පකිස්තානයෙහි කපු නිෂ්පාදනය

right|thumb| වයඹ ප්‍රත්‍යන්ත පළාතෙහි කපු නූල් කටින කාන්තාවක්

කපු නිෂ්පාදනය, පකිස්තානයෙහි ආර්ථික වර්ධනයට ආවශ්‍යක වෙයි. කපු කර්මාන්තයට සහ එය හා ආශ්‍රිත පෙහෙකම් අංශය කෙරෙහි දේශය බෙහෙවින් යැපෙන අතර, මෙම බෝගය සඳහා රටෙහි ප්‍රධාන තත්ත්වයක් ලබා දී ඇත. දේශයේ ඉඩකඩම් අතුරින් 15% ක ප්‍රමාණයක් තුල කාර්මික බෝගයක් ලෙසින් කපු වගා කෙරෙනුයේ,   කරීෆ් කාලසීමාව ලෙසින් හැඳින්වෙන මැයි සිට අගෝස්තු දක්වා වන මෝසම් මාස තුලදී වන අතර, පෙබරවාරි සහ අප්‍රේල් අතර කාල සීමාවෙහිදීද කුඩා පරිමාණයකින් වගා කෙරෙයි. *පුටි* (කපු-පුළුන් හා බීජ වෙන් නොකෙරුනු) ආකාරයෙන් වූ හා එකක්  470 රාත්තල් (210 ක්‍රිග්‍රෑ) බරැති කපු මිටි මිලියන 15 ක  වාර්තාගත කපු නිෂ්පාදනයක්  2014–15 තුල සිදුවූ බව වාර්තා වී ඇති අතර, පෙර කාල සීමාව (2013–14) හා සැසඳීමේදී එය 11% ක ඉහළ යෑමකි.  වර්තමාන නැගෙනහිර පකිස්තානයෙහි සහ වයඹ දිග ඉන්දියාවෙහි කොටස් පුරා පැතිර පැවති ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය තුලදී, කපු වගාව වඩාත් පැතිර ගියේය. පුරා-උද්භිද විද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව  ක්‍රිපූ 5000 දී මෙහර්ගර් දක්වා කපු බීජ වල ඉතිහාසය අනුරේඛනය කර ඇති නමුදු, ඒවා අයත් වූයේ වනගත වර්ගයකටද නැතිනම් වගා කළ වර්ගයකටද යන්න පැහැදිලි නැත. මොහන්දජාරෝ සහ හරප්පා ඉන්දු නිම්න නගර වල කපු රෙදි භාවිතය, ක්‍රිපූ  2,500 දක්වා දිවෙයි. බලාකොට්  හිදී කපු පරාග හමුවී ඇති බවට වාර්තා වී ඇත. හරප්පාහිදී (පරිණත හරප්පානු යුගය ක්‍රිපූ 2500-2000), ස්ත්‍රී සුසාන භුමියක් වෙතින් හමුවුනු පෞරාණික භාණ්ඩයක්වූ කැඩපතක අල්ලුවක ගැටගසා තිබූ සහ තඹ දැළි පිහියක් වටා ඔතා තිබූ කපු නූල් පිළිබඳ සාක්ෂි හමු වී ඇත. බලාකොට්හී *ගොසිපියම්* වැනි (පරිණත හරප්පානු යුගය ක්‍රිපූ 2500-2000) මල්වාකියයි (සපුෂ්පක ශාකය) පරාග වර්ග ලෙසින්; බනවාලි හී (පරිණත හරප්පානු යුගය, ක්‍රිපූ 2200-1900), සැන්ගෝල් (අපර හරප්පානු යුගය, ක්‍රිපූ 1900-1400) හී, කැන්මර් හී, කෂ් (අපර හරප්පානු යුගය,  ක්‍රිපූ 2,000-1,700) හී, ඉම්ලිඩි කර්ඩ් සහ ගෝරක්පූර් (ක්‍රිපූ 1300-800) හී බීජ ලෙසින්; ශ්‍රින්ගවේරපුර හී ගුරු ගල් වර්ණවත් කුඹල් කර්මාන්තයෙහි අපර භාගයෙහි (ක්‍රිපූ 1200-700) කෙඳි ලෙසින්; සහ එල්ලූර් හී මුල් යකඩ යුගයෙහි (ක්‍රිපූ 950-900) බීජ සහ කොටස් ලෙසින් කිසියම් ආකාරයක කපු පිළිබඳ තවත් බොහෝ සාක්ෂි පවතියි.
 
කපු නිෂ්පාදනය, පකිස්තානයෙහි ආර්ථික වර්ධනයට ආවශ්‍යක වෙයි. 2015 විදේශ කෘෂිකාර්මික සේවා වාර්තාවෙහි USDA විසින් සිදුකෙරුණු විශ්ලේෂණයකට අනුව, දේශයේ ඉඩකඩම් අතුරින් 15% ක ප්‍රමාණයක් තුල කාර්මික බෝගයක් ලෙසින් කපු වගා කෙරෙයි.   එය වගා කෙරෙනුයේ කරීෆ් කාලසීමාව ලෙසින් හැඳින්වෙන මැයි සිට අගෝස්තු දක්වා වන මෝසම් මාස තුලදීය.  පෙබරවාරි සහ අප්‍රේල් අතර කාල සීමාවෙහිදී ද එය කුඩා පරිමාණයකින් වගා කෙරෙයි. .

