open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ජැක්සන් සැලසුම

thumb|300px|right| සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයෙහි  **ජැක්සන් සැලසුම** ලෙසින් හැඳින්වුනු *සිංගප්පූරු සුළු නගර සැලසුම*.

"**සිංගප්පූරු සුළු නගර සැලසුම**" ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, 1822 වසරෙහි **ජැක්සන් සැලසුම** යනු,  වසර තුනකට පෙරදී පමණක් ඇරඹුනු,  අදක්ෂ එහෙත් සඵල වර්ධනයක් පෙන්නුම් කල යටත්විජිතයක්වූ සිංගප්පූරුව තුල නාගරික සංවර්ධනයෙහි කිසියම් පිළිවෙලක් අනුගමනය කිරීම පවත්වා ගෙන යෑම සඳහා  සකස් කෙරුණු නාගරික සැලසුමකි. එහි භෞතික සංවර්ධනය අධීක්ෂණය පිළිබඳ කාර්යභාරය පැවරී සිටි, යටත්විජිතයෙහි ඉංජිනේරුවා සහ භූමි මිනින්දෝරුවා වූ ලුතිනන් පිලිප් ජැක්සන් අනුව යමින් මෙය නම් කර ඇත.

මුලින්, 1819 සිට 1823 දක්වා සිංගප්පූරුව පාලනය කල විලියම් ෆාකුවාර් විසින් ඇයගේ වරාය හරහා සිදුවුනු වෙළෙඳාමෙහි හුදු ප්‍රමාණය තුලින් යටත්විජිතය සමෘද්ධිමත් වීමට ඉඩහැරිය අතර, යටත්විජිතය ක්‍රමවත්ව සැලසුම් නොකරමින් එය ආවාට ගියාට වර්ධනය වීමට ඉඩ හැරියේය. යටත්විජිතයෙහි ස්ථාපක, ශ්‍රීමත් ස්ටැම්ෆර්ඩ් රැෆල්ස්, 1822 ඔක්තොම්බරයෙහිදී යළි පැමිණෙත්ම, පැවති අවුල් සහිත බව පිළිබඳ අසතුටු වෙමින්, නගරයෙහි පිරිසැලසුම සංශෝධනය කිරීම සඳහා , ලුතිනන් ජැක්සන්ගේ නායකත්වය යටතේ සුළු නගර කමිටුවක් පිහිටුවේය. ජැක්සන් සැලසුම මෙසේ සකස්කෙරුනු අතර, වාර්ගික ලෙසින් ක්‍රියාත්මක වන්නාවූ උපකොට්ඨාශයන්ට සිංගප්පූරුව  බෙදමින් ජාලක රටාවකට යටත්විජිතයෙහි වින්‍යාසය සැලසුම් කෙරෙනු ලබන රටාවක් එය විසින් නිර්මාණය කෙරිණි. ප්‍රදේශ සතරක් ලෙසින්  වාර්ගික නේවාසික ප්‍රදේශ වෙන්කෙරිණි.

යුරපියන් ටවුන් තුල නිවැසියේ යුරෝපියානු වෙළෙන්දන්, යුරේසියානුවෝ සහ ධනවත් ආසියානුවෝ වූහ. කම්පුං ග්ලාම් සමන්විතවූයේ සිංගප්පූරුවට සංක්‍රමණය වූ මුස්ලිම්වරුන්, වාර්ගික මැලේවරුන් සහ අරාබිවරුන් වෙතින් වන අතර, බුගිස්වරුන්, අරාබිවරුන් සහ සුල්තාන්වරයා සඳහා ලෙසින් තවදුරටත් කොටස් තුනකට බෙදා වෙන් කොට තිබුණි.

යුරපියන් ටවුන් වෙතින් බටහිර දෙසට වන්නට පරිපාලන සහ වාණිජ දිස්ත්‍රික්ක පිහිටියේය. ගංගාවට බටහිරට වන්නට පිහිටි කඳු ප්‍රදේශයක් වෙතින් කුඩා ඉඩම් කොටසක් ප්‍රතිසංස්කරණය කරනු ලදුව එය වාණිජ චතුරස්‍රය බවට පත්වූ අතර, පසුව එය රැෆල් වෙත ගරු කරනු වස්  රෑෆල්ස් ප්ලේස් ලෙසින් යළි-නම් කෙරිණි.
කොරවක් ගල

thumb|right|අනුරාධපුර රත්න ප්‍රාසාදයෙහි වූ කොරවක් ගලක දැක්වෙන මකර රුව
පැරණි විහාර ගොඩනැගිලිවලට ඇතුළු වන දොරටුව සමග වූ පඩිපෙල දෙපස අත්වැට සේ තනා ඇති නිර්මාණය **කොරවක් ගල** ලෙස හැඳින්වේ. පඩිපෙළේ ගමන් කරන්නන්ගේ පහසුව ඇතිකරවීමට හා ඊට අලන්කාරත්වයක් එක් කිරීමට කොරවක් ගල නිර්මාණය කිරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාවට අමතරව ඉන්දියාවේ සාංචි හා භාරුත් යන ස්තූප ආශ්‍රිතව ක්‍රි.පූ. 2-1 සියවස් වලට අයත් කොරවක් ගල් දැකගත හැකිවේ. 

thumb|right|මකර රුව වෙනුවට ගජසිංහ රුව දැක්වෙන කොරවක් ගලක් (කුරුණෑගල)
මුල් සමයේ කොරවක් ගල, කැටයම් අවම සරළ ආකාරයේ ඒවා වේ. රුවන්වැලිසෑය මළුවේ උතුරු දොරටුවේ දැකගත හැකි කොරවක් ගල මීට උදාහරණයක් සේ දැක්විය හැක. කුට්ටම් පොකුණේ දැකගත හැකි කොරවක් ගලද, රුවන්වැලිසෑ කොරවක් ගලට සමාන ලක්ෂණ දක්වයි. අනුරාධපුර යුගයේ කොරවක් ගල්හී දැකගත හැකි ලක්ෂණයක් වන්නේ මකර කටින් විහිදී යන ලියවැලක් දක්වා තිබීමයි. මුල් කාලයේ මෙය සරලව නිර්මාණය කොට තිබූවත් පොළොන්නරු යුගය වන විට ඊට කැටයම් රාශියක් එකතු වී තිබේ. කෙසේවූවද පසු කාලීනව කොරවක්‌ ගලේ මකර කැටයම වෙනුවට ගජසිංහ කැටයම එක්‌ වු අවස්‌ථා දැකගත හැකිවේ. එසේම අනුරාධපුර හා පොළොන්නරු යුගවලදී කළුගලින් නිර්මාණය කල කොරවක් ගල පසුකාලීන ගම්පළ හා නුවර යුගය වන විට ගඩොල් හා හුණු බදාම භාවිතයෙන් නිමවා ඇත.

පුරාවිද්‍යාඥ සෙනරත් පරණවිතාන මහතාට අනූව කොරවක් ගල ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි විහාරාරාම ආශ්‍රිත දොරටු කෙරේ භාවිතා කිරීම ඉන්දියානු ආභාසය අනූව සිදුවූවක් වේ. නමුදු කාලය සමග මෙරට කොරවක් ගල ඊට අනන්‍ය ලක්ෂණ ගොඩනගාගෙන ඇත. මුල් සමයේ කොරවක්‌ගල ලී වලින් තිබී පසුව කළුගලින් නිර්මාණය වූ බව පරණවිතාන මහතාගේ අදහසයි.

## මේවාද බලන්න
*ශ්‍රී ලංකාවේ කැටයම් කලාව

## මූලාශ්‍ර
ජීව විද්‍යාත්මක පලිබෝධ නාශක

**ජීව විද්‍යාත්මක පලිබෝධ නාශක**, ()  යනු පළිබෝධ පාලනයට ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රම භාවිතා කීරීමේ ක්‍රමවේදයයි.

## අමතර අවධානයට 
* Antagonism (phytopathology)
* Bioherbicide
* Biological pest control
* Bacillus thuringiensis
* Cembratrienol
* Integrated Pest Management
* LUBILOSA
* Pest resistance management plans
* Plant defense against herbivory
* Use as a population control agent

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* Bioinsecticides Market  (Acquire Market Research)
* Registered Biopesticides 04/29/02 *United States Environmental Protection Agency*. Updated 29 March 2002. Retrieved 25 November 2011.
* International Biocontrol Manufacturers' Association (IBMA)

ප්‍රවර්ගය:ජෛව තාක්ෂණය

ප්‍රවර්ගය:පළිබෝධ නාශක
දාගැබ් වාහල්කඩ

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉපැරණි දාගැබ්හී අත්තිවාරමට සම්බන්ධ කොට සතර දිශාවට මුහුණලා පවතින පරිදි ගොඩනංවා ඇති ප්‍රක්ෂේප හතර **වාහල්කඩ** ලෙස හැඳින්වේ. මෙරට දාගැබ හා සම්බන්ධ වූ තවත් සුවිශේෂ නිර්මාණයක් සේ සැළකෙන මෙම නිමැවුම කුමක් අරමුණු කොට ගනිමින් තනන ලද්දක්ද යන්න අපැහැදිලි වේ. බොහෝ විට දාගැබේ අලංකාරත්වය වර්ධනය කිරීම සඳහා වාහල්කඩ යොදා ගන්නට ඇතැයි සැළකේ. පුරාවිද්‍යාඥ සෙනරත් පරණවිතාන මහතාට අනූව වාහල්කඩ ගොඩනැංවීම ක්‍රි.පූ. 1 වන සියවසේ දී පමණ ආරම්භ වන්නට ඇතැයි පැවසෙයි.

අනුරාධපුර මිහින්තලය කණ්ඨක චෙෙත්‍යයේ දැකගත හැකි නැගෙනහිර දොරටු වාහල්කඩ මෙරට උසස්ම ඝණයේ වාහල්කඩ සේ සැළකේ. 

## මේවාද බලන්න
*ශ්‍රී ලංකාවේ කැටයම් කලාව
*ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ දාගැබ්
*පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

## මූලාශ්‍ර
ඇටඹ

***Mangifera zeylanica*** හෝ "ශ්‍රී ලංකා වල් අඹ" යනු ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික වන අඹ ගසකි. මෙම අතිවිශිෂ්ට ගස *Mangifera* අඹ ගණයේ උසම සාමාජිකයා වන අතර, Anacardiaceae පවුලේ උසම ගස් දෙකෙන් එකකි. අඹ පලතුරු ආහාරයට ගත හැකි අතර විශිෂ්ට රසයක් ඇත. එය සිංහල භාෂාවෙන් "ඇටඹ" හෝ "වල් අඹ" සහ දෙමළ භාෂාවෙන් "කද්දූ-මා" ලෙස හැඳින්වේ. සුප්‍රසිද්ධ බ්‍රිතාන්‍ය උද්භිද විද්‍යාඥයෙකු සහ ගවේෂකයෙකු වූ ජෝසප් ඩෝල්ටන් හූකර් 1876 දී ගස ගැන මුලින්ම විස්තර කළේය.

සාමාන්‍ය අඹ ගෙඩියට වඩා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ඇටඹ ගෙඩිය හොඳින් ඉදුනු විට රතු මිශ්‍ර කොළ පැහැයෙන් දිස් වන අතර සෙ.මී. 3-5 පමණ දිග ගෙඩියේ ඉහළ කොටස තද රතු පාටින් දිස් වේ. ඇටඹ ගෙඩියේ ඇටය තරමක් විශාලය. මී පැණි තරමටම පැණි රසකින් මෙන්ම ඇඹුල් රසකින්ද යුක්ත ඇටඹ හමුවේ. රසයේ ඇති වෙනස්කම් මත විවිධාකාරයෙන් මේවා නම් කිරීමට ගැමියෝ පෙළඹෙති.

මීටර් 30ක් පමණ උසට සෘජුවම වැවෙන කඳක් සහිත ඇටඹ ගස ප්‍රමාණයෙන් ඉතා විශාලය. අඳුරු කොළ පැහැයක් ගන්නා දිළිසෙන ඇටඹ පත්‍ර ආසන්න වශයෙන් සෙ.මී. 7-13ක් පමණ දිගැතිය. කෙසේ වෙතත්, කුඩා පැළ වශයෙන් පවතින විට මෙම පත්‍රද සාමාන්‍යයෙන් අප වගා කරන අඹ පත්‍ර වලටම සමානය. ආවේණික ශාකයක් වන ඇටඹ තෙත් කලාපයේ මෙන්ම මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩු උසක පිහිටි වියළි කලාපීය වනාන්තරවලද වැවේ. වියළි කලාපයේදී ජල පහරවල් ආසන්නයේසහ හුදකලා කඳු වැටි පිහිටි මිටියාවත් වල හොඳින් වැවේ.

## මූලාශ්‍ර
* Kostermans, A.J.G.H. *The Mangoes: Their Botany, Nomenclature, Horticulture and Utilization*, Academic Press, 2012: 111–113.
* Meijer, Willem. In eds. Dassanayake M.D. and Fosberg F.R. *A Revised Handbook to the Flora of Ceylon*, Volume 4, New Delhi, 1983: 7. 
* Weerarathne, A.P.G. Samarajeewa, P.K. and Nilanthi, R.M.R. “Genetic Diversity of Etamba in Sri Lanka”, in *Tropical Agricultural Research & Extension* 8, 2005, Plant Genetic Resources Centre, Gannoruwa, Peradeniya, Sri Lanka. Accessed at http://www.agri.ruh.ac.lk/tare/pdf/V_8/AG.8.14.pdf  on 7.11.2017. 
* Useful Tropical Plants. “Mangifera zeylanica”. Accessed at http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Mangifera+Zeylanica on 7.11.2017.
ගාලු කොටුව වටලෑම (1640)

1640 වර්ෂයේ දී ගාල්ලේ පෘතුගීසි කොටුව හෙවත් *සැන්ටා කෲස් ඩි ගෝල්* වටලෑම, ලන්දේසි–පෘතුගීසි සහ සිංහල–පෘතුගීසි යුද්ධ සමයේ දී සිදු වූ සිදුවීමකි. ගාලු කොටුව යටතේ දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා සශ්‍රීක ව කුරුඳු වගා කළ බිම් ඇතුළත් ගම් 282 ක් පැවතිණි එය පෘතුගීසි ලංකාවේ වැදගත් වෙරළබඩ යුධෝපායික ආරක්ෂක ප්‍රදේශයක් විය උඩරට රාජධානිය සමග සන්ධානගත වී සිටි ලන්දේසීන් විසින් කොමදෝරුවරයෙකු වූ ආකර්ස්ලූට් හි විලෙම් ජේකොබ්සෝන් කෝස්ටර් යටතේ කාර්ය සාධක හමුදාවක් 1640 මාර්තු 8 වන දින ගාලු බොක්කට ගොඩ බස්වන ලදී. පිට පිට සිව් දිනක් කොටුවට කාලතුවක්කු ප්‍රහර එල්ල කර 1640 මාර්තු 13 දින කොටුවට කඩාවැදි ලන්දේසි භටයන් ජය තහවුරු කර ගත්තේ ය. කැප්ටන් ලොරෙන්සෝ ෆෙරෙයිරා ඩි බ්‍රිටෝගේ නායකත්වයෙන් යුතු වූ පෘතුගීසි ආරක්ෂක හමුදාව ප්‍රබල ප්‍රතිරෝධයක් එල්ල කළ අතර බලාපොරොත්තු නොවූ පරිදි ලන්දේසි භටයින්ට වූ මහත් හානිය නිසා *“රත්රන් මලක්කාවේ, ඊයම් ගාල්ලේ”* *(Gold in Malacca, lead in Galle)* නම් පිරුළක් ද ඇතිවිය. කෝට්ටේ රාජධානිය සමග වෙළඳ සබඳතා ඇතිකර ගත්තේ ය. ඔවුහු කොළඹ කොටුවක් තනවා එය ආරක්ෂාවට හමුදාවක් යොදන ලදී. 1521 දී සිදු වූ “විජයබා කොල්ලය” ලෙස හඳුන්වන සිදුවීමේ දී, කෝට්ටේ රජු සත්වන විජයබාහුගේ පුතුන් තිදෙනා කැරලි ගසා සිය පියාව මරා දැමූහ. ඔවුහු රාජධානිය ඔවුන් අතරම බෙදා ගෙන කුඩා රාජධානි තුනක් බිහිකරන ලදී: කෝට්ටේ, සීතාවක හා රයිගම. මෙම රාජධානි අතර පසුව ඇති වූ එදිරිවාදිකම් නිසා අභ්‍යන්තර දේශපාලනයට සම්බන්ධ වීමට පෘතුගීසීන්ට අවස්ථාවක් හිමිවිය. 1557 දී කෝට්ටේ රාජධානිය පෘතුගාලයට යටත් රාජ්‍යයක් බවට පත්විය. 1591 දී යාපනය රාජධානිය යටත් ව 1594 දී සීතාවක ද පෘතුගීසි බලප්‍රදේශයට ඈඳා ගන්නා ලදී. 1594 අප්‍රියෙල් වන විට මුළු ශ්‍රී ලංකාව ම යටත් කර අවසන් කිරීමේ පෘතුගීසීන්ගේ අපේක්ෂාවට හරස් වූයේ උඩරට රාජධානිය පමණකි.

=මූලාශ්‍ර=

=සටහන්=
ආසන්නතම මන්දාකිණි ලැයිස්තුව

මෙම දුර ප්‍රමාණය අනුව ආරෝහණ අනුපිළිවෙලින් සකස්කරන ලද සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය කේන්ද්‍ර කොටගත් මෙගාපාර්සෙක් 3.59 (ආලෝක වර්ෂ මිලියන 11.7 ක්) අරයක් තුල ඇති දැනට සොයාගෙන ඇති මන්දාකිණි ලැයිස්තුවකි.

මෙම ලැයිස්තුවේ අරමුණ වන්නේ වත්මන් දැනුම පිළිබිඹු කිරීමයි:
* මෙම 3.59 Mpc අරය තුළ ඇති සියලුම මන්දාකිණි තවමත් සොයා ගෙනනැත. ආසන්නතම වාමන මන්දාකිණි තවමත් සොයාගනිමින් පවතී, ක්ෂීරපථය මධ්‍යම තලයට පිටුපස පිහිටි මන්දාකිණි අවබෝධ කිරීම අතිශයින් දුෂ්කර වේ. ඕනෑම මන්දාකිණියකට එයට පිටුපසින් පිහිටා තවත් මන්දාකිණියක් වසං කිරීම කළ හැකි වේ.

## ලැයිස්තුව 
## ආශ්‍රිත
නඛා වෙහෙර

**නඛා වෙහෙර** යනු ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර පිහිටි බෞද්ධ ස්තූපයක් වේ. මෙය අනුරාධපුර යුගයේ අගභාගයට, එනම් ක්‍රි.ව. 7-10 සියවස් වලට අයත් මහායාන ස්තූපයක් යැයි විශ්වාස කෙරේ. ගඩොලින් නිර්මාණය කොට ඇති ස්තූපයෙහි සුවිශේෂීත්වය වනුයේ කේතුකාකාර හැඩයකින් යුක්තව ඉදිකර තිබීමයි. නඛා වෙහෙර හැරුණු විට මෙම විශේෂිත ආකාරයේ ඉදිකිරීම් ද්විත්වයක් අනුරාධපුර අභයගිරි විහාරයේදී හා පොළොන්නරුව සත්මහල් ප්‍රාසාදයහී දැකගත හැකිවේ. නඛා වෙහෙර හැරුණු විට ඒ ආසන්නයේම ප්‍රථිමා ගෘහයක් සේ සැළකෙන ගොඩනැගිල්ලක් හා තවත් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් වේ.

අනුරාධපුර සංඝමිත්තා මාවත ඔස්සේ කුට්ටම් පොකුණ හරහා ගල්පාලම දෙසට දිවෙන මාර්ගය ඔස්සේ ගමන් කිරීමෙන් පසුව, දකුණු පසට ඇති අතුරු මාර්ගයක ස්වල්ප දුරක් ගමන් කිරීමෙන් මෙම “නඛා වෙහෙර” පුරාවිද්‍යා ස්ථානය හමුවේ.නඛා  යන්නෙන් නිය යන්න අර්ථවත් වේ(මතයක් පමණි).මෙනිසා මෙහි ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ නිය ධාතුව තැන්පත් කර ඇතැයි සැලකේ.මහසෙන් රජතුමා නිර්මාණය කළ බව වංශ කතාවල සඳහන් වනවා.තරමක් කැලෑබද ස්ථානයක පිහිටා ඇති බැවින් මෙය අනුරාධපුර වන්දනාකරුවන්ගෙන් දුරස්ව පවතී.

## මේවාද බලන්න
*සත්මහල් ප්‍රාසාදය
*ප්‍රසාද ස්තූපය

## මූලාශ්‍ර
*හැඳින්වීම් පුවරුව - ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව

ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
පෑළවිය

චන්ද්‍ර මාස ක්‍රමය අනුව මාසයේ මුල්ම තිථිය **පෑළවිය** වේ.
සූර්ය උදයාදී ක්‍රමයේ දවස්

සූර්ය උදයාදී ක්‍රමය අනුව  සුමානයට දවස් 7කි.
*සඳුදා

*කුජදා

*බුධදා

*ගුරුදා

*කිවිදා

*ශනිදා

*රිවිදා

හිරු උදාව සමග දවස ඇරඹී පසුදුනට හිරු උදාව සමග අවසන් වන බැවින් සුමානයද නිතැතින්ම  හිරු උදාවක් සමග දවස ඇරඹී හිරු උදාවකින් අවසන්වේ .

## ආශ්‍රිත ලිපි
* රාහු කාලය
දෙවිනුවර උපුල්වන් දේවාලය

ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු කෙළවර දෙවිනුවර (දෙවුන්දර) පිහිටි **ශ්‍රී උපුල්වන් විෂ්ණු මහා දේවාලය** මෙරට ඉදිවූ පැරණි දේවාල අතුරින් එකක් සේ සැළකේ. මෙරට බුදු දහම සුරක්ෂා කරන්නේ යැයි විශ්වාස කෙරෙන උපුල්වන් දෙවි උදෙසා මෙම දේවාලය ඉදිකොට තිබේ.

## ඉතිහාසය
අතීත ලේඛනගත මූලාශ්‍ර වලට අනූව දෙවිනුවර රජ මහා විහාරය හා දේවාලය, 7වන සියවසේදී පළමු දප්පුල රජතුමා විසින් ඉදිකොට තිබේ.  එකල රජතුමන් විසින් රුහුණු රට රදළ ප්‍රධානියක වූ වේහැල්ලේ විජය ශ්‍රී සෙනෙවිතුමන් හට රජතුමන් වෙනුවෙන් භාරකාරිත්වය හා පරිපාලනය භාර දෙන ලදී. එම තනතුර පසුකලෙක බෙත්මේ නිළය ලෙසද, පසුගිය සියවස් දෙක තුල බස්නායක නමින් හැදින්වේ. 16වන සියවසේදී (1587) පෘතුගීසීන් විසින් මෙම විහාරය හා පැරණි දෙවුන්දර නගරය විනාශ කොට දමා තිබෙන අතර, මහනුවර රාජධානියේ දෙවන රාජසිංහ රජු (1635 – 1687) විසින් නැවතත් මෙම විහාරය පිළිසකර කිරීමට කටයුතු සිදු කොට නැවතත් පෙරකී වේහැල්ලේ විජය ශ්‍රී ගුණතිලක පරපුරට 'වික්‍රමරත්න මුදියාන්සේ' යන පටබැදි නාමය සමග මෙම පුද බිමෙහි ගිහි භාරකාරත්වය භාර දෙන ලදී. පෘතුගීසීන් විසින් විනාශකරණයට ලක්වූ පැරණි විහාර නටඹුන් වර්ථමානයේ දේවාල භූමිය ආශ්‍රිතව දැකගත හැකිවේ.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:දේවාල
ප්‍රවර්ගය:මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
මයුර පිරිවෙණ

ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර ශ්‍රී මහා බෝධියට නිරිතදෙසින් පිහිටා ඇති **මයුර පිරිවෙණ**, අනුරාධපුර යුගයේ මහා විහාර සංකීර්ණයට අයත් මූලික අධ්‍යාපනික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සැළකේ. අතීත මූලාශ්‍ර අනූව පිරිවෙණ බුද්ධදාස රජු (ක්‍රි.ව. 340-368) සමයේ ගොඩනගන ලද්දක් වේ.

1894 වර්ෂයේදී එච්.සී.පී. බෙල් මහතා විසින් මෙහි කැණීම් සිදුකර එතෙක් කඩා වැටී තුබූ ගල් කුළුණු නගා සිටවූ බව සඳහන්ය. 

## මේවාද බලන්න
*මහා විහාරය

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:මහා විහාරය
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
කථිකාචාර්ය

**කථිකාචාර්ය** විශ්ව විද්‍යාලයක් අධ්‍යයන තනතුරකි.

## එක්සත් රාජධානි ක්‍රමය තුල කථිකාචාර්ය තනතුර
ඉගැන්වීමේ සහ පර්යේෂණ කටයුතුවල යෙදෙන්නාවූ විශ්වවිද්‍යාල කාර්යමණ්ඩල තනතුරකි. යම් වසර ගණනකට පසු ජ්‍යේෂ්ඨ කථිකාචාර්ය තකතුරට උසස් විය හැක.

### අදාල රටවල්
* එක්සත් රාජධානිය
* අ.එ.ජ. සහ කැනඩාව හැර අතීත එක්සත් රාජධානි  කොලණි
** ශ්‍රී ලංකා
* වෙනත් සමහර රටවල්

## අ.එ.ජ. ක්‍රමය තුල කථිකාචාර්ය තනතුර
විශ්වවිද්‍යාලයක ඉගැන්වීම සිදුකරන්නාවූද එනමුත් විශ්වවිද්‍යාල කාර්යමණ්ඩල තනතුරක් නොදරන්නාවූද පුද්ගලයෝ  කථිකාචාර්ය ලෙස හැඳින්වේ.
### අදාල රටවල්
* අ.එ.ජ.
* ෆිල්පීනය, තායි වැනි අ.එ.ජ. සමග අතීත බැඳීම් ඇති රටවල්
* වෙනත් සමහර රටවල්

## වෙනත් ක්‍රම
## ආශ්‍රිත ලිපි
* මහාචාර්ය
* ආචාර්ය
* දේශක
Chess tactics

චෙස් උපාය සහ උපක්‍රමික පිහිටුම් ඔස්සේ ක්‍රීඩාවේ ජයග්‍රහණය
සිංහල හඬ කැවූ කාටූන්

## සිංහල කාටුන් | Sinhala Cartoon 
සිංහල කාටුන්  ඉතිහාසය බැලීමේදී බොහෝවිට දැක ගත හැකි වන්නේ සිංහලෙන් හඬ කවන ලද බටහිර රටවල නිෂ්පාදනය කරන ලද ඉංග්‍රීසි කාටුන් වෙයි. මේවා අතරින් වැඩි ජනප්‍රියතාවයක් සහිත සිංහල හඬ කැවූ කාටුන් කිහිපයක් පහතින් දැක්විය හැක.
# හා හා හරි හවා (Bugs Bunny)
# දොස්තර හොඳ හිත (Dr. Dolittle)
# ටින් ටින් (Tin Tin) 
# වලස් මාමා (walas mama ) 
# සුර පප්පා (The Astreix and Obelix)
# සොනික්  (Sonic)
# ස්කූබි ඩූ
# ගිරි පුර ඇත්තෝ (The Flipstones)
# කෝඩ් ලියාකෝ (Code Lyoko )
# අපි රජ ඉබ්බෝ (Teenage Mutant Ninja Turtles)
#දඟයා (Dennis the Menace)
#පැංචා (Kissyfur)
#Dinofroz
#Grossology
#Di -gata defensers
#Max steel
#Transformers
#The power puff girls 
#Penguins  of  Madagascar 
#Droopy
#Tom and Jerry [http://]
තවද සිංහල හඬ කැවූ ඉන්දියානු කාටුන් ද ශ්‍රී ලංකික දරු දැරියන් හා වැඩිහිටියන් අතරද ඉමහත් ජනප්‍රිය තාවයක් දරයි.ඒවා නම් 
# සුටින් මාටින් ( sutin matin sinhala cartoon  ) 
# චන්ඩි ( Chandi Cartoon  )
# සුපර් ශිවා (Super Shiva)
# ක්‍රිෂ්ණා කුමරු ( krishna kumarayage kathawa  )
#කිකෝ
#පොඩි අලී

ශ්‍රීලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක සියලුම රුපවාහිනී නාලිකා සිංහල කාටුන් වැඩසටහන් විකාශනය කරන අතර එහි මුලිකයා ලෙස ටයිටස් තොටවත්ත මහත්මා හැඳින්විය හැක. දැනට ශ්‍රි ලංකාවේ හඬ කැවීම් කලාව සතුටුදායක මට්ටමක නොතිබුනත් බොහෝ රූපවාහිනී සමාගම් එම කාර්යය ජාත්‍යන්තර මට්ටමකට ගෙන ඒමට උත්සුක වී තිබුණා. වෙනත් රටවල කාටූන් ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ දුරට හඬ නඟන්නේ ශ්‍රී ලංකාව තුළ හඬකැවීම් සඳහා කාටූන් නිෂ්පාදනය නොවන බැවිනි.

ප්‍රවර්ගය:සිංහල හඬ කැවූ කාටූන්
ප්‍රවර්ගය:සිංහල කාටුන්
ප්‍රවර්ගය:ළමා කථා
සිංහල දේවාගම

තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ අදහන **සිංහල දේවාගම** යනු ලක්දිව බුද්ධාගම ස්ථාපිත වීමට පෙර පැවති ආගමයි. වර්ථමානයේ සිංහල බෞද්ධයෝ බුදු දහම සමග සමගාමීව සිංහල දේවාගමද ඇදහීමදැකිය හැක.

## තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ
ආර්ය සංකල්පයක් වන තිස්තුන්කොටියක් දෙවි වරුන්ගේ පැවැත්ම සිංහල දේවාගමෙහි ප්‍රධාන සංකල්පයකි.
සිංහල ජාතිකයන් වන්දනා කරන දෙවිවරු බොහෝ ඇත. මෙය වෛදික ධර්මයෙහි අවශේෂ කොටස් සහ දේශීය දෙවි වරු මිශ්‍ර වීමෙන් සෑදී ඇත.දේවාධීපති ශක්‍ර (ඉන්ද්‍ර) දෙවියන් වන අතර ඉන් පසුව සතරවරම් දෙවිවරු සිටී. මහින්දාගමනයෙන් පසුව ලක්දිව රාජ්‍ය ආගම බුද්ධාගම වුවද බහුතර සිංහලයෝ බුද්ධාගම සමග සමගාමීව සිංහල දේවාගමේ පුරාණ සම්ප්‍රදායන් අනුව යමින් තවමත් තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ විශ්වාස කරති. මෙය සිංහල දේවාගමවේ.

## පූජා ස්ථාන
මෙම ආගමේ පුද පූජා සිදුකරන ස්ථාන දේවාල නම් වන අතර දේවාල වලට අයත් භූමි *දේවාලගම්* නම්වේ.

## තනතරු
දේවාලයක පුද පූජා සිදුකරන තැනැත්තා **දේවාලේ කපුවා** වන අතර දේවාලයක සහ ඊට අයත් දේපොළ පාරිපාලනය කරන නිලධාරියා *බස්නායක නිලමේ* වේ.

ප්‍රවර්ගය:සිංහල දේවාගම
සිංහල දෙවිවරු සහ හින්දු දෙවිවරු අතිපිහිත වීම

සිංහල දෙවියෙක් සහ සමාන චරිත හෝ ශාරීරක ලක්‍ෂණ සහිත හින්දු ‍දෙවියෙක් සමග අතිපිහිතව හඳුනාගන්නා අවස්ථා මෙම ලිපියට විශය වේ.

## උපුල්වන් දෙවියෝ සහ විෂ්ණු දෙවියෝ
## කතරගම දෙවියෝ සහ මුරුගන් දෙවියෝ 
ප්‍රවර්ගය:හින්දු දෙවිවරු
ප්‍රවර්ගය:තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ
එක්සත් ජනපද කොංග්‍රස් මණ්ඩලයෙහි බලතල

thumb|right|alt=Building with dome; pond in front.| එක්සත් ජනපද කැපිටෝල් නම් මහා මන්ත්‍රණ සභා ශාලාවෙහි කොංග්‍රස් මණ්ඩලය රැස්වන අවස්ථාවක්.
එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් පැනවෙනු ලබන **එක්සත් ජනපද කොංග්‍රස් මණ්ඩලයෙහි බලතල**, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙහි විධිතීරණ විසින් මෙන්ම, එහි ස්වීය ආයාසයන් සහ ඉතිහාසය හා චාරිත්‍ර වැනි අනෙකුත් සාධකයන් විසින්ද නිර්වචනය කර ඇත. එය  එක්සත් ජනපදයෙහි ප්‍රධාන ව්‍යවස්ථාදායක ආයතනය වෙයි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් ඉපැහැදිලි ලෙසින් ප්‍රකාශිත සමහරක් බලතල හැඳින්වෙන්නේ *ප්‍රගණනනීය බලතල* ලෙසින් වන අතර; පවතින බවට උපකල්පිත අනෙක්වා හැඳින්වෙන්නේ *ගම්‍යමාන බලතල* ලෙසිනි.

## සාමාන්‍ය බලතල 
[thumb|right|alt=Painting of men in a formal political meeting.| [ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන්, බෙන්ජමින් ෆ්‍රැන්ක්ලින් සහ ජේම්ස් මැඩිසන් අයත්වූ එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අත්සන් තැබීමේ රැස්වීමෙහි හිටපු එජ ජෙනරාල් ජෝර්ජ් වොෂිංටන් මූලාසනයෙහි රැඳුනු අයුරු.]]

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙහි පළමුවන වගන්තිය විසින් කොංග්‍රස් මණ්ඩලයෙහි බලතල බොහෝමයක් නියම කර දක්වන අතර, ඒවා අතර 8 වන කොටසෙහි හුවා දැක්වෙන අනේක විධ සුපැහැදිලි බලතලද වෙති. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන තුලින් කොංග්‍රස් මණ්ඩලයට අතිරේඛ බලතල ලබා දී ඇත. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙහි අවශ්‍ය සහ සුදුසු ඡේදය වෙතින් ව්‍යුත්පන්න කෙරුණු ගම්‍යමාන බලතලද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට ඇත.
ජල සම්පාදනය

දෛනික අවශ්‍යතා සඳහා පානීය තත්‍වයේ ජලය මහ ජනයා වෙත ලබාදීම "ජල සම්පාදනය" නම්වේ.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* වාරි කර්මාන්තය
ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවස්තු සංරක්‍ෂණය කිරීමත් ඒ පිළිබඳ ජනතාවට අවබෝධයක් ලබා දීමට පැවරී තිබෙන ආණ්ඩුවේ දෙපාර්තමේන්තුව **පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව**යි. වර්ෂ 1940 අංක 09 දරණ පුරාවිද්‍යා ආඥාපනතින් දමම දෙපාර්තමේන්තුව නීතිගතකර ඇත. මෙහි ප්‍රධානියා වූයේ පුරාවිද්‍යා ‍කොමසාරිස්තුමාය. නමුත් වර්ෂ 1990 වන විට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටුවා වසර 100 පිරීම නිමිත්තෙන් පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස් යන ධුරය පුරාවිද්‍යා අධයක්‍ෂක ජනරාල් යනුවෙන් වෙනස් කරන ලදී. ඒ අනුව පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු‍වේ ප්‍රධානියා හඳුන්වන්නේ පුරාවිද්‍යා අධ්‍යන්‍ෂක ජනරාල් වශයෙනි. වර්ෂ 1890 ජූලි 07 දා ආරම්භ කරන ලද පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තුමේන්තුව ඒ දිනය නිමිති කරගනිමින් ජූලි මස 07 දා සෑම වසරකදීම පුරාවිද්‍යා දිනය සමරනු ලබයි. 2007 වසර වනවිට මෙම ආයතනය ආරමිභ කර වසර 117කි. එහිදී මෙම පුරාවිද්‍යා දිනය සතියක් පුරාවට සැමරීම ලාංකිකයන් විසින් විසින් සිදුකරනු ලබයි. එහිදී මෙම ඒ ඒ වසරයන්හිදි විවිධ තේමාවන් යටතේ මෙය සමරනු ලබයි.

## පුරා විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධානීන්
ආරම්භයේදී සිටම මේවනතෙක්  බොහෝ කොමසාරිස්වරු හා අධ්‍යක්‍ෂක ජනරාල්වරුන් නිල බලය දරන ලදී. පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ වර්තමාන ප්‍රධානීයා ඇතුළුව මුල් ප්‍රධානීන්ගේ නම් ලැයිස්තුව පහත දැක්වේ.

## මේවාද බලන්න
*ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව‎

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ආණ්ඩුවේ දෙපාර්තමේන්තු, ශ්‍රී ලංකා
වෙස්සගිරිය

**වෙස්සගිරිය**, (හෝ **ඉස්සරසමනාරාමය**) ශ්‍රී ලංකාවේ ඉසුරුමුණි විහාරය ආසන්නයේ පිහිටා ඇති අක්කර 20ක පමණ වපසරියකින් සමන්විත ඉපැරණි බෞද්ධ නටඹුන් සහිත ප්‍රදේශයක් වේ. දෙවන පෑතිස් රජ සමයේ (ක්‍රි.පූ 250 - 210)

මෙම ස්ථානයෙන් හමුවූ ශිලා ලේඛන අනූව, ඉස්සරසමණ, ඉස්සරසමණාරාමය, ඉසුරුමුණි බෝ රද්මහා වෙහෙර ආදී නාමයන්ගෙන් හඳුන්වනු ලැබූ ආරාමයක් අතීත අනුරාධපුර සමයේ මෙහි තිබූ බවට විශ්වාස කෙරේ. මෙහි දැකගත හැකි පළමුවන සියවසේ සිට තුන්වන සියවසට අයත් ලෙන් ලිපි වලට අනූව මෙම ස්ථානය ඉසිරමන විහර යනුවෙන් හැඳින්වේ. වර්ථමානයේ මෙම ස්ථානය මහාවංශයේ සඳහන් වන වෙස්සගිරි විහාරය වශයෙන් හඳුන්වනු ලබන මුත් එහි වූ ශිලා ලේඛනවලින් එම අදහස තහවුරු නොකරයි.

