open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
චන්ද්‍ර සූර්ය දින දසුන්

**චන්ද්‍ර සූර්ය දින දසුන්** යනු, චන්ද්‍ර කලා සහ සූර්ය වර්ෂය යන දෙකම භාවිතා කරන දින දසුන් විශේෂයක් වෙයි. 

## නිදසුන් 
## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
* Introduction to Calendars , US Naval Observatory, Astronomical Applications Department.

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* Calendar reform

## භාහිර සබැඳි 
* Hawaiian Moon Calendar Introduction the Hawaiian moon calandar, by Paul Wood.''Maui No Ka 'Oi Magazine* Vol.13, No.1 (January 2009)
* Panchangam for your city *Panchangam for your city based on High Precision Drika Ganita.*
* Perpetual Chinese Lunar Program  *The Chinese calendar is one of the oldest lunisolar calendars.*
* Lunisolar Calendar *Page contains a useful description of the difference between lunar calendars and lunisolar calendars.*
* Calendar studies *A general discussion of calendar systems including two examples of lunisolar calendars.''
* Chinese Lunar Calendar with 'Yellow Calendar' 
* Acano: a lunar calendar method  from the Canary Islands
* Byzantine Creation Era at OrthodoxWiki (lunisolar calendar).

ප්‍රවර්ගය:දින දසුන්
ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර සූර්ය දින දසුන්
පශු ශල්‍යවේදී

*ඇලකුරු පෙළ
## [සිරස්තල  පෙළ][ගොනුව:[මාධ්‍යය:නිදසුන.jpg]] 
*
වෛද්‍යවරයා

## සමාජයීය භූමිකාව 
සම්ප්‍රදායිකව වෛද්‍යවරයෙකු සලකන්නේ උගත් වෘත්තිකයන්ගේ සාමාජිකයෙකු වශයෙනි. එසේ වීමට හේතුව වන්නේ ඔවුන් ලබන අතිදුෂ්කර  පුහුණුව නිසාවෙන් සහ ඔවුන්ගේ වෘත්තිය හා සම්බන්ධ විශේෂ ආචාර ධර්ම සහ  නෛතික වගකීම් හේතුවෙනි. 

වෛද්‍ය විද්‍යාවෙහි ප්‍රායෝගික ක්‍රම අතීතයේදී ආගම සහ විවිධ ඉන්ද්‍රජාලක්‍රම සමග සම්බන්ධතාවයක් පැවතිණි. (වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ඉතිහාසය නම් ලිපිය බලන්න) 

වෛද්‍යවරුන් පොදුවේ ඉහළ සමාජීය තත්වයක් අත් දකින අතර ඒ සදහා ඔවුන්ගේ ඉහළ සහ ස්ථාවර ආදායම් මාර්ගය හා වෘත්තීමය ආරක්ෂාව බලපානු ලබයි. කෙසේ නමුත් වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් බොහෝ අවස්ථාවලදී දවසේ වැඩි කාලයක්  දීර්ඝ, අසීරු සේවා මුරයන් සිදු කරන අතර ඔවුන් තමන් තරම් අධ්‍යාපන මට්ටමක් නොලැබූ අනෙකුත් වෘත්තිකයන්ට වඩා අඩු මුදල් ප්‍රමාණයක් ඇතැම් අවස්ථාවල දී උපයති.

## අධ්‍යාපනය සහ පුහුණුව 
වෛද්‍යවරුන්ගේ වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය සහ වෘත්තීය ගමන් මග ලොව පුරා සැලකිය යුතු අන්දමට විවිධ වේ. 

### සියළුම වෛද්‍යවරුන්  
සියළුම සංවර්ධනය වූ රටවල ඇතුළත් වීමේ මට්ටමෙන් වෛද්‍ය අධ්‍යාපන වැඩ සටහන් තෘතීයික මට්ටමේ පාඨමාලාවන් වන අතර ඒවා විශ්ව විද්‍යාල හා අනුබද්ධ වෛද්‍ය විද්‍යාල මගින් සිදු කරනු ලබයි. අධිකරණ බලය සහ විශ්ව විද්‍යාලය මත පදනම්ව වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය සදහා ඇතුළු වීම සදහා සෘජුවම ද්විතීක විද්‍යාලයක් මගින් හෝ උපාධි ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස අධ්‍යාපනයක් අවශ්‍ය වේ. ද්විතීක විද්‍යාලයක පුහුණුව සම්පුර්ණ කිරීම සදහා පොදුවේ  වසර 5 ක් හෝ 6 ක කාලයක් ගත වන අතර උපාධි ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස අධ්‍යාපනයක් ලබන්නේ නම් වසර 3 ක හෝ 4 ක කාලසීමාවක් ගත වේ.  එමනිසා මූලික වෛද්‍ය උපාධියක් ලබාගැනීම සඳහා සාමාන්‍යයෙන් අධිකරණ නීතිය හා විශ්ව විද්‍යාලය මත පදනම්ව වසර 5 හේ සිට 8 ක් අතර කාලයක් ගත වේ. 

මෙලෙස ලැබූ මූලික පුහුණුව සම්පුර්ණ කිරීමෙන් පසුව අළුතින් උපාධි ලැබූ වෛද්‍යවරුන් සම්පුර්ණ වශයෙන් ලියා පදිංචි වීමට ප්‍රථම වසර 1 ක් හෝ 2  ක කාලයක් අධීක්ෂණය යටතේ සේවය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙම කාලසීමාව “සීමාවාසික”  හෝ “කොන්දේසි සහගත ලියාපදිංචි වීම” ලෙස හැදින්වේ. 

වෛද්‍යවරුන් ඔවුන් උපාධි ලබන විශ්ව විද්‍යාලයට විශේෂිත වූ වෛද්‍ය උපාධියක් දරති. මෙම උපාධිය මගින් අදාල වෛද්‍යවරයා අදාල රටෙහි හෝ රටවල් කිහිපයක නීතියට අනුව ලියාපදිංචි වීම හෝ බලපත්‍ර ලබාගැනීමට සුදුසුකම් ලබයි. එහිදී ඔවුන් සීමාවාසික හෝ කොන්දේසි සහගත ලියාපදිංචි වීම යන පුහුණුව ලබාගත යුතු වේ. 

### වෛද්‍ය විද්‍යාවේ විශේෂඥයින් 
උපාධි ලබාගැනීමෙන් පසුව වෛද්‍ය වෘත්තිකයින් බොහෝ අවස්ථාවලදී විශේෂඥවරුන් වීම සදහා යම්කිසි ක්ෂේත්‍රයක වැඩි දුර පුහුණුව ලබා ගනිති. උතුරු ඇමරිකාවෙහි මෙය නේවාසික පුහුණුව නමින් හදුන්වන අතර පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල රටවල මෙලෙස පුහුණුවන වෛද්‍යවරුන් “රෙජිස්ටාර්” ලෙස හැදින්වේ. 

මෙලෙස ලබාගන්නා වැඩි දුර පුහුණුව සඳහා සාමාන්‍යයෙන් වසර 3 ක් හෝ 6 ක් ගත වන අතර එම කාල සීමාව හදාරන ක්ෂේත්‍රය අනුව සහ අධිකරණ නීතිය අනුව වෙනස් වේ. ප්‍රාථමික සත්කාරය විශේෂ ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස බහුලවම හදුනාගෙන ඇති අතර මේ පිළිබඳව ලබාදෙන නේවාසික වැඩසටහන් ද ප්‍රචලිතව පවතී. මෙම විශේෂ ක්ෂේත්‍රයන්හි පුහුණුව සම්පුර්ණ කරන වෛද්‍යවරයෙකු විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකු නම් වේ. 

ඇතැම් අවස්ථාවල දී විශේෂඥ පුහුණුව ලබාගැනීම ඇතුළත් වීමට අවශ්‍ය පුහුණුව සම්පුර්ණ කළ වහාම හෝ ඊට පෙර ආරම්භ කරනු ලැබේ. ඇතැම් නීතිවලට අනුව කණිෂ්ඨ වෛද්‍යවරුන් විශේෂඥ උපාධි ලබාගැනීමට ප්‍රථම වසරක හෝ දෙකක කාලයක් පොදුවේ පුහුණුවක් ලබාගත යුතුය. එබැවින් පවත්නා නීතියට අනුව වෛද්‍යවරයෙකු විශ්ව විද්‍යාලයක් තුළ වසර 5 හේ සිට 8 දක්වා කලයක් මූලික වෛද්‍ය පුහුණුව ලබා තවත් වසර 6 ක කාලයක් විශේෂඥවරයෙකු වීමට පුහුණුව ලබාගත යුතු බැවින් අවම වශයෙන් වසර 12 ක වත් කාලයක් ගත වීමෙන් පසුව ඔහු විශේෂඥවරයෙකු බවට පිළිගනු ලැබේ.

## මූලාශ්‍ර
වෛද්‍යවරයා
ශාන්ත පීතර විද්‍යාලය, ඕක්ලන්ඩ්

thumb|right|300px|St Peter's College, Bro O'Driscoll Building (1939, additions 1944)

ඕක්ලන්ඩ් ශාන්ත පීතර විද්‍යාලය, නවසීලන්තයේ සෙන්ට්‍රල් ඕක්ලන්ඩ් නගරයේ වෙසෙන පාසල් යන වයසේ දරුවන් සඳහා පිහිටුවන ලද කතෝලික ද්විතීයික පාසලකි. එය නවසීලන්තයේ ඇති විශාලතම කතෝලික ද්විතීයික පාසල වේ. 
වර්ෂ 1939 දී ක්‍රිස්තියානි සභාව මගින් අරඹන ලද මෙම පාසල 2008 වසරේ සිට සම්පූර්ණයෙන්ම පූජ්‍ය පක්ෂයට අයත් නොවන (ඓහික) සුදුසුකම් ලත් ගුරුවරුන්ගෙන් සැදුම්ලත් කාර්ය මණ්ඩලයකින් සමන්විත වේ. 
මෙම ප‍ාසලෙහි සියලු ජනවර්ග වලට අයත් සිසුන් 1200 දෙනෙකු සඳහා පහසුකම් ඇත.
අධ්‍යයන කටයුතු සම්බන්ධයෙන් සැළකූ විට, මෙම පාසලෙහි ජේෂ්ඨ වසරවල සිසුන් සඳහා අධ්‍යාපන සඵලතාව පිළිබඳ ජාතික සහතිකය (NCEA) මෙන්ම ‍කේම්බ්‍රිජ් ජාත්‍යන්තර විභාභ (CIE) සඳහා ද ඉගැන්වීම් සිදුකෙරේ. 
පාසලට ජාත්‍යන්තර සිසුන් 70 දෙනෙකු පමණ බඳවා ගැනේ. 
පාසලෙහි ප්‍රකට ආදී සිසුන් අතරට ශ්‍රීමත් මයිකල් ෆේ (ව්‍යාපාරික හා යාත්‍රා ක්‍රීඩක) මෙන්ම කවියකු වන සෑම් හන්ට් ද ඇතුළත් වේ.
ආදර්ශ පාඨය: To Love and To Serve (ප්‍රේමය හා සේවය)
වර්ගය: රජ්‍යානුබද්ධිත කතෝලික පිරිමි ද්විතියික පාසලකි (7 සිට 13 වසර දක්වා)
විදුහල්පති: කේ. එෆ්. ෆවුහි

## බාහිර සබැඳුම්
www.st-peters.school.nz නිල වෙබ් අඩවිය
සුලභ රසායන ද්‍රව්‍ය

සුලභ රසායන ද්‍රව්‍ය අඩංගු ද්‍රව්‍ය හා ඒවා සොයාගත හැකි සමාන පිළිබද සටහන

ගොනුව:Untitled 0556.JPG
ග්‍රෙගරි දින දසුන

, sixteenth century |16 වන සියවසේ දී Lavinia Fontana විසින් අඳින ලද XIII වන ග්‍රෙගරි පාප්වහන්සේගේ සිතුවමක්.]]

**බටහිර දින දසුන** හෝ **ක්‍රිස්තියානි දින දසුන** ලෙසින්ද හැඳින්වෙන **ග්‍රෙගරි දින දසුන** යනු ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිළිගැනුනු සිවිල් දින දසුනයි. ‍ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළුව ලොව බොහෝ රටවල් මෙය රටේ සම්මත දින දසුන ලෙස භාවිතා කරයි.  1582 වර්ෂයෙහිදී 8 වන ග්‍රෙගරි පාප් වහන්සේ විසින් එය නිර්මාණය කළ බැවින් එකී නාමයෙන් ප්‍රසිද්ධ වී ඇත. මෙම දින දර්ශනය 1952 දී ජූලියන් දින දර්ශනය දක්වා වැඩි දියුණු කොට ඇත. එහිදී වර්ෂයක දිග ප්‍රමාණයෙහි නිරවද්‍යතාව 0.002% ලෙස දැක්වෙයි.

ග්‍රෙගෝරියානු දින දර්ශනය, ජූලියන් දින දර්ශනය මෙන්, දින 28-31 බැගින් මාස 12ක් සහිත සූර්ය දින දර්ශනයකි.  දින දර්ශන දෙකෙහිම වසර දින 365 කින් සමන්විත වන අතර, අධික වර්ෂවල පෙබරවාරි මාසයට අධික දිනයක් එකතු වේ.  ග්‍රෙගෝරියානු දින දර්ශනයේ මාස සහ මාසවල දිග ජූලියන් දින දර්ශනයට සමාන වේ.  එකම වෙනස වන්නේ ග්‍රෙගෝරියානු ප්‍රතිසංස්කරණය සෑම වසර 400කට වරක්ම සියවස් තුනකින් අධික දිනයක් ඉවත් කර අධික දිනය නොවෙනස්ව තැබීමයි.

## ආශ්‍රිත ලිපි 
*Calendar (New Style) Act 1750
*Calendar reform
*Conversion between Julian and Gregorian calendars
*Doomsday rule
*French revolutionary calendar
*Hebrew calendar
*Dionysius Exiguus
*Inter gravissimas in English – Wikisource
*Julian day
*History of calendars
* ISO 8601, an international standard for the representation of dates and times, which uses the Gregorian calendar (see Section 3.2.1).
*List of adoption dates of the Gregorian calendar per country
*List of calendars
*Old Calendarists
**Greek Old Calendarists
*Revised Julian calendar (Milanković) – used in Eastern Orthodoxy
**Precursors of the Gregorian reform**
* Johannes de Sacrobosco, *De Anni Ratione* ("On reckoning the years"), 
* Roger Bacon,  ("Greater Work"), 

## සටහන් 
## උපහරණ 
## පසු සටහන 
## බාහිර සබැඳි 
* 
* Calendar Converter
* Inter Gravissimas (Latin and French plus English)
* History of Gregorian Calendar 
* The Perpetual Calendar Gregorian Calendar adoption dates for many countries. 
* World records for mentally calculating the day of the week in the Gregorian Calendar 
* The Calendar FAQ – Frequently Asked Questions about Calendars
* Today's date (Gregorian) in over 800 more-or-less obscure foreign languages 


ප්‍රවර්ගය:1580 දශකය තුළ හඳුන්වාදීම්

ප්‍රවර්ගය:ප්‍රස්තාරික කාල රේඛා අඩංගු ලිපි
ප්‍රවර්ගය:කාලය මැනීම
ප්‍රවර්ගය:සූර්ය දිනදසුන්
අසම්මත සිංහල වචන

* To know about sinhala fonts used in this article, go to Sinhala Fonts Guide (specially if you see garbage on your page)
* Examples of complex real situations in diglossic languages
* Sinhala Language Page 
* Speak Sinhala 
* Anaphoric Binding in Colloquial Sinhala 

ප්‍රවර්ගය:සිංහල භාෂාව
විද්‍යාව (බෞද්ධ සංකල්පය)

බුදු දහමට අනුව යම් දැණුමක් නිවනට මග ‍පෙන්වයිද එම දැනුම විජ්ජා හෙවත් විද්‍යා නම්වේ. අවිද්‍යාව දුරුකල විට විද්‍යාව පහලවෙන බව බුදු දහමේ ආධානග්‍රාහයකි.සසරට හේතුව අවිද්‍යාව වේ.හේතු පල වාදයට අනුව හේතුව අවිද්‍යාව වන විට පලය වන්නේ සසරය. එලෙසම විද්‍යාව හේතුව වන විට එහි  පලය නිර්වාණයය වේ.මෙහි විද්‍යාව ලෙස සදහන් වනුයේ නවීන බටහිර  විද්‍යාව නොව ලෝකෝත්තර  චතුරාර්ය සත්‍යය පිලිබඳ දැනීම නම්වූ විද්‍යාවයි. විද්‍යාව යනු සත්‍ය  ,ප්‍රඥාව, ධර්මය,ශාස්‌ත්‍රය යන ලෙසද අර්ථය ගෙනදීම තුල පසුව සිංහල භාෂාව තුල නවීන බටහිර විද්‍යාව ලෙස පරිණාමනය කරවිය. 

## ආශ්‍රිත ලිපි
* අවිද්‍යාව (බුදු දහම)
* විද්‍යාව
* විද්‍යාව (හින්දු සංකල්පය)
* ත්‍රිවිද්‍යා
* අෂ්ඨ විද්‍යා
ශබ්දය

**ශබ්දය** හෙවත් **සද** () යනු යම් කම්පනයක් ඝණ, ද්‍රව හෝ වායු මාධ්‍ය තුළින් ගමන් කරන්නාවූ මූලධර්මයකි. විශේෂයෙන් මෙම කම්පන තරංග, සංඛ්‍යාත ගොනුවක් ලෙස කන හඳුනාගැනීම ශබ්දය ලෙස හඳුන්වා දිය හැකි යි.

## ශබ්දයේ භෞතික විද්‍යාව
### අන්වායාම සහ තීර්යක් තරංග
වායු, ප්ලාස්මාවන්, සහ ද්‍රවයන් තුළින් ශබ්දය ප්‍රචාරණය වන්නේ අන්වායාම තරංග ලෙසින් වන අතර, සම්පීඩන තරංග ලෙසිනුදු හැඳින්වෙයි. කෙසේ වෙතත්, ඝන ද්‍රව්‍ය තුළින්, එය අන්වායාම තරංග ලෙසින් ද තීර්යක් තරංග ලෙසින් ද යන දෙයාකාරයෙන්ම ප්‍රචාරණය විය හැක.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ශබ්දය
ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
පැදුර

වාඩිවීම හෝ නිදාගැනීම පිණිස භාවිතා කරයි.

## අමු ද්‍රව්‍ය
*පන්
*කුකුල් සායම්

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* මාගල
‍zසීබ්‍රා

## References 
thumb|220px|Illustration of Zebra by Ludolphus

* Estes, R. (1991). The Behavior Guide to African Mammals, Including Hoofed Mammals, Carnivores, Primates. Los Angeles, The University of California Press. 
* McClintock, Dorcas.  "A Natural History Of Zebras"  September 1976. Scribner's, New York.  ISBN 0-684-14621-5
* Churcher, C.S. 1993. Mammalian Species No. 453. American Society of Mammalogists.

## See also 
* Tijuana Zebra

## External links 
* Zebra file at Encyclopedia Encarta 
* PBS Nature: Horse Tigers (Zebras) 
* Plains Zebra - Equus Burchelli

ප්‍රවර්ගය:Mammals of Africa
ප්‍රවර්ගය:Zebras
ප්‍රවර්ගය:Megafauna of Africa
විශ්‍‍වකෝෂ‍

[thumb|300px|[Brockhaus Enzyklopädie in 1902]]
**විශ්‍‍වකෝෂ‍යක්** යනු ඇති දැනුම එක්රැස්කර ය සාදා ඇති ග්‍රන්ථ වේ... 

මෙහි විශේෂත්වයක් වන්නේ විවිධ විෂයන් අනුව විශ්වකෝෂ නිර්මාණය කිරීමට ඇති හැකියාවයි. 
විශ්ව කෝෂය හා ශබ්ද කෝෂය අතර පැහැදිලියි වෙනසක් දැක ගත හැකිය ාව ශබ්ද කෝෂයකදී සිදු වන්නේ කිසියම් භාෂාවක වචන උච්චාරණය වචනවල උප්පත්තිය ක් එම වචනයේ අර්ථය ආදිය අකාරාදී පිළිවෙලට දැක්වීමයි. 
නමුත් විශ්ව කෝෂයක් යනු ැනුම එක්රැස්කොට සකසා ඇති ග්‍රන්ථයකි එහිදී විවිධ විෂයන් යටතේ ිශාල දැනුම් ප්‍රමාණයක් ගැබ්වී පවතී
මුල් ළමාවියේ වින්දන හැසිරීම්

**මුල් ළමාවියේ වින්දන හැසිරීම්** (en:Gratification disorder) යනු මුල් ළමාවියේ සිදුකරන ශාරීරික වින්දනය ලබාගැනීමේ චර්යාවන්වේ. සමහර වින්දන හැසිරීම් often been mistaken for අපස්මාරය, බඩේ කැක්කුම, හෝ paroxysmal dystonia or dyskinesia. මේ පිලිබඳ පර්යේශන තවමත් සිදුකර ඇත්තේ මද වශයෙනි. However, most pediatricians agree that masturbation is a normal and common behaviour in young children and should be recognized as such. Failure to recognize this behavior can lead to unnecessary and invasive testing.

= නිදසුන් =

*  ඇඟිලි ඉරීම
* කකුල් එකිනෙක ඇතිල්ලීම
* කැසීම

## Miscellaneous
*The disorder was featured in the episode, Euphoria, Part 2, of the TV series medical drama, *[House](http://en.wikipedia.org/wiki/House_(TV_series))*, in which the main protagonist diagnoses the symptoms in a fidgety pre-school girl.

## References
ප්‍රවර්ගය:මානව ලිංගිකත්වය

ප්‍රවර්ගය:ළමා වෛද්‍ය විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ලිංගිකවේදය

සාමන්‍ය තත්වයකි

## මාපියන් සඳහා උපදෙස් 
දරුවා සමග ඒ පිලිබඳ කථා නොකරන්න.
මෙය සිදුකරන අවස්ථාවල හැකිතාක් දරුවා වෙනත් කාර්යක යොදවාගන්න.විෂේශයෙන් දරුවා
රෝම ලන්දේසි නීති ක්‍රමය

## රෝම ලන්දේසි නීතිය 
රෝම ලන්දේසි නීතිය යනු රෝම නීතිය පදනම් කරගෙන නෙදර්ලන්තයේ ඇරඹුණු නීති පද්ධතියකි. 17 හා 18 වන සියවස්වල ආරම්භ වූ මෙය යුරෝපීය සිවිල් නීතියේ අත්තක් ලෙස සැලකිය හැක. නෙදර්ලන්තයේ 19 වන සියවසෙන් පසුව රෝම ලන්දේසිය යොදා නොගැනුණ අතර දකුණු අප්‍රිකාව, ලෙසතෝ, ස්වාසිලන්තය, නැමීබියාව, සිම්බාබ්වේ හා ශ්‍රී ලංකාවේ දැනුදු රෝම ලන්දේසි නීති මුලධර්ම යොදා ගැනේ.

## ඉතිහාසය 
මද්‍යතන යුගයේ මුල් කාලයේ දී රෝම නීතිය අමතක කර දැමුණු අතර නැවතත් මේ පිලිබඳ අවධානය යොමු වූයේ ජස්ටීනියන් අධිරාජයා විසින් විරචිත නීති ග්‍රන්ථයක් නැවත සොයා ගැනීමෙන් පසුව ය.

ප්‍රවර්ගය:නීති ක්‍රම - ශ්‍රී ලංකා
මවු බස

right|thumb|International Mother Language Day Monument in Sydney, Australia, unveiling ceremony, 19 February 2006
පුද්ගලයෙකු උපතේ (හෝ භාෂාව සබැඳි තීරණාත්මක අවධියේ ) සිට ඉගෙනගත් බස මවුබස හෙවත් මුල්බස නමිවේ.

මවු බස හෙවත් මුල් බස  (සංඛේතය - L1)) (english = first language / mother tongue / native language / arterial language)  is the language a human being learns from birth. 

## References
ව්‍යාකරණ

**ව්‍යාකරණ හෙවත් වියරන** 
## ආශ්‍රිත ලිපි 
* :Category:Grammars of specific languages
* Ambiguous grammar

## Notes and references 
* American Academic Press, The (ed.). William Strunk, Jr., et al. *The Classics of Style: The Fundamentals of Language Style From Our American Craftsmen*. Cleveland: The American Academic Press, 2006. ISBN 0-9787282-0-3.
* Rundle, Bede. *Grammar in Philosophy*. Oxford: Clarendon Press; New York: Oxford University Press, 1979. ISBN 0-19-824612-9.

