open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
කතකලි

**කතකලි** යනු නාට්‍යමය ආකාරයේ ඉන්දියානු නර්තනයකි. එහි මුලාරම්භය දකුණු ඉන්දියාවේ කේරළ ප්‍රාන්තයේ 16 ශතවර්ෂයේ වර්ෂ 1555 සිට 1605 දක්වා කාලයේ සිට පැවත එන්නකි.

සාම්ප්‍රදායිකව කතකලි රඟ දක්වනු ලබන්නේ රාත්‍රි කාලයේ වන අතර උදය වන විට නිමා වේ. වර්තමාන‍යේ පැය 3 රඟ දැක්විමද දක්නට ලැබේ. කතකලි සාමාන්‍යයෙන් රඟ දක්වනු ලබන්නේ නලිවිලන්තු (පහන) ඉදිරිපිටදීය. සාම්ප්‍රදායිකව මෙම පහන නර්තන ශිල්පීන්ට ආලෝකය ලබා දුන් අතර පන්සල්, නිවාස හා මාලිගා ආශ්‍රීත වේ. රංගන ශිල්පින් රඟ දක්වනු ලබන්නේ සංගීතය (ගීතා) හා වාදන භාණ්ඩ (පද්යා) වල එකතුවටයි. තැලි වැසීමට යොදා ගන්නා සංගීත භාණ්ඩ වන්නේ චෙන්ගලාව, මදලම්, හා උඩැන්නය. ඊට අමතරව ගායකයින් (මුලික ගායනය පොන්නානි වන අතර සෙසු පිරිස සින්ගිඩ් වේ) හා ඔවුන්ගේ අනුගාමිකයන් චෙන්ගලා හා ඉලයි‍නෝලම් යනුවෙන් හඳුන්වයි. සමහර අවස්ථාවල ප්‍රධාන ගායකයා චෙන්ගලාව වෘද්යම් හා ගීතා යන දෙකටම මෙය භාවිතා කරයි. මෙම කලාවේ විශේෂත්වය වන්නේ රංගන ශිල්පින් කථා නොකරන අතර, තමන්ගේ දෙඅත් වලින් භාව නිරූපනය කිරීමයි.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ නර්තනය
ශ්‍රී ලංකාවේ නර්තනය - යාත් නැටුම්

යාත් නැටුම් මිනිසුන් තුල පවතින පොදු විශ්වාසයක් වන නොපෙනන විවිධ බල වේග හේතුවෙන් ලෙඩ රෝග වලට ගොදුරු වන රෝගින් පිරිස භාවිතා කරයි. පුද්ගලයෙක් හෝ පවුලකට පැවැත්ම අඩාල වේ නම් ගම් වැසියන්ගේ විශ්වාසයන් වන නොපෙනන බලවේගයන් එයින් මෙම අඩාල වීම සිදු කරනා ලැදැයි අදහසින් 'තොවිල්' කරනු ලබයි.

තොවිල් සාමාන්‍ය චාරිත්‍ර ක්‍රමයක් වන අතර එය ගෙයකට හො පවුලේ හා ඥතීන්ගේ සමන්විත වන අතර, ගම් මඩුව හෝ දෙවොල් මඩුව ශාන්තිකර්මය වලදි ගමේම සහභාගිත්වය ලැබේ. මහසොන් සමයම හා ගරා යැතුම ශාන්ති කර්මයේදි වෙස් මුහුණු නැට්ටුවන්සහභාගි වේ. මහසොන් සන්යමය විශ්වාසයන් පවතී. රංගන ශිල්පියා වලසෙකු  පිලිම්බු කරනා වෙස් මුහුණකින් හා ඇදුම් කට්ටලයකින් සැරසි සිටි.බොහො විට මෙහි සාන්ති නැටුම්වන් ද වෙස් මුහුණු 403 මෙයට සහභාගි වේ. දහ අට සන්නිය අසනීස 16 න් පිළිබිඹු කරනා අතර එය යක්ෂයෙන් විසින් ඇති කරන්නක් යැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙම චාරිත්‍ර‍ ක්‍රමයෙන් සමහර අවස්ථා වල නර්තන ශිල්පින් වෙස් මුහුණ පැද පෙරෙහැරෙන් ආකාරයෙන් සහභාගි වන අතර සමහර අවස්ථාවල විවිධ වර්ග වෙස් මුහුණු තුලින් විදහපායි. පසු කාලයේ ළමුන් විසින් ද වෙසක් සමයේ වෙස් මුහුණු පැලද ගන්නා අතර විශාල වෙස් මුහුණ වන ඔලු බන්නෝ නැටුම් බාල මහලු සැමගේ විනෝදාංශ්වාදයට හේතු වේ.
ජන නැටුම්

ජන නැටුම් වලට විශාල නර්තන ශිල්පීන් පිරිසක් සහභාගී වේ, යුරෝපානු සම්භවයේ ජන නැටුම් පහත ගුණාංග වලින් යුක්තය.

*නර්තනයේ මුල් ආරම්භය 19 වන ශතවර්ෂය හෝ ඊට පෙර.

*රඟදැක්වීම බොහෝ විට සාම්ප්‍රදායික වන අතර, නිර්මාණය තුළ නව්‍යකරණය නොවේ.

* රඟදක්වනු ලැබුවේ වංශවතුන් නොවන සාමාන්‍ය ජනතාවයි.

* නිරායාස අංග චලනයෙන් ගොඩනැඟී ඇත. නිල වශයෙන් නර්තනය හා එහි ගුරුවරයා පිළිබඳ විස්තර නොදැක්වෙන අතර නියමිත වයස් කාණ්ඩයක් නොමැත.

ජන නැටුම් සාම්ප්‍රදායිකව රඟදැක්වුයේ පොදු උත්සව වලදී වන අතර, විශේෂ දැනුමක්  නොමැති ජනයා විසිනි. නවකයින්, නිරීක්ෂණයෙන් හා අනුන්ගේ ආධාරයෙන් ඉගෙන ගන්නා අතර, එය සමාජ ක්‍රියාකාරකමක් ලෙස සලකන අතර සමහර අවස්ථාවල වෘත්තීමය හා අර්ධ වෘත්තීමය නර්තන ශීල්පීන් හා නර්තන තරඟ ද පැවැත්වේ.

## සටහන්
ශ්‍රී ලංකාවේ නර්තනය - එදා සහ අද නර්තනය

## අද සහ එදා නැටුම්
සම්භාව්‍ය නැටුම් ක්‍රමයන් ආශ්‍රිත වී ඇත්තේ ‍සියවස් ගණනක් පැරැණි හා ක්‍රී. පූ තෙවන සියවසෙහිදී බුද්ධාගම පැමිණී එය සිංහල ජනතාව විසින් පිළිගැන්මට පෙර පැවැති ජන ආගම් හා ජන විශ්වාස පදනම් කර ගත් විවිධ පූජාවිධි හා මංගල්‍යයන් සිදුකිරීම හා සමගිනි. මෙම පූජාවිධි හා මංගල්‍යයන් විදහාපාන්නේ කෘෂිකාර්මික ශිෂ්ටාචාරයක විශ්වාසයන් හා චාරිත්‍ර වාරිත්‍රයන්ය.

ප්‍රාග්-බෞද්ධ ජන ආගම සමන්විත වූයේ ප්‍රතිලාභ හා ආශිර්වාදයන් ප්‍රදානය කිරීමෙහි මෙන්ම පීඩාවන් හා ලෙඩ රෝග ඇතිකරලීමෙහිද සමත් යයි පිළිගැනුනු විවිධ දේවතාවන් හා යකුන් පිළිබඳ ඇදහිලි හා සමගිනි. එබැවින් පූජාවන් අනුසාරයෙන් ඔවුන් එක්කෝ සතුටු කිරීම හෝ භූතාපසරණය කිරීම හෝ කිරීම සිදු කල යුතුව තිබුණු අතර එනිසා පූජාවිධි හා මංගල්‍යයන් පැවැත්වීම සිදු කර ඇත.

උඩරට නැටුම් සම්භාරයෙහි සම්භවය ඇති වූයේ  *කොහොඹ කංකාරිය* නම්වූ පූජාවිධිය හා සමගින් වන අතර, which is performed to propitiate the deity known as *Kohomba* for the purpose of obtaining relief from personal afflictions or from communal calamities such as pestilence. Although this ritual is rarely performed at the present the various dances associated with its performance could be seen in the Kandy Perahera, and annual religion-cultural event which takes place in the city of Kandy in honour of the sacred tooth-relic of the Buddha housed in the Dalada Maligawa, the Temple of the Sacred Tooth.

The repertoire of Ruhunu dancing has its origins in the rituals of the  *Devol Maduwa* - used to propitiate the Deity/demon Devol - and in exorcistic rituals known as the *Rata Yakuma* and the *Sanni Yakuma* - associated with various demons who are supposed to cause a variety of afflictions and incurable illnesses. 

Saparagamu dancing is associated with the ritual known as the *Gam Maduwa*, which is performed to propitiate the goddess Pattini. The purpose is to obtain a good harvest or to ward off evil or to be rid of and infectious disease.
ශ්‍රී ලංක්වේ නරත්නය - එදා සහ අදනර්තනය 

සම්භාව්‍ය නරත්කව විවිධ චාරිත්‍ර හා උත්සව වලදි භාවිතා කෙරේ. මේවා ශතවර්ෂ ගානක් පැරණි අතර, ග්‍රාමීය විශ්වාසය හා ඇදහිලි මතපදනම් වී බුද්ධාගමේ සම්ප්‍රාන්තියට පෙර සිට පැවැත්වන අතර එය සිංහලයින් විසින් ශතවර්ෂ 3 දි පිල‍ිගෙන ඇත. මෙම හරිත හා සැනකෙලි කෘෂිකර්මාන්ත ජනාවාස වල අගයයන්, විශ්වාස හා චාරිත්‍ර පිලිබද කෙරේ. බුදුදමහට පෙර පැවැති විශ්වාසය අනුව විවිධ සන්ෂයින් හා බලවේග ද ඇති කෙරෙනිස් විශ්වාස කලහ. මේ අනුව මෙයින් මිදිමට ඔවුන් විවිධ උත්සව හා චාරිත්‍ර ක්‍රම පැවැත් වුහ. උඩරට නර්තනයේ විකාශයේ චාරිත්‍රයක් වන කොහොඹා කංකාරිය දක්වා විහිදී යයි. මෙම චාරිත්‍ර ක්‍රමය මෑත යුගයේ සුලභව අන්තට නැති අතර, නුවර දළදා පෙර හැරෙහි ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. රැහුණු නරත්නයේ ආරම්භ වන්නේ දෙවෙනි සන්ෂයින් වන දෙවොල් යන චාරිත්‍රය උදසො කරන දේවොල් මඩුවයි. කම්ඩියන් විසින් මෙහෙය වනු ලබන රට යාතුම හාසන්නි යාතුම පවත්වනනේ විවිධ සුව නොවන රෝගාබාධ හා වගුරැබිම් සදහාය. සබරගමුව නර්තනයේ ඕපත්‍රයන් වන්නේ ගම් මඩුවයි. මෙය පන්තින් රෝගාබාධ වලිනි දුරැ ලීම උදෙසා පවත්වයි.
නර්තන චින්තාව

**නර්තන චිකිත්සාව**, හෝ  **නර්තන චලන චිකිත්සාව** යනු භාවාත්මක, ඥානාත්මක, සාමාජීය, චර්යාත්මක සහ  භෞතික අවශ්‍යතා සඳහා චලනය සහ නර්තනය  මනෝරෝග චිකිත්සක ලෙසින් භාවිතා කිරීම වෙයි. එය විද්‍යා දැක්වීමේ චිකිත්සන ක්‍රමය වන අතර සුදුසුකම් ලත් නිර්නය  චිකිත්සකයින් මෙය පුහුණු කර ඇත.

නර්තන විචික්සාව යොදා ගැනෙන්නේ කය හා මනස එකක් සේ ක්‍රියාකරයි යන මතය සිට අතර ශරිරයේ ස්වභාවය මනසේ ස්වභාවය හා උද්වේගිත්වයට විවිධ ආකාරයෙන් බලපායි. සෞන්දර්යාත්මකව නර්තනයට අනුව නොව නර්තන චිකිත්සාව සෑම චලනයක්ම ගවේශනය කරයි. සේවාලාභියාගේ සියලුම චලනයට සම්බන්ධ ක්‍රියාවන් නිරික්ෂණයට ලක් කරන අතර නර්තන චිකිත්සකයන් නිරක්ෂණයෙන් හා පිලියම් යෙදිමෙන් නොයෙක් කායික රෝග සුව කරයි. යම්කිසි මට්ටමක චලනය යෙදිය හැකි මනා අවබෝධයකින් යුත් කිනම් ජනගහනයකට වුවුද නර්තන විචික්සාව සාධාරිණිකරණ වේ.

මෙරියන් ඩේද් ඇමරිකානුවේ දී මෙම නර්තන චිකිත්සාව සොයා ගෙන තිබේ. බ්‍රිතාන්‍යයේ දී එය නර්තන චලන චිකිත්සාව ලෙස එය නම්කොට තිබේ.

ලනාන් චලන වි‍ශ්ලේෂණය (LMA) නර්තන චිකිස්තවේ කොටසක් වන අතර එය චලනයන් ප්‍රයෝගිකව කරන චිකිත්සක ක්‍රමයකි.

