open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
වෙබ් බ්‍රව්සර

**වෙබ් බ්‍රවුසරයක්** යනු විශ්ව විසිරි වියමනේ ඇති වෙබ් පිටු වැනි සම්පත් ලබාගැනීමට, දර්ශනය කිරීමට සහ සොයා යෑමට සමත් මෘදුකාංගයකි. මෙම සම්පත් කරා ළඟා වීමට ඒකීය සම්පත් අනන්‍යකාරකය (URL) නමැති ලිපිනයන් භාවිතා වෙයි. මේවායේ ඇති සබැඳි අදාළ සම්පත් වෙත ගමන් කිරීම පහසු කරයි.

ලොව ප්‍රධානතම වෙබ් බ්‍රවුසර අතර ගූගල් ක්‍රෝම්, යැන්ඩේක්ස්, මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස්, ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර්, ඔපෙරා සහ සෆාරි මුල් තැන ගනියි.

## ඉතිහාසය
ටිම් බර්නර්ස් ලී විසින් 1990 දී මුල්ම වෙබ් බ්‍රවුසරය නිර්මාණය කරන ලදී. මෙය WorldWideWeb නම් වුණු අතර පසුව Nexus ලෙසට වෙනස් කෙරිණ.

වෙබ් බ්‍රවුසර ඉතිහාසයේ මීළඟ ප්‍රධාන සංධිස්ථානය වන්නේ 1993 දී මාක් ඇන්ඩර්සන් විසින් මොසේක් වෙබ් බ්‍රවුසරය නිර්මාණය කිරීමයි. පසුව නෙට්ස්කේප් ලෙස නම් කෙරුණු මෙය "ලොව ප්‍රථම ජනප්‍රිය වෙබ් බ්‍රවුසරය" ලෙසින් හැඳින්වෙයි.

මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් 1995 දී මොසේක් ආභාෂය සහිත ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර් වෙබ් බ්‍රවුසරය හඳුන්වා දෙන ලදී. ඉක්මනින්ම එය ලොව වඩාත්ම භාවිතාවෙන වෙබ් බ්‍රවුසරය බවට පත් වූයේ 2002 දී 95%ක උපරිම පරිශීලකයන් ප්‍රමාණයක් වාර්තා කරමිණි.

ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රවුසරය 1996 දී නිකුත් වුණු නමුත් එහි භාවිතය තවමත් අඩු මට්ටමක පවතියි. ජංගම දුරකථන සඳහා එය නිකුත් කළ ඔපෙරා මිනි බ්‍රවුසරය ඉතා ඉහළ පරිශීලනයක් සහිත ජංගම බ්‍රවුසරයකි.

1998 දී නෙට්ස්කේප් සමාගම මොසිල්ලා පදනම ආරම්භ කළේ තරගකාරී විවෘත කේත වෙබ් බ්‍රවුසරයක් නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණෙනි. එය විසින් ලොව ඉතා ජනප්‍රිය බ්‍රවුසරයක් වන මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස් 2004 දී නිපදවන ලදී.

ඇපල් සමාගම සිය සෆාරි වෙබ් බ්‍රවුසරයේ පළමු බීටා වෙළුම 2003 ජනවාරියේ දී නිකුත් කළේය. ඇපල් මෙහෙයුම් පද්ධති මත දුවන උපකරණ වැඩි ප්‍රමාණයක සෆාරි භාවිතා වෙයි.

මෑත දී බ්‍රවුසර වෙළෙඳපොළට පැමිණි ප්‍රධාන තරගකරු වන ගූගල් ක්‍රෝම් 2008 දී ගූගල් සමාගම විසින් නිකුත් කෙරිණි. වර්තමානය වන විට ලොව වැඩියෙන්ම භාවිතාවන වෙබ් බ්‍රවුසරය ලෙස සැළකුනත් සියලුම ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර් සංස්කරන එකට ගත් කල තවමත් ක්‍රෝම් දෙවැනි තැන ගනියි.

## මෙයද බලන්න
* වෙබ් බ්‍රව්සර ලයිස්තුව

## මූලාශ්‍ර
භූමිප්‍රමාණය අනුව රටවල් හා පරායත්ත භූමිප්‍රදේශ නාමාවලිය

thumb|right|භූමි ප්‍රමාණය අනුව රටවල්.

මෙය **සම්පූර්ණ භූමි ප්‍රමාණය අනුව ලෝකයේ ස්වෛරී රටවල් ලැයිස්තුව** වේ. 
සංඛ්‍යාන කටයුතු සඳහා, ස්වෛරී රාජ්‍යයන්ගෙන් වෙන්ව පරාධීන භූමිප්‍රදේශයන් ලැයිස්තුගත කොට ඇති අතර ඒවා ඇලකුරු මගින් දක්වා ඇත. අගයයන් නිරූපණය කරන්නේ, භූමි හා රට අභ්‍යන්තරයෙහි වූ ජල තලයන් (විල්, ජලාශ, ගංගා) සමන්විත සම්පූර්ණ වර්ගඵලයන් වේ. සමුද්‍රීය අභ්‍යන්තර ජලතල (වෙරළ සහිත ජලතල), දේශභූමික ජලතලයන් හා බහිෂ්කාර ආර්ථීක කලාපයන් ඇතුලත් කර නොමැත. විවිධ රටවල් ඇන්ටාක්ටිකාව (14.4 මිලියන කිමි² සම්පූර්ණ වර්ගඵලය) පිළිබඳව ඉදිරිපත් කරන අයිතිවාසිකම්ද එලෙසම ජනාශ්‍රිත‍ නොවූ පරාධීන භූමිප්‍රදේශයන්ද ඇතුලත් කොට නොමැත.  ලෝකයේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය 148,939,063 කිමී² වේ (ලෝකයේ පෘෂ්ඨ වර්ගඵලයෙන් 29% ක් පමණ). 

* මෙම ලැයිස්තුවෙහි චිත්‍රක අනුවාදය සඳහා, භූමි ප්‍රමාණය අනුව රටවල් ලැයිස්තුව (චිත්‍රක) බලන්න.
* පළමු මට්ටමේ පරිපාලන කොට්ඨාශ සමග ලැයිස්තු සඳහා, සම්පූර්ණ භූමි ප්‍රමාණය අනුව දේශපාලන හා භූගෝලීය උපකොට්ඨාශ ලැයිස්තුව බලන්න.
*  යුරෝපීය සංගමය යනු සාමාජික රාජ්‍ය 27කින් සමන්විත ස්වයං වර්ගික උපරිජාතික සංගමයකි. එහි සම්පූර්ණ වර්ගඵලය 4,324,782 &nbsp;කිමී²  වන අතර, එය ඇතුලත් කලෙහි නම් 7වන ස්ථානයට අනුස්ථිතිය ලැබිය යුතු විය (ලෝකයෙහි මුළු භූමි වර්ගඵලයෙන් 3.0%). අනෙකුත් ස්ථිතීන් හා සමග ලැයිස්තුවක් සඳහා, වර්ගඵලය අනුව භූගෝලීය සමූහනයන් බලන්න. 

## භූමිප්‍රමාණය අනුව රටවල් හා පරායත්ත ප්‍රදේශයන් 
:Source, unless otherwise specified:
::

## Other references 
## සටහන්
## ආශ්‍රිත 
* List of political and geographic subdivisions by total area
* List of major geographic bodies by area
* භූමි ප්‍රමාණය අනුව දූපත් ලැයිස්තුව
* Orders of magnitude (area)
* List of island countries by area

ප්‍රවර්ගය:රටවල්
ප්‍රවර්ගය:භූගෝල විද්‍යාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
වික්ටෝරියා (නගරය)

**වික්ටෝරියා**, සීෂෙල්ස් රාජ්‍යයේ අගනුවර හා විශාලතම නගරයයි. රටේ ඒකම ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ හා වරායද මෙහි පිහිටා ඇත.
ද සන්ඩේ ලීඩ'

***ද සන්ඩේ ලීඩර්*** යනු, සීමා සහිත  ලීඩර් පබ්ලිකේෂන්ස් (පුද්ගලික) සමාගම විසින් ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන  ශ්‍රී ලාංකික සතිපතා ඉංග්‍රීසි භාෂා පුවත්පතකි .

**ද සන්ඩේ ලීඩර්** යනු ඉරිදා පමණක් මුද්‍රණය වන ශ්‍රී ලාංකික  සතිපතා පුවත්පතකි. පෞද්ගලික අයිතියක් ඇති මෙම නිදහස් පුවත්පත වඩාත් ප්‍රචලිතව ඇත්තේ නිදහස් හා ස්වාධීන පුවත් වාර්තාකරණය පිළිබඳව වන අතර එය නිසාම ශ්‍රී ලාංකික රජය විසින් බ්‍රිගුවි (බීබීසී) හා සමගින් එය වාරණයකට ලක් කිරීම සිදු කෙරිණි. පුවත්පත වෙත අණ කෙරුණේ  ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ පිළිබඳ වාර්තා පල නොකරන ලෙසටය.

