කුරසාඕ හි භූගෝලය

කුරසාඕ, දකුණු ඇමරිකාවේ මහාද්වීපික රාක්කයේ පිහිටා ඇති අතර එහි උසම ස්ථානය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 372 (අඩි 1,220) ක් උසින් පිහිටා ඇති අතර කඳුකර භූ විෂමතාවයකින් යුක්ත වේ. එය ක්‍රිස්ටෝෆෙල්බර්ග් ලෙස හැඳින්වේ. කුරසාඕ වෙරළ තීරයේ බොක්ක, ඇතුල්වීම්, කලපු, සෘතුමය විල්, උතුරු වෙරළේ රළු මුහුද සහ උල්පත් ජලය වැනි විවිධ වෙරළ තීරයන් ඇත. ඊට අමතරව, කුරසාඕහි ඉහළට ගලා යාමක් ඇති අතර එය සාගර විද්‍යාත්මක සංසිද්ධියක් වන අතර එය සුළං මගින් ධාවනය වන ගැඹුරු සාගරයේ සිට සාගර මතුපිට දෙසට ගමන් කරන ඝන, සිසිල් සහ පෝෂක බහුල ජලයේ චලනය ඇතුළත් වන අතර, ජල චිකිත්සාව සහ මෙසොතෙරපි ප්‍රතිකාර සඳහා භාවිතා කරන ස්වාභාවික ඛනිජ, තාප තත්ත්වයන් සහ මුහුදු ජලයේ ප්‍රභවයට දායක වන අතර එමඟින් දිවයින කලාපයේ බොහෝ බැල්නියෝක්ලයිමේටරික් ප්‍රදේශවලින් එකක් බවට පත් කරයි. තවද, කුරසාඕ ප්‍රධාන දූපතේ ගිනිකොනදිග වෙරළට ඔබ්බෙන් කුඩා ජනාවාස නොවූ ක්ලයින් කුරසාඕ දූපත පිහිටා ඇත. ක්ලයින් කුරසාඕ දිගු දිගු වෙරළක් ගැන පුරසාරම් දොඩයි.
### වෘක්ෂලතාදිය 
කුරසාඕහි ශාක සාමාන්‍ය නිවර්තන දූපත් වෘක්ෂලතාදියට වඩා වෙනස් වේ. ගුවාජිරා-බැරන්කිලා සෙරික් පඳුරු වඩාත් කැපී පෙනෙන අතර, විවිධ ආකාරයේ පතොක්, කටු සහිත පඳුරු, සදාහරිත සහ වටපනා ගස් (ලිබිඩිබියා කොරියාරියා; අරුබාහි ඩිවි-ඩිවි ලෙස හැඳින්වේ) ඇති අතර ඒවා ABC දූපත් වල ලක්ෂණයක් වන අතර අරුබාහි ජාතික සංකේතයයි. බ්‍රැසාවෝලා නොඩෝසා යනු නියඟයට ඔරොත්තු දෙන බ්‍රැසාවෝලා විශේෂයක් වන අතර එය ABC දූපත් වල ඇති ඕකිඩ් ස්වල්පයෙන් එකකි. පතොක් වල ඔපුන්ටියා ස්ට්‍රික්ටා වැනි මෙලොකැක්ටස් සහ ඔපුන්ටියා විශේෂ ඇතුළත් වේ.

### සත්ව විශේෂ 
කුරසාඕ අර්ධ ශුෂ්ක වන අතර, එම නිසා වැසි වනාන්තර සමඟ බොහෝ දුරට සම්බන්ධ වී ඇති ක්ෂීරපායින්, පක්ෂීන් සහ කටුස්සන් වැනි නිවර්තන විශේෂ රාශියකට සහාය වී නොමැත. හමිංබර්ඩ්, කෙසෙල්ක්විට්, ඔරියෝල් සහ විශාල ටර්න්, හෙරොන්, එග්‍රෙට් සහ ෆ්ලෙමින්ගෝ විශේෂ දුසිම් ගණනක් පොකුණු අසල හෝ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල තම නිවෙස් සාදා ගනී. දීප්තිමත් තැඹිලි පැහැති යටි බඩක් සහ පියාපත් මත සුදු පැහැති ස්වොච් සහිත කළු කුරුල්ලෙකු වන ටෲපියල්, කුරසාඕට පොදු වේ. පැපියාමෙන්ටු හි චුචුබි ලෙස හඳුන්වන සමච්චල් කුරුල්ලා, දිගු සුදු-අළු වලිගයක් සහ අළු පැහැති පිටුපසක් සහිත උතුරු ඇමරිකානු සමච්චල් කුරුල්ලාට සමාන වේ. වෙරළ තීරයන් අසල, විශාල බිල් සහිත දුඹුරු පෙලිකන් මාළු ආහාරයට ගනී. අනෙකුත් මුහුදු පක්ෂීන් අතර ගුල් සහ විශාල කොමොරන්ට් වර්ග කිහිපයක් ඇතුළත් වේ.

ක්ෂේත්‍ර මීයන්, කුඩා හාවන් සහ ගුහා වවුලන් හැරුණු විට, කුරසාඕ හි වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සත්වයා සුදු වලිග මුවන් ය. මෙම මුවා උතුරු ඇමරිකාවේ සිට මධ්‍යම ඇමරිකාව සහ කැරිබියන් දක්වා සහ බොලිවියාව දක්වා දකුණේ දක්නට ලැබෙන ඇමරිකානු සුදු වලිග මුවන් හෝ වර්ජිනියා මුවන් හා සම්බන්ධ වේ. එය විශාල මුවෙකු විය හැකි අතර, සමහරක් දිග හයා අඩි (මීටර් 2) සහ උස තුන අඩි (මීටර් 0.9) දක්වා ළඟා වන අතර බර රාත්තල් 300 (කිලෝ ග්‍රෑම් 140) දක්වා ළඟා වේ. සුදු පැහැති යටි පැත්තක් සහිත දිගු වලිගයක් ඇති අතර දිවයිනේ ඇති එකම මුවන් වර්ගය වේ. එය 1926 සිට ආරක්ෂිත විශේෂයක් වන අතර ඇස්තමේන්තුගත 200 ක් කුරසාඕ හි ජීවත් වේ. ඔවුන් දිවයිනේ බොහෝ ප්‍රදේශවල දක්නට ලැබේ, නමුත් විශේෂයෙන් රංචුවෙන් 70% ක් පමණ ජීවත් වන බටහිර කෙළවරේ ක්‍රිස්ටෝෆෙල් උද්‍යානයේ දක්නට ලැබේ. පුරාවිද්‍යාඥයින් විශ්වාස කරන්නේ මෙම මුවන් දකුණු ඇමරිකාවේ සිට කුරසාඕ වෙත ගෙන එන ලද්දේ එහි මුල් වැසියන් වන අරවාක්වරුන් විසිනි.

දුපත පුරා හිරු එළියේ වැතිර සිටින ඉගුවානා විශේෂ කිහිපයක්, උදරයේ සහ පැතිවල දිලිසෙන ජල වර්ණ සහිත ලා කොළ පැහැයෙන් යුක්ත වන අතර, කුරසාඕ හි දක්නට ලැබෙන ඉගුවානා දර්ශනීය ආකර්ෂණයක් ලෙස පමණක් නොව, වසර ගණනාවකට පෙර මෙම පුරුද්ද අත්හැර දැමූ බොහෝ දූපත් මෙන් නොව, ආහාර සඳහා දඩයම් කරනු ලැබේ. දිවයිනේ උතුරු වෙරළ තීරයේ බටහිර කෙළවරේ මුහුදු කැස්බෑවන් බෝ කිරීම සඳහා නිවහනක් වී ඇති ඇතුල්වීම් කිහිපයක් තිබේ. මෙම කැස්බෑවන් ෂෙට් බොකා උද්‍යානයේ උද්‍යාන පද්ධතිය මගින් ආරක්ෂා කර ඇති අතර උද්‍යාන පාලකයින් සමඟ ඔවුන් බැලීමට යා හැකිය.

ඓතිහාසිකව, කුරසාඕ හි තර්මොස්බේනේසියා වැනි ධාතු කබොල කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයින් ඇතුළුව විවිධ ස්ටයිගෝෆුනා පරිසර පද්ධතියක් අඩංගු විය. කෙසේ වෙතත්, බොහෝ ආවේණික ටැක්සා ඇතුළත් මෙම ජලජ විශේෂ ජාලය 1970 ගණන්වල සිට අනාවරණය වී නොමැත. ඔවුන්ගේ හදිසි අතුරුදහන් වීම 1900 ගණන්වල අගභාගයේ තෙල් කර්මාන්ත ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, වාසස්ථාන විනාශය සහ තෙල් හා විසර්ජන මගින් භූගත ජලය දූෂණය වීමේ එකතුවක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිදුවී ඇතැයි උපකල්පනය කෙරේ.

### දේශගුණික විපර්යාස 
කුරසාඕහි උණුසුම්, අර්ධ ශුෂ්ක දේශගුණයක් (කොපන් දේශගුණික වර්ගීකරණය BSh) ඇති අතර ජනවාරි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා වියළි සමයක් සහ ඔක්තෝබර් සිට දෙසැම්බර් දක්වා තෙත් සමයක් පවතී. වර්ෂාපතනය දුර්ලභ වන අතර, වසරකට මිලිමීටර් 450 (අඟල් ~17) පමණි; විශේෂයෙන්, වැසි සමය නිවර්තන දේශගුණයේ සාමාන්‍යයෙන් වඩා වියළි ය; වියළි සමයේදී, එය කිසි විටෙකත් වැසි නොලැබේ. වර්ෂාපතනයේ හිඟය හේතුවෙන්, කුරසාඕහි භූ දර්ශනය ශුෂ්ක ය; විශේෂයෙන් දිවයිනේ උතුරු වෙරළ තීරයේ. උෂ්ණත්වය සාපේක්ෂව නියත වන අතර, වසර පුරා කුඩා වෙනස්කම් මනිනු ලැබේ. වෙළඳ සුළං දිවා කාලයේදී දිවයින සිසිල් කරන අතර රාත්‍රියේදී එය උණුසුම් කරයි. සිසිල්ම මාසය ජනවාරි වන අතර සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 26.6 °C හෝ 80 °F වේ; උණුසුම්ම මාසය සැප්තැම්බර් වන අතර සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 29.1 °C හෝ 84 °F වේ. වසරේ සාමාන්‍ය උපරිම උෂ්ණත්වය 31.4 °C හෝ 89 °F වේ. වසරේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 25.7 °C හෝ 78 °F වේ. කුරසාඕ අවට මුහුදු ජලයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 27°C (81°F) පමණ වන අතර පෙබරවාරි සිට මාර්තු දක්වා සිසිල්ම (සාමාන්‍ය 25.9°C [78.6°F]) වන අතර සැප්තැම්බර් සිට ඔක්තෝබර් දක්වා උණුසුම්ම (සාමාන්‍ය 28.2°C [82.8°F]) වේ.

කුරසාඕ අන්තර් නිවර්තන අභිසාරී කලාපයට උතුරින් පිහිටා ඇති අතර වෙරළට සමාන්තරව සුළං ගලා යන අඩු මට්ටමේ අපසරනයක් ඇති ප්‍රදේශයක පිහිටා ඇති බැවින්, එහි දේශගුණය මහාද්වීපයේ ඊසානදිග පැත්තට එහි අක්ෂාංශයේ අපේක්ෂා කළ ප්‍රමාණයට වඩා බොහෝ වියළි වේ. වර්ෂාපතනය වසරින් වසර අතිශයින් විචල්‍ය වන අතර, එල් නිනෝ දකුණු දෝලනය සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වේ. ශක්තිමත් එල් නිනෝ වර්ෂයකදී මිලිමීටර 200 ක් හෝ අටල් 8 ක් වැනි සුළු ප්‍රමාණයක් ඇද හැලෙන නමුත් බලවත් ලා නිනා වර්ෂවලදී මිලිමීටර 1,150 ක් හෝ අටල් 45 ක් තරම් ප්‍රමාණයක් ඇති බව නොදනී.

කුරසාඕ නිවර්තන සුළි සුළං සඳහා ප්‍රධාන සංවර්ධන කලාපයෙන් පිටත පිහිටා ඇත, නමුත් 1954 දී හේසල් සුළි සුළං, 1961 දී ඇනා, 2007 දී ෆීලික්ස් සහ 2008 දී ඕමාර් වැනි ඒවායින් තවමත් ඉඳහිට බලපෑමට ලක් වේ. එක්සත් ජනපද ජාතික සුළි කුණාටු මධ්‍යස්ථානය සුළි කුණාටු නිරීක්ෂණය කිරීම ආරම්භ කළ දා සිට කුරසාඕ හි ගොඩබිමට කිසිදු සුළි කුණාටුවක් පැමිණ නැත. කෙසේ වෙතත්, කුරසාඕ සුළි කුණාටුවට පෙර නිවර්තන කුණාටු කිහිප වතාවක් සෘජුවම බලපා ඇත; නවතම කුණාටුව වන්නේ 2010 දී තෝමස් හරිකේන්, 1996 දී සීසර්, 1988 දී ජෝන්, 1978 දී කෝරා සහ ග්‍රේටා, 1971 දී එඩිත් සහ අයිරින් සහ 1969 දී ෆ්‍රැන්සෙලියා ය. තෝමස් කුරසාඕ පසුකර නිවර්තන කුණාටුවක් ලෙස හමා ගිය අතර, දිවයිනට මිලිමීටර් 265 (අඟල් 10.4) ක වර්ෂාපතනයක් ඇද හැළුණි, එය එක් දිනක් තුළ එහි වාර්ෂික වර්ෂාපතනයෙන් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් විය. මෙය තෝමස් දිවයිනේ ඉතිහාසයේ තෙතමනය සහිතම සිදුවීම්වලින් එකක් බවට පත් කළ අතර, මෙන්ම වඩාත්ම විනාශකාරී එකක් විය; එහි ගංවතුරෙන් පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු මිය ගිය අතර NAƒ50 මිලියන (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 28) කට වඩා හානි සිදු විය.

ගෝලීය වායුගෝලීය පර්යේෂණ සඳහා වන විමෝචන දත්ත සමුදායට අනුව, දිවයිනේ එක් පුද්ගලයෙකුට සාමාන්‍ය කාබන් ඩයොක්සයිඩ් විමෝචනය 2018 දී ටොන් 52 ක් වූ අතර එය ලෝකයේ දෙවන ඉහළම අගයයි.

කුරසාඕ කාලගුණ දෙපාර්තමේන්තුව වන මෙටියෝ, එහි වෙබ් අඩවිය සහ iOS සහ Android සඳහා ජංගම යෙදුම් හරහා කාලගුණික තත්ත්වයන් පිළිබඳ යාවත්කාලීන තොරතුරු සපයයි.

### දේශගුණික විපර්යාස 
කැරිබියානු නෙදර්ලන්තයේ පසුගිය වසර 40 තුළ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය තියුනු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති අතර කුරසාඕහි උණුසුම් දින සහ සිසිල් රාත්‍රීන් අඩු වී ඇත. දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අන්තර් රාජ්‍ය මණ්ඩලය අනාවැකි පළ කරන්නේ වායු උෂ්ණත්වය අංශක 1.4 කින් වැඩි වුවහොත් වර්ෂාපතනයේ 5% සිට 6% දක්වා අඩුවීමක්, ආන්තික කාලගුණික සිදුවීම්වල වාර ගණන සහ තීව්‍රතාවයේ වැඩි වීමක් (සුළි කුණාටු තීව්‍රතාවයේ 66% ක වැඩිවීමක් ඇතුළුව) සහ කැරිබියන් නෙදර්ලන්තයේ මුහුදු මට්ටම මීටර් 0.5 සිට 0.6 දක්වා ඉහළ යාමක් සිදුවනු ඇති බවයි.

කුරසාඕ පිහිටා ඇත්තේ කැරිබියානු විශාල ජ්වලන පළාත (CLIP) තුළ වන අතර, කුරසාඕ ලාවා සැකැස්ම (CLF) වලින් සමන්විත දිවයිනේ පවතින ලාවා වල ප්‍රධාන නිරාවරණයන් දක්නට ලැබේ. CLF හි බාසල්ට් ආක්‍රමණ සහිත කිලෝමීටර 5 ක කොට්ට ලාවා අඩංගු වේ. මෙම පාෂාණවල වයසට ලාවා සඳහා Ma 89 ක් සහ පොයිකිලිටික් සිල්ස් සඳහා Ma 75 ක් ඇතුළත් වේ, නමුත් සමහර අනුපිළිවෙලවල් 62-66 Ma තරම් ප්‍රමාද වී පුපුරා ගොස් ඇති අතර ඒවා ක්‍රිටේසියස් යුගයේ ස්ථානගත කර ඇත. ඒවායේ සංයුතියට පාදමේ පික්‍රයිට් කොට්ට ඇතුළත් වන අතර, පසුව තෝලෙයිටික් ලාවා, පසුව හයිලොක්ලාස්ටයිට්, පසුව පොයිකිලිටික් සිල්ස් ඇතුළත් වේ. මුහුදු මට්ටමට ඉහළින් අවසාන නිරාවරණයට පෙර, ඉයෝසීන්-මයෝසීන් හුණුගල් කැප් සෑදෙන තෙක් CLF ක්‍රමයෙන් ඉහළ නංවන ලදී. ක්‍රිස්ටෝෆෙල්බර්ග් සහ දිවයිනේ සෙවන්බර්ගන් (සෙවන් කඳු) කොටසෙහි නිප් සැකැස්මේ නිරාවරණයන් ඇත. මෙම සැකැස්මට රේඩියෝලේරියන් අඩංගු සිලිසියස් චර්ට් මගින් ආවරණය කරන ලද කැල්කිරියස් වැලි සහ සියුම් මැටි ගැඹුරු ජල තැන්පතු ඇතුළත් වේ. මැද කුරසාඕහි ඛාදනය වූ CLF සහ හුණුගල් වලින් ලබාගත් ඇලුවීයල් පස් අඩංගු වේ.

### වෙරළබඩ 
කුරසාඕහි වෙරළ තීර 37ක් ඇත. ඒවායින් බොහොමයක් දිවයිනේ දකුණු පැත්තේ පිහිටා ඇත. ඒවායින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ:

* බයා වෙරළ
* නිල් බොක්ක
* බොකා සාමි
* ඩයිබූයි
* ග්‍රෝට් නිප් (කෙනෙපා ග්‍රැන්ඩි)
* ක්ලීන් නිප් (කෙනපා චිකි)
* කොකොමෝ වෙරළ
* මැම්බෝ වෙරළ
* පිස්කදෙරාබායි
* ප්ලායා ෆෝටි
* ප්ලායා ජෙරමි
* ප්ලායා කාස් අබාඕ
* ප්ලායා කල්කි
* ප්ලායා කනෝවා
* ප්ලායා ලගුන්
* ප්ලායා පෝර්ටෝ මාරි
* ප්ලායා සැන්ටා කෲස්
* සැන්ටා බාබරා වෙරළ
* සීඇක්වේරියම් වෙරළ
* සින්ට් මිචිල්ස්බායි
* වර්සෙන්බායි
* වෙස්ට්පොයින්ට්

## යොමු කිරීම්