යුරෝපයේ ස්වෛරී රාජ්‍යයන් සහ පරායත්ත භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව

පහත ලැයිස්තුවේ යුරෝපයේ විවිධ පොදු අර්ථ දැක්වීම්, භූගෝලීය හෝ දේශපාලනික වශයෙන් අර්ධ වශයෙන් පවා වැටෙන සියලුම ආයතන ඇතුළත් වේ. සාමාන්‍යයෙන් පිළිගත් ස්වෛරී රාජ්‍යයන් පනහක්, සීමිත නමුත් සැලකිය යුතු ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ඇති කොසෝවෝ සහ සීමිත හෝ පිළිගැනීමක් නොමැති බොහෝ දුරට හඳුනා නොගත් *තථ්‍ය* රාජ්‍යයන් හතරක් යුරෝපයේ භූමියක් සහ/හෝ ජාත්‍යන්තර යුරෝපීය සංවිධානවල සාමාජිකත්වයක් ඇත. යුරෝපීය රාජ්‍යයක අනිවාර්ය කොටස් නොවන හෝ විශේෂ දේශපාලන විධිවිධාන ඇති ආයතන අටක් ඇත.

## යුරෝපයේ මායිම 
### භූගෝලීය 
පොදුවේ භාවිතා වන භූගෝලීය නිර්වචනය යටතේ, ආසියාවේ සහ යුරෝපයේ මහාද්වීප අතර මායිම නැගෙනහිරින් යූරල් කඳු, යූරල් ගඟ සහ කැස්පියන් මුහුද, මහා කොකේසස් පරාසය, සහ කළු මුහුද එහි පිටවන ස්ථාන වන බොස්පොරස් සහ ඩාර්ඩනෙල්ස් සමඟ දකුණින් විහිදේ. මහාද්වීපවල එවැනි බහුලව භාවිතා වන බෙදීමක් මත පදනම්ව, අසර්බයිජානය, ජෝර්ජියාව, කසකස්තානය, රුසියාව සහ තුර්කිය යන අන්තර් මහාද්වීපික රටවල් ආසියාව සහ යුරෝපය යන දෙකෙහිම භූමි ප්‍රදේශයක් ඇත.

බටහිර ආසියාවේ පිහිටා ඇති සයිප්‍රස් දූපත ඇනටෝලියාවට (හෝ කුඩා ආසියාවට) ආසන්නව පිහිටා ඇති නමුත් බොහෝ විට යුරෝපයේ කොටසක් ලෙස සලකනු ලබන අතර යුරෝපීය සංගමයේ සාමාජිකයෙකි. සයිප්‍රසය මෙන්, ආර්මේනියාව ද සම්පූර්ණයෙන්ම බටහිර ආසියාවේ පිහිටා ඇති නමුත් යුරෝපීය සංවිධාන කිහිපයක සාමාජිකයෙකි.

මධ්‍යධරණී මුහුද අප්‍රිකාව සහ යුරෝපය අතර පැහැදිලි බෙදීමක් සපයන නමුත්, මෝල්ටා, පැන්ටෙලේරියා, පෙලගී දූපත් සහ සිසිලිය වැනි සාම්ප්‍රදායිකව යුරෝපීය දූපත් ඇත්ත වශයෙන්ම අප්‍රිකානු තහඩුවේ පිහිටා ඇත. අයිස්ලන්ත දූපත යුරේසියානු තහඩුව සහ උතුරු ඇමරිකානු තහඩුව හරහා ගමන් කරන මැද අත්ලාන්තික් කඳු වැටියේ කොටසක් වේ.

භූගෝලීය වශයෙන් යුරෝපයෙන් පිටත ඇති සමහර භූමි ප්‍රදේශ යුරෝපීය රාජ්‍යයන් සමඟ ශක්තිමත් සම්බන්ධතා ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ග්‍රීන්ලන්තය යුරෝපය සමඟ සමාජ-දේශපාලනික සම්බන්ධතා ඇති අතර ඩෙන්මාර්ක රාජධානියේ කොටසක් වන නමුත් උතුරු ඇමරිකානු මහාද්වීපයට සමීපව පිහිටා ඇති අතර සාමාන්‍යයෙන් එම මහාද්වීපය සමඟ කාණ්ඩගත කර ඇත.

අනෙකුත් භූමි ප්‍රදේශ යුරෝපීය රටවල කොටසක් වන නමුත් භූගෝලීය වශයෙන් ප්‍රංශ විදේශීය කලාප, ස්පාඤ්ඤ කැනරි දූපත් සහ අප්‍රිකාවේ වෙරළ තීරයේ සියුටා සහ මෙලිල්ලා යන ස්වාධීන නගර, සහ කැරිබියන් හි බොනෙයා, සින්ට් යුස්ටේටියස් සහ සාබා යන ලන්දේසි BES දූපත් වැනි අනෙකුත් මහාද්වීපවල පිහිටා ඇත.