ඉංග්‍රීසි සතිපතා පුවත්පතෙහි ප්‍රධාන-කර්තෘ ලසන්ත වික්‍රමතුංග, 2009, ජනවාරි 8 බ්‍රහස්පතින්දා, නොහඳුනන තුවක්කුකරුවන් විසින් ඝාතනය කෙරිණි. ඔහු රාජකාරිය සඳහා වාර්තා කෙරුමට යමින් සිටියදී, පෙ.ව. 9:30ට පමණ ලසන්ත වික්‍රමතුංග මහතාට වෙඩි තබන ලදි.  පසුගිය තෙවසර ඇතුලතදී, පුවත්පත සහ එහි කර්තෘ මෙන්ම මෝර්නිං ලීඩර් පුවත්පතෙහි කර්තෘද දිගටම පීඩාවට හා තර්ජනයන්ට ලක් විය. සියළු ලීඩර් ප්‍රකාශන දැඩි ලෙසින් රජය විවේචනය කල අතර විපක්‍ෂ දේශපාලන මතිමතාන්තර සඳහා වේදිකාවක් විය.

2008, නොවැම්බර 21 දිනදී, මුහුණු-ආවරණය කර ගත් පුරුෂයන් දොළොස්-දෙනෙකු සමන්විත කණ්ඩායමක්, සන්ඩේ ලීඩර්, මොර්නිං ලීඩර් හා සිංහල සතිපතා ප්‍රකාශණයක් වන ඉරුදින  මුද්‍රණාලයට බලයෙන් ඇතුළුවී, එයට ගිනි තබා,  මුද්‍රණ යන්ත්‍ර හා බෙදාහැරීමට නියමිතව තුබූ මුද්‍රිත පුවත්පත්  විනාශ කලහ. 

පුවත්පක් කාර්යාලයය ‍මින් ඉහතදී, 2005දීද පහර දීමකට ලක් විය. 

## ආශ්‍රිත
## බාහිර සබැඳි 
*ද සන්ඩේ ලීඩර් වෙඩ් අඩවිය (ඉංග්‍රීසි) 
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන පුවත්පත්‎
දූපත්

thumb|230px|Cíes Islands in Galicia
**දූපත්** යනු සෑම පැත්තකින්ම, එනම් වටෙන්ම ජලයෙන් වට වූ මහාද්වීපයන්ට වඩා කුඩා ගොඩබිම් වේ. මුහුදු, ගංගා සහ විල් යන සියල්ලෙහිම දැකිය හැකි භූ රූපයකි.

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* කොදෙවු
* පාළු දූපත්
* Great wall of sand
* Island biogeography
* Island ecology
* දූපත් රටවල්
* Island hopping
* Lake island
* පුරාණ දූපත් ලැයිස්තුව
* List of archipelagos
* List of artificial islands
* List of divided islands
* List of fictional islands
* List of island countries
* භූමි ප්‍රමාණය අනුව දූපත් ලැයිස්තුව
* List of islands by body of water
* මහාද්වීපය අනුව දූපත් ලැයිස්තුව
* රට අනුව දූපත් ලැයිස්තුව
* List of islands by highest point
* List of islands by name
* ජනගහණය අනුව දූපත් ලැයිස්තුව
* List of islands by population density
* List of islands named after people
* Phantom island
* Private island
* River island
* Rock fever
* Small Island Developing States
* Tidal island

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* Definition of island from United Nations Convention on the Law of the Sea
* Listing of islands  from United Nations Island Directory.


ප්‍රවර්ගය:වෙරළබඩ සහ සාගරික භූ රූප
පියා

වැඩිහිටි පිරිමියකු වැඩිහිටි කාන්තාවක් සමග විවාහයෙන් පසුව ලබන දරුවන් බොහෝ විට පියා ලෙස ආමන්ත්‍රණය නොකරන අතර අප්ප්ච්චී, තාත්තා ලෙස ආමන්ත්‍රණය කරයි.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* තාත්තා හෙවත් අප්පච්චී
* මව
Prevention

## රෝග වළක්වා ගැනීම 
පළමුවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇතිවීමට HLA ජාන හා සම්බන්ධ ප්‍රවේනි ගත බලපෑමක් ඇත. තවද, හඳුනා නොගත් පාරිසරික සාධක (ඇතැම් ආසාදන) සහ පාලනය නොකළ ස්වාභාවිකවම ඇතිවන ප්‍රතිශක්ති ප්‍රතිචාර මගින් ඉන්සියුලින් නිෂ්පාදනය කරන බීටා සෛල විනාශ කරයි. ඇතැම් සමීක්ෂණ වලට අනුව පෙනී ගො‍ස් ඇත්තේ මව් කිරීදීම මගින් මෙකී අවධානම අඩුවන බවයි. වෙනත් පෝෂණය හා සම්බන්ධ අවධානම් සාධක පිළිබදව අධ්‍යනය කළද ඒ සඳහා පැහැදිලි සාක්ෂි සො‍යාගෙන නොමැත. කුඩා ළමුන්ට ඔවුන් ඉපදී පළමු වසර තුළ විටමින් D 2000IU ප්‍රමාණයක් ලබාදීම මගින් පළමු වන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇතිවීමේ අවධානම අඩුවේ.

ස්වභාවිකවම දියවැඩියාව ඇති වීම සඳහා ප්‍රතිදේහ සිරුර තුළ අන්තර් ගත නමුත් දියවැඩියා රෝග ලක්ෂණ නොමැති කුඩා ළමුන්ට විටමින් B – 3 (Niacin) ලබාදීමේදි සාමාන්‍ය ජනගහනයකට වඩා වසර 7 ක ජීවිත කාලයක් තුළ දියවැඩියාව ඇති වීමේ අවධානය අඩකින් අඩුවී ඇත. 

දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති වීමේ අවධානම ආහාර රටාවේ වෙනස් වීම් සහ ශාරීරික ක්‍රියාකාරිත්වයන් කෙරෙහි වැඩිපුර නියුතු වීමෙන් අඩුකර ගත හැකිය.  ඇමරිකානු දියවැඩියා සංගමය අනුමත කරන ආකාරයට සෞඛ්‍ය සම්පන්න දේහ ස්කන්ධයක් පවත්වා ගැනීමෙන්, අවම වශයෙන් සතියකට පැය 2 1/2 ක ව්‍යායාමයක් ලබාගැනීමෙන් (වේගවත්ව ඇවිදීමෙහි යෙදීමද ප්‍රමාණවත්ය), මධ්‍යම ප්‍රමාණයෙන් මේද අන්තර්ගත ආහාර ගැනීමෙන් සහ ප්‍රශස්ථ මට්ටමකින් සිරුරට තන්තු වර්ග ලබාගැනීමෙන් රෝගයෙහි අවධානම අඩුකර ගත හැකිය. ඇමරිකානු දියවැඩියා සංගමය මධ්‍යසාර පරිභෝජනයට ගැනීම රෝග වළක්වා ගැනීමේ ක්‍රමෝපායක් ලෙස අනුමත නොකරයි. නමුත් මධ්‍යම ප්‍රමාණයෙන් මධ්‍යසාර පරිභෝජනයට ගැනීම එහි අවධානම අඩු කරයි නමුත් ඉතා අධිකව මධ්‍යසාර භාවිතා කිරීමෙන් සිරුරෙහි විවිධ පද්ධතීන් කෙරෙහි හානිදායක බලපෑම් එල්ල කරයි.  රුධිර සීනි දර්ශකය අඩු ආහාර පරිභෝජනය කිරීම මගින් රෝගය කෙරෙහි වාසි දායක බලපෑම් එල්ල කරන බවට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැත. 

ඇතැම් අධ්‍යයනයන්ට අනුව පෙනීගොස් ඇත්තේ දියවැඩියාව ඇති වීමට වැඩි වධානමක් ඇති පුද්ගලයන් හට පුර්වව මෙට්ෆෝමීන්, රෝසිග්ලිටසෝන් හෝ වැල්සාටන් වැනි ඖෂධ ලබාදීම මගින් රෝගය ප්‍රගමනය වීමේ වේගය අඩාල වන බවයි. හයිඩ්‍රෝක්සි ක්ලෝරෝක්වීන් යොදා ගනිමින් ප්‍රතිකාර කරන රුමටොයිඩ් සන්දි ප්‍රදාහය ඇති රෝගීන් හට දියවැඩියාව ඇති වීමේ අවධානම 77% කින් අඩුවේ. මවුකිරි දීම මගින් දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව මව්වරුන්ට  ඇති වීමේ අවධානම අඩු කෙරේ.
ඉබූලා වෛරස් රෝගය

