open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
කෘමීන් පරිභෝජනය

[thumb| [තායිලන්තය|තායිලන්තයේ,  බැංකොක් නුවර, ආහාර වෙළෙඳ සැලක විකිණීමට තබා ඇති,  මිනිස් පරිභෝජනය සඳහා වන, ගැඹුරු-තෙලෙහි-බැදි කෘමීන්.]]

**කෘමි පරිභෝජනය**  යනු ආහාරයක් ලෙසින්  කෘමීන් පරිභෝජනයට ගැනීමයි. සමහර කෘමි විශේෂයන්ගේ  බිත්තර, කීටයෝ, පිළවු සහ වැඩුණු සතුන්  මිනිසා විසින් ආහාරයට ගෙන ඇති අතර, වර්තමාන සමයෙහිදී පවා  මිනිස් පෝෂණයෙහි අංගයක් ලෙසින් පවතියි.  බොහෝ සතුන් විසින් කෘමීන් ආහාරයට ගන්නා නමුත්, මෙම පදය සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යවහාර වන්නේ මිනිසුන් විසින් කෘමීන් පරිභෝජනය කිරීම සඳහාය; කෘමීන් ආහාරයට ගන්නා සතුන් හැඳින්වෙන්නේ කෘමිභක්ෂකයන් ලෙසිනි. කෘමින් ගොදුරු කර ගනිමින් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ උකහාගන්නා, සමහරක් මාංශභක්ෂක ශාක විශේෂයන්ද සිටිති.

උතුරු, මධ්‍යම සහ දකුණු ඇමරිකාව හා අප්‍රිකාව, ආසියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය ආදී පෙදෙස් වල සංස්කෘතීන් අතර, මිනිසුන් විසින් කෘමි පරිභෝජනය සුලබය. ලොව ජාතීන් 80% විසින් කෘමි විශේෂ 1,000 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් ආහාරයට ගන්නා බව දන්නා කරුණකි. කෙසේවෙතත්, සමහර සමාජයන්හී කෘමීන් -ආහාරයට ගැනීම දුලබ වන අතරම සමහරවිට තහංචි දෙයකි.   වර්තමාන සංවර්ධිත ලෝකයේ කෘමීන් ආහාරයට ගැනීම විරල වන මුත්, ලතින් ඇමරිකාවේ, අප්‍රිකාවේ, ආසියාවේ සහ ඕෂනියාවේ බොහෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින පෙදෙස් වල, කෘමීන් ජනප්‍රිය ආහාරයක්ව තවමත් පවතියි.

ලොව පුරා ආහාර පරිභෝජනයට ගැනෙන ජනප්‍රිය කාඹීන් සහ ඇරැක්නිඩාවන්  (මකුළු, ගෝනුසු විශේෂ) අතර පළඟැටියන්, රැහැයියන්, තණ කොළ පෙත්තන්, කුහුඹුවන්, විවිධ කුරුමිණි පිළවුන්  ( කඳ පණුවන් වැනි), කළු කුරුමිණියාගේ හෝ  කඳ කුරුමිණියා‍ගේ පිළවුන්, දළඹුවන් විවිධ විශේෂයන් ( බට පණුවන්, මොපානි පණුවන්, සේද පණුවන් සහ ඉටි පණුවන් ආදිය), ගෝනුස්සන් සහ දිවි මකුළුවන් ආදිය අඩංගු වෙති. ඇරැක්නිඩයන්  ( ප්‍රධාන වශයෙන් දිවි මකුළුවන් ) සහ  මිරියපෝඩයන්  (ප්‍රධාන වශයෙන් පත්තෑයන්) වැනි කෘමීන් නොවන සන්ධිපාදකයන්ද පරිභෝජනයට ගැනීම ඇකුළු වන පරිදී,  කෘමි පරිභෝජනය යන පදය සමහරවිට පුළුල් කොට අර්ථදැක්වෙයි.  මිනිසුන් විසින් ආහාර ලෙසින් පරිභෝජනය කළ හැකි, ඇරැක්නිඩයන්ද ඇතුළුව, සන්ධිපාදකයන් විශේෂ 1,417 ක් පිළිබඳ දැනුවත්ව පවතියි. විශේෂයෙන්ම කකුළුවන්, පොකිරිස්සන්, සහ ඉස්සන් ආදි  කවචයන් වැනි, අනෙකුත් සන්ධිපාදකයන් පරිභෝජනය  කිරීම සඳහා මෙම පදය භාවිතා නොවේ.

කෘමීන් පරිභෝජනය විශාල පරිමාණයෙන් සිදු කිරීම පිළිබඳ මෑතදී සිදු කළ ඇගැයුම් වලින් අනතුරුව, සමහරක් ප්‍රවීණයන් විසින්, සත්ව පශු සම්පතට විකල්ප වශයෙන් කෘමි පරිභෝජනය  යෝජනා කරනුයේ, මහත්වූ කාර්යසාධනය, අඩු සම්පත් පරිහරණය, ආහාර ආරක්ෂණයෙහි ඉහළ බව,  සහ පාරිසරීය සහ ආර්ථික ධරණීයතාවය  වැනි සම්භාව්‍ය ප්‍රතිලාභ පෙන්වා දෙමිනි.  

## ඉතිහාසය
thumb|මිනිස් පරිභෝජනය සඳහා පිරිනැමෙන කඳ පණු බඳුනක්.
දඩයම හෝ ගොවිතැන හෝ සඳහා, මිනිසුන් වෙත මෙවලම් තිබීමට පෙර, ඔවුන්ගේ ආහාර වේලෙහි වැදගත් තැනක් කෘමීන් විසින් දරන්නට ඇත. ඇඑජ සහ මෙක්සිකෝවෙහි ගුහා තුලින් හමුවූ පාෂාණිභූත අසූචි විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් මේ පිළිබඳ සාක්ෂි හමුවී ඇත.

## යොමුව
ප්‍රවර්ගය:ආහාර ලෙසින් කෘමීන්
ප්‍රවර්ගය:කෘමි විද්‍යාව
නිල්ලග්ගම බෞද්ධ ස්මාරක

400px|thumbnail|දකුණ|නිල්ලග්ගම බෝධි ඝරය
**නිල්ලග්ගම නටඹුන්** ශ්‍රි ලංකාවේ ගල්ගමුවට ආසන්න නිල්ලග්ගම පිහිටා ඇති ක්‍රි. ව. 8 - 9 සියවස් සමයට අයත් පෞරාණික බෞද්ධ විහාරයක නටබුන් වේ.

## බෝධිඝරය
නිල්ලග්ගම බෝධිඝරය (නිල්ලක්ගම බෝධිඝරය) ලක්දිව බෝධිඝර අතුරින් වඩාත්ම කලාත්මක නිර්මාණයක් ලෙස සැළකේ. කළු ගලින් නිර්මාණය කොට ඇති බෝධිඝරය හා එහි ප්‍රාකාරය නිල්ලග්ගම වෑ කන්ද පාමුල පිහිටා ඇත. වර්ෂ 1895දී මෙම බෝධිඝරයෙහි නටඹුන් එච්.සී.පී. බෙල් මහතා විසින් සොයාගන්නා ලදී. එහි තහවුරු කිරීමේ කටයුතු 1954 වර්ෂයේදී සෙනරත් පරණවිතාන මහතාගේ අධීක්ෂණය යටතේ ආරම්භ විය.

නිල්ලග්ගම බෝධිඝරය මාලක දෙකකින් යුක්ත වන පරිදි නිමවා ඇත. සමස්ථ බිත්තිය ගල් පුවරු භාවිතයෙන් සම්පූර්ණ කොට තිබේ. ඇතුළුවීම සඳහා නැ‍ගෙනහිර හා බටහිර යන දිශා ඔස්සේ දොරටු නිර්මාණය කොට ඇත. ඇතුළත වූ මළුව සමචතුරශ්‍රාකාර ස්වරූපයක් ගනියි. මීට අමතරව ගල් කණු කීපයක නටබුන් මෙම භූමියේ දැකගත හැකිවන අතර, වහලයක් රැඳවීම සඳහා ඒවා භාවිත කරන්නට ඇතැයි ව්ශ්වාස කෙරේ.

### ගල් කැටයම්
250px|thumbnail|වම|නිල්ලග්ගම බෝධිගරයේ ගල් කැටයම් අතුරින් කීපයක්.
නිල්ලග්ගම බෝධිඝරයෙහි නෙලා ඇති ගල් කැටයම්, කලාත්මකභාවය අතින් බොහෝ සුවිශේෂි වන බව සැළකේ. එම කැටයම් අතර ඇත්, හංස, අශ්ව සහ සිංහ රූප, ගිනිසිළු රටා, ලියවැල්, පියුම් හා කලස් ආදිය දැකගත හැකි වේ.

## දාගැබ
පෞරාණික කුඩා දාගැබකි. තවමත් සංරක්‍ෂණය කරනැත.

## ලඟාවීම
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ ගල්ගමුව - නිකවැව (B126) බස් මාර්ගයෙන් ගොස් පහත ස්ථාන 2න එකකින් හැරී යා යුතුය.
#. දෙමටෑව හංදියෙන් හැරී (කි.මී. 2): පයින් හෝ SUV රථ සඳහා පමණක් යෝග්‍යය
#. ගල්ලෑව හංදියෙන් හැරී ගොස් නැවත නිතලව පාසල ලඟින් හැරී. (කි.මී. 5.5) : කාර් හෝ වෑන් ගමන් කල හැක

## මූලාශ්‍ර
## භාහිර සබැඳි 
ප්‍රවර්ගය:බෝධි ඝර
ප්‍රවර්ගය:නිල්ලග්ගම
ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
නැන්සි රේගන්

හොලිවුඩ් නිලියකි. සැමියා වූ රොනල්ඩ් රේගන් අ.එ.ජ. ජනාධිපත් ධුරයට පත්වූ විට එරට ජනාධිපති ආර්යාව බවට පත්විය.
## විවාහය
250px|thumbnail|වම|වියලා සංරක්‍ෂණය කරඇති විවාහ මල් කළඹ

ප්‍රවර්ගය:නිලියෝ
බෝධි ඝර

[400px|thumbnail|දකුණ|[නිල්ලග්ගම බෝධි ඝරය]]
**බෝධි ඝරයක්** යනු යම්කිසි බෝධින්වහන්සේ වටා ඉදි වී ඇති ආවරණයක් හෝ ගෘහයක් හෝ වන නිර්මාණයකි.

## ඉතිහාසය 
ශ්‍රී මහා බෝධිය මෙරටට වැඩමවීමෙන් පසු ඉන් හටගත් අෂ්ටඵල හා දෙස්ඵල බෝධි වෘක්ෂය රටපුරා රෝපණය කෙරිණ.

බෝධි වෘක්ෂයේ ආරක්‍ෂාවට හා අලංකාරයට මෙන්ම වන්දනාමාන කරන අයගේ පහසුව සඳහාත් බෝධි වෘක්ෂය මැදිකොට ගෘහයක් තනවා ඇත. එය බෝධිඝරය ලෙස හඳුන්වයි.

පුරාණයේ අනුරාධපුරයේ ජය ශ්‍රී මහා බෝධිය සඳහාද මෙවන් බෝධිඝරයක්  තනවා තිබුණි. රජරට ශිෂ්ටාචාර සමයට අයත් කලාත්මකම බෝධිඝරය වනුයේ කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයට අයත් නිල්ලක්කගම බෝධිඝරයයි.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:බෝධි ඝර
ෆොන්ටෑරා

**සීමාසහිත ෆොන්ටෑරා සමූපකාර සමූහ ව්‍යාපාරය** යනු  නවසීලන්ත ගොවීන්  10,600 විසින් හිමිකත්වය දරන නවසීලන්ත බහුජාතික කිරි පට්ටි සමුපකාරයකි.  ලොව මුළු කිරි පට්ටි නිෂ්පාදිත අපනයනයන්ගෙන් දළ වශයෙන් 30% වෙනුවෙන් මෙම සමාගම වග කියන අතර,  NZ$19.87 බිලියන ඉක්මවන ආදායමක් සහිතව, නවසීලන්තයේ විශාලතම සමාගම වෙයි.

## ඉතිහාසය 
[thumb|left|255px| [හැමිල්ටන්, නවසීලන්තය |හැමිල්ටන් නගරයට උතුරින් පිහිටි ටෙ රාපා කිරි පට්ටි නිෂ්පාදිත කම්හල.]]

බොහෝ බටහිර රටවල ලෙසම, නවසීලන්තයෙහිද, කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයෙහි මූලික සංවිධානාත්මක ව්‍යුහයෙහි බොහෝ කලක සිට පැවතීමට  කිරි පට්ටි සමූපකාරයන් සමත්වී ඇත. පළමු කිරි පට්ටි සමූපකාරය 1871දී ඔටාගා හි පිහිටුවන ලදි. 1920 වන විට, කිරි පට්ටි නිෂ්පාදිත සකස්කරන කම්හල් 600 ක්  ක්‍රියාත්මකව තිබූ අතර ඒවායින් 85% පමණ අයත්ව තිබුණේ සමූපකාර සංගම් වලටය.  1930 ගණන් වලදී සමූපකාර සංගම්  500 පමණ තිබූ මුත් දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසුව, ගමනාගමන කටයුතු, සකස්කිරීමේ තාක්ෂණය සහ ශක්ති ප්‍රභව පද්ධතීන්හී වැඩිදියුණුව හේතුවෙන්, එකාබද්ධවීමේ නැඹුරුතාවයක් පෙන්නුම් කල අතර, සමූපකාර සංගම් ඒකාබද්ධ වීමෙන් ඒවා විශාල වෙත්ම සංඛ්‍යාවෙන් අඩු විය. 1990 ගණන් වල අග භාගය වන විට, ඉතිරිව තිබුණේ සමූපකාර සංගම් සතරක් පමණි: වයිකැතෝ හී පදනම්ව තිබූ නිව් සීලන්ඩ් ඩෙයරි ගෲප්, ටරනකි හි පදනම් ව තිබූ කිවි කෝපරේටිව් ඩෙයරීස්, වෙස්ට්ලන්ඩ් මිල්ක් ප්‍රොඩක්ට්ස් සහ ටැටුවා කෝපරේටිව් ඩෙයරි කම්පනි. 

## ආශ්‍රිත
රිචඩ් ස්මාලී

**රිචඩ් එරට් ස්මාලී** (ජූනි 6, 1943 – ඔක්තොම්බර් 28, 2005) යනු හූස්ටන්, ටෙක්සාස්හී,   රයිස් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි, *රසායන විද්‍යාව පිළිබඳ ජීන් සහ නෝමන් හැකර්මන් මහාචාර්යවරයා* සහ  භෞතික විද්‍යාව සහ තාරකා විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙක් වූවෙකි.

ප්‍රවර්ගය:නැනෝ තාක්‍ෂණය
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව
සන්ලු සමූහ ව්‍යාපාරය

මහජන චීනයේ තිබී බංකොලොත්වූ පුද්ගලික සමාගමකි. බංකොලොත් වනවිට සමාගමෙන් 56%ක් චීනයේ Shijiazhuang Three Deers Limited සමාගමටද 43% නවසීලන්තයේ ෆොන්ටෙරා සමාගමටද අයත්ව තිබුනි.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* ෆොන්ටෙරා

ප්‍රවර්ගය:ෆොන්ටෙරා
ප්‍රවර්ගය:එලකිරි ආශ්‍රිත නිශ්පාදන සමාගම්
ෆුලරීන්

**ෆුලරීන්** යනු, කුහරමය ගෝලයක,  ඉලිප්සොයිඩයක හෝ නලයක ආකාරයේ ව්‍යුහයකින් යුතු, පූර්ණ වශයෙන් කාබන් වලින් සමන්විත වූ, ඕනෑම අණුවකි.

මෙහි දැනට බහුලවම ඇති අණුව කාබන් පරමාණු 60ක් එකිනෙකාට සම්බන්ධ වී ඇත.
බක්මින්ස්ටර්ෆුලරීන්

**බක්මින්ස්ටර්ෆුලරීන් ** යනු  C60 යන අණුක සූත්‍රය සහිත ගෝලීය ෆුලරීන් අණුවකි.
පෘථීවි අතීතය යුගවලට බෙදීම

අධ්‍යයනයේ සහ විස්තරකිරීමේ පහසුව තකා ලෝකයේ අතීය යුගවලට බෙදා ඇත.

## ඉතිහාසයට පෙර (ප්‍රාග් ඓතිහාසික) යුගය
* පූර්ව මානව ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය
* මානව ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය

## ඉතිහාස (ඓතිහාසික) යුගය
* පෞරාණික යුගය (ක්‍රි.පූ. 3500 - ක්‍රි.ව. 500 පමණ)
* මධ්‍යකාලීන යුගය (ක්‍රි.ව. 500 - ක්‍රි.ව. 1500 පමණ)
* මුල් නූතන යුගය (ක්‍රි.ව. 1500 - ක්‍රි.ව. 1900 පමණ)
* නූතන යුගය (ක්‍රි.ව. 1900න් පසු)
*පූර්ව නූතන යුගය 
*නූතන යුගය  
*පශ්චාත් නූතන යුගය

ප්‍රවර්ගය:පෘථීවියේ අතීතය
කිලිනොචිචි පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය

**කිලිනොචිචි පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය** ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ පවතින පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයකි.
ශ‍්‍රී ලංකා ආණ්ඩුවෙන් පත්කැරෙන දිස්ති‍්‍රක් ලේකම්වරයකුගෙන් එය පරිපාලනය වෙයි. දිස්ති‍්‍රක් පරිපාලන මූලස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ කිලිනොච්චිය‍ කිලිනොච්චි නගරයේය. මෙම පරිපාලන දිස්ති‍්‍රක්කය 1984 පෙබරවාරි මාසයේදී යාපන දිස්ති‍්‍රක්කයේ දකුණු කොටසින් වෙන් කර ගන්නා ලද්දකි.

ප්‍රවර්ගය:කිලිනොචිචි පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය
ලෝකයේ දේශගුණ කලාප

## නිවර්තන වර්ෂා දේශගුණ කලාප
# වැසි වනාන්තර දේශගුණය 
# මෝසම් දේශගුණය      
# සැවනා දේශගුණය       

## වියළි දේශගුණ කලාප
# ස්ටෙප් දේශගුණය                   
# කාන්තාර දේශගුණය

## උණුසුම් සෞම්‍ය වැසි සහිත දේශගුණ කලාප
# වියළි සිසිර දේශගුණය
# වියළි ග්‍රීෂ්ම දේශගුණය (මධ්‍යධරණී) 
# වියළි ඍතුවක් නොමැති දේශගුණය 

## ශීත සෞම්‍ය වැසි දේශගුණ කලාප
# වියළි සිසිර දේශගුණය 
# වියළි ඍතුවකින් තොර දේශගුණය

## ධ්‍රැව දේශගුණකලාප
# තුන්ද්‍රා දේශගුණය                      
# ධ්‍රැව දේශගුණය

ප්‍රවර්ගය:දේශගුණ
ශ්‍රී ලංකා සිංහයා

**ශ්‍රී ලංකා සිංහයා** (*පැන්තරා ලියෝ සිංහලේයස්*) ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ ජීවත් වූ සිංහ උපවිශේෂයකි. මෙම සත්වයා ලංකා දූපතට ආවේණික වූ අතර මීට වසර 37000කට පමණ පෙර වඳව ගොස් ඇත.

## මූලාශ්‍ර
* Kelum Manamendra-Arachchi, Rohan Pethiyagoda, Rajith Dissanayake, Madhava Meegaskumbura. 2005. A second extinct big cat from the late Quaternary of Sri Lanka. The Raffles Bulletin of Zoology. Supplement No. 12: 423–434. National University of Singapore. Online pdf
තෙමඟුල

සම්මා සම්බුදුවරයෙකුගේ ජීවිතයේ සුවිශේෂම දින 3 තෙමඟුල හෙවත් සම්බුදු තෙමඟුල නම් වේ.  අවස්ථා 3 නම්;
# ‍බෝසත්ගේ අවසන් උපත සිදුවිම.
# බුදුවීම, නිවන් අවබොධය හෙවත් සෝපාදිසේස නිවන ලැබීම
# පරිනිර්වානය හෙවත් නිරූපපාදිසේස නිවන ලැබීම. 

## බෝසතුන්ගේ අවසන් භවයේ උපත ලැබීම
## බුදුවීම
## පරිනිර්වාණය
## ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ තෙමඟුල
ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ තෙමඟුල විවිධ වසර වලදී එකම දිනක වූ බව සැලකේ.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* වෙසක් උත්සවය

ප්‍රවර්ගය:තෙමඟුල
කැංගරුවෝ

## කැංගරූ විශේෂ
සාමාන්‍යයෙන් විශේෂ 4ක සතුන්ට කැංගරුවෝ යන නම යෙදේ
# Macropus rufus
# Macropus giganteus
# Macropus fuliginosus
# Macropus antilopinus

## මිනිසා සමග සඹඳතා
300px|thumbnail|වම|කැංගරූ සුරතලෙක් (1900- 1910)
300px|thumbnail|වම|පුද්ගලයෙකුගේ අතේ ඇති ආහාර ලබාගන්නා ඕස්ට්‍රේලියාවේ ගොවිපලක නිදැල්ලේ ජීවත්වන කැංගරුවෙක්.

ප්‍රවර්ගය:කැංගරුවෝ
සුළු -සංඥා ආකෘතිය

**සුළු -සංඥා ආකෘතිය** යනු  විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවෙහි බහුල ලෙසින් භාවිතා වන්නාවූ විශ්ලේෂණ ශිල්ප ක්‍රමයක් වන අතර, එහිදී සිදු කෙරෙන්නේ  රේඛීය-නොවන උපකරණයන්ගේ  චර්යාව, ආසන්න වශයෙන්,  රේඛීය සමීකරණ අනුසාරයෙන් දැක්වීමයි. මෙම රේඛීයකරණය සිදු කෙරෙන්නේ, උපකරණයෙහි සධා නැඹුරුතා ලක්ෂ්‍යය (එනම්, සංඥාව නොයෙදෙන කල්හී පවතින වෝල්ටීයතා/ධාරා මට්ටම්) අවටදී වන අතර, එම ලක්ෂ්‍යය වටා සුළු පිට පැනීම් වලදී මෙම සන්නිකර්ෂණය සත්‍ය විය හැකිය. 

## අභිප්‍රේරණය 
රේඩියෝ පරිග්‍රාහක, සන්නිවේදන, සහ සංඥා සැකසුම් පරිපථ ආදී,  බොහෝ විද්‍යුත් පරිපථ සාමාන්‍යයෙන් දරන්නේ, නියත (සධා) නැඹුරුතාවයක් මත වන සුළු කාල-විචල්‍ය (ප්‍රධා) සංඥා වෙති. මෙයින් ඇඟවෙන්නේ,  නැඹුරුතා ලක්ෂ්‍යය අසබඩ සිදුවන සාපේක්ෂ වශයෙන් කුඩා කැළඹීම් විශ්ලේෂණයට, පරිමිත අන්තර ක්‍රමයක්  භාවිතායෙන් සන්නිකර්ෂණයට සමීප ක්‍රමයක් භාවිතය සුදුසු බවයි. සමස්ත පාලන විචල්‍යයන්ට සාපේක්ෂව එම සමීකරණයෙහි ආංශික ව්‍යුත්පන්න ගැනීමෙන් 'රේඛීයකරණය' කළ හැකි සඹිකරණයක් වෙතින් ඕනෑම රේඛීය-නොවන උපකරණයක් ප්‍රමාණාත්මක ලෙසින් විස්තර කළ හැකිය. මෙම ආංශික ව්‍යුත්පන්න, භෞතික රාශීන් ( ධාරණාව, ප්‍රතිරෝධය සහ ප්‍රේරතාව වැනි), හා ආශ්‍රිත විය හැකි අතර ඒවා හා සම්බන්ධ පරිපථ රූප සටහනක් සූත්‍රණය කළ හැක.

ඉලෙක්ට්‍රෝන නළ, ඩයෝඩ, ක්ෂේත්‍ර-ආචරණ ට්‍රාන්සිස්ටර (එෆ්ඊටී) සහ  ද්විධ්‍රැව ට්‍රාන්සිස්ටර සඳහා සුළු-සංඥා ආකෘති පවතින අතර, වඩාත් සංගණ්‍ය ලෙසින් දෙමුහුන්-පයි ආකෘතිය සහ බොහෝ ද්වි-කවුළු ජාල පවතිති.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ ආකෘතිකරණය
90 ඇන්ටයියපී

**90 ඇන්ටයියපී** යනු,  පිටත ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහ වළල්ලෙහි ද්වී ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි.  1866, ඔක්තොම්බර් 1 දිනදී,   එය සොයා ගැනුනේ, රොබට් ලූතර් විසිනි. 

## ආශ්‍රිත
94 අවුරෝරා

:* අවුරෝරා බොරියාලිස් හා සමග පටලවා ගත යුතු නොවේ.*
2500 බුද්ධ ජයන්තිය

ගෞතම බුදුන්වහන්සේ පිරින්වන් පෑමේ 2500 වන ජයන්තිය **2500 බුද්ධ ජයන්තිය**  නම් වේ. මෙය බු.ව. 2500දී උත්සවාකාරයෙන් සමරනලදී.
ප්‍රවර්ගය:බු.ව. 2500
බෞද්ධ දිනදසුන

චන්ද්‍ර වර්ෂසූර්ය වර්ශ යන ක්‍රම දෙකෙහි සංකලන ක්‍රමයකි. ගෞතම බුද්ධ පරිනිර්වාණය ආරම්භය ලෙස සලකා මාස ගනිති  මෙය ඉතා පැරණි ක්‍රමයයි "" වෙසක් "" පුර පසලොස්වක් දින සිට බු.ව ගණනය කරණ අතර ...,ක්‍රිව 2023  වනවිට බු.ව 2567 කි.

බුද්ධියේ විමසුමට.........

බෞද්ධ ක්‍රමයට අමාවක සිට පසළොස්වකට දින (15) පහලවයි.
පසළොස්වක සිට අමාවකට දින (15) පහළවයි.
ඒ කියන්නේ බෞද්ධ ක්‍රමයට මාසෙකට දින 30 කි.
අවුරුද්දකට දින 30 x 12 = 360 කි.