### දේශපාලන 
යුරෝපයේ දේශපාලන සීමාවන් විවිධ දේශපාලන සංවිධාන විසින් භාවිතා කරන යුරෝපයේ නිර්වචනය සමඟ වෙනස් වේ. නිදසුනක් වශයෙන්, යුරෝපීය කවුන්සිලය සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳ යුරෝපීය අධිකරණය යුරෝපය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ නිර්වචනයට රටවල් 46 ක් ඇතුළත් කරයි. යුරෝපීය උසස් අධ්‍යාපන ප්‍රදේශයට රටවල් 48ක් ඇතුළත් වන අතර, යුරෝපීය සංස්කෘතික සම්මුතිය සහ යුරෝපීය ඔලිම්පික් කමිටු ඔවුන්ගේ අර්ථ දැක්වීම්වලට රටවල් 50ක් ඇතුළත් කරයි.

## ස්වෛරී රාජ්‍යයන් 
ස්වෛරී රාජ්‍යයක් යනු ජාතික අවශ්‍යතා සඳහා තීරණ ගන්නා ජනගහනයක් කෙරෙහි ඵලදායී ස්වෛරීභාවයක් ඇති දේශපාලන සංගමයකි. මොන්ටෙවීඩියෝ සම්මුතියට අනුව, රාජ්‍යයකට ස්ථිර ජනගහනයක්, නිශ්චිත භූමි ප්‍රදේශයක්, රජයක් සහ අනෙකුත් රාජ්‍යයන් සමඟ සබඳතාවලට එළඹීමේ හැකියාව තිබිය යුතුය.

### එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රටවල් සහ UNGA සාමාජික නොවන නිරීක්ෂක රාජ්‍යය 
යුරෝපයේ පොදු නිර්වචනය තුළ පිහිටා ඇති භූමි ප්‍රදේශයක් සහ/හෝ ජාත්‍යන්තරව පාහේ පිළිගත් ජාත්‍යන්තර යුරෝපීය සංවිධානවල සාමාජිකත්වය සහිත ස්වෛරී රාජ්‍යයන් 50 ක් ඇත. ඒවායින් සියල්ලම එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයන් හෝ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයේ (UNGA) සාමාජික නොවන නිරීක්ෂක රාජ්‍යයන් වේ, සහ බෙලරුස්, කසකස්තානය, රුසියාව සහ වතිකානු නගරය හැර අනෙක් සියල්ල යුරෝපීය කවුන්සිලයේ සාමාජිකයින් වේ. රටවල් 44 ක අගනුවර යුරෝපය තුළ පිහිටා ඇති අතර (2022 වන විට) එම රටවල් 27 ක් යුරෝපීය සංගමයේ සාමාජික රාජ්‍යයන් වන අතර, එයින් අදහස් කරන්නේ ඔවුන් එකිනෙකා සමඟ බෙහෙවින් ඒකාබද්ධ වී EU ආයතන හරහා ඔවුන්ගේ ස්වෛරීභාවය බෙදා ගන්නා බවයි.

පහත ලැයිස්තුවේ සෑම ඇතුළත් කිරීමකම යුරෝපයේ එහි පිහිටීම පිළිබඳ සිතියමක් ඇත. යුරෝපයේ භූමි ප්‍රදේශය තද කොළ පැහැයෙන් දක්වා ඇත; යුරෝපයේ භූගෝලීය වශයෙන් නොවන භූමි ප්‍රදේශය ලා කොළ පැහැයෙන් දක්වා ඇත. ලා කොළ පැහැය EU හි අනෙකුත් රාජ්‍යයන් නියෝජනය කරන අතර EU තුළ ඇති සියලුම භූමිවල සිතියම්වල දැක්වේ.

### සීමිත පිළිගැනීමක් ඇති රාජ්‍යයන් 
යුරෝපයේ පහත සඳහන් ආයතන පහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය එකක් හෝ කිහිපයක් විසින් අර්ධ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පිළිගැනීමක් ලබා ඇත (එබැවින් රාජ්‍යත්වය පිළිබඳ ව්‍යවස්ථාමය න්‍යාය මගින් රාජ්‍යයන් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත) නැතහොත් කිසිදු එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයක් විසින් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පිළිගැනීමක් නොමැති නමුත් රාජ්‍යත්වය පිළිබඳ ප්‍රකාශන න්‍යාය මගින් රාජ්‍යයන් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. කිසිවක් එක්සත් ජාතීන්ගේ, යුරෝපීය කවුන්සිලයේ හෝ EU හි සාමාජිකයන් නොවේ.

## ස්වෛරී නොවන භූමි ප්‍රදේශ 
### යැපෙන ප්‍රදේශ 
පහත යුරෝපීය ආයතන හය යැපෙන ප්‍රදේශ වේ.

### විශේෂ ස්වෛරීභාවයක් ඇති ප්‍රදේශ 
පහත සඳහන් ස්ථාන ඔවුන්ගේ ස්වෛරී රාජ්‍යයේ අනිවාර්ය කොටස් ලෙස සලකනු ලැබේ, නමුත් ජාත්‍යන්තර ගිවිසුමක් හරහා තීරණය කරන ලද දේශපාලන සැකැස්මක් ඇත.

## මේවාද බලන්න 
## සටහන් 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Lists of countries by continent