## ආශ්‍රිත
සිදුහත් කුමරැ පිළිසිද ගැනීම හා උපත

සිදුහත් කුමරැ පිළිසිද ගැනීම හා උපත 

සිදුහත් කුමරැ උපත ලැබුවේ මෞර්ට ළෙපතේ අශෝක රජතුම‍ාගේ (ක්‍රි.පු. 273 -232) රාජ්‍ය කාලයට වසර 200 ක‍ට පමණ පෙරය.

පින්තූරය - සිදුහත් කුමරැගේ උපත (2-3 ශතවර්ශය)

සිදුහත් කුමරැ ලුම්බිණියේ උපල ලබා කපිල වස්තු නම් රාජ්‍යයේ ඇති දැඩි විය. කෝසල ප්‍රාන්තයේ පැරණි පෙළපත් වලින් එකක් වන ශාක්‍ය කුලයේ ප්‍රධානියකු වන සුද්ධෝන රජු එතුමාගේ පියා විය. ගෞතම යනු පෙළපත් නාමයයි. ශාක්‍ය සිරිතට අනුව සිදුහත්කුමරැගේ මව වන මහාමයා දේවීය ගැබිණි වු පසු තම පියාගේ රාජධානිය වෙත යන අතුරතුරදී ලුම්බිණියේ පිහිටි උයනකදී සල් ගසක් යට සිදුහත් කුමරැ උපත ලැබීය.

පීන්තූරය - නේපාලයේ මයාදේවි විහාරය
බුදු උපත ලැබු දිනය තේරවාද රටවල වෙසක් ලෙස ඉහලින් සැමරේ. සිදුහත් කුමරැගේ මව ඔහු උපත ලබා දින හතකින් මිය ගියාය.ලොවට යහපතක් සිදුකරන්නා යන අර්ථයෙන් මෙම ළදරැවාට සිද්ධාර්ථ (පාලි - සිධාන්ථ) යන නම තබන ලදී. ඉපදීම යනුවෙන් පවත්වන ලද උපත් සමයට සිය කකදුකර වාසයෙන් පැමිණි අචිත කෘෂි තාපසතුමා මෙම දරැවා සක්විති රජකෙනෙක් හෝ පුන්‍යවන්ත මනුෂ්‍යයෙක් වන බවට අනාවැකි පළ ‍කළේය.  මෙය සිදුවුයේ සිද්ධාර්ථ කුමරැ අසිත තවුසාගේ හිස මත දෙපා තැබීම නිසා අසිත තවුසා විසින් ඔහුගේ ශරීර ලක්ෂණ පික්ෂා කිරීමෙන් අනතුරැවය. සුද්ධෝදන රජතුමා‍ කුමරාගේ කුමරැගේ උපතින් පස්වනදිනයේදී නම් තැබීමේ උළෙල සදහා බ්‍රාහ්මණියින් 108 දෙනෙක් සදහා ආරාධනා කළේය. මේ සියළු දෙනාම කුමරැ බලවත් රජකෙනෙක් හෝ බුදු කෙනෙක් වන බවට අනාවැකි පල කර අතර මෙයින් කනිෂ්ඨම බ්‍රහ්මණ යා පසුව පළුවෙන්ම රහත් බවට පැමිනි අසිතදේවල නම් බමුණු පඬිවරයා  පමණක් සිද්ධාර්ථ කුමරැ අනිවාරයෙන්ම බුද්ධිතවය ලබාගන්න බවට සැකයක් රහිතව ප්‍රකාශ කේළය. පසුව ඇතිවු පුරාවෘතිත වලට අනුව සුද්දෝධන රජතුමා සුර්යා රාජ්‍ය වංශයේ එක්කෝම රජතුමාගේන් පැවතෙන පාරම්පරික රජෙකු ලෙස සැලකුවද‍ බොහෝ විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ ඔහු ග්‍රෝතික රාජ්‍ය සංධානයක තෝරාපත්කර ගත් නායකයකු බවයි.

මුල් ජිවිතය හා විවාහය

පින්තූරය - සිදුහත් කුමරැ ළමාකාලයේදී දිය නෑම ගාන්ධාරය 2 වන ශතවර්ෂය සුඛොභෝගී ජීවිතයකට උරම ලැපු සිද්ධාර්ථ කුමරැ හට විවිධ සෘතු ලදී විසීමට ඔහුට විශේෂයෙන් තැනු මාලිගා 3 ක් විය. සිද්ධාර්ථ කුමරැ බලපවත් ර‍ජෙක් වනු දැකීමට කැමති වු සුද්දෝදන රජතුමා ඔහුව ආගමික ඉගැන්වීම හෝ මිනිසුන්ගෙ පීඩා පිළිබද දැනුමෙන් ආරක්ෂා කර තැබුවේය. සිද්ධාර්ථ කුමරැන් හදාවඩා ගත්තේ ඔහුගේ මවගේ බාල සොයුරිය වන මහාප්‍රජාපතී  ගෝතමී දෙවියයි.

ඔහුගේ වයස 16 වන විට පියා සිද්ධාර්ථ කුමරැගේ සම වයසේ ඥාති සොයුරියක් වන යශෝධරා සමග ඔහුගේ විවහා සුදානම් කරන ලදී. ඇයට රාහුල නම් පුතෙක් ලැබුණි. කපිල වස්තුපුරය් අවුරැදු 29 කුමාරයෙකු ලෙස ගත කළ සිද්ධාර්ථ කුමරැටෙ පියා අවශ්‍ය කරන සියළුම දේ ලබාදුන්නද ද්‍රව්‍යමය වනය ජීවිතයේ එකම අරුණ නොවන බව ඔහු අවබෝධ කරගත්තේය.
බුද්ධත්වයට පත්වීම

බුද්ධත්වයට පත්වීම

ශ්‍රමණ භාවයට පත්වු සිද්ධාර්ථ තවුසා ආනාපාන සති භාවනාව (හුස්ම ගැනීම හා පිටකිරීම පිළිබද අවධානය) යොමු වීමෙන් පසු බුදුදහමේ සදහන් වන මධ්‍යම ප්‍රතිපදව (සැප විදීමට ඇත ඇල්ම හා උග්‍රතාප යන අන්ත දෙකෙන්ම ඇත්ව මධ්‍ය මාර්ගයේ ගමන් කිරීම) හදුනාගත් සේක. කෘෂ වු පෙනුම නිසා මේ තමාගේ බලාපොරොත්තුවක් ඉෂ්ඨ කරදුන් දෙවියෙකු යැයි වරදවා වටහාගත් සුජාතා නම් සිටු දේවිය උන්වහනව්සේ කිරිපිඩු දානයක් පිළිගැන්නුවේය. ඉන්පසු වර්තමානයේ බුද්ධගායාවේ බෝධි වෘක්ෂය නමින් හැදින්වෙන ඇසතු ‍ගසක් මුල හිදගෙන සත්‍ය සොයා ගන්නා තුරැ නොනැගිටියි අධිෂ්ඨාන කරගත්තේය. උන්වහන්සේ සත්‍ය සෙවීම අතහැරිය බව සිතූ කොන්ඩඤ්ඤ හා අනෙක් තවුසන් 4 දෙනා උන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය භාවය අතහැර ගියෝ. මෙලෙස දින 49 ක් භාවනා කිරිමෙන් අනතුරැව වයස අවුරැදු 35 දී එතුමා බුද්ධත්වය ට පත්විය. සමහරැන්ට අනුව මෙය සිදුවුයේ පස්වන චන්ද්‍ර මාසේ වන අතර සමරෙක්ට අනුව ය දොළොස්වන මා‍සයේදී සිදුවිය. ගෞතම බෝධිසත්වයෝ ඉන්පසුව බුද්ඡ හෙවත් "අවබෝධය ලබාගතක් තැනැත්තා" ලෙස හැදින්විය. බුද්ධ ධර්මයේ එතුමා‍ ශාක්‍ය මුනි බුද්ධ හෙවත් "ශාක්‍ය කුලයේ" අවබෝධය කරගත් තැනැත්තා ලෙස හැදින්වේ.

	මෙම අවස්ථාවේ එතුමා සත්වායාගේ දුක් විදීමේ ස්වභාවය හා එයට හේතු පිළිබද පුර්ණ අවබෝධයට පත්වු අතර එම හේතුව වන අවිද්‍යාව හා එය නැතිකිරිමට අවශ්‍ය පියවර ද අවබෝධකරගත් සේක. මෙම අවබෝධ කරගත් සත්‍යය චතුර්රාර්ය සත්‍ය ලෙස කොටස් 4 කට වර්ග කෙරෙන අතර සියළුම සත්වයන්ට ලබාගත හැකි අති ශ්‍රේෂ්ඨ විමුක්තිය නිර්වාණය නම් වේ. සියළුම බුදුවරැන් තුළ පවතින උතුම් ගුණ 9 (නව අරහාදී බුදුගුණ) එතුමන් තුළ විය.

ආයචන සුත්‍රයේ (සංයුක්ත නිකාය vi - i) සදහන් වන කථවකට අනුව (පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථ වල සදහන් ) බුදුරජාණන්වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණිමෙන් අනතුරැව මෙම ධර්මය මනුෂ්‍යායට දේශනා කළ යුතද නැද්ද යන්න කල්පනා කළ සේක.තණ්හාව, වෛරය හ මෝහයෙන් මුලාව සිටින මිනිසාට සියුම්, ගැඹුරැ හා තේරැම් ගැනීමට අපහසු ධර්ම නියමාකාරයෙන් අවබෝධ කරගත හැකිවේදැයි උන්වහන්සේ කල්පනා කළ සේක. නමුත් සහම්පතී නම් බ්‍රහ්මයා මැදිහග් වී ධර්මය අවබෝධ කර ගැනීමට සමත් පිරිදක් ද සිටිය හැකි බව පවසා බුදුරාජාණන් වහන්සේට ඇති මහා කරැණාව හේතුවෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුනේ ගුරැවරයා පවට පත්වීමට එකග විය.
රාමඤ්ඤ නිකාය

**රාමඤ්ඤ නිකාය** ශ්‍රි ලංකාවේ පවතින ප්‍රධාන බෞද්ධ නිකායකි. රාමඤ්ඤ නිකාය තායිලන්තයේ පවතින තම්මයුක්ත නිකායට සමරූපී වේ. වර්තමනය වනවිට රාමඤ්ඤ නිකාය තායිලන්තය, බුරුමය හා ශ්‍රී ලංකාවේ පවතී.

## ආරම්භය
මෙම නිකාය ආරම්භ වුයේ වර්‍ෂ 1863 ජුනි මස 13 වැනිදා ගාල්ලේ නදී උපෝසථාගාරයේ දී (උදකුක්ඛේප සීමාවෙහි) උපසම්පදා කර්මය සිදුකිරීමෙන් පසුවය.ඒ අඹගහවත්තේ සරණංකර සාමණේරයන් වහන්සේ බුරුමයට ගොස් බුරුමයේ රාමඤ්ඤ නගරයේ රත්නපුණ්ණ  මහා විහාර වාසී ඥෙයධර්‍ම සංඝරාජ ස්වාමින් වහන්සේගෙන් උපසම්පදාව ලබා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීමෙන් අනතුරුවය.මෙම නිකායේ පළමු මහා නායක ස්වාමීන් වහන්සේ වන්නේ ද අතිපූජ්‍ය අඹගහවත්තේ ඉන්ද්‍රාසභවරඤාණ ගණනායක මහා ස්වාමීන් වහන්සේය. මූලස්ථානය කළුතර,පයාගල රාමඤ්ඤ මහා නිකායික මූල මහා විහාරය යි.
අතිපූජ්‍ය අග්ග මහා පණ්ඩිත මකුලෑවේ ශ්‍රී විමල මහා ස්වාමීන් වහන්සේ නව මහා නායක ස්වාමීන් වහන්සේ ලෙස කටයුතු කරයි.

## කුල භේදය නොමැතිවීම
බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද කුල භේදය නොසලකා මෙම නිකාය අනුගමනය කරයි.

## උප නිකාය / පාර්ශව
මෙම මහා නිකාය කිසිදු උප බෙදීමකට ලක්ව නැතත් කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රම සංස්ථාව යනුවෙන් වනවාසී භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිසක් වෙනම උපසම්පදාව සිදු කරයි. එහෙත් එක මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ නමක් යටතේ එක්ව කටයුතු කරයි.

## මහා නායක මහා ස්වාමීන් වහන්සේලා
# අඹගහවත්තේ ඉන්දාසභවර ඤාණසාමි මහා ස්වාමීන් වහන්සේ 
# ඕබඩකන්දේ විමලානන්ද මහා ස්වාමීන් වහන්සේ 
# කෝදාගොඩ උපසේන මහා ස්වාමීන් වහන්සේ
# දීපේගොඩ චන්දවිමල මහා ස්වාමීන් වහන්සේ 
# කරතොට ඉන්දසාර මහා ස්වාමීන් වහන්සේ
# හිස්සැල්ලේ ඤාණෝදය මහා ස්වාමීන් වහන්සේ  
# ඉඳුරුවේ උත්තරානන්ද මහා ස්වාමීන් වහන්සේ 
# පොත්තේවෙල පඤ්ඤාසාර මහා ස්වාමීන් වහන්සේ 
# වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර මහා ස්වාමීන් වහන්සේ 
# නාපානේ පේමසිරි මහා ස්වාමීන් වහන්සේ
# මකුලෑවේ ශ්‍රී විමල මහා ස්වාමීන් වහන්සේ

## ආශ්‍රිත ලිපි
* සියම් නිකාය
* අමරපුර මහ නිකාය

 

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ නිකායන් සහ පාර්ශව
ඉස්ලාම් ධර්මය සහ ළමුන් - කුර්- ආනයේ ළමුන්ගැන සදහන් වෙන කරැණු

"ඉස්ලාම් ධර්මය සහ ළමුන්" යන මාතෘකාව යටතේ ඉස්ලාම් ධර්මයේ සඳහන් වෙන ළමා අයිතීන්, ළමුන් විසින් තම දෙමාපියන් කෙරෙහි ඉටු කළ යුතු යුතුකම්, දෙමව්පියන්ට තම දරුවන් සම්බන්ධයෙන් ඇති අයිතීන් ආදී කරුණු දැක්වේ. මෙහිදී "ළමුන්" යන්නෙන් ගැහැණු හා පිරිමි ළමුන් මෙන්ම, තමන්ගේම දරුවන් හා හදාවඩාගත් දරුවන්ද අදහස් කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡාවට ලක්වෙන තවත් කරුණක්  වන්නේ විවිධ මතවාදයන් හා සාපේක්ෂව සලකනු ලබන අයිතීන් පිළිබඳ ඇති වෙනස්කම්ය. 

## කුර් - ආනයේ දැක්වෙන ළමුන් 
කුර්-ආනයෙහි "ළමුන්"යන්න සඳහා නොයෙක් වචන භාවිතා වේ. (උදා: අරාබි වචන වන දුර්රියියා, ගුලාම්, ඉබ්න්, වලාද්, වාලිද්, මවුලුද්, සබි, තිෆ්ල්, සාගිර්) නමුත් අන්වර් ගිලාදි  පවසන පරිදි මෙම වචන විශේෂයෙන් ම ළමුන් ගැන කියන බවට එම වචන අඩංගු ප්‍රකරණයෙන් පැහැදිලි වන්නේ ඉතා කලාතුරකිනි. කුර් - ආනය ළමුන් ගැන කර ඇති ප්‍රකාශ, මූලිකවම ළදරු ඝාතන, දරුකමට හදා වඩා ගැනීම, මව්කිරි ලබා දීම සහ පියා නැති දරුවන් වැනි කරුණු ආශ්‍රයෙන් ගොඩනැගී ඇති බව ගිලාදි පෙන්වා දෙයි. කුර් - ආනයේ දැක‍්වෙන මෙම ප්‍රකාශයන් පසු කාලීනව ඉස්ලාමීය ව්‍යවස්ථාදාන සම්පාදනය කළ මුස්ලිම් නීතිවේදින්ට ප්‍රමාණාත්මක වශයෙන් සහ ආචාරධර්ම වලට අනුව ඉතා වැදගත් විය.

## සටහන් 
{|

|-

|Children's rights in Islam 
|-
{|
උතුරැ (ටිබෙට්) බුදුදහම

මහායාන දහම මත පදනම් වුවද ටිබෙට් (මොගෝලියානු බුදුදහම) හැඳින්වෙන්නේ වජ්‍රයානය හෙවත් දියමන්ති වාහනය යන නමිනි.(මන්ත්‍රයාන, තත්ත්‍රයාන, තන්ත්‍ර බුදුදහම හා අප්‍රකට බුදුදහම ලෙසද මෙය හැඳින්වේ) එය මහයානයේ සියලුම මුලික කරුණු පිළිගන්නා අතර බෞද්ධ පිළිවෙත් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා වු අධ්‍යාත්මික හා භෞතික ක්‍රම ගණනාවක් එහි දක්නට ලැබේ. වජ්‍රයානයේ එක කොටසක් වන්නේ සිත එකග කර ගැනීම හා සිහි නුවණ පවත්වාගැනීමේ හැකියාව ශක්තිමත් කිරීම සදහා කායික - මානසික සන්නද්ධභාවය ඇති කර ගැනීමයි. මෙම ගැඹුරු තත්ත්වය බුද්ධත්වය ලබා ගැනීම සඳහා ඵලදායි මාර්ගයක් ලෙස උපයෝගී කරගත හැකිය. මෙම ක්‍රමවේදයන් අනුගමනය කරන්නාට මෙම භවයේදීම බුදුබව ලබාගැනීමට හෝ අවුරුදු තුනක් වැනි කෙටි කාලයකින් බුද්ධත්වයට පත්විය හැකි බව පැවසේ. මාහායන ධර්ම ග්‍රන්ථ වලට අමතරව වජ්‍රයානයේ තන්ත්‍රය නමින් හඳුන්වන කොටසක් ඇති අතර මෙහි කොටස් චීන හා ජපන් බුද්ධ සාහිත්‍යයේ මෙන්ම පාලි දේශනාවලද ඇතුළත් වේ.

               
## සටහන් 
| Tibetan_Buddhism
|}
කුරානය - නිරැක්ති ශාස්ත්‍රය සහ ආර්ථය

කුරානය - නිරැක්ති ශාස්ත්‍රය සහ ආර්ථය 

	"කුර් - ආන්" යන වචනයෙන් විවිධ අර්ථ සලකා බැලු විට, එහි මුල්ම භාවිතය දැකගත හැක්කේ කුර් - ආනයේ මය. එහි "කුර් - ආන්" වචනය 70 වාරයක් පමණක් සදහන් වේ. කුර් - ආන්" යනු "කියවීම ‍" හෝ "පාරායනය කිරිම" වැනි අදහසක් දෙන "කර" ආ යන අරාබි ක්‍රියා පදයේ ආශ්‍රයෙන් එන ක්‍රියා නාමයකි (මසදර්) මෙය සිරියානු භාෂායේ එන "කෙර්යානා" හෙවත් ආගමික් ග්‍රන්ථ කියවීම/ පාඩම නැමැති වචනයටද සමාන‍වේ. බොහෝ බටහිර විද්වතුන් "කුර් - ආන්" යන වචනයට සිරියානු සම්භයක් ඇති බවට විශ්වාස කරන අතර, මුස්ලිම්වරැ බහුතරයක් විශ්වාස කරන්නේ එය අරාබි වචනයකින් සැදුණු බවටයි. කෙසේ වෙතත් මුහම්මද් නබිතුමාගේ කාලය වන විට එය අරාබි වචනයක් බවට පත් වී ඇත.

	"කුර් - ආන්"  වචනයේ මුල්ම අර්ථයන් අතර "ගායනයන කිරීම / පාරායනය කිරීම" යන අර්ථය ඇත. කුර් - ආනයේ දැක්වෙන බොහෝ ප්‍රකරණ වල , එම වචනය විවිධ අවස්ථාවන් වලදි සිදු වු හෙලිදරව් කිරීම ගැන පවසයිත කුර් - ආනයේ බොහේ පරිච්ඡේදයන් වල "කුර් - ආන්" වචනය දේව මෙහෙයක් හා සම්බන්ධ කර ඇත. බොහෝ විල "අල්" නැමැති ඛණ්ඩය එහි පෙරට සම්බන්ධ කර භාවිතා වේ. ටොරාව සහ ක්‍රිස්තියානි ග්‍රන්ට් සමග යෙදෙන විට එය සංගෘහිත ලේඛනය අර්ම්ය ගනී.

	මෙම වචනයට සමානාර්ථ ඇතකි විවිද වචන කුර් - ආනය පුරාවටම් භාවිතා වේ. මේ සැම වචනයකටම සුවිශේෂි අර්ථ තිබුණද යම් ප්‍රකරණයන් තුළ ඒවායේ භාවිතය කුර් ආනයේ අර්ථයත් සමග සමපාත වේ. එවැකි වචන කිහිපයක් නම් කිතාබ්, ආයාහ්, සුරාහ් තවත් වචන කිහිපයක් නම් දීකිර හෙවත් "මතක් කිරීම" හා හික්මා හෙවත් "ඥානය"

	කුර් - ආනයට තවත් නම් බො‍හෝමයක් ඇත. ඒවා අතර අල් - ෆුර්තාන් (අවබෝධය හෝ නිර්ණායකය) , උම් අර් - කිතාබ් ( මවුගුන්ථය හෝ පුරාකෘතිය) , අල් - හුදා (මාර්ගෝපදේශනය) දික්රල්ලා‍හ් (දෙවියන් අනුස්මරණය) අල්හික්මා (ඥානය) සහ කලාමන්ලාහ් (දෙවියන්ගේ වාදන) යන වචන අල්කුර් ආනයයේම දැකගත හැක. අල්කිතාවේ (ග්‍රන්ථය) යන වචනය කුර් - ආනයන මෙන්ම වෙනත් ධර්ම ග්‍රන්ථ හැදින්විමේදී ද භාවිතා වේ. මුස් හාෆ් (ලියවිල්ල) යන්න බොහෝ විට කුර් - ආනීය අත්පිටපත් හැදින්වීමට භාවිතා කරන අතර කලින් හෙළිදරව් කළ ග්‍රන්ථ හැදින්වීමටද යොදා ගනී.
ඇම්.ඩී. ලිවේරිස් අමරතුංග බා‍ලෞෂධාගාරය

## ආයතනයේ ඖෂධ නිෂ්පාදනයන් 
## ආයතනයේ අභිමතාර්ථ 
*ආයුර්වේද පැලෑටි සහ ඖෂධ නිෂ්පාදකතාවය නැංවීම
*පොදු ජනතාවගේ මනසෙහි ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රම පිළිබඳ විශ්වාසයක් ගොඩනැංවීම
*දේශීය ඔසු පැල හා බෙහෙත් වර්ග වගාකිරීම, ඉදිරිපත් කිරීම හා සංරක්ෂණය කිරීම
*ආයුර්වේද විශය පථයට අනුකූල වන පරිදී ආයුර්වේද පර්යේෂණ ක්‍රමවිධි ප්‍රමිතිකරණයට ලක් කිරීම
*අත්‍යන්ත වූ පර්යේෂයන්ට භාජනය කිරීමෙන් දේශීය වෙදකමෙහි සැඟවුණු හැකියාවන් එළිදක්වා එම කුසලතා හා විශ්‍රම්භය අනෙකුත් වෛද්‍යාචාර්යය වරුන්ට ලබා දීම

## ආයතනයේ වෙබ් අඩවි
www.krimiraja.com 
http://krimirajaayurveda.blogspot.com/
http://lk1044039658.fm.alibaba.com/

## තවද බලන්න
* ක්‍රිමිරාජ කරල්ගුලි
බී.එස්. පෙරේරා

ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න

*බී.එස්. පෙරේරා (නළු)
*බී.එස්. පෙරේරා (සංගීතවේදී)
ගීතය - සෝබන සැන්දෑවේ

සෝබන සැන්දෑවේ
:සීතල මද පවනේ
:ඔබ එනතුරු සිටියා //

සුවඳ මලේ පෙම් කුසුමේ//
කිම අහො තව නාවේ
අඳුරද ලොව පැතිරේ

හිරු දෙවිඳා මුහුදෙ ගිලී//
බැසයයි මා හැරදා
ඔබ කොතැනද සොඳුරේ

රංජනියේ නන්දනියේ//
එනු එනු හනික සුදෝ
ඔබ අමතකව නොයේ
සෝබන සැන්දෑවේ...
**෴**
ඉන්දියාවේ බුදු දහම

ඉන්දියාවේ බුදු දහම 

ඉන්දියාවේ පැවති බුදුදහමේ ඉතිහාසය පහත පරිදි කොටස් 5 කට වර්ග කළ හැක.

1.	මුල් කාලීන බුද්ධධර්මය (නිකාය භේදයට පෙර) - මහාචාර්ය නකමුරා මෙම කාලය තවත් උප පරිච්ඡේද 2 කට බෙදා දක්වයි.
1.	ප්‍රකෘත බුදුදහම
2.	මුල් කාලීන බුදුදහම
2.	නිකාය භේදයට පසු ඇති වු විවිධ සාම්ප්‍රදයින්ගේ මුල් කාලීන බුදුදහම
3.	පුර්ව මහායාන බුද්ධ ධර්මය
4.	පසුකාලීන මහායාන බුද්ධධර්මය
5.	වජ්‍රයානා බුද්ධ ධර්මය
මෙම විකාශනයන් සැමවීටම එකිනෙක අනුගාමී නොවීය. නිදසුනක් ලෙස සම්ප්‍රදායන් කිහිපයක් මාහායන සමකාලීන පැවතුනි.

ප්‍රවර්ගය:බුද්ධාගමේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ බුද්ධාගම
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ සංස්කෘතික ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ සාමාජීය ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
දන්නෝ බුදුන්ගේ

මුල් ගීතය ජෝන් ද සිල්වා ශූරීන් ගේ "සිරිසඟබෝ" නූර්තියේ එන්නකි. පසුව එය හර්මන් රාජපක්ෂ විසින් "ධර්ම බුදුන්ගේ" ලෙස තැටියකට ගායනා කෙරිණි. 