වෙස්සගිරියේ ඇති සෙල්ලිපියක

, වැව්වලින් ගොවිතැන් කරන කුඹුරුවල සිහිනැටි වී මිස මුං වැපිරීම නොකළ යුතු බව සදහන් වේ.එය iv වන මහින්ද රජතුමාගේ කාලයට අයත් වේ.

## මූලාශ්‍ර
## ආශ්‍රිත
* වෙස්සගිරියේ ඇති සෙල්ලිපි

ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
එක්සත් ජනපදයෙහි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය

**එක්සත් ජනපදයෙහි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය** යනු,  එක්සත් ජනපදයෙහි ෆෙඩරල් අධිකරණයන් අතරින් ඉහළතමය වෙයි. එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙහි දෙවන වගන්තිය  ප්‍රකාර 1789 වසරෙහිදී පිහිටුවනු ලැබුනු මෙය කෙරෙහි, සියළු ෆෙඩරල් අධිකරණයන් මත බල පැවැත්වෙන සහ  ෆෙඩරල් නීතිය සම්බන්ධ වාදපද පිළිබඳ ප්‍රාන්ත අධිකරණ නඩුවිභාගයන් මත බල පැවැත්වෙන අත්‍යන්ත (සහ ප්‍රධාන වශයෙන් අභිමතානුසාරී) අභියාචනා අධිකරණපාත්‍රතාව මෙන්ම, නඩුවිභාගයන් කුඩා පරාසයක් පිළිබඳව බල පැවැත්වෙන ප්‍රථමවර අධිකරණපාත්‍රතාව අයත් වෙයි.

ජනාධිපතිවරයා විසින් නාම යෝජනා කරනු ලැබීමෙන් පසුව සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරනු ලබන එක්සත් ජනපදයෙහි අග්‍ර විනිශ්චයකාරයා සහ සහායක විනිශ්චයකාරවරුන් අටදෙනෙකු වෙතින් අධිකරණය සමන්විත වෙයි. පත් කරනු ලැබීමෙන් පසුව, ඔවුන් ඉල්ලා අස්වුවහොත්, විශ්‍රාම ගියහොත්, ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිශ්චයකාර තරාතිරමකට පත්වුවහොත් හෝ, දෝෂාභියෝගයක්  මගින් තනතුරෙන් පහ කෙරුවොත් (කිසිම විනිශ්චයකාරයෙක් කිසිවිටෙක එසේ නොකර ඇති නමුදු) හෝ නොවුනු විටෙක, විනිශ්චයකාරවරුන් හට යාවජීව නිල කාලයක් ඇත. වර්තමාන චර්යාව දක්වන පරිදී, ගතානුගතිකවාදී, මධ්‍යස්ථමතවාදී හෝ, නිදහස් මතධාරි නීතිමය දර්ශනයන් සහ අධිකරණමය විවරණය කිරීම් සහිත ලෙසින් විනිශ්චයකාරවරුන් බොහෝ විට වර්ගීකරණය කෙරෙති. එක් එක් විනිශ්චයකාරවරයාට එක් ඡන්දය බැගින් ඇති අතර, බොහෝ නඩු විභාග ඒකඡන්දයෙන් තීරණය වන නමුත්, ඉහත සඳහන් කෙරුණු දර්ශන විද්‍යාත්මක හෝ දේශපාලනමය ප්‍රවර්ග අනුව පවතින විනිශ්චයකාරවරුන්ගේ මතවාදීය විශ්වාසයන්, උසස්ම මට්ටමෙහි නඩු විභාග බොහෝමයකදී  බොහෝ විටෙකදී ඉස්මතු වී දැක්වෙයි. අධිකරණය රැස් වෙන්නේ  වොෂින්ටන්, ඩී.සී. තුල පිහිටි එක්සත් ජනපද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ ගොඩනැගිල්ල තුල වෙයි.
පුරාවස්තු

අතීතයේ මිනිසුන් විසින් කරනලද විවිධ නිර්මාණ වලින් ශේෂ වූ ද්‍රව්‍යාත්මක සාධක පුරාවස්තූන් ලෙසට හඳුන්වනු ලබයි. තවද මේවා ආදිතමයන් පිළිබඳව තොරතුරු දැන ගැනීමට වන අතර පුරාවස්තුවක් ආකාර දෙකකින් හඳුන්වා දිය හැකිය. එනම්,
* පුරාවස්තුවක් පිළිබඳ නෛතික අර්ථ නිරූපණය.
* පුරාවස්තුවක් පිළිබඳ භෞතික අර්ථ නිරූපණය.

### පුරා වස්තුවක් හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?
මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් මුල්කරගෙන පහළ වූ යම්කිසි ද්‍රව්‍යාත්මක සාධකයක් (දෙයක්) පුරාවස්තුවක් ලෙසට භෞතික (ද්‍රව්‍යාත්මක) ව දැක්විය හැකිය. අප ආදිතමයන් වාසය කළ ගේ දොර , පරිහරණය කළ ගෘහ උපකරණ ආහාර වශයෙන් ගත් දෙයෙහි අවශේෂ (ඉතිරි කොටස්) පරිසරයෙහි පැවති ගහ, කොළ, සහ එවකට සිටි සතා සිවුපාවා ද මේ අතරට අයත්වේ. මෙසේ පැරණි මානවයා පිළිබඳව දැනගැනිමට හැකිවන සියලුම භෞතික සාක්‍ෂි පුරාවස්තු වශයෙන් සරලව හැඳින්විය හැකිය.
පුරාවස්තු හඳුනාගැනිම උදෙසා පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් අනුගමනය කරනු ලබන ක්‍රම 04 දක්නට ලැබේ. එනම්,
				
**විද්‍යාත්මක කාලනීර්ණ ක්‍රමය.**

# කාබන් 14 තාප සංදීප්ත ක්‍රමය.
# කලා නිර්මාණවල ‍‍‍ශෛලිය අනුව.
# නිර්මාණයේ හැඩය අනුව.
# පුරාවස්තු වටා ඇති වස්තූන්ගේ පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම අනුව
(ඊට ආසන්න වෙනත්සාක්‍ෂි පදනම් කරගෙනය.)

මෙලෙස නීර්ණය (තීරණය) කරන ලද ද්‍රව්‍යන් පුරාවස්තූන් ලෙසට හඳුනාගනී. ඒ අනුව පැරණි දාගැබ් , ශිලා ලෙඛව , පෙති පිළිම, වැව් අමුණු වැනි මහා පරිමාණ නිර්මාණවල හා කර්මාන්තවල සිට කුඩා වළං කැබලිත් දක්වා වු සියලු වස්තූන් පුරාවස්තූන් පුරාවස්තූන් වේ. නමුත් පුරාවස්තු සඳහා පවතින නිතිමය තත්වය රටින් රටට වෙනස් වේ.ඉන්දියාවේ වසර 100 ට වඩා පැරණි ද්‍රව්‍යන් වුනත් යුරෝප‍යේ 
වසර 50ට වඩා පැරණි ද්‍රව්‍යන් ද පුරාවස්තු ලෙසට ඔවුන් සළකයි.

ප්‍රවර්ගය:පුරාවස්තු
ටී ටවුරි

**ටී ටවුරි** () යනු,  වෘෂභ  තාරකා පංතියෙහි පිහිටි විචල්‍ය තාරකාවක් වන අතර, ටී ටවුරි තාරකාවන්හී මූලාදර්ශය වෙයි. ජෝන් රසල් හයින්ඩ් විසින් 1852 ඔක්තොම්බර් මාසයේදී එය සොයා ගන්නා ලදි. පෘථිවියෙහි සිට බලන කල, &epsilon; ටවුරි වෙතින් එතරම් ඈතින් නොවන ලෙසින් හයඩීස් පොතුර අතරතුර ටී ටවුරි දිස් වන නමුත්, එම පොකුරට වඩා  එය ඇත්තෙන්ම ආලෝක වර්ෂ 420 පසු පසින් පිහිටන අතර ඒවා සමගින් නිර්මාණය වීද නොමැත.

සෑම ටී ටවුරි තාරකා මෙන්ම, එය ඉතා ලාබාල වන අතර, වසර මිලියනයක පමණක් වයසක් සහිත වෙයි.  පෘථිවියෙහි සිට  ආලෝක වර්ෂ 460 ක් දුරින් එය පිහිටන අතර, එහි දෘශ්‍ය විශාලත්වය 9.3 සිට 14 දක්වා විචලනය වන්නේ පුරෝකථනය කල නොහැකි ලෙසිනි.

## මූලාශ්‍ර
දෙබිඩි පොල්

උදාහරණ.jpg| 1 යටි ලියමන
උදාහරණ.jpg| 2 යටි ලියමන

පේරාදෙනිය රාජකීය උද්භිද උයනේ මෙම ශාකය ඉතා හො‍දින් රෝපණය කර ඇත. එහි සදහන් ආකාරයට තාල වර්ගයට අයත් විශේෂ 200 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් අතරින් විශේෂිතම වු මේ ශාඛය ඉතාමත් දුර්ලභ වදවී යෑමේ තර්ජනයට ලක්වූ ශාඛයකි. සීෂෙල්ස් දූපත්වලට පමණක් සීමා වී ඇති මෙම ගස එරට නීතිය මගින් ආරන්ෂා කර ඇත. මෙය මාල දිවයින් පොල් ලෙස හදුන්වන්නේ මුහුදේ පාවී විත් එරට වෙරලේ තිබී හමුවූ නිසයි. ක්‍රි. ව. 1500 දී පමණ ඉන්දියන් සාගරයේ පාවෙමින් තිබියදී දෙබිඩි පොල් බීජ සොයා ගත් නමුත් එම ශාඛය ප්‍රථම වරට සොයා ගන්නා ලද්දේ ක්‍රි. ව. 1743 දී සීෂෙල්ස් දූපත් වලදීය.

මෙහි ස්ත්‍රී හා පුරැෂ ශාඛ වෙන වෙනම දක්නට ඇති අතර ස්ත්‍රී ශාඛවල හටගන්නා ඵල වල ඇති බීජ ශාඛ ලෝකයේ විශාලතම හා බරින් වැඩිම බීජයද වේ. ගෙඩියක සාමාන්‍ය බර කිලෝග්‍රෑම් 10 සිට 20 දක්වා වන අතර මේරීමට වසර 5 සිට 8 දක්වා කාලයක්ද බීජ පැලවීමට වසර 1 සිට 2 දක්වා කාලයක් ගතවේ. මෙම බීජ දෙබිඩි නිවුන් දරැවන් දෙදෙනෙකු ලෙස එකට ඈදුනු පොල් ගෙඩි දෙකක හැඩය ගනී.  

මෙහි ලපටි මදය සීෂෙල්ස් වැසියන් ආහාරයට ගන්නා අතර ඔසුවක් වශයෙන් චීනයට අපනයනප කෙරේ. මෙම දුර්ලභ ශාඛය පේරාදෙණිය උද්භිද උයනේ රෝපණය කර ඇත්තේ ක්‍රි. ව. 1850 දීය. (පේරාදෙණිය උද්භිද උයනේ ඇති විස්තර වලින් උපුටා ගැනුනි)
වංසත්ථප්පකාසිනී

වංසත්ථප්පකාසිනී යනු  දීපවංශය ලෙසම මහාවංශ කෘතිය සම්පාදනය කරගනීමෙලා මුලාශ්‍ර කරගත් කෘතියක් බව කියවේ. ඒ බව මහාවංස ටීකාවවෙහි දැක්වෙයි.
සාම දේවී

Iවන විමලධර්මසූරිය රජ ගේ සහ දෝන කැතරිනා හෙවත් කුසුමා දේවීයගේ දෙවන දියණිය **සාම දේවී** හෙවත් **අන්තානා අදසින්** කුමරියයි. පසුව සෙනරත් රජගේ නිල අගමෙහෙසිය විය.
චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහ

**ශ්‍රී චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහ** යනු ශ්‍රී ලාංකික කවියෙකු හා රචකයෙකු වේ.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:1913 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1964 මරණ
ලිව් ඇන්ඩ් මැඩී

***ලිව් ඇන්ඩ් මැඩී*** යනු ඉට'ස අ ලෞග්හ් ප්‍රොඩක්ෂන් දක්වා ප්‍රභූත කරන ලද දිස්නෙය් චන්නෙල් ඇමරිකානු තත්ත්වය ප්රහසන රූපවාහිනි මාලාවකි.
රාජතරංගිණී

**රාජතරංගිණී** යනු කාශ්මීරය සහ රජවරුන් අලලා සංස්කෘත බසින් ලියවුනු  වංශකතාවකි.  ක්‍රි.ව. 12 වැනි සියවසයේදී මෙය ලියවී ඇත. මෙම කෘතියේ කර්තෘ "කල්හානා"( Kalhana ,कल्हण) නම් බ්‍රාහ්මණයෙකි. 

