ටැන්සානියාවේ ජනවිකාසය

2012 සංගණනයට අනුව ටැන්සානියාවේ මුළු ජනගහනය 44,928,923කි. වයස අවුරුදු 15 ට අඩු වයස් කාණ්ඩය ජනගහනයෙන් 44.1% ක් නියෝජනය කරයි.                        

ටැන්සානියාවේ ජනගහන ව්‍යාප්තිය සැලකිය යුතු ලෙස අසමාන වේ. බොහෝ මිනිසුන් ජීවත් වන්නේ උතුරු මායිමේ හෝ වෙරළ තීරයේ වන අතර, රටේ ඉතිරි බොහෝ ප්‍රදේශ විරල ජනාකීර්ණ වේ. ඝනත්වය කටවි ප්‍රදේශයේ වර්ග කිලෝමීටරයකට 12 සිට (වර්ග සැතපුමකට 31) සිට ඩාර් එස් සලාම් කලාපයේ වර්ග කිලෝමීටරයකට 3,133 (වර්ග සැතපුමකට 8,110) දක්වා වෙනස් වේ. ඩාර් එස් සලාම් (ජනගහනය 4,364,541) විශාලතම නගරය සහ වාණිජ අගනුවර වේ. රටේ අගනුවර සහ ටැන්සානියාවේ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය වන ඩොඩෝමා (ජනගහනය 410,956)

ජනගහනය ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 125කින් පමණ සමන්විත වේ. සුකුමා, නයම්වේසි, චග්ගා සහ හයා යන ජාතීන් එක් එක් ජනගහනය මිලියන 1 ඉක්මවයි. ටැන්සානියානුවන්ගෙන් ආසන්න වශයෙන් සියයට 99ක් පමණ ස්වදේශික අප්‍රිකානු සම්භවයක් ඇති අය වන අතර අරාබි, යුරෝපීය සහ ආසියානු සම්භවයක් ඇති කුඩා සංඛ්‍යාවකි.

ජනගහනයට අරාබි සහ ඉන්දියානු සම්භවයක් ඇති පුද්ගලයින් සහ කුඩා යුරෝපීය සහ චීන ප්‍රජාවන් ද ඇතුළත් වේ. බොහෝ අය ශිරාසිවරුන් ලෙසද හඳුනා ගනී. 1964 සැන්සිබාර් විප්ලවය අතරතුර අරාබි සහ ඉන්දියානුවන් දහස් ගණනක් සමූල ඝාතනය කරන ලදී. 1994 වන විට, ආසියානු ප්‍රජාව ප්‍රධාන භූමියේ 50,000 ක් සහ සැන්සිබාර්හි 4,000 ක් විය. ටැන්සානියාවේ අරාබි ජාතිකයන් 70,000ක් සහ යුරෝපීයයන් 10,000ක් ජීවත් වූ බව ගණන් බලා ඇත.

ටැන්සානියාවේ සමහර ඇල්බිනෝස් මෑත වසරවල ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වී ඇත. ප්‍රහාරයන් බොහෝ විට සිදු කරනුයේ ඇල්බිනෝස්ගේ අස්ථි සන්තකයේ තබා ගැනීමෙන් ධනය ලැබෙනු ඇතැයි යන විකෘති මිථ්‍යා විශ්වාසය තුළ ඔවුන්ගේ අත් පා කපා දැමීමයි. මෙම පිළිවෙත වැළැක්වීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා රට මායාකාරියන් තහනම් කර ඇත, නමුත් එය දිගටම පවතින අතර ඇල්බිනෝස් ඉලක්ක ලෙස පවතී.

