සින්ට් මාර්ටන් හි ඉතිහාසය

### පූර්ව යටත් විජිත 
සින්ට් මාර්ටන් හි සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ ඇමරින්ඩියන් ජනයා වාසය කර ඇති අතර, පුරාවිද්‍යාත්මක සොයාගැනීම් මගින් ක්‍රි.පූ. 2000 තරම් ඈත කාලයේ දී දිවයිනේ මානව පැවැත්මක් පෙන්නුම් කරයි. මෙම ජනයා බොහෝ විට දකුණු ඇමරිකාවෙන් සංක්‍රමණය වී ඇති බව පෙනේ.

නාමිකව ස්පාඤ්ඤ භූමියක් වූ මෙම දූපත යුරෝපීය බලවතුන්ගේ, විශේෂයෙන් ප්‍රංශ සහ ලන්දේසි ජාතිකයන්ගේ තරඟකාරී අවශ්‍යතා සඳහා කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත්විය. ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ බර්මියුඩා අතර දූපත් යටත් විජිතයක් බවට පත් කිරීමට ප්‍රංශ ජාතිකයින්ට අවශ්‍ය වූ අතර, ලන්දේසීන් සැන් මාටින් සොයා ගත්තේ නිව් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් (වර්තමාන නිව්යෝර්ක්) සහ නිව් ඕලන්දයේ ඔවුන්ගේ යටත් විජිත අතර පහසු අර්ධ ස්ථානයක් ලෙසය. මේ අතර, ඇමරින්ඩියන් ජනගහනය වේගයෙන් පහත වැටීමට පටන් ගත් අතර, ඔවුන්ට ප්‍රතිශක්තියක් නොමැති හඳුන්වා දුන් රෝගවලින් මිය ගියේය.

ලන්දේසීන් 1631 දී දිවයිනේ බලකොටුවක් (ෆෝර්ට් ඇම්ස්ටර්ඩෑම්) ඉදි කළහ; ජෑන් ක්ලේසන් වැන් කැම්පන් එහි පළමු ආණ්ඩුකාරයා බවට පත් වූ අතර ලන්දේසි බටහිර ඉන්දීය සමාගම දිවයිනේ ලුණු කැණීම ආරම්භ කළේය. අසූ අවුරුදු යුද්ධය හේතුවෙන් නෙදර්ලන්තය සහ ස්පාඤ්ඤය අතර ආතතීන් දැනටමත් ඉහළ මට්ටමක පැවති අතර, 1633 දී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ශාන්ත මාටින් අල්ලාගෙන ලන්දේසි යටත් විජිතවාදීන් පලවා හැරියහ. පොයින්ට් බ්ලැන්ච් හිදී, ඔවුන් භූමිය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා දැන් පැරණි ස්පාඤ්ඤ බලකොටුව ලෙස හඳුන්වන දේ ඉදි කළහ. 1644 දී පීටර් ස්ටුයිවෙසන්ට් යටතේ ලන්දේසීන් නැවත පාලනය අත්පත් කර ගැනීමට උත්සාහ කළ නමුත් ඔවුන් පලවා හරින ලදී. කෙසේ වෙතත්, 1648 දී අසූ අවුරුදු යුද්ධය අවසන් වූ අතර, දිවයිනේ කිසිදු උපායමාර්ගික හෝ ආර්ථික වටිනාකමක් තවදුරටත් නොදුටු ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් එය අතහැර දැමූහ.

ශාන්ත මාටින් නැවතත් නිදහස් වීමත් සමඟ, ලන්දේසීන් සහ ප්‍රංශ ජාතිකයන් දෙදෙනාම තම ජනාවාස නැවත ස්ථාපිත කිරීමේ අවස්ථාව ලබා ගත්හ. ගිවිසුමේ සාකච්ඡා අතරතුර, ප්‍රංශ ජාතිකයින්ට වෙරළෙන් පිටත නාවික නැව් සමූහයක් සිටි අතර, ඔවුන් එය භාවිතා කළේ තමන්ට වැඩි ඉඩම් ප්‍රමාණයක් කේවල් කිරීමට තර්ජනයක් ලෙසය.[තහවුරු කර නොමැත] ගිවිසුම තිබියදීත්, දෙපාර්ශ්වය අතර සබඳතා සැමවිටම සුහදශීලී නොවීය. 1648 සහ 1816 අතර, ගැටුම් දේශසීමාව දහසය වතාවක් වෙනස් කළේය. 1795 සිට නෙදර්ලන්තය ප්‍රංශ අධිරාජ්‍යය යටතේ රූකඩ රාජ්‍යයක් බවට පත් වූ විට 1815 දක්වා මුළු දිවයිනම ඵලදායී ප්‍රංශ පාලනය යටතේ පැවතුනි. අවසානයේ, ප්‍රංශ ජාතිකයින් ලන්දේසි පාර්ශවයේ වර්ග කිලෝමීටරයකට 34 ට එරෙහිව වර්ග කිලෝමීටරයකට 53 සමඟ ඉදිරියට පැමිණියහ.