## රෝග බෝවීම වැළැක්වීම 
ආසාදිත රෝගයක් බෝවීම වැළැක්වීම සහ එහි වේගය පාලනය කිරීම සඳහා ඇති එක් ක්‍රියාමාර්ගයක් වනුයේ විවිධ රෝගයන්හි අ‍ාවේණික ලක්ෂණ පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබාගැනීමයි. මෙහිදී එම රෝගය පිළිබඳව අධ්‍යයනය කළ යුතු තීරණාත්මක සාධකයන් වනුයේ රෝගකාරකයාගේ ප්‍රචණ්ඩත්වය, රෝගියා රෝග කාරකයාත් සමග ගමන්කර ඇති දුර සහ බෝවන සුළු බවයි. ඒබෝලා වෛරසයෙහි මිනිසුන් ආසාදනය කරන වෛරසය රෝගියා ඉතා ඉක්මනින් අකර්මණ්‍යය කරන අතර ඉන්පසුව මරණය ළගාකර දෙයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් එම රෝගීන් හට රෝගය මුල්වරට ඇති වූ ස්ථානයෙන් ඔබ්බට වැඩි දුරක් ගමන් කිරීමේ අවස්ථාවක් නොමැත. මෙම වෛරසය සමෙහි ඇති තුවාලයක් මගින් හෝ ඇස වැනි පාරදෘශ්‍ය පටලයන් සහිත අවයවයන් හරහා ද සිරුරට ඇතුළු විය හැකිය. එබෝලා වෛරසය මගින් ආසාදනයට පත් වූ රෝගීන් මුල් අවස්ථාවේදී ඉතාමත් විශාල වශයෙන් බෝවන සුළු නොවන්නේ අදාල රෝගීන්ගේ සිරුර අභ්‍යන්තරයෙහි ලේ ගැලීමක්  පමණක් සිදුවන බැවිනි.  ඉහති කී ලක්ෂණයන් හි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ඒබෝලා වෛරසයෙහි ව්‍යාප්තිය ඉතා සීඝ්‍රයෙන් සිදුවන අතර එක්තරා භූගෝලීය සීමාවක් සඳහා පමණක් එය සීමා වේ. මීට ප්‍රතිවිරුද්ධ වශයෙන් එච්.අයි.වී වෛරසය මගින් අදාල රෝගියාගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට පහර එල්ල කරමින් එම පුද්ගලයා ඉතා සෙමින් මණයට පත් කරයි.  මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ඒඩ්ස් රෝගය ඇති බොහෝ පුද්ගලයින් තමාහට රෝගය දැනගැනීමට ප්‍රථම බොහෝ පුද්ගලයන් හට එය බෝ කරනු ලබයි. තවද එහි අනෙක් වෛරසවලට වඩා අඩු ප්‍රචණ්ඩත්වයක් තිබීම හේතු කොට ගෙන ආසාදිත රෝගීන් හට ආපධාවකින් තොරව දිගු ගමණක් සංචාරය කිරීමට හැකි බැවින් එමගින් වසංගත රෝග තත්වයක් ඇති කිරීමට ඇති අවධානම වැඩිවී ඇත. 

රෝග ව්‍යාප්තිය අඩුකර ගැනීම සඳහා තවත් ඵලදායි ක්‍රියාමාර්ගයක් වනුයේ ජාලයක් වශයෙන් ලෝකය කුඩාවී එකිනෙක හා සම්බන්ධ වී ඇති බව අවබෝධ කරගැනීමයි. වසංගත රෝග අවස්ථාවන්හි දී ආසාදිත පුද්ගලයන්හා ව්‍යාප්තව පවතින රෝගය ඇති වීමට ප්‍රවණතාවයක් ඇති පුද්ගලයන් අතර අන්තර් ක්‍රියා ඇති වේ. ව්‍යාප්තව පවතින පුද්ගලයන් කෙරෙහි ඇති අන්තර් ක්‍රියාවලින් අවම වුවද ආසාදිත පුද්ගලයෙකු හා වරක් හෝ ඉතා සුළු වශයෙන් අන්තර් ක්‍රියා දැක්වීමෙන් රෝගය ඇති වීමට අවධානමක් ඇති පුද්ගලයින් හට වඩා වේගයෙන් රෝග ව්‍යාප්ත විය හැකිය. මෙලෙස ආසාදිතයන් සහ ආසාදිත නොවූවන් අතර අන්තර් ක්‍රියා ඇති වීම අවම කිරීමට හැකිනම් රෝගයෙහි ප්‍රමාණය අඩුකරගත හැකිය. කෙසේ වුවද රෝග ව්‍යාප්තිය වළක්වා ගැනීම පිළිබඳව ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කළ හොත් අසාදිත තත්වය අවම කරගත හැකිය. එච්.අයි.වී  ආසාදනයට ලක්වූ මත්ද්‍රව්‍ය සඳහා ඇබ්බැහි වූවන් අතර ඉදිකටු භාවිතා කිරීමේදී සුපරික්ෂාකාරී වීම ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් වශයෙන් සාර්ථකත්වය ලගා වූවකි.  ආසාදිත ගවයින් තේරීමට ලක්කර මරාදැමීම මගින් හෝ අවට ගවපට්ටිවල සිටින ගවයින් හට එන්නත් ලබාදීම මගින් ගවයන්ගේ කුර හා මුඛ රෝගය වැළැක්වීමට 2001 වසරේදී හැකියාව ලැබුණි.

ප්‍රවර්ගය:වෛරස් රෝග
ස්වෛරී රාජ්‍ය ලැයිස්තුව

, ජෙනීවා හි Palace of Nations ඉදිරිපිට ඔසවා ඇති, එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික සහ සාමාජික-නොවන GA නිරීක්ෂක රාජ්‍යවල කොඩි]]

## රටවල් ලැයිස්තුව
### එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රටවල් සහ මහා මණ්ඩල නියෝජනය  රටවල්
**"Membership within the UN System" column legend**

**"Sovereignty dispute" column legend** 

### Other states
**"Membership within the UN System" column legend**

**"Sovereignty dispute" column legend** 

## ආශ්‍රිත 
* Armorial of sovereign states
* Gallery of sovereign state flags
* ISO 3166-1
* List of adjectival and demonymic forms for countries and nations
* List of administrative divisions by country
* List of associated states
* List of condominiums
* List of countries and dependencies and their capitals in native languages
* List of countries and dependencies by area
* List of countries and dependencies by population
* List of countries by United Nations geoscheme
* List of country-name etymologies
* List of dependent territories
* List of international rankings
* List of ISO 3166 country codes
* List of micronations
* List of national capitals
* List of rebel groups that control territory
* List of states with limited recognition
* List of territorial disputes
* List of territories governed by the United Nations
* Lists of political entities by century
* Lists of state leaders by century
* Member states of the United Nations
* Sovereign state
** List of former sovereign states
** List of sovereign states and dependent territories by continent
** List of sovereign states by date of formation
* Template:Clickable world map
* Terra nullius
* United Nations list of non-self-governing territories

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
*Sovereign states

ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු මහාද්වීපය
ප්‍රවර්ගය:ඕෂනියාව
ප්‍රවර්ගය:රටවල්
|}
ස්කොට්ලන්තය

**ස්කොට්ලන්තය** *(ස්කොට්ලන්ත ගාලීඝ් භාෂාවෙන්: Alba උච්චාරණය: ඇල්බා)* මහා බ්‍රිතාන්‍ය දූපතේ උතුරු කොටසේ පිහිටා ඇති එක්සත් රාජධානියේ කොටසක් වන රටකි. ව.කි.මී.77,167ක් තරම් වූ මෙරට 1991දී 4,957,337ක් ජනයා විසූහ. අගනුවර: එඩින්බරෝ. රජ බස: ස්කොට්ස් *ගාලීඝ්* (Scots Gaelic) හා ඉංග්‍රිසි. 1603 වසරේදී එක්සත් රාජධානියට එක්වූ මෙම රට මෑතකදී අභ්‍යන්තර ස්වපාලනය ලබා පළාත් පාර්ලිමේන්තුවක් හා මහ ඇමතියකු මුල් කොටගත් මඩුල්ලක් මගින් පාලනය වේ.

## ආශ්‍රිත 
* ස්කොට් ජාතිකයෝ

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ස්කොට්ලන්තය
ප්‍රවර්ගය:ස්වයංපාලන කලාප
පාර්ලිමේන්තුව

එක්සත් රාජධානියේ වෙස්මිනිස්ට ක්‍රමයට සමාන ව්‍යවස්ථාදායකයන් පාර්ලිමේන්තුව නම්වේ. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පවතින බොහෝ රටවල ඇති පාර්ලිමේන්තුව  උත්තරීතරය. මෙය මහජනතාව නියෝජනය කරමින් මහජන ඡන්දයෙන් පත්කරගනු ලබන මන්ත්‍රීන් හෙවත් නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත වේ.

පාර්ලිමේන්තුවක් සිදුකරන කටයුතු වර්ග 3කි.
# ජනතාව නියෝජනය කිරීම
# නීති පැනවීම
# විභාගකිරීම් සහ පරීක්‍ෂණ පැවැත්වීම

## අතීතය
1188 ස්පාඤ්ඤ පාර්ලිමේන්තුව ලොව මුල්ම පාර්ලිමේන්තුව ලෙස සැලකේ. 

## පාර්ලිමේන්තු සහිත ආණ්ඩු
ඒකමණ්ඩල හා ද්වීමණ්ඩල යනුවෙන් පාර්ලිමේන්තු වර්ග දෙකකි. මින් දෙමණ්‍ඩල පාර්ලිමේන්තුවක නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය හා සෙනෙට් මණ්ඩලය යනුවෙන් මණ්ඩල දෙකක් පවතී. පුරාණ රෝම සෙනෙට් මණ්ඩලයත්, වයිකිංවරුන්ගේ පාර්ලිමේන්තුවත්, බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුවත් නූතන පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයේ පරිනාමයේ අවධීන් වේ.