ක්‍රි. ව. 2025 ක් යනු දින 365 x 2025 = දින 739125 කි. වසර 4 ට වරක් අධික අවුරුද්දක් වන නිසා 
2025 ÷ 4 = 506 තවත් දින 506 එකතු කළ යුතු වේ.
ඒ අනුව මුලු දින ගණන 739125 + 506 = 739631 කි. ඒ අනුව ක්‍රි.ව. ආරම්භයේ සිට මේ දක්වා ගෙවා ඇති දින ගණන 739631 කි. මෙම දින ගණන වසරකට ඇති දින ගණන වන දින 360 න් බෙදූ විට  බුද්ධ වසර ගණන ලැබේ.
මෙම මුලු දින ගණන 360 න් බෙදූ විට
739631 ÷ 360 = වසර 2054
ක්‍රි. ව. ආරම්භයට පෙර වූ වසර 544 එකතු කළ යුතු වේ.
2054 ට ක්‍රි.පූ. වසර ගණන වන 544 එකතු කළවිට
2054 + 544 = අවුරුදු 2598

ඒ අනුව ක්‍රි.ව. 2025 බුද්ධ වර්ෂවලින් ගණනය කළවිට සත්‍යය බුද්ධ වර්ෂ ගණන වන්නේ 2598 කි.
නමුත් අපි මෝඩයන් සේ භාවිතා කරන්නේ බුද්ධ වර්ෂ 2568/69 ක් ලෙසිනි.

සීහල දීප වැසියන්,දුරුතු ,නවම් ,මැදින් ,බක්, වෙසක්,පොසොන් ,ඇසල ,නිකිණි ,බිනර ,වප්, ඉල්, උදුවප්.,වශයෙන් මාස ගනිති ...

අතීත සීහල දීප වැසියා වර්ෂයක් වශයෙන් සැලකුවේ දින 360'   එය අංශක   360' කි.

දැනට පවතින 24 / 12 පැය ක්‍රමයට නොව 
එක් දිනකට පැය 60 ලෙස ගනිති ...
සිංහල පැය 2-2/1 ඉංග්‍රීසියෙන් 1 පැයකි.
 වර්ෂයක් ආරම්භ වන්නේ වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයේදී ය.....අතීත සිංහල ජනතාවගේ නව වසර බුද්ධ වර්ෂයි....ඒ අනුව ලෝකයේ අන්කවර ජාතියකටත් වඩා දාන,සීල,භාවනා ආදී කුසලයන්ගෙන් යුතුව තම නව වසර කුරා කුහුඹුවෙකුටවත් හිංසා පීඩා නොකර අරඹති...භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උතුම් තෛමංගලයය සිහි කරමින් කුසල් කරති....නමුත් පොලොන්නරුව රාජධානිය බිද වැටීම හේතුවූ දකුණු ඉන්දියානු හින්දු භක්තික කාලිංග මාඝ ගේ ආක්‍රමණය තුලින් නව වසර බුද්ධ වර්ෂ සිට ශක්‍ර වර්ෂ ක්‍රමයට හෙවත් වර්තමාන අප්‍රේල් අවුරුදු ක්‍රමයට හැරුණි....ඒ කාලයේ සිට සිංහලයින්ට තිසරණ සරණ විනාශ කරන නැකැත් කේන්දර මිථ්‍යාව ලැබීම සිදුවුණි...සැබෑ සිංහලයන් සරණ රැකගනිමින් බුද්ධ වර්ෂයට මුල් තැන දීමට කටයුතු කරති....වර්තමාන බක් අවුරුදු සමයේ බොහෝ දෙනා සූදු කෙලීම, මත්පැන් පානය ආදී අකුසල දේවල් කරති,නොනගතය ලෙස සලකා කිසිදු කටයුත්තක් සිදු නොකරති,නැකැතක් එන තුරු බලා සිටිති....සූර්යයා රාශියෙන් රාශියට ගමන් කරති'යි වැනි මිසදිටු අදහස් කියති....පෙර කල නව වසර ඇරඹුවේ පෙහෙවස් සමාදන් වෙමිනි....අප්‍රේල් අවුරුදු සමය තුල නෑ හිත මිතුරන් බැලීමට යාම,පවුලේ අය සමග සතුටින් කල් ගෙවීම වැනි යහපත් දේවල් ද සිදුවේ....එම නිසා යහපත අයහපත තෝරා මිථ්‍යා පසු පස නොගොස් තිසරණය රැක ගැනීමට කටයුතු කිරීමට සිංහලයින් උත්සාහ විය යුතයි....                  

"නැකත් වෙනුවෙන් වෙලාවල් බල බලා හිටියොත් එහෙම , ඒ අනුවණයාට ජිවිතේ යහපත අහිමි වී යාවි.අර්ථවත් දේ හදුනාගෙන අර්ථවත් දේ කිරිම'මයි නැකත.මේ අහසේ පායන තරු ඔබට මොනවා කරන්න ද ?"
- භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ...                                                           

යම්කිසි කෙනෙක් යම් මොහොතක සිතින් කයින් වචනයෙන්  යහපතේ හැසිරෙනවා නම් එය තමි සුබ නැකත සුබ මුහුර්තය,ඔබේ නැකත උදා කරගත යුත්තේ ඔබ විසින්'මයි....                                                                                             

නුවණැතියන් යහපත අයහපත තෝරා බේරාගෙන යහපත් දේවල් ම සිදු කරති.

## මාස
චන්ද්‍ර මාස ක්‍රමයට අනුගතය.

* සාමාන්‍ය අවුරුද්දකට මාස 12කි
* අධික අවුරුද්දකට මාස 13කි

ප්‍රවර්ගය:බුද්ධ වර්ෂ
ඡන්ද කොලීජිය

අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපති සහ උප ජනාධිපති තෝරාපත්කරගන්නා ආයතනය **ඡන්ද කොලීජිය** නම්වේ. වසර 4කට වරක් සර්වජන ඡන්දයෙන් ඡන්ද කොලීජියට පත්වන "චන්දකරුවෝ " (electors) විසින්  ජනාධිපති සහ උප ජනාධිපති තෝරාපත්කරගනු ලබයි. සෑම චන්දකරුවෙකුට ඡන්ද කොලීජියතුල එක් ඡන්දයකට හිමිකම ඇත.

## භූමිය අනුව චන්දකරුවෝ නියෝජනය
ඡන්ද කොලීජියේ නියෝජනයට පත්වන චන්දකරුවෝ 538 දෙනාගේ නියෝජනය පහත පරිදි වේ. මෙම නියෝජනය ජන සංඛ්‍යාව අනුව එකම 
* 3 - වොෂිංටන් ඩී.සී නියෝජිතයෝ
* 535 - ප්‍රාන්ත නියෝජිතයෝ 
* 0 - අත්පත්කරගත් භූමි (ගුආම්  සහ ප'ටෝ රිකෝ) නියෝජිතයෝ

## වර්ගය අනුව චන්දකරුවෝ
* සාමාන්‍ය චන්දකරුවෝ
* සෙනෙට් සභිකයෝ
## චන්දකරුවෙක් විසින් නියෝජනය කරන ජනසංඛ්‍යාව
එක් චන්දකරුවෙක් හෙවත් ඡන්ද කොලීජියතුල එක් චන්දයකින් නියෝජනය වන ජනසංඛ්‍යාව ප්‍රදේශය අනුව වෙනස්වේ.
වල ජනතාවට නියෝජනයක් නොමැති බැවින් ගුආම් සහ ප'ටෝ රිකෝ මෙම සටහනේ පෙන්වා නැත.]]

200px|thumbnail|වම|ප්‍රජාතාන්ත්‍රික (ඩිමොක්‍රටික්) පක්‍ෂ කාර්යාලයක අලවා ඇති දැන්වීම්

ප්‍රවර්ගය:දේශපාලනය - අ.එ.ජ.
තෙකලා විදුලි බලය

thumb|350px|right| 208Y/120 වෝල්ට් සේවාව සඳහා සිව් කම්බි ප්‍රතිදානයක් සහිත තෙකලා පරිණාමකයක්: එක් කම්බියක් උදාසීන සම්බන්ධයටද, අනෙකුත් A, B සහ C කම්බි කලා සම්බන්ධයන්ටද වෙති
thumb|right|350px|තෙකලා විදුලි බල සම්ප්‍රේෂණය

**තෙකලා විදුලි බලය** යනු, ප්‍රත්‍යාවර්තක-ධාරා විදුලි බලය ජනනය, සම්ප්‍රේෂණය, සහ බෙදාහැරීම සඳහා, සුලභ භාවිතයේ පවතින ක්‍රමයකි.  බහුකලා පද්ධතීන් අතුරින් එක් ආකාරයක් වන එය, විදුලි බලය විසුරුවා හැරීමට විදුලි ජාලක විසින් ලොවපුරා වඩාත් බහුල ලෙසින් භාවිතා වන ක්‍රමයයි. විශාල මෝටර් දහ අනෙකුත් විශාල බැර බල ගැන්වීමටද එය භාවිතා කෙරෙයි. එකම වෝල්ටීයතාවයක ක්‍රියාත්මක වන,  සමතුල්‍ය  එකලා හෝ දෙකලා පද්ධතියකට වඩා,   තෙකලා පද්ධතියක් වඩාත් සකසුරුවම් සහිත වන්නේ, විදුලි බලය සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට එය විසින් සන්නායක දුව්‍යය අඩුවෙන් භාවිතා කරන බැවිනි.  1880 ගණන් වල අග භාගයෙහිදී, තෙකලා පද්ධතිය ස්වායත්ත ලෙසින් සොයාගනු ලැබුවේ,  ගැලීලියෝ ෆෙරාරිස්, මිකායෙල් ඩොලිවෝ-ඩොබ්රවෝල්ස්කයි සහ නිකොලා ටෙස්ලා විසිනි.

## විස්තර 
තෙකලා පද්ධතියකදී, පරිපථ සන්නායක තුනක් විසින්,  ප්‍රත්‍යාවර්තක ධාරා (එකම සංඛ්‍යාතයෙහි වන) තුනක් රැගෙන යනු ලබන අතර, ඒවායේ ක්ෂණික උපරි අගය හිමිකරගනුයේ, එක් චක්‍රයකින් තුනෙන් පංගුවක කාලයක් එකිනෙක අතර තබමිනි. එක් ධාරාවක් සමුද්දේශය ලෙසින් ගණිමින්, අනෙකුත් ධාරා දෙක සැලකූ කළ, ඒවා විද්‍යුත් ධාරාවෙහි එක් චක්‍රයක කාලයෙන් තුනෙන් එකක් හා තුනෙන් දෙකක කාලයකින් ප්‍රමාද වෙයි. කලාවන් අතර මෙම ප්‍රමාදය නිසා ධාරාවෙහි එක් චක්‍රයක් පුරාවට නියත ජවය සමර්පණය කිරීමට සහ විදුලි මෝටරයක භ්‍රමණය වන චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් ජනිත කිරීමටද හැකි වෙයි.  

තෙකලා පද්ධතීන් වෙත උදාසීන කම්බියක් තිබිය හැක.  තෙකලා පද්ධතියකට අධික වෝලටීයතාවයක් භාවිතා කරමින්ම, අඩු වෝල්ටීයතාවයක  එකලා භාරයන්හට ජවය සැපයීමට මෙම උදාසීන කම්බිය නිසා හැකි වෙයි.  අධි-වෝල්ටීයතා බෙදාහැරුම් අවස්ථාවලදී, උදාසීන කම්බිය නොමැතිවීම සාමාන්‍ය දෙයක් වන්නේ කලා අග්‍රයන් අතර භාරයන් සම්බන්ධ කළ හැකි බැවිනි (කලා අග්‍ර-කලා අග්‍ර සම්බන්ධතාවය).

විදුලි බල පද්ධතීන් සඳහා එය භාවිතා කිරීම අතිශයින් යෝග්‍ය කරවන ගුණාංග තෙකලා පද්ධතිය සතු වෙයි:

* කලා අග්‍ර ධාරාවන් එකිනෙක අවලංගුවී යන බවක් පෙන්නුම් කරන අතර,  රේඛීය සංතුලිත භාරයක අවස්ථාවෙහිදී ඒවායේ ඓක්‍යය ශුන්‍ය බවට පත් වෙයි.  මෙය නිසා උදාසීන කම්බියේ හරස්කඩ ප්‍රමාණය අඩුකිරීමට හැකි වෙයි; සංතුලිත භාරයකදී සියළු කලා අග්‍ර සන්නායක විසින් එකම ධාරාව රැගෙන යන බැවින්, එම සන්නායකයන්හී හරස්කඩ ප්‍රමාණය එකම විය හැක.

*රේඛීය සංතුලිත භාරයකට ජව සමර්පණය නියත වන අතර, එබැවින් ජනක සහ මෝටර් කම්පන අඩු කිරීමට හැකි වෙයි.

*තෙකලා පද්ධතීන් විසින් කිසියම් දිශාවකට භ්‍රමණය වන චුම්බක ක්ෂේත්‍ර නිපැයිය හැකි අතර, එය විසින් විදුලි මෝටර සැලසුම සරල කරවයි.

