open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
බ්ලන්ටය්රේ දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Blantyre District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි Blantyre දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**බ්ලන්ටය්රේ** යනු මලාවි හි දකුණු කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර බ්ලන්ටය්රේ වේ, බොහෝ මලාවියානු කාර්මික සහ ව්‍යාපාරික කාර්යාල ඇති වාණිජ නගරයකි. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 2,012 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ ජනගහනය 809,397 කි. එය නම් කරන ලද්දේ ස්කොට්ලන්තයේ ඩේවිඩ් ලිවිංස්ටෝන්ගේ උපන් ගම්මානය වන බ්ලැන්ටයර්ගේ නමින්, නයසාලන්තයට පැමිණි පළමු මිෂනාරි ගවේෂකයින්ගෙන් කෙනෙකු වන අතර, 1964 දී නිදහසට පෙර මලාවි ලෙස හැඳින්විණි. එය මලාවි හි අනෙකුත් විශාල නගර හැරුණු විට ප්‍රධාන වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයකි.

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව බ්ලැන්ටයර් දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 21.3% න්ගෝනි
* 18.0% ලොම්වේ
* 17.0% යාඕ
* 12.6% මන්ගංජා
* 11.6% චේවා
* 10.1% තුඹුක
* 5.2% සේන
* 1.4% ටොංගා
* 0.6% න්යාන්ජා
* 0.3% න්කොන්ඩේ
* 0.1% ලැම්බියා
* 0.1% සුක්වා
* 0.8% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
බ්ලන්ටය්රේ හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස දොළහක් ඇත:

* බ්ලන්ටය්රේ - බංග්වේ
* බ්ලන්ටය්රේ - නගරය නැගෙනහිර
* බ්ලන්ටය්රේ - නගරය දකුණ
* බ්ලන්ටය්රේ - නගරය අග්නිදිග
* බ්ලන්ටය්රේ - නගරය බස්නාහිර
* බ්ලන්ටය්රේ - කාබුලා
* බ්ලන්ටය්රේ - මලබඩ
* බ්ලන්ටය්රේ - උතුර
* බ්ලන්ටය්රේ - උතුරු නැගෙනහිර
* බ්ලන්ටය්රේ - ග්‍රාමීය නැගෙනහිර
* බ්ලන්ටය්රේ - බටහිර
* බ්ලන්ටය්රේ - නිරිතදිග

## මැතිවරණ 
2009 මැතිවරණයෙන් පසු මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශ සියල්ලම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් හිමිකරගෙන ඇත. 

2014 මැයි 20 වැනි දින තවත් මැතිවරණයක් පවත්වන ලද අතර, ඡන්දදායකයින් මන්ත්‍රීවරුන්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සහ ජනාධිපතිවරුන් තෝරා ගත් පළමු ත්‍රෛපාර්ශ්වික මැතිවරණය මෙයයි. මහාචාර්ය ආතර් පීටර් මුතාරිකා ඡන්ද 1,904,399 (36.4%) ලබා ජයග්‍රහණය කළේය. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
න්ඛටා බේ දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Nkhata Bay District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි Nkhata Bay දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**න්ඛටා බේ** යනු මලාවි හි උතුරු කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර න්ඛටා බේ වේ. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 4,071 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ 164,761 ක ජනගහනයක් ඇත.

මලාවි විල නැගෙනහිරින් දිස්ත්‍රික්කයට මායිම් වේ. දිස්ත්‍රික්කයේ බටහිර කොටස විෆියා කඳුකරයේ පිහිටා ඇත.

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
න්ඛටා බේ හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස හයක් ඇත: 

* න්ඛටා බේ - මධ්‍යම
* න්ඛටා බේ - උතුර
* න්ඛටා බේ - වයඹ
* න්ඛටා බේ - දකුණ
* න්ඛටා බේ - අග්නිදිග
* න්ඛටා බේ - බටහිර

## ජනවිකාස 
thumb| න්ඛටා බේ හි මලාවි විල
thumb| න්ඛටා බේ දිස්ත්‍රික්කය, න්ඛටා බේ ට උතුරින්2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම විසින් Nkhata Bay දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 66.2% ටොන්ගා
* 9.7% තුඹුක
* 6.6% චේවා
* 1.3% ලොම්වේ
* 1.2% න්කොන්ඩේ
* 1.1% එන්ගෝනි
* 0.9% යාඕඕ
* 0.7% සුක්වා
* 0.7% ලැම්බියා
* 0.2% මැංගංජා
* 0.2% න්යාන්ජා
* 0.2% සේන
* 1.2% වෙනත් අය

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මසිම්බා දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Mzimba District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි Mzimba දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**මසිම්බා** යනු මලාවි හි උතුරු කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර මසිම්බා ය. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 10,430 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ 610,944 ජනගහනයක් ඇත. එය මලාවි හි විශාලතම දිස්ත්‍රික්කයයි.  

## ආණ්ඩුව 
මසිම්බා හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස දොළහක් ඇත:

* මසිම්බා - මධ්‍යම
* මසිම්බා - නැගෙනහිර
* මසිම්බා - හොරා
* මසිම්බා - ලුවෙලෙසි
* මැසිම්බා - ම්සුසු නගරය
* මසිම්බා - උතුර
* මසිම්බා - උතුරු නැගෙනහිර
* මසිම්බා - සොලෝරා
* මසිම්බා - දකුණ
* මසිම්බා - අග්නිදිග
* මසිම්බා - නිරිතදිග
* මසිම්බා - බටහිර

## ජනවිකාස 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, මසිම්බා දිස්ත්‍රික්කයේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අනුව ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 78.3% තුඹුක
* 9.1% චේවා
* 6.3% න්ගෝනි
* 1.4% ලොම්වේ
* 1.1% යාඕඕ
* 1.0% ටොංගා
* 0.9% සුක්වා
* 0.4% ලැම්බියා
* 0.3% න්කොන්ඩේ
* 0.1% සේන
* 0.1% මැංගංජා
* 0.1% න්යන්ජා
* 0.8% වෙනත් අය

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
චිරඩ්සුලු දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Chiradzulu District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි චිරඩ්සුලු දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**චිරඩ්සුලු** යනු මලාවි හි දකුණු කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර චිරඩ්සුලු වේ. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 767 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ ජනගහනය 356,875 කි. 

## ජනවිකාස 
2018 මලාවි සංගණනය කරන විට, චිරාඩ්සුලු දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 69.3% ලොම්වේ
* 18.6% යාඕ
* 4.2% එන්ගෝනි
* 3.2% චේවා
* 1.9% න්යන්ජා
* 1.7% මැංගංජා
* 0.4% සේන
* 0.3% තුඹුක
* 0.1% ටොන්ගා
* 0.0% න්කොන්ඩේ
* 0.0% ලැම්බියා
* 0.0% සුක්වා
* 0.2% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
චිරාඩ්සුලු හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස පහක් ඇත:

* චිරඩ්සුලු - මධ්‍යම
* චිරඩ්සුලු - නැගෙනහිර
* චිරඩ්සුලු - උතුර
* චිරඩ්සුලු - දකුණ
* චිරඩ්සුලු - බටහිර

2009 මහ මැතිවරණයේ සිට මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශ සියල්ලම නියෝජනය කරනු ලබන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂයේ දේශපාලනඥයන් විසිනි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
සලිමා දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Salima District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි සලිමා දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**සලිමා** යනු මලාවි හි මධ්‍යම කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි. අගනුවර සලිමා ය. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 2,196 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ 478,346 ජනගහනයක් ඇත. සෙන්ගා බොක්කෙහි වෙරළ යනු අගනුවර වන ලිලොන්ග්වේ සිට බොහෝ දෙනෙකුගේ සති අන්තයේ ගමනාන්තයක් වන අතර, එය අඩු දුරස්ථ වීම සඳහා චින්තචේ සිට ගෙන ගිය 2008 වසරේ සිට වාර්ෂික ලේක් ඔෆ් ස්ටාර්ස් උත්සවය පවත්වන ලදී. ප්‍රදේශයේ නවාතැන් විකල්ප රාශියක් ඇත.

## ජනවිකාස 
2018 මලාවි සංගණනය කරන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව සලිමා දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 72.9% චේවා
* 19.0% යාඕ
* 2.9% න්ගෝනි
* 2.0% ලොම්වේ
* 1.0% තුඹුක
* 0.7% න්යන්ජා
* 0.5% ටොන්ගා
* 0.4% සේන
* 0.3% මැංගංජා
* 0.1% න්කොන්ඩේ
* 0.0% ලැම්බියා
* 0.0% සුක්වා
* 0.1% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
සලිමා හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස පහක් ඇත:

* සලිමා - මධ්‍යම
* සලිමා - උතුර
* සලිමා - දකුණ
* සලිමා - ගිනිකොනදිග
* සලිමා - වයඹ

2009 මැතිවරණයේ සිට මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශවලින් බොහොමයක් ( ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් සලිමා දකුණ හිමිකරගෙන ඇත.) මලාවි කොන්ග්‍රස් පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් හිමිකරගෙන ඇත. 
දකුණ|thumb|222x222පික්| සෙන්ගා බේ වෙරළ

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ඉන්දික තොටවත්ත

තොටවත්තගේ ඉන්දික ප්‍රසන්න හෙවත් ඉන්දික තොටවත්ත යනු අම්බලන්ගොඩ උපත ලැබූ
ජ්‍යෝතිෂ්‍යවේදියෙක් සමාජ විශ්ලේෂකයෙක් හා ක්‍රියාකාරිකයෙක් වේ..ඔහු බෙහෙවින්ම ජනප්‍රිය වුයේ දෑස් නොපෙනෙන අන්ධ ජ්‍යෝතිෂ්‍යවේදියෙකු විම නිසයි.. ඔහු සම්බන්ධයෙන් මාධ්‍ය ඔස්සේ මුල්වරට කතා කිරීමත් සමඟ ඔහු පිළිබඳව ජනප්‍රියභාවයක් සමාජය තුළ ඇති විය.. එමෙන්ම ඔහු ආගම් හා දර්ශන පෙරදිග විද්‍යාව හා බටහිර විද්‍යාව සම්බන්ධයෙන් ගැඹුරු නිරීක්ෂණයක යෙදී තිබේ..
ඔහු බුදු දහම, හින්දු දහම ඉස්ලාම් දහම ක්‍රිස්තියානි හා කතෝලික දහම සම්බන්ධයෙන් අන්දොනලාත්මක ප්‍රකාශ නිකුත් කර ඇති අතර ඉන්දික තොටවත්ත විසින් බෞද්ධ හා කතෝලික උගතුන් සමඟ සංවාද කරමින් ලෝකයේ සත්‍ය හා යථාර්තය ප්‍රශ්න කරයි... ඉන්දික තොටවත්ත විසින් ලංකාවේ මතභේද ඇති කල සමන්තභද්‍ර නම් භික්ෂුව සමඟ ඇති කල සංවාද YouTube ඔස්සේ නැරඹිය හැකි අතර එම සංවාද සියල්ලම පාහේ ලක්ෂය ඉක්මවූ නැරඹුම් වාර සටහන් විම විශේෂයක්‌.. 

ඉන්දික තොටවත්ත වර්තමානයේද විශාල සමාජ කථිකාවක නිරත වෙමින් පවතී.. මේ අතර ථේරවාද බුදු දහම,මහායාන බුදු දහම, බුදු දහම හා මානසික විද්‍යාව ජෝතිෂ්‍යය ප්‍රමුඛ වේ.. ඔහු මීට මාධ්‍යය ලෙස You tube අවකාශය යොදාගන්නා අතර ඔහුගේ ඇතැම් වීඩියෝ පට 100,000 අධික පිරිසක් නැරඹිමද විශේෂත්වයක්

2023 ඔක්තෝම්බර් මස 6 දින අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ඉන්දික තොටවත්ත අත්අඩංගුවට ගත් අතර ඊට හේතු වුයේ ඔහු ඉස්ලාම් ආගමට අපහස කිරීමයි... කෙසේ වෙතත්මී බන්ධනාගාර ගත වීමෙන්ට පසු ඇප ලැබීම සිදු විය පෙරද ආගම් සම්බන්ධයෙන් ඔහු කල ප්‍රකාශ නිසා අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට කට උත්තර ලබා දීමට පැමිණ තිබේ
චිටිපා දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Chitipa District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි චිටිපා දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**චිටිපා දිස්ත්‍රික්කය** යනු මලාවි හි උතුරු ප්‍රදේශයේ උතුරු දෙසින් පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයයි . අගනුවර චිටිපා (කලින් හැඳින්වූයේ ෆෝට් හිල්) ය. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝ මීටර 4,288 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ ජනගහනය 234,927 කි.  චිටිපා මායිම් වන්නේ අනෙකුත් දිස්ත්‍රික්ක වන කරොන්ගා සහ රම්ප්හි මෙන්ම අසල්වැසි රටවල් වන ටැන්සානියාව සහ සැම්බියාව ය. දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රධාන ප්‍රදේශ පහකට බෙදී ඇති අතර නැගෙනහිරින් මිසුකු, උතුරින් කමමේ, මධ්‍යයේ බුලම්බියාව ලෙසද, දකුණින් වෙන්යා සහ න්තලිරේ ප්‍රදේශ පිහිටා ඇත.  

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
චිටිපා හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස පහක් ඇත:

* චිටිපා - මධ්‍යම
* චිටිපා - නැගෙනහිර
* චිටිපා - උතුර
* චිටිපා - දකුණ
* චිතිප - වෙන්යා

## ජනවිකාස 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, චිටිපා දිස්ත්‍රික්කයේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අනුව ජනගහන ව්‍යාප්තිය පහත පරිදි විය: 

* 30.4% ලම්බියා
* 24.5% තුඹුක
* 15.4% සුක්වා
* 1.1% චේවා
* 0.5% න්කොන්ඩේ
* 0.3% එන්ගෝනි
* 0.1% ටොන්ගා
* 0.1% ලොම්වේ
* 0.1% යාඕඕ
* 0.1% න්යන්ජා
* 0.0% මැංගංජා
* 0.0% සේන
* 27.5% වෙනත් අය

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ලිකොමා දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Likoma District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි ලිකෝමා දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**ලිකෝමා දිස්ත්‍රික්කය** යනු මලාවි හි අඩුම ජනාකීර්ණ දිස්ත්‍රික්කය වන අතර එය මලාවි විලෙහි (ටැන්සානියාවේ නයසා විල ලෙසත් අවට මොසැම්බික්හි ලාගෝ නියාසා ලෙසත් හැඳින්වෙන) මොසැම්බිකානු ජලය තුළ පිහිටා ඇති මලාවි හි වෙනම එක්ස්ක්ලේව් දෙකකින් සමන්විත වේ. එය ලිකෝමා සහ චිසුමුලු යන ප්‍රධාන දූපත් දෙකකින් සමන්විත වේ. එය මලාවි හි උතුරු කලාපයේ දිස්ත්‍රික්කයකි. අගනුවර ලිකෝමා ය. 

## ජනවිකාස 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව ලිකෝමා දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 73.8% න්යාන්ජා
* 9.2% චේවා
* 9.1% ටොන්ගා
* 3.1% තුඹුක
* 1.4% යාඕඕ
* 1.2% එන්ගෝනි
* 1.1% ලොම්වේ
* 0.4% න්කොන්ඩේ
* 0.2% මැංගංජා
* 0.1% සේන
* 0.1% ලැම්බියා
* 0.0% සුක්වා
* 0.3% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
ලිකෝමා දූපත් නියෝජනය කරන තනි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාශයක් ඇත:

* ලිකෝමා දූපත්

2009 මැතිවරණයේ සිට එය පවත්වනු ලබන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂයේ OA Thundu විසිනි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
න්ට්චිසි දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Ntchisi District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි Ntchisi දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**න්ට්චිසි** යනු මලාවි හි මධ්‍යම කලාපයේ දිස්ත්‍රික්කයකි. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 1,655 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ 317,069 ජනගහනයක් ඇත.  අගනුවර න්ට්චිසි වේ. 

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය කරන විට, න්ට්චිසි දිස්ත්‍රික්කයේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අනුව ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 97.9% චේවා
* 0.9% න්ගෝනි
* 0.4% තුඹුක
* 0.3% ලොම්වේ
* 0.3% යාඕ
* 0.1% ටොන්ගා
* 0.0% මැංගංජා
* 0.0% සේන
* 0.0% න්යාන්ජා
* 0.0% ලැම්බියා
* 0.0% න්කොන්ඩේ
* 0.0% සුක්වා
* 0.0% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
න්ට්චිසි දිස්ත්‍රික්කයේ ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස හතරක් ඇත:

* න්ට්චිසි - නැගෙනහිර
* න්ට්චිසි - උතුර
* න්ට්චිසි - උතුරු නැගෙනහිර
* න්ට්චිසි - දකුණ

2009 මැතිවරණයේ සිට මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශවලින් බොහොමයක් මලාවි කොන්ග්‍රස් පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් හිමිකරගෙන ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
රම්ප්හි දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Rumphi District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි රම්ෆි දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**රම්ප්හි** යනු මලාවි හි උතුරු කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර රම්ප්හි ය. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 4,769 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ 128,360 ක ජනගහනයක් ඇත.  

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය කරන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව රම්ෆි දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 96.2% තුඹුක
* 2.0% චේවා
* 1.2% න්ගෝනි
* 0.8% න්කොන්ඩේ
* 0.8% ටොංගා
* 0.8% ලැම්බියා
* 0.5% ලොම්වේ
* 0.9% යාඕඕ
* 0.3% සුක්වා
* 0.1% මැංගංජා
* 0.1% සේන
* 0.1% න්යන්ජා
* 0.5% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
රම්ප්හි හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස තුනක් ඇත:

* රම්ප්හි - නැගෙනහිර
* රම්ප්හි - උතුර
* රම්ප්හි - බටහිර

2009 මැතිවරණයෙන් පසු මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශ සියල්ලම ස්වාධීන පක්ෂයක සාමාජිකයින් විසින් හිමිකරගෙන ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
න්ට්චේයු දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Ntcheu District in Malawi|දකුණ|467x467පික්| මලාවි හි Ntcheu දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**න්ට්චේයු** යනු මලාවි හි මධ්‍යම කලාපයේ දිස්ත්‍රික්කයකි . එය මායිම් වන්නේ මොසැම්බික් රටටය. දිස්ත්‍රික් මූලස්ථානය න්ට්චේයු වන අතර එය දේශීය භාෂාවෙන් BOMA ලෙස හැඳින්වේ, නමුත් බොහෝ විට එය එම්ෆේට් ලෙස හැඳින්වේ. එය මෙහෙයවන්නේ ගම්මුලාදෑනි යේනෙයා විසිනි. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 3,424 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ 2018 මලාවි ජනගහන හා නිවාස සංගණනයට අනුව පුද්ගලයින් 659,608 ක ජනගහනයක් ඇත. 

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
න්ට්චේයු හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස හතක් ඇත: 

* න්ට්චේයු - බ්වාන්ජේ උතුර
* න්ට්චේයු - බ්වාන්ජේ දකුණ
* න්ට්චේයු - මධ්‍යම
* න්ට්චේයු - උතුර
* න්ට්චේයු - උතුරු නැගෙනහිර
* න්ට්චේයු - දකුණ
* න්ට්චේයු - බටහිර

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, න්ට්චේයු දිස්ත්‍රික්කයේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 90.4% න්ගෝනි
* 3.3% ලොම්වේ
* 2.3% චේවා
* 2.3% යාඕ
* 0.6% සේන
* 0.3% මංගංජා
* 0.3% තුඹුක
* 0.1% න්යන්ජා
* 0.1% ටොන්ගා
* 0.1% න්කොන්ඩේ
* 0.1% ලැම්බියා
* 0.0% සුක්වා
* 0.2% වෙනත් අය

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
කරොන්ගා දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Karonga District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි Karonga දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**කරොන්ගා** යනු මලාවි හි උතුරු කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 3,355 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ ජනගහනය 365,028 කි.  එය මලාවි සහ ටැන්සානියාව අතර මායිම් දිස්ත්‍රික්කයක් වන අතර එය ප්‍රධාන වශයෙන් තුම්බුකා සහ න්කොන්ඩේ ගෝත්‍රිකයන් විසින් අත්පත් කරගෙන ඇත. අනෙකුත් ගෝත්‍රවලට හෙන්ගා ගෝත්‍රය (ප්‍රධාන වශයෙන් දකුණු කොටස අල්ලාගෙන සිටිති) ඇතුළත් වේ.

කරොන්ගා දිස්ත්‍රික්කය ටැන්සානියාවේ සිට මලාවි දක්වා ඇති ප්‍රධාන මායිම වන අතර ප්‍රධාන නගරය කරෝංග බෝම වේ. 

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
කරොන්ගා හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස පහක් ඇත:

* කරොන්ගා - මධ්‍යම
* කරොන්ගා - උතුර
* කරොන්ගා - වයඹ
* කරොන්ගා- න්යුන්ග්වේ
* කරොන්ගා - දකුණ

2009 මැතිවරණයේ සිට කරොන්ගා- න්යුන්ග්වේ නියෝජනය කරනු ලබන්නේ AFORD දේශපාලනඥයෙකු වන අතර අනෙකුත් ආසන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් දරයි. 

සම්ප්‍රදායික අධිකාරීන් වන්නේ වසම්බෝ, ක්යුන්ගු, මවාකබොකෝ, කිලිපුල, මවිරංඔඹේ සහ කරෝංග බෝම හි මධ්‍යම නගරයයි.

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය කරන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව කරොන්ගා දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 41.7% තුඹුක
* 38.0% න්කොන්ඩේ
* 3.3% සුක්වා
* 2.5% ලැම්බියා
* 2.5% චේවා
* 0.9% එන්ගෝනි
* 0.5% ටොන්ගා
* 0.5% යාඕ
* 0.4% ලොම්වේ
* 0.1% සේන
* 0.1% මැංගංජා
* 9.5% වෙනත් අය

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
න්ඛෝටකොටා දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Nkhotakota District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි Nkhotakota දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**න්ඛෝටකොටා** යනු මලාවි හි මධ්‍යම කලාපයේ දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර න්ඛෝටකොටා වේ. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 4,259 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ ජනගහනය 395,897 කි. න්ඛෝටකොටා මලාවි විලෙහි වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇත. 

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම විසින් න්ඛෝටකොටා දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 75.8% චේවා
* 10.4% ටොංගා
* 3.9% තුඹුක
* 2.1% ලොම්වේ
* 2.3% න්ගෝනි
* 1.9% යාඕඕ
* 1.7% සේන
* 0.5% න්යන්ජා
* 0.4% න්කොන්ඩේ
* 0.4% මැංගංජා
* 0.2% ලැම්බියා
* 0.1% සුක්වා
* 0.2% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
න්ඛෝටකොටා හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස පහක් ඇත: 

* න්ඛෝටකොටා - මධ්‍යම
* න්ඛෝටකොටා - උතුර
* න්ඛෝටකොටා - උතුරු නැගෙනහිර
* න්ඛෝටකොටා - දකුණ
* න්ඛෝටකොටා - අග්නිදිග

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ඩෙඩ්සා දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Dedza District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි ඩෙඩ්සා දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**ඩෙඩ්සා** යනු මලාවි හි මධ්‍යම කලාපයේ දිස්ත්‍රික්කයකි . එය වර්ග කිලෝමීටර 3,624 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. මලාවි අගනුවර වන ලිලොන්ග්වේට දකුණින් පිහිටයි. අගනුවර ඩෙඩ්සා ය. 

## ජනවිකාසය 
2018 සංගණනයේ මූලික ප්‍රතිඵල අනුව දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය 830,512 ක් වූ අතර එය 2008 සංඛ්‍යාවට වඩා 33% ක වැඩිවීමකි. 

* 64.5% චේවා
* 20.6% න්ගෝනි
* 9.4% යාඕ
* 3.6% සුක්වා
* 0.7% ලොම්වේ
* 0.3% මංගංජා
* 0.3% තුඹුක
* 0.2% සේන
* 0.1% ටොන්ගා
* 0.1% න්යාන්ජා
* 0.0% න්කොන්ඩේ
* 0.0% ලැම්බියා
* 0.1% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
ඩෙඩ්සා හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස අටක් ඇත:

* ඩෙඩ්සා - සෙන්ට්‍රල්
* ඩෙඩ්සා - මධ්‍යම නැගෙනහිර
* ඩෙඩ්සා - නැගෙනහිර
* ඩෙඩ්සා - උතුර
* ඩෙඩ්සා - වයඹ
* ඩෙඩ්සා - දකුණ
* ඩෙඩ්සා - නිරිතදිග
* ඩෙඩ්සා - බටහිර

2009 මැතිවරණයේ සිට මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශ සියල්ලම මලාවි කොංග්‍රස් පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් හිමිකරගෙන ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ලිලොන්ග්වේ දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Lilongwe Distribution Malawi|thumb|269x269පික්| Lilongwe බෙදාහැරීමේ ස්ථානය මලාවි
**ලිලොන්ග්වේ** යනු මලාවි හි මධ්‍යම කලාපයේ දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර ලිලොන්ග්වේ වේ. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 6,159 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ 1,346,360 ජනගහනයක් ඇත. 1947 දී ලිලොන්ග්වේ නගරය නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. නව රජයේ ගොඩනැගිලි සඳහා ඉඩ සැලසීම සඳහා බොහෝ මිනිසුන් බලහත්කාරයෙන් අවතැන් වූ අතර වසර දහයක ගොඩනැගිලි කාලයකට පසු 1975 ජනවාරි 1 වන දින ජීවිත ජනාධිපති න්ග්වාසි හේස්ටිංස් කමුසු බණ්ඩා විසින් ලිලොන්ග්වේ අගනුවර ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. 1975 ට පෙර අගනුවර වූයේ ඉතා කුඩා දකුණු සොම්බා නගරයයි. 

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව ලිලොන්ග්වේ දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 80.5% චේවා
* 10.4% තුඹුක
* 4.5% යාඕ
* 2.1% න්ගෝනි
* 2.0% ලොම්වේ
* 0.1% සේන
* 0.1% මැංගංජා
* 0.1% ටොන්ගා
* 0.0% න්යාන්ජා
* 0.0% න්කොන්ඩේ
* 0.0% ලැම්බියා
* 0.0% සුක්වා
* 0.1% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
ලිලොන්ග්වේ හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස විසි දෙකක් ඇත:

* ලිලොන්ග්වේ - මධ්‍යම
* ලිලොන්ග්වේ - නගරය මධ්‍යම
* ලිලොන්ග්වේ - නගරය උතුර
* ලිලොන්ග්වේ - නගරය ගිනිකොන
* ලිලොන්ග්වේ - නගරය නිරිතදිග
* ලිලොන්ග්වේ - නගරය බටහිර
* ලිලොන්ග්වේ - නැගෙනහිර
* ලිලොන්ග්වේ - කුමචෙන්ගා
* ලිලොන්ග්වේ - මාපුයූ උතුර
* ලිලොන්ග්වේ - මාපුයූ දකුණ
* ලිලොන්ග්වේ - ම්පීනු
* ලිලොන්ග්වේ - ම්පීනු න්කොමා
* ලිලොන්ග්වේ - ම්සින්ජා උතුර
* ලිලොන්ග්වේ - ම්සින්ජා දකුණ
* ලිලොන්ග්වේ - ම්සෝසි උතුර
* ලිලොන්ග්වේ - ම්සෝසි දකුණ
* ලිලොන්ග්වේ - උතුර
* ලිලොන්ග්වේ - උතුරු නැගෙනහිර
* ලිලොන්ග්වේ - වයඹ
* ලිලොන්ග්වේ - දකුණ
* ලිලොන්ග්වේ - ගිනිකොනදිග
* ලිලොන්ග්වේ - නිරිතදිග

2009 මැතිවරණයේ සිට මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශ සියල්ලම මලාවි කොංග්‍රස් පක්ෂයේ සාමාජිකයින් සහ ස්වාධීන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් විසින් හිමිකරගෙන ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මධ්‍යම කලාපය, මලාවි

මලාවි හි **මධ්‍යම කලාපය**, ජනගහනය 7,523,340 (2018), වර්ග කිලෝමීටර 35,592 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. එහි අගනුවර ලිලොන්ග්වේ වන අතර එය ජාතික අගනුවර ද වේ. කලාපයට මලාවි විල හා අසල්වැසි රටවල් වන සැම්බියාව සහ මොසැම්බික් මායිම් වේ. අද ජනගහනයෙන් බහුතරය වන්නේ චේවා ජනයා ය.

## භූගෝලය 
මධ්‍යම කලාපය උතුරින් උතුරු කලාපයෙන් ද, නැගෙනහිරින් මලාවි විලෙන් ද, ගිනිකොන දෙසින් දකුණු ප්‍රදේශයෙන් ද, නිරිත දෙසින් මොසැම්බික් සහ නැගෙනහිරින් සැම්බියාවෙන් ද මායිම් වේ.

මධ්‍යම ප්‍රදේශය නැගෙනහිර අප්‍රිකානු භේදයේ බටහිර මායිම දිගේ ගමන් කරයි. මලාවි විල එහි බටහිර වෙරළ දිගේ දිවෙන පටු තැනිතලාවක් සහිත, ඉරිතැලීම් නිම්නයේ වැඩි කොටසක් අල්ලාගෙන සිටී. කලාපයේ වැඩි කොටසක් පිහිටා ඇත්තේ මධ්‍යම කලාපීය සානුව හෝ ලිලොන්ග්වේ තැනිතලාව ලෙස හැඳින්වෙන සානුවක ය. සානුව වර්ග කිලෝමීටර් 23,310 (වර්ග සැතපුම් 9,000) ආවරණය කරයි. කඳු සහ කඳු මුදුන් පටියක් නැගෙනහිරින් පිහිටි රිෆ්ට් නිම්නයේ පහත් බිම් වලින් සානුව වෙන් කරයි. ද්වන්ග්වා, බුවා සහ ලිලොන්ග්වේ ගංගා සානුව ගලා බසී, නැගෙනහිර දෙසට මලාවි විලට ගලා යයි.

කිර්ක් කඳුවැටියේ උතුරු කෙළවර සහ ඩෙඩ්සා කන්ද (මීටර් 2,198) ඇතුළුව කලාපයේ නිරිතදිග මායිම කඳුකරය වේ.

## පරිපාලනය 
මලාවි හි දිස්ත්‍රික්ක 27 න් 9 ක්ම මධ්‍යම කලාපය තුළ පිහිටා ඇත: ඒවා නම්: ඩෙඩ්සා, දෝවා, කසුන්ගු, ලිලොන්ග්වේ, ම්චිංජි, න්කොතකෝටා, න්චෙයු, න්චිසි සහ සලිමා .

## ජනගහනය 
### ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 
2018 මලාවි සංගණනය කරන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව මධ්‍යම කලාපයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 71.5% චේවා
* 14.6% න්ගෝනි
* 4.9% යාඕ
* 3.2% තුඹුක
* 3.1% ලොම්වේ
* 0.9% ටොංගා
* 0.5% සේන
* 0.4% සුක්වා
* 0.4% මංගංජා
* 0.2% න්යාන්ජා
* 0.1% න්කොන්ඩේ
* 0.1% ලැම්බියා
* 0.2% වෙනත් අය

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
උතුරු කලාපය, මලාවි

**උතුරු කලාපය** යනු මලාවි ප්‍රදේශයකි . එහි 2018 හි 2,289,780 ජනගහනයක් සිටි අතර වර්ග කිලෝමීටර 26,931 ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි, එය ජනගහනයෙන් සහ ප්‍රදේශයෙන් කුඩාම කලාපය බවට පත් කරයි. එහි අගනුවර ම්සුසු වේ. උතුරින් ආරම්භ වී දක්ෂිණාවර්තව ගමන් කරන උතුරු කලාපය ටැන්සානියාව, මලාවි විල, මලාවි මධ්‍යම කලාපය සහ සැම්බියාවට මායිම් වේ.

## භූගෝලය 
මලාවි හි දිස්ත්‍රික්ක 28 න් හයක් උතුරු කලාපය තුළ පිහිටා ඇත.

* චිටිපා
* කරොන්ගා
* ලිකොමා
* මසිම්බා
* න්ඛටා බේ
* රම්ප්හි

මලාවි හි ප්‍රධාන භූමි කොටස් වලට අමතරව, උතුරු කලාපයට මලාවි විලෙහි චිසුමුලු සහ ලිකෝමා දූපත් ද ඇතුළත් වන අතර ඒවා එක්ව ලිකෝමා දිස්ත්‍රික්කයෙන් සමන්විත වේ.

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම විසින් උතුරු කලාපයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 68.4% තුඹුක
* 10.6% ටොංගා
* 6.9% න්කොන්ඩේ
* 4.0% චේවා
* 4.2% ලම්බියා
* 3.9% එන්ගෝනි
* 2.7% සුක්වා
* 1.3% ලොම්වේ
* 1.1% යාඕ
* 0.2% සේන
* 0.1% මංගංජා
* 5.1% වෙනත් අය

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
දකුණු කලාපය, මලාවි

මලාවි හි **දකුණු කලාපය** යනු මලාවි ප්‍රදේශයකි. එය වර්ග කිලෝමීටර 31,753 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. එහි අගනුවර බ්ලැන්ටයර් වේ. 2018 දී එහි ජනගහනය 7,750,629 විය.

මලාවි හි දිස්ත්‍රික්ක 28 න් 13 ක් දකුණු කලාපය තුළ පිහිටා ඇත. ඒවා නම්: බලකා, බ්ලන්ටය්රේ, ච්කවා, චිරඩ්සුලු, මචින්ගා, මන්ගොචි, මුලන්ජේ, ම්වන්සා, එන්සන්ජේ, තයෝලෝ, පලොඹේ, සොම්බා, සහ නෙනෝ

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම විසින් දකුණු කලාපයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 39.3% ලොම්වේ
* 24.9% යාඕ
* 8.3% න්ගෝනි
* 8.2% සේන
* 6.8% මැංගංජා
* 6.6% චේවා
* 3.8% න්යාන්ජා
* 0.9% තුඹුක
* 0.4% ටොංගා
* 0.1% න්කොන්ඩේ
* 0.0% ලැම්බියා
* 0.0% සුක්වා
* 0.7% වෙනත් අය

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
කසුන්ගු දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Kasungu District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි කසුන්ගු දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**කසුන්ගු** යනු මලාවි හි මධ්‍යම කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර කසුන්ගු ය. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 7,878 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. දිස්ත්‍රික්කය සැම්බියාවට මායිම් වන අතර ජනගහනය 842,953 කි.

කසුන්ගු දිස්ත්‍රික්කයේ ඔබට සැම්බියාවේ දේශසීමා හරහා සැම්බියාවේ දකුණු ලුආන්ග්වා ජාතික වනෝද්‍යානයට "සැතපුම් 100 රළු පාර" හරහා යා හැකිය. මෙය දකුණු අප්‍රිකාවේ විශිෂ්ට සත්ව උද්‍යානවලින් එකකි. කසුන්ගු යනු මලාවි හි පළමු ජනාධිපති ආචාර්ය හේස්ටිංස් කමුසු බන්ඩාගේ නිවසයි.

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව කසුන්ගු දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 78.1% චේවා
* 15.8% තුඹුක
* 1.9% න්ගෝනි
* 1.8% යාඕ
* 1.6% ලොම්වේ
* 0.2% ටොංගා
* 0.1% මංගංජා
* 0.1% සේන
* 0.1% න්කොන්ඩේ
* 0.1% ලැම්බියා
* 0.1% න්යන්ජා
* 0.0% සුක්වා
* 0.1% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
කසුන්ගු හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස නවයක් ඇත:

* කසුන්ගු - මධ්‍යම
* කසුන්ගු - නැගෙනහිර
* කසුන්ගු - උතුර
* කසුන්ගු - ඊසානදිග
* කසුන්ගු - උතුරු-ඊසානදිග
* කසුන්ගු - වයඹ
* කසුන්ගු - දකුණ
* කසුන්ගු - අග්නිදිග
* කසුන්ගු - බටහිර

2009 මැතිවරණයේ සිට මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශවලින් බොහොමයක් (ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් හිමිකරගෙන ඇති කසුන්ගු උතුර හැර) මලාවි කොන්ග්‍රස් පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් හිමිකරගෙන ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මිචින්ජි දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Mchinji District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි Mchinji දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**මිචින්ජි** යනු මලාවි හි මධ්‍යම කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර මිචින්ජි වේ. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 3,356 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ ජනගහනය 602,305 කි. ප්‍රදේශයේ ආර්ථිකය තිරසාර වන්නේ වැසි මත පදනම් වූ කෘෂිකර්මාන්තයෙනි. 

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව මිචින්ජි දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 89.2% චේවා
* 6.2% න්ගෝනි
* 2.1% යාඕ
* 1.1% ලොම්වේ
* 0.6% තුඹුක
* 0.1% සේන
* 0.1% මංගංජා
* 0.1% ටොන්ගා
* 0.1% න්කොන්ඩේ
* 0.0% න්යාන්ජා
* 0.0% ලැම්බියා
* 0.0% සුක්වා
* 0.3% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
මිචින්ජි හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස හයක් ඇත:

* මිචින්ජි - නැගෙනහිර
* මිචින්ජි - උතුර
* මිචින්ජි - උතුරු නැගෙනහිර
* මිචින්ජි - දකුණ
* මිචින්ජි - නිරිතදිග
* මිචින්ජි - බටහිර

2009 මැතිවරණයේ සිට මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශ සියල්ලම මලාවි කොංග්‍රස් පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් හිමිකරගෙන ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මලාවි හි භූගෝලය

මලාවි යනු ගිනිකොනදිග අප්‍රිකාවේ ගොඩබිම් සහිත රටකි, වයඹ දෙසින් සැම්බියාව, ඊසාන දෙසින් ටැන්සානියාව සහ දකුණින්, නිරිත දෙසින් සහ ගිනිකොන දෙසින් මොසැම්බික් මායිම් වේ. එය 9° සහ 18°S අක්ෂාංශ අතර සහ දේශාංශ 32° සහ 36°E අතර පිහිටා ඇත. 

මහා රිෆ්ට් නිම්නය උතුරේ සිට දකුණට රට හරහා දිවෙන අතර මිටියාවතේ නැගෙනහිරින් මලාවි විල (නියාසා විල ලෙසද හැඳින්වේ) පිහිටා ඇති අතර එය මලාවිහි නැගෙනහිර මායිමෙන් හතරෙන් තුනකට වඩා වැඩිය. මලාවි විල සැතපුම් 365ක් (කිලෝමීටර් 587ක්) දිග සහ සැතපුම් 52ක් (කිලෝමීටර 84ක්) පමණ පළලින් යුතු බැවින් එය කැලැන්ඩර් විල ලෙසද හැඳින්වේ. ෂයර් ගංගාව විලෙහි දකුණු කෙළවරින් ගලා බසින අතර මොසැම්බික්හි දකුණු දෙසින් සැතපුම් 400 (සැතපුම් 250) පමණ දුරින් සැම්බේසි ගඟට එක්වේ. මලාවි විලෙහි මතුපිට මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 457 (අඩි 1,500) උසින් පිහිටා ඇති අතර උපරිම ගැඹුර මීටර 701 (අඩි 2,300) වන අතර එයින් අදහස් වන්නේ වැව් පතුල සමහර ස්ථානවල මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 213 (අඩි 700) ට වඩා පහළින් පවතින බවයි.
රිෆ්ට් නිම්නය අවට ඇති මලාවි කඳුකර කොටස්වල, සානු සාමාන්‍යයෙන් මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 914 සිට 1,219 දක්වා (අඩි 3,000 සිට 4,000 දක්වා) ඉහළ යයි, නමුත් සමහරක් උතුරේ මීටර 2,438 (අඩි 8,000) තරම් ඉහළ යයි. මලාවි විලට දකුණින් ෂයර් උස්බිම් පිහිටා ඇති අතර, මුහුදු මට්ටමේ සිට ආසන්න වශයෙන් 914 මීටර (අඩි 3,000) පමණ උසින් මෘදු ලෙස පෙරළෙන ගොඩබිම පිහිටා ඇත. මෙම ප්‍රදේශයේ, සොම්බා සහ මුලන්ජේ කඳු මුදුන් මීටර 2,134 සහ 3,048 (අඩි 7,000 සහ 10,000) දක්වා ඉහළ යයි.

මලාවි දේශගුණය රටේ දකුණේ පහත් බිම්වල උණුසුම් වන අතර උතුරු කඳුකරයේ සෞම්‍ය වේ. උන්නතාංශය වෙනත් ආකාරයකින් සමක දේශගුණයක් විය හැකි දේ මධ්‍යස්ථ කරයි. නොවැම්බර් සහ අප්‍රේල් අතර, සමක වැසි සහ ගිගුරුම් සහිත වැසි සමඟ උෂ්ණත්වය උණුසුම් වන අතර, කුණාටු මාර්තු අග දී උච්චතම තීව්‍රතාවයට ළඟා වේ. මාර්තු මාසයෙන් පසු වර්ෂාපතනය ශීඝ්‍රයෙන් අඩු වන අතර මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා තෙත් මීදුම කඳුකරයේ සිට සානුව තුළට පාවී යන අතර මෙම මාසවල වර්ෂාපතනයක් නොලැබේ. 

භෞමික පරිසර කලාප හතක් මලාවි දේශසීමා තුළ පිහිටා ඇත: මධ්‍යම සැම්බේසියානු මියෝම්බෝ වනාන්තර, නැගෙනහිර මියෝම්බෝ වනාන්තර, දකුණු මියෝම්බෝ වනාන්තර, සැම්බේසියන් සහ මොපේන් වනාන්තර, සැම්බේසියන් ගංවතුර තෘණ බිම්, දකුණු මලාවි කඳුකරය වනාන්තර-තෘණ මොසෙයික්,මොසෙයික්-මොසෙයික්-මොසෙයික් වනාන්තරය.

මලාවි හි ජාතික වනෝද්‍යාන පහක්, වනජීවී සහ ක්‍රීඩා රක්ෂිත හතරක් සහ තවත් ආරක්ෂිත ප්‍රදේශ දෙකක් ඇත. රටෙහි 2019 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකය 5.74/10 මධ්‍යන්‍ය අගයක් ඇති අතර එය රටවල් 172 කින් ගෝලීය වශයෙන් 96 වැනි ස්ථානයට පත් විය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
දොවා දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Dowa District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි ඩෝවා දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**දොවා** යනු මලාවි හි මධ්‍යම කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි. අගනුවර දොවා ය. 
thumb| දෝවා දිස්ත්‍රික්කයේ වීදිය, 2019
දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 3,041 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ 556,678 ක ජනගහනයක් ඇත. අගනුවර වන දොවා හි පුද්ගලයින් 5,565 දෙනෙකු වාසය කරයි. දොවා නගරය පිහිටා ඇත්තේ මලාවි අගනුවර වන ලිලොන්ග්වේ සිට කිලෝමීටර් 38 ක් පමණ දුරිනි. 2018 වන විට ජනගහනය 700,000 ඉක්මවනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත.

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම අනුව දොවා දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය බෙදා හැරීම පහත පරිදි විය: 

* 91.8% චේවා
* 5.9% Ngoni
* 0.6% යාඕ
* 0.6% තුඹුක
* 0.5% ලොම්වේ
* 0.1% ටොන්ගා
* 0.1% Mang'anja
* 0.1% සේන
* 0.0% Nkhonde
* 0.0% Lambya
* 0.0% Nyanja
* 0.0% සුක්වා
* 0.3% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
දොවා හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාස හතක් ඇත:

* දොවා - මධ්‍යම
* දොවා - නැගෙනහිර
* දොවා - න්ගල
* දොවා - උතුර
* දොවා - වයඹ
* දොවා - අග්නිදිග
* දොවා - බටහිර

2009 මැතිවරණයෙන් පසු සියලුම ප්‍රදේශ මලාවි කොංග්‍රස් පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් පාලනය කර ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
නාසා ගගනගාමී බලකාය

[thumb| ජෝ‍න්සන් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ ගගනගාමී බලකාය විසින් පැළැඳි නාසා අභ්‍යවකාශ ඇඳුම් කට්ටල (මැද, [පීට් කොන්රාඩ්|පීට් කොන්රැඩ් 1969 ඇපලෝ 12 මෙහෙයුමේදී පැළඳ සිටි ඇඳුම)]]

ප්‍රවර්ගය:මානව අභ්‍යවකාශගත කිරීමේ වැඩසටහන්
ප්‍රවර්ගය:නාසා ගගනගාමීන්
ප්‍රවර්ගය:නාසා ලැයිස්තු
ප්‍රවර්ගය:ගගනගාමීන්ගේ ලැයිස්තුව
ප්‍රවර්ගය:නාසා ප්‍රජාව
ප්‍රවර්ගය:නාසා ගගනගාමී බලකාය
ප්‍රවර්ගය:නාසා සමාගමෙන් උපුටා ගන්නා ලද විකිපීඩියා ලිපි
මාලි හි නිරුක්තිය

මාලි යන නම මාලි අධිරාජ්‍යයේ නමෙන් ලබාගෙන ඇත. එහි තේරුම "රජු ජීවත් වන ස්ථානය" සහ ශක්තියේ සංකේතයක් දරයි.

දහහතරවන සියවසේ මාග්රෙබි සංචාරකයෙකු වූ ඉබන් බතූතා අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර මාලි ලෙස හැඳින්වූ බව වාර්තා කළේය. එක් මැන්ඩින්කා සම්ප්‍රදායට අනුව ජනප්‍රවාදගත පළමු අධිරාජ්‍යයා වූ සන්ඩියාටා කීටා ඔහුගේ මරණයෙන් පසු සංකරනි ගඟේ දී හිපපොටේමස් බවට පත් වූ අතර "පැරණි මාලි" නම් මෙම ගංගාවේ ප්‍රදේශයේ ගම් සොයා ගැනීමට හැකි විය. මාලියන් හිතෝපදේශ අධ්‍යයනයක සටහන් වූයේ පැරණි මාලි හි "නව මාලි" යන අර්ථය ඇති මලිකෝම නම් ගම්මානයක් ඇති බවත්, මාලි යනු කලින් නගරයක නම විය හැකි බවත්ය.

තවත් න්‍යායක් යෝජනා කරන්නේ මාලි යනු මැන්ඩේ ජනයාගේ නමේ ෆුලානි උච්චාරණයක් බවයි. එහි ස්වරය ඉහළ යාම, මාලි වෙත මාරු වීමට හේතු වන පරිදි වෙනස් වීමට හේතු වූ බව යෝජනා කෙරේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
මලාවි හි සන්නද්ධ හමුදා

මලාවි 25,000 ක පමණ කුඩා ස්ථාවර හමුදාවක්, මලාවියානු ආරක්ෂක බලකාය පවත්වාගෙන යයි. එය යුධ, නාවික සහ ගුවන් හමුදා අංග වලින් සමන්විත වේ. මලාවි හමුදාව නිදහසට පෙර පිහිටුවන ලද බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත ඒකක වලින් ආරම්භ වූ අතර දැන් එය රයිෆල් රෙජිමේන්තු දෙකකින් සහ පැරෂුට් රෙජිමේන්තුවකින් සමන්විත වේ. මලාවි ගුවන් හමුදාව 1976 දී ජර්මානු සහාය ඇතිව පිහිටුවන ලද අතර ප්‍රවාහන ගුවන් යානා සහ බහුකාර්ය හෙලිකොප්ටර් කුඩා සංඛ්‍යාවක් ක්‍රියාත්මක කරයි. මලාවි නාවික හමුදාව 1970 ගණන්වල මුල් භාගයේදී පෘතුගීසි සහය ඇතිව පිහිටුවන ලද අතර, දැනට වඳුරු බොක්ක පදනම් කරගත් මලාවි විලෙහි යාත්‍රා තුනක් ක්‍රියාත්මක වේ. 2017 දී, මලාවි න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
බලකා දිස්ත්‍රික්කය, මලාවි

alt=Location of Balaka District in Malawi|දකුණ|269x269පික්| මලාවි හි බලකා දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම
**බලකා** යනු මලාවි හි දකුණු කලාපයේ පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි . අගනුවර බලකා ය. දිස්ත්‍රික්කය වර්ග කිලෝමීටර 2,193 ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ 310,000 කට වැඩි ජනගහනයක් ඇත. දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය වාර්ෂිකව 2.3% කින් වැඩි වෙමින් පවතී. මෙම දිස්ත්‍රික්කයේ රටේ මාර්ග-දුම්රිය පද්ධතිවල සන්ධිස්ථානය ලෙස සේවය කරන වැදගත් නාගරික මධ්‍යස්ථානයක් වන න්කායා නගරය ඇත.

## ජනවිකාසය 
2018 මලාවි සංගණනය වන විට, ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අනුව බලකා දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහන ව්‍යාප්තිය පහත පරිදි විය: 

* 37.2% යාඕ
* 25.2% ලොම්වේ
* 24.2% න්ගෝනි
* 5.0% චේවා
* 2.8% න්යාන්ජා
* 2.4% සේන
* 2.1% මැංගංජා
* 0.6% තුඹුක
* 0.2% ටොංගා
* 0.1% න්කොන්ඩේ
* 0.0% ලැම්බියා
* 0.0% සුක්වා
* 0.3% වෙනත් අය

## රජයේ සහ පරිපාලන අංශ 
බලකා හි ජාතික සභා මැතිවරණ කොට්ඨාශ හතරක් ඇත: 

* බලකා - මධ්‍යම නැගෙනහිර
* බලක - උතුර
* බලකා - දකුණ
* බලකා - බටහිර

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ගැඹුරු ඉගෙනීම

alt=Representing images on multiple layers of abstraction in deep learning|thumb| ගැඹුරු ඉගෙනීමේදී වියුක්තතාවයේ බහු ස්ථර මත රූප නිරූපණය කිරීම

**Deep learning** යනු representation learning සහිත neural networks මත පදනම් වූ machine learning ක්‍රමවල උප කාණ්ඩයකි. "Deep" යන විශේෂණය ජාලයේ බහු ස්ථර භාවිතය හැඳින්වීමට යොදා ගනී. භාවිතා කරන ක්‍රම supervised, semi-supervised හෝ unsupervised විය හැකිය. 

Deep-learning ව්‍යුහයන් වන deep neural networks, deep belief networks, recurrent neural networks, convolutional neural networks සහ transformers යන තාක්ෂණයන් computer vision, කථන හඳුනාගැනීම, natural language processing, යන්ත්‍ර පරිවර්තනය, bioinformatics, ඖෂධ නිර්මාණය, වෛද්‍ය රූප විශ්ලේෂණය, දේශගුණ විද්‍යාව, ද්‍රව්‍ය පරීක්ෂණ සහ පුවරු ක්‍රීඩා වැඩසටහන් ඇතුළු ක්ෂේත්‍රවලට යොදාගෙන ඇත. මෙම ක්ෂේත්‍රවලදී ඒවා මිනිස් විශේෂඥ කාර්යසාධනයට සමාන සහ සමහර අවස්ථාවලදී එය අභිබවා යන ප්‍රතිඵල ලබා දී ඇත.

ස්නායුක ජාල (neural networks) වල මූලික සංකල්පය ජීව විද්‍යාත්මක පද්ධතීන්ගෙන්, විශේෂයෙන්ම මිනිස් මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් ආභාෂය ලබා ඇත. මිනිස් මොළයේ තොරතුරු සැකසීමේ හා සන්නිවේදනය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය, බෙදා හැරීමේ සන්නිවේදන නෝඩ (distributed communication nodes) මගින් සිදු වන ආකාරය මෙහිදී අනුකරණය කෙරේ.

කෙසේ වෙතත්, වර්තමානයේ භාවිතා වන කෘත්‍රිම ස්නායුක ජාල (artificial neural networks) ජීවීන්ගේ මොළයේ සම්පූර්ණ ක්‍රියාකාරීත්වය නිවැරදිව අනුකරණය කිරීමට අදහස් නොකරයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, මේවා ජෛව මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වයට සාපේක්ෂව ඉතා සරල හා අඩු ගුණාත්මක ආකෘති (simplified and low-fidelity models) ලෙස සැලකේ. මෙම සරල ආකෘති පවා සැලකිය යුතු ප්‍රායෝගික ප්‍රතිඵල ලබා දීමට සමත් වී ඇත. 

## දළ විශ්ලේෂණය 
නූතන deep learning ආකෘති බොහෝමයක් convolutional neural networks සහ transformers වැනි බහු-ස්ථර neural networks මත පදනම් වේ. කෙසේ වෙතත්, ඒවාට propositional formulas හෝ deep belief networks සහ deep Boltzmann machines හි nodes මෙන් deep generative models තුළ ස්ථර වශයෙන් සංවිධානය කර ඇති latent variables ද ඇතුළත් විය හැකිය.

මූලික වශයෙන්, deep learning යනු machine learning algorithms පංතියකට අයත් වන අතර, එහිදී ස්ථර ධුරාවලියක් භාවිතා කරමින් ආදාන දත්ත (input data) මඳක් වැඩි අමූර්ත සහ සංයුක්ත නිරූපණයක් බවට පරිවර්තනය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස, image recognition ආකෘතියක, මූලික ආදානය රූපයක් (pixels tensor එකක් ලෙස නිරූපණය කරන ලද) විය හැකිය. පළමු නිරූපණ ස්ථරය රේඛා සහ වෘත්ත වැනි මූලික හැඩතල හඳුනාගැනීමට උත්සාහ කළ හැකිය. දෙවන ස්ථරය දාර වල සැකසුම් සංයෝජනය කර කේතනය කළ හැකිය. තෙවන ස්ථරය නාසය සහ ඇස් කේතනය කළ හැකි අතර, සිව්වන ස්ථරය රූපයේ මුහුණක් අඩංගු බව හඳුනාගත හැකිය.
ප්‍රවර්ගය:CS1 maint: postscript
ප්‍රවර්ගය:CS1 maint: multiple names: authors list
දේවදූතයෝ

wears a Roman military cloak and cuirass in this 17th-century depiction by Guido Reni.]]
 depicts a guardian angel watching over two children.]]
*, by Gustave Doré in 1855]]

විවිධ දේවවාදී ආගමික සම්ප්‍රදායන් තුළ, **දේවදූතයෙකු** () යනු දෙවියන් වහන්සේට සේවය කරන අද්භූත අධ්‍යාත්මික ජීවියෙකි.

## අමතර අවධානයට 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* Coptic Doxology of Heavenly Order
* Zoroastrian angels
* Jewish Encyclopedia entry on angels
* Directory on popular piety and the liturgy. Principles and guidelines Congregation for Divine Worship and the Discipline of the Sacraments. *Directory of Popular Piety and the Liturgy*, §§ 212–217, "The Holy Angels*, Vatican City, December 2001]
* Angels, BBC Radio 4 discussion with Martin Palmer, Valery Rees & John Haldane (*In Our Time*, Mar. 24, 2005)
ආගම්වල ඉතිහාසය

**ආගම්වල ඉතිහාසය** () යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මානව ආගමික හැඟීම්, සිතුවිලි සහ අදහස් පිළිබඳ ලිඛිත වාර්තාවයි. ආගමික ඉතිහාසයේ මෙම කාල පරිච්ඡේදය ආරම්භ වන්නේ වසර 5,200 කට පමණ පෙර (ක්‍රි.පූ. 3200) ලිවීමේ සොයාගැනීමත් සමඟ ය.

## අමතර අවධානයට 
* Growth of religion
* Historiography of religion
* Religion and politics
* Christianity and politics
* Judaism and politics
* Political aspects of Islam
* Women and religion
* Women as theological figures
* List of founders of religious traditions
* ආගම් සහ ආධ්‍යාත්මික සම්ප්‍රදා ලැයිස්තුව
* List of religious movements that began in the United States

### Shamanism and ancestor worship
* Prehistoric religion
* Shamanism
* Animism
* Ancestor worship
* Tribal religion

### Panentheism
* Sikhism
* Neoplatonism

### Polytheism
* Ancient Near Eastern religion, Egyptian mythology
* Ancient Greek religion, Ancient Roman religion
* Germanic paganism, Finnish Paganism, Norse paganism
* Maya religion, Inca religion, Aztec religion
* Neopaganism, Polytheistic reconstructionism

### ඒක දේවවාදය  
* Aten
* Baháʼí Faith
** History of the Baháʼí Faith
* Judaism
* History of Mandaeism
* Neoplatonism
* History of Christianity
** පල්ලියේ ඉතිහාසය
** History of Eastern Orthodox Christianity
** History of Protestantism
** History of Jehovah's Witnesses
** Mormonism
*** History of the Latter Day Saint movement
*** History of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints
* History of Islam
* Zoroastrianism

### Monism
* History of Buddhism
* History of Jainism
* History of Hinduism

### Dualism
* Gnosticism

### New religious movements
* Rastafari movement
* History of Wicca
* Timeline of Scientology
* Adventism
* Jehovah's Witnesses
* Mormonism
* Pentecostalism
* Bábism
* Bahá'í Faith
* Spiritualism
* History of Spiritism
* Thelema
* Ahmadiyya
* Nation of Islam

## මූලාශ්‍ර 
### උපහරණ 
## භාහිර සබැඳි 
* Historyofreligions.com
* The history of religious and philosophical ideas, in ''Dictionary of the History of Ideas 
* History of Religion as flash animation
* The history and origins of world religions depicted as a navigable tree
බන්ධන හිස් ආවරණය

thumb| සෙන්ටායි ඇඳුමකින් සැරසී සම්පූර්ණයෙන්ම මුහුණ ආවරණය වෙන සම් වලින් තැනූ බන්ධන හිස් ආවරණයක් (ගිම්ප් හිස් ආවරණයක්) පැළඳ සිටින යටහත් පුද්ගලයෙක්. හිස් ආවරණයේ නාස්පුඩු විවරයන් යන්තමින් පෙනෙන්නට ඇත.
**බන්ධන හිස් ආවරණයක්** (**ගිම්ප් හිස් ආවරණය** හෝ **බන්ධන මුහුණු ආවරණය** ලෙසද හැඳින්වේ) යනු අර්චනික හිස් ආවරණයකි .   ඒවා රබර්, ලේටෙක්ස්, PVC, ස්පෑන්ඩෙක්ස්, ඩාර්ලෙක්ස් හෝ සම් වලින් නිමවා ඇත. සම්පූර්ණයෙන්ම මුහුණ ආවරණය වන හිස් ආවරණ  හිස් බන්ධන ක්‍රියාවන් සඳහා සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරනු ලබයි. එමගින් ඒවා පළඳින්නන්ව විෂ්පෞරුෂායණයට,  සම්ප්‍රජානනහරණයට සහ/හෝ සන්වේදනහරණයට ලක් කර ඔවුන්ව ප්‍රතිබාධනය කිරීමට සහ පුද්ගල වෛෂයිකරණයට බඳුන් කිරීමට භාවිත කරයි. 

ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ බන්ධන හිස් ආවරණ නිතර සඳහන් වේ.  ඒ අතරින් *Pulp Fiction* චිත්‍රපටයේ එය කැපීපෙනෙන ලෙස නිරූපනය කර ඇත. 

## මේකත් බලන්න 
* පූර්ණ සංවෘතකරණ අර්චනකය
* ගිම්ප් ඇඳුම
* හිස ආවරණයකිරීම

## යොමු කිරීම්
බෝනිකි අර්චනකය

**බෝනිකි අර්චනකය** යනු පුද්ගලයෙකු බෝනික්කන් හා බෝනික්කන් වැනි කුඩා ප්‍රථිමා වැනි වස්තූන් වෙත ආකර්ෂණය වන ලිංගික අර්චනකයකි.  මෙම ආකර්ෂණයට බෝනික්කෙකු සමඟ සැබෑ ලිංගික සම්බන්ධතා සඳහා ඇති ආශාවක්, සජීවී හෝ අජීවී බෝනික්කෙකු සමඟ ලිංගික හමුවීමක් පිළිබඳ ෆැන්ටසියක්, බෝනික්කන් ලෙස ඔවුනොවුන් අතර හමුවීම්, තමන් බෝනික්කෙකු බවට පරිවර්තනය වීමේ හෝ අනෙකෙකු බෝනික්කෙකු පරිවර්තනය කිරීමේ සිතුවිලි වලින් ඇතිවන ලිංගික සතුටක් ඇතුළත් විය හැකිය. බෝනිකි අර්චනකය යනු වස්තුක ලිංගිකත්වයේ ආකාරයක් වන ඇගල්මැටෝෆිලියාවේ එක්තරා ප්‍රබේදයකි. 

## ෆැන්ටසියක් ලෙස 
එතරම් සුලභ නොවූවත් බෝනික්කන් සමඟ සංසර්ගය හෝ වෙනත් ලිංගික ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ වීමට යමෙකුට ෆැන්ටසියක් තිබිය හැක.

## විඩියෝ ක්‍රීඩා වල බෝනිකි අර්චනකය 
බෝනිකි අර්චනකය Tekken 8 වැනි වීඩියෝ ක්‍රීඩා ඇතුළු විවිධ මාධ්‍යවල අවධානය දිනාගත් සංසිද්ධියකි. එම ක්‍රීඩාවන්හිදී කාන්තා චරිත හැඟීම් විරහිත බෝනික්කන් ලෙස  නිරූපණය කර ඇත. මේ ආකාරයෙන් කාන්තා චරිතයන් අර්චනකරණය පිළිබඳව ක්‍රීඩකයින් අතර සංවාදයන්ට ලක්වී ඇත . ඇතැම් ක්‍රීඩකයින් මෙම චරිතවල රොබෝමය සහ පරිපූර්ණ ස්වභාවයට ආකර්ෂණය වන අතර, එම චරිත වල හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමේ නොහැකියාව නිසා ඇතැමුන්ගේ සිත් කැළඹීමකට ලක් වේ.. පුද්ගල මතයන් කුමක් වුවත්, මෙම අර්චනකය සංවේදිබව සහ අවබෝධය අවශ්‍ය වන සංකීර්ණ සහ සියුම් මාතෘකාවක් බව වටහාගැනීම වැදගත් වේ. මෙම චරිත සඳහා ඇති රුචිකතවය සහ එම චරිත වල අර්ථ නිරූපණයන් අවසානයේ තනි තනි ක්‍රීඩකයන්ට පැවරෙන අතර, විවෘත මනසකින් සහ විවිධ දෘෂ්ටිකෝණවලට ගරු කරමින් මෙම මාතෘකාවට ප්‍රවේශ වීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

## මේවාත් බලන්න 
* අගල්මැටෝෆිලියා
* ලිංගික බෝනික්කා
* RealDoll
* රොබෝ ෆෙටිෂිස්වාදය
* ලිංගික වෛෂයිකකරණය

## යොමු කිරීම් 
## References
පූර්ණ සංවෘතකරණ අර්චනකය

thumb|  පූර්ණ සංවෘත සෙන්ටායි ඇඳුමක්
**පූර්ණ සංවෘතකරණ අර්චනකය** යනු යම් ආකාරයකට තම මුළු සිරුරම වසාගෙන සිටින විට පුද්ගලයෙකු උද්දීපනය ඇති කරවන ලිංගික අර්චනකයකි. පූර්ණ සංවෘතකරනය බොහෝ විට බන්ධන වල යම් සංරචකරයක් සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.

## උදාහරණ 
සමහර පූර්ණ සංවෘතකරණ ක්‍රියාකාරකම් වනුයේ:

* රබර් අර්චනකයේදී, පූර්ණ සංවෘතකරණය සඳහා රබර් ඇඳුම්, ගෑස් මුහුණු සහ ඒ සමාන ඇඳුම් සහ උපාංග භාවිතා වේ.
* රික්ත ඇඳන්: මෙහිදී නාසයට සවි වන කුඩා හුස්ම ගැනීමේ නලයක් සහිත රබර් පත්‍රයක් යට මුළු සිරුරම තදින් වසා දැමේ.
* නිදි මල්ල සහ බඳ බෑග් රික්ත ඇඳන් සඳහා අඩු දෘඩ සංවෘත විකල්පයක් ලෙස භාවිතා කරයි, නමුත් සමහර ඒවා නිවැසියාගේ ශරීරය මත පීඩනය වැඩි කිරීම සඳහා පිම්බෙන ආකාරයෙන් සාදා ඇත.
* Spandex fetishism වලදී, zentai ඇඳුම හිසේ සිට පාදය දක්වා සම නොගැලපෙන රෙදි වලින් සම්පූර්ණ ආවරණයක් සඳහා යොදා ගනී. සෙන්ටායි සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, පළඳින්නා හුස්ම ගන්නේ ලිහිල් වියන ලද රෙදි හරහා ය, ඇඳුම රබර් හෝ PVC ඇඳුමක් තරම් තද නොවේ, සහ ඇඳුම සාමාන්‍යයෙන් ගැලවී එන්නේ පළඳින්නාට ක්‍රියා කළ හැකි සිපර් එකකිනි.
* යෝධ පිරවූ සතෙකු හෝ මුරුසුට් (ලිංගික ෆර්සූට්) තුළ මුද්‍රා තැබීම.

## අවදානම් 
හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවය ඇති කරන බැවින්ද, බන්ධනය හා සම්බන්ධවන සෑම ක්‍රියාකාරකමකම යම් අවදානම්සහගත භාවයක් ඇති සේම, මෙයද අවදානම් සහගත ක්‍රියාකාරකමකි. මෙමඟින් ඇතිවන අනතුරු වළක්වා ගැනීමටත්, යම් ආකාරයකින් අනතුරක් ඇතිවුවහොත් එය මාරාණ්තික නොවීමට නම් සෑම විටම ශ්වසන මාර්ගයක් පවත්වා ගැනීම, ස්ථානීය හුස්ම හිරවීම වැළැක්වීම සහ සංවෘතකරණයට ලක්වන පුද්ගලයාට ගැලවීමේ මාර්ගයක් සෑම විටම ඇති බවට සහතික කර තිබීම ඉතා වැදගත් වේ.

මේ හා සම්බන්ධ අවදානම් පිළිබඳ යම් ලිපි සඳහා බන්ධනය සහ ශෘංගාරාත්මක සුසුම්හරණය පිළිබඳ ලිපි බලන්න.

* බන්ධන (BDSM)
* බන්ධන හිස් ආවරණය
* BDSM
* පක්ෂග්රාහීත්වය
* මමිකරණය (BDSM)
නිකී හේලි

**නිකී හේලි** යනු ඇමරිකානු දේශපාලනඥවරියක සහ රාජතාන්ත්‍රික නිලධාරිනියකි. ඇය 2011 සිට 2017 දක්වා එක්සත් ජනපදයේ, දකුණු කැරොලිනා ප්‍රාන්තයේ 116 වන ආණ්ඩුකාරවරිය ලෙසද, 2017 ජනවාරි සිට 2018 දෙසැම්බර් දක්වා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ එක්සත් ජනපද තානාපතිනිය වශයෙන්ද කටයුතු කළාය. ඇය 2024 එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරණය සඳහා වන රිපබ්ලිකන් පක්ෂ ප්‍රාථමික මැතිවරණ සඳහා ඉදිරිපත්ව සිටියි.
බන්ධන ඇඳුම

**බන්ධන ඇඳුමක්** යනු (පොදුවේ **ගිම්ප් ඇඳුමක්** ලෙසද හැඳින්වේ), ශරීරය සම්පූර්ණයෙන්ම (සාමාන්‍යයෙන් අත් සහ පාද ඇතුළුව) ආවරණය වන පරිදි  නිර්මාණය කර ඇති සිරුරටම දැවටෙන ඇඳුමකි. ඒ සමඟ බොහෝ විට හිස් ආවරණයක් සම්බන්ධ කර ඇත; එසේ නොවේ නම්, බන්ධන ඇඳුමක් ඇඳි තැනැත්තෙක් බොහෝ විට ඒ සමඟ වෙනමම බන්ධන ආවරණයක් (ගිම්ප් හිස් ආවරණයක්)  පැළඳ සිටියි. බන්ධන ඇඳුමක් ඕනෑම ද්‍රව්‍යයකින් සාදා ගත හැක. සම්, PVC, රබර්, ස්පැන්ඩෙක්ස් සහ ඩාර්ලෙක්ස් මීට සුලභව යොදාගන්නා ද්‍රව්‍ය වේ.

බන්ධන ඇඳුමක් හිස් ආවරණයක් රහිතව ඇති විට කැට්සූට් එකක් ලෙස් හැඳින්වේ. කෝර්සෙට්, බන්ධන පටි හෝ වෙනත් ප්‍රතිබාධන යාන්ත්‍රණයක් එවැනි ඇඳුමක්  සමඟ ඒකාබද්ධව පැළඳිය හැකිය.

## භාවිත 
බන්ධන ඇඳුමක් සමහර විට BDSM හි පළඳින්නා *(ගිම්ප්)* වෛෂයිකරණයට ද, ඔවුන් ලිංගික සහකරුවෙකුට වඩා ලිංගික කෙළිබඩුවක් බවට පත් කිරීමට ද භාවිතා කරයි. නමුත් ඇතැමුන් එය අඳින්නේ හුදෙක්ම සෞන්දර්යාත්මක හේතු නිසා හෝ එමඟින් ඇතිවන ස්පර්ශීය සංවේදනයට ඇති කැමත්ත නිසා හෝ වේ. සමහර අවස්ථාවලදී බන්ධන ඇඳුම් වල පියයුරු, ලිංගික අවයව සහ මුඛයට සෘජුවම ප්‍රවේශ වීමට ඉඩ සැලසෙන පරිදි සුදුසු විවරයන් ඇත.

## ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ 
බන්ධන ඇඳුම් සමහරවිට *ගිම්ප් සූට්* ලෙස ද හැඳින්වේ,  ක්වෙන්ටින් ටැරන්ටිනෝගේ *Pulp Fiction චිත්‍රපටයේ එය භාවිතා කිරීමෙන් ජනප්‍රිය වූ යෙදුමකි.* 

## මේවාත් බලන්න 
* බන්ධන හිස් ආවරණය
* බෝනිකි අර්චනකය

## යොමු කිරීම්
උතුරු කොරියාවේ රාජ්‍ය කටයුතු කොමිසම

**කොරියානු ප්‍රජාතාන්ත්‍රික මහජන ජනරජයේ** රාජ්‍ය කටයුතු කොමිසම ව්‍යවස්ථානුකූලව උතුරු කොරියාවේ ඉහලම දේශපාලන අධිකාරිය වේ.  2016 දී උතුරු කොරියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට කරන ලද සංශෝධන මගින් රාජ්‍ය කටයුතු කොමිසම නිර්මාණය කරනලදී. ඒ මීට පෙර හමුදා ආධිපත්‍යය දැරූ ජාතික ආරක්ෂක කොමිසම වෙනුවට ය.

කොමිසමේ ප්‍රධානියා වන්නේ රාජ්‍ය කටයුතු කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයා වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් නිල (උතුරු) කොරියානු භාෂාවෙන් "රාජ්‍ය කටයුතු පිළිබඳ සභාපති" හඳුන්වන අතර, ඔහු ජාතියේ රාජ්‍ය නායකයා සහ උත්තරීතර නායකයා ලෙස අර්ථ දැක්වේ. 

වත්මන් සභාපතිවරයා කිම් ජොන් උන් ය. පළමු උප සභාපතිවරයා වන්නේ උත්තරීතර මහජන සභාවේ ස්ථාවර කමිටුවේ සභාපතිවරයා ද වන චෝ රියොං-හේ ය.

## ඉතිහාසය 
මෙහි පූර්වගාමී ආයතනයවූ ජාතික ආරක්ෂක කොමිෂන් සභාව, 1973 දී උත්තරීතර මහජන කමිටුවේ ආරක්ෂක සහ ආරක්ෂක කටයුතු සඳහා උප කමිටුවක් ලෙස නිර්මාණය කරන ලද අතර, පසුව එය කොරියානු ප්‍රජාතාන්ත්‍රික මහජන ජනරජයේ සභාපති කිම් ඉල් සුං විසින් මෙහෙයවන ලද අතර ව්‍යවස්ථාමය රාමුව තුළ සමාන බලතල ක්‍රියාත්මක කළේය. 1972 උතුරු කොරියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව .

ජාතික ආරක්ෂක කොමිසම 1992 දී උත්තරීතර මහජන කමිටුවෙන් වෙන් කරන ලද අතර කිම් ජොං ඉල් නිල වශයෙන් එහි සභාපති ලෙස නම් කරන ලදී. 1998 දී, කිම් ඉල් සුංගේ මරණයෙන් වසර දෙකකට පසු, කිම් ජොං ඉල්ගේ පෞද්ගලික ඒකාධිපතිත්වය සඳහා රාජ්‍ය සහ නීතිමය රාමුවේ උත්තරීතර දේශපාලන අධිකාරිය වන සොන්ගුන් දෘෂ්ටිවාදයට අනුකූලව ජාතික ආරක්ෂක කොමිසම උත්තරීතර ආරක්ෂක ආයතනය ලෙස බල ගන්වන ලදී.

කොරියාවේ කම්කරු පක්ෂයේ 7 වැනි සම්මේලනයෙන් පසුව, 2016 ජූනි මාසයේදී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කරන ලද අතර එමඟින් ජාතික ආරක්ෂක කොමිසම සමකාලීන රාජ්‍ය කටයුතු කොමිෂන් සභාව බවට ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. සංශෝධනය සමගින් ජාතික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය පිළිබඳ බලතල මෙම ආයනයට පවරන ලදී
මාලි හි භූගෝලය

මාලි යනු ඇල්ජීරියාවට නිරිත දෙසින් පිහිටි බටහිර අප්‍රිකාවේ ගොඩබිමක රටකි. එය අක්ෂාංශ 10 ° S සහ 25 ° N අතර ද, දේෂාංශ 13 ° W සහ 5 ° E වේ. මාලි උතුරු හා ඊසානදිගින් ඇල්ජීරියාවටද, නැගෙනහිරින් නයිජර්ද, ගිනිකොන හා දකුණු දෙසින් අයිවරි කෝස්ට්ද දකුණ, නිරිත දෙසින් ගිනියාවද, බටහිරට සෙනගාලයද වයඹ දෙසින් මොරිටේනියාවද මායිම් වේ. 

වර්ග කිලෝ මීටර් 1,242,248 ක (වර්ග සැතපුම් 479,635) මාලි යනු ලොව 24 විශාලතම රට වන අතර ප්‍රමාණයෙන් දකුණු අප්‍රිකාව හෝ ඇන්ගෝලා සමග සැසඳිය හැකිය. රටේ බොහෝමයක් පිහිටා ඇත්තේ දකුණු සහරා කාන්තාරයේ ය. මාලි බොහෝ දුරට පැතලි ය, වැලි වලින් වැසී ඇති උතුරු තැනිතලා හා ඊසාන දෙසින් ඉෆූහාස් මෑන්ෆිෆ් පවතිනු ඇත.

මාලි ටොරිඩ් කලාපයේ පිහිටා ඇති අතර එය ලෝකයේ උණුසුම්ම රටවල් අතර වේ. මධ්‍යන දෛනික වාර්ෂික උෂ්ණත්වය මත පදනම්ව පෘථිවියේ උණුසුම්ම ස්ථානවලට ගැලපෙන තාප සමකය රට තරණය කරයි. 2012 දී තව දුරටත් යුරේනියම් ඛනිජ ඛනිජකරණය කරන ලද උතුරු කලාපය හඳුනා ගන්නා ලදී. වනාන්තර විනාශය, පාංශු ඛාදනය සහ පානීය ජලය ප්‍රමාණවත් නොවීම ඇතුළුව මාලි පාරිසරික අභියෝග රාශියකට මුහුණ දෙයි. රටට 2019 වන වනාන්තර භූමි අඛණ්ඩතාව දර්ශකයේ මධ්‍යයේ ලකුණු 7.16/10 අතර එය ගෝලීය වශයෙන් රටවල් 172 න් 51 ලෙස ශ්රේණිගත කරයි.

### කලාප සහ දිස්ත්‍රික්ක 
2016 සිට මාලි කලාප දහයකට හා බමාකෝ දිස්ත්‍රික්කයකට බෙදා ඇත. සෑම කලාපයකම ආණ්ඩුකාරවරයෙක් සිටී. නවතම කලාප දෙක වන තමුඩිට් (මීට පෙර ටොම්බැක්ටෝ කලාපයේ කොටසක්) සහ මෙස්කා (කලින් ගයි කලාපයේ මීනකා සුර්ක්) ක්‍රියාත්මක කිරීම 2016 ජනවාරි සිට ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී. කලාප දෙකටම ආණ්ඩුකාරතුමා සහ සංක්‍රාන්ති කවුන්සිලයක් පත් කර ඇත. කලාප දහය සර්කල් 56 කට සහ කොමියුනිස්ට් 703 කට බෙදා ඇත.

කලාප හා අගනුවර:

#### මධ්‍යම රජයේ පාලන ප්‍රමාණය 
2012 මාර්තු මාසයේදී මාලි රජයට ටොම්බක්ටූ, ගාඕ සහ ඩර්පල් ප්‍රදේශ සහ මොප්සි කලාපයේ ඊසානදිග කොටස පාලනය කිරීම අහිමි විය. 2012 අප්‍රේල් 6 වන දින, ඒසාවාඩ් විමුක්තිය ඒකපාර්ශ්විකව එම ප්‍රදේශ මාලි සිට අසවාද් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර මාලි හෝ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව හඳුනා නොගත් ක්‍රියාවකි. රජය පසුව මෙම ප්‍රදේශ පාලනය කළේය.

### වනජීවී 
ශාක හා සත්ත්වතා වලින් සමන්විත මාලි හි වන ජීවීන් සහරා කණ්ඩායමෙන් (රටෙන් 33% ක් පමණ) උතුරු අප්‍රිකාවේ ෆ්‍රැන්කෝෆෝන් රටකට විවිධාකාරව වෙනස් වේ. මාලි හි උප සමාන වෘක්ෂලතා කලාප තුනක් ඇත; රට තුළ උතුරේ සහරා කාන්තාරය, නයිජර් ගංගා ද්රෝණිය සහ දකුණේ සෙනෙගල් ගඟ.

මාලි හි ජාතික උද්‍යාන දෙකක්, එක් ජෛවගෝල සංචිතයක්, සත්ව අභය භූමි දෙකක්, අර්ධ අභයභූමි දෙකක් සහ රැම්සාර් අඩවි 3ක් ඇත.

මාලි හි ආරක්ෂිත ප්‍රදේශය රටේ භූමි භාගයෙන් 4.7% කි. බෆල් කලාපය සහ බයූම් හි ජෛවගෝලයේ පර්යන්ත කලාපය එකතු කරමින් එය රටේ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 6.2% කි. රටේ පොහොසත් ජෛව විවිධත්වය ශාක විශේෂ 1,700 කට වඩා සහ සත්ව විශේෂ 1,000 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
කෝට්ටේ රාජා

කෝට්ටේ රාජා "==2009 වසරේදී රොහිත බෝගොල්ලාගම මහතාගේ මුලිකත්වයෙන් කෝට්ටේ රජමහා විහාරයට මෙම ඇතා පුජාකර ඇත.මියන්මාරයේ න් මෙම ඇතා ලබාගෙන ඇත.

මෙම ඇතා මුල් වරට 2011 වසරේදී  කරඩුව වැඩම කරවීම සිදුකර  ඇත.

ටිකක් දගකාර ගති පැවතුම් ඇති මෙම හස්තියා වයස අවුරුදු 25-35 අතර ඇති තරුන හස්තියකි.

අලංකාර හා විශාල  දාළ යුගලකට හිමිකම් කිආන මෙම ඇතා අනාගතයේ  දාළදා කරඩුව වඩම්මවන්න වාසනාව ඇති හස්තියෙක් ලෙස බලාපොරොත්තු විය හැක.
හෙයියංතුඩුව රාජා (හස්තියා)

හෙයියන්තුඩුවේ රාමා ඒක දන්ත ඇතු.........

ලංකාවේ ඇතුන් 20 කින් සමන්විත හීලෑ ඇත් පරපුරේ දකුණු දළය පමණක් ඇති ලක්දිව එකම ඒකදන්තයා වන හෙයියන්තුඩුවේ රාමා හස්තියා ගැනයි...

සුප්‍රසිද්ධ අලි හාම්පුතෙකු වන හෙයියන්තුඩුව ඊ.ඒ.ගුණසේකර මැතිතුමාගේ ඇත් පන්තියේ අවසන් හස්ති පුරුක වන රාමා 1978 වසරේ දී ගුණසේකර මහතාට හිමි වනවා....දැනට හිමිකාරිත්වය ඩියුඩර් ගුණසේකර මහතා දරණ නමුත් සිව් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත කලිදු මහේශ් විජේසේකර මහතා ඇත් පන්තියේ එතුමාගේ භාරකාරත්වය යටතේ අත්තනගල්ල රජමහා විහාර භූමියේ  හැදී වැඩෙනා ඇතු පිලිබඳ රසවත් කතා පෙලක් කලිදු මහේශ් විජේසේකර මහතා අප සමග පැවසුවා...

මහනුවර විශ්ණු දේවාලයේ දේවාභරණ වැඩම වීම සිදු කරන්නේ අපේ රාමා හස්තියායි...විශේෂම කාරණය නම් විශ්ණු දෙවියන්ගේ දස අවතාරයන්ගේ එකක් ලෙස හින්දු ජනයා ශ්‍රී රාම අවතාරය සලකනවා ඒ ශ්‍රී රාම ව අද අපේ රාම වඩම වනවා.....ඒ වගේම තමා හස්තියා පෙරහර පුරාවටම හොඩවැලෙන් දළ අල්ලාගෙන තමයි ගමන් කරන්නේ.......

කලිදු මහේෂ් මහතාගෙන් මා දුටු විශේෂ දෙයක් තමා මේ හස්තියා එක්ක එතුමට තියන බැදීම....හස්තියෙක් සාමාන්‍යයෙන් තමන්ගේ දළ අල්ලනවට අකමැති...නමුත් එතුමා මුලු පෙරහර පුරාවටම හස්තියාගේ දලෙන් අල්ලන් යනවා...තම හාම්පුතුට හස්තියා දක්වන ආදරය එතනින් මනාව පිලිඹිඹු වෙනවා....

2017 වසරේ දී කලිදු මහේෂ් විජේසේකර මහතා භාරයට පත් වීමත් සමග රාමට විශේෂ අවස්තාවක් උදාවනවා ...තම ජීවිතේ පලමු වරට රුහුණු මහා කතරගම දේවාලයේ ඇසල පෙරහරට සම්බන්ධ වන්නට.....රාමගේ සාමාන්‍ය මද කාලය මැදින්  මාසයේ සිට පොසොන් මස දක්වා යෙදෙනවා.....මේ වන විට වයස අවුරුදු 48 ක් වන රාමා ඔහුව  පණ මෙන් රැක බලාගන්නා හස්ති භාරකාරත්වය හා හස්ති පාලකයකු සමග හැදී වැඩෙනවා.....ඉතිං රාම උබට දීර්ඝායුෂ පතනවා.....
බුරුම රාජා

බුරුම රාජා (කලු ඇතා) ශ්‍රී දළදා මාළිගාවේ ඇත් පංතියට අයත් බුරුම රාජා මියන්මාර රජයෙන් පූජා කරන ලද හස්තියෙකි. කා අතරත් ජනප්‍රිය ඇතෙකු වන බුරුම රාජා පෙරහැර සංස්කෘතිය තුල වටිනා හස්තියෙකි
පංජාබ්

පන්ජාබ් (/pʌnˈdʒɑːb/ ⓘ;[8] පන්ජාබි: [pənˈdʒɑːb]), ඓතිහාසික වශයෙන් Panchanada හෝ Pentapotamia ලෙස හැඳින්වේ, උතුරු ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්තයකි. ඉන්දියානු උප මහද්වීපයේ විශාල පන්ජාබ් ප්‍රදේශයේ කොටසක් වන මෙම ප්‍රාන්තය උතුරින් සහ ඊසාන දෙසින් හිමාචල් ප්‍රදේශ්, දකුණින් සහ ගිනිකොන දෙසින් හර්යානා සහ නිරිත දෙසින් රාජස්ථාන් යන ඉන්දියානු ප්‍රාන්තවලින් මායිම් වේ; නැගෙනහිරින් චන්දිගාර් සහ උතුරින් ජම්මු සහ කාශ්මීර් යන ඉන්දියානු යූනියන් ප්‍රදේශ මගින්. එය බටහිරින් පකිස්ථානයේ පළාතක් වන පන්ජාබ් සමඟ ජාත්‍යන්තර මායිමක් බෙදා ගනී.[9] ප්‍රාන්තය වර්ග කිලෝමීටර් 50,362 (වර්ග සැතපුම් 19,445) ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි, එය ඉන්දියාවේ මුළු භූගෝලීය ප්‍රමාණයෙන් 1.53%කි,[10] එය ඉන්දියානු ප්‍රාන්ත 28 න් 19 වැනි විශාලතම ඉන්දියානු ප්‍රාන්තය බවට පත් කරයි (යුනියන් ටෙරිටරි නම් 20 වැනි විශාලතම. සලකනු ලැබේ). මිලියන 27කට අධික ජනගහනයක් සිටින පන්ජාබ් දිස්ත්‍රික්ක 23කින් සමන්විත ජනගහනය අනුව 16 වැනි විශාලතම ඉන්දියානු ප්‍රාන්තය වේ.[2] Gurmukhi අක්ෂර වලින් ලියා ඇති පන්ජාබි, ප්‍රාන්තයේ බහුලවම කතා කරන සහ නිල භාෂාව වේ.[11] ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන්නේ පන්ජාබිවරුන් වන අතර, සීක් (57.7%) සහ හින්දු (38.5%) ප්‍රමුඛ ආගමික කණ්ඩායම් පිහිටුවා ඇත.[12] ප්‍රාන්ත අගනුවර චන්දිගාර්, යුනියන් ප්‍රදේශයක් වන අතර අසල්වැසි හර්යානා ප්‍රාන්තයේ අගනුවර ද වේ. ඉන්දු ගඟේ අතු ගංගා තුනක්, එනම් සට්ලෙජ්, බියස් සහ රවි, පන්ජාබ් හරහා ගලා යයි.[13]