## External links 
* English Grammar (Gramática da Língua Inglesa) , wikibook in English and Portuguese
* Online Grammar Practice
* GrammarForum.com Free grammar forum for the English and Spanish languages
* GrammarBoard: a free online grammar community with Grammar Q&A's, ESL, and other help.
* Grammar Guard : a community of grammarians acting as grammar watchdog.

ප්‍රවර්ගය:ව්‍යාකරණ
වාග් විද්‍යාව

වාග් විද්‍යාව යනු භාෂාව පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයයි. සාමාන්‍ය (හෝ න්‍යායාත්මක) වාග් විද්‍යාව තුළ භාෂාවේ සංයුතිය (ව්‍යාකරණය) සහ අර්ථය (ශබ්චාර්, විද්‍යාව) වැනි උප ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් අන්තර්ගත ව්‍යාකරණ අධ්‍යයනය කුල රූප විද්‍යාව (වචන නිර්මාණය සහ වෙනස්විම්) සහ පද ගැලපුම (වාක්‍ය ඛණ්ඩයන් සහ වාක්‍ය ලෙස වචන එකතුවන ආකාරය නිශ්චය කරනු ලබන රීතින් ඇතුලත් වේ). මෙම ක්ෂේත්‍රයේ අනෙකුත් කොටස් වනුයේ ශබ්ද ක්‍රම සහ සාරාංශ ශබ්ද ඒකක අධ්‍යනය කරන ශබ්ද විද්‍යාව සහ කථන ශබ්ද ඒකක අධ්‍යනය කරන ශබ්ද විද්‍යාව සහ කථන ශබ්දයන්හි අඩංගු මුලික ලක්ෂණ (ඇමතුම්) භාෂා නොවන ශබ්දයන් සහ ඒවා නිපැයන්නේ සහ තේරුම් ගන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබද අධ්‍යයනය කිරිමයි. 

වාග් විද්‍යාව භාෂාවක් සංසන්දනය කරන අතර, සංසන්දනාත්මක වාග් විද්‍යාව(භාෂාවෙහි විශ්ව ගුණාංගයන් සොයා ගැනිමට සහ ඒවායේ මුලාරම්භය හා සංවර්ධනයට හේතු දැක්විම) සදහා ඒවායේ ඉතිහාසය ගවේෂණය කරයි. ව්‍යවහාරික වාග් විද්‍යාව මගින් විදේශ භාෂා ඉගැන්විම , කථන චිකිත්සාව, පරිවර්තනය සහ කථන ව්‍යාධිවේදය යනාදි අංශයන්හි වාග් විද්‍යව න්‍යයායන් භාවිතයේ යෙදවේ. මෙම විෂය අධ්‍යයනය කරන්නෙක් වාග් විද්‍යඥ‍යෙක් ලෙස හැදින්වේ.

වාග් විද්‍යාත්මක විමර්ශනය විශාල ලෙස වෙනත් විශේෂඥතාවයන් දරන්නන් විසින් සිදු කල හැකිය. රස් රයිමර් විසින් කර ඇති පහත ප්‍රකාශයෙන් දැක්වෙන පරිදි ඒ සියළු දෙන අතර එකමුතු එකතාවයක් නොතිබිය හැකිය.

"ශාස්ත්‍රිය විෂයයන් අතරින් වාග් විද්‍යාව යනු ඉතාමත් උණුසුම් ලෙස වාද විවාද කරන ලද විෂයක් වෙයි. එය භාෂා විද්‍යාඥයන්ගේ ලබාගත හැකි ඕනෑම ලේ ප්‍රමාණයක් සමග, කවීන්ගේ දේව ධර්මයන්ගේ, දර්ශනවදි‍න්ගේ, වාග් විද්‍යාඥයින්ගේ, මානසික විද්‍යායින්ගේ, ජිව විද්‍යාඥයින්ගේ, මානව විද්‍යාඥයින්ගේ සහ ස්නායු විද්‍යාඥයින්ගේ ලේ වලින් තෙත් වී ඇත.-Russ Rymer Annals of Science, " A silent Childhood The new York , April 13, 1992 P. 48

## සටහන් 
මිනිස් භාෂා පිළිබඳව විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය, **වාග් විද්‍යාව** ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.

## අමතර අවධානයට 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Outline and lists
** 
** 
** 
** 

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* The Linguist List, a global online linguistics community with news and information updated daily
* Glossary of linguistic terms  by SIL International (last updated 2004)
* Glottopedia, MediaWiki-based encyclopedia of linguistics, under construction
* Linguistic sub-fields – according to the Linguistic Society of America
* Linguistics and language-related wiki articles on Scholarpedia and Citizendium
* "Linguistics" section – A Bibliography of Literary Theory, Criticism and Philology, ed. J.A. García Landa (University of Zaragoza, Spain)
* 
* 

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නව නිපැයුම්
ප්‍රවර්ගය:භාෂාව
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය

ප්‍රවර්ගය:කථනය
ප්‍රවර්ගය:භාෂා සහ කථන චිකිත්සාව
ප්‍රවර්ගය:භාෂා
ප්‍රවර්ගය:සමාජවේද
විළිබිය

**විළිබිය** (En=modesty). ස්වභාවාදය වැනි ව්‍යාපාරයන් තුල නග්නත්වය මගින් විළිබිය පිළිගැනිම හෝ ධනාත්මකව පිලිපැදීමක් පිලිබද ආකල්ප රෝපණය කරයි.

ප්‍රවර්ගය:ස්වභාවාදය
ප්‍රවර්ගය:ආදරයෙහි දර්ශණවාදය
ප්‍රවර්ගය:ගුණාංගය
නග්නත්වය

**නග්නත්වය හෙවත් නිරුවත** යනු ඇඳුම් නොඇඳ සිටීමයි. ලිංගිකත්වයෙන් තොර සමාජ වටපිටවන් තුල නග්නව සීටීමට ඇති අභිරුචිය ස්වභාවාදය යි.
මිනිසකු ඇදුම් ඇඳ සිටින විට සහ නිරුවතින් සිටින විට ඇති වෙනස​
308x308පික්|Clothed unclothed teen boy

ස්ත්‍රියක ඇදුම් ඇඳ සිටින විට සහ නිරුවතින් සිටින විට ඇති වෙනස​
222x222px|PetiteRenard 7234222x222px|PetiteRenard 7330219x219පික්|PetiteRenard 7676

යුවලක් නිරුවතින්

265x265පික්|Both together fully nude

නිරුවතින් සිටින තරුණ කෙල්ලකගේ ඡායාරූපයක්
265x265පික්|Nude brunette on blanket

ස්වභාවාදය අගයන උත්සවයක දී නිරුවත් පිරිමින් සමග සිටින ස්ත්‍රියක්

400px|Hands full

මිලා අසූල් නම්‍ යුක්‍රේන ජාතික නිරූපිකාවක් වස්ත්‍ර ඇතිව සහ නැතිව​

300px|Mila Azul in Forest and Lido by Luther Photography 25

## සටහන් 
__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
ස්වභාවාදය

[thumb|250px|2008 දී [Crimea|ක්‍රිමියානු වෙරළකදී සිටිනා ස්වාභාවාදීන් පිරිසක්.]]
**ස්වභාවාදය හෙවත් නග්නවාදය** යනු බොහෝ සෙයින් පෞද්ගලික දේපල වලදී සමාජීය නග්නත්වයෙහි යදෙන, දිරිගන්වන සහ එය ආරක්ෂා කරන, සංස්කෘතිකමය සහ දේශපාලනිකමය ව්‍යාපාරයකි. මෙම පදය පෞද්ගලික, පවුල් සහ/හෝ සමාජීය නග්නත්වය පාදක කරගත් දිවිපැවැත්මක් ගැන කතා කීරීමටද යොදා ගනී.

ස්වභාවාදය සහ නග්නවාදය යන පද දෙකම බොහෝවිට පොදුවේ එකම අදහසක් ගැන කතා කිරීමට යොදා ගත්තද, ස්වභාවාදය තුලදී බොහෝ සෙයින් ස්වභාව වාදය සහ/හෝ අධ්යත්මවේදය පිළිබද අදහස් ද පිළිපදින අතර, නග්නවාදය තුලදී බොහෝවිට එවැනි දේ විශ්වාස නොකෙරේ. මේවායෙහි සුවිශේෂත්වය වන්නේ මේවා බොහෝවිට කිසිසේත්ම ලිංගිකත්වය පාදක කොට නොගත්, වයස් හෝ ලිංග භේද වලින් තොරව නග්න මිනිස් සිරුර ස්වභාවික තත්වයක් ලෙස පමණක් සලකනු ලබන ළමුන් ඇතුළු පවුලේ සැමට එකට සහභාගී විය හැකි ඒවා වීමය.

## ව්‍යාප්තිය සහ ප්‍රවණතා 
ස්වාභාවාදීන් හෝ නග්නවාදීන් බොහෝවිට තම නිවෙස් තුල, නග්නත්වය පිළිගත් හෝ ඒ සදහාම වෙන්කරන ලද වෙරළවල්, නිකේතන හෝ කදවුරු තුල හෝ නග්න නගර හෝ ගම්මාන තුලදී සෞකයමය, විනෝදාත්මකමය හෝ වෙනත් විවිඩ අභිරුචි සහ ප්‍රතිලාභ හේතුවෙන් ස්වභාවාදයෙහි හෝ නග්නත්වයෙහි යෙදෙයි. මෙවැනි නිකේතන සහ වෙරළ තීරවල් නූතනයේ ඉතා ආකර්ශනීය නිවාඩු ප්‍රවනතාවයන් බවට ශ්‍රීග්‍රයෙන් පත්වීගෙන එන හෙයින් විශේෂයෙන්ම නග්නත්වය ඉතාමත්ම ප්‍රචලිතව පවතින යුරෝපානු සහ ඇමෙරිකානු රටවල මේවාට දේශීය සහ විදේශීය සංචාරකයින්ගෙන් දැඩි ඉල්ලුමක් හටගනිමින් පවතී.

කෙසේ වෙතත් මේ ආකාරයේ දිවිපැවත්මවල් සහ ව්‍යාපාර ලොව පුරා විවිධ රටවල් තුල ව්‍යාප්ත ව්‍ තිබුනද විශේෂයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු බොහෝ ආසියාතික රටවල් තුල දැනට තහනම්ය. එසේ වූවද, මෙවැනි තහනම් කරන ලද බොහෝ රටවල් තුල පසුගිය සියවස් දෙකකට පමණ මත්තෙන් නග්නත්වය පිළිබදව ඉතා යහපත් ආකල්ප පැවත තිබීමද සුවිශේෂය.

**ස්වාභාවාදීන්: එදා සහ අද**

## සටහන් 
## යොමු 
### ශාස්ත්‍රීය 
* 

## අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
### ජාතික සංවිධාන 
* ජාත්‍යන්තර ස්වභාවාදී සම්මේලනය (අයිඑන්එෆ්-එෆ්එන්අයි)

ප්‍රවර්ගය:ස්වභාවාදය
ප්‍රවර්ගය:පොදු නග්නත්වය
ප්‍රවර්ගය:සමාජ න්‍යායයන්
ප්‍රවර්ගය:සැඟවුණු සංස්කෘතීන්
යට ඇඳුම්

**යට ඇඳුම්** යනු පිටස්තරයෙන් ඇඟලනු ලබන ඇඳුමට ඇතුළතින්, සාමාන්‍යයෙන් සෘජුවම සම සහ ස්පර්ශ වන පරිදි පළඳිනු ලබන වස්ත්‍ර වේ. මිනිස් දේහ ශ්‍රාවයන් හේතුවෙන් සිදුවන කිලිටි වීම් හෝ හානි වලින් පිටස්තර පැළඳි ඇඳුම ඈත්කර තබා ගැනීමට, පිටස්තර ඇඟලුමෙන් සම මත ඇති කරන ඝර්ෂණය තුනී කිරීමට, දේහ හැඩය ඇතිකරවීමට, සහ දේහ ප්‍රදේශ සඟවා ගැනීමටත්/ අවයව සංධාරණය සඳහාත් යට ඇඳුම් භාවිත කෙරේ. ශීත කාලගුනවලදී අතිරේක උණුසුම සපයා ගැනීම උදෙසා සමහර අවස්ථාවන්හී දිගු යටඇඳුම් භාවිතය සිදුකරනු ලැබේ. ගැලපෙන අමුද්‍රව්‍ය හෝ පෙහෙකමින් නිර්මිත සමහර යට ඇඳුම්, නිදන ඇඳුම් හෝ පිහිනුම් ඇඳුම් ලෙසත්, සමහර අවස්ථාවන්හී ලිංගික ආකර්ෂණය අරමුණු කොටගනිමින් භාවිතාවට ගත හැකිය.
තේසවලමෙයි නීතිය

**තෙසවලමේ නීතිය** (, ) යනු ශ්‍රී ලාංකාවේ උතුරු පලාතේ දෙමල වැසියන්ගේ චාරිත්‍ර මත ආරම්භ වූ නීතියකි.

## වදන
තේසවලමෙයි යන්නෙහි අරුත රටේ සිරිත් යන්නයි.
## නීතියේ ආරම්භය
යාපනය අර්ධ-ද්වීපයේ ජීවත්වූ මලබාර් ජාතිකයන්ගේ සිරිත්විරිත් සහ ඉන්දියාවේ මලබාර් නීති පදනම් කරගමින් ලන්දේසීන් විසින් දුම්කොළ වැවීම සඳහා ලංකාවේ  පදිංචිකල මලබාර් ජාතිකයින් වෙනුවෙන් නිර්මානයකල  නීති පද්ධතියකි. මෙය නීති පද්ධතියක් ලෙස හදුන්වා දෙන ලද්දේ 1707දී ලන්දේසීන් විසිනි.