දන්නෝ බුදුන්ගේ ශ්‍රී ධර්මස්කන්ධා
පේවී රකිති සොඳ
සීලේ නිබන්දා//
ක‍්ලේශ නස්නා භික්ෂූ
ඇත්තේය බෝ සේ//
රහතුන් නිවසනා
පායා ප්‍රකාශේ//

භූ ලෝ මතේ මේ 
දෙව්ලෝ පෑවාසේ
පේනා මෙපුර මුණි
සාසන වාසේ
එර්දියෙන් යන්නාවූ
නෙක් රහතුන්ගේ//
සෙවනැල්ලෙන් හිරු
රශ්මිය භංගේ//

මානෙල් නෙළුම් හා
ඕලු පුෂ්පාදී
ඇත්තේ පොකුණුවල
බෝ ජල පෑදී
සේරූ පන්තී පන්තී
පීනති බෝසේ//
අනුරාධ නගරය
දැන් පෙනේ බෝ සේ//
෴

## ඇල්බමය
සිරිසඟබෝ නාට්‍යයේ ගීතයකි.

## ගායනය
* හර්මන් රාජපක්ෂ (1920  මුල් ගායනය සොප‍්‍රානෝ ඔපෙරා ශෛලියෙන් ) https://www.youtube.com/watch?v=_Ds_CMOa3J8
* W.A. පෙරේරා
* W.A.අප්පුසිංඤො
* W.D.S. ජේමිස්
පසු කාලීනව විවිධ පුද්ගලයන් විසින් ගායනා කරණ ලදී. 
* රුක්මනී දේවි
* අමරදේව
*නන්දා මාලිනී

## සංගීතය
 විශ්වනාත් ලව්ජී
 ඔපෙරා ශෛලියෙන් සැදි කතෝලික ගීතිකාවක තනුව අනුකරණය කරමින් මුල් ගීතය ‘සිරි ස`ගබෝ’ නාට්‍යය සදහා නිර්මාණය විය https://www.youtube.com/watch?v=ODM_TsQ8N9U&feature=youtu.be

## පද රචනය
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ගීත
‍ජෝන් ද සිල්වා ශූරීන්

මෙම ‘දන්නෝ බුදුන්ගේ’ ගීතය ඩඩ්ලි සේනානායක මහතා විසින්ද 1949 වසරේ නිදහස් දින උත්සවය වෙනුවෙන් පැවැති සංගීත සන්ධ්‍යාවක හර්මන් රාජපක්ෂ ලවා සොප‍්‍රානෝ ඔපෙරා ශෛලියෙන් ගායනා කරවන ල එදි. මෙම වසරේදීම ජාතික ගීයද දමිල බසින්ද ගායනා කළ බව සදහන් වේ. එදිනම ටොරින්ටන් චතුරශ‍්‍රයේ නිදහස් අනුස්මරණ ගොඩනැගිල්ල විවෘත කල බවද සදහන්ය.

## ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීම් 
පසුව 2016 වසරේදීද නිදහස් දිනයේදී ලංකාවෙන් මෙතෙක් බිහිවූ සුවිශේෂම ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ ඔපෙරා ගායිකාව වන කිශානි ජයසිංහ  විසින් සොප‍්‍රාණෝ ඔපෙරා ශෛලියට ගායනා කළ අතර එය ආන්දෝලනාත්මක හා විවේචනාත්මක විය. පසුය එයම නිමිත්ත කර ගනිමින් ‘දන්නෝ බුදුන්ගේ’ ගීතයේ සැබෑ ඉතිහාසය  සොයන්නටත්, හදාරන්නටත් බොහෝ පිරිස් උනන්දු වූ අතර එ් හරහා ලංකාවේ ගායන ශෙලීන් හා ගීත ඉතිහාසය සම්බන්ධවත් විද්වත් කතිකාවක් ඇතිවිය.
කඩුව (වක්‍රෝත්තිහරණය)

**කඩුව**ක් යනු කැපීම හා/හෝ වැරෙන් ඇනීම සිදු කෙරෙන අවියකි.

**කඩුව** මෙම දේවල්ද හැඟවිය හැක:

*කඩුව (භාෂාව), ඉංග්‍රීසි භාෂාව පිළිබඳ අල්ප දැනුමක් ඇති කල එය ඇති කරන පීඩාවන් නිසාවෙන්ම යෙදන පදයකි.
කඩුව

[thumb|100px|ස්විස් [දිගුකඩුව, 15වන හෝ  16වන සියවස]]
**කඩුව**ක් යනු දිගු, තියුණු තලැති ලෝහ අවියක් වන අතර, ලොව පුරා බොහෝ ශිෂ්ඨාචාරයන් තුල, ප්‍රාථමික වශයෙන් කැපුම් හෝ වැරෙන් තෙරපා දැමීමේ අවියක් ලෙසින්ද සමහරවිට පොල්ලකින් මෙන් තැලීම සඳහා ද භාවිතා වී ඇත. *කඩුව* සඳහා භාවිතා වන  *ස්වෝඩ්* යන ඉංග්‍රීසි පදය බිඳි ඇත්තේ පැරැණි ඉංග්‍රීසි *ස්වෙයෝඩ්* යන්නෙන් වන අතර, "තුවාල සිදු කරන හෝ කපන" යන අරුත් දනවන ප්‍රාග්-ඉන්දු-යුරෝපීය සම්භවයක් දරණ **ස්වර්-* වෙතින් එන පැරැණි  සම්භාව්‍ය ජර්මන් *ස්වර්ට්*, මධ්‍යතන ලන්දේසි *ස්වාට්*, පැරැණි නොවිජියානු *ස්වෙරෝ* (cf.ඩෙන්මාර්ක *ස්වාඩ්*, නෝවීජියානු *ස්වර්ඩ්*, ස්වීඩන *ස්වාඩ්*) පැරැණි ප්‍රශියානු සහ  පැරැණි සැක්සන් *ස්වර්ඩ්* සහ නවීන ලන්දේසි *ෂ්වාඩ්* සහ ජර්මානු *ෂ්වර්ට්* යන්නන්ට නෑකම් දරයි.

"කඩුව" යන්නට ‍පොදුවේ භාවිත වන සම්භාව්‍ය සංස්කෘත පදය '** යන්නයි. ඉන්දු-යුරෝපීය සම්භවයෙන් ප්‍රවේණි වූ පදය **'  ලෙසින් නොනැසී පවතියි (නෑකම ලතින් බසට '**, ප්‍රාග්-ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂාව වෙතින් **'). මෙම පදය නියමාකාරයෙන්, ''''''''* ලෙසින් භාවිතා වේ. සිංහල පද වන *කඩුව* සහ *අසිපත'' මේ අනුව නියමාකාරයෙන් බිඳී ඇත.

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:සාම්පදායික සිංහල දැණුම
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රවර්ගය:කඩු
යකඩ

**යකඩ** යනු රසායනික මුලද්‍රව්‍යයකි. එය Fe (ලතින් භාෂාවෙත් එය ෆෙරම් යනුවෙන් ද) යන සංකේතයෙන් නිරූපනය කරයි. එහි පරමාණුක ක්‍රමාංකය 26 වේ. යකඩ 8 වන කාණ්ඩයේ හා 4 වැනි ආවර්තයට අයත් මුලද්‍රව්‍යයකි. යකඩ මෘදු රිදී වර්ණයක් දරයි. මුලද්‍රව්‍යවකි. එය චුම්භක ගුණ දරන මූලද්‍රව්‍ය වලින් එකකි. 

යකඩ හා නිකල් යනු තාරකා නෂ්ටි ජනකයේ දී ඇති වූ අවසාන මුලද්‍රව්‍යයි. එබැවින් ඒවා බරින් වැඩිම මුලද්‍රව්‍යවේ. යකඩ ජනනයට තාරකාවක රක්ත වර්ණයෙන් යුක්ත පිපිරීමක් අවශ්‍ය නොවේ. එබැවින් යකඩ හා නිකල් ඉතාමත් සුලබ මුලද්‍රව්‍යයන්ය. එය පෘථිවියේ අභ්‍යන්තර කුහරයේ(පෘථිවි හරයේ) අන්තර්ගතය. එදිනෙදා භාවිතා කරන කාන්දම් වල පොදු ප්‍රභවයක් වන්නේ යකඩ හා මාත්තු යකඩ

ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:යකඩ
ප්‍රවර්ගය:මූලද්‍රව්‍යය
මානව ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාව

මිනිස් දේහය තුළ තිබෙන හිතකර ලක්ෂණ පාලනය කරගැනීම මානව ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාවයි.නූතන ජෛව තාක්ෂණයට අනුව ජීවින්ගේ හෝමෝන වෙනස් කිරීමේ හැකියාව තිබේ. මිනිසුන්ගේ ජාන කිටුවේ කිසියම් ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමක්(මිනිස් කළලවල ) එනම් පිළිසැකසුමක් සිදුකර එම ජානවලට අදාළ හිතකර ලක්ෂණ ඉපදීමෙන් පසු දරවන් තුළ ඇතිකිරීමට  සිදුකරනු ලබන ජානමය පාලනය යනුවෙන්ද මානව ජාන ඉංජිනේර විද්‍යාව හැදින්වීමට පුලුවන.බැක්ටීරියා හා වෙනත් රෝග කාරකයින්ට පහසුවෙන් ගොදුරු වන දරුවන්  මෙම විශේෂ ජාන පිළිසැකසුම් පර්යේෂණවලට ලක්කර ඇත. පළමු වරට මෙම ජාන ප්‍රතිකාර අත්හදා බැලීම් වර්ෂ 1990දී ආරම්භ කළ අතර, එම අත්හදා බැලීම් 2006 වර්ෂය දක්වාම පර්යේෂණ මට්ටමේ පැවතිණ. මානව ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාවට අදාළ අනෙකුත් සියලු ක්ෂේත තවමත් පවතින්නේ සිද්ධාන්ත මට්ටමේය.නැතහොත්  ප්‍රබන්ධ වලට පමණක් සීමා වී ඇත. ප්‍රතිසංයෝජිත DNA තාක්ෂණය යටතේ සිදුකෙරෙන්නේ ඒ ඒ ජාන වලට අදාළ ආවේණික ලක්ෂණ පිළිබදව හා විවිධ මානව රෝගී තත්ත්වයන් පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීමයි. ජාන පිළිසැකසුම් පර්යේෂණ වලදී  ප්‍රදර්ශක ලෙස බහුලව යොදාගනුයේ මීයන් හා ‍අනෙකුත් සතුන් ය. කෙසේ නමුත් පර්යේෂණ සඳහා මිනිසුන් යොදා ගැනීමඉතාමත් විරල සිදුවීමකි. සමහර අවස්ථාවලදී  කිසියම් ජීවි විශේෂයකට අයත් ජාන ඉවත්කර කිසියම් වෙනස්වීම් වලට භාජනය කර වෙනත් ජිවියෙකුට ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාව ලෙසද සැලකේ.

ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාව දෙයාකාර වේ,

## **දෛහික (Soymatic) ප්‍රතිසංවිධානය** 
මෙහිදී දෛහික සෛලවලට වෙනත් ජාන එකතු කෙරෙන අතර ඩිම්බ හා ශුක්‍රාණු මාතෘ සෛල වලට(ජන්මාණු සෛලවලට) ජාන එකතු නොකරයි. උදාහරණයක් ලෙස පුද්ගලයෙකුට කිසියම් ජාන විකෘතියක් නිසා හටගත් රෝගී තත්ත්වයක් ඇත්නම් එම ආසාධිත සෛල වලට  නිරෝගී ජානවල ප්‍රතිබද්ධයක් සිදුකර  එම රෝගි තත්ත්වය මගහරවා ගැනේ. මෙම ක්‍රමයේ විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ ජාන ප්‍රතිබද්ධ කර ලබාදෙන ලක්ෂණ  ප්‍රවේණිගත නොවීමයි. උදාහරණ ලෙස අළුත් ජාන නව පරම්පරාවට දායක නොවේ.

## **ජන්මානු රේඛීය ප්‍රතිසංවිධාන ඉංජිනේරු විද්‍යාව** 
මෙම ක්‍රමයේ දී ජාන පිළිසැකසුම  ඩිම්බ සෛල වල හෝ ශුක්‍රාණු මාතෘ සෛලවල හෝ කළලයේ මුලික අවධියේ දී සිදු කරයි. මෙම ජාන ප්‍රතිසංවිධාන ක්‍රමය මගින් ජීවින් තුළ ඇතිකෙරෙන ලක්ෂණ  ප්‍රවේණිගතවේ. එනම් ජානවල වෙනසක් සිදුකළ ළමයින්ගේ මෙන්ම ඉදිරි පරම්පරාවල ප්‍රතිජනිතයන්ගේ ද මෙම අලුත් ලක්ෂණ දැකිය හැකිය. මෙම ලක්ෂණ ආවේණියට  දායක වන නිසා එය ප්‍රත්‍යවර්ත නොවන මානව වෙනස්වීමක් වන පරිණාමයට හේතු පාදක වේ.
න්‍යෂ්ටික ඉජිනේරු විද්‍යාව

න්‍යෂ්ටික ඉජිනේරු විද්‍යාව

න්‍යෂ්ටික ඉජිනේරු විද්‍යාවේ දී පරමානුවේ න්‍යෂ්ටික බිදහෙලීමක් සිදුකරන යෙදුම් හො අනෙකුත් උප පරමානු භෞතික පාදක වන න්‍යෂ්ටික භෞතික මුලධර්ම හැදෑරේ. න්‍යෂ්ටික විබන්ධන පද්ධති වල ආකර්ෂණය හා පවත්වා ගැනීමට විශේෂයෙන් ම න්‍යෂ්ටික. න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක න්‍යෂ්ටික  ජව යන්ත්‍රෝපකර හා න්‍යෂ්ටික විඛත්ඩනය, ද්‍යෛ හා අනෙකුත් යෙදීම් වන  විකිරණය, න්‍යෂ්ටික ආරක්ෂාව, තාප/තාපානති ප්‍රවාහනය, න්‍යෂ්ටික ඉන්ධන හා අනෙකුත් සම්බන්ධ තාක්ෂණ, න්‍යෂ්ටික ගුණය, විකිරණ අපද්‍රව්‍ය වල හෝ විකිරණ වල පාරිසරික බලපෑම ඇතුලත් වේ.
ප්‍රවර්ගය:න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය
න්‍යෂ්ටික ශක්තිය

න්‍යෂ්ටික ශක්තිය න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණයේ නිර්මාණයකි. පාලනයක් සහිතව සිදු කෙරෙන  න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා මඟින් පරමාණුක න්‍යෂ්ටියේ ඇති ශක්තිය ප්‍රයෝජනවත් අයුරින් ප්‍රයෝජනයට ගැනේ.  මෙහිදි න්‍යෂ්ටික ශක්තිය ලබා ගන්නා පොදු ක්‍රමය වන්නේ න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනයයි. අනෙකුත් ක්‍රම ලෙස න්‍යෂ්ටික සංයෝජනය හා විකිරණ ක්ෂයවීම සැලකිය හැකිය. වර්තමානයේ න්‍යෂ්ටික ශක්තිය ප්‍රයෝජනයට ගෙන (අධික තාප ශක්තිය ) විදුලිය ජනනය කෙරේ. එහිදී උපදවන තාපයෙන් ජලය වාෂ්ප වීමට සලස්වා එමඟින් යාන්ත්‍රික ක්ෂමතාවක් ඇතිවී විදුලිය නිපදවේ. වත්මන් ලෝකයේ විද්‍යුත්  ජනනයෙන් 15% වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ජනනය කෙරෙන්නේ න්‍යෂ්ටික බලයෙනි. මේ වනවිට න්‍යෂ්ටික බල සහිත නිෂ්පාදනයක් වන විකිරණ සමස්ථානික රොකට් ද නිපදවා ඇත.