### ලංකා වංශකතාවන් සමග සන්සන්දනය 
මුල් ලංකා වංශ කථාව වන දීපවංශය  හතරවැනි -පස්ව්නි සියවසයේදී ලියවී ඇති අතර මහාවංශය ලියවී ඇත්තේ ක්‍රි.ව. පස්වෙනි සියවසයේදීය.රාජතරංගිණිය ලියවෙන්නේ ඊටපසු අවධියකදීයක් වන 12 වැනි සියවසයේදීය.
### මුලාශ්‍ර
හෙළටුවා

හෙළටුවා යනු  මිහිදු හිමියන් බුද්ධ ධර්මය සිහලයට පරිවර්තනය කර සිංහළ භාෂාවෙන් ලියන ලද අට්ඨකථා ය. බුද්ධගෝෂ හිමියන් මෙය සීහලඅට්ඨකථා ලෙසද හදුන්වා තිබේ. 

## අට්ඨකථා
සීක වෛරසය

alt=Aedes aegypti|thumb|300x300px|*ඒඊඩිස් ඉජිප්ටායි* මදුරුවා

 

**සීක වෛරසය** (**ZIKV**) යනු,  *ඒ. ඉජිප්ටායි* වැනි දිවාකාලයේදී-සක්‍රීය *ඒඊඩීස්* මදුරුවන් විසින් පතුරුවනු ලබන *ෆ්ලේවිවිරිඩායි* වෛරස  කුලයට සහ *ෆ්ලේවිවෛරස්* ගණයට අයත් සාමාජිකයෙකි. 1947 වසරෙහිදී වෛරසය පළමුව හඳුනාගත්  උගන්ඩාවෙහි, සීක වනාන්තරය අනුව යමින් එය නම් කර ඇත.
විශුද්ධිමාර්ගය

විශුද්ධිමාර්ගය යනු  ලක්දිව මහාවිහාරික භික්ෂු සංගයාගෙන්  අටුවා ග්‍රන්ථ  පාලිය පරිවර්තනය කර ලබාගැනීමට පැමිණි බුද්ධගෝෂ හිමියන්ට ඒ සදහා ධර්ම ඥාණය සහ භාෂා ඥාණය ප්‍රමාණවත් අන්දමින් එතුමන් සතුව  සතුවී ඇත්ද යන සැකය හේතු කොටගෙන බුද්ධගෝෂ හිමියන්ගේ පණ්ඩිතය විභාග කරනුවස් මහමෙව්නාවේ විසු මහාවිහාරික ආචාර්යවරු විසින් බුද්ධගෝෂ හිමි යන් ලවා කරවාගත් පරීක්ෂණ ග්‍රන්ථයයි.   මහාවිහාරික ආචාර්යවරුන් විසින් එහිදී උන්වහන්සේට මාතෘකා වශයෙන්  ***"අන්තෝ ජටා බහී ජටා- ජටාය ජටිතා පාජා"*** යන බුද්ධ දේශනය ලබාදුන් බවද සදහන්ය.

## අන්තර්ගතය
***"අන්තෝ ජටා බහී ජටා- ජටාය ජටිතා පාජා"*** ...........
## මුලාශ්‍ර
ථුල්ලත්ථන රජු

සද්ධාතිස්ස රජුගේ අවෑමෙන් ඔහුගේ දෙවැනි පුත් වු  ***තුලුන*** හෙවත් ථුල්ලත්ථනඅමාත්යන්ගේද සංඝයාගේද සම්මතයෙන් රාජ්‍යත්වයට පත්විය.එහෙත් එක් මාසයකට පමණ පසු ඔහුගේ සහෝදරයෙක් වු ***ලජ්ජිතිස්ස*** හෙවත් ***ලදෑතිස්*** නමැති වැඩිමහල් සොහොයුරා විසින් ථුල්ලත්ථන රජු මරාදමන ලද්දේය.
බ්‍රිතාන්‍ය ගැරිසන් සුසාන භූමිය

**බ්‍රිතාන්‍ය ගැරිසන් සුසාන භූමිය** (**මහනුවර ගැරිසන් සොහොන**) ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර පිහිටි, ලංකාවේදී මරණයට පත්වූ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයින් උදෙසා තනනු ලැබූ සුසාන භූමියක් වේ. බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් මහනුවර අත්පත්කරගනු ලැබූ වහාම වර්ෂ 1817දී මෙය පිහිටුවනු ලැබුණි. පසුව මහනගර සීමාව තුල භූමදාන කටයුතු සිදුකිරීම තහනම් කිරීමත් සමග වර්ෂ 1873දී සුසාන භූමිය වසා දැමුණි. වර්මානයේ මෙම සුසාන භූමියෙහි සොහොන් 195 ක් දැකගත හැකිවේ.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
රයික්ලොෆ්

උපතින් **අඹන්වෙල රාළ** නම්වූ **රයික්ලොෆ්** සෙංගඩගල යුගයේ සිංහලේ දිසාව තනතුරු දැරූවෙකි.

## දිසාව ලෙස
ඌව වෙල්ලස්ස, පානම හා මඩකලපුව දිසාව
## ආශ්‍රිත ලිපි
* දෙවන රාජසිංහ රජ
කිම් සූ-හ්යුන්

**කිම් සූ-හ්‍යුන්** (; 1988 පෙබරවාරි 16) යනු දකුණු කොරියානු රංගන ශිල්පියෙකි. ඔහු විසින් රංගනයෙන් දායක වූ රූපවාහිනී කථාමාලා අතර *ඩ්‍රීම් හයි*, *මූන් එම්බ්‍රසිං ද සන්*, *මයි ලව් ෆ්‍රොම් ද ස්ටාර්* *ද ප්‍රඩියුසර්ස්*, හා සිනමාපට අතර *ද තීව්ස්*, *සීක්‍රට්ලි, ග්‍රේට්ලි* ආදිය වේ.
*ඉට්ස් ඔකෙයි නොට් ටු බි ඔකෙයි*,*හොටෙල් ඩෙල් ලුනා* ආදියෙහිද මොහු රංගනයෙන් දායක විය.

## මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය
කිම් සූ හ්‍යුන් උපත ලැබුවේ 1988 පෙබරවාරි 16 වැනිදාය. ඔහුගේ පියා Kim Chung-hoon [ko] වන අතර 80 දශකයේ "සෙවන් ඩොල්ෆින්" සංගීත කණ්ඩායමේ ප්‍රධාන ගායකයා විය.

කිම් සූ හ්‍යුන්ගේ මව ඔහුගේ ලැජ්ජාශීලී සහ අභ්‍යන්තරික පෞරුෂය ජය ගැනීමට උපකාර කිරීම සඳහා ඔහුගේ පාසල් අවධියේදී රංගන පන්ති සඳහා ඔහුව දිරිමත් කළාය. නළුවෙකු වීමේ ඔහුගේ අභිලාෂය ඇත්ත වශයෙන්ම ඔහුගේ මධ්‍යම පාසල සහ උසස් පාසල අතර විය. ඔහුගේ පළමු ප්‍රධාන රංගනය වූයේ ෂේක්ස්පියර්ගේ ප්‍රහසන චිත්‍රපටයක් වන A Midsummer Night's Dream හි වේදිකා නාට්‍යයක පුක්ගේ චරිතය නිරූපණය කිරීමයි. ඔහුගේ පසුකාලීන රංග කලාවට සංගීතමය ග්‍රීස් සහ හැම්ලට් ඛේදවාචකයේ කෙනිකි සහ හැම්ලට්ගේ භූමිකාව ඇතුළත් වේ.

2006 වන විට, කිම් සූ හ්‍යුන් සෝල් හි ගංගනම් හි ප්‍රාථමික, මධ්‍යම සහ උසස් පාසල සම්පූර්ණ කළ අතර විගණනයෙන් පසු 2007 හි රූපවාහිනී නළුවෙකු ලෙස ආරම්භ විය. ඔහු 2009 දී Chung-Ang විශ්ව විද්‍යාලයේ චිත්‍රපට හා රංග අංශයට ඇතුළත් විය

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1988 උපත්
ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය

**ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය** () යනු අපද්‍රව්‍ය නැවත භාවිතා කළ හැකි ද්‍රව්‍ය බවට පත්කිරීමයි.
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් (1951 චිත්‍රපටය)

***ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ්*** (ඉංග්‍රීසි: Alice in Wonderland) යනු වෝල්ට් ඩිස්නි විසින් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබූ, 1951 දී නිකුත් වූ ඇමරිකානු සජීවීකරණ චිත්‍රපටයකි.

## යොමු
ප්‍රවර්ගය:1951 සජීවිකරණ චිත්‍රපට
ප්‍රවර්ගය:1950s ඇමරිකානු සජීවිකරණ
ප්‍රවර්ගය:1950s මනඃකල්පිත චිත්‍රපට
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු සජීවිකරණ චිත්‍රපට
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ළමා මනඃකල්පිත චිත්‍රපට
තොලුවිල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය

**තොලුවිල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය** (**නිවත්තනචේතිය** හෝ **රාමකැලේ**) ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර පිහිටි පෞරාණික නටඹුන් සහිත පුරාවිද්‍යා භූමියක් වේ. එය නිවත්තකචේතිය විද්‍යාලය ආසන්නයේ අනුරාධපුර දුම්රියපලට නැගෙනහිරින් පිහිටා තිබේ. ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙම ස්ථානය හෙළිපෙහෙළි කරනු ලැබූ සමයේ භාවිතා වූ තොලුවිල නාමය වර්ථමානයේද මෙම ස්ථානය හැඳින්වීමට භාවිතා කලද මෙහි පැරණි නාමය අවිනිශ්චිත වේ.

## ඉතිහාසය
ක්‍රි.පූ. 3 වන සියවසේ මිහිදු හිමියන් චේතිය පබ්බතයේ සිට මහා විහාරයට වැඩම කරන අතරතුර විවේක ලබාගත් ස්ථානයක් වශයෙන් මෙය හැඳින්වේ. දැකගත හැකි ඉදිකිරීම් ක්‍රි.ව. 7-9 සියවස් වලට අයත් වන අතර මෙම සංකීර්ණය, පබ්බත විහාර සංකීර්ණයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. දිය අගලකින් වටකොට ඇති මෙහි ඉදිකිරීම්, පබ්බත විහාර වලට සුවිශේෂී පොදු වාස්තු විද්‍යාත්මක සැළසුමකට අනූව නිර්මාණය කොට තිබේ.

## ආරාම සංකීර්ණය
විශාල භූමි ප්‍රදේශයක පැතිරී ඇති මෙම පබ්බතාරාමයේ ගොඩනැගිලි දකුණෙහි සිට උතුරු දිශාව දක්වා පැතිර පවතී. මින් උතුරු කෙළවර උස්වූ මළුවක් මත ඉදිකරනු ලැබූ ස්තූයක් දැකගත හැකිවන අතර දකුණු මළුව මත ප්‍රථිමා ගෘහයක නටඹුන් දැකගත හැකිවේ. එහි තිබී සොයාගනු ලැබූ තොලුවිල ප්‍රථිමාව වශයෙන් ප්‍රචලිත බුද්ධ ප්‍රථිමාව වර්ථමානයේ කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ඇතුල් වන ශාලාවේ තැම්පත් කොට තිබේ.

## මේවාද බලන්න
*තොළුවිල බුද්ධ ප්‍රතිමාව

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
අළුතෑපොල විහාරය

**අළුතෑපොල විහාරය** ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දිවුලපිටිය ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාණ පන්සලකි.
ජනප්‍රවාදයන්ට අනූව වළගම්බා රජු මෙම විහාරස්ථානය ආශ්‍රිතවද කලක් සැඟව සිටි බැව් සඳහන් වේ. මීට අමතරව විහාර භූමිය තුල පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් පැරණි මිනින්දෝරු කණුවක් දැකගත හැකිවේ.