### 18-19 සියවස් 
නව කපු, දුම්කොළ සහ උක් වගාවන්හි වැඩ කිරීම සඳහා, ප්‍රංශ සහ ලන්දේසීන් අප්‍රිකානු වහලුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ආනයනය කිරීමට පටන් ගත් අතර, ඔවුන් ඉක්මනින්ම යුරෝපීයයන් අභිබවා ගියහ. 1939 දී, සින්ට් මාර්ටන් තීරුබදු රහිත වරායක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ විට එයට විශාල ශක්තියක් ලැබුණි. 1941 දී, අත්ලාන්තික් සාගරයේ සටනේ කොටසක් ලෙස ජර්මානු යූ-බෝට්ටුවක් විසින් දූපතට ෂෙල් වෙඩි ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී.

1950 ගණන්වල සිට සංචාරක ව්‍යාපාරය වර්ධනය වීමට පටන් ගත් අතර, ප්‍රින්සස් ජූලියානා ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ නැගෙනහිර කැරිබියන් කලාපයේ කාර්යබහුලම එකක් බවට පත්විය. මෙම කාල පරිච්ඡේදයෙන් වැඩි කාලයක්, සින්ට් මාර්ටන් පාලනය කරනු ලැබුවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂයේ ව්‍යාපාරික ධන කුවේරයෙකු වන ක්ලෝඩ් වටේ විසිනි. මෙම කාලය තුළ දිවයිනේ ජන විකාශනය ද නාටකාකාර ලෙස වෙනස් වූ අතර, 1990 ගණන්වල මැද භාගය වන විට ජනගහනය 5,000 ක් පමණ වූ පුද්ගලයින් 60,000 ක් දක්වා වැඩි විය. අසල්වැසි ලෙස්සර් ඇන්ටිලස්, කුරකාඕ, හයිටි, ඩොමිනිකන් ජනරජය, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, යුරෝපය සහ ආසියාවෙන් පැමිණි සංක්‍රමණිකයන් නිසා ස්වදේශික ජනගහනය සුළුතරයක් බවට පත් විය.

1983 දී සින්ට් මාර්ටන් නෙදර්ලන්ත ඇන්ටිලස් හි "දූපත් භූමියක්" (ලන්දේසි භාෂාවෙන් අයිලන්ඩ්ජෙබි) බවට පත් විය. එම දිනයට පෙර, සින්ට් මාර්ටන් සාබා සහ සින්ට් යුස්ටේටියස් සමඟ වින්ඩ්වර්ඩ් දූපත් වල දූපත් භූමියේ කොටසක් විය. දූපත් භූමියක තත්ත්වය නෙදර්ලන්ත ඇන්ටිලස් හි දූපත් නියාමනයේ සාරාංශගත කර ඇති සැලකිය යුතු ස්වයං පාලනයක් ඇතුළත් වේ. මෙම කාලය තුළ සින්ට් මාර්ටන් පාලනය කරනු ලැබුවේ ලන්දේසි කිරීටය විසින් පත් කරන ලද දූපත් කවුන්සිලයක්, විධායක කවුන්සිලයක් සහ ලුතිනන් ආණ්ඩුකාරවරයෙකු (ඕලන්ද: gezaghebber) විසිනි.

1995 අගෝස්තු අග සහ සැප්තැම්බර් මුල ලුයිස් සුළි කුණාටුව දිවයිනට පහර දුන් අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දැවැන්ත විනාශයක් සිදු වූ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 12 දෙනෙකු මිය ගියහ.

සින්ට් මාර්ටන් හට SXM සහ SX හි ISO 3166-1 alpha-2 රට කේත පවරා ඇත, සහ .sx Internet ccTLD 2012 නොවැම්බර් 15 දින ලියාපදිංචි වීමට ලබා ගත හැකි විය.