ප්‍රවර්ගය:න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය
ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව

## ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව /ද්‍රව්‍යමය ඉංජිනේරු විද්‍යාව 
ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව හෝ ද්‍රව්‍යමය ඉංජිනේරු ශිල්පයට පදාර්ථවල ගුණ හා විද්‍යාවේ හා ඉංජිනේරු ශිල්පයේ විවිධ අංශවලදී ඒවායේ යෙදීම් ආදිය සඳහා ඇතුළත් වේ. මෙම විද්‍යාව ද්‍රව්‍යවල ව්‍යුහය හා ගුණ අතර සම්බන්ධකම් පිළිබඳ සොයා බලනු ලබයි. එයට ව්‍යවහාරික භෞතික විද්‍යාවෙහි හා රසායන විද්‍යාවේ අංශ ඇතුළත් වන අතරම රසායනික , යාන්ත්‍රික , සිවිල් හා විදුලි ඉංජිනේරු ‍ක්ෂේත්‍රවලට අයත් කොටස්ද ඇතුළත් වේ. මෑත කාලයේ නැනෝ විද්‍යාවට හා නැනෝ තාක්ෂණයට යොමු වූ සැලකිය යුතු මාධ්‍ය අවධානය ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව බොහොමයක් විශ්ව විද්‍යාලවල පෙරමුණට ගෙන ඒමට දායක විය. තවද මෙය අසාර්ථක වූ උපකරණ හා භාණ්ඩ පිළිබද අධ්‍යයනය කරන අධිකරණ ඉංජිනේරු ශිල්පය හා අධිකරණ ද්‍රව්‍යමය ඉංජිනේරු ශිල්පයෙහි වැදගත් අංශයක් වෙයි.
## ඉතිහාසය 
දී ඇති යුගයක දී තෝරාගත් ද්‍රව්‍යය එම යුගය නිර්වචනය කරන සාධකය විය. ගල් යුගය, ලෝකඩ යුගය හා වානේ යුගය මෙයට උදාහරණ වේ. ද්‍රව්‍යයමය විද්‍යාව ඉංජිනේරු ශිල්පයේ හා ව්‍යවහාරික විද්‍යාවේ පැරණිතම ආකාරයක් වන අතර සෙරමික් නිෂ්පාදනය තුළින් එය නිර්මාණය විය. නූතන ද්‍රව්‍යයමය විද්‍යාව හටගන්නේ ලෝහ විද්‍යාවෙනි. ලෝහ විද්‍යාව හට ගත්තේ පතල් නිසාය. ද්‍රව්‍ය තේරුම් ගැනීමේ විශාල සොයා ගැනීමක් වූයේ 19 වැනි සියවස අග භාගයේ දී විලර්ඩ් ගිඕස් විසින් විවිධ කලාපවල , පරමාණුක ව්‍යුහය හා සම්බන්ධ තාප ගතික ගුණ ද්‍රව්‍යයේ භෞතික ගුණවලට ද සම්බන්ධකමක් ඇති බව පෙන්වා දීමයි. නවීන ද්‍රව්‍ය විද්‍යාවේ වැදගත් දේ බොහෝමයක් අභ්‍යාවකාශ තරගයේ ප්‍රතිඵලයි. අභ්‍යාවකාශ යානා සෑදීමට ගන්නා මිශ්‍ර ලෝහ , සිලිකන් හා කාබන් සංයෝග හඳුනා ගැනීම ඒ අතරට අයත් වේ. ප්ලාස්ටික්, අර්ධ සන්නායක හා ජෛව ද්‍රව්‍ය වැනි විප්ලවකාරී තාක්ෂණ නිසා ද්‍රව්‍යයමය විද්‍යාව දිගින් දිගටම ඉදිරියට ඇදේ.

1960 ට පෙර (සමහරක් අවස්ථාවල දී දශක කිහිපයකට පසු) බොහෝමයක් ද්‍රව්‍යය විද්‍යාව පිළිබඳ දෙපාර්තමේන්තු ලෝහ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලෙස නම් කරන ලදී. එය සිදු වූයේ 19 හා 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේ වූ ලෝහ පිළිබඳ අවධානය නිසාය. එතැන් සිට ක්ෂේත්‍රය සෙරමික් , බහු අවයවක , අර්ධ සන්නායක, චුම්භක ද්‍රව්‍යය , වෛද්‍යමය අධිරෝපණ ද්‍රව්‍යය හා ජීව විද්‍යාත්මක ද්‍රව්‍යය ඇතුළුව සියලු කාණ්වල ද්‍රව්‍ය ඇතුළත් වන සේ පුළුල් වී ඇත.

ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ඉංජිනේරු විද්‍යාව
කලාප ස‍ටහන

## ද්වීමාන කලාප සටහන් 
## පීඩන උෂ්ණත්ව සටහන 
ඉතාම සරලම පීඩන - උෂ්ණත්ව ප්‍රස්තාර ලෙස ජලයේ පීඩන උෂ්ණත්ව සටහන සැලකිමට පුලුවන. මෙහි අක්ෂ දෙක ලෙස පීඩනය හා උෂ්ණත්වය සැලකිය හැකිය.ඒ අනුව  මෙම කලාප රූප සටහනෙන් පීඩනය හා උෂ්ණත්වය යන කලාප  දෙකක් නිරූපණය ‍කෙ‍රෙන අතර කලාපයේ සමතුලිතතාවය රේඛිය වේ. එයින් ඝන, ද්‍රව, වායු යන අවස්ථා තුනක් නිරූපණය කරයි.

දර්ශිය කලාප සටහනක තිත් ඉරි සහිත රේඛාවෙන් ජලයේ අසාමාන්‍ය හැසිරීම නිර්ණය කෙරේ.කොළ පාට රේඛාවෙන් ද්‍රව මිදෙන ලක්ෂය ද, ‍නිල් පාට කලාපයෙන් ද්‍රව වාෂ්ප බවට පත්වන ලක්ෂය ද පෙන්නුම් කරයි.

කලාප සටහනේ  සලකුණු කර තිබෙන ඇතැම් ලක්ෂවලින් නිදහස් ශක්තියක් නිරූපනය කරයි. විවෘත ස්ථාන එනම් නිදහස් ශක්තිය, විශ්ලේෂිත ස්ථානවල‍ට අනුයුක්ත වේ. කලාප, රේඛාවලින් වෙන්වෙන අතර කලාප සංක්‍රමණය වන අවස්ථා එනම් කලාප මායිම් විශ්ලේෂණය කළ නොහැකිය.

මෙම කලාපය ඉහල සූක්ෂම  ද්‍රව (Super Critical fluid) කලාප ලෙස සලකයි. ජලයේ මෙම සූක්ෂම ලක්ෂය ඇතිවන්නේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින්(k) 647 වන විටදි (සෙල්සියස් අංශක 374 0C හෝ ෆැරන්හයිට් අංශක 705 0 F ) සහ පීඩනය මෙගා පැස්කල් ( MPa ) 22.064 වන විටදිය.

ද්‍රව - වායු පවතින සූක්ෂම ලක්ෂයේ දී ඉහත නිර්වචන වලට විවිධාකාර අර්ථකථන ඇති බව එළිදරව් වේ. ද්‍රව කලාපයේ සිට වාෂ්ප කලාපය දක්වා ගමන් කිරීමේ දී එනම් සූක්ෂම ලක්ෂයේ සිට දකුණට යාමේ දී සාමාන්‍යයෙන් මායිම් ඡේදනය වන අතර, එසේ මායිම් ඡේදනය නොවන මාර්‍ග වුවද තිබිය හැකිය. එබැවින් ද්‍රව හා වායු යන  කලාප එකට මිශ්‍රවී පැවතිය හැකිය. කෙසේ නමුත් ඝන - ද්‍රව කලාප සමාන සමමිතික කාණ්ඩයකට අයත් නම් එම ඝන - ද්‍රව කලාප මායිමේ අවසානය සූක්ෂම ලක්ෂයෙන් කෙළවර වේ.
කලාප සටහනේ  ඝන - ද්‍රව මායිමේ බොහෝ ද්‍රව්‍යවල ධනමය (+) බෑවුමක් පවතී. මෙයට හේතුව වන්නේ ඝන කලාපයේ ද්‍රව කලාපයට වඩා ඉහල සාන්ද්‍රණයක් තිබීමයි. එම නිසා ද්‍රව කලාපයට ඒමට වැඩි පීඩනයක් අවශ්‍ය වේ. කලාප සටහනේ සමහර කොටස් වල එනම් ඝන - ද්‍රව කලාප මායිමේ සෘණමය (-) බෑවුමක් ද පවති. මෙමඟින් නිරූපනය වන්නේ ජලයේ ඝන තත්ත්වයේදී  එනම් අයිස්වල පවතින ඝනත්වය, එහි ද්‍රව අවස්ථාව වන ජලයේ ඝනත්වයට වඩා අඩු ‍බවයි. ඒ අනුව මෙමඟින් ද්‍රව්‍ය වල අසාමාන්‍ය භෞතික ගුණද  නිරූපණය වෙයි.
පළමුවන එළිසබෙත් රැජිණ - එංගලන්තය

**පළමුවන එළිසබෙත්** (7 සැප්තැම්බර 1533 &ndash; 24 මාර්තු 1603) වනාහි 17 නොවැම්බර 1558 සි‍ට ඇයගේ මරණය දක්වා එංගලන්තයෙහි ප්‍රවේණීය රැජිණ සහ අයර්ලන්තයෙහි ප්‍රවේණීය රැජිණ වූවාය. සමහරවිට **කන්‍යා රාජණිය**, **ග්ලෝරියානා**, හෝ **ගුඩ් ක්වීන් බෙස්** යන නම් වලින්ද හැඳින්වුනු එළිසබෙත්, ටියුඩර් රාජවංශයෙහි පස්වන සහ අවසාන රාජකීයයා වූවාය. අටවන හෙන්රි ගේ දියණිය වූ ඇය, රාජ කුමාරිකාවක ලෙසින් උපත ලැබුවද, ඇයගේ උපතින් වසර දෙකක් සහ සය මසකට අනතුරුව, ඇයගේ මව, ඈන් බෝලින්, ජීවිතක‍්ෂයට පත් කරනු ලදුව එළිසබෙත්ගේ රාජකීයත්වය අනෛතික බවට ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි . ඈයගේ සොහොයුරා, හයවන එඩ්වඩ් විසින්, කිරුළ පිළිබඳ අයිතිය ජේන් ග්‍රේ ආර්යාව වෙත පරික්ථනය කරන ලද්දේ, ඔහුගේ සොහොයුරියන් ගේ අනුප්‍රාප්ති පිළිවෙල කැළඹුමට ලක් කරමිනි. ඔහුගේ අභිමතය අවහරණය කරනු ලදුව, 1558 දී කතෝලික පළමුවන මේරි ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් එළිසබෙත් රාජ්‍යත්වයට පත්වූ අතර, ඇයගේ පාලන සමයේදී රෙපරමාදු කැරලිකරුවන්ට සහාය දීම සම්බන්ධයෙන් සැකපිට වසරකට ආසන්න කාලයක් ඇය සිරගතව සිටියාය..

ඇගේ පාලනය ‍යහ පාලනයක් විය. ඇගේ ප්‍රමුඛ ‍පෙලේ අනුශාසක‍යන් වුයේ විලියම් සිසිල් හා ‍බැරොන් බර්ග්ලිය. ඇය පළමුවෙන්ම ඉංග්‍රීසි පොතෙන්ත්‍රන්ත්‍ර පල්ලිය ස්ථාපිත කර එහි බලලත් පාලකවරිය බවට පත්වුවාය. ඇගේ ආගමික ප්‍රවේශය වත්මන් එංගලන්ත පල්ලිය තෙක්ම පරිණාමය විය. පාර්ලිමේන්තුවේ දන්වා සිටීම් නොතැකූ ඇය අවිවාහකව මුළු දිවියම ගතක බැවින්ම ඇගේ කන්‍යාභාවය පිළිබදව ගෙතුණු සාහිත්‍ය, උත්සව,කලාකෘති බිහිවිය.