## නීතියේ වර්ධනය
යාපනයේ උසාවිවල සේවය කල වෙල්ලාල කුලයේ විනිසුරුවරුන් විසින් ක්‍රමයෙන් මෙම නීතිය දෙමළ ජාතිකයන් වෙනුවෙන් අදාල කරගන්නා ලදී. 
## නීතියේ වර්තමාන තත්‍වය
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ ජීවත් වන සියලුම පුරවසියන්ට මෙම නීතිය වලංගුවේ.. උතුරු පලාතේ වන, පාරම්පරික ඉඩම් අඩු හෝ නොමැති දෙමළ ජාතිකයන්ට මෙම නීතියෙන් අසාධාරණයක් සිදුවන බවත්, කාන්තවනට අඩු අයිතිවාසාකම් හිමි බවටත් හඩ නැගේ.

## නීති ක්‍රමයෙන් ආවරණය වන ක්‍ෂේත්‍ර
# පුද්ගල නීති
# දේපල නීති
# විවාහ නීති

ප්‍රවර්ගය:නීතිය - ශ්‍රී ලංකා
ඩෙන්සිල් කොබ්බෑකඩුව

ලුතිනන් ජෙනරාල් **ඩෙන්සිල් ලක්ෂ්මන් කොබ්බෑකඩුව** RWP, RSP, VSV, USP, rcds, psc, SLAC ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ සිටි කීර්තිමත් හා අතිදක්ෂ නිලධාරියෙකි. තවත් හමුදා නිලධාරීන් 7 දෙනෙකු සමග පීඩන බෝම්බයක් මගින් මෙතුමාව ඝාතනය කෙරිණි.

## මූලාශ්‍ර 
## බාහිර සබැඳි 
*අමර සමර

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ

ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:මහනුවර ත්‍රිත්ව විදුහලේ ආදි සිසුවෝ
ප්‍රවර්ගය:1940 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1992 මරණ
පාරමී කුලතුංග

ලුතිනන් ජෙනරාල් පාරමී සුගන්ධිකා බණ්ඩාර කුලතුංග RSP, VSV, USP, GW (උපත : 1950 , නුවර , විපත : 2006 ජූනි 26) ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදවේ මාණ්ඩලික ප්‍රධානියා වූ අතර හෙතෙම හමුදාවේ තෙවන උසස්ම නිලය දැරීය.

2006 ජූනි 26 වන දින පන්නිපිටියේ දී එල්.ටී.ටී.ඊ මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරුවකු ගේ ප්‍රහාරයකින් පාරමී කුලතංග මහතා මරණයට පත් විය. මියයන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 55 කි.

## අධ්‍යාපනය 
පාරමී කුලතුංග මහතා මහනුවර ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. පසුව ඔහු ඇමරිකා එක්සත් ජනපද යුධ විද්‍යාලයේ උපාධිධාරිය හදාරා තිබේ. 

## හමුදා ජීවිතය   
ඔහු 1970 ජුලි 20 වන දින ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවට බැදුණි. මුලික යුධ පුහුණුවෙන් පසු , ඔහු දෙවන ලුතිනන් ධුරයට පත් කරන ලදුව , ගැමුණු හේවා බලඇණියේ පළමු බැටෑලියනයට අනුයුක්ත කෙරින. යාපනය අර්ධද
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:මහනුවර ත්‍රිත්ව විදුහලේ ආදි සිසුවෝ
්වීපය LTTE ත්‍රස්තවාදීන්ගෙන් මුදවා ගැනීම උදෙසා ගෙනගිය සටනට පාරමී කුලතුංග මහතා සුවිශේෂී නායකත්වයක් ලබා දුන්නේය. 

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
භෞතික විද්‍යාව හැදින්වීම

thumb

**භෞතික විද්‍යාව** යනු පදාර්ථවල විද්‍යාව හා ඒවායේ චලන සහ එසේම ඒවායේ අවකාශය හා කාලය පිළිබඳ හදාරන  විද්‍යාව ය. මෙහි බලය , ශක්තිය , ස්කන්ධය හා ආරෝපණය වැනි සංකල්ප සමග ගනුදෙනු කරනු ලැබේ. භෞතික විද්‍යාව යනු පරීක්ෂණාත්මක විද්‍යාවකි.එලෙසම පරමාණුවේ සිට විශ්වය දක්වාම විහිදුණු පුළුල් වූ විශයකි. එය ස්වභාව ධර්මයාගේ සාධාරණ  විශ්ලේෂණයයි. එහි අරමුණ වන්නේ විශ්වය හැසිරෙන අයුරු තේරුම් ගැනීම යි.

භෞතික විද්‍යාව පැරණි නූතන ම ශික්ෂාවන්ගෙන් එකකි. එය 17 වන ශත වර්ෂයේ නූතන විද්‍යාව ලෙස මතුවී පැමිණි අතර එහි උපක්ෂේත්‍රයක් වන  තාරකා විද්‍යාවේ හරහා එය සියල්ලන්ගෙන්ම පැරණි එක ම විය හැකි  වේ. ක්ෂේත්‍රයේ වෘත්තීමය වශයෙන් වැඩ කරනා අය භෞතිකඥයන් නම් වේ.

විශ්වයේ සිදුවන්නාවූ සියලුම ක්‍රියාවලීන් වල තැනුම් ඒකකය භෞතික විද්‍යාවයි.
භෞතික විද්‍යාවේ ප්‍රගමනයන් බොහෝ විට තාක්ෂණික අංශයට පරිවර්තනය වන අතර සමහර විට අනෙකුත්  විද්‍යාවන්ට බලපෑම් කරන අතර ඒ වගේම ගණිතය හා දර්ශන විද්‍යාවට ද එසේ වේ. උදාහරණයක් ලෙස විද්‍යුත් චුම්භකත්වය තේරුම් ගැනීමේ ප්‍රගමනයෙන් විදුලි බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන පුළුල්ව විහිදුණු උපාංග(රූපවාහිනි, පරිගණක , ගෘහ උවාරණ ආදී) භාවිතයට මග පෙන්වීම, තාප ගති විද්‍යාවේ ප්‍රගමනයන් මෝටර් රථ ප්‍රවාහනය සංවර්ධනයට සහ යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ වැඩි දියුණුව කලනයේ සංවර්ධනයට , ක්වොන්ටම් රසායන විද්‍යාවේ දියුණුවට සහ ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂය වැනි උපකරණ නිර්මාණයේ දී උපකාර විය. 

අද , භෞතික විද්‍යාව පුළුල් හා ඉහළින් සංවර්ධිත විෂයකි. ගවේෂණ ඝන පදාර්ථ භෞතික විද්‍යාව , අණුක , පරමාණුක සහ ප්‍රකාශ භෞතික විද්‍යාව , ඉහළ ශක්ති භෞතික විද්‍යාව හා තාරකා විද්‍යාව හා තාරකා භෞතික විද්‍යාව සේ ‍බොහෝ විට උප ක්ෂේත්‍ර හතරකට වෙන් කර ඇත. බොහෝ භෞතිකඥයන් සෛද්ධාන්තික හෝ පර්යේෂණාත්මක ගවේෂණ සඳහා විශේෂ වේ. මක් නිසාද යත් සෛධාන්ත මගින් තව න්‍යාය සංවර්ධනය ආශ්‍රිතව සහ පර්යේෂණ මගින් එම න්‍යාය වල වලංගු භාවය සෙවීම සහ නව සිද්ධාන්ත සංවර්ධනය හා බැදී ඇත. 

අවසන් ශතවර්ෂ 4 දී වූ වැදගත් සොයාගැනීම් නොසලකමින් විශාල වශයෙන් භෞතික විද්‍යාවේ නොවිසඳුනු ගැටළු හා බොහෝ ව්‍යවහාර ගවේෂණ ප්‍රදේශ පවතී.

ස්වභාවික සංසිද්ධි ඇසුරින් නව නිපැයුම් බිහිකර එදිනෙදා ජීවිතය පහසු කර ගැනීමට භෞතික විද්‍යාව මූලික වේ.
ආලෝක පරාවර්තනය

thumb
thumb
ආලෝක කිරණයක් කිසියම් පෘෂ්ඨයක වැදී ආපසු හැරී එම මාධය්ය තුලම වෙනත් දිශාවකට ගමන් කිරීම ආලෝක පරාවර්තනයි

## දර්පණ ගුණ කිරණ හා ඒවායේ පරාවර්තනය 
ආලෝකයේ දර්පණ ගුණ පරාවර්තනය හෝ විසරණය (ප්‍රතිබිම්භයක් නොසාදයි. ශක්ති පමණක් රඳවා ගනී) විය හැකි අතර එය අන්තර් මුහුණෙහිම ස්වභාවය මත රදා පවතී. තවදුරටත් අන්තර් මුහුණත පාර විද්‍යුත් - සන්නායක හෝ පාරවිද්‍යුත් - පාරවිද්‍යුත් මාධ්‍යයක් නම් පරාවර්තිත කිරණයේ කලාව පිළිවෙලින් යටිකුරු හෝ යටිකුරු නොවේ. 
	
### දර්පණ ගුණ පරාවර්තනය 
දර්පණයක් දර්පණ ගුණ ආලෝක පරාවර්තනය සදහා වඩාත් පොදු ආකෘතියක් සපයන අතර පරාවර්තනය සැබවින්ම සිදුවන ලෝහ ආලේපණය ඉදිරිපස වීදුරු තහඩුවකින් සමන්විත වේ. ලෝහ තුළ කුඩා ගැඹුරකින් ඔබ්බට තරංග ප්‍රචාරණය වීම වැළැක්වීමෙන් පරිවර්තනය වැඩි කරයි. ජලය හෝ වීදුරු වැනි විනිවිද පෙ‍ෙනන මාධ්‍යවල මතුපිටින්ද පරාවර්තනය සිදු විය හැක. 

සටහනේ PO ආලෝක කිරණය O ලක්ෂ්‍යයේ දී සිරස් දර්පණය හමුවන අතර OQ යනු පරාවර්තිත කිරණයයි. O ලක්ෂ්‍යය තුළින් දර්පණයට අභිලම්බකව ප්‍රක්ෂේපණය කරන මනඃකල්පිත රේඛාව අභිලම්බය පතන කෝණය ӨI හා පරාවර්තිත කෝණය θr ලෙස අපට මැනිය හැක පරාවර්තන නීතියේ සදහන් පරිදි QI = ӨR වේ. වෙනත් වචනයකින්, පතිත කෝණය පරාවර්තිත කෝණයට සමාන වේ. 