බොහෝ ගෘහස්ත භාරයන් එකලා වෙති. උතුරු ඇමරිකානු තනි-පවුල් නිවාස සඳහා, තෙකලා විදුලි බලය නිවෙස් වලට නොසැපයෙයි; බහු-ඒකක නිවාස කට්ටල සඳහා තෙකලා විදුලි බලය සැපයෙනු ඇති වුවද ගෘහස්ත උවාරණ සඳහා තෙකලා විදුලි බලය නොසැපයෙයි.  

## සටහන්
## ආශ්‍රිත
චක්‍රවර්තී රජ

**චක්‍රවර්තී** (), යනු, මුළු ලෝකය ආවරණය කරමින් ආචාරධර්මානුකූලව සහ දහපත් ලෙසින් පාලනය කරන, පරමාදර්ශී සාර්වත්‍ර පාලකයෙකු හැඳින්වීමට, ඉන්දියානු ආගම් තුල භාවිතා වන පදයකි. එවැනි පාලකයෙකුගේ ආධිපත්‍යය,  *සාර්වභෞම* ලෙසින් හැඳින්වෙයි. බහූව්‍රීහියක්, වන එහි ශබ්දාර්ථය "ගමන් ගන්නා රෝද" යන්න වන අතර, එහි අර්ථය "බාධාවක් නොමැතිව සැමතැනම ගමනෙහි යෙදෙන රථය අයිතිකරු" යන්නයි.
අදිපෙළ මාරු ප්‍රොටොකෝලය

**අදිපෙළ මාරු ප්‍රොටොකෝලය** (**HTTP**) යනු,  බෙදාහැරුණු, සහයෝගීතා, අධිමාධ්‍ය තොරතුරු පද්ධතීන් සඳහා වන යෙදුම් ප්‍රොටොකෝලයකි. විශ්ව විසිරි වියමන සඳහා දත්ත සන්නිවේදන පදනම HTTP වෙයි.

## සටහන්
එයා ෆෝස් වන්

එයා ෆෝස් වන් තුල සමුළු කාමරයදී කාර්ය මණ්ඩලය සමග සාකච්චාවක. ක්‍රි.ව. 2009 අප්‍රේල්]]

අ.එ.ජ. ජනාධිපති රැගත් අ.එ.ජනපද ගුවන්හමුදා ගුවන් යානයට දී අති ගුවන් ගමන් පාලන ඇමතුම් සංඛේතය **එයා ෆෝස් වන්**වේ. එනමුත් සාමානය්‍යයෙන් මෙම යෙදුම භාවිතා වන්නේ මේ වෙනුවෙන් විශේෂයෙන්ම නිමවූ ගුවන් යානය හැඳින්වීමටයි.

## භාවිතාකල යානා ඉතිහාසය
400px|thumbnail|වම|ක්‍රි.ව. 1972 සිට 2001 දක්වා අ.එ.ජනපදවල ජනාධිතිවරු 7දෙනෙක එයා ෆෝස් වන් ලෙස භාවිතකල යානය.
ලංකා දූපතේ ශාක සහ සත්ත්‍ව සංහතිය

මෙම ලිපිය ශ්‍රී ලංකාවට අයත් ප්‍රධාන දූපතේ ගොඩබිමමේ සහ මිරිදියේ ශාක සහ සත්ත්‍ව සංහතිය පිලිබඳව වේ.  ශ්‍රී ලංකාවට අයත් මූදු  ශාක සහ සත්ත්‍වයන් මෙහි සඳහන් නොවේ.

## ශාක සංහතිය
### සපුෂ්ප ශාක
කුල 214කට අයත් සපුෂ්ප ශාක විශේෂ 3500කට අධික ප්‍රමාණයක් ඇත.  ඉන් 75% පමණ ස්වදේශීය වන අතර ඉතිරි 25% විදේශීය ලෙස සැලකේ.

#### ස්වදේශීය සපුෂ්ප ශාක
දූපතේ ස්වදේශීය සපුෂ්ප ශාක වලින් 27%ක් ඊට පමණක් ආවේණික වේ.
##### ලංකා දූපතට පමණක් ආවේණික සපුෂ්ප ශාක
### මීවන
විශේෂ 350ක් පමණ ඇතැයි අනුමාන කෙරේ.

http://www.greenmedia.lk/sinhala/index.php?option=com_content&view=article&id=62:2009-04-06-15-03-07&catid=121:2009-04-06-15-29-34&Itemid=115(http://මීවන)

### වෙනත් ශාක
## සත්ත්‍ව සංහතිය
### ක්‍ෂීරපායීයෝ
දුපතේ හඳුනාගෙන ඇති ක්‍ෂීරපායී විශේෂ 91න් 16ක් ඊට පමණක් ආවේනික (ඒකදේශික)වේ.

### කුරුල්ලෝ
දුපතෙන් කුරුළු විශේෂ 433ක් වාර්තාවී ඇති අතර ඉන් 233ක් නේවාසික කුරුල්ලෝ ලෙස සැලකේ. නේවාසික කුරුල්ලන්ගෙන් විශේෂ 26ක් (සහ යෝජිත අලුත් විශේෂ 7ක්) දූපතට පමණක් ආවේණිකය.

### සමනල්ලු
වාර්තාවී ඇති සමනල් විශේෂ 245න් 24ක් ඊට පමණක් ආවේණිකය.

### වෙනත් සත්තු
කටකතා

**කටකතා** යනු, " මහජන සැලකිල්ලට භාජනය වන වස්තුවක්, සිද්ධියක්, හෝ කාරණයක් පිළිබඳව පුද්ගලයෙකුගෙන් තවත් පුද්ගලයෙකුට සංසරණය වන්නාවූ, සැබෑදැයි ඔප්පු නොකළ විස්තර හෝ පැහැදිලිකිරීම්" ලෙසින් සැලකෙයි. (33) කෙසේවෙතත්, කටකතා පිළිබඳ සිදු කර ඇති පර්යේෂණ ගැන සමාලෝචනයක්, 1998දී  සිදු කළ පෙන්ඩල්ටන් සොයාගත්තේ,  සමාජ විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, සහ සන්නිවේදන අධ්‍යයන යන්නෙහි පර්යේෂණ සඳහා කටකතා අර්ථදැක්වෙන්නේ විවිධ ලෙසින් බවයි. 

මෙලෙසින්, කටකතාව යන සංකල්පයට  සමාජ විද්‍යාවන්හී විශේෂිත අර්ථකථනයක් දක්නට නොලැබෙයි. එනමුදු බොහෝ සිද්ධාන්තයන් එකඟවන්නේ,  කටකතාව යන්න,  සත්‍යතාවය විගසින් හෝ කිසි කලෙක හෝ සනාථ නොකෙරෙන කිසියම් ආකාරයක ප්‍රකාශනයක් හා සබැඳෙන බවයි.  මෙයට අමතරව, කටකතාව යනු සම්ප්‍රචාරයෙහි උපකුලකයක් බවට සමහර ප්‍රාඥයන් විසින් හඳුනාගෙන ඇති අතර, පසුව සඳහන් සම්ප්‍රචාරය යනු අර්ථදැක්වීම දුෂ්ප්‍රසිද්ධ ලෙසින් අපහසු  තවද සංකල්පයකි. 

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මිනිසාගේ සන්නිවේදනය
මජාලා සිංහපුරා

මැලේ බසින් ඇති සිංගප්පූරුවේ ජාතික ගීය **මජාලා සිංහපුරා** වේ.

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
*Official recordings of "Majulah Singapura" (2001, 2019 variants) on The National Heritage Board of Singapore website
*Earlier Version of Majulah Singapura, Recorded on 1959 
*Digitised National Anthem from the original CD, Released on 2000-01-01
*National anthem page, Access to Archives Online (a2o), National Archives of Singapore
*Singapore National Anthem information page at Singapore Infopedia
*Majulah Singapura: Zubir Said and the National Anthem 9 August 2020 Majulah Singapura – Zubir Said and the National Anthem

ප්‍රවර්ගය:ජාතික ගී
ප්‍රවර්ගය:මැලේ ගී
ලංකා දූපතට පමණක් ආවේණික සපුෂ්ප ශාක ලයිස්තුව

* දියපර
* දොඩංපනා
* දියහවරිය
* කෙකටිය
* දොඹ
* අංකෙන්ද
* වෙසක්
* පැඟිරි
* රුක්අත්තන
* හොර වර්ග
* මාංචි වැල්
* කැකුණ
* ගෝණ වැල්
* ගොඩපොර
* දුම්මල
* බිනර
* වරා
නිල්ලක්ගම බෝධි ඝරය

**නිල්ලග්ගම බෝධි ඝරය** එසේත් නැත්නම් **නිල්ලක්ගම බෝධි ඝරය** යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ ගල්ගමුව නගරයේ ඇති මොරගොල්ලාගම මාර්ගයෙහි නිටලව ග්‍රාමයේ පිහිටා ඇති බෝධි ඝරයකි.
බෝධි ඝරයක් යනු යම්කිසි බෝධින්වහන්සේ වටා ඉදි වී ඇති ආවරණයක් හෝ ගෘහයක් හෝ වන නිර්මාණයකි.

## ඉතිහාසය 
නිල්ලග්ගම බෝධිඝරය (නිල්ලක්ගම බෝධිඝරය) ලක්දිව බෝධිඝර අතුරින් වඩාත්ම කලාත්මක නිර්මාණයක් ලෙස සැළකේ. කළු ගලින් නිර්මාණය කොට ඇති බෝධිඝරය හා එහි ප්‍රාකාරය නිල්ලග්ගම වෑ කන්ද පාමුල පිහිටා ඇත. වර්ෂ 1895දී මෙම බෝධිඝරයෙහි නටඹුන් එච්.සී.පී. බෙල් මහතා විසින් සොයාගන්නා ලදී. එහි තහවුරු කිරීමේ කටයුතු 1954 වර්ෂයේදී සෙනරත් පරණවිතාන මහතාගේ අධීක්ෂණය යටතේ ආරම්භ විය.

නිල්ලග්ගම බෝධිඝරය මාලක දෙකකින් යුක්ත වන පරිදි නිමවා ඇත. සමස්ථ බිත්තිය ගල් පුවරු භාවිතයෙන් සම්පූර්ණ කොට තිබේ. ඇතුළුවීම සඳහා නැ‍ගෙනහිර හා බටහිර යන දිශා ඔස්සේ දොරටු නිර්මාණය කොට ඇත. ඇතුළත වූ මළුව සමචතුරශ්‍රාකාර ස්වරූපයක් ගනියි. මීට අමතරව ගල් කණු කීපයක නටබුන් මෙම භූමියේ දැකගත හැකිවන අතර, වහලයක් රැඳවීම සඳහා ඒවා භාවිත කරන්නට ඇතැයි ව්ශ්වාස කෙරේ.

## ගල් කැටයම්
thumb|දකුණ|නිල්ලක්ගම බෝධි ඝරයෙහි ගල් කැටයම් අතුරින් කීපයක්.
නිල්ලග්ගම බෝධිඝරයෙහි නෙලා ඇති ගල් කැටයම්, කලාත්මකභාවය අතින් බොහෝ සුවිශේෂි වන බව සැළකේ. එම කැටයම් අතර ඇත්, හංස, අශ්ව සහ සිංහ රූප, ගිනිසිළු රටා, ලියවැල්, පියුම් හා කලස් ආදිය දැකගත හැකි වේ.

## අමතර අවධානයට 
* නිල්ලග්ගම බෞද්ධ ස්මාරක

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:බෝධි ඝර
ප්‍රවර්ගය:නිල්ලග්ගම
සම්භෝගකාය

**සම්භෝගකාය** (සංස්කෘත: "භුක්ති විඳින කය", ටිබෙට්: *longs.sku*) ත්‍රීකයෙහි දෙවන පැවැත්ම හෝ වෙස වෙයි.

## ආශ්‍රිත
දි ආට් ඔෆ් වෝ (මකියාවෙල්ලි)

thumb|right|200px|1573දී පීටර් වයිට්බෝර්න් විසින් සිදුකෙරුණු දි ආට් ඔෆ් වෝ හී පරිවර්තනය
***ආට් ඔෆ් වෝ*** (ඉතාලියානු: ***ඩෙල්ආර්තෙ ඩෙල්ලා ගුවෙර්රා***) යනු, ඉතාලියානු පුනරුද දේශපාලන දාර්ශනික සහ ඉතිහාසඥ නික්කලෝ මකියාවෙල්ලි විසින් ලියැවුනු නිබන්ධයකි. *ආට් ඔෆ් වෝ* හි ආකෘතිය සොක්‍රටීය සංවාදයක ස්වරූපයක් ගනියි. ආරම්භයේදීම, ෆැබ්‍රීසියෝ කොලොන්න සාමිවරයා (සමහරවිටෙක මකියාවෙල්ලිගේ *කථක*) විසින් ප්‍රකාශ කර ඇති පරිදී,  මෙම කෘතියෙහි අභිමතාර්ථය වන්නේ,  "*විර්තූ* (ගුණධර්ම) වලට ගරුකිරීමට හා ඒවා ඉටුකර ගැනීමට, දරිද්‍රතාවයට අවඥා නොකිරීමට, හමුදාමය විනයෙහි පන්නයන් හා ඇණවුම් වෙත ගෞරවාන්විතව සැලකීම, එකිනෙකාට ප්‍රේම කිරීමට, පිල් නොමැතිව ජීවත්වීමට හා, පෞද්ගලිකත්වය අඩුවෙන්ද පොදු යහපත වැඩියෙන්ද සැලකීමට පුරවැසියන් හට බලකිරීමට වෙති." මෙම කරුණු ස්පුඨ කිරීමට, ඔහුගේ පෙරවදනෙහිදී මකියාවෙල්ලි සඳහන් කරනුයේ, හමුදාව යනු, මෙම කෘතියෙහි අන්තර්ගතය ආරක්ෂා කරන  *පලාස්සො* (ඉතාලියානු වර්ගයේ ගොඩනැගිල්ලක්) ගොඩනැගිල්ලක පියස්ස වැනිය යනුවෙනි.