2010 ටැන්සානියානු රජයේ සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, ටැන්සානියාවේ මුළු සශ්‍රීකත්ව අනුපාතය එක් කාන්තාවකට උපදින දරුවන් 5.4ක් වන අතර, නාගරික ප්‍රධාන භූමි ප්‍රදේශවල 3.7ක්, ග්‍රාමීය ප්‍රධාන භූමි ප්‍රදේශවල 6.1ක් සහ සැන්සිබාර්හි 5.1ක් සමඟින් උපත ලබයි. වයස අවුරුදු 45-49 අතර සියලුම කාන්තාවන් සඳහා සියයට 37.3ක් දරුවන් අටක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් බිහි කර ඇති අතර දැනට එම වයස් කාණ්ඩයේ විවාහක කාන්තාවන් සඳහා සියයට 45.0ක් එම දරුවන් ප්‍රසූත කර ඇත. ටැන්සානියාවේ ආගමික ක්ෂේත්‍රය ක්‍රිස්තියානි ධර්මය, ඉස්ලාම් සහ ජනවාර්ගික සිරිත් විරිත්වලට සම්බන්ධ අප්‍රිකානු සම්ප්‍රදායික ආගම් විසින් ආධිපත්‍යය දරයි. ස්වහීලී භාෂාවෙන් ආගම සඳහා වන වචනය, දිනි, සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රිස්තියානි සහ ඉස්ලාම් යන ලෝක ආගම් වලට අදාළ වේ, එනම් සම්ප්‍රදායික අප්‍රිකානු ආගම් අනුගාමිකයින් "ආගමක් නැත" ලෙස සලකනු ලැබේ. ආගමික අයිතිවාසිකම බොහෝ විට අපැහැදිලි වේ, සමහර පුද්ගලයන් එකවර බහු ආගමික අනන්‍යතාවයන්ට අනුගත වේ (උදාහරණයක් ලෙස ක්‍රිස්තියානි නමුත් අප්‍රිකානු සම්ප්‍රදායික චාරිත්‍ර අනුගමනය කිරීම) ආගමික සීමා නම්‍යශීලී සහ සන්දර්භීය බව යෝජනා කරයි.
CIA World Factbook හි 2014 ඇස්තමේන්තුවට අනුව, ජනගහනයෙන් 61.4% ක් ක්‍රිස්තියානි, 35.2% මුස්ලිම්, 1.8% සම්ප්‍රදායික අප්‍රිකානු ආගම් අදහන, 1.4% කිසිදු ආගමකට සම්බන්ධ නොවූ අතර 0.2% වෙනත් ආගම් අනුගමනය කළහ. කෙසේ වෙතත්, Religion Data Archives (ARDA) සංගමයට අනුව, ජනගහනයෙන් 55.3% ක් ක්‍රිස්තියානි, 31.5% මුස්ලිම්, 11.3% සම්ප්‍රදායික විශ්වාසයන් පිළිපදින අතර ජනගහනයෙන් 1.9% ක් ආගමික නොවන හෝ වෙනත් ඇදහිලිවලට අනුගත වෙති. 2020. ARDA ඇස්තමේන්තු කරන්නේ 2020 වන විට බොහෝ ටැන්සානියානු මුස්ලිම්වරුන් සුන්නි, කුඩා ෂියා සුළුතරයක් සිටින බවයි. මුස්ලිම්වරුන්ගෙන්, 16% අහමදියා, 20% නිකාය නොවන මුස්ලිම්, 40% සුන්නි, 20% ෂියා, සහ 4% සුෆි වේ. ටැන්සානියාවේ බොහෝ ෂියාවරු ආසියානු/ඉන්දියානු සම්භවයක් ඇත. ටැන්සානියාවේ ඉන්දියානු/ඛෝජා උරුමයේ කැපී පෙනෙන ෂියාවරුන් වන්නේ මොහොමඩ් දෙව්ජි හෝ අමීර් එච්. ජමාල් ය.

ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාව තුළ විශාලතම කණ්ඩායම වන්නේ කතෝලික පල්ලියයි (සියලුම ක්‍රිස්තියානුවන් 51%). රෙපරමාදු භක්තිකයන් අතර, ලූතරන් සහ මොරවියන් විශාල සංඛ්‍යාවක් රටේ ජර්මානු මිෂනාරි අතීතය පෙන්වා දෙන අතර ඇංග්ලිකානුවන් සංඛ්‍යාව ටැන්ගානිකා හි බ්‍රිතාන්‍ය මිෂනාරි ඉතිහාසය වෙත යොමු කරයි. වර්ධනය වන සංඛ්‍යාවක් පෙන්තකොස්තවාදය පිළිගෙන ඇති අතර, විශේෂයෙන් 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී ස්කැන්ඩිනේවියාවේ සහ එක්සත් ජනපදයේ බාහිර මිෂනාරි ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන් ද වැඩි වෙමින් පවතී. ඔවුන් සියල්ලෝම වොලොකොලේ ව්‍යාපාරයෙන් (නැගෙනහිර අප්‍රිකානු පුනර්ජීවනය) විවිධ මට්ටම්වල යම් බලපෑමක් ඇති කර ඇත, එය චමත්කාරජනක සහ පෙන්තකොස්ත කණ්ඩායම්වල ව්‍යාප්තිය සඳහා සාරවත් භූමියක් ද විය.

බෞද්ධ, හින්දු සහ බහායි වැනි ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රධාන භූමියේ අනෙකුත් ආගමික කණ්ඩායම්වල ක්‍රියාකාරී ප්‍රජාවන් ද ඇත.

### භාෂා 
ටැන්සානියාවේ භාෂා 100කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් කතා කරන අතර, එය නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වඩාත් භාෂාමය විවිධත්වයක් ඇති රට බවට පත් කරයි. කතා කරන භාෂා අතර අප්‍රිකාවේ භාෂා පවුල් හතරක් ඇත: බන්ටු, කුෂිටික්, නිලෝටික් සහ කොයිසන්.

පාර්ලිමේන්තු විවාදයේදී, පහළ උසාවිවල සහ ප්‍රාථමික පාසලේ ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස ස්වහීලී භාෂාව භාවිතා වේ. ඉංග්‍රීසි භාෂාව විදේශ වෙළඳාමේ, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතුවල, ඉහළ උසාවිවල සහ ද්විතියික සහ උසස් අධ්‍යාපනයේ ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස භාවිතා වේ. ඔහුගේ උජාමා සමාජ ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන්, ජනාධිපති නියරේරේ රටේ බොහෝ වාර්ගික කණ්ඩායම් එක්සත් කිරීමට උපකාර කිරීම සඳහා ස්වහීලී භාෂාව භාවිතා කිරීම දිරිමත් කළේය. දළ වශයෙන් ටැන්සානියානුවන්ගෙන් සියයට 10ක් පළමු භාෂාව ලෙස ස්වහීලී භාෂාව කතා කරන අතර, සියයට 90ක් දක්වා එය දෙවන භාෂාවක් ලෙස කථා කරයි. ස්වහීලී භාෂාවේ පුළුල් භාවිතය සහ ප්‍රවර්ධනය රටෙහි කුඩා භාෂා පරිහානියට දායක වේ. විශේෂයෙන්ම නාගරික ප්‍රදේශවල කුඩා දරුවන් වැඩි වැඩියෙන් පළමු භාෂාව ලෙස ස්වහීලී භාෂාව කතා කරයි. Kiswahili හැර වෙනත් ජනවාර්ගික ප්‍රජා භාෂා (ECL) ඉගැන්වීමේ භාෂාවක් ලෙස ඉඩ නොදේ. මූලික අධ්‍යාපනයේ දී සමහර අවස්ථාවල දී ඒවා නිල නොවන ලෙස භාවිතා කළ හැකි වුවද, ඒවා විෂයයක් ලෙස උගන්වනු නොලැබේ. ECL එකක රූපවාහිනී සහ ගුවන්විදුලි වැඩසටහන් තහනම් කර ඇති අතර, ECL එකක පුවත්පතක් පළ කිරීමට අවසර ලබා ගැනීම පාහේ කළ නොහැක්කකි. ඩාර් එස් සලාම් විශ්ව විද්‍යාලයේ දේශීය හෝ කලාපීය අප්‍රිකානු භාෂා සහ සාහිත්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවක් නොමැත.