ජල පෘෂ්ඨයේ දී කළු ට්‍රිගර්ෆිෂ් පරාවර්තනය වී පෙනීම සත්‍ය වශයෙන්ම මෙය පුර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය නිසා සිදුවේ.

thumb 
සත්‍ය වශයෙන්ම දී ඇති වර්තනාංකයක් සහිත මාධ්‍යයක සිට වෙනස් වාර්තනාංකයක් ඇති මාධ්‍යයකට ආලෝකය ගමන් කිරීමේ දී ආලෝකයේ පරාවර්තනය සිදුවිය හැක. බොහෝ අවස්තා වල දී ආලෝකයේ එක්තරා ප්‍රමාණයක් අන්තර් මුහුණතින් පරාවර්තනය වන අතර ඉතිරිය වර්තනය වේ. මායිමක් හමුවන ආලෝක කිරණයක් සදහා මැක්ස්වෙල්ගේ සමීකරණයෙන් ලබා ගන්නා ෆෙරස්තෙල් හෝ සමීකරණය විසදීමේ දී එය දී ඇති අවස්ථාවක දී කෙතරම් පරාවර්තනය වන්නේ ද යන්න සොයා ගැනීමට භාවිතා කල හැක පතිත කෝණය එහි අවධි කෝණය වන විට ගහන මාධ්‍යයක දී ආලෝකයේ පුර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය සිදුවේ. 

බහුලවම භාවිතාවන ක්‍රම වේදයන් ගෙන් පරාවර්තනය විය නොහැකි තරංග නාභිගත කිරීමේ අදහසක් ලෙස පුර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය භාවිතා කරයි. X කිරණ අණ්වීක්ෂ්‍යය, තරංග සදහා අභිසරණ උමගක් නිර්මාණය කිරීමෙන් ගොඩනගා ඇත. මෙම උමං නලයේ පෘෂ්ඨය සමග කුඩා කෝණ වලින් තරංග අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් බලපවත්වන නිසා ඒවා නාභි ලක්ෂ්‍ය දෙසට පරාවර්තනය වේ. (හෝ ‍උමං නල මුහුණත සමග නැවතත් බලපවත්වා, අවසානයේ දී නාභියේ වූ පරීක්ෂක වස්තුවක් වෙතට එල්ලවේ.) X කිරණ මෙහිදී අදහස් කරන පරාවර්තකය තුළින් පහසුවෙන් ගමන් කරන නිසා සම්මත පරාවර්තක ප්‍රයෝජනවත් නොවේ. 

බාහිර මාධ්‍යයකට වඩා ගහන ද්‍රව්‍යයක (ඉහළ වර්තනාංකයේ ඇති) ආලෝකය පරාවර්තනය වන විට එය 1800 ක කලට වෙනසක් සිදු වේ. සංසන්දනයේ දී, අඩු ගහන පහළ වර්තන අංකයක් ද්‍රව්‍යයක් කලාව වෙනස් නොකොට ආලෝකය පරාවර්තනය කරයි. මෙය සිහින් පටල ප්‍රකාශ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ දී වැදගත් මුල් පරාලයක් වේ. 

වක්‍ර මුහුණතක දී දර්පණ ගුණ පරාවර්තනය මගින් විශාලිත හෝ කුඩා ප්‍රතිබිම්භයතක් සාදන අතර මෙම වක්‍ර දර්පණවලට ප්‍රකාශ බලයක් ඇත. මෙවැනි දර්පණවලට ගෝලීය හෝ පරාවලීය මුහුණක් තිබේ.

ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
අසාමාන්‍ය මනෝ විද්‍යාව (මනස හා කායික සිරුර)

න්‍යායක් යනු ලෝකයා දෙස පොදුවේ බලන මතයක් වන අතර එය සිද්ධාන්තයකට වඩා පුළුල්ය. අද මනෝ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ මානසික රෝග ගැන පැහැදිලි කිරීම් ප්‍රධාන න්‍යායන් 2ක් මත කේන්ද්‍රගත වේ. එනම් මනෝවිද්‍යා න්‍යාය සහ ජීවවිද්‍යා න්‍යාය වෙයි. මනෝවිද්‍යා න්‍යාය වඩා මානවවාදය, සංජනනය සහ චර්යාව යන යථා දර්ශන ඉලක්ක කර ගන්නා අතර ජීව විද්‍යාත්මක න්‍යාය රඳා පවතින්නේ ජානමය සහ ස්නායු රසායන විද්‍යාව වැනි කායික හේතු මත වෙයි.

### අසාමාන්‍යතා පිළිබඳ නූතන සංකල්ප  
*අසාමාන්‍යතා පිළිබඳ සංඛ්‍යාන විද්‍යාත්මක සංකල්ප - ජනගහණයේ ඉතා අඩු කොටසක් තුළ පවතින හැසිරීම් වෙයි. නමුත් එම පුද්ගලයින් අත්‍යාවශ්‍යයෙන්ම මානසික රෝගවලින් පෙළෙන්නන් නොවේ.
*අසාමාන්‍යතා පිළිබඳ මනෝමිතික සංකල්ප  - ඇතැම් හැසිරීම් / ලක්ෂණ ජනගහණයේ එයට අදාල සාමාන්‍ය ව්‍යාප්තියෙන් වෙනස් වීමයි. උදාහරණ ජනගහණය මධ්‍යන්‍යය IQ අගය 100 වන විට IQ අගය 35 ක් ඇත්තා අසාමාන්‍ය ලෙස සැලකිය හැක. නමුත් මෙය මානසික රෝගයක් විශේෂ කොට නොසලකයි.
*අපගමනය වූ හැසිරීම් -  මෙය සෑම විටකම මානසික රෝගයක නිමිත්තක් නොවේ. එනම් මානසික රෝගයක් අපගමනය වූ හැසිරීම්වලින් තොරව තිබිය හැකි අතර ද, එවැනි හැසිරීම් මානසික රෝගයකින් ‍තොරව වුව ද ඇති විය හැක.
*සම්මිශ්‍රණයන් - පීඩනයන් , විෂම ක්‍රියාකාරිත්වයන් වෙනස් මානසික ක්‍රියාවලීන්, කිසියම් අවස්ථාවකට නොගැලපෙන ප්‍රතිචාරයක් සහ (තමාගේ/ අන් අයගේ) ජීවිතයට හානිදායක වන  ක්‍රියා ඇතුළු කළ හැක.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Abnormal_psychology#Mind_and_Body
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
ඝන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ යාන්ත්‍ර විද්‍යාව

ඝන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳයාන්ත්‍ර විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව සහ ගණිතය යන ක්ෂේත්‍රයන්ගේ උපක්ෂත්‍රයක් වන අතර එහිදී බාහිර ක්‍රියා යටතේ ඝන පදාර්ථකය් හැසීරීම අධ්‍යනය කෙරේ. මෙහි සලකා බැලෙන බාහිර ක්‍රියා සඳහා බාහිර බල, උෂ්නත්ව විචලන, සහ සිදුකෙරෙන විස්ථාපන ආදිය උදාහරණවේ. සමම ක්ෂේත්‍රය සන්තත යාන්ත්‍ර විද්‍යාව නම් වඩාත් විශාල ක්ෂේත්‍රයට අයත් කොටසක් වේ.

නිදහසේ පවතින ඝන වස්තුවකට නිෂ්චිත හැඩයක් පවතින අතර ප්‍රත්‍යාබල හේතුවෙන් එහි හැඩය වෙස්වේ. මෙහිදී වස්තුවේ හැඩය එහි මුල් ස්වරූපයෙන් අපගමනය වීම විරූපනය ලෙස හැඳින්වේ. විරූපනය මුල් ප්‍රමාණයට දරණ අනුපාතය වික්‍රියාව නම් වේ. යොදනු ලබන ප්‍රත්‍යබලය ප්‍රමාණවත් තරම් අඩු අගයක් වේ නම් (නැතහොත් යොදනු ලබන වික්‍රියාව ප්‍රමාණවත් තරම් කුඩා වේ නම්) සිළුම ඝන ද්‍රව්‍ය පාහේ වික්‍රියාව  යොදනු ලබනප්‍රත්‍යා බලයට සෘජුව සමානුපාතික වන පරිදි හැසිරේ. මෙම අවස්ථාවට අනුරූප සමානුපාතික නියතය ප්‍රත්‍යස්ථතා මාපාංකය හෙවත් යං මාපාංකය නම් වේ. තවද මෙම විරූපණ කලාපය රේඛීය ප්‍රත්‍යස්ථතා කලාපය ලෙස හැඳින්වේ.

### ප්‍රධාන මාතෘකා 
ඝන ද්‍රව්‍ය ප්‍රත්‍යාබලයන්ට ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාර පිළිබඳ සම්මත ආකෘති කිහිපයක් ඇත.

#ප්‍රත්‍යස්ථ - රේඛීය ප්‍රත්‍යස්ථ ද්‍රව්‍ය රේඛීය ප්‍රත්‍යස්ථතා සමීකරණය මගින් විස්තර කල හැක. හුක් නියමයට අනුකූල වන දුන්නක් සාමාන්‍ය ප්‍රත්‍යස්ථ වස්තුවක ඒකමාන, රේඛීය ආකාරයවේ. අර්ථ දැක්වීම අනුව ප්‍රත්‍යාබලය ඉවත් කල විට වස්තුවේ ප්‍රථ්‍යස්ථ විරූපනය ඉවත්ව එය නැවත මුල් තත්වයට පත්වේ. 
#දුස්ස්‍රාවී ප්‍රත්‍යාස්ථ - මෙම වර්ගයට අයත් වන්නේ පරිමන්දනයද දක්වන ප්‍රත්‍යස්ථ ද්‍රව්‍යවේ. මේවා මත බල යොදන විට හා බල ඉවත් කරන විට පරිමන්දනයට එරෙහිවද යම් කාර්යයක් කල යුතුය. මෙම කාර්යය ද්‍රව්‍යය තුලදී තාපය බවට පරිවර්තනය වේ. මේ හේතුවෙන් ප්‍රත්‍යා බල- වික්‍රියා වක්‍රයේ මන්දාගත පුඩුවක් හට ගනී.
#සුවිකාර්ය (ප්ලාස්ටික්) - ප්‍රත්‍යා බලය කිසියම් අගයක් (අවනති ප්‍රත්‍යා බලය) ඉක්මවූ විට ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ස්ථිරවම හැඩය වෙනස් කරගන්නා ද්‍රව්‍යවේ. පොදු ව්‍යවහාරයේ “ප්ලාස්ටික් “ ලෙස හැඳින්වෙන ද්‍රව්‍ය මෙම ගුණ දක්වන හෙයින් ඒවාට එම නම ලැබී ඇත. යෙදූ බලය ඉවත්කලද සුවිකාර්ය විරූපනය ඉවත් නොවේ. කෙසේ නමුත් අවනති අගය දක්වා වන ප්‍රත්‍යස්ථ විරූපනය සාමාන්‍යයෙන් ඉවත් වේ.

ඝන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ප්‍රායෝගිකව වඩාත් බහුලව භාවිතා වන අවස්ථාවක් ලෙස ඉයුලර් - බර්නූලි කදම්භ සමීකරණය හැඳින්විය හැක.

ප්‍රත්‍යාබල, වික්‍රියා සහ ඒවා අතර සම්බන්ධ විස්තර කිරීම සඳහා ඝන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේදී ආතානක බහුලව භාවිතාවේ.

සාමාන්‍යයෙන් ඝන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේදී ප්‍රත්‍ය බල හා වික්‍රියා අතර සම්බන්ධයන් රේඛීය ආකෘති ඇසුරින් දක්වනු ලැබේ (රේඛීය ප්‍රත්‍යස්ථතාව බලන්න). කෙසේ නමුත් තාත්වික පදාර්ථ/ද්‍රව්‍ය ‍ෙබාහෝ විට රේඛීය නොවන හැසිරීමක් පෙන්වයි.

ප්‍රත්‍යාබල, වික්‍රියා සහ ඒවා අතර සම්බන්ධය පිළිබඳ වඩාත් නිශ්චිත අර්ථ දැක්විම සඳහා “ද්‍රව්‍යවල දෘඩ බව“ නම් ලිපිය බලන්න.   

ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
ඇමරිකානු උපදේශන සංගමය

**ඇමරිකානු උපදේශන සංගමය** උපදේශක කටයුතු සඳහා වෙන් වූ ලාභ නොලබන වෘත්තීමය සංගමයකි. එය ලෝකයේ වෘත්තීමය උපදේශකයන්ගෙන් සැදුම්ලත් විශාලතම සංගමයයි.

## ඉලක්කය 
ඇමරිකානු උපදේශක සංගමයේ මූලික ඉලක්කය වනුයේ වෘත්තීමය උපදේශකයින් බිහි කිරීමෙන් සමාජයේ ජීව ගුණය වැඩි දියුණු කිරීමය. මීට අමතරව උපදේශන සේවාවේ වැඩි දියුණු කිරීම සහ මිනිසාගේ ගරුත්වය හා විවිධත්වය පවත්වා ගැනීමට ද උපකාරී වේ.