ෆ්ලොරන්ස්හී නිල ඉතිහාසඥයා ලෙසින් 1520 දී පත් කොට සුළු සිවිල් රාජකාරි පැවරුණද, මකියාවෙල්ලිගේ ජීවිතකාලය තුලදී මුද්‍රණය කෙරුණු එකම ඓතිහාසිත හෝ දේශපාලනමය කෘතිය වන්නේ, 1519 සහ 1520 අතරතුරදී ලියැවී ඊළඟ වසරෙහිදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු මෙම කෘතිය පමණක් වෙයි.
කාල්ටන් ස්පෝට්ස් නෙට්වර්ක්

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රූපවාහිනී නාලිකා
වන්

**වන්** () යනු, වියට්නාමයේ පිහිටි නගරයකි. එය පිහිටා ඇත්තේ රටේ උතුරු භාගයේ වන අතර, එය නේ ඈන් පළාතේ අගනුවර වෙයි. දේශපාලනිකව, වන් යනු, නේ ඈන් පළාත තුල පිහිටි පුරවර ප්‍රදේශයකි.
ලෝක ජනගහන දිනය

**ලෝක ජනගහන දිනය** සෑම වසරකම ජූලි මස 11 වැනි දින සමරයි. එයින් බලාපොරොත්තුවන්නේ ලෝක ජනගහනයේ වර්ධන පිලිබඳ පරීක්ෂාවෙන් කටයුතු කිරීමටයි. මෙම සැමරුම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ පාලන කවුන්සලය විසින් පිහිටුවන ලදි. මෙය 1987 ජූලි 11 වැනි දින ලෝක ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් බිලියන පහක් වීම හේතුවෙන් පිහිටුවන ලදි.

2012 ලෝක ජනගහන දිනයේ තේමාව - "සෞඛ්‍යය සේවා නැවත ඇතිකිරීමට විශ්වීය ප්‍රවේශය"

2012  ජූලි 9 (යූටීසී 6.31 ලෙස) දින වනවිට ලෝක ජනගහනය 7,025,071,966 ක් ලෙස තක්සේරු කර ඇත.

## මේවාත් බලන්න
* එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
* ලෝක ජනගහනය

## සටහන්
## ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
*

## බාහිර යොමු
*World Population Day
*UN population estimates and projections 
*World and US Population clock

ප්‍රවර්ගය:දිනය අනුව තෝරාගත් සංවත්සර
සස්‍ය විද්‍යාව

**සස්‍ය විද්‍යාව** යනු,   ආහාර, ඉන්ධන, තන්තු, සහ ඉඩම් සංස්කරණය සඳහා, ශාක නිෂ්පාදනයෙහි සහ භාවිතයෙහි අදාළ විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය වෙයි.
පෙට්රි දීසි

thumb|භාවිතා නොකළ වීදුරු පෙට්රි දීසියක්

**පෙට්රි දීසි** (හෝ  **පෙට්රි තැටි** හෝ  **සෛල ආරෝපණ දීසි** හෝ) යනු,  ජීව විද්‍යාඥයින් විසින්,   සෛල  හෝ කුඩා පාසි ශාඛ හෝ  රෝපණය  සඳහා භාවිතා කරන නොගැමූරු,   විදුරු හෝ  ප්ලාස්ටික්,  සිලින්ඩරාකාර හා පියනක් සහිත දීසි වර්ගයකි .  එය නම් කෙරුණේ,  රොබට් කොහ්ගේ සහායකයෙකු වශයෙන් සේවය කරමින් සිටියදී එය සොයා ගත්,    ජර්මානු බැක්ටීරියා විද්‍යාඥ  ජූලියස් රිචඩ් පෙට්‍රි අනුව යමිනි. ජීවාණුහරණයෙන් (නිදසුනක් ලෙසින්, පීඩන තාපකයක් තුල හෝ උෂ්ණ-වායු උදුනක  160 °C උෂ්ණත්වයක එක් පැයක් වියලි තාපය යෙදුමෙන්) පසුව වීදුරු පෙට්රි දීසි යළි-භාවිතා කළ හැක. එක් පරීක්ෂණයකින් අනෙකට තිරස් දූෂණය ගැටළුවක් විය හැකි අවස්ථාවලදී, බහිෂ්ක්‍රිය කරන අටියෙන්, ප්ලාස්ටික් පෙට්රි දීසි බොහෝ විට භාවිතා වෙයි.

නවීන පෙට්රි දීසි වල පතුලේ සහ පියනෙහි වළලු ඇති අතර, එමනිසා ඒවා එකිනෙක මතින් ලිස්සා නොයන පරිදී එක උඩ එක අට්ටි ගසා තිබිය හැක. දීසි කිහිපයක් එක් ප්ලාස්ටික් අසුරනයක බහාලීමෙන්  "බහු-කඳ තැටියක්" ලෙසින් හැඳින්වෙන්නක් නිමැවිය හැක. පෙට්රි දීසි සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරන්නේ බැක්ටීරියා ආරෝපණය කිරීමටය.

## ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව
[thumb|left| [ඒගාර්-පාදකවූ  වර්ධන මාධ්‍යයක්  මත බැක්ටීරියා ගණවාසයන් සහිත පෙට්රි දීසියක්.]]

පෙට්රි දීසි බොහෝ විට භාවිතා කෙරෙන්නේ,   ක්ෂුදු ජීව විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන සඳහා ඒගාර් තැටි සැදීමටය. ඒගාර් සහ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ, රුධිරය, ලවණ, කාබොහයිඩ්‍රේට, ඩයි වර්ග, දර්ශක, ඇමයිනෝ අම්ල සහ ප්‍රතිජීවක යන දේ අඩංගු විය හැකි විශේෂිත  සංඝටක මිශ්‍රණයක් අඩංගු උණු ද්‍රවයකින් දීසිය අඩ වශයෙන්  පුරවනු ලැබේ.

## සටහන් සහ ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
චන්ද්‍රා වික්‍රමසිංහ

**නලින් චන්ද්‍රා වික්‍රමසිංහ** (උපත 20 ජනවාරි 1939) යනු බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ උපන් හා බ්‍රිතාන්‍ය පුරවැසි ගණිතඥයෙකි. වර්තමානයෙහි ඔහු පෞද්ගලික සමාගමක් සහ පුණ්‍යාතනයක් වන, නක්ෂත්‍ර ජීව විද්‍යාව සඳහා කාඩිෆ් කේන්ද්‍රයෙහි අධ්‍යක්ෂ වෙයි. 

ඔහු  ෆ්‍රෙඩ් හොයිල්ගේ ශිෂ්‍යයා සහ සහායකයා  විය. අන්තර්තාරකා කණිකා සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේ සන්දීය කෘතීන් ඔස්සේ පැන්ස්පර්මියා නම්වූ කල්පිතය ප්‍රවර්ධනට කෙරුමට ඔවුනට හැකි විය.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය තාරකාවේදියෝ
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍යයෝ
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:1939 උපත්
රජයේ පාසැල

**රජයේ පාසැල්** (**පොදු පැසැල්** ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි) යන්නෙන් සාමාන්‍යයෙන් අදහස් වන්නේ, සියළු දරුවන්ට නොමිලේ අධ්‍යාපනය ලැබුම සඳහා සැපයිය යුතු යැයි විධි නියෝගය ලද හෝ සත්‍ය ලෙසින් එලෙස සැපයෙන හෝ සහ, මහජන බදු මුදලින්  නඩත්තු වන, ප්‍රාථමික හෝ ද්වීතියික හෝ පැසැල් වෙති.
හ'ස්ට් කාස්ල්

ක්‍රි.ව. 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ අ.එ.ජ. පුවත්පත් ව්‍යාපාරයේ සහ හරක් මස් ව්‍යාපාරයේ දැවැන්තයෙක් වූ විලියම් රැන්ඩොල්ෆ් හ'සට් ඉදිකල පුද්ගලික නිවස '''හ'ස්ට් කාස්ල්''' නම්වේ. මෙම නිවසේ අලංකාරය සඳහා යොදාගෙන ඇති බොහෝමයක් ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය සහ කලා නිර්මාණ වෙනත් රටවලින් ආනයනය කරඇත.

## උද්‍යානය
200px|thumbnail|වම|හ'ස්ට් කාස්ල්හි මිදුලේ සවිකර ඇති යුරෝපයෙන් ආනයනය කල වතුර මලක්
OJ 287

**OJ 287** යනු,  දළ වශයෙන්  වසර 120 ක සිට,  සදිසි-කාලාවර්තක ප්‍රකාශ නිර්ගමයන් නිපැයූ, මුලින්ම 1891දී ඡායාරූප තහඩුවල පෙන්නුම් කෙරුණු,   ආලෝක වර්ෂ  බිලියන 3.5 ඈතින් පිහිටි බීඑල් ලැක් වස්තුවකි.  ඔහයියෝ අහස් සමීක්ෂණය අතරතුරදී එය පළමුවෙන් සොයාගැනුනේ රේඩියෝ තරංග ආයාම අනුසාරයෙනි. 

එහි මධ්‍යයේ වන අතිමහත් කළු කුහරය, අප දන්නා විශාලතමයන් අතුරින් එකක් වන අතර, සූර්ය ස්කන්ධ බිලියන 18 ක ස්කන්ධයක් සහිත වෙමින්, පෙරදී විශාලතම යැයි සිතූ වස්තුවෙහි ස්කන්ධය මෙන් සය ගුණයකට අධික වෙයි. 

## ආශ්‍රිත
යෝධ ගැටුම් උපකල්පිතය

thumb|270px|ග්‍රහලෝක වස්තූන් දෙක අතර ගැටුම සිත්තරකු දුටු සැටි. පෘථිවිය හා අඟහරු-ප්‍රමාණයේ වස්තුවක් අතර එවැනි ගැටුමක් තුලින් චන්ද්‍රයා සැදුනා විය හැකිය.

**යෝධ ගැටුම් උපකල්පිතය** පවසන්නේ, දළ වශයෙන්   4.5 Gya (වසර බිලියන සතරක් සහ අඩකට පෙර),  පෘථිවිය සහ  අඟහරු ප්‍රමාණයෙහි වස්තුවක් අතර සිදුවූ ගැටුමක ප්‍රතිඵලය වූ සුන්බුන් තුලින්, චන්ද්‍රයා සැදුණු බවයි. මෙම ගැටුනු වස්තුව, චන්ද්‍ර  දෙවඟන සෙලීන්ගේ මව වූ , පුරාකථාගත  ග්‍රීක ටයිටන්වරියක අනුව, **සෙයියා** ලෙසින් සමහරවිට හැඳින්වෙයි.

## ආශ්‍රිත
ගැල්වනයිස් කිරීම

[thumb|199px| [උණු-ගිල්ලුම් ගැල්වනයිස් කිරීම|උණු-ගිල්ලුම් ගැල්වනයිස් කිරීමේ ලාක්ෂණික දිදුලන බව පෙන්වන සිංගප්පූරුවෙහි වීදී ලාම්පුවක්.]]

**ගැල්වනයිස් කිරීම** යනු, මල කෑම වැලැක්වීම සඳහා,  වානේ හෝ යකඩ මත, ආරක්ෂිත සින්ක් තට්ටුවක් යෙදීමෙහි ක්‍රියාවලියයි.
ගලපටල රෝගය

**ගලපටල රෝගය**  යනු, වෛකල්පික නිර්වායු, ග්‍රෑම්-ධන බැක්ටීරියාවක් වන,  *කොරිනිබැක්ටීරියම් ඩිප්තීරියේ* විසින් , උඩු ශ්වසන පථයේ ඇති කරනු ලබන රෝගයකි.
කම්මුල්ගාය

**අඩප්පරය** හෝ **කම්මුල්ගාය** (**වසංගත පරාශ්‍රොතදාහය**) යනු,  මානව විශේෂයන් අතර පවතින හා, කම්මුල්ගාය වයිරසය විසින් ඇති කරනු ලබන, වයිරස රෝගයකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ස්වභාවික පරිසර කලාප

ලක්දිව ස්වභාවික පරිසර කලාප පහත පරිදි වේ.
## තෙත් කලාපීය පරිසර කලාප
# පහත රට වැසි වනාන්තර
# කඳුරට වැසි  වනාන්තර
#.  කඳුරට තණ බිම්
# මැද කඳුරට වැසි වනාන්තර
# මැද කඳුරට තණ බිම්
# කඩොලාන
# වගුරු බිම්
# තෙත් වෙරළබඩ ප්‍රදේශ

## වියළි කලාපීය පරිසර කලාප
# වියළි මෝසම් වනාන්තර
# (මෝසම්) ලඳු කැළෑ
# ගංඟා ඩෙල්ටා ආශ්‍රිත වනාන්තර හා තණ බිම්
# කඩොලාන
# විල්ලු

## අන්තර් මධ්‍ය පරිසර කලාප
# අන්තර් මධ්‍ය මෝසම් වනාන්තර
# තෙත් සැවනා
# අන්තර් මධ්‍ය වෙරළබඩ ප්‍රදේශ

ප්‍රවර්ගය:ස්වභාවික පරිසරය - ශ්‍රී ලංකා
කේරලයෙහි පතිත රතු වැස්ස

thumb|වැසි ජලය නියැදිය (වමෙහි) සහ අංශුන් තැන්පත්වූ පසු (දකුණේ). වියලි අවසාදිතය (මැද).
thumb|මල නොබැඳෙන වානේ බඳුන් වල එකතු කළ වැසි ජලය

**කේරලයෙහි පතිත රතු වැස්ස  සංසිද්ධිය** යනු, 2001 ජූලි 25 දින සිට සැප්තැම්බර් 23 දක්වා, දකුණු ඉන්දියාවෙහි, කේරල ප්‍රාන්තයෙහි,  රෙදි රෝස පැහැ ගැන්වීම සිදු කරමින්,   විකීර්ණ ලෙසින් (විටින් විට) රතු පැහැති ධාරානිපාත වැස්සක් පතිත වීමේ,  *රතු වැස්ස*  සිද්ධියකි.  කහ, කොළ, සහ කළු වැස්සද වාර්තා වී තිබුණි. 