#### ඉර්මා සුළි කුණාටුවේ බලපෑම් 
2017 සැප්තැම්බර් 6 වන දින ඉර්මා සුළි කුණාටුව ගොඩබිමට කඩා වැදුණු අතර එමඟින් විශාල හානියක් සිදු විය. අවසානයේ මරණ හතරක් වාර්තා වූ අතර, මුළු 34 දෙනාගෙන් 11 දෙනෙකු බරපතල තුවාල ලැබූහ. ප්‍රින්සස් ජූලියානා ගුවන්තොටුපළ පුළුල් ලෙස හානි වූ නමුත් දින දෙකකින් අර්ධ වශයෙන් නැවත විවෘත කරන ලද්දේ පැමිණෙන සහන ගුවන් ගමන් සඳහා සහ වෙනත් දූපත් වෙත ඉවත් කරන ලද පුද්ගලයින් රැගෙන යාම සඳහා යටිතල පහසුකම් සඳහා ය. සැප්තැම්බර් 8 වන දින වන විට, "බොහෝ වැසියන්ට මූලික අවශ්‍යතා නොමැති විය" සහ කොල්ලකෑම් බරපතල ගැටළුවක් බවට පත්ව තිබුණි. සැප්තැම්බර් 9 වන දින වාර්තාවලින් පෙනී ගියේ ලන්දේසි කොටසේ යටිතල පහසුකම් වලින් 70% ක් විනාශ වී ඇති බවයි. ලන්දේසි රතු කුරුස සංවිධානය විසින් කරන ලද සමීක්ෂණයකින් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ සින්ට් මාර්ටන් හි ගොඩනැගිලිවලින් තුනෙන් එකක් පමණ විනාශ වී ඇති බවත් දිවයිනේ ව්‍යුහයන්ගෙන් 90% කට වඩා හානි වී ඇති බවත්ය.

නෙදර්ලන්ත අගමැති මාර්ක් රූට් සැප්තැම්බර් 8 වන දින ප්‍රවෘත්ති මාධ්‍ය වෙත පැවසුවේ සින්ට් මාර්ටන් හි ගුවන්තොටුපළ හදිසි ගුවන් ගමන් ලබා ගැනීමට සූදානම් බවත්, ආධාර මෙන්ම පොලිස් නිලධාරීන් සහ හමුදා නිලධාරීන් ද ඔවුන් වෙත ළඟා වෙමින් සිටින බවත්ය. සින්ට් මාර්ටන් හි අගමැති විලියම් මාර්ලින් දැනටමත් ලන්දේසි රජයෙන් දීර්ඝ සහන ආධාර ඉල්ලා සිටි අතර එය සැප්තැම්බර් 8 වන දින පැමිණීමට පටන් ගත්තේය. හතරවන කාණ්ඩයේ ජෝස් සුළි කුණාටුව ළඟා වෙමින් තිබූ බැවින් රජය සැප්තැම්බර් 8 වන දින නිවර්තන කුණාටු අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කළේය.

සුළි කුණාටුවෙන් පසු, පුළුල් හානිය නිලධාරීන් නාටකාකාර ආර්ථික බලපෑම් පුරෝකථනය කිරීමට හේතු විය. සැප්තැම්බර් 8 වන දින මාර්ලින්ගේ ප්‍රකාශයක් තත්වය සාරාංශ කළේය: "අපට බොහෝ නිවාස අහිමි වී ඇත. පාසල් විනාශ වී ඇත. හෝටල් දේපළවලට සිදු වූ හානිය, එය විනාශ වී ඇති නිසා වෙනත් තැනකට යාම වඩා හොඳ බවට ඇති විය හැකි බවට ඇති ඍණාත්මක ප්‍රචාරය නිසා සංචාරක සමය අහිමි වීමක් අපි පුරෝකථනය කරමු. එබැවින් එය අපගේ ආර්ථිකයට බරපතල බලපෑමක් ඇති කරනු ඇත." ඒ වන විට, ජෝස් සුළි කුණාටුව දිවයිනට ළඟා වන විට සූදානම් වෙමින් පැවතුනි. රජය ඇස්තමේන්තු කළේ සැප්තැම්බර් 9 වන දින නිවාසවලින් 70% ක් දරුණු ලෙස හානි වී හෝ විනාශ වී ඇති බවත්, ජෝස් පැමිණීමට පෙර ජනගහනයෙන් වැඩි පිරිසක් නවාතැන් වල ජීවත් වූ බවත්ය. වාසනාවකට මෙන්, මෙම දෙවන සුළි කුණාටුව දිවයිනට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේ නැත.