ප්‍රවර්ගය:දේශපාලනය

ප්‍රවර්ගය:වෙස්මිනිස්ට ක්‍රමය
ඡන්දය ප්‍රකාශකිරීම

තම කැමැත්ත පවසා සිටීමකි. මෙය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පවතින රටක, රට පාලනය සඳහා මහජනතාවගේ අදහස් පවසා සිටීමට යොදා ගැනෙන ක්රමයකි. මෙහි ලා වැඩිහිටි සර්වජන ඡන්ද බලය ඉතා වැදගත් වේ.

## ආශ්‍රිත 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
*Voting
*A history of voting in the United States from the Smithsonian Institution.
*A New Nation Votes: American Elections Returns 1787-1825 
*Can I Vote?—a nonpartisan US resource for registering to vote and finding your polling place from the National Association of Secretaries of State.
* This contains a brief history of voting in Ancient Greece and Rome; see also Electoral system s.v. History.
* The Canadian Museum of Civilization — A History of the Vote in Canada 


ප්‍රවර්ගය:ඡන්ද විමසීම්
විධායකය

නීති පද්ධතිය තුල ‘විධායක’ යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ රජයේ දේශපාලන අධිකාරයේ කේන්ද්‍රයයි. එක්සත් ජනපදය, ඉතාලිය, ජර්මනිය, ඉන්දියාව සහ ජපානය වැනි බොහෝ ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී රටවල එය ව්‍යවස්ථායකට තෝරා පත්කර ගැනුනු පුද්ගලයින්ගෙන් සමන්විත අතර බොහෝවිට එය කැබිනට්ටුව යන නමින් හඳුන්වනු ලැබේ. මීට සාමාන්‍යයෙන් දේශපාලන බලයක් නොමැති වුවත් සංකේතීයව එය බලාත්මක කරන්නාවූ රාජ්‍ය නායකයකුද සිටියි. සමහර රටවල රාජ්‍ය නායකයා නම් කිරීමෙන් පත්වන අතර (ජර්මනිය) තවත් සමහර අවස්ථාවන්හිදී උරුමයෙන් (බි‍්‍රතාන්‍ය කිරීටය) පත්වනු ලැබේ. තවත් සමහර අවස්ථාවන්හිදී එය මහජන ඡන්දයෙන් පත්වන ධුරයක්ද (ඔස්ට්‍රියාවේ ජනාධිපති) වියහැක. ප‍්‍රංශය එක්සත් ජනපදය, රුසියාව වැනි රටවල් මෙම ජනාධිපති ක‍්‍රමයන් හෙවත් විධායකය ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් වෙන්වූ ආස්ථිත්‍යයක් වන අතර එය ව්‍යවස්ථාදායකයට වගනොකියයි.

විධායකයේ භූමිකාව රටින් රටට වෙනස් වියහැක. බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී විධායකය විසින් නීති සම්පාදනයන් යෝජනා කිරීම හෝ ආරම්භ කිරීම සිදුකරනු ඇත. රටේ විදේශ සම්බන්ධතා එය විසින් පාලනය කරනු ලබයි. හමුදාව සහ පොලීසිය මෙන්ම නිලධාරිතන්ත‍්‍රයද බොහෝවිට විධායකයේ පාලනය යටතේ පවතී. රජයේ අමාත්‍යවරු හෝ රාජ්‍ය ලේකම්වරු රටේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය, අධිකරණ අමාත්‍යාංශය වැනි රාජ්‍ය ආයතනයන්හි ප‍්‍රධානත්වය උසුලති. මේ අනුව නව විධායකයක් තේරී පත්වීම රාජ්‍ය පාලනය කෙරහි වන ප‍්‍රවේශයේ පූර්ණ වෙනසකට ලක්කරන අවස්ථාවක් වියහැක.
මහජනතාව

(Public) රටක වසන ඒ රටෙහි ජීවත් වීමේ සියලු හිමිකම් හිමි මිනිසුන් වේ.
අරාබි

(Arabic) අරාබි අර්ධද්වීපය නිජබිම කරගත් සෙමිතික කුලයට අයත් ජනවර්ගයකි. මොවුන් මේ වන විට තම නිජබිමෙන් ඔබ්බට එනම් උතුරු අප්රිකාව හා නිරිතදිග ආසියාව යන ප්රදේශවලටද විශාල ලෙස ව්‍යාප්ත වී සිටිති. මොවුන්ගේ බස ද මෙනමින් හැඳින්වෙන අතර එය ලොව ප්රධාන බසකි. එම බස මෙම ජනවර්ගය ව්‍යාප්තව පවතින ප්රදේශවලට අමතරව ගිනිකොණදිග හා නැගෙනහිර ආසියාව හා නැගෙනහිර හා බටහිර අප්රිකාව යන පළාත්වලටද පැතිර ඇත්තේ ඉස්ලාම් බැතිමතුන්ගේ ශුද්ධ වූ කුරානයේ බස ලෙසිනි.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* අරාබි ලොව
* අරාබි අර්ධද‍්වීපය
එඩින්බරෝ

**එඩින්බරෝ** () වසර 1437 සිට ස්කොට්ලන්තයේ අගනුවරයි. 1991දී ජනයා 421,200ක් විසූ මෙම නුවර පිහිටා ඇත්තේ ෆෝර්ත් මුහුදු නෙරුවේ දකුණු ඉවුරෙහිය.

## මූලාශ්‍ර
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය-යුරෝපය

## යුරෝපය
2001 ඔක්තෝම්බර් මාසයේ ආරම්භ වූ “ඇක්ටිව් එන්ඩෙවර්” මෙහෙයුම යනු නැටෝ සංවිධානයේ නාවික මෙහෙයුමකි. එය ආරම්භ කරන ලද්දේ 9/11 ප්‍රහාරයට ප්‍රතිචාර දැක්වීම වෙනුවෙනි. මෙය මධ්‍යධරණි මුහුදෙහි ක්‍රියාත්මක වූ අතර සැළසුම් කරන ලද්දේ ත්‍රස්තවාදින් විසින් සමූල ඝාතන අවි ජාවාරම වැලැක්වීම මෙන්ම නාවික කටයුතුවලදී ආරක්ෂාව අපේක්ෂාවෙනි. මෙම මෙහෙයුම ග්‍රිසියට අනවසරයෙන් ඇතුල් වන්නන් වැලැක්වීම සඳහාද සහයෝගය දැක්වීය.

මැද පෙරදිග

1990 වර්ෂයේ සිට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් ඉරාකය නම් කර තිබුනේ ත්‍රස්තවාදය පෝෂණය කරන රටක් වශයෙනි. එමෙන්ම ගල්ෆ් යුද්ධය ඇරඹි‍දින පටන් ඉරාකය හා එක්සත් ජනපදය අතර සබඳතා පැවතියේ දුර්වල මට්ටමකිනි. 1990 දශකයේදි ඉරාකය හා එක්සත් ජනපදය අතර පැවති නොසන්සුන් වාතාවරණය 1998 දී එක්සත් ජනපදය විසින් ඉරාකයට එරෙහිව ‘ඔපරේෂන් ඩෙසර්ට් ෆොක්ස්’ මෙහෙ‍යුම ක්‍රියාත්මක වීම දක්වා උග්‍ර අතට හැරුනේය. ඒ වන විට ඉරාකය තුල තිබෙන අවි පරික්ෂාවට ‘කොන්දේසි විරහිත එකඟවීමට’ ඉරාකය අසමත් වී තිබුනේය. සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයෙන් පසු ඉරාකය එක්සත් ජනපදයට තර්නජනයක් වනු ඇතැයිද, එසේ වන්නේ ඉරාකය විසින් ත්‍රස්තවාදි කණ්ඩායම් වලට සමූල ඝාතණ අවි සැපයීම ආරම්භ කිරීමෙන් බවද එක්සත් ජනපදය විසින් ප්‍රකාශ කර තිබුනේය. 

ඉරාකය වෙත අවි පරීක්ෂකවරු යවා එහි තිබෙන සමූල ඝාතණ අවි සොයා විනාශ කිරීමටද එක්සත් ජාතීන්ගේ අ‍ාරක්ෂක කවුන්සිලයේ විසඳුමක් ලබා දෙන ලෙසද ඉල්ලා ජනාධිපති බුෂ් එම ආරක්ෂක කවුන්සිලයට ඉල්ලීමක් කර තිබුනේය. එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ 1441 දරණ යෝජනාව ඒකච්ඡන්දයෙන්  සම්මත වුනු අතර එය සමූල ඝාතණ අවි සම්බන්ධව ඉරාකයට තිබෙන චෝදනාවෙන් ගැලවීමට ලැබුණු අන්තිම අවස්ථාවද එසේ නොවුනහොත් එහි නරක ප්‍රතිඵල භුක්ති විඳිමට ලැබෙන අවස්ථාවක්ද විය. එක්සත් ජාතීන්ගේ අවි පරික්ෂකවරුනට ඉරාකයේ අදාල ප්‍රදේශවලට ප්‍රවිශ්ඨ වීමේ අවසරය පසුව සදාම් හුසේන් විසින් ලබා දෙන ලදී. 2002 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදි එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය විසින් අවශ්‍ය නම් බලය යොදවා ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය කිරීමට ඉරාකය නිරායුධ කිරීමේ බලය ලබා දෙන ලදී. එහෙත් ප්‍රංශය,රුසියාව සහ චීනය එක්සත් ජාතීන්ගේ යෝජනාවට එරෙහි වූ අතර එය අභිබවා යාමට එක්සත් ජනපදයට නොහැකි විය. ඒ වන විට අවි පරීක්ෂකවරුන්ගේ අවි පරික්ෂණ කටයුතු අවසාන වී නොතිබුනි. අවි පරක්ෂකවරුන්ගේ තීරණය සමහර විට ඉරාකය විසින් කරනු ලැබේ යයි කියන රැවටිලි කාරි ක්‍රියාවන් නිසා එක්සත් ජනපදය විසින් පිළිනොගන්නා තත්වයක පැවතියේය. මේ අතර එක්සත් ජනපදය, ඉරාකයට එරෙහිව යුද්ධයක් සඳහා උදව් කිරීමට කැමති රටවල් වලින් යුත් සන්ධානයක් කැ‍ඳෙව්වේය. 2003 මාර්තු 20 වෙනි දින එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලය මගින් කියා තිබුනු “බරපතල විපාක” නමින් හැඳින්වෙන ඉරාක ආක්‍රමණය ආරම්භ කරන ලද්දේය. 

සදාම් හුසේන් පාලනය ඉක්මණින් ඇද වැටුනේ 2003 මැයි 1 වැනි දින ජනාධිපති බුෂ් කියා සිටියේ ඉරාකයට එරෙහි මහා පරිමාණ මෙහෙයුම් අවසාන බව සහ තමන් ජයග්‍රහණය ලත් බවයි. එහෙත් ත්‍රස්තවාදි ක්‍රියාවන් ලෙස යුද්ධය දික් ගැස්සුනේ ඔවුන් පිහිටුවා තිබු ඉරාක පොලිසිය ඒකාබද්ධ හමුදාව රජයේ ව්‍යුහයන්ට එරෙහිව ත්‍රස්තවාදි ක්‍රියා ඇති විය. ත්‍රස්තවාදි ක්‍රියා මෙහෙයවන ලද්දේ ඉරාක ජාතිවාදි සහ සම්පූර්ණයෙන් අරාබි ජාතිකයන් වූ සුන්නි මුස්ලිම් පිරිස් විසිනි. ඇතැම් ත්‍රස්තවාදි නායකයින් ඉස්ලාම් භක්තිකයින් මෙන්ම ශුද්ධ වූ යුද්ධයක් කරන්නවුන් ලෙස ඔවුන්ම හඳුන්වා ගත් ඉරාකය විදේශීය වූත්, මුස්ලිම් ‍නොවන වූත් අයගේ ප‍ාලනයෙන් මුදා ගැනීමේ අභිප්‍රායෙන් කටයුතු කළ අය වූහ. 	

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/War_on_terror#Europe

ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය
ෆෝර්ත් මුහුදු නෙරුව

(Firth of Forth) ස්කොට්ලන්තයේ නැගෙනහිර වෙරළේ පිහිටි මුහුදු නෙරුවකි.
මාලේ

මාලදිවයින් රටේ අගනුවර. 1991දී ජනයා 55,130ක් මෙහි විසූහ. සම්පූර්ණ දූපතක් පුරා විහිදි නුවරකි.

ප්‍රවර්ගය:අගනගර
ඉන්දියානු උප මහාද්වීපය

**ඉන්දියානු උප මහාද්වීපය** හෝ **උප මහාද්වීපය** යනු,  ආසියාවේ දක්ෂිණතම ප්‍රදේශය වන අතර, බොහෝ ලෙසින්  ඉන්දියානු තැටියෙහි පිහිටන මෙය දකුණු දෙසට ඉන්දියානු සාගරය වෙත නෙරා යයි

ආසියා මහාද්වීපයේ දකුණු කෙළවරෙහි පිහිටි සුවිසල් අර්ධද්වීපයකි. මෙය උතුරින් හිමාලය කඳු වැටියෙන් ද නැගෙනහිරින් බෙංගාල බොක්කෙන් ද බටහිරින් අරාබි මුහුදින් ද දකුණින් ඉන්දියන් සාගරයෙන්ද වට වී පවතී.

භූමිය අනුව ශ්‍රී ලංකාව,ඉන්දියාව,පකිස්ථානය, නේපාලය, භූතානය සහ බංග්ලාදේශය අයත් කලාපය ඉන්දිිිිිියානු උප මහාද්වීපය ලෙස හැඳින්වේ.
මන්නාරම් බොක්ක

දකුණු ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩුව හා ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹ දිග වෙරළ අතර පිහිටි ඉන්දීය සයුරට අයත් මුහුදු බොක්කකි.

## ආශ්‍රිත
හිමාල කඳු වැටිය

**හිමාලය කඳු වැටිය** යනු ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයත් ටිබෙට් සානුවත් වෙන් කරමින් ආසියාවේ පිහිටි කඳු පංතියකි. සංස්කෘත බසින් හිමාලය යන්නෙහි තේරුම "හිම විමානය" යන්නයි.මහා හිමාලය වැටියට **කාරකෝරම්** කදු වැටි අයත් වේ.  

එවරස්ට් කන්ද, කාන්චෙන්ජුන්ගා  වැනි ලොව උසම කඳු පිහිටි හිමාල කඳු වැටිය, කඳු වැටි අතරින් ද ලොව උසම එක වෙයි. ගංගා, ඉන්දු, බ්‍රහ්මපුත්‍ර, යැංසි, කහ ගඟ වැනි ලොව ප්‍රධානතම ගංගා රාශියක් ඇරඹෙන්නේ හිමාලයෙනි. ඉන්දියාව, චීනය ඇතුළු ඒ අවට රටවල් රාශියක බිලියන 3ක් පමණ ජනතාව, එනම් ලෝක ජනගහණයෙන් අඩක් පමණ, මෙසේ හිමාලයෙන් ඇරඹෙන ගංගා ආශ්‍රිතව ජීවත් වෙති.හිමාලයා කදුකරයෙ මොන්ගොලොයිඩ් ජන වර්ගයට අයත් බුටියා,කසා,දරඩ්,ලෙප්ව,
ෂෙර්පා  යන ජන කොටස් ජිවත් වෙති.

ලෝකයේ උසම කන්ද මෙන්ම ලොව උසම කඳු මුදුන් පහ පිහිටා ඇත්තේද හිමාලය කඳු වැටියේය. ලොව උසම කන්ද වන එවරස්ට් හැරුණු විට, කාන්චෙන්ජුන්ගා, ලහන්සේ සහ මකාලූ යන කඳු මුදුන් ද හිමාලය කඳුවැටියේ පිහිටා ඇත. ඒවා පිලිවෙලින් ලොව දෙවන, තෙවන, සිව්වන සහ පස්වන උසම කඳු මුදුන් වෙයි.

## හිමාල කඳු වැටියේ පිහිටි කඳු මුදුන්
### ලැයිස්තුව
### එවරස්ට්
ආසියා මහද්වීපයේ හිමාලය නම් වූ කඳු වැටියේ එවරස්ට් කන්ද පිහිටා තිබේ. ලෝකයේ පියස්ස ලෙස හැඳින්වෙන එවරස්ට් කන්ද රටවල් දෙකකට මායිම්ව පිහිටා තිබේ. මෙම රටවල් වන්නේ නේපාලය සහ ටිබෙට් දේශයයි. ටිබෙට් භාෂාවෙන් එවරස්ට් කන්ද හැඳින්වෙන්නේ 'වොමො ලුන්ග්මා' (ලොව මවු දෙවඟන) නමිනුයි. මෙහි උස මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 29,028 (මීටර් 8840) ක් වේ. ටිබෙට් සානුවේ සිට එවරස්ට් කන්ද විහිදී යන්නේ අඩි 12,000 ක් පමණ උසක සිටයි.
### k-2
### කාන්චෙන්ජුන්ගා
### ලහන්සේ
### මකාලූ
## නම් කිරීම්
එවරස්ට් කන්දට එම නම ලැබීම සහ එහි උස මිනුම් කිරීම අතර මනා සම්බන්ධතාවක් පවතී. ඉන්දියාවේ මිනුම්පතිවරයාව සිටි සර් ජෝර්ජ් එවරස්ට්, කන්ද මැනීමේ නියමුවා ලෙසට පිළිගැනෙන නිසා ඔහු සිහිවීම පිණිස 1865 දී මෙම කන්දට එවරස්ට් යන නම තබා තිබේ. 

k-2 කඳුමුදුන, ගෝඩ්වින් ඔස්ටින් කඳුමුදුන ලෙස ද හැඳින්වේ. එසේ නම් කොට ඇත්තේ එහි මිනුම් කටයුතු කල ගොඩ්වින් ඔස්ටින් සිහිවීම පිණිසයි.

## කඳු නැගීම
හිමාල කඳු තරණය බිහිසුණුය. කෙතරම් බිහිසුණු වුවත් කඳු නගින්නන් එවරස්ට් තරණයට දක්වන්නේ අසීමිත ආශාවකි. මුලින්ම එවරස්ට් තරණය කල පුද්ගලයා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ නවසිලන්ත ජාතික එඩ්මන්ඩ් හිලරි ය. 

k-2 කඳු මුදුන ප්‍රථම වරට තරණය කොට ඇත්තේ 1954 දී ඇවිලේ කොම්පැන්ග්ති සහ ලිනෝ ලැසිඩෙලි නම් විද්‍යාඥයන් දෙදෙනායි. 

කාන්චෙන්ජුන්ගා කඳු මුදුන ප්‍රථම වරට තරණය කොට ඇත්තේ 1955 දී ඉංග්‍රීසි ජාතික චාල්ස් එවන්ස් විසිනුයි. 

වර්ෂ 1956 දී ස්විස් ජාතික ත්‍රිමාස් ලුවිසින්ගර් සහ අර්නස්ටිරිස් යන දෙදෙනා විසින් ලහන්සේ කඳු මුදුන ප්‍රථම වරට තරණය කොට ඇත.

## උස නිර්ණය කිරීම
උතුරු අයර්ලන්තය

(Northern Ireland) අයර්ලන්ත දූපතේ උතුරු කොටසේ ව.කි.මී. 5,032ක් ආවරණය කරන මෙම රට 1994දී සාම සාකච්ඡා අරඹන තුරු 25 වසරක් සිවිල් යුද්ධයක් පැවති පළාතකි. මේවන විට වෙනම පාර්ලිමේන්තුවක් මගින් මෙහි පළාත් පාලනය සිදු කෙරේ. අගනුවර: බෙල්ෆාස්ට්. 1991දී මෙරට ජනයා 1,569,970ක් විසූහ

## අමතර අවධානයට 
* List of Ulster-related topics
* Outline of Northern Ireland
* Outline of the United Kingdom

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* Northern Ireland Executive (Northern Ireland devolved government)
* Discover Northern Ireland (Northern Ireland Tourist Board)
* 


ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි-කථා කරන රටවල් සහ බලප්‍රදේශ

ප්‍රවර්ගය:දූපත් රටවල්

ප්‍රවර්ගය:මහා බ්‍රිතාන්‍යය
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් රාජධානිය
චෙන්නායි

**චෙන්නායි** (දමිළ: **சென்னை**) යනු ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු ප්‍රාන්තයේ අගනුවරයි. 1991 දී මෙනුවර ජනයා 5,361,470ක් විසූහ. එකල මෙම නුවර හඳුන්වනු ලැබුවේ මදුරාසිය / මදුරාසපට්ටිනම් යන නමිනි.

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
බෙංගාල බොක්ක

thumb|බෙංගාල බොක්ක.

**බෙංගාල බොක්ක** ඉන්දීය සයුරට අයත් වන සුවිසල් බොක්කක් වන මෙය ඉන්දියාවේ නැගෙනහිර වෙරළත්,ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර වෙරළත්, බංගලාදේශයේ දකුණු වෙරළත්, මියන්මාර හා තායිලන්ත බටහිර වෙරළත් අතර වන මහ සයුර වසා පවතී.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ඉන්දියානු සාගරය

[thumb|right|330px|ඉන්දියානු සාගරය, [ඇන්ටාර්ක්ටික් ප්‍රදේශය අන්තර්ගත නොකොට.]]

**ඉන්දියානු සාගරය** යනු පංච මහා සාගරවලින් එකකි. ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයත්,  අප්‍රිකාව, ඕස්ට්‍රේලියාව හා ඇන්ටාර්ක්ටිකාව මැදි කරෙගන පිහිටි මෙම සාගරය දකුණින් අත්ලාන්තික් සාගරයට සම්බන්ධ වේ.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සාගරය
ටැස්මේනියා දූපත

(Tasmania) ඔස්ට්‍රේලියාවට අයත් වන, ප්‍රධාන දූපතට දකුණු දෙසින් පිහිටි දූපතකි. මෙය ඔස්ට්රේලියාවේ ප්‍රාන්තයක්ද වේ. අගනුවර: හෝබාර්ට්. ව.කි.මී. 67,800ක් තරම් වන මෙම ප්‍රාන්තයේ 1991දී 469,200ක් ජනයා විසූහ.

## ආශ්‍රිත
* ටැස්මේනියාව
ඕස්ට්‍රේලියාව (මහාද්වීපය)

**ඕස්ට්‍රේලියාව**, මහාද්වීප හතෙන් කුඩාම එකයි. දක්ෂිණ අර්ධගෝලයේ පිහිටා ඇත.

## සටහන්  
## ආශ්‍රිත 
* Australian Plate
* List of islands in the Pacific Ocean
* Outline of Australia
* Paleoclimatology

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි
* 

ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාව (මහාද්වීපය)
ප්‍රවර්ගය:මහාද්වීප
ප්‍රවර්ගය:ඕෂනියාව

ප්‍රවර්ගය:ශාන්තිකර සාගරය
ප්‍රවර්ගය:දක්ෂිණ සාගරය
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සාගරය
වේල්සය

**වේල්සය** (වේල්ස් භාෂාවෙන්: Cymru උච්චාරණය: කම්රී) යනු, එක්සත් රාජධානියට අයත් රටකි. බ්‍රිතාන්‍ය දූපතෙහි බටහිර කෙළවරෙහි පිහිටා තිබේ. අගනුවර: කාර්ඩිෆ්. රජ බස: ඉංග්‍රීසි හා වෙල්ෂ් බස. ව.කි.මී.20,766ක් තරම් වන මෙරට 1991දී ජනයා 2,798,200ක් විසූහ.
 පළමු ඇමති මාර්ක් ඩ්‍රේක්ෆර්ඩ්; 2021 මැයි]]

## අමහර අවධානයට 
* List of movements in Wales
* Outline of Wales

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
**උපහරණ**

## භාහිර සබැඳි 
* Senedd Cymru – Welsh Parliament 
* BBC Wales
* 
* VisitWales.com. The official international guide to places to stay and things to do in Wales.
* Gathering the Jewels – Welsh Heritage and Culture
* Photographs of Wales on Geograph Britain and Ireland
* Further historical information and sources at GENUKI



ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි-කථා කරන රටවල් සහ බලප්‍රදේශ

ප්‍රවර්ගය:එක්සත් රාජධානිය
කාර්ඩිෆ්

වේල්සයේ අගනුවර මෙන්ම විශාලම නගරය වේ. 2022 වන විට මෙහි ජනගහනය 372,089කි. එක්සත් රාජධානියේම 11වෙනියට විශාලම නගරය ලෙස 2022 වන විට සැලකේ.
හෝබාර්ට්

**හෝබාර්ට්** ()
යනු ඕස්ට්‍රේලියානු දිවයින් ප්‍රාන්තයක් වන ටැස්මේනියාවෙහි ප්‍රාන්ත අගනගරය සහ වඩාත් ජනාකීර්ණ නගරය වෙයි.

## මෙයද බලන්න
* හෝබාර්ට් නගර කේන්ද්‍රය

## මූලාශ්‍ර 
## තවදුරටත් කියවීම් 
* Frank Bolt (2004), *The Founding of Hobart 1803–1804* Peregrine Pty Ltd, Kettering Tasmania. ISBN 0-9757166-0-3
* Peter Timms (2009), *In Search of Hobart*, University of New South Wales Press, Sydney (NSW). ISBN 978-1-921410-54-3 (hbk.)

## බාහිර සබැඳි 
* Hobart City Council
* Watch historical footage of Hobart, Launceston and the rest of Tasmania  from the National Film and Sound Archive of Australia's collection.
* Images of the city from Rose Bay High School Live from the School 
* Satellite image from Google Maps
* Street map from Whereis.com 
* ගයිඩ් ටු හෝබාර්ට් – හෝබාර්ට් ගයිඩ් 
* හෝබාර්ට්  - ටුවරිසම් ඕස්ට්‍රේලියා

ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියානු අගනගර
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුහුදුබඩ නගර
*
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාවේ වරාය නගර
ප්‍රවර්ගය:ටැස්මේනියාවේ නගර
ප්‍රවර්ගය:1803දී ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිදුවූ නගර පිහිටවුම්
ප්‍රවර්ගය:ටැස්මේනියාව
බලංගොඩ

බලංගොඩ නගරය සබරගමුව පළාතේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ කොලඹ මඩකලපුව අධිවේගී මාර්ගයේ හමුවන එක් උප නගරයකි.මෙම නගරය සබරගමුව පළාතේ විශාලතම නගර වලින් එකකි.ශ්‍රී ලංකාවේ 2001 ජන හා සංගණනයට අනුව ජනගහනය 16875ක් වේ.වර්ග කිලෝමීටර් 16.2ක භූමි ප්‍රමාණයක් ඇත.

ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය දක්වා හිමිකම් කියන මේ නගරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රී නාහිමි ලෝකයේ ප්‍රථම අගමැතිනිය වන සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම කතානායක ෆ්‍රැන්සිස් මොලමුරේ මහතා උපන් නගරයයි.සබරගමුව කඳුවැටිය මධ්‍යම කලාපයේ පිහිටා ඇති  මෙම නගරය තෙත් හා වියලි කලාපයට අයිති වේ.වැසියන්ගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය වනුයේ ගොවිතැනයි (එළවළු,පලතුරු හා කුළුබඩු ).තවද දේශීය පරිභෝජනය සඳහා වී වගාව ද ( හෙල් මළු ක්‍රමයට )සකස් කල කුඹුරු වලට ප්‍රසිද්ධිය.වානිජමය වශයෙන් තේ වගා කිරීමද සිදුකරයි.තවද මැණික් කර්මාන්ත සඳහා ද ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන නගරයකි.

බලංගොඩ නගරයේ  ස්ථාපිත වු සංචාරක කර්මාන්තය ද දැකිය හැකිය.සමනල වැව,බෙලිහුල්ඔය,කල්තොට ජනප්‍රිය ස්ථාන වේ. 

http://t.me/TheBalangoda

## ආශ්‍රිත ලිපි
*ශ්‍රී ලංකාවේ නගර ලැයිස්තුව

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ලැයිස්තු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන
සබරගමුව

**සබරගමුව** ශ්‍රී ලංකාවේ පිහියටි පරිසරමය සහ සංස්කෘතිමය සුවිශේතතාවක් ඇති ප්‍රදේශයකි. සබරගමුව දළ වශයෙන් වත්මන් රත්නපුර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය හා සමරූපීවේ.

## කලා අංග
### සබරගමු නැටුම්
## ආශ්‍රිත ලිපි
*  සබරගමුව පළාත
* සබරගමු කඳු

ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘතික කලාප - ශ්‍රී ලංකා
මඩකලපුව නගරය

ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ ප්‍රධාන නුවරකි. කලපුවක කොටසක් වන වැලි පරයක් මත පිහිටි වෙරළබඩ නුවරකි. මහ නගර සභාවක් මගින් පාලනය වේ. සම්පූර්ණ ජනගහණය (2011) දි 92,332 ක් විය.

## නම
මඩකලපුව තුල ඇති දූපත් සහ අවට ප්‍රධාන ගොඩබිම ආශ්‍රිතව ඇතිවූ නගරයක් බැවින්  කලපුවවේ නමම නගරයට යෙදේ.

## සංචාරක ආකර්ෂණ
*මඩකලපුව බලකොටුව - මඩකලපුව පිහිටි බලකොටුව, 1628දී පෘතුග්‍රීසීන් විසින් ඉදිකරන ලද්දකි. එය 1638 මැයි 18 වන දී ලන්දේසින්ගේ පාලනයට නතුවිය. පසුව, 1745 වර්ෂයේ පටන් බලකොටුව බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් භාවිත කරන ලදී.
*මඩකලපුව ප්‍රදීපාගාරය - මඩකලපුව පළමීන්මඩු මෝය අසබඩට වන්නට ඉදිකොට තිබෙන ප්‍රදීපාගාරයක් වේ. 1913 වසරේදී ඉදි කිරීම් නිම කොට ඇත.
*මඩකලපුව කෞතුකාගාරය - 1999 වර්ෂයේ පිහිටවූ මඩකලපුව කෞතුකාගාරය, මඩකලපුව බළකොටුව තුල වූ කුඩා කෞතුකාගාරයක් වේ.
*මඩකලපුව පිවිසුම -  මඩකලපුව හා පුලියනතිව් දිවයින අතර පිහිටි, මඩකලපු නගරයට පැමිනෙණන් සඳහා වූ ප්‍රධාන නගර පිවිසුම වේ. 

## ආශ්‍රිත ලිපි
* මඩකලපුව

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ලැයිස්තු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන
ප්‍රවර්ගය:මඩකලපුව
ඉංග්‍රීසි

**ඉංග්‍රීසි** යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැක:
* ඉංග්‍රීසි භාෂාව
* ඉංග්‍රීසි ජාතිය
සිංහලේ

19 යන සියවස දක්වා ලක්දිව **සිංහලේ** ලෙස හැඳින්විනි  ක්‍රි.ව. 1815 මාර්තු දෙවන දින උඩරට ගිවිසුම සමග *සිංහලේ* පාලනය ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන්ට බාරවිය. රාජධානියට නැවතතත් දේශීය රජෙකු පත්කරගැනීම සඳහා වූ ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ලට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස ක්‍රි.ව. 1817දී  සමස්ථ ලංකා දිවයිනම බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව ලෙස තනි පාලනයකට නතුකරගැනීමත් සමග  *සිංහලේ* අහෝසිවිය. 
1948 නිදහස ලැබීමත් සමග අහෝසි වූ සිංහලේ නැවතත් (සිංහල රාජ්‍යය‍) ශ්රි ලංකාව ලෙස හැදින්වීමට පටන් ගැනුනි.

උඩරට රජතුමෙකු යටතේ එම ප්‍රදේශයෙහි වාසය කල රොබට් නොක්ස් ගේ පොතෙහි මෙම රාජ්‍යය සඳහා සිංහලෙ ලෙසින් සඳහන් නොවෙයි. ඔහු මෙම ප්‍රදේශයෙහි ජීවත්වූයේ දෙවන රාජසිංහ රජුගේ සමයෙහි වන අතර 1659 දී පමණ රජුගේ අත්අඩංගුවට පත්ව ඇත. ඔහුගේ ග්‍රන්ථයෙහි උඩරට රජු හැඳින්වීමට භාවිතා කරන්නේ කන්දෙ උඩ රජු වශයෙනි. (සිංහලේ අගනුවර පිහිටා ඇත්තේ මහනුවර බැවිනි) රජු විසූ කන්දෙ පළාත සහ යටනුවර පළාත් ප්‍රධාන පළාත් ලෙසින් නොක්ස් සඳහන් කරයි. මේ කාලය වන විට රටෙහි පහතරට ප්‍රදේශ ලන්දේසීන් යටතේ පැවතිණි.   

2 වන සියවසෙහිදී ටොලමි විසින් නිර්මාණය කරන ලද ලෝක සිතියමෙහි  මෙරට හැඳින්වෙන්නේ තැප්‍රොබේන් ලෙසිනි. එය කිසිසේත් සිංහල හුරුවක් සහිත වචනයක් නොවන බැවින් එය එකල සිංහල දීපයට ඔහු තැබූ නමක් ලෙස උපකල්පනය කළ හැක.

## වෙනත් භාෂා ඌරුවෙන් භාවිතා වූ පද
* පෘතුගීසි ඌරුව: සෙයිලාඹ් 
* ඉංග්‍රීසි ඌරුව: සිලෝන්  බුරුමයේ ධම්ම චේතියරජු(ක‍්‍රි ව 1459) විසින් පිහිටවන ලද කල්‍යාණි සෙල්ලිපියේ ”සිහල දේශ” ලෙස හඳුන්වා ඇත. 

සිංහලේ පිළිබදව හෙළ මතවාදය නම් අතීතයේ පටන් ලංකා දීපය හෙළ දීපය නමින් හැදින්වූ බවයි. හෙළ යනු සූර්යා යන අරුත ගෙන ඒ. මෙම හෙළ ගෝත්‍ර හතරකි එනම් යක්ෂ, අසුර, රක්ෂස හා නාග ලෙසිනි. මෙම ගෝත්‍ර හතර සිව් හෙළය නමින් හැදින්විය. සිව් හෙළ - සිහල -සිංහල යන ආකාරයෙන් පරිනාමය වී ඇත. විවිධ ආක්‍රමන හා සංක්‍රමන මැද සිව්හෙළ සිය අන්‍යතාවය පවත්වාගෙන ගියේය. නමුත් මහිංදාගමනයෙන් පසු සෑම හෙළගෝත්‍රයක්ම පොදුවේ බුදු දහම වැළද ගැනීම නිසා ගෝත්‍ර අන්‍යතාවය වියැකී ජාතියක් බවට පත්විය. එලාර ආක්‍රමනය මැඩලීමට සෑම හෙළයෙක්ම ගෝත්‍ර බේදය අතර හැර එක් ජාතියක් ලෙසින් එක්විය. දුටු ගැමුණු සමයෙන් පසු සියල්ලෝම එක් සිංහල ජාතියක් ලෙසින් සැලකින. එම නිසා සිංහලයන්ගේ ජාතික රාජ්‍යය යන අරුතෙන් සිංහලය, සිංහලේ, සිංහලද්ධීපය නමින් හැදින්වේ. 
#### කලා නිර්මාණ
* ඔලිඳ තිබෙන්නේ ...  ජන කවිය
* සෙංකඩගල පුර දලදා බුදු රැස්... ගීතය

### සිංහල දීපය ලෙස 
මහාවංශයේ 72 පරිචේදයේ -135-138 ගාථා වල - ”මට සිංහල කඩුවක් දෙව ,මේ කඩුව සිංහල පටුත්වය ඇත්තක් නොවේ,…… මා ඇත ආයුධ ගන්වන්ට සමර්තයෙක් මේ *"සිංහලද්වීපයේ නැත"*. තවද එහි 104 ගතාවේ මෙසේ ඇත. "එරට ප්‍රතිපාදනය කොට සොලී දේශයෙන්ද පඬි රටින්ද ගන්නා ලද්දාවූ බොහෝ අසුන් හා මිනිසුන්ද ඇතුන්ද වහා *සිංහල දීපයට* එවීය" ලෙස සදහන්ය.
ඉන්දියාවේ සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ(ක‍්‍රි ව 325 - 380) අලහාබාද් ප‍්‍රශස්තියේ  ”සිංහල ද්විප” වශයෙන් මෙම දිවයිනට නම්දී ඇත. චීන ජාතික ඉජින් හිමියන් (7 වන සියවස) විසින් ලියා ඇති පොත්වල "සිහල ද්වීපය" ලෙස සටහන්ව ඇත.