ඇගේ පාලනයේ ප්‍රධාන තේමාව වුයේ 'මම සියල්ල දකිමි. නමුත් කිසිවක් නොකියමි' යන්නයි. ඇගේ උපදේශකවරැන් ඉහත උපක්‍රමය කෙරෙහි සැකපළකල අතර නිතරම ඇයව දේශපාලන අර්බුදවලින් ඔවුන් බේරා ගත්හ. එළිසබෙත් රැජිණ ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා ඉතා පරිස්සමෙන් පැවැත්විය . එම නිසා ම 1588 ස්පාඤ්ඤයේ ආමඩා ජයග්‍රහණයට ඇගේ නම ඉතාඉහළින් ඇදා ගන්නා ලදි. ඇගේ මරණයෙන් වසර 20 කට පසු ඇය ස්වර්ණමය යුගයේ පාලිකාව ලෙස එංගලන්ත වැසියන් පිළිගන්නා ලදි.

ඇගේ පාලන සමය' එළිසබීතන් යුගය' ලෙස නම්වූ අතර ඉංග්‍රීසි කලාව , සාහිත්‍ය නාට්‍යයේ උච්චතම යුගය මෙය විය. දැවැන්ත නාට්‍යකරැවන් වූ විලියම් ෂේක්ස්පියර් ක්‍රිස්ටෝෆර් මා‍ලොච් ඇගේ යුගයේ කලාව බැබලවුහ.
කෙසේ වතුද ඉතිහාසඥයින්ගේ ඇසින් ඇය ඉක්මන් කේන්තිකාරියකු ලෙසද, තීරණ ගැනීමට නොහැකි පාලිකාවක ලෙස ද හදුන්වති. ඇගේ පාලන සමයේ අවසාන භාගයේ රටේ සිදු වූ ආර්ථික හා හමුදාමය ප්‍රශ්න හේතුවෙන් බොහෝ යටත් වැසියන් ඇය කෙරේ අප්‍රසාදය පල කළහ. කෙසේ වතුදු බොහෝ ඉතිහාසඥයින් ‍ඇයව ඉතා බලගතු පාලිකාවක ලෙස සැලකූ අතර ඇගේ අවට රටවල් වල තිබූ අභ්‍යන්තර අර්බුද හමුවේ එම නායකයන්ට තම සිහසුන් අහිමි වද්දී ඇය ඇගේ ඔටුන්න රැකගත්තාය. ඇගේ එදිරිවාදියා වුයේ ස්කොට්ලන්තයේ රැජිණ වු මේරිය.

එළිසබෙත් I රැජිණ ජාතික එකමුතුවක් සමග ස්ථාවරත්වයක් ඇගේ වසර 45 ක පාලන කාලය පුරා තම රටට ලබා දුන්නාය.

ප්‍රවර්ගය:රැජිණන්
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය සිහසුනට හිමිකරුවෝ
ගැටීම් ආවාට (Impact Crater) - පෘථිවි චන්ද්‍රයාගේ ඇති ටයි‍කෝ ආවාටය.

පුළුල්ව ගත් කල මිනිසුන් විසින් ඇති කරන ලද හෝ ස්වාභාවිකව ඇති වූ ඕනෑම අවපාතයකට ආවාටයක් යැයි කිව හැකි අතර ඒවා ඇතිවන්නේ විශාල ප්‍රවේගයකින් පැමිණෙන වස්තුවක් ඊට වඩා ප්‍රමාණයෙන් විශාල දේහයක් සමඟ  ගට්ටනය වීමෙනි.  පොදු භාවිතයේ දී ගැටීම් ආවාට යන වචනය ගැටීම් නිසා ග්‍රහ වස්තු, චන්ද්‍රයා‍හෝ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති වෙනත් ඝන දේහවල ඇති වූ වෘත්තාකාර  අවපාත සඳහා භාවිතා වේ. වල ආවාට (Pit crater) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ  අභ්‍යන්තර  කඩා වැටීමක් නැතිනම් ගිලා බැසීමක් නිසා මෙම වස්තු වල මතුපිට ඇතිවන ආවාටයි. ගැටීම් ආවාට වටා ඉස්සුනු ගැට්ටක් ඇති අතර ඒවා කුඩා සරල භාජන  හැඩැති අවපාත වල සිට විශාල සංකීර්ණ මුදු රැසක් සහිත බේසම් හැඩැති අවපාත දක්වා  විවිධ පරාසයන් තුළ දක්නට ලැබේ. උල්කාපාත ආවාටය හා වල ආවාටය පෘථිවිය මත දක්නට ලැ‍බෙන කුඩා ගැටීම් ආවාට වලට හොදම උදාහරණ වේ.

චන්ද්‍රයා බුධ, කැලිසෝටෝ, ගැනිමිඩ් සහ වෙනත් කුඩා චන්ද්‍රයින් හා ග්‍රහක වැනි සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ වස්තු වල මුලික භූ ලක්ෂණයක් ලෙස ගැටීම්  ආවාට දැක්විය හැකිය. වඩා ක්‍රියාකාරී භූ විද්‍යා ක්‍රියාවලීන්  සිදුවන පෘථිවිය, සිකුරු, අගහරු, යුරෝප,  ඉයෝ සහ ටයිටන් වැනි වස්තු වල ගැටීම් ආවාට එතරම් සුලබ නොවන්නේ  කාලයත් සමඟ පිපිරීම්, වැසීයාම් වැනි විවිධ විපර්යාස වලට ඒවා ලක්වන බැවිනි. මෙලෙස  විපර්යාසවලට ලක්වීම නිසා මුල් අවස්ථාවට වඩා වෙනස් ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන ගැටීම් ආවාට වලට  ගැටීම්  ව්‍යුහය හෝ ඇස්ට්‍රොබිලේම් යන නම් භාවිතා කරයි.
     
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මුල් කාල වලදී ගැටීම් ආවාට ඇති වීම අදට වඩා සුලබව තිබෙන්නට ඇත. බුධ සහ චන්ද්‍රයා ගේ  දක්නට ඇති මුදු ගණනාවක් සහිත කිලෝමීටර සියගණනක් හෝ ඊටත් වඩා විශාල බේසම් හැඩැති ගැටීම් ආවාට මීට වසර බිලියන 3.8 කට පෙර අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති වූ තීව්‍ර ගට්ටන නිසා බිහිවන්නට ඇත. එතැන් සිට පෘථිවිය මත ආවාට ඇති වීම  කලාතුරකින් සිදුවන්නට ඇත. සෑම වර්ෂ මිලියනයකටම වරක් කිලෝමීටර 20 ක විෂ්කම්භයකින් යුත් ආවාටයක් ඇතිවීමට තරම් ප්‍රමාණවත් ගට්ටන සංඛ්‍යාවක් සිදු වේ. එම ගණන එකේ සිට තුන දක්වා අගයක් ගනියි.  එබැවින් පෘථිවිය මත මෙතෙක් සොයා ගෙන ඇති ආවාට වලට වඩා තරුණ ආවාට ‍ඒමත තිබිය යුතුය.පෘථිවියේ ක්‍රියාකාරී පෘෂ්ඨය නිසා ආවාට බොහොමයක් ඉක්මනින් විනාශ වුවත් භෞමික ගට්ටන ආවාට 170 ක් පමණ දැනට සොයාගෙන ඇත. ඒවා මීටර් දහයක සිට කිලෝමීටර 300ක් දක්වා පරාසයකට අයත් වේ. මුහුදු පතුලේ ඇති ආවාට  කිහිපයක් ද මේ අතරට අයත් නමුත් මුහුදු පතුල  ගවේෂණය කිරීමට ඇති අපහසුතාවය සහ මුහුදු පතුලේ ක්ෂණික වෙනස් වීම් නිසා මෙම ආවාට සොයා ගැනීම තරමක් දුෂ්කර වේ.

ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
හැටුම් ඉංජිනේරුවා

හැටුම් ඉංජිනේරුවන් නිෂ්පාදන ඉංජිනේරු නිර්මාණ හා විශ්ලේෂණයට වගකිව යුතුයි. කනිෂ්ඨ මට්ටමේ හැටුම් ඉංජිනේරුවන් තනි ව්‍යුහමය ගොඩනැගිලි වල ව්‍යුහයන් වන තලාද, කුළුණු හා බිම් නිර්මාණ වලට දායක විය යුතුය.  පලපුරුදු ඉංජිනේරුවන් ව්‍යුහමය නිර්මාණයට හා සම්පූර්ණ පද්ධතියේම නිර්මාණයට වගකිව යුතුයි. එනම් ගොඩනැගිල්ලක සිරස්ව හා පාර්ශවීකව ඇතිවන බලයන් ට ප්‍රතිරෝධ වන ආකාරය හා එමගින් බිද නොවැටීම ගැන හොද අව‍බෝධයක් තිබිය යුතුයි. හැටුම් ඉංජිනේරුවන් නිතරම කිසියම් ක්ෂේත්‍රයක් පිළිබද එනම් පාලම්, ගොඩනැගිලි, කර්මාන්ත ශාලා ව්‍යුහ හෝ රථ වාහන හෝ ගුවන් යානා පිළිබද විශේෂඥ දැනුමක් තිබිය යුතුයි.

හැටුම් ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ආරම්භය මිනිසුන්ගේ මුලික ව්‍යුහ ගොඩබිමි සිදුවන අවධියේ සිට ඇතිවූවකි. 19 වන සියවසේ කාර්මිකරණයත් සමග වාස්තු විද්‍යාව වෘත්තිමය ලෙස ඉදිරියට පැමිණි අතර එය ඉංජිනේරු වෘත්තියේ විශේෂ සංදිස්ථානයකි. එතෙන් වාස්තු නිර්මාණ ශිල්පට හා හැටුම් ඉංජිනේරු ශිල්පියා ප්‍රධාන ගොඩනැගුම්කරු ලෙස එම කාර්ය  2 ම සිදුකරන ලදි. ව්‍යුහාත්මක සිද්ධාන්ත වල තේරුම් ගැනීමත් සමගම 19 හා 20 වන ශතවර්ෂයේ හැටුම් ඉංජිනේරුවන් වෘත්තිමය ලෙස නිවැරදිව හදුනා ගෙන තිබුනි.

වර්තමාන‍යේ හැටුම් ඉංජිනේරුවකුගේ කාර්යභාරය ලෙස විවිධ ව්‍යුහයන්ගේ ප්‍රතිරෝධී බවේ උපයෝගීතාවය ගැන අවබෝධය අත්‍යාවශ්‍ය ය. වර්තමාන ව්‍යුහවල නිතරම සංකීර්ණත්වය තිබිය යුතු අතර එහි උසස් නිර්මාණශිලීත්වයක් සහිත බාහිර බලපෑම් වලට ප්‍රතිරෝදී බවක් තිබිය යුතුය. හැටුම් ඉංජිනේරැවකුට සාමාන්‍යයේ අවුරැදු 3.4 ‍‍හෝ 5 ක කාල සීමාවක්  සහිත උපාධියක තිබිය යුතුයි. අනතුරැව අවුරැදු 3 ක වෘත්තිමය පුහුණුවක් පලපුරුදු ඉංජිනේරුවකුට තිබිය යුතුයි.

හැටුම් ඉංජිනේරුවන් විවිධ සාමාජිකයන්ගෙන් හෝ ලෝ‍කයේ විධිමත් ආයතන වලින් බලය ලත්  ඉංජිනේරුවන් විය යුතුය. (උදාහරණ  ලෙස එංගලන්තයේ හැටුම් ඉංජිනේරු ආයතනය සැලකිය හැක) ඔවුන් අධ්‍යයනය කල උපාධි පාඨමාලාවට අනුකූලව හැටුම් ඉංජිනේරුවන් හෝ සිවිල් ඉංජිනේරුවන් ලෙස බලයලත් ඉංජිනේරුවන් විය යුතුයි.

ප්‍රවර්ගය:ඉංජිනේරුවෝ
අන්තර්ජාතික අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය

**අන්තර්ජාතික අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය** හෝ **ජාත්‍යන්තර අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය** (ඉංග්‍රීසි: **International Space Station** හෝ කෙටියෙන් **ISS**) යනු පහළ පෘථිවි කක්ෂයේ පිහිටුවා ඇති අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානයකි. මෙම අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය පෘථිවියේ සිට පියවි ඇසින් ‍දැකගැනීමට හැකිය. එය පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් දළ වශයෙන් කිලෝමීටර් 408 ක් (හැතැප්ම 253) උසින් පවතින අතර එය පැයට කිලෝමීටර් 27,580 ක දළ වේගයකින් ගමන් කරමින් දිනකට කක්ෂ 15.49 ක් සම්පූර්ණ කරයි.

