය ලෙස හැඳින්වීම නිසා, ලෝන් ස්ටාර් ස්ටේට් යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලැබේ.

ටෙක්සාස් වෙත හිමිකම් කියමින් පාලනය කළ පළමු යුරෝපීය රට ස්පාඤ්ඤයයි . ප්‍රංශය විසින් පාලනය කරන ලද කෙටි කාලීන යටත් විජිතයකින් පසුව, 1836 දී ටෙක්සාස් නිදහස ලබා ටෙක්සාස් ජනරජය බවට පත් වන තෙක් මෙක්සිකෝව එම භූමිය පාලනය කළේය. 1845 දී, ටෙක්සාස් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට 28 වන ප්‍රාන්තය ලෙස එක් විය.  රාජ්‍යය ඈඳා ගැනීම 1846 මෙක්සිකානු-ඇමරිකානු යුද්ධයට තුඩු දුන් සිදුවීම් දාමයකට හේතු විය. එක්සත් ජනපදයේ ජයග්‍රහණයෙන් පසුව, ටෙක්සාස්, ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය තෙක් වහල් රාජ්‍යයක් ලෙස පැවතුනි. 1861 මුල් භාගයේදී එය සංගමයෙන් වෙන්වීම ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර මාර්තු මාසයේදී නිල වශයෙන් ඇමරිකානු කොන්ෆෙඩරේට් රාජ්‍යයන්ට සම්බන්ධ විය.2. සිවිල් යුද්ධයෙන් පසුව සහ ෆෙඩරල් රජය තුළ එහි නියෝජනය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමෙන් පසුව, ටෙක්සාස් දිගු ආර්ථික එකතැන පල්වීමේ කාල පරිච්ඡේදයකට අවතීර්ණ විය.

ඓතිහාසික වශයෙන්, දෙවන ලෝක යුද්ධයට පෙර ටෙක්සාස් ආර්ථිකය හැඩගස්වා ඇත්තේ ප්‍රධාන කර්මාන්ත පහකි: ගවයන්, බයිසන්, කපු, දැව සහ තෙල්.  සිවිල් යුද්ධයට පෙර සහ පසු, ටෙක්සාස් ආධිපත්‍යය දැරූ ගව කර්මාන්තය - ප්‍රධාන ආර්ථික ධාවකයක් වූ අතර ටෙක්සාස් කව්බෝයිගේ සාම්ප්‍රදායික ප්‍රතිරූපය නිර්මාණය කළේය. 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී, ගව කර්මාන්තය ලාභදායී නොවන බවට පත් වූ විට, කපු සහ දැව ප්‍රධාන කර්මාන්ත බවට පත් විය. අවසානයේ, ප්‍රධාන ඛනිජ තෙල් නිධි සොයා ගැනීම (විශේෂයෙන් ස්පින්ඩල්ටොප් ) ආර්ථික උත්පාතයකට මුල පිනූ අතර එය 20 වන සියවසේ වැඩි කාලයක් ආර්ථිකය පිටුපස ගාමක බලවේගය බවට පත්විය. 20 වන සියවසේ මැද භාගයේදී ටෙක්සාස් විවිධාංගීකරණය වූ ආර්ථිකයක් සහ උසස් තාක්ෂණ කර්මාන්තයක් වර්ධනය කළේය.  , එය එක්සත් ජනපදයේ මූලස්ථානය ඇති  500 සමාගම් අතරින් දෙවන වැඩිම සංඛ්‍යාවක් (52) ඇත. වර්ධනය වන කර්මාන්ත පදනමක් සමඟින්, සංචාරක ව්‍යාපාරය, කෘෂිකර්මාන්තය, ඛනිජ රසායනික ද්‍රව්‍ය, බලශක්තිය, පරිගණක සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ, අභ්‍යවකාශය සහ ජෛව වෛද්‍ය විද්‍යාව ඇතුළු බොහෝ කර්මාන්තවල රාජ්‍යය පෙරමුණ ගෙන සිටී. 2002 සිට ටෙක්සාස් ප්‍රාන්තය රාජ්‍ය අපනයන ආදායමෙන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට වඩා ඉදිරියෙන් සිටින අතර දෙවන ඉහළම දළ රාජ්‍ය නිෂ්පාදිතය ද ඇත.

ඩලස්–ෆෝර්ට් වර්ත් මෙට්‍රොප්ලෙක්ස් සහ ග්‍රේටර් හූස්ටන් ප්‍රදේශ පිළිවෙලින් ජාතියේ සිව්වන සහ පස්වන-වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නාගරික කලාප වේ. එහි අගනුවර ඔස්ටින් ය. එහි විශාලත්වය සහ බැල්කෝන්ස් දෝෂය වැනි භූ විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ නිසා, ටෙක්සාස්හි ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ දකුණු සහ නිරිතදිග ප්‍රදේශ දෙකටම පොදු වූ විවිධ භූ දර්ශන අඩංගු වේ.  බොහෝ ජනගහන මධ්‍යස්ථාන පිහිටා ඇත්තේ පැරණි තණබිම්, තෘණ බිම්, වනාන්තර සහ වෙරළ තීරයේ ය. නැගෙනහිර සිට බටහිරට ගමන් කරන විට, වෙරළබඩ වගුරු බිම් සහ පයිනි වනාන්තරවල සිට, පෙරළෙන තැනිතලා සහ රළු කඳු දක්වා, බිග් බෙන්ඩ් හි කාන්තාරය සහ කඳු දක්වා භූමි ප්‍රදේශය විහිදේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත
ප්‍රවර්ගය:Former Spanish colonies
ප්‍රවර්ගය:Webarchive template wayback links
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි