බෂාර් අල්-අසාද්

**බෂාර් අල්-අසාද්** (උපත 11සැප්තැම්බර් 1965) යනු සිරියානු දේශපාලනඥයෙකි, හමුදා නිලධාරියෙකු සහ ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකි, ඔහු 2000 ජූලි සිට 2024 දෙසැම්බර් මාසයේ දී ඔහු බලයෙන් පහ කරන තෙක් සිරියාවේ 19 වැනි ජනාධිපතිවරයා ලෙස සේවය කළේ ය. ජනාධිපති ලෙස, අසාද් සිරියානු සන්නද්ධ හමුදාවේ ප්‍රධාන අණදෙන නිලධාරියා සහ අරාබි සමාජවාදී බාත් පක්ෂයේ මධ්‍යම අණදෙන නිලධාරියා විය. ඔහු 1971 සිට 2000 දී මිය යන තෙක් ජනාධිපති වූ හෆීස් අල්-අසාද්ගේ පුත්‍රයාය.

1994 දී, ඔහුගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වන බාසෙල් අල්-අසාද් රිය අනතුරකින් මිය ගිය පසු, අසාද් සිරියාවට ආපසු කැඳවනු ලැබුවේ බැසෙල්ගේ උරුමක්කාරයා ලෙස කටයුතු කිරීම සඳහා ය. අසාද් 1998 දී ලෙබනනය සිරියානු වාඩිලෑම භාරව හමුදා ඇකඩමියට ඇතුළු විය. 2000 ජුලි 17 වෙනිදා, අසාද් 2000 ජූනි 10 වෙනිදා මියගිය ඔහුගේ පියාගෙන් පසු ජනාධිපති බවට පත් විය. 2001-02 හි මර්දනයන් මාලාවක් විනිවිදභාවය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා කැඳවුම් වලින් සලකුණු කරන ලද දමස්කස් වසන්තය අවසන් කළේය.

උගතුන් සහ විශ්ලේෂකයින් අසාද්ගේ ජනාධිපති ධූරය සංලක්ෂිත කළේ, සිරියාව ඒකාධිපති පොලිස් රාජ්‍යයක් ලෙස පාලනය කළ, සහ නොයෙකුත් මානව හිමිකම් කඩකිරීම් සහ දරුණු මර්දනකාරී ක්‍රියා වලින් සනිටුහන් වූ අතිශය පුද්ගලවාදී ආඥාදායකත්වයක් ලෙසය. අසාද් ආන්ඩුව තමන් ලෞකිකයෙකු ලෙස විස්තර කරද්දී, විවිධ දේශපාලන විද්‍යාඥයින් සහ නිරීක්ෂකයින් සඳහන් කළේ ඔහුගේ පාලන තන්ත්‍රය රටේ නිකායික ආතතීන් ගසා කෑ බවයි. තම පියා විසින් පෝෂණය කරන ලද බල ව්‍යුහයන් සහ පෞරුෂ සංස්කෘතිය අසාද්ට උරුම වුවද, ඔහුට තම පියාගෙන් ලැබුණු පක්ෂපාතිත්වය අඩු වූ අතර ඔහුගේ පාලනයට එරෙහිව නැගී එන අතෘප්තියට මුහුණ දුන්නේය. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, පැරණි ආරක්ෂක භටයින් බොහෝ දෙනෙක් ඉල්ලා අස්වී හෝ ඉවත් කරන ලද අතර දේශපාලන අභ්‍යන්තර කවය අලවයිට් ගෝත්‍රවල දැඩි පක්ෂපාතී අය විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී. අසාද්ගේ මුල්කාලීන ආර්ථික ලිබරල්කරණ වැඩසටහන් අසමානතාවයන් වඩාත් නරක අතට හැරවූ අතර අසාද් පවුලේ හිතවත් දමස්සීන් ප්‍රභූවේ සමාජ-දේශපාලන බලය මධ්‍යගත කර, සිරියානු ග්‍රාමීය ජනතාව, නාගරික කම්කරු පංති, ව්‍යාපාරිකයන්, කර්මාන්තකරුවන් සහ ජනතාව වරක් සම්ප්‍රදායික බාත් බලකොටුවලින් ඈත් කළේය. ලෙබනන් අගමැති රෆික් හරිරිගේ ඝාතනයෙන් අවුලුවන ලද 2005 පෙබරවාරි මාසයේ ලෙබනනයේ සීඩාර් විප්ලවය, ලෙබනනයේ සිරියානු ආක්‍රමණය අවසන් කිරීමට අසාද්ට බල කෙරුනි.

සිරියානු සිවිල් යුද්ධයට තුඩු දුන් සිරියානු විප්ලවයේ සිදුවීම් අතරතුර අරාබි වසන්ත විරෝධතාකරුවන් මර්දනය කිරීමෙන් පසු 2011 දී එක්සත් ජනපදය, යුරෝපීය සංගමය සහ අරාබි ලීගයේ බහුතරය අසාද් ඉල්ලා අස්වන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. සිවිල් යුද්ධයෙන් මිනිසුන් 580,000 ක් පමණ මිය ගොස් ඇති අතර, එයින් අවම වශයෙන් 306,000 මරණ සටන්කරුවන් නොවේ; මානව හිමිකම් සඳහා වූ සිරියානු ජාලයට අනුව, එම සිවිල් මරණවලින් 90% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සිදු කළේ අසාද් හිතවාදී බලවේග විසිනි. සිරියානු සිවිල් යුද්ධය අතරතුර අසාද් රජය බොහෝ යුද අපරාධ සිදු කර ඇත, එහි හමුදාව රසායනික අවි වලින් ප්‍රහාර කිහිපයක් සිදු කර ඇත (වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ලෙස, 2013 අගෝස්තු 21 වන දින Ghouta හි සරින් ගෑස් ප්‍රහාරයක් ).  එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස්වරයා ප්‍රකාශ කළේ එක්සත් ජාතීන්ගේ පරීක්ෂණයකින් හෙළි වූ කරුණු අනුව අසාද් යුද අපරාධවලට සම්බන්ධ වූ බවත්, ඔහුගේ ක්‍රියාවන් සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර පරීක්ෂණවලට සහ හෙලාදැකීම්වලට ඔහු මුහුණ දුන් බවත්ය.

2024 නොවැම්බරයේදී, සිරියානු කැරලිකරුවන්ගේ සන්ධානයක් අසාද් නෙරපා හැරීමේ අරමුණින් රටට එරෙහිව ප්‍රහාර කිහිපයක් දියත් කළේය. 2024 දෙසැම්බරයේදී, කැරලිකාර හමුදා දමස්කස් අල්ලා ගැනීමට ටික කලකට පෙර, අසාද් ගුවන් යානයකින් රටින් පලා ගිය අතර ඔහුගේ පාලනය බිඳ වැටුණි. ඔහු මොස්කව් වෙත පැමිණ දේශපාලන රැකවරණ ලබා ගත්තේය.

## මූලාශ්‍ර