ISS යනු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ (නාසා), රුසියාවේ (රොස්කොස්මොස්), ජපානයේ (JAXA), කැනඩාවේ (CSA), සහ යුරෝපීය රටවල් විසිදෙකක (ESA) අභ්‍යාවකාශ ඒජන්සි විසින් හවුලේ කරගෙන යනු ලබන ව්‍යාපෘතියකි. බ්‍රසීලියානු අභ්‍යාවකාශ ඒජන්සිය (AEB, බ්‍රසීලය) නාසා ආයතනය සමඟ වෙනම ගිවිසුමක් හරහා මෙම ව්‍යාපෘතියට සම්බන්ධ වේ. එසේම ESA නැතිනම් යුරෝපීය හවුලට අයත් ඉතාලිය ද ESA හි කාර්යභාරයට අයත් නොවන විවිධ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා වෙනම ගිවිසුම් ඇති කරගෙන තිබේ. චීනය මේ සඳහා තවමත් හවුල් වී නොමැති නමුත් රුසියානු ඒජන්සිය සමඟ එක්ව කටයුතු කිරීමට ඉඩ ලැබෙන්නේ නම් ඔවුන් ද මේ ව්‍යාපෘතියට උනන්දු වන බව වාර්තා වී ඇත. ISS යනු කලින් සැලසුම් කෙරුනු වෙනත් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන ‍නොකඩවා පවත්වාගෙන යාමක් බව දැක්විය හැකිය. රුසියාවේ මීර් 2, දරුණු ලෙස අරමුදල් හිඟයකට ලක්වුනු ඇමෙරිකානු ෆ්‍රීඩම් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය, යුරෝපීය කොළම්බස් සහ කිබෝ මධ්‍යස්ථාන, ජපානයේ එක්ස්පරිමන්ට් මොඩියුල් මධ්‍යස්ථානය එවැනි මධ්‍යස්ථාන කීපයකි.

ISS වෙත පළමුව නේවාසික කණ්ඩායමක් ඇතුළු වූ දිනයේ (2000 නොවැම්බර් 2) සිට නොකඩවා එය ජනයාගෙන් යුක්ත වූ බැවින් මිනිසුන් අභ්‍යවකාශයෙහි ස්ථිර පදිංචි කරුවන් බවට පත්ව ඇත. වර්තමානයේ දී මෙහි ඉඩපහසුකම් ඇත්තේ හයදෙනෙකුගේ කණ්ඩායමකටය. මුල් කණ්ඩායමේ සාමාජිකයන් සියලු දෙනා පැමිණීයේ රුසියාවෙන් සහ ඇමෙරිකාවෙනි. 2006 ජුලි මාසයේ දී  ESA ගගනගාමී ජර්මානු ජාතික තෝමර් රයිටර් විසින් එක්ස්පඩිෂන් 13 කණ්ඩායමට එක්වූයේ වෙනත් අභ්‍යවකාශ ඒජන්සියකින් පැමිණි ප්‍රථම සාමාජිකයා ලෙස වාර්තා ගත වෙමිනි. මේ වන විට මධ්‍යස්ථානය ගවේෂණ කිරීමට රටවල් 16 ක ගගනගාමීන්ට හැකිවී තිබේ. ප්‍රථම අභ්‍යවකාශ සංචාරයකින් පස් දෙනාගේ ද චාරිකා අන්තය වුයේ ISS ය.  

මධ්‍යස්ථානයේ අලුත්වැඩියා කටයුතු මුලිකව සිදුකරන්නේ රුසියානු සෝයූස් සහ ප්‍රොග්‍රස් අභ්‍යාවකාශ යානා මඟිනි. 2008 වසරේ මාර්තු 9 වනදා ESA මඟින් ඇ‍රියෙන් 5 සමඟ පළමු ස්වයංක්‍රීය හුවමාරු වාහනය (Automatic transfer Vehicle) වන ජුල්ස් වර්න් ATV වාහනය කිලෝග්‍රෑම් 8000 කට අධික භාණ්ඩ ප්‍රමාණයක් ද සමඟ  ISS කරා ගුවන් ගත කෙරුනි. 2008 අප්‍රේල් 3 වනදා එම භාණ්ඩ සාර්ථකව ලබා ගන්නා ලද බව වාර්තා වේ. ආරම්භයේ සිට 2010 දක්වා ISS සඳහා වැය වී ඇති මුදල ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 150 ක් වන අතර මානව වර්ගයා විසින් මෙතෙක් ගොඩ නගා ඇති මිල අධිකම වස්තුව ISS වේ.

## මූලාශ්‍ර 
{|

International_Space_Station
|-

{|

ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන
ඩෙයිමෝස්

**ඩෙයිමෝස්** හෝ **ඩීමෝස්** (), අඟහරු ග්‍රහයා ගේ උප ග්‍රහයෙකි.

## සුවිශේෂ ලක්ෂණ
අඟහරු ග්‍රහයාගේ අනෙක් චන්ද්‍රයා වන ෆෝබෝස් මෙන්ම ඩෙයිමෝස් සතුවද  C හෝ   D  ආකාර ග්‍රහක වල දක්නට ලැබෙන  වර්ණාවලි, ඇල්බී‍ඩෝ සහ ඝනත්ව ඇත.

ඩෙයිමෝස්ගේ ප්‍රමාණයේ වෙනත් බොහෝ වස්තු මෙන්ම ඩෙයි‍‍මෝස් ද ගෝලාකාර නොවන අතර එහි පරිමාණයන් වන්නේ  15 x 12 x 10 km අඟහරුගේ සමක තලයේ දී වෘත්තයකාර කක්ෂයට ආසන්න කක්ෂයක් එය සතුව පවතී.

ඩෙයිමෝස් යනු බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගෙන් කක්ෂයට විසිවුනු ග්‍රහකයක්  වන්නට ඇති බවත් අඟහරු ග්‍රහයා විසින් එය ග්‍රහණය කර ගන්නට ඇති බවටත් මතයක් පවතී. ඩෙයිමෝස්ගේ පෘෂ්ඨයේ සිට බලන කල අඟහරු ග්‍රහයා පෘථිවියේ සිට චන්ද්‍රයා‍ගේ දිස්වන  දීප්තිය මෙන් හාරසිය ගුණයක් දීප්තිමත් වන අතර  දහස් ගුණයක් විශාලව පෙනේ.

අඟහරුගේ සිට බලන කල ඩෙයි‍මෝස්ට 2.5 කට අඩු කෝණාකාර විෂ්කම්භයක් ඇති අතර එබැවින් එය තරුවක් ලෙස බො‍හෝ දුරට පියවි ඇසට දිස්වේ.ඩෙයිමෝස්ගේ දීප්තිමත්ම අවස්ථාවේ දී එය පෘථි‍වියේ සිට සිකුරු තරුව දිස්වන තරම් දීප්තියක් දිස්වුනු  ඇත. දින 1.2648 ක් ගත වන ඩෙයිමෝස්ගේ අවධි කුඩා දුරදක්නයක් මගින් අගහරු නිරීක්ෂණය කරන්නෙකු ට දැකගත හැකිය.

ඉතා වේගයෙන් කක්ෂගත වන ෆෝබෝස් බටහිරෙන් නැග නැගෙනහිරෙන් බැස ගියත්. ඩෙයිමෝස් නැගෙනහිරෙන් නැග බටහිරෙන්  බැසයයි. 
ඩෙයිමෝස්ගේ කක්ෂය අඟහරු ග්‍රහයාට සාපේක්ෂව ඉතා ආසන්න බැවින් සහ  අඟහරුගේ සමකයට කුඩා ආනතියකින් පිහිටන බැවින් එය අඟහරැගේ 82.70 කට වැඩි අක්ෂාංශ වලදී දැක ගත නොහැකිය.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අඟහරු
ප්‍රවර්ගය:අඟහරුගේ චන්ද්‍රයෝ
සයිඩෝනිය

උතුරු අක්ෂාංශ 40 – 75' සහ බටහිර දේශාංශ 9 - 46' හි පිහිටි සයිඩෝකියන් මේසාවක මානව මුහුණකට සමාන පෙනුමක් 1976 ජුලි 25 වනදා වයිකින් 1 යනාව මඟින් ගන්නා ඡායාරූපයක දක්නට ලැබුණි. මෙය නාසා ආයතනයේ ගොඩාඩ් අභ්‍යවකාශ ගුවන් මධ්‍යස්ථානයේ වින්සන්ට් ඩිෂියේට්රෝ සහ ග්‍රෙගරි මොලිනාර් යන පරිගණක විද්‍යාඥයින් දෙදෙනා විසින් වෙන වෙනම නිරීක්ෂණය කරන ලදි.

රිචඩ් C හෝග්න්ඩ් වැනි ඇතැම් ප්‍රකාශකයින් විශ්වාස කලේ එය අඟහරු මත ජීවය තිබූ බවට සාක්ෂියක් ලෙසටය. අඟහරු මත දක්නට ලැබෙන පිරමීඩ වැනි ව්‍යුහ නටඹුන් වූ නගරයක කොටස් බවට දරන මතය ද මීට සාක්ෂි එක් කරයි.

කෙසේ නමුත් වර්තමානයේ දී එය සැලකෙන්නේ දෘෂ්ටි මායාවක් ලෙසටය. අධි විභේදන විශ්ලේෂණ ගණනාවකට පසුව නාසා ආයතනය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කලේ ස්වාභාවික ලෙස දිස්වන අඟහරුගේ මෙම කඳුගැටයට මුහුණක පෙනුමක් ලැබී ඇත්තේ දෘෂ්ටි කෝණය සහ ආලෝකය පතිතවන කෝණය අනුව බවය. බෑඩ්ලෑන්ඩ්ස් ගාඩියන් ලෙස හැඳින්වෙන ආදිවාසී ඇමරිකානු හිස් පලදනාවක් පැලඳි මිනිසකුගේ දෘෂ්ටි මායාවක් පෘථිවි භූගෝලය මත ද මේ අයුරින් දක්නට ලැබේ.

සයි‍ඩෝනියා ප්‍රදේශයේ ඡායාරූප 18 ක් වයිකින් 1 හා වයිකින් 2 යානා මඟින් මුලිකව ගෙන තිබුනත් 250 m/ pixel (820 ft/Pixel) වලට වඩා වැඩි විභේදනයක් තිබුනේ ඉන් ඡායාරූප 7 ක පමණි. අනෙක් ඡායාරූප එකොළහේ විභේදන 550m/pixel වලටත් වඩා දුර්වල වූ බැවින් අබිරහස් මුහුණේ ලක්ෂණ අධ්‍යයනයට ඒවා කිසිසේත් යොදා ගත නොහැකි වුනි. කෙසේ නමුත් 2006 වසරෙන් පසුව සයි‍ඩෝනියා ප්‍රදේශය පිළිබද නව දත්ත යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ ඒජන්සිය හා Hirise කණ්ඩායම මඟින් ඉදිරිපත් කර ඇත.

මෑතකදී මාර්ස් එක්ස්ප්‍රස් මඟින් ගැනුනු ඡායාරූපවල විභේදනය 14 m/ pixel හෝ ඊටත් හොඳ ඒවා විය.කෙසේ නමුත් මෙම ‍මුහුණෙහි පිටුපස කෘත්‍රීම සම්භවයක් තිබුණද සයිඩෝනියාව සහ අඟහරු මත මුහුණ, චිත්‍රපට, ටෙලිවෘතාන්ත, වීඩියෝ ක්‍රීඩා සහ හාස්‍ය පොත ‍පතෙහි මෙන්ම සංගීත නිර්මාණවලට ද අන්තර්ගත වී හමාරය.

ප්‍රවර්ගය:අඟහරු
අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව-ග්‍රාහක නම් කිරීම

අලුතින් සොයාගන්නා ලද ග්‍රාහකයකට සම්මත නාමයක්   (2002 AT4 වැනි) ලබා දෙන අතර එය සමන්විත වන්නේ ග්‍රාහකය සොයා ගත් වසර, ඉංග්‍රිසි ‍හෝඩියේ අක්ෂර හා අංක සහිත කේතයකිනි. ඉංග්‍රීසි අක්ෂර මගින් ග්‍රාහකය සොයා ගත් අර්ධ මාසය නිරූපනය වන අතර අංකයෙන් එම අර්ධ මාසය තුළ සොයා ගත් කීවෙනි ග්‍රාහකයදැයි නිරූපණය වේ. ග්‍රාහක කක්ෂය තිරණය කළ විට එයට අංකයක් ලබා දෙන අතර පසුව ඊට නමක් ද ( උදා - 433 Eros) ලබා දෙයි. සම්මත නාමකරණ නීති වලට අනුව අංකය වරහන් තුල සටහන් කරන නමුත් ( උදා - (433)  Eros) වරහන් රහිතව ලිවීම සුලබව දක්නට ලැබේ. සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ දී  අංකය සම්පූර්ණයෙන් ම අමතරක කිරිම  හෝ එක් වරක් සම්පූර්ණ‍ නම සදහන් කිරීමෙන් පසුව අංකය අමතකර කොට සදහන් කිරිම විශේෂයෙන් ම එය නැවත නැවතත් භාවිතා කිරීමට සිදුවන අවස්තාවල දී දක්නට ලැබේ.

