කොල්කාතා

**කොල්කාතා** (  හෝ   ,    ; **කැල්කටා**   2011 ඉන්දියානු සංගණනයට අනුව, කොල්කාතා 4.5 ක ජනගහනයක් සහිත ඉන්දියාවේ හත්වන වැඩිම ජනගහනය සහිත නගරය වේ&nbsp;එහි නගරය තුළ මිලියනයක පදිංචිකරුවන්. ග්‍රේටර් කොල්කාතා හි මිලියන 15 ක ජනගහනයක් වාසය කරයි.  කොල්කාතා යනු බෙංගාලයේ ඓතිහාසික කලාපයේ ඓතිහාසික හා සංස්කෘතික වශයෙන් වැදගත් නගරයකි. එය බාංග්ලා භාෂාව කතා කරන දෙවන විශාලතම නගරයයි .

කොල්කාතාවට පෙර පැවති ගම්මාන තුන මුඝල් ආධිපත්‍යය යටතේ බෙංගාලයේ නවාබ් විසින් පාලනය කරන ලදී. 1690 දී නවාබ් විසින් නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගමට වෙළඳ බලපත්‍රයක් ලබා දීමෙන් පසු,  සමාගම විසින් එම ප්‍රදේශය ෆෝර්ට් විලියම් ලෙස සංවර්ධනය කරන ලදී. 1756 දී නවාබ් සිරාජ් උද්-දවුලා බලකොටුව අත්පත් කර ගත් නමුත් 1757 දී රොබට් ක්ලයිව් විසින් ප්ලාසි සටනේදී පරාජය කරන ලද අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සියවස් දෙකකට ආසන්න බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයක් ඇති විය.  සමාගම් සහ පසුව ඔටුන්න හිමි පාලනය යටතේ, කොල්කාතා 1911 දක්වා ඉන්දියාවේ *තථ්‍ය* අගනුවර ලෙස සේවය කළේය. නගරය ඉන්දියාවේ නිලධරය, දේශපාලනය, නීතිය, අධ්‍යාපනය, විද්‍යාව සහ කලා කේන්ද්‍රස්ථානය විය. නගරය බෙංගාලි පුනරුදයේ බොහෝ චරිත හා චලනයන් සමඟ සම්බන්ධ විය. 19 වැනි සියවසේ මැද භාගයේදී කොල්කාතාවේ පරිපාලන බල සීමාව උච්චස්ථානයට පත් වූ අතර, බෙංගාල ප්‍රාන්තය බටහිරින් කයිබර් මංසන්ධියේ සිට බුරුමය සහ නැගෙනහිරින් මලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය දක්වා විහිදී ගියේය.   කොල්කාතා බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ දෙවන විශාලතම නගරය බවට පත් විය.  එය ඉන්දියානු නිදහස් ව්‍යාපාරයේ කේන්ද්‍රස්ථානය වූ අතර දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ජපන් ජාතිකයින් විසින් බෝම්බ හෙලන ලදී.  කොල්කාතා බෙංගාල ව්‍යවස්ථාදායක සභාව, බෙංගාල ව්‍යවස්ථාදායක සභාව සහ බෙංගාලයේ අගමැති ආසනය විය. කැල්කටා විශ්වවිද්‍යාලය සහ ඊට අනුබද්ධ විද්‍යාල දකුණු ආසියාවේ ප්‍රමුඛ පෙළේ පුද්ගලයන් රැසක් බිහි කළේය. 

කොල්කාතාහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට වික්ටෝරියා අනුස්මරණ, හවුරා පාලම සහ ග්‍රෑන්ඩ් හෝටලය ඇතුළු බොහෝ අධිරාජ්‍ය සලකුණු ඇතුළත් වේ. නගරයේ උරුමයට ඉන්දියාවේ එකම චයිනාටවුන් සහ යුදෙව්, ආර්මේනියානු, ග්‍රීක සහ ඇන්ග්ලෝ-ඉන්දියානු ප්‍රජාවන්ගේ අවශේෂ ඇතුළත් වේ. නගරය භද්‍රලෝක් සංස්කෘතිය හා බෙංගාල හින්දු, බෙංගාලි මුස්ලිම් සහ ගෝත්‍රික වංශාධිපතියන් ඇතුළු බෙංගාලයේ සමින්දාර්වරුන් සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වී ඇත. බෙංගාලය බෙදීම නගරයේ වාසනාවට බලපෑවේය. 20 වන ශතවර්ෂයේ අගභාගයේදී, 1971 දී බංග්ලාදේශ විමුක්ති යුද්ධයේදී නැගෙනහිර බෙංගාලි රජය පිටුවහල් කරන ලදී.  එය ඉන්දියාවේ පළමු උමං මාර්ගය ඉදි කළේය; එය දශක තුනක් තිස්සේ තේරී පත් වූ කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩුවක ආසනය බවට පත් විය. එය ඉන්දියාවේ විශාලතම නගරය ලෙස මුම්බායි (කලින් බොම්බේ) විසින් අභිබවා ගියේය. කොල්කාතා වරාය ඉන්දියාවේ පැරණිතම මෙහෙයුම් වරායයි. නගරය බොහෝ විට ඉන්දියාවේ සංස්කෘතික අගනුවර ලෙස සැලකේ. එය වෙනත් ඕනෑම ඉන්දියානු නගරයකට වඩා නොබෙල් ත්‍යාගලාභීන් බිහි කර ඇත.