කපු බෙහෙවින් වගා කෙරෙනුයේ පන්ජාබ් සහ සින්ද් යන දෙපළාතෙහි වන අතර, දේශයෙහි කපු වගා කෙරෙන භූමි ප්‍රමාණයෙන් අතරින් 79% ක් පළමුවැන්න විසින්ද 20% ක්  දෙවැන්න  විසින්ද සැපයෙයි. කයිබර් පක්ටුන් ක්වා (KPK) සහ බලුකිස්තාන් පළාත් වලද එය වගා කෙරෙයි. 2014–15 වගා කිරීමේ කාලසීමාවෙහිදී කපු වැවීමේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය ලෙසින් වාර්තාගතවී ඇත්තේ  හෙක්ටෙයාර 2,950,000 (අක්කර 7,300,000) කි. හෙක්ටෙයාර් 5 (12 අක්කර) ක ප්‍රමාණයට අඩු භූමි ප්‍රමාණයක් අයත් කුඩා ගොවීන් විසින් විශාලතම වැවිලිකරු කාණ්ඩය සාමාන්‍ය වශයෙන් තනනු ලැබේ; සින්ද් පළාතෙහි, දේශිය සින්ද් කපු ප්‍රභේදයන්ද 40% පමණ භූමි භාගයක වගා කෙරෙයි. ඒවා සාමාන්‍යයෙන් වගා කෙරෙනුයේ අප්‍රේල් සිට ජූලි දක්වා වන අතර, අස්වැන්න නෙලා ගනු ලබන්නේ අගෝස්තු–දෙසැම්බර් කාල සීමාවෙහිදීය. 1980–81 කාලවාරයෙහි සිට  1990–91 කාලවාරය දක්වා පකිස්තානයෙහි කපු නිෂ්පාදනය ටොන් මිලියන 0.70 සිට ටොන් මිලියන 2.2 දක්වා වූ සීඝ්‍ර වූ වර්ධනයක් අත්දැකි අතර, 1990–91 කාලවාරය හැඳින්වුනේ පකිස්තානයෙහි කපු කර්මාන්තය සඳහා "විජ්ජා වසර" ලෙසිනි. මෙය සඳහා හේතු වශයෙන් දැක්වුනේ හොඳ පලිබෝධ පාලන ක්‍රම භාවිතය, වැඩිදියුණු කල බීජ වර්ග භාවිතය සහ පොහොර වැඩියෙන් භාවිතය වන කරුණු වෙයි. කපු සහ පෙහෙකම් කර්මාන්ත එකිනෙක හා බැඳී ඇති අතර ඒවා සතුව බීජ ඉවත්කරනාගාර 1,000, පෙහෙකම්හල් 425 සහ, කපු බීජ කුඩු කරන සහ තෙල් පිරිපහදු 300 ඇත. බීටී ජානය හා සාම්ප්‍රදායික ප්‍රභේද මුහුම්කිරීමෙන් සැදෙන කපු දෙමුහුම්, දේශීය බීජ  ආයතන විසින් ප්‍රවර්ධනය කෙරෙයි. 2012-13 කාලවාරයෙහි වාර්තා අනුව, අමු කපු අපනයනය අතින් ලෝකයේ තුන්වන ස්ථානය පකිස්තානය විසින් හිමිකරගෙන තිබුණි.

රට තුල නිෂ්පාදනය වන කපු, මධ්‍ය ප්‍රමාණ දිගැති පොට කෙඳි සහිත වෙයි. එබැවින් අපනයනය සඳහා මන තත්ත්වයෙහි රෙදිපිළි නිෂ්පාදනය සඳහා දිගු පොට කෙඳි සහිත කපු ආනයනය කෙරෙයි. රටෙහි ආර්ථික ප්‍රවර්ධනය බෙහෙවින් රැඳී ඇත්තේ කපු කර්මාන්තය සහ එය ආශ්‍රිත පෙහෙකම් අංශය වෙත බැවින්, රටෙහි ප්‍රධාන තත්ත්වයක් කපු සඳහා ප්‍රදානය කොට ඇත. කපු ලින්ට් රෙදි, නූල්, පොට, රෙදි සහ, ඇඟළුම් වශයෙන් පෙහෙකම් ක්ෂේත්‍රෙයහි භාවිතයට අමතරව, එහි බීජ භාවිතා කරනුයේ තෙල් නිස්සාරණය සඳහාය.

## ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:වගාවන්
ප්‍රවර්ගය:සෙලියුලෝස්
පකිස්තානයෙහි
ප්‍රවර්ගය:පකිස්තානයෙහි කෘෂිකර්මය
ප්‍රවර්ගය: ජෛවහායනීය ද්‍රව්‍ය