## මේවාද බලන්න
*ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
ප්‍රවර්ගය:ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
දිවුලපිටිය

**දිවුලපිටිය** ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටා ඇති නගරයක් වේ. එය ගම්පහ නගරයේ සිට කිලෝමීටර 22ක් පමණ දුරින් පිහිටයි.

## සංචාරක ආකර්ෂණ
* බලගල්ල සරස්වතී පිරිවෙණ - දිවුලපිටිය පිහිටි බලගල්ල සරස්වතී පිරිවෙණ, ප්‍රදේශයේ පැරණි බෞද්ධ අධ්‍යාපන ආයතනයක් ලෙස ප්‍රචලිත වේ. එය 1903 වර්ෂයේ මාර්තු 7 වන දින පිහිටුවන ලදී. 
* බලගල්ල වලව්ව - නැසීගිය අමාත්‍යවරයෙකු වූ ලක්ෂ්මන් ජයකොඩි මහතා විසූ වලව්ව වේ. වර්ථමානයේ මෙය පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙන් ප්‍රකාශිතය.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
මත්ස්‍ය ප්‍රජනනය

මත්ස්‍ය ප්‍රජනන ඉන්ද්‍රියයන් අතරට වෘෂණ කෝෂ සහ ඩිම්බ කෝෂ යන්නද අයත් වෙති. බොහෝ විශේෂයන්හිදී, එකම තරමෙහි ඉන්ද්‍රියයන් යුගලයක් ලෙසින් ප්‍රජනනේන්ද්‍රියයන් පවතින අතර ඒවා පාර්ශවික වශයෙන් හෝ සම්පූර්ණ වශයෙන් හෝ එකිනෙක හා වී තිබිය හැක. ප්‍රජනන සූදානම ඉහළ නංවන ද්විතියික ඉන්ද්‍රියයන් මාලාවක්ද තිබිය හැකිය. සමහරක් මත්ස්‍යයන්ගේ ගුදය පිටුපසින් පිහිටන  කුඩා, මාංසල නලයක් ලෙසින් ප්‍රජනක පිටිකාව පවතින අතර, එය වෙතින් ශුක්‍රාණු හෝ ඩිම්බ නිකුත් කෙරෙයි; උගේ පිටිකාවෙහි හැඩය අනුසාරයෙන්, මත්ස්‍යයයෙකුගේ ලිංගය තීරණය කල හැක.

## ව්‍යුහ විද්‍යාව
### වෘෂණ කෝෂ
බොහෝ පිරිමි මත්ස්‍යයන් තුල සමසම තරමෙහි  වෘෂණ කෝෂ දෙකක් ඇත. මෝරුන්ගේ දකුණු පැත්තේ වෘෂණ කෝෂ අනෙක් පස ඒවාට වඩා සාමාන්‍ය වශයෙන් විශාල බවක් පෙන්නුම් කරයි. ප්‍රාක්තම හනුනැති මාළුවා සතුව, දේහයේ මධ්‍ය-රේඛාව ඔස්සේ පිහිටා ඇති එක් වෘෂණ කෝෂයක් ඇති නමුත්, මෙය පවා කළලයේ පවතින යුගල ව්‍යුහයක් එකට හා වීමෙන් සැදෙන්නක් වෙයි.

සමහරක් ටෙලියොස්ට මත්ස්‍යයන්ගේ වෘෂණ කෝෂයන්, දැඩි සිවියක් වැනි කොපුවක් වන ටියුනිකා ඇල්බර්ජීනිය තුල පිහිටන අතර, බීජධර නාළිකා නමැති ඉතා සමීපයෙන් දඟර ගැසුණු නල වලින් ඒවා සමන්විත වෙයි. මෙම නාළිකා වල ආස්තරයක් ලෙසින් සෛල තට්ටුවක් (බීජාණු සෛල) පවතින අතර,  යෞවනෝදයෙහි සිට මහළු විය දක්වා  ඒවා  ශුක්‍රාණු සෛල බවට වර්ධනය වෙති. 

ප්‍රවර්ධනය වන ශුක්‍රාණු,  බීජධර නාළිකා තුලින් ගමන් කොට  වෘෂණ මධ්‍යවණ්ටනය වෙත පිහිටා ඇති වෘෂණ විතංසය වෙතටද, අපවාහී ප්‍රනාල වෙතටද ඉන්පසු, අළුතින් තැනෙන ශුක්‍රාණු සෛල පරිණත වන්නාවූ මුංචකය වෙතටද පැමිණෙයි ( ශුක්‍රාණුජනනය බලන්න).
සායන

### සායන 
රෝහලකට වඩා කුඩා ප්‍රමාණයෙන් වෛද්‍ය පහසුකම් ලබාගෙන වෛද්‍ය සේවාවක් සායනයක් ලෙස හදුන්වනු ලබයි. මේවා බොහෝ අවස්ථාවන්හිදි පාලනය කරනු ලබන්නේ රජයෙන් වන අතර එහිදී වෛද්‍යවරයෙකු මගින් බාහිර රෝගී සේවාවන් ලබාදෙනු ලබයි.
රත්නපුර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව

ප්‍රවර්ගය:රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
අපරැක්කේ පුඤ්ඤානන්ද තෙරණුවෝ

**අපරැක්කේ පුඤ්ඤානන්ද තෙරණුවෝ** යනු,  ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙක් සහ  ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවේ හිටපු මන්ත්‍රීවරයෙක් වෙයි.
ගිලන් බාරේ සහලක්ෂණය

**ගිලන් බාරේ සහලක්ෂණය**, (Guillain–Barré syndrome, GBS) යනු පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතියට හානිවීම හේතුකොටගෙන මාංශ පේශි දුර්වලවීමේ තත්වයකි.
## ආශ්‍රිත
https://www.bbc.com/sinhala/articles/c3e1xp7lwj2o

ශරීරයේ ඇති ප්‍රතිශක්තිකරන පද්ධතිය මගින් ශරීරයේ ස්නායු පද්ධතියට පහර දීම මෙම රෝගයේදි සිදුවන අතර ක්‍රමයෙන් අත් පා වලින් පටන් ගෙන හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයන් දක්වා වර්ධනය වේ.මෙය අංශභාග තත්ත්වයක් ද වන අතර හැකි ඉක්මනින් නිසි ප්‍රතිකාරයන්ට යොමු වීම මගින් රෝගය සුවකර ගත් හැකිය.
* සහලක්ෂණය

ප්‍රවර්ගය:සහලක්ෂණ
ඇමරිකාවන්හී සීක වෛරසය පැතිරීම (2015–වර්තමානය)

2016 මුල් භාගය වන විට, සීක වෛරස ඉතිහාසයේ වඩාත් පුළුල් පැතිරීම  ඇමරිකාවන් තුල සිදුවෙමින් පැවතිණි. 2015 අප්‍රේල් මාසයේදී බ්‍රසීලයෙන් ඇරඹුනු මෙම පැතිරීම, පසුව  දකුණු ඇමරිකාවෙහි, මධ්‍යම ඇමරිකාවෙහි සහ, කැරිබියානු දිවයින්හී අනෙකුත් රටවල් වෙත පැතිරී ගියේය.

2016 ජනවාරියේදී, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (ලෝසෞසං) පැවසුවේ වසර අවසානය වන විට ඇමරිකාවන්හී බහුතරය පුරාම වෛරසය  පැතිර යෑමට ඉඩ ඇති බවයි.  අනතුරුව, 2016 පෙබරවාරි මාසයේදී, ලෝසෞසං ප්‍රකාශයට පත් කලේ, ජාත්‍යන්තර සැලකිල්ලට පාත්‍ර විය යුතු මහජන සෞඛ්‍ය අවදානමක් බවට වෛරස පැතිරීම පත්ව ඇති බවයි.  

## මෙයද බලන්න 
* 2007 යැප් දිවයින් සීක වෛරස පැතිරීම

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:2010 ගණන් වෛද්‍යමය පැතිරීම්
ප්‍රවර්ගය:2015 සෞඛ්‍ය ව්‍යසන
ප්‍රවර්ගය:2016 සෞඛ්‍ය ව්‍යසන
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රසීලය තුල 2015 වසර
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රසීලය තුල 2016 වසර
ප්‍රවර්ගය:දකුණු ඇමරිකාව තුල 2015
ප්‍රවර්ගය:දකුණු ඇමරිකාව තුල 2016 වසර
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රසීලයේ වෛද්‍යමය පැතිරීම්
ප්‍රවර්ගය:සීක වෛරසය
යුරේනස් (පුරාණෝක්තිය)

**යුරේනස්** යනු, අහස මූර්තිමත් කරන ආදිකල්පික ග්‍රීක දෙවියා විය. රෝමානු පුරාණෝක්තියෙහි ඔහුගේ  සමතුල්‍යය වන්නේ  කයිලුස් වෙයි.

## යුරේනස් ග්‍රහ ලෝකය 
පුරාතන ග්‍රීකයෝ සහ රෝමානුවෝ දැන සිටියේ  'චංචල තාරකා' (, *ප්ලැනෙටායි*) පහක් පමණි: බුධ, සිකුරු, අඝහරු, බ්‍රහස්පති, සහ සෙනසුරු. 

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:මැවුම් මිථ්‍යාවන්
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රීක දෙවිවරුන්
ප්‍රවර්ගය:ගායියාගේ දරුවන්
ප්‍රවර්ගය:අහස් සහ කාලගුණ දෙවිවරුන්
ග්‍රහ ලෝකයක් අර්ථදැක්වීම

[thumb|400px| 1989 වසරෙහිදී එය අසලින් පියාසැරියේදී *[වොයේජර් 2* වෙතින් ලබා ගත් අර්ධචන්ද්‍රාකාර නෙප්චූන් ග්‍රහ ලෝකයෙහි (ඉහළ) සහ එහි ට්‍රයිටන් චන්ද්‍රයාගේ (මධ්‍යය) ඡායාරූපයක්]]

මෙම වචනය පුරාතන ග්‍රීකයන් විසින් භාවිතයට ගත් පසු, '''*ග්‍රහ ලෝකයක* අර්ථ දැක්වීම''' යන්නෙහි විෂය පථයට පුළුල් පරාසයක බගෝලීය වස්තූන් අයත්ව ඇත.
ඡ්‍යෝතිෂයෙහි ග්‍රහ ලෝක

ග්‍රහ ලෝකයක් යනු කුමක්ද යන්න විග්‍රහ කරන විටදී,  නූතන තාරකා විද්‍යාත්මක අවබෝධයට වඩා වෙනස් අර්ථයක් **ඡ්‍යෝතිෂයෙහි ග්‍රහ ලෝක** යන්නෙන් ලබා දෙයි. දුරදක්න යුගයට පෙර, ඉතාමත් සමාන වස්තූන් වර්ග දෙකකින් රාත්‍රී අහස සමන්විත වූවේ යැයි සිතන ලදි: එකිනෙකට සාපේක්ෂව නිශ්චලව පැවති අචල තරු සහ, වසරක කාලසීමාව පුරා අචල තරුවලට සාපේක්ෂව චලනය වූ "සැරිසරන තරු" ( *ඇස්ටරෙස් ප්ලානෙටි*) ලෙසිනි.

ග්‍රීකවරුන්ට සහ අනෙකුත් ආදි තාරකා විද්‍යාඥයින්ට අනුව, මෙම කාණ්ඩයට අයත් වූයේ පියවි ඇසට දිස්වන ග්‍රහ ලෝක පහ වන අතර, පෘථිවිය මෙම කාණ්ඩයට අයත් නොවීය. "ග්‍රහ ලෝකය" යන පදය දැඩි ලෙසින් යෙදූ කල මෙම වස්තූන් පහට පමණක් යෙදුනු නමුදු, පසුකාලීනව මෙම පදය පුළුල් කරන ලදුව, විශේෂයෙන් මධ්‍යතන යුගයන්හිදී  සූර්යයා සහ චන්ද්‍රයා (සමහර විට "ආලෝක" ලෙසින් හැඳින්විණි) ද එකතු කොට, සම්පූර්ණ ග්‍රහ ලෝක සංඛ්‍යාව සතක් බවට පත් කෙරිණි. වත්මන් ඡ්‍යෝතිෂ්‍ඥයින් පවා මෙම අර්ථ දැක්වීම භාවිතා කරති.

පුරාතන ඡ්‍යෝතිෂඥයින්ට, ග්‍රහ ලෝක වෙතින් නිරූපණය වුනේ දෙවිවරුන්ගේ අභිප්‍රාය සහ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් වෙතට ඔවුන්ගේ සෘජු බලපෑම විය.