1947 දී නිදහස ලැබීමෙන් පසු, කලක් ඉන්දියානු වාණිජ, සංස්කෘතිය සහ දේශපාලනයේ ප්‍රමුඛතම මධ්‍යස්ථානය වූ කොල්කාතා, දශක ගණනාවක දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වයට සහ ආර්ථික එකතැන පල්වීමට පෙර එය යථා තත්ත්වයට පත් විය.  1947 ඉන්දියාව බෙදීමෙන් පසු දශක කිහිපය තුළ නැගෙනහිර බෙංගාලයේ (වර්තමාන බංග්ලාදේශයේ) හින්දු සරණාගතයන්ගෙන් නගරය ගංවතුරට ලක් වූ අතර, එහි භූ දර්ශනය පරිවර්තනය කර එහි දේශපාලනය හැඩගස්වා ඇත.   ජනවිකාස විවිධත්වයෙන් යුත් ගෝලීය නගරයක් වන, කොල්කාතා හි සංස්කෘතියෙහි සුවිශේෂී සමීප අසල්වැසි ප්‍රදේශ ( *පාරා* ) සහ නිදහස් විලාසිතාවේ සංවාද ( *ආඩ්ඩා* ) ඇතුළත් මනෝභාවය දක්වයි. කොල්කාතා යනු ලලිත කලා ඇකඩමිය, ආසියාතික සංගමය, ඉන්දියානු කෞතුකාගාරය සහ ඉන්දියාවේ ජාතික පුස්තකාලය ඇතුළු ජාතික වැදගත්කමක් ඇති ගෞරවනීය ආයතනවල නිවහන වේ. එය ඉන්දියානු බෙංගාලි චිත්‍රපට කර්මාන්තයේ කේන්ද්‍රස්ථානය වන අතර එය ටොලිවුඩ් ලෙස හැඳින්වේ. බොහෝ විද්‍යාත්මක ආයතන අතර, කොල්කාතා පහත සඳහන් දේ සත්කාරකත්වය දරයි, ඉන්දියාවේ භූ විද්‍යා සමීක්ෂණය, ඉන්දියාවේ උද්භිද විද්‍යා සමීක්ෂණය, කැල්කටා ගණිත සංගමය, ඉන්දියානු විද්‍යා කොංග්‍රස් සංගමය, ඉන්දියාවේ සත්ව විද්‍යා සමීක්ෂණය, උද්‍යාන විද්‍යා සංගමය, ඉංජිනේරුවන්ගේ ආයතනය, ඉන්දියාවේ මානව විද්‍යා සමීක්ෂණය සහ ඉන්දියානු මහජන සෞඛ්‍ය සංගමය. නොබෙල් ත්‍යාගලාභීන් හතර දෙනෙක් සහ නොබෙල් අනුස්මරණ ත්‍යාගලාභීන් දෙදෙනෙක් නගරය සමඟ සම්බන්ධ වී සිටිති.  ප්‍රධාන ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණ සහ ෆ්‍රැඤ්චයිස් වල නිවහන වුවද, කොල්කාතා ඉන්දියාවේ පාපන්දු සංගමයේ මධ්‍යස්ථානය ලෙස කැපී පෙනෙන අතර අනෙකුත් ක්‍රීඩා වල ශක්තිමත් සංස්කෘතියක් වෙනත් තැන්වල අඩුවෙන් ව්‍යාප්ත වී ඇත. කොල්කාතා යනු හින්දු උත්සවයක් වන දුර්ගා පූජාවේ මහා සැමරුම් සඳහා ප්‍රසිද්ධය, එය ලෝක උරුමයට ඇති වැදගත්කම සඳහා යුනෙස්කෝව විසින් පිළිගනු ලැබේ.  එබැවින් කොල්කාතා 'ප්‍රීතියේ නගරය' ලෙසද හැඳින්වේ.