## ඉතිහාසය 
මෙය මුලින්ම ඇරඹුණේ 1952 , ඇමරිකානු පුද්ගල හා මග පෙන්වීම් සංගමය නමිනි. මෙය ජාතික වෘත්තීය මග පෙන්වීම් සංගමය, උපදේශනය හා මග පෙන්වීම් සඳහා ජාතික සංගමය , ගුරුවරු පුහුණුව සඳහා ශිෂ්‍ය සංගමය සහ ඇමරිකානු පාසල් පුද්ගල සංගමයේ එකතුවකි. මෙය 1983 සිට පුද්ගල උපදේශන සහ දියුණුව සඳහා වූ ඇමරිකානු සංගමය ලෙස වෙනස් විණි. 1992 ජුලි 1 දා සිට ඇමරිකානු උපදේශන සංගමය ලෙස නම වෙනස් විණි.

වොෂින්ටන් නුවරට සමීපව ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ මෙහි මූලස්ථානය පිහිටා ඇත. මෙම සංගමය පුද්ගල රහසිගතභාවය සහ විශ්වාසය පවත්වා ගැනීම නිසා උපදේශකයින්ට තම සේවාදායකයින් සහ සිසුන්ට වැඩි දුරටත් ඔවු‍න්ගේ ප්‍රශ්නවලට උපකාරී වීමට හැකි වී ඇත. මෙම ඇමරිකානු උපදේශන සංගමය මගින් යුරෝපය , ලතින් ඇමරිකාව, පිලිපීනය වර්ගින් දූපත් ඇතුළු රටවල් 50කට තම සේවාව ලබා දී ඇත. මීට අමරතව මෙයට පද්ධති 19ක් සහ ශාඛා 56 ක් අන්තර්ගතය. මෙම සංගමය විවිධ සංගම් භා ඒකාබද්ධ වෙමින් තම සාමාජිකයින්ගේ අවශ්‍යතා වැඩි දුර සපුරාලීමට උපකාරී වේ.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව
කාංසා අක්‍රමතාවය

**කාංසා අක්‍රමතාවය** () ආශ්‍රිත රෝග යනු විවිධාකාර අසාමාන්‍ය සහ ව්‍යාකූල සිතෙහි නොසන්සුන් බව , බිය, භීතිකාව හඳුන්වන පොදු යෙදුමකි. එය ස්නායු පද්ධතියේ තර්කාන්විත නොවන , සාක්ෂි මත පදනම් නොවන රෝගයක් ලෙස හැඳින්විය හැක.

කාංසාව සහ බිය පුදුමාකාර හැඟීම් වෙයි. මේවාට විශේෂිත විද්‍යාත්මක අර්ථ දැක්වීම් පැවතිය ද පොදු භාවිතය නිසා මෙහි අර්ථයන් එකිනෙක හුවමාරු වන සුළුය. උදාහරණ ලෙස DSM-IV මුද්‍රණයට අනුව හේතු විරහිත බිය යනු සිතෙහි ඇති වන එක් නොසන්සුන් බවකි. බිය යනු හඳුනාගත් බාහිර තර්ජනයන්ට චෛතසික ලෙස හා කායිකව දක්වන ප්‍රතිචාර ලෙස පෙන්වා දිය හැක. සිතෙහි ඇති වන භීතිකාව යනු බාහිර ප්‍රභවය හඳුනා ගැනීමට අපහසු වූ එමගින් සිතෙහි ඇතිවන ව්‍යාකූලතාවයයි. බොහෝ විට එය කායික විද්‍යාත්මක රෝග ලක්ෂණ සමඟ බැඳී පවතින අතර එමඟින් පුද්ගලයා  විඩාවට පත්වීමට ද ඉඩ ඇත. හඳුනාගත් බාහිර තර්ජනකාරී ප්‍රභවයන් ද මෙයට සමාන මානසික ව්‍යාකූලතා සහ කායික වෙනස්කම් ඇති කරන නිසා රෝගීන් බිය සහ භීතිකාව  සමාන ලෙස හැඳිනීමට පෙළඹේ. සිතෙහි නොසන්සුන්භාවයෙහි රෝග එකිනෙකට වෙන්කර හඳුනා ගැනීම වඩා හොඳ ප්‍රතිකාරයන්ට මුල පිරීමට හැක. ඇමරිකානු ජාතිකයින් 30% පමණ චිත්ත ව්‍යාකූලතා රෝගවලින් පෙළෙයි.

## මූලාශ්‍ර
## **ආශ්‍රිත**
*Anxiety disorder

## භාහිර සබැඳි
මනෝ විද්‍යාවේ අසාමාන්‍යතා

අසාමාන්‍ය හැසිරීම් රටා විස්තර කිරීමට පෙරකීමට , සහ වෙනස් කිරීම සඳහා ඒවා ගැන කරන විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය අසාමාන්‍ය මනෝවිද්‍යාව ලෙස හැඳින්විය හැක. මෙලෙස අසාමාන්‍ය ක්‍රියාදාමයන් සෑම විටම මානසික රෝගයක ප්‍රතිඵලයකි. DSM-IV මග පෙන්වුමට අනුව මානසික ආබාධයක් යනු පුද්ගලයෙකු ‍සැලකිය යුතු ලෙස පීඩනයට ලක් කරන හෝ මානසික රෝග ලක්ෂණ රටාවක් ලෙස නම් කළ හැක. සායනික මනෝවිද්‍යාවේ එන මනෝවිද්‍යාවේ අසමානතා අධ්‍යයන මගින් රෝග ව්‍යාධිකය, එයට හේතූන් සහ ප්‍රතිකාර සෙවිය හැක. නමුත් විවිධ සංස්කෘතීන් සහ කාලයට අනුව අසාමාන්‍ය යන්නේ අර්ථය වෙනස් වෙයි. පොදුවේ නිරන්තරයෙන් විවිධ අවස්ථාවන්ට හැඩ ගැසීමට හා ඵලදායී ලෙස ක්‍රියාකාරී විය නොහැකි පුද්ගලයින් පිළිබඳ කරන හැදෑරීම් මනෝවිද්‍යා අසමාන්‍යතා ලෙස හැඳින්වේ. මිනිසෙකුට කිසියම් අවස්ථාවකට හැඩ ගැස්ම සඳහා බලපාන ප්‍රධාන සාධක ලෙස , ජානමය සංයුතිය , කායික ස්වරූපය , ඉගෙනීම සහ තර්කනය, සමාජශීලී වීම හැඳින්විය හැක.

### ඉතිහාසය 
අසාමාන්‍ය මනෝවිද්‍යාවේ ඉතිහාසය 4වන සියවසේ ග්‍රීක දාර්ශනික ප්ලේටෝ ගේ යුගයේ දී ඇරඹිණි. මොහුගේ කාලයේ දී බොහෝ දෙනා මෙම අසාමාන්‍ය හැසිරීම් සහ ක්‍රියා දුෂ්ට ආත්මයන්ගේ ක්‍රියා නිසා ඇති වූ බව විශ්වාස කළේය. මෙම මතයට විරුද්ධ වූ ප්ලේටෝ එයට හේතුව ස්වාභාවික රෝග බවට විවාද කළේය. නමුත් එම මතය එම යුගයේ බොහෝ දෙනා විසින් ඉවත දැමූහ.ඉතිහාසඥයන් අන්ධකාර යුගය ලෙස හඳුන්වන කාලය තුළ දී මෙම හැසිරීම්වලට හේතුව ඇතැම් පුද්ගලයින් භූතාත්මවලට නතු වීම නිසා බව කියන ලදී. මෙලෙස හඳුනාගත් අසාමාන්‍ය හැසිරීම් ඇති බොහෝ දෙනා පල්ලිවලදී භූතාත්ම පලවා හැරීමට හෝ පුළුස්සා විනාශ කිරීමට පෙළඹෙන ලදී. මෙම හේතුව නිසා ආසන්න වශයෙන් අහිංසක මිනිසුන් 100000 පමණ විනාශ කර දමා ඇත. මෙලෙස මෙම හැසිරීම්වලට හේතුව භූතාත්ම හෝ දුෂ්ට ආත්මයන් නොව මනසේ ඇතිවන රෝගයක් නිසා බවට මුල් බැස ගත්තේ 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දීය.

මනෝ විද්‍යාවේ ඉතිහාසය බුදුන් දවස දක්වාම දිවයයි.බුදු දහම යනු මූලිකවම මනස කේන්ද්‍ර කරගත් දර්ශනයකි.නූතන යැයි සලකන බටහිර සංකල්ප බුදු දහම තුළ මනාව භාවිතයේ යොදවා ඇත.නූතන මනෝ විද්‍යාවේ එන cognitive beheviour therapy තම එකම දරුවා මියයාම නිසා උමතු වූ කිසාගෝතමිය හට නොමල ගෙයකින් අබ මිටක් රැගෙන එන ලෙස පැවසීමෙන් කිසාගෝතමියට සත්‍ය අවබෝධ කරවීම සදහා යොදවා ඇත.

ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
ව්‍යවහාරික මනෝ විද්‍යාව

මානසික සෞඛ්‍යය , ව්‍යාපාර පාලනය, අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය, භාණ්ඩ නිර්මාණකරණය, නීතිය වැනි ක්ෂේත්‍රයන්හි පවතින ගැටළු නිරාකරණය  සඳහා මනෝවිද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත සහ මූලධර්ම යොදවා ගැනීම ව්‍යවහාරික මනෝවිද්‍යා තුළ සායනික මනෝවිද්‍යාව, කාර්මික මනෝවිද්‍යාව, මිනිස් සාධක, අධිකරණ මනෝවිද්‍යාව, ඉංජිනේරු මනෝවිද්‍යාව, පාසැල් මනෝවිද්‍යාව, ව්‍යවහාරික සමාජ මනෝ විද්‍යාව, ව්‍යවහාරික ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව,  ක්‍රීඩා මනෝවිද්‍යාව, සහ ප්‍රජා මනෝවිද්‍යාව වැනි අංගයන් ඇතුළත් වේ. මීට අමතරව මනෝවිද්‍යාවේ පොදුවේ ගත් කළ එහි විශේෂිත ක්ෂේත්‍රවල ද ප්‍රායෝගික කොටසක් ඇතුළත් කර ඇත.

හ්‍යුගෝ මන්ස්ටර්බර්ග් ව්‍යවහාරික මනෝවිද්‍යාවේ එක් පුරෝගාමියෙක් වෙයි. මෙම ජර්මානු ජාතිකයා 1800 අග භාගයේ දී දර්ශනවාදය අධ්‍යයනය කරමින් (අන් බොහෝ මනෝවිද්‍යාඥයින්ට සමාන වන ලෙස) ඇමරිකාවට පැමිණි පුද්ගලයෙකි. මොහු සමාජ මනෝවිද්‍යාව, අධිකරණ මනෝවිද්‍යාව , purposive psychology යන දෑ කෙරේ වැඩි කැමැත්තක් දැක්විය. ඔහු විසින් 1907 වසරේ දී සාක්ෂිවල නීතිමයභාවය පාපොච්ඡාරණය සහ අධිකරණ සභාවේ ක්‍රියාකාරීන් යන දෑ පිළිබඳ ලිපි ගණනාවක් ලියා ඇත. ඊට පසු වසරේ දී ඔහු හාවර්ඩ් හි මනෝවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණාගාරයකට සම්බන්ධව කටයුතු කරන ලදී. ඉන් පසුව වසර 9ක් තුළ ඔහු ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය තුළ ප්‍රායෝගික මනෝවිද්‍යාව , කර්මාන්තකරණයේ කාර්යක්ෂමතාවය, ව්‍යාපාරකරණය, ඉගැන්වීම යන මාතෘකා ඔස්සේ ග්‍රන්ථ 8කට දායක වී ඇත. මෙලෙස හ්‍යුගෝ මස්ටන්බර්ගේ පුළුල් දායකත්වය නිසා අපට මොහු ප්‍රායෝගික මනෝවිද්‍යාවේ නිර්මාතෘ ලෙස හැඳින්විය හැක.

ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
සායනික මනෝවිද්‍යාව

සායනික මනෝවිද්‍යාවේදී විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන් සහ මනෝවිද්‍යාවේ භාවිතයන් මනෝවිද්‍යාත්මක දොම්නස් සහ  දුෂ්කෘතියන් හඳුනාගැනීම වැළකීම සහ පළවාහැරීමට යොදා ගැනීම අන්තර්ගතය එමගින් පුද්ගල නිරෝගීතාවය සහ අධාත්මික වර්ධනය වැඩි කිරීමට යොදා ගනී. සායනික මනෝවිද්‍යාව පර්යේෂණයන් , ඉගැන්වීම් , අධිකරණ වෛද්‍ය සාක්ෂීන් සහ වැඩසටහන් වර්ධනය සහ පාලනය සඳහා උපකාරී වුවද මෙහි මූලිකාංග ලෙස මනෝවිද්‍යාත්මක විශ්ලේෂණය සහ මනෝ රෝග චිකිත්සාව හැඳින්විය හැක. බොහෝ රටවල මෙය මානසික සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයන් මගින් පාලනය කෙරේ.

පෙන්සිල්වේනියා විශ්වවිද්‍යාලයේ Lightner Witmer විසින් 1896 දී ප්‍රථම මනෝ විද්‍යා සායනය ඇරඹීමත් සමග මෙම විෂය පථය සලකා බැලීමට ඇරඹිණ. විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේදී ශායනික මනෝවිද්‍ය‍ාව, මනෝවිද්‍යාත්මක ඇගයීම කෙරෙහි ප්‍රධාන වශයෙන් යොමු වූ අතර ප්‍රතිකාර සඳහා අවධානය අල්ප වශයෙන් යොමු විය. නමුත්, වසර 1940 දී දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසු පුහුණු සායනිකයින් වැඩිවීමත් සමග එම රටාව වෙනස් විණි. මෙම කාලයේදී ප්‍රධාන අධ්‍යාපන ආකෘතීන් දෙකක් බිහි විය. එනම්, Ph.D (පර්යේෂණ කේන්ද්‍ර කරගත්)
					     Ph.D ( පුහුණුව කේන්ද්‍ර කරගත්    )

ශායනික මනෝ චිකිත්සකයින් අද මනෝ චිකිත්සාව සපයන විශේෂඥයින් ලෙස හැඳින්විය හැක. ඔවුන් ප්‍රධාන (මූලික) සෛද්ධාන්තික පථයන් හතරක් යටතේ පුහුණුව ලබති. එනම් මනෝවිශ්ලේෂන මානුෂවාදී  ප්‍රජානන චර්යා සහ පවුල් ප්‍රතිකාරය යන විෂය පථයන්ය.

සාසනික මනෝ විද්‍යාව, මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව සමග පටලැවිය හැක. මෙම දෙඅංශයේම අරමුණූ සමාන වුවද නමුදු මනෝ චිකිත්සකයින් යනු වෛද්‍යය වෘත්තිකයන්ය. එනම් ඔවුන් ඖෂධ නියම කිරීම සඳහා ලියාපදිංචි වී ඇත‍. ඇතැම් විට සියුම් ලෙස බලන කළ මනෝ චිකිත්සකයින්ගේ පුහුණුව අනුව ඔවුන්ට මානසික රෝගයක් ජීව විද්‍යාත්මක , මනෝ විද්‍යාත්මක සහ සමාජීය දෘෂ්ටිකෝණයන්ගෙන් බැලීමට ඉඩ සලසා ඇත. පුහුණුවේදී මනෝ චිකිත්සකයින් සහ මනෝවිද්‍යාඤයින් බොහෝ විට සමීපව වැඩ කරති. ඔවුන් සමාජ සේවකයින්, වෘත්තීය චිකිත්සකයින්  වැනි බහුක්ෂේත්‍ර කණ්ඩායම් සමග සහයෝගීව කටයුතු කරමින් රෝගීන්ගේ සංකීර්ණ ගැටළු සඳහා බහු ක්ෂේත්‍ර ප්‍රවේශයක් ලබා දෙති.

## අමතර අවධානයට 
* Anti-psychiatry
* Applied psychology
* Clinical Associate (Psychology)
* Clinical neuropsychology
* Clinical trial
* List of clinical psychologists
* List of credentials in psychology
* List of psychotherapies
* Outline of psychology
* Psychiatric and mental health nursing
* Psychoneuroimmunology

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
*American Academy of Clinical Psychology
*American Association for Marriage and Family Therapy 
*American Board of Professional Psychology
*Annual Review of Clinical Psychology 
*APA Society of Clinical Psychology (Division 12)
*Association of State and Provincial Psychology Boards (ASPPB) 
*NAMI: National Alliance on Mental Illness
*National Institute of Mental Health



ප්‍රවර්ගය:චර්යා විද්‍යා
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
ප්‍රජානනය (ප්‍රජානනය පිළිබඳ හැඳින් වීමක් )

ප්‍රජානනය (ඥානය) යන්න ලිහිල්ව තොරතුරු සැකසුම, දැනුම යොදා ගැනීම, කැමැත්තක් වෙනස් කිරීම වැනි මිනිස් හැකියාවන් සඳහා යොදා ගනී. ප්‍රජානනය හෝ ප්‍රජානන ක්‍රියාවලීන් ස්වභාවික/ කෘත්‍රීම ලෙස විඥානක හෝ විඥානක බවින් තොරව විය හැක. එම නිසා නිර්වින්දන විද්‍යාව, ස්නායු විද්‍යාව , මනෝවිද්‍යාව , දර්ශනවාදය, පරිගණක විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල විවිධ අයුරින් අන්තර්ගත වෙයි. දැනුම යන සංකල්පය සිත, හේතු දැක්වීමට , අවබෝධය , බුද්ධිය, ඉගෙනීම වැනි බොහෝ මිනිස් සිතේ ක්‍රියාකාරකම්වලදී ද කෘත්‍රීම හෝ නිපද වූ බුද්ධිමතුන්ගේ ද සම්බන්ධ කළ හැක.ප්‍රජානනය යනු දියුණු ජීවී වර්ගයාගේ වස්තුවක් වෙයි. එමනිසා එය මොළයේ හෝ  පරිගනකයේ සංකේතාත්මක වස්තුවක් ලෙස අධ්‍යයනය කළ හැක.

මනෝ විද්‍යාවේ දී කෘත්‍රීම බුද්ධියේ දී දැනුම යන්න මානසික ක්‍රියාකාරිත්වයන් , මානසික කාර්යයන් ,බුද්ධිමය වස්තුවක තත්වය යන්න සඳහා ව්‍යවහාර කෙරේ. විශේෂයෙන්ම මෙහි දී අව‍බෝධය, අනුමාණ කිරීම, තීරණ ගැනීම, සැකසුම, ඉගෙනීම වැනි මානසික ක්‍රියාවලින් අධ්‍යයනය සඳහා වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත. මෑත කාලයේ දියුණු පර්යේෂකයන් විසින් සාරාංශගත  කිරීම , සාමාන්‍යගත කිරීම, විශේෂායනය කිරීම සහ නිගමනයන් කිරීම (මතයන් දැනුම, අභිප්‍රායන් වැනි සංකල්ප ද, බුද්ධිමත් පුද්ගලයින්/ පද්ධතීන්ගේ කැමැත්තන් සහ බලාපොරොත්තු ද ඇතුළත්ය)

ප්‍රජානනය යන්න වඩා පුළුල් ලෙස දැනුම ලබා ගැනීම ලෙස කිව හැක. එනම් සාමාජීය හා සංස්කෘතික පරිසරයන් තුළ මතුවන දැනුම සහ සංකල්ප තුළින් එම කණ්ඩායම තුළ සිතුවිලි සහ ක්‍රියාකාරකම් ලෙස අපට පැහැදිලි කළ හැක.

## References
http://en.wikipedia.org/wiki/Cognition
තුලනාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ ඉතිහාසය

චාල්ස් ඩ‍‍ාවින් තුලනාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ මූලික පුරුකක් වෙයි. ඔහුගෙන් ලද දායකත්වයක් නිසා මනෝවිද්‍යාව පූර්ව සහ පශ්චාත් ඩාවින් ලෙස හැඳින්විය යුතු බවට ද අදහස් විණි. ඩාවින්ගේ සිද්ධාන්ත මත උසස් මානසිකත්වය, ආචාර ධර්මයන්, අධ්‍යාත්මයන් වැනි මිනිසාගේ පැවැත්මට බලපාන සාධක ද පරිණාමයේ මූලධර්මවලට අනුකූල බවට උපකල්පන බිහි විණි. ඩාවින්වාදයට එරෙහිව නැගී බලගතු ප්‍රතිමතයක් වන්නේ ජෝර්ජ් රෝමාන්ස්ගේ anecdotal movment මතය වෙයි. ඔහු විසින් සත්වයින්ට අසංවර්ධිත මිනිස් මොළයක් ඇති බව ඔප්පු කර ඇත.

19 වන සියවසේ දී අගභාගයේ දී විවිධ විද්‍යාඥයින් විසින් මෙයට බලපෑම් කරන ලදී. පළමු ජීව විද්‍යාත්මක පර්යේෂකයා ලෙස හඳුන්වන ඩග්ලස් ඇලෙක්සැන්ඩර් කුරුල්ලන් ආශ්‍රීතව කෞශල්‍යය , ධාරණය  සහ ශ්‍රවණය හා දෘශ්‍ය වර්ධනයට අදාල පර්යේෂණ කරන ලදී. ජැක්ස් ලියොබ් විසින් හැසිරීම වාස්තවිකව හැදෑරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරන ලදී. සර් ජෝන් ලුබොක් සංකීර්ණ සහ ප්‍රහේළිකා උපයෝගී කර ගනිමින් ඉගෙනීම අධ්‍යයන සඳහා ගෞරවය ලබයි. ලුවිස් හෙන්රි මෝර්ගන් අප ලෝකයේ ජීවත්වන ආකාරය විග්‍රහ කළ ප්‍රථම මානව ධර්ම විද්‍යාඥයා වෙයි.

තුලනාත්මක මනෝවිද්‍යාවේ ඉතිහාසය පුරාවටම විවිධ සත්ව විශේෂ ඇසුරින් අධ්‍යයනය කරමින් ඒවා ඔවුන්ගේ මනෝ විද්‍යාත්මක හා පාරිසරික පසුබිම අනුව පහදා දීම මගින් මෙම ක්ෂේත්‍රයේ පුළුල් අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරයි. චර්යාත්ම පාරිසරික විද්‍යාවේ 1970 දී එහි මූලික දැනුම මත සැබෑ තුලනාත්මක මනෝ විද්‍යාවක් බිහි විය. තුලනාත්මක මනෝ විද්‍යාව සමාජයන් තුළ සහ අධ්‍යයන සඟරාවන් තුළ සුරක්ෂිතව යොදවා ගැනීම නිසා එම පදය ව්‍යවහාරයෙන් නැතිවී යාමට ඉඩක් නොමැති තරම්ය.

විවිධ සත්ව විශේෂවල බුද්ධියේ ඇති වෙනසට හේතුව තුලනාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයින්ගේ දිගු කල් පවතින ප්‍රශ්නයකි. මෙය  එතරම් හොඳ ප්‍රශ්නයක් ලෙස නොසැළකීමට ප්‍රයත්න දැරුව ද එය එතරම් පහසු නැත. විශේෂයෙන්ම තුලනාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ මුල් කාලවලදී විවිධ සත්ව විශේෂ විවිධ කාර්යයන් ඉගෙන ගන්නා අයුරු අධ්‍යයනය කර ඇත. ආපසු හැරී බලන කල මෙම අධ්‍යයනයන් තුළ විවිධ කාර්යයන්වල ඇගයුමේ වෙනස සහ තෝරා ගත් සත්ව විශේෂය නිසා එතරම් සංකීර්ණ ලෙස ගිණිය නොහැක. නමුත් නූතන තුලනාත්මක අධ්‍යයනයන් වඩාත් සාර්ථක වී ඇත. එනම් චර්යා ධර්ම සහ චර්යා පාරිසරික විද්‍යාව , සන්සන්දන විද්‍යාව මත පදනම්ව සත්ව විශේෂ තෝරා ගැනීම සහ පර්යේෂණ සඳහා යොදා ගන්නා කාර්යයන් නිර්ණය කිරීමත් නිසාය.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Comparative_psychology#History

ප්‍රවර්ගය:විද්‍යා‍වේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
ළමා සහ යොවුන්වියේ මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව

ළමුන්ගේ යෞවනයන්ගේ සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වල මනෝ ව්‍යාධික රෝග ගැන කරන අධ්‍යයනය , රෝග නිර්ණය, ප්‍රතිකාරය සහ වැළැක්වීම ගැන කරන විශේෂ ඉගෙනීම ලෙස මෙය හැඳින්වේ. මෙම විෂය ක්ෂේත්‍රය තුළ සායනික පරීක්ෂණ, සමාජයීය මනෝවිද්‍යාත්මක කරුණු, ජීව විද්‍යාත්මක කරුණු , ජානමය කරුණු, සාමජයීය කරුණු, පාරිසරික සහ ඉතිහාසමය සිදු කරන ලද වෙනස්කම් නිසා ඇතිවන ප්‍රතිචාරය යන ඒවා අන්තර්ගතය.