ආලෝක අන්වීක්ෂ පරික්ෂණයකින් අනතුරුව, මුලින්ම අනුමාන කළේ වැස්ස වර්ණවත් වූයේ කල්පිත උල්කා පිපුරුම් නිසා බව වුවද,

මුලදී අවධානයට පාත්‍ර නොවූ කේරල වර්ණවත් වැසි, 2006 මුල් භාගයේදී පුළුල් අවධානයට ලක්වූයේ, වර්ණවත් අංශූන්,  පාරභෞමික සෛල බවට ආන්දෝලනාත්මක තර්කයක්, කෝටයම්හී, මහත්මා ගාන්ධි විශ්වවිද්‍යාලයෙහි, ගොඩ්ෆ්‍රි ලුවිස්  සහ සන්තෝශ් කුමාර් විසින් යෝජනා කර ඇති බව,  ජන මාධ්‍ය විසින් වාර්තා කිරීමත් හා සමගය.   2012, නොවැම්බර් 15 සිට 2012, දෙසැම්බර් 27 දින දක්වා විටින් විට, ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර සහ උතුරු-මැද පළාත්වලින්ද රතු වැසි වාර්තා වී ඇති අතර, එහි ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනයෙහි විද්‍යාඥයින් විසින් ඒවායේ හේතුව නිර්ණය කිරීමට පරික්ෂණ කරමින් සිටිති. 

## සිදුවීම
[thumb|right|120px|වඩාත් තීව්‍ර රතු වැසි පතනය ලද, කේරලයෙහි, [කෝටයම් දිස්ත්‍රික්කය]]

2001, ජූලි 25 දිනදී, කේරල වර්ණ වැසි පතනය වීම ඇරඹුනේ, ප්‍රාන්තයේ දකුණු කොටසෙහි කෝටයම් සහ ඉඩුක්කී දිස්ත්‍රික්ක වලිනි. කහ, කොළ, සහ කළු වැසිද වාර්තා විය.  ඊළඟ දින දහය තුලදී, රතු වැසි පතනය වීම් තවත් බොහෝමයක් වාර්තාවූ අතර, එම පකනයන්ගේ වාර ගණන සැප්තැම්බර අග වන විට හීනවී ගියේය.    එය දර්ශීය වශයෙන්, වර්ග කිලෝමීටර කිහිපයකට වඩා විශාල නොවූ, කුඩා ප්‍රදේශයන් පුරාවට පතනය වූ අතර, සමහරවිට එය කෙතරම් ස්ථානීය වූයේද යත්, රතු වැස්සට මීටරකිහිපයකට ඔබ්බෙන් සාමාන්‍ය වැස්ස පතනය විය. රතු වැසි පතනයන් දර්ශීය වශයෙන් පැවතියේ විනාඩි 20 කට අඩු වේලාවකි.  වැසි ජලය එක් එක්  මිලි ලීටරයක් තුල  රතු අංශූන් මිලියන 9 ක් පමණ අඩංගු වූ අතර, වැසි ජලය එක් එක්  ලීටරය තුල දළ වශයෙන්, ඝන ද්‍රව්‍යය  මිලි ග්‍රෑම් 100 ක් අඩංගු විය. පතනය වූයේ  යැයි ඇස්තමේන්තු ගත කළ මුළු රතු වැසි ප්‍රමාණය මතට මෙම අගයයන් බහිර්නිවේශනය කිරීම තුලින්, කේරලය මත පතිතවූ රතු අංශු ප්‍රමාණය    යැයි නිමානය කොට ඇත.

## ආශ්‍රිත
හෙපටයිටීස් ඊ

**හෙපටයිටීස් ඊ** වෛරස් රෝගයකි. මෙම රෝගය නිසා අක්මාව ඉදිමේ. මෙම රෝගය සනීපාරක්ෂාව අඩු ප්‍රදේශ වල පැතිරේ. ඌරන් වැනි සත්වයන් තුලද මෙම වෛරසය ජීවත්වේ.

## මූලාශ්‍ර
## බාහිර සබැඳි 
* "හෙපටයිටීස් ඊ." ( ) Centers for Disease Control
හෙපටයිටීස් ඒ

**හෙපටයිටීස් ඒ** යනු සෙංගමාල ප්‍රභේදයට අයත් බොවන රෝගයකි. මෙය දූෂිත ජලය පරිහරණයෙන් බෝවන අතර එමඟින් අක්මාව ආසාදනයවේ.  ආසාදනය වූ අවස්ථාවේ සිට රෝග ලක්ෂන ඇති වීමට සති 2ත් 6ත් අතර කාලයක් ගතවේ. සාමාන්‍ය වර්ධන කාලය දින 28කි. මෙම රෝගය සනීපාරක්ෂාව අඩු ප්‍රදේශ වල ඉක්මනින් පැතිරේ.

## රෝග ලක්ෂන
හෙපටයිටීස් ඒ රොගයෙහි මූලික රෝග ලක්ෂන ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාවට සමානවේ. නමුත් ඇතැම් පුද්ගලයන්ට (විශේෂයෙන් ලමුන්ට) කිසිදු රොග ලක්ෂනයත් ඇති නොවේ. බොහෝ අවස්ථා වල රෝග ලක්ෂන මාස 2 ක් පමණ පවතී. නමුත් ඇතැම් පුද්ගලයන් මාස 6ක් පමණ රොගීව සිටිය හැක.

* තෙභෙට්ටුව
* උණ
* ඔක්කාරය
* කෑම අරුචිය
* සම හෝ ඇස් කහ වීම
* මුත්‍රා තද පැහැවීම
* මළ මැටි පැහැවීම

## රෝගය වැළැක්වීම
ඉමියුන් ග්ලොබියුලීන් හෝ හෙපටයිටීස් ඒ එන්නත භාවිතයෙන් රෝගය වළක්වාගත හැක.

## මූලාශ්‍ර
## බාහිර සබැඳි 
* "හෙපටයිටීස් ඒ." () Centers for Disease Control
ඕපාදූප

[thumb|[නෙදර්ලන්ත ප්‍රස්තාවපිරුළු|*වන් වයින්ඩ්ස් ඕන් ද ඩිස්ටාෆ් වට් දි අදර් ස්පින්ස්* (දෙදෙනාම ඕපාදූප පතුරුවති) වැඩිමහළු පීටර් බෲග්ල් විසිනි]]

**ඕපදූප** යනු, තමන්ගේ පුද්ගලික දේවල් හෝ  අනුන්ගේ පෞද්ගලික දේවල් හෝ පිළිබඳ සිදු කෙරෙන නිෂ්ඵල කතා හෝ  කටකතා හෝ වෙයි. කරුණු කාරණා, අදහස් සහ අපවාද, හවුලේ පැතිරවීමට ඇති පැරණිතම සහ අතිශයින් බහුල භාවිතයේ පවතින ක්‍රම අතුරින් එකකි. සම්ප්‍රේෂණය කෙරෙන තොරතුරු වලට දෝෂ සහ විචලනයන් එක් කිරීමට එය සතුව ඇති ප්‍රකීර්තිමත් හැකියාව නිසා මෙම පදය අවමානාත්මක ලෙසින් භාවිතා කෙරෙන අතර, පලක් නොමැති සල්ලාපය, පුද්ගලික හෝ නොවැදගත් හෝ කටකතාවක් විස්තර කිරීමටද භාවිතා වෙයි.

එහි පරිණාමීය මනෝවිද්‍යාත්මක සම්භවයන් සම්බන්ධයෙන්, විවිධ  පර්යේෂණයන්ට,  ඕපාදූප ලක්ව ඇත.  සහයෝගී කීර්තිනාමයන් පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටීමටද එනයින් පුළුල් ලෙසින් පැතිරුණු  අනියම් අන්‍යෝන්‍යතාවයක් පවත්වාගෙන යෑමටද, ඕපාදූප වැදගත් මගක් බවට මෙම පර්යේෂණ තුලින් හෙලිවී ඇත.  මෙහිදී අනියම් අන්‍යෝන්‍යතාව අර්ථදක්වා ඇත්තේ, "මම ඔබට උපකාර කරන අතර වෙනයම් කිසිවෙකු මට උපකාර කරනු ඇත” යනුවෙනි. පරිණාමීය ජීව විද්‍යාඥයෙකු වන රොබින් ඩන්බාර් විසින් ඕපාදූප හැඳින්වුණේ, විශාල කණ්ඩායම් තුල සමාජීය බැඳුම් ලෙසිනි.  අන්තර්ජාලයේ ආගමනයත් හා සමගම, ඕපාදූප දැන් ක්ෂණික ලෙසින් පුළුල් පැතිරීමක් සහිත වන අතර, පෙරදී බොහෝ කාලයක් ගතවෙමින්, මට්ටමෙන් මට්ටමට පෙරහනට ලක්වෙමින්, ලොව එක් තැනක සිට තවත් තැනකට යොමු වූ මෙය, දැන් ක්ෂණිකව සිදු වෙයි.

## ආශ්‍රිත
නිකාබ් පැලඳි පිරිමි ශ්‍රී ලංකාවේ සිදුකළ අපරාධ ලයිස්තුව

21වන සියවස ආරම්භයේ සිට ශ්‍රී ලාංකික මුස්ලිම් කාන්තාවන් නිකාබ් පැළඳීම පැතිර ඇති අතර එම වෙස්ගත් මුස්ලිම් නොවන පිරිමි අපරාධවල යෙදීම දක්නට ලැබුනි.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:නිකාබ්
ප්‍රවර්ගය:අපරාධ - ශ්‍රී ලංකා
1996 දෙහිවල දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය

**දෙහිවල දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය** 1996 වසරේ ජුලි 24 වැනි දිනදී, දෙමළ කොටි ත්‍රස්තවාදීන් විසින් දියත් කරන ලද්දකි.

## සිදුවීම
දෙමළ කොටි ත්‍රස්තවාදීන් විසින් එදින, අංක 764 දරණ කාර්යාල මගී දුම්රියෙහි,  ඉහල රාක්කයේ ස්ථාන හතරක ගමන්මළු තුල ඇටවූ බෝම්බ 4 ක් තබා, පුපුරුවා හැරීම සිදු කරන ලදී. එකිනෙකට සමගාමීව බෝම්බ හතරම පුපුරා යාම නිසා, ප්‍රහාරයෙන් සිදුවූ හානි ප්‍රමාණය වැඩිවී තිබුණි. කොටි ත්‍රස්ථවාදීන් විසින් බෝම්බ කීපයක් එක ආසන්නයේ පිහිටුවා මේ අන්දමට 1985 වසරේදීත් ප්‍රහාරයක් සිදු කර තිබුණි. ඒ, කොළඹ-යාපනය අතර ධාවනය වූ යාල් දේවි මගී දුම්රියෙහිය. මෙම බෝම්බ ප්‍රහාරය නිසා සිවිල් වැසියන් 64 දෙනෙකු මිය ගොස් තවත් 400 අධික පිරිසක් තුවාල ලැබූහ. 

## හෙළාදැකීම්
මෙම නින්දිත ප්‍රහාරය එම වසරේම ජුලි 25 වන දිනදී, එක්සත් ජනපදය සහ යුරෝපා සංගමය විසින් හෙළා දුටු අතර, නීති විරෝධී ක්‍රියා වැලැක්වීමේ 1967 පනතේ 3න් වන වගන්තිය අනූව යමින් ඉන්දියාවද එම මසදී, එල්ටීටීඊ ය වෙත පනවා තිබූ තහනම තව දුරටත් දීර්ඝ කරන ලදී. 

## මේවාද බලන්න
* දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි ත්‍රස්තවාදීන් සිවිල් වැසියන්ට එල්ල කල ප්‍රහාර ලයිස්තුව

## වැඩිදුර කියවීම්
* රොහාන් ගුණරත්න. (1998). ''ශ්‍රී ලංකා'ස් එත්නික් ක්‍රයිසිස් ඇන්ඩ් නැෂනල් සිකියුරිටි*, කොළඹ: සවුත් ඒෂියන් නෙට්වර්ක් ඔන් කන්ෆ්ලික්ට් රිසර්ච්. ISBN 955-8093-00-9
* රොහාන් ගුණරත්න. (ඔක්තෝම්බර් 1, 1987). *වෝර් ඇන්ඩ් පීස් ඉන් ශ්‍රී ලංකා: විත් පෝස්ට්-අකෝඩ් රිපෝර්ට් ෆ්‍රොම් ජැෆ්නා*, ශ්‍රී ලංකාව: ඉන්ස්ටිටියුට් ඔෆ් ෆන්ඩමෙන්ටල් ස්ටඩීස්. ISBN 955-8093-00-9
* ගුණසේකර, S.L. (නොවැම්බර් 4, 2003). *ද වේජස් ඔෆ් සින්'', ISBN 955-8552-01-1

## මූලාශ්‍ර
## බාහිර සබැඳි
* 
* 
* 
* janes.com
* http://www.janes.com/security/international_security/news/usscole/jir001020_1_n.shtml
* http://www.janes.com/security/international_security/news/usscole/jir001020_1_n.shtml
* http://www.janes.com/security/international_security/news/usscole/jir001020_1_n.shtml
* http://www.janes.com/security/international_security/news/usscole/jir001020_1_n.shtml

ප්‍රවර්ගය:එල්.ටී.ටී.ඊ. ත්‍රස්තවාදීන් සිවිල් වැසියන්ට එල්ලකල ප්‍රහාර
පරාශ්‍රොතදාහය

**පරාශ්‍රොතදාහය** යනු, මානවයන්ගේ මුහුණේ දෙපස පිහිටි ප්‍රධාන ඛේට ග්‍රන්ථීන් වන, කර්ණමූල ග්‍රන්ථීන් එකක හෝ දෙකෙහිම හෝ, ඇතිවන්නාවූ ප්‍රදාහයකි. ප්‍රදාහය නිසා අතිශය බහුල ලෙසින් බලපෑමට ලක්වන ඛේට ග්‍රන්ථිය වන්නේ පැරොටිඩ් ග්‍රන්ථියයි.

## හේතූන්
### බෝවෙන  පරාශ්‍රොතදාහය
*උග්‍ර බැක්ටීරියාමය පරාශ්‍රොතදාහය:*  
බොහෝ විට ඇති වන්නේ,  ස්ටැෆිලොකොකස්  ඕරියස් වෙතින්  වන බැක්ටීරියාමය ආසාදනයෙන් වුවද,  ඕනෑම  සහයෝජී බැක්ටීරියාවක් මගින් එය ඇති විය හැක. http://emedicine.medscape.com/article/882461-ඕවර්විව් ටෙම්ප්ලර් ජේඩබ් , එම්ඩී, කන, නාසය හා උගුර පිළිබඳ මහාචාර්ය, කොළොම්බියාවේ මිසූරි විශ්වවිද්‍යාල වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානය. පැරටයිටිස්: ඕවර්විව්, සම්ප්‍රෙව්ශය 03/04/2009  

* බහිර්පුප්ඵුසීය ක්ෂයරෝගය ලෙසින් පරාශ්‍රොතදාහය:* 
ක්ෂයරෝගය ඇති කරන මයිකොබැක්ටීරියාව විසින්  පරාශ්‍රොතදාහය ආසාදනයද ඇති කළ හැක. විස්තාරණයවූ, මෘදුනොවන, හා මධ්‍යස්ථ ලෙසින් වේදනාදෙන ග්‍රන්ථීන්,  ආසාදිතයන් සතුව තිබිය හැක. රෝග විනිශ්චය  සිදුකරන්නේ, දර්ශීය ලය විකිරණ රේඛක, රෝපණ නිර්ණයන්, හෝ  ග්‍රන්ථිය ඉවත් කළ පසු සිදු කෙරෙන පටක විද්‍යාත්මක රෝග විනිශ්චය  තුලිනි. රෝගය විනිශ්චය කොට සහ ක්ෂයරෝගය වළක්වන බෙහෙත් ලබා දුන් කළ, මාස  1–3 දක්වා කාලයකදී ග්‍රන්ථිය සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත් වෙයි.

*උග්‍ර වයිරසීය පරාශ්‍රොතදාහය (කම්මුල්ගාය):*  
පරාශ්‍රොතදාහය සඳහා වඩාත් බහුල වයිරසීය හේතුව කම්මුල්ගාය වෙයි. නිත්‍ය එන්නත්කිරීම් තුලින් කම්මුල්ගාය ඇතිවන වාර ගණන ඉතා පහළ මට්ටමක පවත්වාගෙන යයි. දින දහයක පමණ කාලයකදී, කම්මුල්ගාය,  එය විසින්ම සුව කර දෙයි.

*HIV පරාශ්‍රොතදාහය:* සාමාන්‍යකෘත ලෙසින් වසා ගැටිති ඉදිමුම එච්අයිවී ආසාදනයකදී දක්නට ලැබුනද, විශේෂීත ස්ථානගත ලෙසින් පැරොටිඩ් (කර්ණමූල) ග්‍රන්ථීන් විස්තාරණය වීම (ඉදිමුම) ඇති වීම එතරම් ප්‍රකට නොවේ .

### ස්වයං ප්‍රතිශක්ති හේතූන් 
මේවා සාමුහිකව හැඳින්වෙන්නේ,  නිදන්ගත විරාමීය පරාශ්‍රොතදාහය හෝ නිදන්ගත ස්වයං ප්‍රතිශක්ති පරාශ්‍රොතදාහය ලෙසිනි.

*ෂෝග්‍රන්ගේ සින්ඩ්‍රෝමය:*  
ඛේට ග්‍රන්ථීන්ගේ උග්‍ර ඉදිමුම, ෂෝග්‍රන්ගේ සින්ඩ්‍රෝමය ලෙසින් හැඳින්වෙන ස්වයං ප්‍රතිශක්ති රෝගයක් හෝ විය හැක. අවුරුදු 40–60 වයස්ගත පුද්ගලයින් අතර මෙම රෝගය සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවුවද, කුඩා දරුවන් විෂයයෙහිද මෙය ඇතිවිය හැක. ෂෝග්‍රන්ගේ සින්ඩ්‍රෝමයෙහිදී, පරාශ්‍රොතදාහය පැවතීම පිළිබඳ ගැහුණු හා පිරිමි අතර අනුපාතය, දළ වශයෙන් 9:1 වෙයි. සම්බන්ධිත කර්ණමූල ග්‍රන්ථිය, ඉදිමීම දක්නට ලැබෙන අතර විටෙක මෘදු බවක් දක්වයි. මෙයට හේතුව නොදනී. බොහෝවිට මෙම සින්ඩ්‍රොමයෙහි ලක්ෂණ ලෙසින්, ඇස්වල, මුඛයෙහි, නාසයේ, යෝනි මාර්ගයේ සහ සමෙහි අධික වියලි බවක් ඇතිවෙයි.

*මීකුලිච් රෝගය:* 
ක්ෂයරෝගය, ලියුකේමියාව, හෝ වෙනයම් හඳුනාගතහැකි රෝගයක් නොවන, කර්ණමූල ග්‍රන්ථියේ ඕනෑම ඉදිමුමක් සඳහා යල්පැනගිය නම මෙය වෙයි.

*ගොඩ්වින්ගේ වසාගැටිතිමය තුවාලය:* 
ෂෝග්‍රන්ගේ සින්ඩ්‍රෝමයේ පටක විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ සහිත පරිගත ගෙඩියක්, බොහෝවිට මෙය සමග ඇතිවෙයි.  මෙම නාමකරණයද භාවිතයෙන් ගිලිහී ඇත.

### අවහිරය
ප්‍රධාන කර්ණමූල ග්‍රන්ථි නාලය හෝ එහි ශාඛා හෝ අවහිරවීම, බොහෝවිට උග්‍ර පරාශ්‍රොතදාහයේ ප්‍රාථමික හේතුවක් වන අතර, මෙය නිසා ද්වීතියික බැක්ටීරියාමය අත්‍යාසාදනය නිසා තවදුරටත් ඉදිමුම ඇතිවෙයි. ඛේටාශ්මයක්, ශ්ලේෂ්මල ඇබයක්, හෝ, ඉතා විරල වශයෙන්, සාමාන්‍යයෙන් මෘදු ගෙඩියක් වෙතින්, මෙම අවහිරය ඇතිවිය හැක.  ඛේට නාල අශ්මය ලෙසින් හැඳින්වෙන, ඛේටාශ්ම,   ප්‍රධාන වශයෙන්  කැල්සියම් වලින් තැනී තිබුණද, කිසියම් ආකාරයක කැල්සියම් ව්‍යාබාධයක් එමගින් නොහැඟේ.

## සටහන්
අයර්ලන්තය

**අයර්ලන්තය** () යනු යුරෝපයට අයත්, එම මහාද්වීපයට වයඹ දිගින් පිහිටි මහා බ්රිතාන්‍ය දූපතට බටහිරින් පිහිටි දූපතකි.

## සවිස්තරාත්මක සටහන් 
## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* Government of Ireland
* Northern Ireland Executive



ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති ආර්යා ලයිස්තුව

|| ගෝඨාබයියා || 2019 නොවැම්බර් || බැසිල් රාජපස්ස

ප්‍රවර්ගය:ජනාධිපති ආර්යාවෝ - ශ්‍රී ලංකා
පෘථිවියෙහි ඉතිහාසය

වල time-spans පරිමාණයට අඳින ලද පෘථිවියෙහි ඉතිහාසය දක්වන සටහනක්]]

එහි සම්භවයෙහි සිට වර්තමාන කාලය දක්වා පෘථිවි ග්‍රහයාගේ ප්‍රවර්ධනය, **පෘථිවියෙහි ඉතිහාසය**  යන්නෙහි වස්තු පාදය වෙයි.  පෘථිවියෙහි අතීතයෙහි සිදුවූ සියළු සිද්ධීන් තේරුම්ගැනීමට සියළුම ස්වභාවික විද්‍යා ශාඛාවන්ම පාහේ දායක වී ඇත. පෘථිවියෙහි වයස දළ වශයෙන්  විශ්වයෙහි වයසෙන් තුනෙන් පංගුවක් වෙයි. මෙම කාල පරාසය තුලදී, අතිමහත් ප්‍රමාණයක  ජීව විද්‍යාත්මක සහ  භූ විද්‍යාත්මක වෙනස්කම් සිදුවී ඇත.

සූර්ය නිහාරිකාවෙන්   අභිවර්ධනය වීමෙන් වසර  4.54&nbsp;බිලියන () පමණ පෙර පෘථිවිය නිර්මාණ විය. බොහෝවිට, යමහල් නිර්වානියනය තුලින් මූලාවස්ථික වායුගෝලය නිම වන්නට ඇති මුත්, ඔක්සිජන් නොමැතිම වන්නට ඇති එය, මානවයන්ට හා බොහෝ නූතන ජීවින්ට විෂ සහිත වන්නට ඇත. අති සක්‍රීය යමහල් විදාරණය  සහ වෙනත් වස්තූන් හා නිතොර සිදුවූ ගැටුම් නිසා පෘථිවියෙන් බොහෝ කොටසක් ද්‍රව ලෙසින් පැවතිනි. එක් මහා ගැටුමක් විසින් පෘථිවිය කෝණයකට ඇල කිරීම හා චන්ද්‍රයාගේ සම්භවය සඳහා හේතු පාදක වූ බව විශ්වාස කෙරෙයි. 

## අමතර අවධානයට 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## සටහන් 
## ආශ්‍රිත
## භාහිර සබැඳි 
* 
* 
* 
*  
* 

ප්‍රවර්ගය:මහ පොළොව

ප්‍රවර්ගය:ලෝක ඉතිහාසය
සෛල මියයාම

ශාක වලට අවශ්ය පොශක ඩෞවය නොලබිම නිස ශාක පත්‍ර වල පත්‍ර ඩරය ඩුබුරු(brown)පහවි පිලිස්සුනු ස්බවයක් ගනිම.Necrosis(මරනයක්)තත්වයක් ලෙස හඩුන්වඉ.....

සෛල වල ආයු කලයන්....
රතු රුඩිර සෛල-  ඩින 180.                                   (මස 04)

අක්ම සෛල-             ඩින 18.

අපිචර්මිය සෛල-  ඩින 18.
(සමෙ සෛල)

සුක්‍රනු සෛල-          පය 24.

ඩිම්බ සෛල-             පය 48.

සුඩු රුඩිර සෛල-ඩින ගනක්.