නමක් නොමැතිව අංකයක් පමණක් ලබා දී ඇති ග්‍රහක සදහා සම්මත නාමය භාවිතා වේ. උදා - (29075) 1950 DA

නූතන සොයාගැනීම් තාක්ෂණවල දියුණුවත් සමගම  අලුත් ග්‍රහක විශාල ගණනක් සොයා ‍ගැනෙන බැවින් ඒවාට නම් තැබීම මග හැරී යන අවස්ථා බොහොමයකි. මුලින්ම නමක් නොතැබූ ග්‍රහකයා බොහෝ කල් යනතුරු  (3360) 1981 VA ලෙස හැදින්වුනු අතර දැන් එය හැදි‍න්වෙන්නේ 3360 Syrinx ලෙසය.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉස්ලාම්වරු (මෙමන්වරු, බිහොරාවරු, හා හෝජාවරු)

ඉන්දියන් මුස්ලිම්වරුන්ගේ සම්භවය, යටත් විජිත සමයේදී ව්‍යාපාරික අවස්ථා සොයා විගමනය වුවන් තෙක් දිව යයි. ඇතැමුන් පෘතුගීසි සමයෙහි ද ඇතැමුන් බ්‍රිතාන්‍ය සමයෙහි ද, ඉන්දියාවේ විවිධ ප්‍රදේශ වලින් පැමිණියහ. මෙයින් බහුතරයක් දෙනා තමිල්නාඩු හා කේරළ ප්‍රාන්ත වලින් පැමිණියෝ වෙති. එම නිසා ඔවුන් විජාතින් වශයෙන් දකුණු ඉන්දියාවට නෑකම් පාතී. මෙනන්වරු, සින්ද් ප්‍රදේශයෙන් (නූතන පාකිස්ථානය)   ක්‍රි.ව. 1870 දී පමණ පැමිණෙන ලද අතර, වර්ෂ 1980 වන විට ඔවුන් 3 000 ක් පමණ ශ්‍රී ලංකාවේ වාසය  කළහ. ඔවුන් අනුගමනය කරනුයේ හනෆි සුන්නි ඉස්ලාම් ධර්මයයි. 

ඩාවුඩ් බෝහ්රාස් සහ හෝජාවරු යන ෂියා මුස්ලිම්වරු වයඹදිග ඉන්දියාවේය.

## ශ්‍රි ලංකාවේ ඉස්ලාම් ධර්මය සහ ආර්වී භාෂාව 
දෙමළ හා සිංහල භාෂා වලට පෙර, ලංකාවේ මරක්කයන්ගේ මව් භාෂාව වූයේ ආර්වී භාෂාව යි. පිළිවෙලින්, මැදපෙරදිග හා දකුණු ඉන්දියානු රටවල දැනට බහුලව භාවිතා වන සෙමිටික් හා ඩ්‍රාවීඩිගන් යන භාෂා වලට, භාෂාමය සම්බන්ධකමක් ආර්වී පෙන්වීය.  එය පකිස්ථානයේ පෙරදිග බලුකිස්තාන්හි වසන 350,000 පමණ ජනතාව භාවිතා කරන බ්‍රාවීඩියන් භාෂාවක් වන බ්‍රාහුයි යන භාෂාවටද නෑකම් කියන බවට විශ්වාසයක් පවතී.
 
අරාබීය භාෂාමය " විවාහය" ශ්‍රී ලංකාවේ සමහර පළාත් වල ක්‍රියාකාරිව පැවති ක්‍රියාමාර්ගයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ මරක්කයන්ගේ භාෂා හැසිරීමේ විශිෂ්ටත්වය අරාබි - දමිළ, අරබුත්මුල්, ආර්වී හෝ ශෝනාකම් ලෙස සඳහන් විය. එම ආගමික දැනුම, මැලේ දුපත්වල භාවිතා කළ දේශිය භාෂාවක් වන ජාවි සේම කුඩා මුස්ලිම් රටවල් සමුහයක් භාවිතා කළ උර්දු නැමැති උතුරු ඉන්දියානු භාෂාවන්ට සමානකම් පෙන්වයි. ආර්මීහි භාෂාමය මාධ්‍ය, ව්‍යාකරණ කොටස් හා වචන මාලා එකකට වඩා වැඩි ලෙස ලියා ඇති අතර, අවස්ථානුකූලව කථා නායකයා කථා කිරීම අත්හිටවිය. ශ්‍රි ලංකාවේ වාසය කල සම්ප්‍රදායික ඒක භාෂාගත වු දෙමළ හෝ බෞද්ධ ජනතාව සමඟ සංසන්දනය කරන විට, මරක්කයන් බොහෝ විට සිංහල හා දෙමළ ද, යම් අවස්ථාවල ඉංග්‍රීසි මෙන්ම ආර්වීද යොදා ගත්හ.

ලිඛිත භාෂාවක් ලෙස ආර්වී, කලවම් වු හෝ වෙනත් භාෂාවකින් නිපදවුන අක්ෂර වින්‍යාසයක් සහිත කථා කරන භාෂා ශෛලින් හෝ සම්බන්ධය. එය අතීතය ගැන පරික්ෂා කල විටද මෑත කාලයේදී පත්‍ර වල මුද්‍රණය කල දේ පමණක් දැකිය හැක. ශ්‍රී ලාංකිකයන් සමඟ ආරාබි හා පර්සියානු වෙළෙන්ඳු සම්බන්ධතා පැවැත්වු ඉස්ලාමියකරණයේ මුල් යුගයේදී මෙය හටගන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. එහි වර්ධනය හා සැළැස්මේ මුලධර්ම බොහෝ දුරට සමානකම් දක්වන අතර මෝල්ඩිවියානු ජාර්වි හා පර්සියානු වැනි ඉස්ලාමීය ව්‍යවහාරික විධි වලට සමානය.

ආර්වී යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සමහර පලාත්වල සිටි පුද්ගලයන්ගේ අවධානයට පමණක් ලක් වු භාෂාවකි. සිංහල, දෙමළ හා ඉංග්‍රීසි වැනි භාෂා එම භාෂාවෙන් විවිධාකාරයෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇත. ආර්වී භාෂාවේ වැටීමට, යටත් විජිත කාල වල ‍ජනතාව අතර ඉංග්‍රීසි ප්‍රසිද්ධ කිරීම හා මුද්‍රණය කිරීමේ පහසුකම් වල තිබු අඩු තරඟකාරිත්වය වැනි හේතු ඉවහල් විය. තවදුරටත් විසිවෙනි සතවර්ෂයේ මුල් කාලයේ විද්වතුන් පාසල් වල උර්දු මුල් කරගත් ඉස්ලාම් විෂය මාලාවක් ආරෝපණය කළ අතර, ඒ සමඟම ව්‍යවහාරික භාෂාවක් ලෙස ආර්වී භාෂාව හා මුළු රටේ භාවිතය විනාශයට දායක විය.

## සටහන්
අභ්‍යවකාශ යානා

අඟහරු ග්‍රහයා මතට ගොඩ බස්වන අයුරු චිත්‍ර ශිල්පියෙකුගේ ඇසින්]]
**අභ්‍යවකාශ යානාවක්** යනු අභ්‍යාවකාශ චාරිකා සඳහා නිර්මාණය කරන ලද වාහනයකි. නැත්නම් යන්ත්‍රයකි. අර්ධ කක්ෂීය අභ්‍යාවකාශ චාරිකාවක දී (Sub–orbital spaceflight) අභ්‍යවකාශ යානාව බාහිර අභ්‍යාවකාශයට ඇතුලු වේ. නමුත් ඉන්පසු ග්‍රහ පෘෂ්ඨය වෙත (පෘථිවිය වැනි) නැවතත් පැමිණෙන්නේ කක්ෂය සම්පූර්ණ නොකරමිනි. කක්ෂීය අභ්‍යවකාශ චාරිකාවක දී අභ්‍යවකාශ යානාව ග්‍රහ වස්තුව වටා ඇති සංවෘත කක්ෂියකට ඇතුලු වේ. මානව අභ්‍යවකාශ චාරිකා සඳහා භාවිතා කරන අභ්‍යවකාශ යානා වලින් යානාවේ කණ්ඩායම ලෙසට හෝ මගීන් ලෙසට මිනිසුන් රැගෙන යයි. රොබෝවන් යොදාගෙන කෙරෙන අභ්‍යවකාශ මෙහෙවර සඳහා භාවිතා කරනු ලබන අභ්‍යවකාශ යානා ස්වයංක්‍රීයව හෝ ටෙලිරොබොටික් ක්‍රමයට ක්‍රියාත්මක වේ.  ග්‍රහවස්තුවෙන් ඉවත් වී එහි කක්ෂය වටා රැඳී සිටින රොබෝවන් සහිත අභ්‍යවකාශ යානා හඳුන්වන්නේ චන්ද්‍රිකා නමිනි. තාරකා  අතර චාරිකා නිර්මාණය කරන ලද යානා තාරකා නැව් ලෙස හඳුන්වන නමුත් මෙම යානා තවමත් සිද්ධාන්තයකට පමණක් සීමා වේ. අද වන තෙක්, සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් ඉවතට යන ගමන් මාර්ගයකට පිවිස ඇති අභ්‍යවකාශ ප්‍රෝබයන් ඇත්තේ අතලොස්සකි (නිව් හොරයිසන්ස්, පයනියර් 10 සහ 11, වොයේජර් 1 සහ 2). සන්නිවේදනයට, පෘථි‍විය නිරීක්ෂණය කිරිමට, කාලගුණ විද්‍යාවට, නෞකා හැසිරවීමට, ග්‍රහ‍ලෝක ගවේෂණයට සහ අභ්‍යවකාශ සංචාර වැනි විවිධ අරමුණු සඳහා අභ්‍යවකාශ යානා භාවිතා කෙරේ. අභ්‍යවකාශ යානා සහ අභ්‍යවකාශ චාරිකා යනු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ සඳහා බහුලව භාවිතාවන තේමාවකි.

බාහිර අභ්‍යවකාශය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ කාර්මන් රේඛාවට (Kármán line) ඔබ්බෙන් ඇති අවකාශයයි. එනම් පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් කිලෝමීටර් 100කට (හැතැප්ම 62) එහා ඇති ඕනෑම දෙයකටය (ඇතැම් විට ඇමරිකාව විසින් මෙය කිලෝමීටර් 80 ක් එනම් හැතැප්ම 50 ක් ලෙස අර්ථ දක්වනු ලබයි). 

ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ යානා
ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාවේ පාරිසරික කලාප

ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ ජීවන ක්‍රම තිරණය වන්නේ, ශ්‍රී ලංකාවට ලැබෙන්නනා වු වර්ෂාපතනය මතයි. කදුකරයත් නිරිත දිග කලාපයත් "තෙත් කලාප" (Wet Zones) ලෙස හදුන්වන අතර එම කලාපයට සාමාන්‍යයෙන් වසරකට 250 cm වර්ෂාපතනයක් ලැබේ. ගිණිකොණ, නැගෙනහිර හා උතුර යන ප්‍රදේශ වල වියළි කළාප වල (Dry Zones)  එම කලා වලට වසරකට 1200 mm - 1900 mm  වර්ෂාපතනයක් ලැබේ. අනෙකුත් මාස තුළදී ඉකා අඩු වර්ෂාපතනයක් දැකිය හැක. ශුෂ්ක කලාප (arid Zones) වන ඊසාන දිග හා ගිණිකොණ දිග කලාප තුළ වසරකට  600m-1200 mm වර්ෂපාතනයක් දැකිය හැක.

	වියළි කලාපයේ ස්වභාවික වක්ෂලතා, ජලගැලීම් හා නියගයන් අනු අනුවර්තනය වී ඇත. බහුතරයක් ලෙස මුදු කෑලැ දැකිය හැකි අතර එහි ඝන පදුරැ හා පතොක් වර්ග ඇත. නොවැම්බර් සිට පෙබරවාරි දක්වා ඉතා සීඝ්‍ර වෘක්ෂලතා වර්ධනයක් දැකිය හැකි වුවත් මාර්තු සිට අගෝස්තු දක්වා වර්ධනය වේගය අඩුවේ. ජලය රදවා ගැනිමට ගස්පොත්ත ඉතා ඝනවත් සහ කුඩා කොලන් දැකිය හැක. ශාක මුදුන් එකිනෙකට බැදුනා සේ විහිදෙන අරතඑය වියනක් සේ දැකිය හැක. මෙය තෙතමනය රදා පවත්වා ගැනීමට උදව් වේ. වර්ෂාපතනය නැත නල වෘෂලතා දුඹුරැ හෝ අළු පැහැ වන අතර වර්ෂාපතනය ඇති කල මල් ඵල හට ගනී. යාපන අර්ධවීපයේ ඉතා අලංකාර මල් වර්ග අනුවර්තනය වී ඇති අකාරය දැකිය හැක. මෙම ප්‍රදේශවල බුරැත, කළුවර හා මහෝගනී වැනි වටිනා ශාක වර්ග දැකගත හැක.

	තෙත් කලාපයේ ඉතා ඝන සාරවත් වනාන්තර දැකිය හැක. එහි උස ගස්, පළල් කාට, අතු සහ ඝන උඩුකුරැවියන් ඇත. උපනිවර්තන කලාප වල උන්තාංගය (altitude) වැඩි වීම සමග සදාහරිත වනාන්තර ඉතා සාරවත් වේ. කදුකර වෘක්ෂලතා උන්තාංශය වැඩි වීමත් සමග කුරැ ස්වභාවයක්ද ගනී.

	කලක් ශ්‍රී ලංකාව වනාන්තර වලින් වැසී ගියත් 20 වන සියවස වන විට වනාන්තර හෝ සංරක්ෂිත වනාන්තර දැකිය හැක්කේ 1/5 පමණි. නිරිත දිග කලාපයේ පමණක් දැනට තෙත් බිම් කලාපීය වන ලැහැබ දැකිය හැක. රජයද මේ කාර්යය සදහා අත්වැලක් දේ  යාග වනොද්‍යානයහි අලි, මුවන්, මොනරැන් ගෙන්ද විල්පත්තු වනෝද්‍යාන කුරැල්ලන්ද ආරක්ෂා කරයි. 1970 සහ 1980 ඇති වු මහවැලි ව්‍යාපාරය, 1900 km2 වු බිම් ප්‍රමාණයක් මේ සදහා වෙන් කරන ලදී.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසරය