open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
කිසා ගෝතමී රහත් තෙරණිය

සැවැත් නුවර ධනවත් සිටුවරයෙකුගේ භාර්යාව වු **කිසාගෝතමී**ගේ පුවත බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ සුප්‍රකට කථා පුවතකි. තමාගේ එකම දරුවා අහිමි වීමෙන් පසුව කිසා ගෝතමී බලාපොරොත්තු සුන්වු තත්ත්වයකට පත්වු අතර අන් අයගේ උදවු ඉල්ලා සිටියාය. ඇගේ වේදනාව ඉතා දරුණු වු බැවින් ඇය සිහිමද තත්වයකට පත්විය. යමෙක් ඇයට බුදුන් මුන ගැසෙන ලෙස දන්වා සිටියේය. බුදුරදුන් ඇයට පැවසුවේ කිසිවෙකු නොමැරුණු නිවසකින් අබ ඇට මිටක් රැගෙන එන ලෙසය. ඇගේ බලාපොරොත්තු සුන් කරමින් කිසිවෙකු නොමැරුණු ගෙදරක් සොයාගත නොහැකි විය. එමගින් ඇයට මරණයෙන් ගැලවීමක් නොමැති බව වැටහිණි. ඇය යලිත් බුදුරදුන් වෙතට පැමිණියේය. බුදුරදුන් ඇයව සන්සුන් කොට සත්‍ය අවබෝධ කර වන ලදී. ඇය ප්‍රකෘති තත්ත්වයට පත්ව අරහත් භාවයේ පළමු අධියරට පත්විය. අවසානයෙද් ඇය අරහත් තත්ත්වයට පත් වෙයි. පහත ධම්ම පද ගාථාව ඇගේ චරිතය හා සම්බන්ධ වෙයි.  

යො ච වස්සතං ඡීව
අපස්සං අමතං පදං
ඒකාහන් ඡීවිතං සෙයස
පස්සෙතා අචං  පදං

යමෙක් වසර 100 යක් වුවත් 
මරණයේ අර්ථය වටහා නොගනිමින් ජීවත් වුව ද 
වඩාත් අර්ථ වත් වන්නේ 
මරණයේ අර්ථය වටහා ගනිමින් ජීවත් වන එක් දිනයයි.

ගෝතමී සුත්‍රයේදී කිසා ගෝතමී භික්ෂුණිය පවසන පරිදි 

අතීතයේදී මාගේ පුතුගේ මරණය අත්විදින්නට සිදුවිණ. එය මිනිසුන් පිළිබද සේවීමේ අවසානය විය මම පසු තැවිලි නොවෙමි. නොවැළපෙමි. සියල්ල විනාශ වී ඇත. මම විමුක්ති ලබා සිටිමු. අවිද්‍යාවේ අන්දකාරය පහව ගොස් ඇත. මාර සේනාව පරාජය කළේය. බැඳීම් වලින් තොරව මම වැජඹෙමි. 

මෙම කථාන්තරය ජීවත් වන්නන් අතලොස්සකි. මළමිනිසුන් බහුතරයකි යන්න ආප්ත පදයක හේතු විය.
දළදා මාළිගා කෞතුකාගාරය

දළදා මාළිගාවට එක් කළ නවතම ආයතනය **දළදා මාළිගා කෞතුකාගාරයයි**. ශ්‍රී දළදා මාළිගාව මහනුවර පිහිටෙවු තැන් සිට මේ දක්වා කාලය තුල විවිධාකාර ශ්‍රේණි වල සංචාරකයන්, බැතිමතුන්, රාජකීය අමුත්තන්, විවිධ රාජ්‍ය නායකයින්, සහ සාමාන්‍ය පොදු මහජනයාද ශ්‍රී දළදාව වෙත විවිධාකාරයේ ත්‍යාග, පුද  පඬුරු, පූජා කොට තිබෙන අතර ඒවා සියල්ල ඒ වෙනුවෙන් තනවන ලද විශේෂ ගබඩා කාමර වල, කලින් කලට පත් වූ දියවඩන නිලමේතුමන්ලා විසින් ආරක්ෂා සහිතව තැන්පත් කර තිබේ.

හිටපු දියවඩන නිලමේ කෙනෙකු වූ නෙරංජන් විජේරත්නගේ අදහසක් අනුව මෙම වටිනා වස්තූන් මහජන ප්‍රදර්ශණයට තැබිය යුතු යයි තීරණය කරන ලදී. දියවඩන නිලමේගේ ඇරයුමක් අනුව මෙම කෞතුකාගාරය ඉතා අලංකාර ලෙස සැළසුම් කර තිබේ. සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණයේ යුනෙස්කෝ - ශ්‍රි ලංකා ව්‍යපෘතියේ පුරාවිද්‍යා අධ්‍යක්ෂවරයෙකු වූ මහාචාර්ය ලීලානන්ද ප්‍රේමතිලක සහ ඔහුගේ කාර්ය මණ්ඩලය විසින් එම සැළසුම් සකස් කරන ලදී.
 
ටී.බි.නුගවෙල නම් හිටපු දියවඩන නිලමේ කෙනෙකු විසින් පිහිටවනු ලැබූ අලුත් මාළිගාව නම් නව ගොඩනැගිල්ලේ පළමු සහ දෙවැනි මහල් වල මෙම දළදා කෞතුකාගාරය පිහිටා ඇත. පළමු මහලෙහි ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩ අතර දළදා වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කළ තැන් සිට බ්‍රිතාන්‍ය පාලන කාලය දක්වා ඓතිහාසික වාර්තා, 1765 වර්ෂයේ මාළිගා සංකීර්ණයේ ලන්දේසි සැලැස්මක්, ශ්‍රී දළදා වෙහි ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් වගබලා ගන්නා මල්වතු - අස්ගිරි පාර්ශව වල මහනායක හිමි වරුන්ගේ නාම ලේඛණ, මහනුවර රාජධානියේ රජවරුන්ගේ නාම ලේඛණ, සහ දියවඩන නිලමෙවරුන් රාශියකගේ උඩුකය පින්තූර, කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ වස්ත්‍රාභරණ, බුද්ධ පූජා චාරිත්‍ර වලදි රජවරු විසින් පාවිච්චියට ගනු ලැබු උපකරණ සහ 1998 ජනවාරි මස දෙමළ කොටි විසින් දළදා මාළිගා පරිශ්‍රයෙහි බොම්බයක් පිපිරවු අවස්ථාවේ නිරාවරණය වූ බිත්ති සැරසිලි කැටයම් යනාදියෙහි කොටස් ආදිය දක්නට ලැබේ. මෙහි ප්‍රදර්ශනය වන ඡායාරූප අතර සියවස් ගණනාවක් මුලුල්ලේ ශ්‍රී දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර තිබු විවිධ වැදගත් ස්ථාන වල ඡායාරූප සහ බෝම්බ පිපිරීමෙන් දළදා මාළිගාවට වූ බරපතල හානි විදහා දැක්වෙන විශාල ඡායාරූප එකතුවක්ද ඇතුළත්වේ.

දෙවැනි මහලේ ප්‍රදර්ශනය සඳහා තබා ඇති භාණ්ඩ අතර ශ්‍රි දළදාව සම්බන්ධ දිනපතා තේවාවන්හිදි ප්‍රයෝජනයට ගත් ඓතිහාසික භාණ්ඩ, හෙප්පු, බුද්ධ ප්‍රතිමා සහ ඉතා වටිනා මැණික් එබ්බවූ සාම්ප්‍රදායික උඩරට රන් රිදි ආභරණ යනාදි බැතිමතුන් විසින් පූජා කරන ලද භාණ්ඩ දක්නට ලැබේ. මීට අමතරව ආගමික හා ඓතිහාසික වශයෙන් ඉතා වැදගත් වටිනා භාණ්ඩද මෙම මහලෙහි ප්‍රදර්ශනය වේ. ඒවා අතර කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු විසින් පූජා කරන ලද රිදි වතුර භාජනයක් (කලයක්) රාජසිංහ රජතුමා පූජා කළ එල්ලෙන රිදි පහනක්, තායිලන්තයේ බොරොම් කොත් රජු විසින් එවන ලද බුදුන්ගේ ශ්‍රී පතුලෙහි ආදර්ශයක් ගත් සිතුවමක් (මෙය එම රජතුමා විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ සංඝරාජ බවට පත් වූ වැලිවිට සරණංකර හිමියන් සමග තායිලන්ත භික්ෂුණ් පිරිසක් එවූ අවස්ථාවේදි ඒ සමග එවන ලද්දකි) සහ අශෝක රජතුමා ‍ෙග් කාලයේදි (කි.පු.3 සියවස) තුන්වෙනි ධර්ම සංඝායනාව පැවැත්වීමට මූලිකව කටයුතු කළ මොග්ගලි පුත්ත තෙරුන්ගේ ධාතු අඩංගු සුවිශේෂි ධාතු කරඬුවක් යනාදියද වෙයි. වෙනත් ඉතා වැදගත් ප්‍රදර්ශණ භාණ්ඩ නම් පුරාණ කොඩි, කාසි, බුරුමයෙන් ප්‍රදානය කරන ලද කැටයම් කළ ඇත් දත්, අනුස්මරණ ඵලක යනාදියයි. මෙම ස්ථානය බැලීමට යාමෙන් මහනුවර උරුමය, එහි සංස්කෘතික හා කලා ශිල්ප යනාදිය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලැබිය හැක.

## මේවාද බලන්න
*ශ්‍රී ලංකාවේ කෞතුකාගාර ලැයිස්තුව
* ශ්‍රී දළදා මාළිගාව

## මූලාශ්‍ර
## බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කෞතුකාගාර
ලෝක බෞද්ධ මිත්‍රත්වය

thumb|
1880 වර්ෂයේදී ශ්‍රී ලංකාවේදී ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ කොඩිය නිර්මාණය කරන ලදී. මේ සඳහා හෙන්රි ස්ටිල් ඕල්කට් තුමා අනුග්‍රහකත්වය දක්වන ලදී. මෙම බෞද්ධ කොඩිය පසුව ලෝක බෞද්ධ සංගමයෙහි සළකුණ ලෙස පමණක් නොව ලෝකයේ සියලු බෞද්ධ සංවිධානවල සංකේත ධජය ලෙස ද යොදා ගන්නා ලදී. 

ලෝක බෞද්ධ සම්මේලනය (WFB)  ලෝකයේ විශාලතම සහ බලවත් අන්තර් ජාතික බෞද්ධ සංවිධානය වෙයි. එය ශ්‍රි ලංකාවේ කොළඹදි 1950 වර්ෂයේ ආරම්භ කරන ලදි. මේ සඳහා ලෝකයේ රටවල් 27 ක නියෝජිතයෝ සහභාගී වූහ. මෙම සංවිධානය තුල ථෙරවාදි බෞද්ධයන් බලවත්ම කණඩායමි වශයෙන් තිබෙන නමුදු වෙනත් බෞද්ධ නිකායන් සහ සම්ප්‍රදායන්හි සාමාජිකයින්ද මේ තුළ ක්‍රියා කාරීව සිටිති. (මෙහි මූලස්ථානය තායිලන්තයේ තිබෙන අතර සභාපතිවරු ශ්‍රි ලංකාවේ හෝ ගිණිකොන දිග ආසියාවේ අය විසින් හොබවති) සාම්ප්‍රදායික බෞද්ධ රටවල් හැරුණු විට මෙම සම්මේලනයේ ප්‍රදේශීය මධ්‍යස්ථාන, ඉන්දියාව, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, ඕස්ට්‍රේලියාව, අප්‍රිකාව සහ යුරෝපයේ රටවල් කිහිපයකද ඇත්තේය.

## ලෝක බෞද්ධ සම්මේලනයේ අරමුණු 
තායිලන්තයේ ඵාන් වන්න මෙති වර්තමාන සභාපති ලෙස කටයුතු කරයි.
ආදි අරාබියාව

### ආදි අරාබියාව
*ෆෙලික්ස් අරාබියාව (යේමනය)
*හිම්යාර් 
*අස්වාන් රාජ්‍යය
*සැබියන්ස්
*ඩිල්මන්
*නැබටියන්ස්
*ගසනිඩ්ස්
*ලැක්මිඩ්ස්

### ආදි ඊශ්‍රායලය / පලස්තීනය
*ඊශ්‍රායල රාජ්‍යය
*ජුඩා රාජ්‍යය

### අප්‍රිකාව
මෙහි දැක්වෙන්නේ 4 වැනි රාජ පරම්පරාවට අයත් කැෆ් රේගේ පිරමීඩය සහ දැවැන්ත ගීසා ස්පින්ක්ස්  ප්‍රතිමාවයි. (ක්‍රි.පූ 2500 වැනි ශතවර්ෂය හෝ ඊට පැරණි)

*ආදි ඊජිප්තුව
*කාතේජ්
*කුෂ්
*ඔක්සමයිට් රාජ්‍යය

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_history#Ancient_Arabia
මායා දේවිය (බුදුන් වහන්සේගේ මෑණියන්)

**ශාක්‍යයන්ගේ මායා රැජින** (*මායාදේවී*) ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ නැතහොත් බුද්ධාගමේ ශාස්තෲ ගෞතම නම් ගෝත්‍රයේ සිද්ධාර්ථයන්ගේ මව වූවාය. එමෙන්ම ඇය පළමුවෙන්ම බුදුන් වහන්සේ විසින්  භික්ෂුණි ශාසනයට ඇතුළත් කර ගන්නා ලද මහා ප්‍රජාපති ගෝතමියගේ සොහොයුරියයි.

*මායා* යනු සංස්කෘත බසින් "මායාව" යන්නයි. ඇය *මහා මායා* සහ *මායාදේවී* ලෙසින්ද හැඳින්වේ. ටිබෙට් භාෂාවෙන් *ග්‍යුතෘල්මා* නම් වන ඇය ජපන් බසින් *මායා-බුනින්* (摩耶夫人) ලෙස හඳුන්වයි. සිංහලයෝ ඇයව *මහාමායා දේවී* ලෙස හඳුන්වති. පුරාණ නේපාල රාජ්‍යයේ දෙව්දහ හි ඇය උපන්නාය.

## විවාහය සහ දරු උපත 
මායා දේවිය කපිල වස්තු හි ශාක්‍ය වංශ පාලකයා වූ සුද්ධෝදන රජු හා විවාහ වූවාය. ඇය සුද්ධෝදන රජුගේ මාමාගේ දියණියයි. එහෙයින් රජුගේ නෑනාය. දෙව්දහ හි රජතුමා ඇයගේ පියා වූවේය.

## ආශ්‍රේයයන්
බුදුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ලක්ෂණ

[thumb|right| [ගෞතම බුදුරජාණන්වහන්සේ |බුදුන්වහන්සේගේ පළමුතම නිරූපණයන්ගෙන් එකක්, ක්‍රිව 1වන-2වන සියවස, ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාව, ගන්ධාරය.]]

**බුදුන්වහන්සේගේ ශරීර ලක්ෂණ** යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, ගෞතම බුදුරජාණන්වහන්සේගේ භෞතික දේහයෙහි සාමාන්‍ය පෙනුම සහ ලක්ෂණ වෙති.

සිත් ඇද ගන්නා භෞතික ලක්ෂණයන්ට හිමිකම් කියූ බවට සඳහන්ව ඇති මුණිවරයන් කිහිපදෙනා අතුරින් බුදුරජාණන් වහන්සේ එක් අයෙකි. උපතින් ක්ෂත්‍රීයෙකු වූ ඔහු ළමා කාලයේ දී අවි පුහුණුව ලබා ගත්තේය. එමෙන්ම ‍ශාක්‍ය සම්ප්‍රදායට අනුව විවාහ වීම සඳහා, යුධ භටයකු ලෙස ඔහුගේ යෝග්‍යතාව ප්‍රදර්ශනය කිරීමට පරීක්ෂණයන්ගෙන් සමත් වීම අවශ්‍ය විය. ඔහුට ඉතා ශක්තිමත් සිරුරක් තිබූ අතර එය දුටු එක් රජ කෙනෙක් සිය හමුදාවේ සේනාධිපතිවරයකු ලෙස එකතු වීමට ඔහුට ආරාධනා කළේය. එමෙන්ම ඔහුට “දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණ” ඇති බව බෞද්ධයන්ගේ විශ්වාසයයි..
## විවිධ විස්තර
### ත්‍රිපිටකයේ ඇති විස්තර
සෝනාදන්ද නම් බමුණා විසින් ඔහු “කඩවසම්, ආකර්ශනීය, ඇසට ප්‍රිය මනාප, ඉතා අලංකාර පැහැයෙන් යුක්තය. ඔහුට දෙවි කෙනෙකුගේ වැනි වූ රූපයක් සහ මුහුණක් පිහිටා ඇති අතර ඔහු සැබැවින්ම ආකර්ෂණීය වන්නේය” යයි විස්තර කර ඇත. (D,I:115)

වක්කාලි නැමැති පසුව අර්හත් භාවයට පැමිණි ශ්‍රාවකයෙකු බුදුන් වහන්සේගේ භෞතික රූපකාය පිළිබඳ කෙ‍තරම් සිත කලබලයට පත් කර ගත්තේ ද යත්, බුදුන් වහන්සේ ඔහුට නවතින්න යැයි පවසා බුදුන් වහන්සේ දෙස භෞතික රූපකාය තුළින් ධර්මය තුළින් බලන ලෙස මතක් කර දීමට සිදු විය.

ක්‍රි.ව. 1වන සියවස පමණ වන තෙක් බුදුන් වහන්සේ මනුෂ්‍ය ස්වරූපයෙන් නිරූපණය කර නොමැති, නමුත්, සම්පූර්ණ වශයෙන් නිර්වාණය අවබෝධය ලැබූ බුදුවරයෙකු‍ගේ භෞතික ලක්ෂණ බුදුන් වහන්සේ විසින් දීඝ නිකායේ ලක්ඛ සූත්‍රයේ  (D,I:142) දේශනා කර ඇත. මීට අමතරව බුදුන් වහන්සේ විසින් බුද්ධත්වයට පැමි‍ණීමෙන් අනතුරුව ප්‍රථම වරට උන්වහන්සේගේ රජ කළ විසූ මාළිගායට පැමිණි අවස්ථාවේ දී යශෝධරාව විසින් සිය පුතු රාහුල කුමරුට විස්තර කර ඇති බුදුන් වහන්සේගේ භෞතික ලක්ෂණ, ත්‍රිපිටක නොවන පාලි ගීතිකාවක් වන නරසීහ ගාථා (“පුරුෂයන් අතර සිංහයා”) හි සඳහන් වේ
#### හේමවත සූත්‍රයේ විස්තරය
හේමවත විසින් සාරතාගිරිට මෙසේ කියයි.
:මුවකුගේ මෙන් සිහින් ගාත්‍රා ඇති, දිරිය ඇති, කෘශ සිරුරැති, අල්පව ආහාරගන්නා...  (එණි ජංඝකිසං ධීරං අප්පාහාරං අලොලුපං...)
: මුනිවරයෙක් ආශාවිරහිතව වනවාසීව සිටී... (මුනිං වනස්මිං ඣායතනං..)
: එන්න ගෞතමව බලන්න.. (එහි පස්සාම ගොතම...)

#### දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්‍ෂණ
[thumb|හිඳසිටින බුදුන්වහන්සේ, [ගාන්ධාරය,  ක්‍රිව 1වන-2වන සියවස. ටෝකියෝ ජාතික කෞතුකාගාරය]]

බුදුන්වහන්සේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ දෙතිසකින් හෙබි යැයි සාම්ප්‍රදායික ලෙසින් සැලකෙයි. චක්‍රවර්තී රජුන් වෙතද මෙම මහා පුරුෂ ලක්ෂණ දෙතිස වෙතැයි සැලකෙයි.

ගූඨ බුද්ධාගමෙහි සම්ප්‍රදායන්ද ඇතුළු, මහායාන බුද්ධාගමෙහිදී වටහාගෙන තිබුණේ , මහා ලක්ෂණ 32 සහ උප ලක්ෂණ  80, බුදුන්වහන්සේගේ සම්භෝගකාය, හෝ පාරිතෝෂ -දේහය තුල පවතින බවයි.  මෙයට ප්‍රතිවිරුද්ධ වශයෙන්, බුදුන්වහන්සේගේ භෞතික ආකාරය වටහාගෙන ඇත්තේ නිර්මාණකාය, හෙවත්  රූපාන්තරණ-දේහය ලෙසිනි. ආදිතම දේශනාවන් කිහිපයක් විසින් බුදුන්වහන්සේගේ පෙනුම විස්තර කර ඇති අතර, ආදිතම නිරූපණ සඳහා ආකෘති ලෙසින් ඒවා සේවා සපයන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙයි.   විශේෂිත වශයෙන්, "මහා පුරුෂ ලක්ෂණ 32",  පාලි ත්‍රිපිටකය පුරාවටම විස්තර කෙරෙන අතර, බුදුන්වහන්සේගේ ආදිතම නිරූපණයන් සඳහා පදනම මෙය විසින් සැපැයුණු බව විශ්වාස කෙරෙයි.  මෙම මහා ලක්ෂණ 32 ට අතිරේක වශයෙන් තවත් උප ලක්ෂණ 80 ක් පවතියි (පාලි:*අනුබ්‍යඤ්ජන*).

## ආශ්‍රිත
බුදුන් වහන්සේගේ ජීවන තොරතුරු

සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන්ගේ චරිතය ගැන දැන ගැනීමට තිබෙන ප්‍රධානතම මූලාශ්‍ර වන්නේ බෞද්ධ තොරතුරු ඇතුලත් ග්‍රන්ථයන් ය. සෑම වසරකම මාස හතරක් බුදුන් වහන්සේ සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා එක්ව බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්මය නැවත පුනරීක්ෂණය කළහ. උන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසු සංඝයා වහස්සේලා බුද්ධ ධර්මය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කටයුතු ආරම්භ කළහ. බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් ටික දිනකට පසු ප්‍රථම සංගායනාව පැවැත්වූ අතර දෙවැනි සංගායනාව ඉන් සියවසකට පසුව පවත්වන ලදි. මෙම සංගායනාවලදී ක්‍රමානුකූල පිළිවෙලක් අනුගමනය කරමින්, බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීමේ සහ උන් වහන්සේගේ ජිවිතය පිළිබඳ සත්‍ය තොරතුරු නිවැරදිව විශ්ලේෂනය කරමින් ඒවා තහවුරු කි‍රීමට එම භික්ෂූන් වහන්සේලා උත්සාහ කළහ. ඔව්හු මෙම තොරතුරු වෙන් වෙන්ව කොටස් කර ඒවා සංරක්ෂණය කිරීමට ඒ සඳහාම භික්ෂූන් වහන්සේලා යෙදවූහ. මෙසේ බුද්ධ ධර්මය ශත වර්ෂ තුනක පමණ කාලයක් සුරක්ෂිතව තබා ගන්නා ලද්දේ වාචික වශයෙනි. අවසානයේ කූඩා වල (Basket)  පිළියෙල කර තිබූ තල්පත් වල ලේඛණාරූඪ කරන ලදි. (පාලි - ති පිටක) මෙසේ කිරීමේදී භික්ෂූන් වහන්සේලා විශේෂයෙන් බුදුන් වහන්සේ වර්ණනා කරමින් ඇතැම් කරුණු එකතු කළ අතර ඇතැම් කරුණු වෙනස් කළහ.

පුරාණ ඉන්දීයයන් දර්ශන විද්‍යාව ගැන මිස කිසියම් සිද්ධියක් සිදු වූ කාල පරිච්ඡේදය පිළිබඳව සැළකිල්ලක් නොදැක්වූහ. බෞද්ධ ලේඛණ මේ නැඹුරුව ගැන විස්තර පෙන්වයි. උදාහරණ වශයෙන් බුදුන්ගේ ජීවිත තොරතුරුවලට වඩා උන් වහන්සේගේ ධර්මය ගැන පැහැදිළි චිත්‍රයක් අපට තිබීමෙන් ඒ බව පැහැදිළි වේ. මෙම බෞද්ධ ලේඛණවල පුරාණ ඉන්දියාවේ ජීවන පැවතුම් සහ සංස්කෘතිය ගැන විස්තර සඳහන් වන අතර ජෛන ලේඛණ වලින්ද එම කරුණු තහවුරු වේ.එමෙන්ම බුදුන් වහන්සේ ජීවත්ව සිටි යුගය ඉන්දියානු ඉතිහාසය පිළිබඳ සත්‍ය තොරතුරු අඩංගුව පවත්නා ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ මුල්ම යුගයක් ලෙස හැඳින්වේ.
හොඳම චිත්‍රපටය සදහා වු ඇකඩමි සම්මාන උළෙල

**හොඳම චලන චිත්‍රපටය සඳහා වු ඇකඩමි සම්මානය**

හොඳම චලන චිත්‍ර සිනමා පටය සඳහා වු ඇකඩමි සම්මානය වාර්ෂිකව පිරිනමනු ලබන්නේ Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS) ආයතනය මගිනි. එය පිරිනැමෙන්නේ චලන චිත්‍ර සිනමා කර්මාන්තයේ නිරත කලාකරුවන් හටයි. හොදම සිනමා පටය සඳහා වු සම්මානය සඳහා ඇකඩමිය තුළ සියලුම සාමාජිකයින් හට ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට හා නාම යෝජනා කිරීමට අවස්ථාව ලබාදී ඇත. වාර්ෂිකව සිදුකරනු ලබන ඇකඩමි සම්මාන උළෙලදී හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා වු සම්මානය උළෙල අවසානයේදී පිරිනමන අතර එය භාර ගනු ලබන්නනේ චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදකවරයා විසින් අදාළ වේදිකාව මතදීය. හොඳම චලන චිත්‍ර සිනමාපටය සඳහා වු ඇකඩමි සම්මානය වැදගත් සම්මානයක් ලෙස ලොවපුරා පිළිගනු ලබන්නේ එය චිත්‍රපටයක් බිහිකිරීම සදහා දායක වන නිෂ්පාදනය, අධ්‍යක්ෂණය හා තිර රචනය යන සාමුහික ප්‍රයත්නයන්හි අවසාන ප්‍රතිඵලය වන බැවිනි. වසර 2002 සිට ඇකඩමි සම්මාන උළෙල පැවැත්වෙන්නේ ලොස් ඇන්ජලීස්හි කොඩැක් රංග ශාලාවේදීය. එහි ප්‍රධාන තරප්පු පෙළ අසල ඇති රාක්කවල වසර 80 කට පෙර සම්මාන උළෙල ආරම්භ වු කාලයේදී සිට හොදම චිත්‍රපටය සඳහා සම්මාන දිනාගත් චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.

                  
## සටහන්
සජීවීකරණය

සජීවීකරණය

සජීවීකරණය යනු චිත්‍රපටයක එක් එක් රූපරාමුව වෙන වෙනම නිෂ්පාදනය කිරීමේ ක්රවමවේදයයි. මෙවැනි ක්රරම වේද අතරට පරිගණක මගින් නිර්මිත රූප යොදා ගැනීම, අඳින ලද චිත්ර යක ඡායාරූප ලබාගැනීම හෝ විශේෂයෙන් නිර්මාණය කළ ආදර්ශ ඒකකයක කුඩා වෙනස්කම් සිදුකර විශේෂ සජීවිකරණ කැමරාවකින් එය ඡායාරූප ගත කිරීම යානාදිය අයත්වෙයි. (Claymation සහ stop motion බලන්න) මෙසේ නිර්මාණය කරන ලද රූපරාමු එකට අමුණා තත්පරයටක රූපරාමු 16 ක් හෝ ඊට වැඩි සීඝ්රබතාවයකින් නිරීක්ෂණය කරන විට සන්තතික චලනයක් සිදුවේයැයි හැඟීමක් ඇති වෙයි. (දෘෂ්යල කල්පැවැත්ම හේතුවෙනි) එවන් චිත්රිපටයන් නිර්මාණය කිරීම විශාල වශයෙන් ශ්රoමය වැය වන ඉතා අපහසු ක්රිහයාවලියක් වන නමුත් පරිගණක සජීවීකරණ තාක්ෂණයේ දියුණුව හේතුවෙන් මෙම ක්රියයාවලියේ සීඝ්රහතාවය විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. 

GIF, QuickTime, Shockwave සහ Flash වැනි ගොනු ආකෘති ආධාරය අන්තර් ජාලය හරහා හෝ පරිගණකයක් භාවිතයෙන් සජීවීකරණ නැරඹීම කළ හැක. 

සජීවීකරණය වියදම් අධික විශාල කාලයක් ගත වන ක්රිහයාවලියක් වීම හේතුවෙන් රූපවාහිනිය සහ සිනමා මාධ්ය  සඳහා නිපදවෙන සජීවීකරණ නිර්මාණ අතුරෙන් බහුතරයක් වෘත්තීය මට්ටමේ සජීවීකරණ චිතරාධිකගාර තුළ නිපදවේ. කෙසේ නමුත් 1950 දශකයේ පටන් ස්වාධීන සජීවීකරණ ක්ෂේත්රරය ක්රිනයාත්මකව පවතී. මෙහිදි ස්වාධීන සජීවීකරණ චිත්රාකගාර තුළ (ඇතැම්විට තනි පුද්ගලයෙකු විසින්) සජිවීකරණ නිර්මාණයන් සිදු කරයි. ස්වාධීන සජිවීකරණ නිර්මාපකයින් කිහිප දෙනෙකුම වෘත්තීය සජීවීකරණ ක්ෂේත්රියට සා‍ර්ථකව ඇතුළත් වී ඇත. 

සීමිත සජීවීකරණය යනු කෙටිමන් භාවිතයෙන් සජීවීකරණ ක්රිකයාවලිය නිෂ්පාදන හැකියාව ඉහළ නංවන සහ ඊට සමගාමීව වියදම අවම කරණ සජීවීකරණ ක්රේමවේදයකි. මෙම ක්රතමවේදය මුල්වරට UPA මගින් භාවිතා කළ අතර Hanna Barbera ආයතනය මගින් ප්රාචලිත කරන ලදී. කාටුන් නිර්මාණ සිනමා ශාලාවල සිට රූපවාහිනිය දක්වා පැමීණීමත් සමග අනෙකුත් චිත්රාමගාර විසින් මෙම ක්රAමවේදය භාවිතය අරඹන ලදී. 

බොහෝ සජීවීකරණ චිත්රාරගාර වර්තමානය වන විට සිය නිෂ්පාදනයන් සඳහා ඩිජිටල් තාක්ෂණයෙන් භාවිතා කරන නමුත් චිත්රිපටය මත තීරණය වන නිශ්චිත සජීවීකරණ විලාසිතාවන් භාවිත වේ. කැමරා රහිත සජීවීකරණය නම් ක්රතමවේදය නෝමන් මැක්ලරන්, ලෙන් ලයි සහ ස්ටෑන් බ්රැවකේඡ් වැනි චිත්රීපටි නිර්මාපකයන් විසින් ප්ර්චලිත කරන ලද්දකි. එහිදී ඡායාරූප පටල මත සෘජුව චිත්රව ඇඳීම සිදුකරන අතර අනතුරුව එය ප්රාක්ෂේපකයක් හරහා යැවීම සිදු කෙරේ. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Film#Animation
කලාව තුළ බුදුන් වහන්සේ නිරූපණය කිරීම

බුදුන් වහන්සේ බොහෝ විට ප්‍රතිමා හෝ සිතුවම් තුළින් නිරූපණය කෙරේ.මේ අතර සුලභව දක්නට ලැබෙන ආකාර වන්නේ :

## සිනහවෙමින් සිටින  බුදුරජාණන් වහන්සේ 
(මෙම රූපය, අනාගත බුදුන් වහන්සේ වන මෛත්‍රිය බුදුරජාණන් වහන්සේට සම්බන්ධ මධ්‍යකාලීන චීන භික්ෂුවක් නිරූපණය කෙරෙන බවට විශ්වාස කෙරේ. එබැවින් මෙය බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් නොවේ.) 

·	සිද්ධාර්ත ගෞතමයන් අත්‍යන්ත (උපරිම) ලෙස කුසගින්න පුහුණු කළ තපස් දිවිය නිරූපණය කෙරෙන,වැහැරුණු සිරුරැති බුදුන්වහන්සේ.

පෙන්වා ඇති වර්ෂාව අයැදින බුදුන්වහන්සේගේ ප්‍රතිමාව ලාඕසයේ සුලභව දක්නට ලැබෙන ආකාරයකි.

**සළකුණු**

බුදුන්වහන්සේගේ බොහෝ නිරූපණයන් තුළ නිශ්චිත සළකුණූ ප්‍රමාණයක් අඩංගුය. මේවා උන්වහන්සේගේ නිර්වාණ අවබෝධයේ සළකුණු ලෙස සැලකේ. මෙම සළකුණු පළාත් අනුව වෙනස් වුවත්, ඉන් දෙකක් පොදුවේ දක්නට ලැබේ. 

පාලි ත්‍රිපිටකයේ බොහෝ අවස්ථාවල බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දෙතිස්මහා පුරුෂ ලක්ෂණ පිළිබඳ සඳහන් වේ.

**හස්ත සංඥා**

මෙම ප්‍රතිමාවන්හි ඉරියව් සහ හස්ත සංඥා පිළිවෙලින් ආසන සහ මුද්‍රා ලෙස හැඳින්වේ. ඕනෑම විශේෂිත මුද්‍රාවක හෝ ආසනයක ජනප්‍රියත්වය කිසියම් ප්‍රදේශයකට විශේෂිත වේ.මීට උදාහරණයක්  ලෙස ජපානයේ සහ කොරියාවේ ජනප්‍රිය නමුත් ඉන්දියාවේ කලාතුරකින් දක්නට ලැබෙන වජ්‍ර (හෝ චිකෙන් - ඉන්) මුද්‍රාව දැක්විය හැකිය. අනෙක් ඒවා පොදුවේ දැක ගත හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, වරද මුද්‍රාව (ප්‍රාර්ථනා ) සිටගත් ඉරියව්වෙන් සිටින බුද්ධ ප්‍රතිමාවන්හි සුලභව නිරූපණය කොට ඇති අතර මෙය විශේෂයෙන් අභය මුද්‍රාව (නිර්භීතභාවය සහ ආරක්ෂාව) සමග එකට දක්නට ලැබේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ වසර පණහක සිනමාව

ශ්‍රී ලංකාවේ වසර පණහක සිනමාව

ගාමිණි හා මාලිනී නිධානය චිත්‍රපටය. මෙම චිත්‍ර පටය වසර 50 ක සිනමා ඉතිහාසයක ප්‍රථම ස්ථානය ගනී. 

1947 ජනවාරි මාසයේ සිට 1997 ජනවාරි මාසය අතර සම්පුර්ණ වු වසර පනහක කාලසීමාවක් තුලදී පැවති සිංහල සිනමාව තුල බිහිවු චිත‍්‍රපට අතරින් ප්‍රධාන පෙලේ සුපිරි චිත්‍රපට අතරින් ප්‍රධාන පෙ‍ලේ සුපිරි චිත්‍රපට දහය වර්ග කිරීම  සඳහා සිනමා අධිකාරීය විසින් කමිටුවක් පත්කර ඇත. 

1972 දී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පිරිස් විසින් කළ නිධානය (The Treasure) නම් චිතුපටය රංගන දායකත්වය ගාමිණි ෆෝන්සේකා හා මාලිනි විසින් ලබා දුන් අතර  එහි තිර රචනය සඳහා වස්තු බීජය වී ඇත්තේ නිධානයක් ග‍බා ගැනීමේ අරමුනින් තම බිරිඳ ඝාතනය කිරීමේ සිද්ධියක්ය. මෙම චිත්‍රපටය 1972 දී වැනීසියේ පැවති අන්තර්ජ‍ාතික සිනමා උ‍ෙළලදී Silver Lion of St Mark සම්මානය හිමිකරගන්නා ලදී.තවද ලන්ඩන් සිනමා උ‍ෙළලදී වසරේ විශිෂ්ඨතම සිනමා නිර්මාණය සඳහා ඩිප්ලෝමාවක්ද හිමිකරගනී. ශ්‍රී ලාංකික සිනමාවේ මුල් වසර 50 තුල බිහිවු හොදම චිත්‍රපටය ලෙසට මෙකී චිත්‍ර පටය තෝරාපත් කර ඇත. 

thumb|

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Cinema_of_Sri_Lanka#Fifty_years_of_cinema
ඉන්දියාවේ මධ්‍යම රාජධානි--මගධා - නන්දා - පළමු රජ පෙළපත

මෞර්යන්ගේ පාලනය යටතේ නොතිබු එකම ප්‍රදේශය වුයේ වර්තමානයේ තමිල්නාඩුව හා කේරලය ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයයි. (එවකට එය දෙමළ රාජධානිය විය) ඉපැරණි දෙමළ සංගම් සාහිත්‍ය කෘති වලින් එකක් වන පුරනානුරු ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ මෞර්යන්ගේ හමුදාව ඉලන්චෙට් චෙන්නි නමින් හැඳින්වු චෝල රජවරයෙකුගේ නායකත්වය යටතේ වු දෙමළ හමුදාවක් විසින් පලවා හැරි බවයි. කලිඟු පාලකයෙකු වු කරවෙල රජතුමා විසින් මෙම දෙමළ හමුදාව විසුරුවා හැරි බවට ඔහුගේ සෙල් ලිපියක සඳහන් වෙයි. 

ඔහුගේ පුත් වූ අශෝක අධිරාජ්‍යයා විසින් එම රාජධානිය උරුම කර ගත් අතර ඔහු මෙම ක්‍රමය ඔහුගේ රාජධානිය ව්‍යාප්ත කිරීමට පටන් ගත්තේ ය. කාලිංග රාජ්‍යය ආක්‍රමණයේ දී සිදු වු අති සුවිසල් විශාල වින‍ාශයෙන් පසු බුදුදහම වැළඳ ගැනීමෙන් ඔහු නැවත ලේ වැගිරවීම් නැවැත් වු අතර අවිහිංසාකාමී මාර්ගයකට යොමු විය. අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ රාජාඥා දැනට ඉන්දියාවේ ඉතිරිව ඇති පැරණි තම ඓතිහාසික ලිපි ලේඛන වන අතර එමගින් අශො‍්ක අධිරාජ්‍යයාගේ කාලයේ සිට ඉදිරියට පැවති රජ පෙළපත්වල දළ නියම කිරීමක් සිදු කිරීමට හැකි විය. අශෝක අධිරාජ්‍යයා යටතේ වු මයුරන් රජ පෙළපත මුළු නැගෙනහිර ආසියාව හා ගිනි කොණ දිග ආසියාව පුරා බුදු දහම පැතිර වීමට හේතු වු අතර එමගින් සමස්ථයක් ලෙස ආසියාවේ ඉතිහාසය හා දියුණු වීම වේගවත් කරන ලදී. අශෝක අධිරාජ්‍යයා ලෝකයේ දැනට පහල වු ශ්‍රේෂ්ඨතම පාලකයෙක් ලෙස සැලකෙයි. 

 thumb|

මයුරන් කාලයේදි ගොඩනගන ලද සාංචියෙහි පිහිටි බෞද්ධ ස්ථුපයක් 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Magadha#Nanda_dynasty
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව - අන්තර් ජාතික සම්මානලාභි චිත්‍රපට

ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව - අන්තර් ජාතික සම්මානලාභි චිත්‍රපට 

වෑකන්ද වලව්ව

වෑකන්ද වලවීම (Mansion by the Lake) යනු ශ්‍රී ලාංකීය ධනවත් පුද්ගලයින්ගේ ජීවිත පිළිබඳව කියැවෙන්නාවු ලොස්ටර් ‍ජේම්ස් පීරිස් විසින් 2002 දී අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සම්මාන ලාභී චිත්‍රපටයකි. මෙහි කථා තේමාව ශ්‍රී ලාංකීය පවුල් සංස්ථාවට ගැලපෙන පරිදි වෙනස් කර ඇති අතර එහි මූලික පදනම වන්නේ Autou Chekov විසින් රචිත The Cherry Orchard නම් නාට්‍යයි. 

සුළං කිරිල්ලී

ඉනෝකා සත්‍යාංගනී විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සුළං කිරිල්ලී (The Klind Bird) නම් වු තේමාවයි. ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා කර්මාන්තයේ ඉතිහාසය තුළ තනි චිත්‍ර පටයක් සඳහා ලද ඉහළම සම්මාන සංඛ්‍යාව හිමිකරගෙන  ඇත්තේ මෙම චිත්‍ර පටයයි.

## මෙයද බලන්න
*Cinema of Sri Lanka

ප්‍රවර්ගය:සිනමා කලාව
එමී සම්මාන

**එමී සම්මාන** ප්‍රදානය රූපවාහිනී වැඩසටහන් නිර්මාණය සඳහා පවත්වන්නක් වන අතර එය පී බොඩි (Peabody) සම්මාන උළෙලට සමානකම් දක්වයි. නමුත් එමී සම්මාන උළෙල විනෝදාත්මක වැඩ සටහන් සඳහා වැඩි අවධානයක් යොමු කරන අතර එය රූපවාහිනී ක්ෂේත්‍රයේ ඔස්කාර් සම්මාන උළෙල ලෙස හැඳින්වේ.

එකිනෙක හා සම්බන්ධකම් පවත්වන නමුත් වෙන් වෙන්ව පවතින එමී සම්මාන ප්‍රදානය කරනු ලබන සංවිධාන පහත දැක්වේ.

*රූපවාහිනී කලා හා විද්‍යා පිළිබඳ ඇකඩමිය - මෙමඟින් ක්‍රීඩා හැර අනෙකුත් විනෝදජනක වැඩසටහන් ආවරණය කරනු ලබයි.
*රූපවාහිනී කලා හා විද්‍යා පිළිබඳ ජාතික ඇකඩමිය - මෙමඟින් දිවා කාලයේ, ක්‍රීඩා, ප්‍රවෘත්ති හා වාර්තාගත වැඩසටහන් විකාශනය කරනු ලබයි. 
*රූපවාහිනී කලා හා විද්‍යා පිළිබඳ අන්තර්ජාතික ඇකඩමිය - මෙමඟින් සියළු නිෂ්පාදිත වැඩසටහන් ගරු කරන අතර මූලිකවම එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත විකාශනය කරනු ලබයි.

එක්සත් ජනපදය තුළ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ එමී සම්මාන වන්නේ ප්‍රයිම් ටයිම් එමී සම්මාන හා ඩේ ටයිම් එමී සම්මානයි. එම වර්ග දෙකම ක්‍රියේටිව් ආර්ට්ස් එමී සම්මාන ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.
චිත්‍රපට විචාරය - මාධ්‍යවේදීන් විසින් සිදුකරන විචාරයන්

## මාධ්‍යවේදීන් විසින් සිදුකරන විචාරයන්
ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර, සඟරා, විකාශක මාධ්‍ය සහ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ පළවන ප්‍රකාශ වෙනුවෙන් ක්‍රියාකරන චිත්‍රපට විචාරකයින් බොහෝ විට විචාරය කරනු ලබන්නේ අලුතින් නිකුත් කළ චිත්‍රපටය. සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන් දෙන ලද චිත්‍රපටයක් නරඹනුයේ එක්වරක් පමණක් වන අතර මත වාදයන් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඔවුන්ට ලැබෙනුයේ දිනක හෝ දින දෙකක පමණ කාලයකි. කෙසේ නමුත් විචාරකයන් චිත්‍රපට වෙත වැදගත් බලපෑමක් එල්ල කරන අතර මෙම තත්ත්වය ඇතැම් කාණ්ඩවල චිත්‍රපට සඳහා විශේෂ වේ. විශාල ජනකායක් වෙත ප්‍රදර්ශනය කෙරෙන ක්‍රියාදාම චිත්‍රපට, භීතිය දනවන චිත්‍රපට සහ විනෝදාත්මක චිත්‍රපට වෙත විචාරකයෙකුගේ මතවාදයන් නිසා දැඩි බලපෑමක් එල්ල නොවේ. චිත්‍රපටයක විචාරයෙහි බහුතර කොටසක් අයත්කර ගන්නා සාරාංශ ගත කතා සැලසුම සහ විස්තරය එම චිත්‍රපටය නැරඹීම සඳහා පුද්ගලයකු තීරණය කරයිද නොකරයිද යන්න වෙත දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි. සීමිත ලෙස නිකුත් කෙරුණු ස්වාධීන නාට්‍ය වැනි කීර්තිය සඳහා වන චිත්‍රපට මත විචාරයන් මගින් ඇති කරන බලපෑම අතිශය වැදගත් වෙයි. අසතුටු දායක විචාරයක් හේතුවෙන් බොහෝවිට චිත්‍රපටයක් කොන්වී යාම සහ ඒ හේතුවෙන් එය ආර්ථික වශයෙන් අවාසි සහගත වීම සිදුවිය හැකිය.

    
## සටහන්
චිත්‍රපට කර්මාන්තය

|226x226px]]

චිත්‍රපට නිර්මාණය සඳහා දායකවන විවිධ තාක්ෂණික සහ වාණිජ ආයතනවලින් **චිත්‍රපට කර්මාන්තය** සමන්විත වේ. මේවා අතරට චිත්‍රපට නිර්මාණ ආයතන , චිත්‍රාගාර යන ආයතන ද චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරු නළුවන් සහ අනෙකුත් පුද්ගලයින්ද අයත්වන අතර පටිගත කිරිම් කටයුතු, නිෂ්පාදන කටයුතු, පිටපත් රචනය ආදී ක්‍රියාවලීන්ද අයත් වේ. චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට පෙර අවධියේ කටයුතු සහ නිර්මාණයක් අවසානයේ සිදුකළ යුතු කටයුතු චිත්‍රපට බෙදාහැරීම සහ සිනමා උළෙලවල් යනාදිය ද චිත්‍රපට කර්මාන්තයට අයත් වේ.

චිත්‍රපට නිර්මාණයේදී වැයකළ යුතු විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් හේතුවෙන් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය බොහෝ දුරට ක්‍රියාකාරී තත්ත්වයේ පවතින නිෂ්පාදන ආයතන ආශ්‍රීතව කේන්ද්‍රගතව පවතී. කෙසේ නමුත් ලාභදායී චිත්‍රපට නිෂ්පාදන උපාංගවල දියුණුව සහ ක්ෂේත්‍රයට පරිබාහිරව ආයෝජන ලබාගැනීමේ හැකියාව දියුණුවීම හේතුවෙන් ස්වාධීන චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය සඳහාද ඉඩකඩ විවරව ඇත.

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* ලෝකයේ සිනමා ලැයිස්තුව
* List of entertainment industry dynasties
* Independent film
* Outline of film
* Television

## පාද සටහන් 
## භාහිර සබැඳි 
*
අභිනිෂ්ක්‍රමණය

**සිද්ධාර්ථ කුමාරයා හිස මුඩු කර ශ්‍රමන ජීවිතයට ඇතුලත් වෙයි. - අටවැනි සියවස - බොරෝ බුදූර් - ඉන්දුනීසියාව**

ගිහිගෙය හැරයාම	

වයස අවුරුදු 29 දී සිද්ධාර්ථ කුමරු තම රට වැසියන් හමුවීම සඳහා මාළිගයෙන් බැහැර ගියේය. ඔහු‍ෙග් පිය රජු මහල්ලන් සහ ලෙඩුන් දර්ශනය වීම වැලැක්වීමට පියවර ගෙන තිබුනු නමුදු සිද්ධාර්ථ කුමරු එම ගමනේදි මහල්ලෙකු දුටු බව කියනු ලැබේ. ඔහුගේ රථාචාර්යයා වූ චන්න විසින් “සියලු මනුෂ්‍යයන් කල් යාමේදි මහලු වන බව සිද්ධාර්ථට පහදා දුන් විට ඔහුගේ සිත කැළඹුනේය. මෙයින් පසු ඔහු මාළිගයෙන් බැහැරට ගිය තවත් අවස්ථා කීපයකදි රෝගියෙකු, මළමිනියක් සහ පැවිද්දෙකු දුටුවේය. මේවා දැකිමෙන් කළකිරුණු ඔහු වයස්ගත වීම, ලෙඩ රෝග සහ මරණය ජය ගැනීමට නැතහොත් එයින් වැළකීමේ මාර්ගයක් සොයා ගැනිම සඳහා පැවිදි දිවියට ඇතුලත් වීමට අපේක්ෂා කළේය.
මහාභිනිෂ්ක්‍රමණය, ගාන්ධාර - දෙවැනි සියවස.

සිද්ධාර්ථ තමන්ගේ රාජකීය ජීවිතය හැර දමා චන්න සහ කන්ථක නම් අසුද සමග පැවිදි දිවියට ඇතුළත් වීම සඳහා මාළිගාවෙන් පලා ගියේය. මෙම අවස්ථාවේදි රැකවලෙහි සිටි මුර භටයින්ට අශ්ව කුර හඬ නෑසෙනු පිනිස දෙවියන් විසින් කුර වැසෙන සේ ආවරණයක් යොදන ලදැයි කියති. මෙම සිද්ධිය “මහාභිනිෂ්ක්‍රමනය” යනුවෙන් හැඳින්වේ.

**බුදුන් වහන්සේ ශ්‍රමණයෙකු ලෙසින් - ගාන්ධාර - 2-3 සියවස බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය**

සිද්ධාර්ථ පළමුවෙන්ම රජගහනුවරට වැඩම කර එහි වීදි වල පිඬු සිඟා වඩිමින් තම ශ්‍රමණ දිවිය ආරම්භ කළේය. බිම්බිසාර රජු තම සේවකයින්ගේ මාර්ගයෙන් සිද්ධාර්ථ පිළිබඳව දැනගත්තේය. බුද්ධත්වයට පත් වීමට අපේක්ෂා කරන බව අසා තම සිහසුන භර ගන්නා ලෙස  රජතුමා සිද්ධාර්ථගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. සිද්ධාර්ථ එම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළා වුවද බුද්ධත්වය ලබා ගත් පසු ප්‍රථම චාරිකාව වශයෙන් රජුගේ දේශය වූ මගධ දේශයට වඩින බවට ප්‍රතිඥා දුන්හ.

සිද්ධාර්ථයන් රජගහ නුවරින් නික්මී තවුසන් දෙදෙනෙකු යටතේ ධර්මය ප්‍රගුණ කළේය. ආලාරකාලාම නම් තවුසාගේ ධර්මය ප්‍රගුණ කිරීමෙන් අනතුරුව අලාරකාලාමගේ ස්ථානය භාර ගන්නා ලෙස කාලාම ඉල්ලා සිටි නමුත් ඔහුගේ ඉගැන්වීම් ගැන සෑහිමකට පත් නොවූ සිද්ධාර්ථ එතැනින් නික්මුනේය. ඉන්පසු උද්දකරාම පුත්ත තවුසා වෙත ගොස් ඔහුගේ ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස භාවනා ක්‍රම ගැන මැනවින් හැදෑරුවේය. උද්දකරාමපුත්තගෙන් පසු ඔහුගේ ස්ථානය ලබා ගන්නා ලෙස උද්දකරාම පුත්ත ඉල්ලා සිටියේය. එහෙත් ඔහුගේ ඉගැන්වීම් ගැනද සෑහිමකට පත් නොවූ සිද්ධාර්ථ එතැනින්ද නික්මුනේය.

සිද්ධාර්ථ කොන්ඩඤ්ඤ තවුසා ප්‍රමුඛ පස්වග මහනුන් සමග තව දුරටත් උග්‍ර තපස් රැකීම සඳහා පිටත් විය. සියලු ලෞකික දේවල්, එනම්;  ආහාර වලින් පවා වැළකෙමින් මෝක්ෂ සැපත ලබා ගැනීම සඳහා උග්‍ර තපස් දම් පිරූහ. දිනකට කොලයක් හෝ ගෙඩියක් වැනි දෙයක් පමණක් ආහාරයට ගනිමින් සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ නිරාහාරව ගත කළ ඔහු දිනක් ග‍ඟෙහි දිය නාමින් සිටියදි ක්ලාන්තව ඇද වැටී දියෙහි ගිලී මරණයට පත් වීමට ආසන්න තත්වයකට පත් විය. තමා යන මාර්ගය නිවැරදිදැයි නැවත කල්පනා කර බැලීමට සිද්ධාර්ථ සිතුවේය. සිද්ධාර්ථයන් එසේ ක්ලාන්ව සිටි අවස්ථාවේ අසලින් ගිය ඔරුවක සිටි සංගීත ශිල්පීන් දෙදෙනෙකුගේ දෙබසක් ඔහුට ශ්‍රවණය විය. එයින් එකෙකු කීවේ “මේ වර පට තදින් ඇද්දොත් එය කැඩි යාවී. එමෙන්ම බුරුල්ව තිබුනොත් සංගීතමය හඬක් මතු නොවේවි” යනුවෙනි. මෙය ඇසු සිද්ධාර්ථයන් අනන්තයට නොගොස් බුද්ධත්වය ලැබීමට නම් මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව අනුගමනය කළ යුතු යයි සිතුවේය. මෙම අවස්ථාවේදි තමන් කුඩා කල පියා කුඹුරක (වප් මගුල් උත්සවයකදි) සී සාමින් සිටි අවස්ථාවේ ඔහු තම සිත එකඟ කර ධාන්‍ය ගතව සිටි අයුරුත් එයින් ලැබුණු අධ්‍යාත්මික සුවයත් ඔහුට මෙනෙහි විය. එම ධාන්‍යයෙන් මිදුනු විට සුජාතා නම් ගැමි තරුණියක් ආහාර බඳුනක්ද අතැතිව එතුමා ඉදිරියේ පෙනී සිටියාය.
බෙන් හර් චිත්‍රපටිය (1959)

“බෙන් හර්” යනු William Wyler විසින් 1959 දී අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබූ වීර කාව්‍යයකි. එය Lew Wallace ගේ නව කතාවක් වූ Ben-Hur: A Tale of the Christ (1880) හි තුන් වන චිත්‍රපටයයි. එහි මංගල දර්ශනය 1959 නොවැම්බර් 18 වන දා නිව් යෝර්ක් නුවර Loews සිනමා ශාලාවේ දී පැවැත්වුණි. Ben Hur චිත්‍රපටිය සඳහා වාර්තාගත ඇකඩමි සම්මාන එකොළහක් හිමිවූ අතර එය සමාන වනුයේ ඉන් පසුව බිහි වූ ටයිටැනික් (1997) හා ලෝර්ඩ් ඔෆ් ද රින්ග් සහ The Return of the King (2003) චිත්‍රපටවලට පමණි. 

## බෙන්-හර් චිත්‍රපටිය හිමිකරගත් සම්මාන 
මෙම චිත්‍රපටිය සඳහා පෙර නොවූ විරූ ආකාරයට ඇකඩමි සම්මාන එකොළහක් හිමි වූ අතර එය සංඛ්‍යාවෙන් සමාන වනුයේ 1997 දී නිපද වූ ටයිටැනික් චිත්‍රපටියට හා 2003 දී නිෂ්පාදිත The Lord of the Rings: The Return of the King චිත්‍රපටවලට පමණි. එම සම්මාන නම්, හොඳම චලන චිත්‍ර සිනමා පටය, හොඳම ප්‍රධාන නළුවා සඳහා වූ සම්මානය - Charlton Heston, හොඳම අධ්‍යක්ෂණය , හොඳම පසුතල හැඩ ගැන්වීම, වර්ණකරණය - Edward C. Carfagno, William A. Horning, and Hugh Hunt, හොඳම සිනමා රූපණය,  හොඳම වර්ණ ගැන්වීම, හොඳම ඇඳුම් නිර්මාණය, විශේෂ ප්‍රයෝග සඳහා වූ සම්මානය, හොඳම චිත්‍රපට සංස්කරණය John D. Dunning හා Ralph E. Winters හොඳම නාට්‍යමය හෝ විකට චිත්‍රපටය සඳහා වූ සම්මානය, නම් සම්මාන එකොළහයි. තවද මෙම චිත්‍රපටය හොඳම අනුවර්ථික සිනමා පටය ලෙසට ඇකඩමි සම්මාන උලෙලේ දී නාම යෝජනා වුණි. මෙම චිත්‍රපටිය Golden Globe සම්මාන උළෙලේදී ද සම්මානයට පාත්‍ර වුණි. ඒවා නම් හොඳම චලනය චිත්‍ර, සිනමා පටය, වෘත්තාන්ත, හොඳම චලන චිත්‍ර අධ්‍යක්ෂණය, චලන චිත්‍ර සිනමා පට සඳහා වූ හොඳම සහාය නළුවා සම්මානය - Stephen Boyd හා අශ්ව කරත්ත තරඟය අධ්‍යක්ෂණය සඳහා විශේෂ සම්මානයක් Andrew Marton හට හිමි වුණි. තවද මෙය හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා BAFTA සම්මානය ද, New York Film Critics Circle සම්මානය ද දිනා ගති. විශිෂ්ටතම චලන චිත්‍ර සිනමා පටය අධ්‍යක්ෂණය සඳහා DGA සම්මානය ද හිමි වුණි. 1998 දී මෙම චිත්‍රපටය එතෙක් බිහි වූ හොඳම ඇමරිකානු චිත්‍රපට අතරින් 72 වෙනි ස්ථානය හිමි කරගත් අතර AFI හි 100 Years... 100 Cheers දී 56 වන ස්ථානය හිමි කර ගන්නා ලදී. 2001 දී ඇමරිකානු චිත්‍රපට ආයතනයෙහි හොඳම ත්‍රාසජනක ඇමරිකානු චිත්‍රපටය සඳහා ලබා දෙන වර්ගීකරණයේ 49 වෙනි ස්ථානය දිනා ගති. 2004 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ National Film Registry හි සංරක්ෂණය කිරීම පිණිස Library of Congress මඟින් මෙම චිත්‍රපටය තෝරා ගැනුණි. එය සංස්කෘතිකමය, ඓතිහාසික හා කලාත්මක වැදගත්කමක් සහිත චිත්‍රපටයක් ලෙසට සංරක්ෂණය කෙරුණි. 2005 දී මෙම චිත්‍රපටය හොඳම සංගීතය සඳහා ඇමරිකානු චිත්‍රපට ආයතනය මඟින් කරන ලද වර්ගීකරණයට අනුව 21 වෙනි ස්ථානය ලබා ගනී. 2007 දී, AFI මඟින් වසර 100ක් තුළ නිපද වු චිත්‍රපට 100ක් අතරින් 100 වෙනි ස්ථානය ලබා ගනී. (දහවන සංවත්සරික මුද්‍රණය)
  

## සටහන්
චින් රාජවංශය

thumb|**ක්‍රි.පු 210 දී චින් රාජවංශය**අගනුවර 	සියෑන්යෑන්ග්භාෂාව චීන භාෂාව‍පාලනය රජු යටතේ**ඉතිහාසය**චීනය එක්සේසත් කිරීම ක්‍රි.පු. 221චින් ෂී හුවාන්ග්ඩිගේ මරණය	ක්‍රි. පු. 210ලියු බෑන්ග්හට යටත්විම ක්‍රි.පු. 206

	
	
	 
	
	

චීන රාජවංශයක් වන **චින් රාජවංශය** ක්‍රි.පු. 221 දී පළමු අධිරාජ්‍යයා වු චින් ෂී හුවාන්ග්ඩි විසින් චීනය එක්සත් කිරීමත් සමග ආරම්භ විය. ක්‍රි.පු. 221 ආරම්භ වු මෙම පාලන සමයට පෙර අතුව චීනය පාලනය වුයේ රදළ වංශික ෂෝවු රාජ වංශය මගින් වේ. ක්‍රි.පු. 206 දී මෙම රාජ වංශය බිද වැටීමත් සමග චීනය හැන් රාජවංශයේ පාලනයට නතුවිය. මෙම රාජවංශයට අයත් පළමු අධිරාජ්‍යයා ෂී වෑන්ග් ටි ලෙස ද හැදින්වෙන අතර ඔහු චීනය එක්සේසත් කිරීමත් සමග චීනයේ අධිරාජ්‍යමය පාලන සමය ආරම්භ විය. එය අවසන් වුයේ 1912 වසරේදී චින්ග් රාජවංශය බිද වැටීමත් සමගයි. චින් රාජ වංශය එහි පාලන සමය තුළදී කේන්ද්‍රගත වු නිළධාරී වාදි පාලන ක්‍රමයක් නිර්මාණය කල අතර එය එතැන් පටන් අනුයාත රාජ වංශයන් මගින් භාවිතා කරන ලදී. චින් රාජ වංශයේ පාලන සමයේ උපරිම අවධියේදී ඔය යටතේ පාලනය වු ජනතාව මිලියන 40 ක් පමණ වේ. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Qin_Dynasty
චිත්‍රාගාර

near Berlin was the first large-scale film studio in the world and the forerunner to Hollywood. It still produces movies every year.]]

**චිත්‍රාගාරයක්** යනු චිත්‍රපට නිර්මාණය සඳහා සකස් කළ පාලිත පරිසරයකි. මෙම පරිසරයට අභ්‍යන්තර (ශබ්ද වේදිකාව), බාහිර (පසුපස ප්‍රදේශය) හෝ එම ද්විත්වයම අයත් විය හැකිය. සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී චිත්‍රාගාරය යන යෙදුම චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ආයතන හැඳින්වීමට ද භාවිතා කෙරෙයි. මීට ප්‍රධාන හේතුව වුයේ හොලිවුඩයේ ස්වර්ණමය අවධියේදී (1920 දශකයේ අග භාගයේ සිට 1940 දශකයේ අගභාගය දක්වා) ප්‍රමුඛ පෙළේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදන ආයතන සතුව ඔවුන්ගේම චිත්‍රාගාර පැවතීමයි. වර්තමානයේද ඇතැම් නිෂ්පාදන ආයතන සතුව චිත්‍රාගාර පවතී. කෙසේ නමුත් සමස්තයක් ලෙස ලෝකය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල (එක්සත් ජනපදයේ පවා) බොහෝ චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ආයතන කිසිදිනෙක තමන්ට අයත් චිත්‍රාගාර පවත්වාගෙන ගොස් නැත. ඒ වෙනුවට ඔවුහු ස්වාධීන අයිතිය සහිත ස්ථාන කුලියට ගෙන සිය නිර්මාණ සිදු කර ඇත. බොහෝ විට මෙම ස්ථාන අයත් පුද්ගලයින්ම විසින් තමන්ගේම චිත්‍රපට නිපදවීම සිදු නොකරති.

## අමතර අවධානයට 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* Who built the first film studio in the United States?
* Columbia Pictures Production Crew Contract 1945 
* A Film Studio for the Age of Virtual Reality . "A Montreal-based film studio is making movies that you’ll watch with a virtual-reality headset, pointing the way to a whole new form of entertainment." Rachel Metz, *MIT Technology Review*
චිත්‍රපටි ශාලා

චිත්‍රපටි ශාලාවක් හෙවත් සිනමා ශාලාවක් යනු චිත්‍රපට පෙන්වන ස්ථානයක් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මෙය ගොඩනැගිල්ලක් වෙයි.

බොහෝ චිත්‍රපට ශාලා වාණිජමය අරමුණින් ක්‍රියාත්මක වන ඒවා වන අතර පොදු ජනතාව වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක වෙයි. මේවාට ඇතුල්වීම සඳහා ටිකට්පතක් මිලට ගත යුතු වේ. දර්ශන ශාලාවේ ඉදිරි පස පිහිටා ඇති විශාල ප්‍රක්ෂේපක තිරයකට ප්‍රක්ෂේපක යන්ත්‍රයක් ආධාරයෙන් චිත්‍රපටය ප්‍රක්ෂේපණය කෙරේ. ඇතැම් චිත්‍රපට ශාලා මේවන විට සංඛ්‍යාත සිනමා ප්‍රක්ෂේපණ හැකියාවෙන් යුක්ත වෙයි. එබැවින් ඒවාට භෞතිකව චිත්‍රපට පිටපත් ප්‍රවාහනය අනවශ්‍ය වේ.

## සටහන් 
වසා දැමූ චිත්‍රපට ශාලා :- zසෙයින්තාන් - ග්‍රෑන්ඩ්පාස්, විලාසිනී - වැල්ලම්පිටිය,
කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට

thumb|එළිමහන් කාමෝද්දීපන චිත්‍රපටයක් රූගත කරන අතරතුර.
**කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට** නොහොත්  අසභ්‍ය සිනමාපට හුදෙක් නරඹන්නාගේ ලිංගික හැඟීම් උද්දීපනය කිරීම සඳහා, ලිංගික සංසර්ගය හෝ ලිංගිකත්වය හා සබැඳි අනෙකුත් ලිංගික ක්‍රියාවන් විවෘතව ප්‍රදර්ශණය කෙරෙන චිත්‍රපටයි. මෙම චිත්‍රපටි, 1900 මුල් භාගයේ බිහි වී ඉතා කෙටි කලකට පසු පරිණාමය විය. 

## නාමකරණය 
ජාත්‍යන්තරව “Pornography” යන්න බොහෝ විට කෙටියෙන් “porn" ලෙස හඳුන්වන අතර මෙම චිත්‍රපට හැඳින්වීමේ පැරණි නම් අතර "adult film" (වැඩිහිටි චිත්‍රපට), "blue film" (නිල් චිත්‍රපට) හා "stag film" ඇතුළත් වේ. සාමාන්‍යයෙන් "softcore" යන්න ලිංගික ක්‍රියාවලිය හෝ අත්‍යන්ත ලිංගික ආශ්වාදය ඇතුළත් දර්ශන පෙන්නුම් නොකරන එහෙත් කාමෝද්දීපන දර්ශන හැඳින්වීම සඳහා භාවිතා කරන අතර, "hardcore" යන්න ලිංගික ක්‍රියාවලිය සහ අත්‍යන්ත ලිංගික ආශ්වාදය සහිත පූර්ණ දර්ශන හැඳින්වීම සඳහා යොදා ගනු ලැබේ. 

## ඉතිහාසය 
සිනමා කැමරාව, එහි ඉතිහාසයේ සිටම කාමෝද්දීපන දර්ශන රූගත කිරීම සඳහා භාවිතා කර ඇත. බොහෝ අවස්ථාවල දී ඒවා රහසේ බෙදා හැරුණු අතර නිවසේ හෝ පෞද්ගලික සමාජ ශාලා සහ රාත්‍රී සිනමා ශාලාවල ප්‍රදර්ශණය සඳහා මේවා යොදා ගැණුනි. මෙම චිත්‍රපට අර්ධ වශයෙන් නීත්‍යානුකූල කරනු ලැබුවේ 1970 දශකයේ දීය. 1980 දශකයේ දී නිකුත්වූ අසභ්‍ය වීඩියෝ පිටපත් මීට දශක කිහිපයකට පෙර නොසිතූ පරිදි විශාල ලෙස බෙදාහැරුණි. 1990 දශකයේ අගභාගයේ දී සහ 2000 මුල් භාගයේ දී අන්තර්ජාලයේ ව්‍යාප්තියත් සමඟ අසභ්‍ය නිර්මාණ බෙදා හැරීම ද ඝාතීයව වැඩි විය. එසේම එයින් අසභ්‍යත්වය පිළිබඳ නීතිමය පැමිණිලි ද සංකීර්ණ බවට පත් කළේය. 

## ජනප්‍රසාදය 
thumb|left|upright=1.1|ජාත්‍යන්තර කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට නිළියන්.
අසභ්‍ය සිනමාව සාර්ථකභාවයට පහාසුවෙන් පත්වන මූල්‍යමය වශයෙන් අතිශය ලාභදායී ව්‍යාපාරයකි. 2025 වර්ෂය වන විට ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන ගණනක් උපයන මෙම ක්ෂේත්‍රය මඟින් සෑම තත්පරයකටම අන්තර්ජාල පරිශ්‍රීලකයන් 28,000කට අධික ප්‍රමාණයක්ද, සෑම දිනකටම අන්තර්ජාල සෙවුම් මිලියන 68කට අධික ප්‍රමාණයක්ද ආවරණය කරයි. සමස්ථ ගෝලීය අන්තර්ජාල බාගතකිරීම්වලින් 35%ක්ම අසභ්‍ය සිනමාපටවේ.

ලෝකපූජිත ජාත්‍යන්තර කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට නිළියන් මෙන්ම, සුමනා ගෝමස්, චන්දි රසිකා, තනූජා වීරසූරිය, සප්නා රෝෂිණී-කරීම්, විනූ වෙත්තමුණි, තමරා රෝෂිණී හා ශෙහාරා ජයවීර වැනි ශ්‍රී ලාංකික කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට නිළියන්ද එක්ලෙස රසික ජනාදරයට පාත්‍ර විය.
The Lord of the ring : The Return of the King

ප්‍රවර්ධන දැන්වීම

අධ්‍යක්ෂණය 		පීටර් ජැක්සන් 

නිෂ්පාදනය 		බැරී M. ඔස්බර්න්
			ෆ්‍රෑන් වොල්ෂ්

නවකතාව :

J.R.R. ටොල්කීන්
 
තිර රචනය : 

රචනය 			ෆ්‍රෑන් වොල්ෂ්
			ෆිල්පා බොයෙන්ස්
			පීටර් ජැක්සන්

			එලිජා වුඩ්
			සින් ඇස්ටින්
			විගෝ මෝර්ටෙන්සන්
			ලෑන් මැකලන්
			ඇන්ඩි සර්කිස්
			ලිව් ටයිලර්
			කේට් බ්ලැන්චට්

ප්‍රධාන 			ජෝන් රිස් -  ඩේවිස්
			බර්නාඩ් හිල්
			ක්‍රිස්ටෝර්පර් ලී
			බිලි බොයිඩ්
			ඩොමිනික් මොනගන්
			ඕලන්ඩෝ බ්ලූම්
			හියුගෝ වීවින්ග් 
			මිරැන්ඩා ඔටෝ
			ඩේවිඩ් වෙන්හැම්
			බ්‍රැඩ් ඩවුරිෆ්
			කාර්ල් අර්බන්
			ජෝන් නොබෙල්
			සීන් බීන්

සංගීතය			හොවර්ඩ් ෂෝ
		
සිනමාකරණය		ඇන්ඩෘ ලෙස්නි

සංස්කරණය		ජෙමී සෙල්කර්ක්

බෙදාහැරීම		ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය - New Line Cinema
			ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හැර වෙනත් විවිධ බෙදාහරින්නන්

නිකුත්කළ දින (ය)	2003 දෙසැම්බර් 17
			
			සිනමා දර්ශනය : 

ධාවන කාලය 		මීටර් 200

			දීර්ඝ කළ සංස්කරණය : 

			මීටර් 252

රට 			නවසීලන්තය
			එක්සත් ජනපදය

භාෂාව 			ඉංග්‍රීසි

වියදම 			ඩොලර් මිලියන 94

දළ ආදායම 		ඩොලර් 1,119,263,306

මුල් කෘතිය		The Lord of the Rings :
			The Two Towers

The Lord of the ring : The Return of the King  යනු පීටර් ජැක්සන් විසින් සම රචනා කළ සම නිෂ්පාදනය කළ මනඃකල්පිත වීර චරිත චිත්‍රපටයකි. මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් J.R.R වොල්‍කීන්ගේ ‘The Lord of the Rings’ කාතියෙහි තුන්වන වෙළුම මත පදනම් වී ඇති අතර (නමුත් දෙවන වෙළුමෙහි කොටස් ද ඇතුළත් වේ.) එය  ‘The Lord of the Rings’ චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයෙහි අවසාන චිත්‍රපටය වේ. එය ‘The  Fellowship of the Rings’ සහ ‘The Two Towers’ අනුව දිවෙන අතර සම චිත්‍රපටවලට සමගාමීව චිත්‍රපටයට නගා ඇත.

සවුරන් විසින් භූමි මධ්‍යය ආක්‍රමණය කිරීමේ ඔහුගේ අවසාන අදියරත් දියත් කිරීමත් සමග, මායාකාර ගැන්ඩාෆ් සහ රෝහන්හි රජු තිඔ‍ඩන් විසින් ඉදිරියෙන් පැමිණෙන තර්ජනයෙන් ගොන්ඩර්හි අගනුවර වන මිනාස් ටිරිත් ආරක්ෂා කර ගැනීමට සිය හමුදාවන් රැස් කරති. ඇරගන් අවසානයේදී ගොන්ඩර් අත්පත් කරගන්නා අතර ඔහු විසින් සෞරන් පරාජය කිරීම පිණිස උදවු ලබා ගැනීමට භූත සේනාවක් කැඳවයි. අවසානයේදී අවසානයේදී ආයුවල සියළු බලයන් හමුදාවේ වුවද ඔවුන්ට ජයගත නොහැකි බව ඔවුන් තේරුම් ගනී; හොබිට්ස්, ෆ්‍රෝඩෝ, සහ සෑමි තිදෙනාට මුද්දේ වගකීම පැවරෙන අතර ගොලමි ඔවුන්ට ද්‍රෝහි වේ, අවසානයේදී ඔවුන් මෝඩෝහි One Ring විනාශ කරනු ලැබේ.

2003 නොවැම්බර් 17 වන දින නිකුත් වූ ‘The Lord of the ring : The Return of the King’ චිත්‍රපටය, වැඩිම විවේචක ප්‍රසාදය දිනූ චිත්‍රපටි අතුරින් 1 ක් සහ මෙතෙක් වැඩිම බොක්ස් ඔෆිස් සම්මානය ලැබූ චිත්‍රපටය බවට පත් විය. එය යෝජිත ඇකඩමි සම්මාන එකොළහම ජයග්‍රහණය කළ අතර, එමගින් මෙය වැඩිම ඇකඩමි සම්මාණ ජයග්‍රහණය වෙනුවෙන් ‘ටයිටැනික්’ සහ ‘බෙන් - හර්’ චිත්‍රපට සමග සම තත්වයට පත් වේ. මෙය හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා ඇකඩමි සම්මානයද ජයග්‍රහණය කළ අතර එම ජයග්‍රහණය මනඃකල්පිත චිත්‍රපටයක් ඉතිහාසයේ පළමුවරට ලැබූ අවස්ථාව එය විය.එසේම එය ‘ටයිටැනික්’ චිත්‍රපටයට පිටුපසින් සිටිමින් මෙතෙක් ලොව පුරා  දෙවැනි වැඩිම ආදායම් ලද චිත්‍රපටය බවටද, චිත්‍රපට මාලාවෙහි වැඩිම සාර්ථකත්වය ලැබූ චිත්‍රපටය බවටද පත් විය‍. මෙහි විශේෂ දීර්ඝ කරන ලද සංස්කරණය, චිත්‍රපටයේ විවිධ කොටස් සහිත අතිරේක මිනිත්තු 52 න් සමන්විත වන අතර එහි DVD තැටිය 2004 දෙසැම්බර් 14 වන දින නිකුත් කරන ලදී.   

thumb|

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/The_Lord_of_the_Rings:_The_Return_of_the_King
දෙමළ සිනමාව

දෙමළ සිනමා ව්‍යාපාරය ඉන්දියාවේ කේන්ද්‍රගතව පවතින දෙමළ භාෂා සිනමා නිර්මාණ සඳහා වාසස්ථානය වන අතර එය ඇතැම් විට කොලිවුඩය ලෙසද හැඳින්වේ. (கோலிவுட்) කොලිවුඩ් නම් නාමය කොඩම්බක්කම් නම් චෙන්නාහි (අතීතයේදී මෙය මදුරාසිය ලෙස හැඳින්වුණි) පිහිටා ඇති ප්‍රදේශය ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූවකි. මෙම කොඩම්බක්කම් ප්‍රදේශයේ දී දෙමළ චිත්‍රපටවලින් බහුතරයක් නිර්මාණය කෙරෙයි. දෙමළ භාෂා චිත්‍රපට ශ්‍රී ලංකාවේදීද පටිගත කෙරෙයි.

1916 වසරේදී කීචකා වාදම් නම් චිත්‍රපටයෙන් නිහඬ කොලිවුඩ් චිත්‍රපට නිර්මාණය වූ අතර ශබ්ද සහිත චිත්‍රපට නිර්මාණය 1931 පටන් ආරම්භ විය. 1930 දශකයේ අවසාන කොටස වන විට මෙම ක්ෂේත්‍රය කෙතරම් සාර්ථකත්වයක් ලබා තිබුණේද යත් මදුරාසි ප්‍රාන්තයේ ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් ප්‍රථම වරට 1939 දී විනෝදාස්වාද බදු පනතක් ඉතා අඩු විරෝධයක් මධ්‍යයේ සම්මත කර ගන්නා ලදී.
  
## ශ්‍රී ලංකා දෙමළ සිනමාව
### දමිල බසින් හඬ කැවූ සිංහල චිත්‍රපට
#කුසුමලතා(සැඟගවුණ පිළිතුර)
#කලියුගකාලම්(කලියුග කාලේ)
#නාන්ගු ලෙච්චම්(හාරලක්ෂෙ)
#යාර් අවල්(අභිරහස)
#ඔරුතෙලෙ කාදල්(ඒක දිග කතාවක්)
#පනි මලර්ගල්(මිහිදුම් සිහින)
#ඉවලුම් ඔරු පෙන්(ගැහැනියක්)
#අජාසත්ත(අජාසත්ත)
## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:සිනමා කලාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ටයිටැනික් (1997 චිත්‍රපටය)

ටයිටැනික් 1997 වර්ෂයේ දී ජේම්ස් කැමරන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කර ,රචනා කර, නිෂ්පාදනය කර සංස්කරණය කරන ලද RMS ටයිටැනික් නැව ගිලීයාම පිළිබඳව වූ ,ව්‍යවසනය කැටිවූ ප්‍රේම වෘත්තාන්තමය චිත්‍රපටයකි. 1912 දී මංගල යාත්‍රාවේ යෙදෙන අතරතුරදී අවාසනාවන්ත ඉරණමකට ගොදුරු වන ටයිටැනික් නෞකාව තුළදී ආදරයෙන් වෙළෙන සමාජයේ වෙනස් සමාජ පන්ති දෙකකින් එන ජැක් ඩෝසන් සහ රෝස් ඩිවිටි බුකාටර් (ලියනාඩෙ ඩි කැප්රියෝ සහ කේට් වින්ස්ලෙට් රඟ දක්වයි) අතර ප්‍රේම වෘතාන්තය මෙය තුළින් ගෙන හැර දක්වයි. මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත සහ කේන්ද්‍රගත ආදර කතාව කල්පිත ඒවා වුවද සමහර සහායක චරිත(නාවික පිරිසෙහි සාමාජිකයන් වැනි) ඓතිහාසික චරිත පදනම් කරගෙන ගොඩනගා ඇත. ග්ලෝරියා ස්ටුවර්ට් විසින් වයස් ගත රෝස් ගේ චරිතය රඟ දක්වන අතර ඇය විසින් නූතන දින රාමුවක සිට කතාව කියනු ලැබේ. සුන්බුන් වූ සැබෑ RMS ටයිටැනික් නෞකාවෙහි කොටසක් රූපගත කළ කැමරන් විසින් 1995 දී චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය ආරම්භ කළේය. ඔහු විසින් මෙම ආදර කතාව සැබෑ ජීවිතයේ ශෝකාන්තය දැනවීමට ප්‍රේක්ෂක පිරිස ඇඳ බැඳ තබා ගැනීමේ උපක්‍රමයක් ලෙස චිත්‍රපටයේ වර්තමාන දර්ශන සඳහා රූගත කිරීම් Akademik Mstislav Keldysh හිදි සිදු කෙරෙනු අතර Playas de Rosarito හිදී නෞකාව යලි නිර්මාණය කරන ලදී. කැමරන් විසින් ‘පරිමාණ ආදර්ශය’ සහ පරිගණක රූපද නෞකාවේ ගිලියෑම නැවත නිරූපනය සඳහා යොදා ගන්නා ලදී. ටයිටැනික් සඳහා දැරූ වියදම ඇ.ඩොලර් මිලියන 200ක් පමණ වූ අතර එය මෙතෙක් නිපදවා ඇති වැඩිම වියදම් දැරූ චිත්‍රපටයද වේ. මේ සඳහා Paramount Pictures සහ20th Century Fox. ආයතනද මූල්‍යයමය ආධාර සපයා ඇත. චිත්‍රපටය 1997 ජුලි මස 2 වැනි දා මුලින්ම නිකුත් වීමට නියමිතව තිබුණද එයින් පසු නිෂ්පාදන කාර්යන් නිකුත් වීමේ දිනය 1997 දෙසැම්බර් 19 වැනිදා දක්වා කල් ගියේය. ටයිටැනික් නිකුතුවේ දිනය කල් යෑම පිළිබඳ පුවත සැල වීමත් සමග මුද්‍රණාලය ටයිටැනික් අසාර්ථකවේ යැයිද එය Fox සහ Paramount ආයතන වල වැටීමට හේතු වේ යැයි ද විශ්වාස කළේය. සියලු සුන්වූ බලාපොරොත්තු මැද ටයිටැනික් චිත්‍රපටය චිවේචනාත්මක වශයෙන් සහ වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක චිත්‍රපටයක් බවට පත්විය. එය ‘ඇකඩම් සම්මාන’සඳහා යෝජිත නම් අතරට 14 වතාවක් එකතු වෙමින් ඇකඩම් සම්මාන සඳහා වැඩියෙන්ම යෝජනා වු චිත්‍රපටය බවට පත්විය. ටයිටැනික් චිත්‍රපටය  හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා ඇකඩමි සම්මානය ඇතුළුව ඇකඩම් සම්මාන 11 ක් ජයග්‍රහණය කළේය. එමෙන්ම එය ලොව වටා ඩොලර් බිලියන 1.8ක ආදායමක් ලබමින් මෙතෙක් දෙවෙනි වැඩිම ආදායමක් ලද චිත්‍රපටය බවටද පත්විය.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:හොලිවුඩ් චිත්‍රපට
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපට
යුරෝපයේ ආදි ඉතිහාසයේ අවසානය

යුරෝපයේ ආදි ඉතිහාසයට අයත් අවසාන දිනය ලෙස සැළකෙන දිනය සම්පූර්ණයෙන්ම අභිමත පරිදි තෝරා ගත්තකි. ‍පුරාණ යුගයේ පටන් මුල් කාලීන මධ්‍යතන යුගය දක්වා පැවති පරිවර්තන සමය පුරාණ යුගයේ අවසාන භාගය ලෙස හැඳින් වේ. මෙම පරිවර්තන සමයට අයත් වැදගත් දින කිහිපයක් පහත පරිදි වේ. 

ආදි ඉතිහාසයට අයත් ප්‍රධාන ශිෂ්ටාචාරයන්,

‍
## නිරිත දිග ආසියාව 
## ආදි මෙසපොතේමියාව 
## ආදි පර්සියාව 
## ආදි ෆොනේෂියාව 
## ආදි ආමේනියාව 
ඇතැම් උගතුන්ගේ විශ්වාසය වන්නේ ආමේනියානුවන් පිළිබඳ මුල්ම සඳහන් ක්‍රි.පූ 28 සහ ක්‍රි.පූ 27 ශත වර්ෂයන්ට අයත් ආකේඩියානු සටහන් තුළ අන්තර්ගත වන බවයි. මේවා තුළ ආමේනියානුවන් ආමේනියානු උස් බිම්වලට අධිපති ප්‍රාදේශීය දෙවියා වූ හායා ඇසුරින් හායාගේ පුතුන් ලෙස හඳුන්වා ඇත.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_history#End_of_ancient_history_in_Europe
යුරෝපානු ඉතිහාසය-වසර සියයේ යුද්ධය

වසර සියයේ යුද්ධය යනු ප්‍රංශයේ ජේෂ්ඨ කේප්ටියානු රජ පරම්පරාවේ නැතිවීමත් සමග හිස්වු ප්‍රංශ රජකිරුල සදහා රාජකීය නිවාස දෙකක් අතර දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවති ගැටුමකි. මූලික තරඟ කරුවන් දෙපල වුයේ වැලෝයිස් (Volais) නිවහන හා ප්ලේටජෙනට් (Plantaganet) නිවහනයි. වැලෝයිස් නිවහන ප්‍රංශ රජකමට ඉල්ලුම් කළ අතර එංගලන්තයේ ප්ලේටර්ජෙනට් නිවහන ප්‍රංශය හා එංගලන්තය රජ කමට ඉල්ලුම් කරන ලදී. අංජවු නිවහන ලෙසද හැදින්වු එංගලන්තයේ ප්ලේටර්ජෙනට් රජවරුන්ගේ මූල  ප්‍රංශයේ අංජවු හා නොර්මැන්ඩි ප්‍රදේශ වල පිහිටා තිබුණි. ප්‍රංශ සොල්දාදුවන් දෙපැත්තෙහිම සටන් කළ අතර බුර්ගන්ඩිවරු හා ඇක්විටෙන්වරු ප්ලේටජෙනට් පැත්තට වැඩි දායකත්වයක් ලබාදෙන ලදී. 

මෙම ගැටුම 1337 සිට 1453 දක්වා වසර 116 ක් පුරාවට පැවතුණි. යුද්ධය කුඩා සාමකාල කිහිපයකින් හා දිගු සාමකාල දෙකකින් අතරමග විරාම සහිතව සිදු වන ලදී. අවසානයේදී එය ප්ලේටර්ජෙනට්වරු ප්‍රංශයෙන් නෙරපාදැමීමත් සමගම ඉවත් විය. (කැලයිස් පේල් හැර) 1360 සිට 1369 දක්වා හා 1389 සිට 1415 දක්වා තිබු දිගු සාමකාල දෙක අඩු කළ විට යුද්ධය වසර 81 ක් පුරාවටම පැවති ඇත. 

යුද්ධය ඇත්ත වශයෙන්ම ගැටුම් ශ්‍රේණියක් වු අතර සාමාන්‍යයෙන් කොටස් තුනකට හෝ 4 කට බෙදීම සිදු කරනු ලැබේ. ඒවා නම් එඩ්වඩ් යුද්ධය (1337 – 1360), කැරොලයින් යුද්ධය (1369 – 1389) ලැන්කස්ටර් යුද්ධය (1412 – 1431) හා ජෝන් ඔෆ් ආර්ක් (1412 – 1431) ගේ පෙනී සිටීමෙන් පසු ඉංග්‍රීසි බලමුළුව ක්‍රමයෙන් හීන වී යාමයි. අනෙකුත් සමකාලීන යුරෝපීය ගැටුම් කිහිපයක් ද එංගලන්තය හා‍ප්‍රංශය අතර ගැටුමට සෘජුවම සම්බන්ධ වී තිබේ. ඒවා නම් පරම්පරාව පිළිබද බ්‍රිටන් යුද්ධය, කැස්ටිලියානු සිවිල් යුද්ධය හා රිටර්වරු දෙදෙනාගේ යුද්ධය වෙයි. වසර 100 යේ යුද්ධය යන වදන මෙම ක්‍රියාදාම ශ්‍රේණිය විස්තර කිරීම සදහා පසුව හදුන්වා දෙන ලද  වදනකි. 

සාධක ගණනක් නිසා මෙම යුද්ධයට ඓතිහාසික විශේෂත්වයක් උරුම වී ඇත. මූලිකවම පෙලපත් පිලිබද ගැටුමක් වුවත් මෙම යුද්ධය මගින් ප්‍රංශය හා ඉංග්‍රීසි ජාතිකත්වය පිළිබද අදහසට වේගයක් ලබා දෙන ලදී. යුධමය වශයෙන් එමගින් නව ආයුධ හා ශිල්පීය ක්‍රම බිහිවු අතර දැඩි අශ්වා රෝහකයන් විසින් අනසක පතුරුවා ගෙන සිටි වැඩ වසම් හමුදා පති ඉවත දමන ලදී. බටහිර රෝම අධිරාජ්‍ය කාලයේ සිට බටහිර යුරෝපයේ ප්‍රථම නැගිසිටිමේ හමුදාව මෙම යුද්ධය සදහා හදුනාවාදුන් අතර එමනිසා කුලී ජනයාගේ භූමිකාව බොහෝ සෙයින් වෙනස් විය.  මේ සියල්ල නිසා මෙන්ම එහි දිගු කාලය නිසා එය මධ්‍යතන යුධ ඉතිහාසයේ වඩාත් විශේෂිත ගැටුම් වලින් එකක් ලෙස සැලකිය හැක. ප්‍රංශයේ සිදු වු ඉංග්‍රීසි ආක්‍රමණ, සිවිල් යුද්ධ, මරණීය වසංගත, දුර්භික්ෂ හා කුලී හමුදා මංකොල්ල කරුවන් බවට පත්වීම මගින් එහි ජනගහනය 2/3 කින් අඩුවන ලදී. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Hundred_Years_War
යුරෝපානු ඉතිහාසය-ප්‍රංශයේ පළමු නැපෝලියන්

නැපෝලියන් I ( ඉපදුණේ නැපෝලියන් දි බොනපාර්ට්, පසුව නැපොලියන් බොනපාර්ට්) (0769 අගෝස්තු 15 – 1821 මැයි 5) නම් නවීන යුරෝපියන් ඉතිහාසයට කැපී පෙනෙන ලෙස බලපෑම් එලල් කළ ප්‍රංශ යුධ හමුදා සහ දේශපාලනික නායකයෙකි. ඔහු ප්‍රංශ විප්ලවය කාලයේ (French Revoolution) ජෙනරල් වරයෙකි. ප්‍රංශ ජනරජයේ ප්‍රධාන කොන්සල්වරයෙකු ලෙස ප්‍රංශයේ පාලකයා , ප්‍රංශයේ අධිරාජ්‍යයා (Empereur des Francais), ඉතාලියේ රජුය. ස්විස්ටර්ලන්තයේ රාජ්‍යය සන්ධානයේ මැදිහත් කරුය. රයින් රාජ්‍යය සන්ධානයේ ආරක්ෂකයාය. 

කෝර්සිකාහි (Corsica) උපත ලබා ප්‍රංශයේ ප්‍රධාන දේශයේ කාලතුවක්කු නිළධාරියෙකු ලෙස පුහුණු වුණේය. ඔහු ප්‍රථමයෙන්ම ප්‍රංශ විප්ලවයේ (French Revolution) ජෙනරල්වරයෙකු වශයෙන් ප්‍රමුඛව ඉහළට ආවේය. ඒ ප්‍රංශයට එරෙහිව පෙළ ගැස්වූ පළමු සහ දෙවන ඒකාබද්ධ හවුලට (Forst Coalition and second Coalition) එරෙහිව සාර්ථක වූ යුධ මෙහෙයුම් කිහිපයක් මෙහෙය වූ නිසයි.1799 පසු කාලීනව නැපෝලියන්ට නීත්‍යානුකූල නොවන බලය අල්ලා ගැනීමට අවස්ථාවක් සැලසුණු අතර ඔහු ඔහුවට පළමු කොන්සල්වරයෙකු ලෙස තනතුරේ පිහිටුවා ගත්තේය. අවුරුදු 05 කට පසු ඔහු ප්‍රංශයේ අධිරාජ්‍යයා බනට පත් විය. දහනව වන සියවසේ පළමු දශකයේ ඔහු ප්‍රංශයේ යුධ හමුදාව යුරෝපයේ ප්‍රබල ප්‍රධාන රටවල් වලට එරෙහිව හරව‍ා යැවීය. එහිද යුරෝපා මහද්වීපයට (Europe) ඉතා ඉක්මන් යුධමය ජයග්‍රහණයන් ඔස්සේ පාලනය කෙරිණි. එහිදී ඔස්ටර්ලිට්ස් (Austerlitz) සහ ෆීජ්ලන්ඩ්(Friedland) වැනි සටන් හරහා ප්‍රතිමූර්තියක් විය. ඒ ව්‍යාප්ත වූ මිත්‍ර ගිවිසුම් ක්‍රමයන්හි සැකසීම හරහායි. ඔහු ප්‍රංශය විසින් පාලනය කෙරුණු රජයන්හි වැදගත් රජයේ නිළධාරීන් ලෙස හා බලවතුන් ලෙස ඔහුගේ මිත්‍රයන් හා පවුලේ සාමාජිකයන් පත් කළේය.
1812 දී ප්‍රංශය විසින් මෙහෙයවූ විනාශකාරී රුසියානු ආක්‍රමණය , නැපෝලියන්ගේ වාසනාව තීරණය කරන අවස්ථාවක් ලෙස සටහන් විය. යුධ මෙහෙයුම් නැවත පෙර පැවති බලය ලබා ගත නොහැකි වන ආකාරයෙන් “ ග්‍රොන්ඩ් ආමි” (Grande Armee) විනාශ කර දැමීය. 1813 දී ඔක්තෝබරයේ හයවන ඒකාබද්ධ හවුල මගින් (Sixth Coalition) ලෙයිප්සිග් (Leipzig) හිදී ඔහුගේ හමුදාව පරාද කළ අතර පසුව ප්‍රංශය ආක්‍රමණය කළේය. 1814 අප්‍රේල් මාසයේදී ඒකාබද්ධ හවුල මගින් නැපෝලියන් බලයෙන් අස්කිරීමට බලපෑම් කෙරුණු අතර ඔහුව ඉල්බා (Elba) දිවයිනට පිටිවහල් කිරීමටද බලපෑම් කෙරුණි. අවුරුද්දකටත් අඩු කාලයකින් නැවත ප්‍රංහයට පැමිණි අතර දින 100 න් (Hundred days) රජයේ පාලනය නැවත ලබා ගත්තේය. එය 1815 ජුනි මාසයේ 18 වන දින වොටර්ලු හිදී සුදු වූ ඔහුගේ අවසාන පරාජයට කලින් සිදු විය. නැපෝලියන් ඔහුගේ ජීවිතයේ ඉතිරි අවුරුදු සයක කාලය බ්‍රිතාන්‍යය අධිරාජ්‍යයා යටතේ ඇති ශාන්ත හෙලේනා (st. Helena) දිවයිනේ ගත කළේය. නැපෝලියන් සංසන්දනාත්මකව ස්වල්ප යුධමය නවීකරණයන් දියුණු කළේය. ඔහුගේ තනතුර කාලතුවක්කු අංශයේ සිට අවි ආයුධ තැනට වෙනස් වුවත්, සහ ඉහළ ප්‍රමිතියෙන් යුතු සියලු ආයුධ ඒකකයන් සේ හමුදා බලඇණි උසස් කිරීම සියලු විශාල නවීන හමුදා මගින් සැබවින්ම පිළිගැණිනි. ඔහු ඔහුගේ උසස්ම උපක්‍රම , වෙනස් වූ මුලාශ්‍රවලින් ආකර්ෂණය කරගත් අතර ඔහු ඔහුගේ නවීන, ප්‍රතිසංස්කරණය වූ ප්‍රංශ හමුදාව සමග ප්‍රධාන විජයග්‍රහනයන් කිහිපයක් ලබා ගත්තේය. ඔහුගේ යුධ මෙහෙයුම් ලෝකයේ සියලු යුධමය අධ්‍යයන කරුවන් අධ්‍යයනය කළ අතර ඔහුව පුළුල් ලෙස ඉතිහාසයේ ශේෂ්ඨතම අණ දෙන්නෙක් ලෙස සැලකීය. ඔහුගේ යුධමය ජයග්‍රහණය හැරුණු කොට ; නැපෝලියන්, නවීන ප්‍රංශ ජනපදයේ රාජ්‍යය පරිපාලනයට පදනම සකසන නැපෝලියන් රහස්‍යය සංකේත (Napoleanic Code) ස්ථාපනය කිරීම වෙනුවෙන්ද මතකයේ රඳවාගෙන තිබේ. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Napoleon

ප්‍රවර්ගය:කැබලි ලිපි
යුරෝපානු ඉතිහාසය-පළමු අධිරාජ්‍යයා

රෝමයේ ප්‍රථම අධිරාජ්‍යයා හඳුනාගැනීම සම්බන්ධයෙන් අර්ථ දක්වන ලද පිළිතුරු ‍නොමැත. ශුද්ධ තාක්ෂණික දර්ශනයක් යටතේ දී පැහැදිලි ප්‍රථම අධිරාජ්‍යවරයෙක් නොපවතී. මෙම තනතුර රෝමානු පාලන පද්ධතියේ නිළ තනතුරක් නොවේ. එය එකිනෙකට වෙනස් කාර්යයන් ගණනක සම්මිශ්‍රණයකි. 
thumb|ජුලියස් සීසර් ගේ ඩයබේස් උඩුකය ප්‍රතිමාවක්

ජුලියස් සීසර් Dictator Perpetuus (ජීවිතය සඳහා අඥාදායකයෙක්) විය. එය අඥාදායකත්වයේ අතිශයින් වෙනස් ආකාරයක් වූ අතර රෝමානු සමූහාණ්ඩුවේ  නිළ ස්ථානයක් විය. නීතිය අනුව අඥාදායකයකුගේ පාලනය කිසිවිටකත් මාස 6ක් නොයික්මවයි. එමනිසා සීසර් මඟින් නිර්මාණය කරන ලද ආකාර‍ය රෝමානු සමූහාණ්ඩුවේ මූලික න්‍යායන්වලට පටහැනි වේ. එනමුත් නිළ වශයෙන් ඔහුගේ අධිකාරය මෙම සමූහාණ්ඩු තනතුර මත රඳා පැවතුණි. කෙසේ නමුත් එය අසාමාන්‍ය වූ නිසා ඔහුව සමූහාණ්ඩු නිළධාරීවරයෙක් ලෙස සැලකුණි. කෙසේ නමුත් ඔහු විසින් සමාව දී තිබූ ඔහුගේ පෙර සතුරන් කිහිප දෙනෙක් ඇතුළත්ව සෙනෙට් සභිකයන් කිහිප දෙනෙක් ඔහු රජකමට පත් වී රාජාණ්ඩුවක් පිහිටීමට උත්සාහ දරනු ඇතැයි බියට පත් වූහ. එමනිසා ඔවුන් ඔහුව ඝාතනය කිරීමට කුමන්ත්‍රණ සකස් කළහ. 44 BC මාර්තු මාසයේ දී ඝාතකයන්ගේ කඩු පහරවල්වලින් ආඥාදායකයා මරණයට පත් විය. 

ඔහුගේ මිනිපිරියගේ ස්වාමිපුරුෂයා වූ ඔක්ටේවියන් ඔහුගේ පුරෝගාමියාගේ වරදින් යම් දෙයක් ඉගෙන ගත් අතර ඔහු ආඥාදායකයා යන වදන කිසිවිටකත් ප්‍රකාශ නොකළ අතර ඔහුගේ බලයන් සමූහාණ්ඩු ආකාරය යටතේ වඩාත් පරිස්සමින් මෙහෙය විය. ඔහුට ඔගස්ටස් (ඔසවා තබන ලද තැනැත්තා) හා ප්‍රින්සෙප්ස් (රෝමානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රථම පුද්ගලයා හෝ රෝමානු සෙනෙට් ප්‍රථම නායකයා) වැනි නාම කිහිපයක් ලැබුණි. පසුව සඳහන් වූ නාමය රාජ්‍ය සඳහා තම සේවය ඉටු කළ අය සඳහා ප්‍රධ‍ානය කරන ලද්දක් විය. පොම්පේ එම නාමය දරා සිටින ලදී. 

මීට අමතරව ඔගස්ටස්ට (ඉන්පසුව ඔහුව නම් කළ පරිදි) ජය පත්‍ර හා ඕර්ක්වලින් යුත් සිවිල් ඔටුන්න පැලදීමට ඉඩ ලැබුණි. කෙසේ නමුත් නිළ වශයෙන් මේ එකදු නාමයක් හෝ සිවිල් ඔටුන්න ඔගස්ටස්ට අතිරේක බලයක් හෝ අධිකාරයක් ලබා දුන්නේ නැත. ඔහු සරල වශයෙන් අතිශයින් ගෞරවයට පාත්‍ර වූ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික බව දරා සිටි රෝමානු රටවැසියෙකු විය.  13BC හි දී මාකස් අමිලියස් ලෙපිඩස්ගේ මරණයෙන් පසුව ඔගස්ටස් Pontifex Maximus බවට ද පත් විය. නාම විශාල ගණනකට හිමිකම් නොකියමින් ඔහු වෙනත් අතිරේක හා සුවිශේෂි බලයන් කිහිපයක් ද හිමි කර ගත්තේය. අවසානයේ දී ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ නාම නොව අධිකාරය පමණි.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Roman_Empire#The_first_emperor