## ග්‍රහ ලෝක සඳහා  සංකේතනය
මෙම වගුව විසින්  ඡ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රමය ග්‍රහ ලෝකයන් (තාරකා විද්‍යාත්මක ග්‍රහ ලෝකයන්ට වෙනස් ලෙසින්) සහ ඒවා සමග අනුසාරිත ග්‍රීක හා රෝමානු දේවතාවන් දැක්වෙයි. බොහෝ අවස්ථාවලදී, රෝමානු දේවතාවාගේ හෝ දේවතාවියගේ හෝ නම අනුව ග්‍රහ ලෝකයේ නම ව්‍යුත්පන්නව ඇත. කුතුහලය දක්වන තවත් කරුණක් වන්කේ රෝමානු දේවතාවෙක් ඒ හා සමසම ග්‍රීක දේවතාවෙක් හා සමග ඒකාබද්ධ කිරීමය. සමහර අවස්ථා වලදී, එකම දේවතාවා වෙනස් නම් දෙකකින් හැඳින්වෙති.
සිකුරු ග්‍රහයා

තාරකාශාස්ත්‍රවල ග්‍රහයෙකි.

## ආශ්‍රිත
* සිකුරු ග්‍රහලොව

ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහයෝ
නාඩිශාස්ත්‍රය

තමිල්නාඩුවේ සහ කේරලයේ පවතින ජ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රයේ උප ශාඛාව **නාඩිශාස්ත්‍රය** නම්වේ.
ත්‍රසිමේන් විල සටන

**ත්‍රසිමේන් විල සටන** (ජූනි 24, 217 ක්‍රිපූ, ජුලියානු දින දසුනෙහි අප්‍රේල්) යනු දෙවන පියුනික් යුද්ධයෙහි ප්‍රධාන සටනකි. හැනිබල් යටතේ සටන් වැදුනු කාර්තජේනියානුවන් විසින්  ගායියුස් ෆ්ලාමිනියුස් යටතේ වූ රෝමානුවන් පරාජය කෙරිණි. භාවිතා කල භටයන් ගණන අනුව සැලකූ කල හමුදාමය ඉතිහාසයේ විශාලතම රැක සිට පහරදීම ලෙසින්,  ත්‍රසිමේන් විලෙහි රෝමානු හමුදාවට එරෙහිව හැනිබල්ගේ  මෙම ජයග්‍රහණය තවමත් සැලකෙයි. ආදිතම දන්නා යුද්ධ උපාය මාර්ගික විවර්තන ගමනයද හැනිබල් විසින් භාවිතා කරන ලද්දේ මෙම සටනෙහි පූර්විකා අවදියෙහිදීය. 

## පූර්විකාව
ටිබේරියස් සැම්ප්‍රෝනියුස් ලොන්ගුස්ගේ  ත්‍රේබියාවේ පරාජයෙන් මහත් ලෙසින් ත්‍රාසයට සහ තැති ගැන්මට ලක්ව සිටි රෝමානුවෝ, උතුරු දෙසින් පැමිණි මෙම නව තර්ජනයට එදිරිව ක්‍රියාකරනු වස් වහා සැලසුම් කලහ. සැම්ප්‍රෝනියුස් රෝමය වෙත යළි සම්ප්‍රාප්තවූ අතර, රෝමානු සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය තීරණය කලේ ඉදිරි වසර වූ ක්‍රිපූ 217 දී නව  කොන්සල්වරුන් තෝරා පත් කර ගන්නා ලෙසිනි. නව කොන්සල්වරයන් ලෙසින් ග්නායුස් සර්විලියුස් ජෙමිනුස් සහ ගායියුස් ෆ්ලාමිනියුස් පත්වූ අතර, කොන්සල්වරයා ලෙසින් තේරී පත්වූ පසුව සුදුසු චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සිදු නොකොට රෝමයෙන් ඉවතට යෑම හේතුවෙන් දෙවැන්නාගේ පත්වීම සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් අවලංගු කිරීමේ තර්ජනයක්ද පැවතිණි.පුබිලියුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝ වෙනුවට ක්‍රියාකරමින් ඔහුගේ යුද්ධ හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරි ලෙසින් ක්‍රියා කරන ලෙසින්  සර්විලියුස් වෙත වරදානය ලබා දුන්  සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය, සැම්ප්‍රෝනියුස්ගේ යුද්ධ හමුදාවේ ඉතිරිවී තිබු කුමන හෝ කොටසට සඳහා නායකත්වය සැපයීමට ෆ්ලාමිනියුස් පත් කලේය. ත්‍රේබියා වෙතදී ලද පරාජය නිසා හමුදාවන් දෙකම දුර්වලව සිටි බැවින්, නව සේනාංක සතරක් පිහිටුවන ලදි. මෙම නව සේනා බලයන් හා පෙර හමුදාවෙහි ඉතිරිය එක් කොට, කොන්සල්වරුන් දෙදෙනා අතරෙහි බෙදා දෙන ලදි.ටීකීනුස් සහ ත්‍රේබියා සටන් වලින් පසුව, ෆ්ලාමිනියුස්ගේ හමුදාව දකුණු දෙසට හැරී ගමනෙහි යෙදුනේ රෝමය ආරක්ෂා කිරීමට සූදානම් වනු සඳහාය. හැනිබල් පසුපසින්ම පැමිණි අතර, වේගයෙන් ගමන් කල බැවින් විගසින් රෝමානු හමුදාව පසු කලේය. නගරය වෙත ලඟා වීමට පෙර, හැනිබල් සමග සටනෙහි නියැලීම සඳහා ගමන් වේගය වැඩි කර ලීමට ෆ්ලාමිනියුස් හට අනිවාර්යයෙන් සිදු කිරීමට විය. සර්විලියුස් යටත් වූ තවත් බල සේනාවක්  ෆ්ලාමිනියුස් හා එක් වීමට නියමිතව තිබුණි.

මෙය සිදුවීමට හැකිවීමට පෙර, ෆ්ලාමිනියුස්ගේ සේනාව දරුණු සටනකට පොලඹවාගැනීමට උපායක් ලෙසින්  ෆ්ලාමිනියුස් විසින් ආරක්ෂා කිරීමට නියමිතව තිබූ ප්‍රදේශය විනාශ කිරීම හැනිබල් විසින් සිදු කෙරිණි. පොලිබියුස් ලියා ඇති පරිදී,  ෆ්ලාමිනියුස් සටනට පොළඹවාගත හැකි අයුරු පිළිබඳ හැනිබල් විසින් සිතාගත් ආකාරයට ක්‍රියාත්මක වෙමින්,   "ෆයිසුලයි යාබද ප්‍රදේශය වෙතින් ඔහු නික්මවී ගොස් රෝමානු කඳවුරෙන් මද දුරක් ඉදිරියට ගිය සැණින්, අසබඩ ප්‍රදේශය වෙත ආක්‍රමණයක් සිදු කල විට, ෆ්ලාමිනියුස් කලබල බවට පත්වුනු අතර, සතුරා විසින් තමන්ට අවමන් කරන ලදැයි යන අදහසින් මහත් ප්‍රකෝපයට පැමිණියේය: ප්‍රදේශයෙහි විනාශකිරීම දිගටම පැවතෙත්ම, සතර අතින් නැගුනු දුමාරය වෙතින් විනාශකිරීමේ කාර්යය ඉදිරියට පැවතෙන බව දුටු ඔහුට එම දර්ශනය ඉවසිලිමත් ලෙසින් විඳ දරාගැනීමට නොහැකි විය."මේ අවස්ථාවෙහිදීම, රෝමයේ මිත්‍රපාක්ෂිකයන්ගේ පාක්ෂිකභාවය බිඳ හෙලීමට හැනිබල් ප්‍රයත්න දැරුවේ, ජනරජය බල රහිත බවත් ඔවුන් ආරක්ෂා කිරීමට හැකියාව රහිත බවත් ඒත්තු ගැන්වීමෙනි. 

## ආශ්‍රිත
## බාහිර සබැඳි 
*Livius.org: ත්‍රසිමේන් ලේක් 
*බැට්ල් ඔෆ් ලේක් ත්‍රසිමේන් ඇනිමේටඩ් බැට්ල් මැප්  ජොනතන් වෙබ් විසින්

ත්‍රසිමේන්
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 217
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 210 ගණන් වල ගැටුම්
ශ්‍රී ලංකාවේ නිවාඩු දින

ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ හා බැංකු නිවාඩු දිනයන්''' 1971අංක 29 දරන නිවාඩු පනතේ  ප්‍රකාරව නියමකරන්නා වූ නිවාඩු දිනයන් වේ.

#### List of holidays
 රජයේ නිවාඩු දින, † බැංකු නිවාඩු දින, # වෙළද නිවාඩු දින
සියලුම පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයන් පොහොය ලෙස හඳුන්වන බෞද්ධ නිවාඩු දින වේ. සෑම වසරකම නිශ්චිත පෝය දිනයක් යෙදෙන සැබෑ දිනය වෙනස් වේ.
තාරකාශාස්ත්‍රමය සංකේත

## ග්‍රහ සංකේත
## ලග්න
### Aspects
## චන්ද්‍ර කලා
## වෙනත් සංකේත
## අමතර අවධානයට 
* Alchemical symbols
* Aztec calendar
* Behenian fixed star
* Classical elements
* Earthly Branches
* Gender symbols
* Heavenly Stems
* Maya calendar
* *Monas Hieroglyphica*
* Planet symbol
* Nakshatra
* Navagraha
* Sexagenary cycle
* Sri Rama Chakra
* Vedic astrology

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* Glyphs and keywords for asteroids (often different from the astronomical ones)
සාමය සඳහා අයැදුම් කිරීම

යුද්ධයෙහි නියැලෙන ජාතියක් විසින් සාමා ක්‍රියාදාමයක් ඇරඹීම සඳහා ගනු ලැබිය හැකි පියවර අතුරින් එකක්   **සාමය සඳහා අයැදුම් කිරීම**  ලෙසින් හැඳින්වෙයි. ජයග්‍රහණය ලබන ජාතියට වාසිදායක වන්නාවූ සාමය සඳහා අයැදුම් කිරීම උදෙසා  පරාජය වන්නාවූ පාර්ශවය විසින් සාමාන්‍ය වශයෙන් ආරම්භය සපයන්නේ, සම්පූර්ණ හෝ කොන්දේසි විරහිත   හෝ යටත්වීම මත යුද්ධයක් කෙළවර කිරීම වෙනුවෙන් ඉතා අධික මිලක් වැය කල යුතු වන්නාවූ   හෙයින් කොන්දේසි විරහිත යටත්වීම වළක්වා ගැනීම උදෙසාය.

අමතර ගැටුම්කාරී තත්ත්වය විජයග්‍රාහී පාර්ශවයෙහි සංජානනය පරිදී ඔවුනට ප්‍රතිඵලදායක නොවන අවස්ථාවන් වැනි විවිධ හේතු නිසා යුද්ධය නිමා කිරීමට අවශ්‍ය වූ විට සාමය සඳහා අයැදුම් කිරීම සමහරවිට විජයග්‍රාහී පාර්ශවය විසින්ම අරඹනු ලබයි. මෙම අවස්ථාවෙහිදී, ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කරනු ලැබිය හැකි අතර, ඒ වෙනුවට ජාතීන් දෙක විසින්  "ශ්වෙත සාමයක්" හෝ යුද්ධයට පෙර පැවති තත්ත්වය වෙත එකඟ විය හැක.

## මෙයද බලන්න 
*කිලෙයාස්

ප්‍රවර්ගය:උපාය කෞශල්‍යය
ප්‍රවර්ගය:සාමය
සාමා සටන

ඔක්තෝම්බර් 19, 202 ක්‍රිපූ සමීප වකවානුවෙහි සටන් වැදුනු **සාමා සටන** විසින්, දෙවන පියුනික් යුද්ධයෙහි අවසානය සනිටුහන් කරන ලදි. නියුමිඩියානු නායක මාසිනිස්සාගේ තීරක සහයෝගයද සහිතව, පුබිලියුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝ ආෆ්රිකානුස් (ස්කීපියෝ) විසින් නායකත්වය සැපයුනු රෝමානු යුද්ධ හමුදාවක් විසින්, සේනාධිපති හැනිබල් විසින් මෙහෙයවුනු කාර්තජේනියානු සේනාවක් පරාජයට පත් කලේ, හැනිබල් විසින් සංඛයාමය උත්තරීතර බවක් දරමින් සිටියදීය. ඔහුගේ හමුදාව බෙහෙවින් සමන්විත වූයේ මෑතදී බඳවාගත් භටයන් වෙතින් වූ හෙයින් සහ ඉතාලියේදී මහත් සඵලත්වයකින් හැනිබල් විසින් මෙහෙයවුනු පාරට්ටුකාර නියුමිඩියානු අශ්වාරෝහක හමුදාව ඒ වන විට පැති මාරු කොට රෝමානු පාර්ශවයෙහි වු හෙයින්ද මෙය මෙසේ වූයේය. 