### ඉතිහාසය 
ළමා ‍මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව වෙනම ක්ෂේත්‍රයන් හඳුනාගැනීම සඳහා ළමා විය යනු නවජ කළ සිට යෞවන අවධිය දක්වා දිවෙන ජීවිතයේ විශේෂ කාලයක් ලෙස හඳුනාගැනීම ඉවහල් විණි. 1899 දී ළමා ‍මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව වෙනම උප මාතෘකාවක් ලෙස Les Troubles Mentaux de L'Enfance Manheimer's යන ග්‍රන්ථයේ යොදා ඇත. නමුදු ළමා මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව රෝග නිර්ණය , ප්‍රතිකාර සහ ප්‍රවේක්ෂණ යන වෛද්‍ය විද්‍යාවේ කරුණු මත පහදා ‍දුන්නේ ස්විට්සර්ලන්ත ජාතික Moritz Tramer වෙයි. ඔහු විසින් අරඹන ලද ළමා මනෝ චිකිත්සක සඟරාව පසුව Acta Paedopsychiatria බවට පත්විය. ළමා මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව ප්‍රථම වරට ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරණයේ යොදා 1935 දී Leo Kanner රචිත පාඪ ග්‍රන්ථයේය.

වසර 1930 සිට මෙම රෝග සඳහා ඹෟෂධ යොදා ගැනීම ඇරඹිණි. එනම් Charles Bradley විසින් ඇම්පෙටාමයින් නැමැති ඹෟෂධ මොළයේ දුර්වලතා සහ අධි ක්‍රියාකාරී ළමුන් වෙනුවෙන් භාවිතයට යොදා ගැනිණි.

1930 සිට විශේෂයෙන්ම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ළමා මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව අධ්‍යයන කොට්ඨාශ ඇරඹිණි. පළමු ළමා මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව සායනය 1930 බැල්ටිමෝර්හි දී Leo Kanner ගේ මූලිකත්වයේ ස්ථාපනය විණි. 1933 දී ලන්ඩනයේ Maudsley රෝහලේ Mildred Creak යටතේ වෙනම ළමා අංශයක් පිහිට වූ අතර ඒ සමඟ ළමා මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පර්යේෂණ ද වැඩි වීමට පටන් ගති. මේ සමඟම අනෙක් බොහෝ රටවල ද මෙම විෂයේ දියුණුවක් ඇති විය. ඇමරිකාවේ පිළිගත් වෛද්‍ය විෂය පථයක් ලෙස 1953 දී ළමා හා යෞවන මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව ස්ථාපනය වුව ද එය නීත්‍යානුකූල සහ සහතික කළ විෂයක් බවට පත් වූයේ 1959 දීය.

1970 දශකයේ Michael Rutter ගේ පර්යේෂණ කටයුතු නිසා ළමා මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාවවේ විශාල වෙනසක් 1980 වකවානුවේ සිට විය. මේ සඳහා පළමු සමීක්ෂණය 1970 දී ලන්ඩන් සහ Isle of wight නගරවල වයස 9 සිට 11දක්වා වූ ළමුන් තුළ කෙරිණි. මේ මගින් ළමා මනෝවෛද්‍ය විද්‍යාව  අදාල වැදගත් ප්‍රශ්න රාශියක් කේන්ද්‍රගත කර තිබිණි. උදාහරණ ලෙස ළමා මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාවට  අදාල මානසික රෝග සීග්‍රතාවය , කායික දුර්වලතාවයන් සහ බුද්ධි වර්ධනයේ වැදගත්කම , ළමුන්ගේ හැඩ ගැසීම සඳහා සමාජයේ ඇති බලපෑම් වැන්න කිව හැක. මෙම පර්යේෂකයින් විසින් පර්යේෂණ කාණ්ඩය තුළ මානසික ව්‍යාධිකයන්ගේ කාලයක් සමග පැවතීමක නැවත ඇගයීමේ දී සොයාගන්නා ලදී. (ඔවුන්ගේ චිත්ත ආවේග සහ වර්ධන දුර්වලතා ඇති කරන පරිසරය වෙනස් නොවී පැවතීම මෙයට හේතු විය හැක) මෙය සමාන්තරව ඔටිසම් රෝගය ගැන කරන අධ්‍යයනයක දී එම රෝග‍යට ගොදුරු වූ ළමුන්ගේ විශාල වැඩිවීමක් කාලයත් සමග නිරීක්ෂණය විය. 1960 සහ 1970 දශක වලදී  ළමා මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක රෝග වර්ගීකරණයට අවධානය යොමු වුව ද , එමෙන්ම ස්නායුගත සහ සන්නායක රෝග අතර වෙනස නිරූපණය කළ ද එම කාලයේ සායනික දැනුමට ගැලපෙන හොඳ නාමකරණය බිහි වූයේ නැත. මෙම තත්වය 1970 දශකයේ අග භාගයේ දී DSM-III වර්ගීකරණය පද්ධතිය බිහි වීමත් සමඟ වෙනස් විය. නමුත් පර්යේෂකයින් DSM-III හි විශ්වාසනීයත්වය සහ වටිනාකම පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කළ නිසා DSM-IV හා DSM-IVR වර්ගීකරණ මගින් එම දෝෂ නිවැරදි කොට ළමා රෝග සහ වැඩිහිටි රෝග යන කාණ්ඩ 2කට ගොණු කරන ලදී. මේ අතරම ඇතැම් මානසික රෝග නිර්ණය කළ හැක්කේ වැඩිහිටි වියේ දී පමණක් වුව ද ඒවා ළමා සහ යෞවන කාලයේ දී ද පැවතිය හැකි බව අනාවරණය විය.

## **ආශ්‍රිත**
*Child and adolescent psychiatry
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
උත්තාරණ චලිතය

උත්තාරණ හෝ වක්‍ර රේඛීය චාලනය යනු පරාවක්‍රයක් දිගේ අවකාශයේ චලනය වන ලක්ෂයක වූ චලිතය පිළිබඳ විස්තර කිරීමකි. මෙම පථය රේඛීයව හෝ ප්‍රක්ෂිප්ත චලිතයේ පෙනෙන පරිදි වක්‍ර විය හැකිය. උත්තාරණ චලිතය තේරුම්  ගැනීම සඳහා ප්‍රධාන සංකල්ප තුනක් අවශ්‍ය වේ.

#විස්ථාපනය-මූල ලක්ෂ්‍යය හා විස්ථාපිත ලක්ෂය අතර කෙටිම දුර වේ. මූල ලක්ෂ්‍යය යනු නිරීක්ෂකයා විසින් අර්ථ දක්වන ලද ඛණ්ඩාංක පද්ධතියක දී (0,0) ලක්ෂ්‍යයයි. විස්ථාපනයට විශාලත්වයක් ( දුර) හා දිශාවක් යන දෙකම තිබෙන බැවින් එය දෛශිකයක් වන අතර එම දෛශිකයේ ආරම්භක ලක්ෂ්‍යය මූල ලක්ෂ්‍යය ද අග්‍ර ලක්ෂ්‍යය විස්තාපිත ලක්ෂය ද වේ.
#ප්‍රවේගය-	කාලයට සාපේක්ෂව විස්ථාපනය වෙනස් වීමේ සීඝ්‍රතාවයයි. එනම්, කාලය සමග අංශුවක විස්ථාපනයේ වෙනස් වීමයි. ප්‍රවේගය ද දෛශිකයක් වේ. නියත ප්‍රවේගයක් සදහා සෑම ඒකීය කාලයකදී ම ප්‍රවේග දෛශකයේ දිග චලනය වන ලක්ෂ්‍යයේ විස්ථාපනයට (එකම දිශාවට) එකතුවේ. ක්ෂණික ප්‍රවේගය (කාලයේ ක්ෂණයක දී ප්‍රවේගය)  \vec v = \frac {d \vec s}{d t}  ලෙස අර්ථ දක්වයි. මෙහි *ds*  යනු ඉතා කුඩා විස්ථාපනයක් ද *dt*  යනු කාලයේ ඉතාමත් කුඩා ගලායෑමක් ද වේ. මධ්‍යක ප්‍රවේගය (යම්කිසි කාලයක් තුළ ප්‍රවේගය)  \vec v = \frac {\Delta \vec s}{\Delta t}  ලෙස අර්ථ දක්වයි. මෙහි *Δs* යනු විස්ථාපනයේ වෙනස හා  *Δt*  යනු විස්ථාපන වෙනස සිදුවීමට ගත වූ කාලයයි.
#ත්වරණය	-කාලයට සාපේක්ෂව ප්‍රවේග වෙනස් වීමේ සීඝ්‍රතාවයයි. ත්වරණය ද දෛශිකයක් වේ. ප්‍රවේගයේදී මෙන්ම ත්වරණයේදී ද ත්වරණය  නියත නම් සෑම ඒකීය කාලයක් තුළදීම ත්වරණ දෛශිකයේ දිග (එකම දිශාවට) ප්‍රවේගයට එකතු වේ. ප්‍රවේගයේ වෙනස් වීම (දෛශිකයක්) දන්නේනම් ත්වරණය එයට සමාන්තර වේ. ක්ෂණික ත්වරණය (කාලයේ ක්ෂණික මොහොතක දී ත්වරණය) 
 \vec a = \frac {d \vec v}{d t} 
ලෙස අර්ථ දක්වයි. මෙහි *dv*  යනු ඉතාමත් කුඩා ප්‍රවේග වෙනසක් ද  *dt* යනු ඉතාමත් කුඩා කාලයේ ගලායාමක් ද වේ. මධ්‍යක ත්වරණය (යම්කිසි කාලයක් තුළ ත්වරණය) 
 \vec a = \frac {\Delta \vec v}{\Delta t} 
ලෙස අර්ථ දක්වයි. මෙහි  *Δv* යනු ප්‍රවේගයේ වෙනස ද *Δt* යනු ප්‍රවේග වෙනස වූ කාල අන්තරය ද වේ. 
ත්වරණය නියත විට එයට ඒකාකාර ත්වරිත චලිතයක් සිදු කළා යැයි කියනු ලැබේ. මෙවැනි අවස්ථාවක දී වස්තුවක චලිතය විස්තර කිරීමට සමීකරණ හතරක් භාවිතා කළ හැක.
#  \vec v = \int \vec a dt = \vec v_0 + \vec a t  කලනය සමග සමීප  අය මෙම සමීකරණය ආරම්භක අගයන් ගැටළුවක් ලෙස හඳුනාගනු ඇත. ත්වරණය (a)  නියතයක් නිසා එය කාලය (t)  ට සාපේක්ෂව අනුකලනය කිරීමෙන් ප්‍රවේග වෙනස ලබා දෙයි. ආරම්භක ප්‍රවේගය (v0)  මෙයට එකතු කිරීමෙන් අවසාන ප්‍රවේගය (v)  ලබාදේ. 
#  \vec s = \int \vec v dt = \int \vec v_0 + \vec at dt = \vec v_0 t + \frac{1}{2} \vec at^2  ඉහත සමීකරණය යොදාගනිමින් ප්‍රවේගය v සඳහා ආදේශ කිරීමෙන් මෙය ලබාගත හැක. මෙහි S විස්තාපනය වේ. 
#  \vec s = \frac{\vec v+ \vec v_0}{2} t   මධ්‍යකය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීම හා මධ්‍යක ප්‍රවේගය කාලයෙන් ගුණ කළ විට  විස්ථාපනය සමාන වන බව භාවිතයෙන් මෙම සමීකරණය ලබා ගත හැක.
#  v^2= v_0^2 + 2 a s 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Kinematics#Translational_motion