ස්නයු සෛල-     වසර ගන

පිලික සෛල-වයස්ගත නොවෙ (මිය නොයඉ)

ප්‍රවර්ගය:සෛල
පෝලියෝසිස්

**පෝලියෝසිස්** යනු, හිසේ කෙස්වල, ඇසිබැමවල, හෝ ඇසිපිහාටුවල,  මෙලනින් (හෝ වර්ණය) අඩුවීම හෝ නැතිවීම වෙයි. මෙය නිසා  "මෙලනින් රේඛාවක්" ඇතිවිය හැකි අතර මෙය පරම්පරාගත රෝගයක් විය හැක.
හම්බන් යාත්‍රාව

[thumb|250px|right|[චීනය|චීනයේ, යැංසි ගංගාවේ (චැං ජියැං), යාත්‍රා කරන හම්බන් ]]
**හම්බන්** () යනු, සාපේක්ෂ වශයෙන් පැතලි පතුලැති,  සිට දිගැති, චීන දැවමුවා බෝට්ටුවකි.
පුරාතන චීන රාජ්‍ය

**පුරාතන චීන රාජ්‍යයෝ** () යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, ක්‍රි.පූ. 221 දී  ක්වින් ෂි හුවාං විසින් එය එක්සත් කිරීමට පෙර,  චීනයේ පැවැති, විවිධ ප්‍රමාණයේ නගර රාජ්‍යයන් සහ භූමි ප්‍රදේශයන්   වෙති. බොහෝ අවස්ථාවන්හීදී, මේවා යටත් රාජ්‍යයන් වූ අතර, පාලක චෞ රාජ වංශයට (ක්‍රි.පූ. 1046&ndash;256) කප්පම් ගෙවූහ.   *චූ හවු* (諸侯/诸侯) ලෙස හැඳින්වුනු නිදහස් රාජ්‍යයන් හෝ වැඩවසම් රාජ්‍යයන්, පසු කාලීන රාජ වංශයන් තුලදී,  අවශ්‍ය විටකදී දේශපාලන යතොචිතයන් ලෙසින් යළි කරලියට  පැමිණ ඇත.

## පසුබිම හා  ආරම්භය 
චීනමධ්‍ය මතවාදය සහ ස්වර්ගයෙහි වරය ප්‍රකාර, චීනය ලෝකයේ මධ්‍යය වූ අතර උපරිස්ථ අධිරාජ්‍යයා එහි එකම පාලකයා විය; අනෙකුත් සැම නරේන්ද්‍රයන් සහ පාලතයන්, මධ්‍යම රාජධානියෙහි හෝ   *චුන්ගුවෝ* (中国/中国)හී යටත් පාලකයෝ පමණක් වූහ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ආදිතම යුගයන්හී සිට, චීන ජාතිකයන් ලෝකය දුටුවේ, ඔවුන්ගේ අගනුවර කේන්ද්‍රගතව ඉවතට විහිදී යන, ඒක කේන්ද්‍රීය බල ගෝලයන් මාලාවක් ලෙසටයි. මෑතම පිහිටි ගෝලය තුල වූයේ  චූ පාලකයාට රාජපාක්ෂිකභාවය දැක්වූ යටත්රාජ්‍යයෝ වූහ. එහි අගනුවර අවට බලප්‍රදේශය පාලනය කල චූ හැරුණු විට, ඉතිරි රාජ්‍යයන්  සඳහා, රාජ්‍යය හෝ දේශය යන අර්ථය සහිත *ගුවෝ* (国/国) යන උපසර්ගය භාවිතා විය. 150 පමණ වන මෙම රාජ්‍යයන්ගෙන්,  සමහරක්, ප්‍රාකාරයක් සහිත කුඩා පුරවරයක් හෝ නගරයක් තරම් වූ අතර අන් සමහරක් සඳහා අගනගරයක් සහ නාගරික ප්‍රදේශ වූ අතර සැලකිය යුතු බල ප්‍රදේශයක් ඒවා විසින් පාලනය කරන ලදි.

## ඉතිහාසය
### බටහිර චෞ රාජ වංශය (ක්‍රි.පූ. 1046&ndash;770)
ක්‍රි.පූ. 1046 දී ෂෑං රාජවංශය බලයෙන් නෙරපීම හා සමගම, මුල් රජවරුන් විසින් විවිධ ඥාතීන් සහ  පැවතෙන්නන්ට ඉඩම් පිරිනැමීම් සිදුකළ අතර, මෙයින් සමහරක්  පරම්පරාගත බවට පත් විය.  මෙම  ඉඩම් පැවරීම් හා සමග,  රදළ පෙළෙහි පස් පිළිවෙල （五等爵位）අනුව වූ අභිධානයක්ද ප්‍රදානය කෙරුණු අතර, චූ පාලකයා පමණක්, රජ හෝ *වාං* (王) යන අභිධානය දැරීය. ඉඩම සහ අභිධානය හා සමගම, හදිසි තත්ත්වයකදී  චූ රජු හට අනුග්‍රහය දැක්වීම සහ චූ මුතුන්මිත්තන්ට පූජාවිධිමය සත්කාරය සිදුකිරීම සඳහා  වගකීම නිතැතින්ම පැවරෙයි. බටහිර කහ ගංගා නිම්නයෙහි, මුල්ම යටත් රාජ්‍යයන් වන, චායි රාජ්‍යය බිහිවුනේ  පළමු චූ රජ විසින් ඔහුගේ බාල සොහොයුරාට ඉඩම් පැවරීම හේතුවෙනි. මෙම කාලසීමාවෙහිදී බිහිවුනු අනෙකුත් රාජ්‍යයන් අතර, කාඕ, ඉයැං, ලූ, වෙයි, සහ චේං වෙති. මධ්‍යම සොං රාජ්‍යය බිහිවූයේ පෙර පැවති  ෂං රාජ වංශයෙහි  රජු හට ඉඩම් පැවරීමක් හා සමගය. පර්යන්තය සැලකූ කළ, ඉයැං, චී, සහ ජින් යන, උතුරෙහි හා ඊසාන දිග රාජ්‍යයන් වෙත, විශාල රාජ්‍යයන් කරා වර්ධනය වීමේ ඉඩකඩ තිබූ පව පෙනෙයි.  දකුණු ප්‍රදේශයෙහි, චොඌ යටත් රාජ්‍යය, ෂොං යෙයි වෙත පවරාදුන් අතර, එය පසුව බලවත් රාජ්‍යයක් බවට පත්ව එහි පාලකයන් රජවරුන් බවට ප්‍රකාශ කළහ.  මෙම කාල සීමාවේදී, බටහිර පෙදෙසෙහි චියෙං සහ, නැගෙනහිර පළාතේ  වූ සහ යුඒ යන පෙදෙස්, ශිෂ්ටසම්පන්න නොවන හෝ  "අර්ධ-ම්ලෙච්ඡ" ලෙසින් සැලකුණු නිසා, යටත් රාජ්‍ය තත්වයට සැලකීමට සුදුසුකම් නොලැබූහ.  ඈත බටහිර, සූචුවාන් ද්‍රෝණියෙහි ෂූ සහ බා භූමිප්‍රදේශ නොසලකා හරින ලදි. ප්‍රධාන රාජ්‍යයන්ගේ  දේශ සීමාවන්හී පිහිටි කුඩා අනුස්ථිතීන් කාලය ගත වත්ම විශාල අසල්වැසියන් විසින් අත්පත් කර ගැනිණි.

### වසන්ත සහ සරත් කාලය (ක්‍රි.පූ. 770&ndash;476)
## ආශ්‍රිත
## සටහන්
1004 බෙලොපොල්ස්ක්යා

**1004 බෙලොපොල්ස්ක්යා** යනු  ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි. 1923 සැප්තැම්බර් 5 දිනදී, එය සර්ගී බෙල්යාව්ස්කි විසින් සොයා ගැණුනි. එහි තාවකාලික නාමකරණය වූයේ  **1923 OS** යන්නයි. එය නම්කෙරුණේ තාරකා විද්‍යාඥ ඇරිස්ටාක් බෙලොපොල්ස්ක්යා අනුව යමිනි.
නවජ කාමලාව

නවජ (අලුත උපන්) ලදරුවන්ගේ සම හෝ ඇසේ සුද කහ පැහැති වීම තරමක් සුලබ රෝගී තත්වයකි. මෙයට හේතුව බිලිඳාගේ රුධිරයේ බිලිරුබින් සාන්ද්‍රණය ඉහල යාමයි. මෙම රෝගී තත්වයට නිසි ලෙස ප්‍රතිකාර නොකළහොත් දරුවාගේ බුද්ධි වර්ධනයට මෙය බලපායි.
බිලිදාගේ රුධිර පරීක්ෂණයක් කිරීමෙන් මෙම රෝගී තත්වය හදුනාගත හැක. 

### රෝග ලක්ෂණ
ළදරුවාගේ සම හෝ ඇසේ සුද කහ පැහැති වීම සිදුවිය හැකියි. බොහෝවිට මෙම තත්වය බිලිදාගේ මුහුණේ පළමුව දිස්වේ. ඉන්පසුව පපුව, උදරය, අත්, කකුල් ප්‍රදේශ වලට මෙම තත්වය පැතිර යයි.

## වර්ගීකරණය
### භෞතීමය හේතු
### ව්‍යාධිමය හේතු
## ප්‍රතිකර්ම
රුදිරයේ බිලිරුබින් අගය මිලි ග්‍රෑම්  20ට අඩු නම්,
 
*බිලිදාට දවසට 8 – 12 වතාවක් මවුකිරි ලබාදෙන්න. හොදින් මවුකිරි ලබාදීමෙන් ආහාර මාර්ගයේ ක්‍රියාකාරිත්වය ඉහල යන අතර, එමගින් රුධිරයේ බිලිරුබින් මට්ටම පාලනය කළහැකියි.
*මවු කිරි දීමේදී දරුවා නිවැරදි ඉරියව්වකින් තබා ගන්න. 
*අඛණ්ඩව බිලිදාට කිරිදීමට පහසුවිම සදහා කලින් දොවා ගත් මවු කිරි බාවිතා කල හැක.

රුධිරයේ බිලිරුබින් අගය මිලි ග්‍රෑම්  20ට වැඩි නම්,
*phototheraphy ප්‍රතිකාර ක්‍රමය ලබාදිය යුතුයි.
ජූනි 11

ප්‍රවර්ගය:ජූනි
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
ජූනි 16

= සිදුවීම් =

### 1600ට පෙර 
* 363 - ජූලියන් අධිරාජ්‍යයා ටයිග්‍රිස් වෙත ආපසු ගොස් ඔහුගේ සැපයුම් නැව් සමූහය පුළුස්සා දැමීය.
*

ප්‍රවර්ගය:ජූනි
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
තීව්‍ර රෝග

ඉක්මනින් උග්‍ර වන සහ කෙටි කාලසීමාවක් පවත්න රෝග වෛද්‍යවේදයේදී තීව්‍ර රෝග ලෙස හැඳින්වේ.

## නිදසුන්
### බෝවන තීව්‍ර රෝග
* හෙම්බිරිස්සාව
* ඩෙංගු
* අතීසාරය

### බෝනොවන තීව්‍ර රෝග
* මහා මාර්ග අනතුරු
* සමහර වකුගඩු රෝග

## ආශ්‍රිත ලිපි
* නිධන්ගත රෝග

ප්‍රවර්ගය:තීව්‍ර රෝග
නිධන්ගත රෝග

සෙමින් සෙමින් උග්‍ර වන සහ දිගු කාලසීමාවක් හෝ මරණය දක්වා සිරුරේ පවතින රෝග වෛද්‍යවේදයේදී **නිධන්ගත රෝග** ලෙස හැඳින්වේ.

## නිදසුන්
### බෝ නොවන නිධන්ගත රෝග
* අධි රුධිර පීඩනය
* දියවැඩියාව
* ඇදුම
* පිළිකා
* බොහෝ ජානගත රෝග
*නිධන්ගත වකුගඩු රෝගය(CKD)
*හේතු හඳුනා නොගත් නිධන්ගත වකුගඩු රෝගය(CKDu)
*හෘද රෝග

### බෝ වන නිධන්ගත රෝග
* (අතීතයේදී)ලාදුරු
*සමාජ රෝග(ඒඩ්ස්,ගොනෝරියා,සිප්ලිස්,හර්පිස්)වැනි.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* තීව්‍ර රෝග

ප්‍රවර්ගය:නිධන්ගත රෝග
හාවෝ

**හාවෝ** යනු ලඳු කැළෑ ආශ්‍රිතව ජීවත් වන ඉතා වේගයෙන් දිවයන ක්‍ෂීරපායී වර්ගයකි. Leporidae කුලයේ Lepus ඝණයට අයත්ය.සුදු හා දුඹුරු වර්ණ වලින් යුතුවේ.ශාක භක්ෂක ⁣වේ.

## රට හාවුන්ගෙන් වෙනස්වන ලක්‍ෂණ
## ආශ්‍රිත ලිපි
* රට හාවෝ
ප්‍රවර්ගය:හාවෝ
හෙලනික් රේඩියෝෆෝනියා ටිලියෝරාසි

**හෙලනික් රේඩියෝෆෝනියා ටිලියෝරාසි** (, *Ellinikí Radiofonía Tileórasi* හෝ **ERT**, වචනාර්ථය "ග්‍රීක ගුවන්විදුලිය-රූපවාහිනිය") යනු,  ග්‍රීක රජය සතුව තිබී වසාදමන ලද මහජන ගුවන්විදුලි සහ රූපවාහිනී විකාශන සංස්ථාවයි.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රීසිය
සප්ත කන්‍යා

**සප්ත කන්‍යා** යනු මස්කෙලිය ප්‍රදේශයේ පිහිටි කඳු වැටියකි.