යථා තත්ත්වයට පත්වීමෙන් පසු පුළුල් කොල්ලකෑම් සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය පුපුරා ගිය අතර හදිසි තත්වයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. තත්වය ස්ථාවර කිරීම සඳහා නෙදර්ලන්තයෙන් සොල්දාදුවන් දෙසිය තිහක් යවන ලද අතර, ඉදිරි දිනවලදී අමතර භට පිරිස් පැමිණෙනු ඇත. සැප්තැම්බර් 10 වන දින, හමුදා ගුවන් යානා මගින් ඇමරිකානුවන් 1,200 ක් පමණ පුවර්ටෝ රිකෝ වෙත ඉවත් කර ඇත. එදිනම, රෝයල් කැරිබියන් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගම පැවසුවේ සමාගම තම ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද සීස් සින්ට් මාර්ටන් සහ ශාන්ත තෝමස් වෙත සැපයුම් සැපයීමට සහ ඉවත් කිරීමේ සේවා සැපයීමට යවන බවයි. නෞකාව සැප්තැම්බර් 10 වන දින ජලය, අයිස්, කසළ බෑග්, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ ටින් කළ ආහාර සමඟ දිවයිනට පැමිණි අතර පුද්ගලයින් 320 දෙනෙකු ඉවත් කරන ලදී. සැප්තැම්බර් 11 වන විට, විලෙම්-ඇලෙක්සැන්ඩර් රජු කුරකාඕ වෙත පැමිණ සිටි අතර සින්ට් මාර්ටන්, ශාන්ත යුස්ටේටියස් සහ සාබා වෙත යාමට නියමිතව සිටියේය. සුළි කුණාටුවෙන් පසු පළමු වරට විලෙම්-ඇලෙක්සැන්ඩර් සින්ට් මාර්ටන් වෙත ගිය විට, ඔහු විනාශයෙන් කම්පනයට පත් විය. දිවයින ඉක්මනින් යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා ඔහු වහාම යුරෝපීය සංගමයේ සහාය ඉල්ලා සිටියේය. මාසයේ අග භාගයේදී, පානීය ජලය සහ සනීපාරක්ෂාව වැනි සින්ට් මාර්ටන් හි මූලික අත්‍යවශ්‍ය දෑ යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා ක්ෂණික ආපදා සහන සඳහා යුරෝපා සංගමය යුරෝ බිලියන 2 ක හදිසි අරමුදල් වෙන් කරන බව අනාවරණය විය. යුරෝපා සංගමයේ දායකත්වයට අමතරව, රතු කුරුස සංවිධානය, නෙදර්ලන්ත රජය සහ ප්‍රධාන භූමියේ ලන්දේසි පුරවැසියන් ප්‍රතිසාධන කටයුතු සඳහා පරිත්‍යාග සහ සමූහ අරමුදල් හරහා මුදල් රැස් කළහ.

#### පසු සුළි කුණාටුව නැවත ගොඩනැගීම 
2017 ඔක්තෝබර් 10 වන දින, ප්‍රින්සස් ජූලියානා ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ තාවකාලික ව්‍යුහයන් භාවිතා කරමින් වාණිජ ගුවන් ගමන් නැවත ආරම්භ කළේය, අලුත්වැඩියාවන් බලාපොරොත්තුවෙන්.

2018 මාර්තු අග දී නිකුත් කළ වාර්තාවකින් පෙන්නුම් කළේ ගුවන්තොටුපළට සමහර ගුවන් ගමන් හැසිරවීමට හැකි වූ බවත්, එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ යුරෝපයෙන් යම් සේවාවක් නැවත ආරම්භ කර ඇති බවත්ය. මුල් පහසුකම නැවත ගොඩනැගීමේදී නව පිටත්වීමේ විවේකාගාරයක් භාවිතා කරන ලදී. දිවයිනට පැමිණෙන මගීන් සඳහා සාමාන්‍ය ගුවන් සේවා ගොඩනැගිල්ල භාවිතා කරන ලදී.

ඉර්මා සුළි කුණාටුවෙන් වසරකට මඳක් වැඩි කාලයකට පසු, ශාන්ත මාර්ටන් හි කෲස් කර්මාන්තය යථා තත්ත්වයට පත් වූ අතර 2018 දී කෲස් මගීන් මිලියන 1 කට වැඩි පිරිසක් දිවයිනට පැමිණියහ.

දිවයිනේ Wi-Fi ඇතුළු විදුලි සංදේශ යථා තත්ත්වයට පත් කර ඇති අතර, පාරිභෝගිකයින්ගෙන් 95% කට විදුලිය ලබා ගනිමින් සිටි අතර දිවයිනේ පානීය ජලය පහසුවෙන් ලබා ගත හැකි විය. සමහර සංචාරක නවාතැන් විවෘතව පැවති අතර, 27 ක් ක්‍රියාත්මක වූ අතර 36 ක් 2018 දී ටික කලකට පසුව සූදානම් බව කියනු ලැබේ. 2018 දී කෲස් නැව් පැමිණෙමින් තිබුණි.

## යොමු කිරීම්