සඳවේ ජනතාව බොට්ස්වානා සහ නැමීබියාවේ ඛෝ භාෂාවලට සම්බන්ධ විය හැකි භාෂාවක් කතා කරන අතර, හඩ්සබේ ජනයාගේ භාෂාව, එයට සමාන ක්ලික් ව්‍යාංජනාක්ෂර ඇතත්, එය භාෂාමය හුදකලා වේ. ඉරාක ජනයාගේ භාෂාව කුෂිටික් වේ.

### අධ්‍යාපනය සහ පුස්තකාල 
2015 දී, ටැන්සානියාවේ සාක්ෂරතා අනුපාතය වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින් සඳහා 77.9% ක් විය (පිරිමි 83.2%, කාන්තා 73.1%). දරුවන්ට වයස අවුරුදු 15 දක්වා අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය වේ. 2020 දී, 97% ප්‍රාථමික (කාන්තා 98.4% සහ පිරිමි 95.5%), 28.3% ද්විතීයික (කාන්තා 30% සහ පිරිමි 27%), සහ 8% තෘතියික අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කරන ලදී (කාන්තා 7% සහ පිරිමි 8.5%).

ටැන්සානියා පුස්තකාල සේවා මණ්ඩලය ප්‍රාදේශීය විසිඑකක්, දිස්ත්‍රික් දහඅටක් සහ එක් ප්‍රාදේශීය පුස්තකාලයක් ක්‍රියාත්මක කරයි.

### සෞඛ්‍ය සත්කාර 
2012 වන විට, උපතේදී ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 61 කි. 2012 වසරේ අවුරුදු පහට අඩු මරණ අනුපාතය සජීවී උපත් 1000කට 54ක් විය. මෙම ළමුන්ගේ මරණයට අනෙකුත් ප්‍රධානතම හේතු වූයේ, ක්‍රමයෙන් අඩුවීම, මැලේරියාව, පාචනය, HIV, සහ සරම්පයි. 2008 දී සායනික මැලේරියා රෝගීන් මිලියන 11.5 ක් පමණ විය.

### කාන්තාවන් 
කාන්තාවන්ට සහ පිරිමින්ට නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය ඇත. රජය 1985 දී කාන්තාවන්ට එරෙහි සියලු ආකාරයේ වෙනස්කම් කිරීම් ඉවත් කිරීම පිළිබඳ සම්මුතියට (CEDAW) අත්සන් තැබීය. වයස අවුරුදු 18ට පෙර ලිංගික ප්‍රචණ්ඩත්වයට මුහුණ දී ඇති බව කාන්තාවන් දස දෙනෙකුගෙන් 3කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් වාර්තා කර ඇත. ස්ත්‍රී ලිංග ඡේදනය වීමේ ව්‍යාප්තිය අඩු වී ඇත. දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු පාසල් දැරියන් නැවත පාසලට ඇතුළත් කරනු ලැබේ. අපයෝජනයට ලක් වූ කාන්තාවන් පිරිසැකසුම් කිරීමේ රහස්‍යභාවය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා සාමාන්‍ය පොලිස් මෙහෙයුම් වලින් ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය වෙන් කිරීමට පොලිස් බලකා පරිපාලනය උත්සාහ කරයි. කාන්තාවන්ට සහ ළමයින්ට එරෙහි අපයෝජන සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය බොහෝමයක් පවුල් මට්ටමින් සිදුවේ. ටැන්සානියාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව ජාතික සභාවේ තේරී පත් වූ සියලුම මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් අවම වශයෙන් 30%ක් කාන්තාවන් විය යුතුය. අධ්‍යාපනයේ සහ පුහුණුවේ ස්ත්‍රී පුරුෂ වෙනස්කම් මෙම කාන්තාවන්ගේ සහ ගැහැණු ළමයින්ගේ පසුකාලීන ජීවිතයට බලපෑම් ඇති කරයි. විරැකියාව පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන් සඳහා වැඩිය. සේවක සේවිකාවකට මාතෘ නිවාඩු සඳහා ඇති අයිතිය කම්කරු නීතියෙන් සහතික කර ඇත.

## යොමු කිරීම්