හැනිබාල්ගේ යුද්ධ හස්තීන් ව්‍යකූල කොට පරාජය කර හැකි මගක් ස්කීපියෝ විසින් තේරුම් ගෙන සිටි අතර, මෙය සිදු කිරීමෙන් අනුතුරුව ඔහුගේ සේනාව විසින්  කාර්තජේනියානු පාබල හමුදාවට මහත් පරාජයක් අත් කර දුන්නේ පාර්ශවික ලෙසින් රෝමානු අශ්වාරෝහක හමුදාවේ උත්තරීතර බව නිසාය. තම භූමියේදී පරාජය කරනු ලැබීමෙන් පසුව, කාර්තජේනියානු සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සාමය සඳහා අයැදුම් කල අතර, රෝමානු ජනරජය විසින්–නින්දා පමුණුවන කොන්දේසි යටතේ–එය ඔවුනට ලබාදීමෙන් 17-වසර යුද්ධය නිමාවට පත් කෙරිණි.

## පූර්විකාව
ඇල්ප්ස් කඳුවැටිය තරණය කරමින් ක්‍රිපූ 218 දී ඉතාලියානු අර්ධද්වීපයට පැමිණි හැනිබල්, රෝමානු හමුදාවන්ට එරෙහිව ප්‍රධාන ජයග්‍රහණ කිහිපයක් අත් කර ගති. හැනිබල් පරාජය කිරීමට හෝ ඔහු ඉතාලියෙන් පන්නා දැමීමට හෝ රෝමානුවන් අසමත් වුවද, ක්‍රිපූ 206 වසරෙහිදී ස්පාඤ්ඤයෙහිදී සිදුවූ ඉලීපා සටනෙහිදී ස්කීපියෝගේ තීරණාත්මක ජයග්‍රහණයට අනතුරුව, රෝමානුවන්ගේ අණසකට අයිබීරියාව යටත් විය. ක්‍රිපූ 205 දී ස්කීපියෝ යළි රෝමයට පැමිණි අතර, ඒකඡන්දයෙන් කොන්සල්වරයා ලෙසින් තේරී පත් විය. එවිට පමණට බලවත්ව සිටි ස්කීපියෝ, කාර්තජේනියානු මාතෘ භූමිය සෘජු ලෙසින් ආක්‍රමණය කිරීමෙන් යුද්ධය කෙළවර කල යුතු බවට යෝජනා කලේය.  ෆබියුස් මක්සිමුස් විසින් ඒත්තු ගන්වනු ලැබූ පරිදී, මෙම ව්‍යාපාරය අතිශයින් උපද්‍රව සහිත බවට සිතූ සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය, ස්කීපියෝගේ මහාපේක්ෂා සහිත සැලසුමට මුලදී විරුද්ධ විය. කෙසේවෙතත්, අත්‍යන්තයේදී මෙම සැලසුම අනුමත කරන ලෙසින් සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ඒත්තු ගැන්වීමට  ස්කීපියෝ සහ ඔහුගේ ආධාරකරුවන් සමත් වූ අතර, ආක්‍රමණය පිළිබඳ යත්න දැරීමට අවශ්‍ය අධිකාරිය ස්කිපීයෝ වෙත ලබා දෙන ලදි. 

නිසි පරිදී බඳවාගත් හමුදා ඛණ්ඩ ස්කිපීයෝ වෙත මුලින් ලබා නොදුන් අතර, ඔහු  සිසිලිය වෙත යාත්‍රා කලේ විෂමජාතීය ස්වේච්ඡයන් 7,000 කින් සමන්විත කණ්ඩායමක් හා සමගිනි.
රිවෙර්ටන්

**රිවෙර්ටන්** මෞන්ට්, නිව් ජර්සි, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සිටින නගරයක්.
පුබිලියුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝ

[thumb|*[හැනිබල් සහ ස්කීපියෝ අතර සටන (පෝරෝස් පරදවා ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ ජයග්‍රහණය)*, :ඉග්නාස් ඉලාෆන් විසින්, වෝර්සෝ රාජකීය මාලිගය.]]

**පුබිලියුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝ** (මරණය ක්‍රිපූ 211 ) යනු රෝමානු ජනරජයේ ජෙනරාල්වරයෙක් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක් විය.
ටි‍බේරියස් සෙම්ප්‍රෝනියස් ලොන්ගුස් (කොන්සල්වරයා 218 ක්‍රිපූ)

**ටි‍බේරියස් සෙම්ප්‍රෝනියස් ලොන්ගුස්** ( 260 ක්‍රිපූ – 210 ක්‍රිපූ *පමණ*) යනු, දෙවන පියුනික් යුද්ධය කාලයේදී රෝමානු කොන්සල්වරයෙක් වූ අතර පුබිලියුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝගේ සමකාලීනයෙක් විය.
බාර්සිඩ්වරු

**බාර්සිඩ්** පවුල යනු, කාර්තේජ් නම් පුරාතන නගරයේ සංගණ්‍ය පවුලක් විය; එහි සාමාජිකයන්ගෙන් බොහෝ අයෙක් රෝමානු ජනරජයේ දරුණු සතුරෝ වූහ. "බාර්සිඩ්" යනු ඉතිහාසඥයින් විසින් ප්‍රබන්ධ කෙරුණු නාමවිශේෂණමය ආකාරයක් විය (*මේවාද හා සසඳන්න* "රමසයිඩ්" සහ "අබෑසිඩ්"); සත්‍ය  අපරනාමය වූයේ **බාර්කා** හෝ **බාර්කාවරු** වූ අතර, එහි අර්ථය වූයේ *අකුණු ගැසීම* යන්නයි. කනානීය සහ හෙබ්‍රෙව් භාෂා වල එන ברק  *බරාක්*, අරාබි භාෂාවේ එන برق, *බර්ක්* සහ, අනෙකුත් සෙමිටික භාෂාවන් තුල දකිනු ලබන මෙවන් වචනද බලන්න. 

## පසුබිම
ක්‍රිපූ 3වන සියවසෙහිදී, බාර්සීඩ්වරු, කාර්තේජයෙහි පාලක කතිපයාධිපත්‍යයෙහි ප්‍රමුඛත්වය ගත් පවුල් අතරින් එකක් විය. . ඔවුන් සමහරවිට තේරුම් ගන්නට ඇත්තේ  මධ්‍යධරණී මුහුද වෙතට රෝමානු ජනරජයෙහි සම්ප්‍රසාරණය විසින් කාර්තේජයෙහි වෙළෙඳ බලයට තර්ජනයක් එල්ල වන බවයි. මේ අනුව, ඔවුන් පළමුවන පියුනික් යුද්ධයෙහි (ක්‍රිපූ 264-241) සටන් කල අතර දෙවන පියුනික් යුද්ධය (ක්‍රිපූ 218-201) සඳහා සූදානම් වූහ. 

බාර්සිඩ්වරුන් විසින් අයිබීරියානු අර්ධද්වීපයෙහි කාර්තජේනියානු නගර කිහිපයක් ඇරඹූ අතර එයින් සමහරක් වර්තමානයේ වුව පවතිති. නිදසුනක් වශයෙන් මාවොන් සහ ආර්ට් හඩස්ට් (එහි නමෙහි ලතින් පරිවර්තනය යටතේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ විය: "කැර්තාගෝ නෝවා: - නව කාර්තේජය) සටහන් කර ගත යුතු අතර මෙය දැනට වර්තමාන ස්පාඤ්ඤයේ කර්තහේනා යන නම දරයි. බාර්සිලෝනා සඳහා ශබ්ද නිරුක්තියක් ලෙසින්ද මෙම නම භාවිතා වෙයි.

## පවුල් සාමාජිකයෝ 
මෙම පවුලේ සංගණ්‍ය සාමාජිකයෝ පහත දැක්වෙති.

කුලදෙටු **හැමිල්කර් බාර්කා** (ක්‍රිපූ 275-228), පළමුවන පියුනික් යුද්ධයෙහිදී (ක්‍රිපූ 264-241) සහ ඉක්බිතිව මර්සනරි යුද්ධයෙහිදී (ක්‍රිපූ 240-238) කාර්තජේනියානු ජෙනරාල්වරයෙක් ලෙසින් සේවය කළේය.

## ආශ්‍රිත 

ප්‍රවර්ගය:පියුනික් යුද්ධ
මාවරගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

ශ්‍රී ලංකාවේ මහියංගනය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ දඹාන ගම්මානයේ පුරාණ **මාවරගල ආරණ්‍ය සේනාසනය**  පිහිටා තිබේ. එය මහියංගන රජමහා විහාරයේ සිට කිලෝ මීටර් 15 ක්‌ පමණ දුරින් පිහිටයි.

## ඉතිහාසය
මෙම ආරණ්‍ය සේනාසනයෙහි ඉතිහාසය වළගම්බා රජ සමය දක්වා දිවයන බව පැවසෙයි. ජනප්‍රවාදයන්ට අනූව මෙරට අවසන් රහතන් වහන්සේ සේ සැළකෙන මළියදේව රහතන් වහන්සේ හා තවත් භික්ෂූන් වහන්සේලා 60 නමක් මෙම ආරණ්‍ය සේනාසනයෙහි වැඩවිසූ බව විශ්වාස කෙරේ. එසේම පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් සහ පූර්ව බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් රචිත ලෙන් ලිපි මෙම ස්ථානයෙන් වාර්තා වී තිබේ.

## ආරණ්‍ය සේනාසනය
ආරණ්‍ය සේනාසනයට අයත් භූමිපරිශ්‍රයෙහි බවනගල නම් සමතලා ගල් තලාවක් දැකගත හැකිවේ. පැරණි තොරතුරු වලට අනූව මළියදේව රහතන් වහන්සේ ඇතුළු භික්ෂූන් වහන්සේලා එහි භාවනා වැඩූ බව සඳහන් වේ. මීට අමතරව ගල් තලාව මත ඉදිකොට තිබූ පැරණි කුටියකට යොදාගත් ගල්කණු සිටු වූ පාදම් සලකුණු කිහිපයක් වර්ථමානයේද දැකගත හැකිවේ.

## රූගත කිරීම්
සම්මානනීය සිනමා පටයක් වූ සූරිය අරණ චිත්‍රපටයෙහි සමහර කොටස් මෙම ආරණ්‍ය සේනාසනය ආශ්‍රිතව රූගත කොට තිබේ.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
සාධාරණ හස්ඩ්රුබල්

**සාධාරණ හස්ඩ්රුබල්** ( 270 ක්‍රිපූ – 221 ක්‍රිපූ පමණ) යනු, කාර්තජේනියානු හමුදා නායකයෙක් සහ දේශපාලනඥයෙක්,  හැමිල්කර් බාර්කාගේ මරණයෙන් පසුව අයිබීරියාවේ ආණ්ඩුකාරයා සහ කර්තහේනාහී ආරම්භකයා විය.

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 270 ගණන් වල උපත්
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 221
ප්‍රවර්ගය:බාර්සිඩ්වරු
ප්‍රවර්ගය:නගර සමාරම්භකවරු
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤයේ කර්තහේනාහී ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 220 ගණන් වල මරණ
මහියංගනය සමන් දේවාලය

ශ්‍රී ලංකාවේ ඌව පළාතේ බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය තුල මහියංගනය පිහිටි **සමන් දේවාලය** මෙරට පැරණි දේවාල අතුරින් එකක් වේ. එය මහියංගනය රජ මහා විහාර භූමි පරිශ්‍රය තුල ඉදිකොට තිබේ.

මහියංගනයට අධිපති සුමන සමන් දෙවියෝ වෙනුවෙන් මෙම දේවාලය නිර්මිත වන අතර, සමන් දෙවියන්ගේ සහෝදරිය (අක්කා) ලෙස සැළකෙන මහ ලොකු දේවතාවියද මෙහිදී වන්දනයට ලක්වේ.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:දේවාල
ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
හස්ඩ්රුබල් බාර්කා

**හස්ඩ්රුබල් බාර්කා** (ක්‍රිපූ 245–207 ) යනු හැමිල්කර් බාර්කාගේ දෙවන පුත්‍රයා සහ  දෙවන පියුනික් යුද්ධයේදී කාර්තජේනියානු ජෙනරල්වරයෙක් විය. ඔහු,  සුප්‍රසිද්ධ හැනිබල්ගේ සහෝදරයා විය.

ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 245
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 207
ප්‍රවර්ගය:කාර්තජේනියානු ජෙනරල්වරු
ප්‍රවර්ගය:දෙවන පියුනික් යුද්ධයේ ආඥාපතිවරු
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රියාන්විතයෙහිදී මිය ගිය හමුදාමය පුද්ගලයෝ
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 3වන-සියවසෙහි පුද්ගලයෝ
ප්‍රවර්ගය:බාර්සිඩ්වරු
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 240 ගණන් වල උපත්
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 200 ගණන් වල මරණ