## උප බෙදීම්
### මධ්‍යකාලීන යුගය
තුන් සිංහලේ
* රුහුණු රට
* පිහිටි රට
* මායා රට

### සෙංකඩගල යුගය
සෙංකඩගල යුගයේදී සිංහල රාජධානිය උප පාලන කලාප 21කින් සමන්විත විය. ඉන් විශාල කලාප 12 දිසාවනි ලෙසත් කුඩා කලාප 9 රට ලෙසත් හැඳින්වුනි.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* ශ්‍රී ලංකාව
* සෙංකඩගල යුගය- සිංහලේ රාජධානිය
* උඩරට ගිවිසුම
* තුන් සිංහලේ
* ලක්දිව
* උඩරට
* පාතරට

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සිංහලේ
ගඩොල්

thumb|ගඩොල්
, ලෝකයේ ඇති විශාලම ගඩොලින් කරන ලද ගොඩනැගීම් වලින් එකක්.]]

**ගඩොල්** යනු මැටි මිශ්‍රිත පසකින් සාදාගනු ලබන ඝන වස්තුවකි. අතීතයේ සිටම මිනිසුන් ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමට භාවිතා කර ඇත.

## ආශ්‍රිත
* ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය
* ඉංජිනේරු ගල්
* මෝඩ ගඩොල්
* බිස්කට් ගල්
* රජරට ලොකු ගඩොල්

ප්‍රවර්ගය:ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය
කළු ගඟ

**කළු ගඟ**, ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රධාන ගංගාවකි. කළුතර නගරය අසළින් මුහුදට වැටේ.

## කළු ග‍‍ඟේ අතු ගංඟා
* කුරු ගඟ
* වේ ගඟ
* දෙනවක ගඟ
* මාගුරු ගඟ
* කුකුලේ ගඟ
* කුඩා ගඟ
* දෙල්වල ගඟ
* නිරිඇලි ගඟ
* හංගමු ගඟ
* තිබ්බවටු ගඟ
* බඹරබොටු ගඟ

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ගංගා
ලතින්

ලතින් යනු පෞරාණික ඉතාලියානු භාෂාවකි. පුරාණ රෝමයේ ලැටියම්හි ඉතාලියානු ලතින් වැසියන් විසින් මෙය මුලින්ම භාවිත කරන ලදී. වෙනත් බොහෝ යුරෝපීය භාෂාවන් මෙන් එය පුරාණ ප්‍රාථමික-ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂාවන්ගෙන් පැවත එන්නකි. පදනම වශයෙන් ග්‍රීක සහ එට්රුස්කන් භාෂාවේ ආභාෂය ඇතිව ඉතාලියානු පෙනින්සුලාවෙහි ලතින් වශයෙන් හඳුන්වන දෙය බවට පත් වුනි. නවීන රෝමානුක භාෂාවන්, ග්‍රාම්‍ය ලතින් ව්‍යවහාරයන් ගේ දිගුවකි. (Latin) ඉන්දු යුරෝපීය බසකි. දැන් මෙය මළ බසක් වූවද රෝම අධිරාජ්‍යය පැවති සමයේදී මෙය එම අධිරාජ්‍යයේ රජ බස විය. වර්තමානයේ මේ බස ලිඛිත භාෂාවක් පමණි. කතන භාෂාව මළ බසක් වී ඇත. මේ හෙයින් මෙය නූතනයේ විද්‍යාත්මක යෙදුම් සඳහා මෙම බස බහුලව යෙදවේ. එමෙන්ම බොහෝ යුරෝපීය ශිෂ්‍යයන්ට මව් බසට අමතරව අනිවාර්ය භාෂාවකි. මිට අමතරව විද්‍යාර්ථීන් සහ ක්‍රිස්තියානු පූජකවරු (විශේෂයෙන් රෝමානු කතෝලික පල්ලිය තුල) මෙම භාෂාව චතුරව හසුරුවති.  

ඉංග්‍රීසි භාෂාව ද ඇතුළුව වෙනත් බොහෝ භාෂා පවුල් වලට අයත් භාෂාවන්හි නව වචන බිහි වීමේදී අදටත් ලතින් භාෂාව භාවිත වේ. එමෙන්ම ජීව විද්‍යාත්මක තක්සෝනකරණයේදී බෙහෙවින්ම යොදා ගනු ලබන්නේ ලතින් භාෂාවයි. ලතින් සහ එයින් ව්‍යුත්පන්න වූ රෝමානුක භාෂාවන් පමණක් අදටත් ඉතිරිව ඇති ඉතාලියානු භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවන් වෙති. මුල් කාලීන ඉතාලියානු ලියවිලි අනෙකුත් භාෂාවන් පිළිබඳව සාක්ෂි දරනු ලබන අතර රෝමානු ජනරජ සමයේදී ලතින් භාෂාව විසින් එම භාෂා අවශෝෂණය කර ගන්නා ලදුව අභාවයට පත්ව ඇත.

## ඉතිහාසය
මුල් කාලීනව ලතින් බස ඉතාලි අර්ධද්වීපය මුල් කරගෙන ජීවත් වු ග්‍රීක ජනපද මගින් බිහි වන්නකි. ලතින් බස ග්‍රීක අක්ෂර වලට නෑකමක් පවති. පසුකාලීනව ග්‍රීක රාජ්‍යයන්ගේ අභාවයත් සමඟ කුඩා ඉතාලි ජනපද තුළ පරිණාමය වී රෝම රාජධානිය තුල ලිඛිත සාක්ෂි සහිතව පැරණි ලතින් භාෂාව පරිණාමය විය. පසුව රෝමානු ආක්‍රමණ හේතු කොටගෙන ලතින් භාෂාව මධ්‍යධරණී සහ නැගෙනහිර යුරෝපියානු කලාපයේ පැතිරී ගොස් ඇත. රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ බිඳ වැටීමත් සමඟ ඇති වූ අධ්‍යාපනික සහ ධන පරිහානිය නිසා සම්භාවය ලතින් භාෂාව මද වශයෙන් වෙනස් වීමට ලක්ව ඇත. පුනරුද සමයේදී විද්‍යාර්ථීන් අතින් විශෝධනයට ලක්වන තුරු මධ්‍යකාලීන ලතින් භාෂාව ජර්මානුක සහ රෝමානුක භාෂාවන්ගේ බලපෑමට නතුවෙමින් පැවතුණි. ස්වභාෂාකාමීන් විසින් ලතින් භාෂාව වෙනුවට ස්වභාෂා භාවිතයට පටන් ගන්නා තෙක් 18 වන ශතවර්ෂය තෙක්ම පුනරුද විද්‍යාර්ථීන්, අන්තර්ජාතික සන්නිවේදනය, අධ්‍යාපනය සහ විද්‍යාවේදී ලතින් භාෂාව ඇති විශාල වශයෙන් භාවිතයට ගනු ලැබිණි. මධ්‍යකාලීන යුගය දක්වා ලියවි ඇති විද්‍යාත්මක ප්‍රකාශන බොහෝමයක් ම ලිවීම ඇත්තේ ලතින් භාෂාවෙනි. ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍ය වර්ධනයත් සමඟ ඉංග්‍රීසි යටත් විජිත පාලනය තුළ ඉංග්‍රීසි ලිඛිත බස ප්‍රවර්ධනය කිරීම සමඟ ඉංග්‍රීසි ප්‍රධාන භාෂාවක් ලෙස ලොව පුරා ප්‍රචලිත විය. එමගින් ලතින් භාෂාවට හිමිතැන ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ලැබිණි. ඒ නිසා ක්‍රමයක් ක්‍රමයෙන් විද්‍යාත්මක ලිපි ජර්මන් සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් පමණක් ලියවිණි.
ප්‍රවර්ගය:භාෂා
එංගලන්තය

**එංගලන්තය**, එක්සත් රාජධානියට අයත් ප්‍රධාන රටයි. බ්‍රිතාන්‍ය දූපතෙහි දකුණු කොටස ආවරණය කරයි. අගනුවර: ලන්ඩන්. රජ බස: ඉංග්‍රීසි. ව.කි.මී. 130,478ක් තරම් වන මෙම රටෙහි 1991දී ජනයා 46,170,300ක් විසූහ.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:එංගලන්තය
කැන්බරා

**කැන්බරා**, ඕස්ට්‍රේලියාවේ අගනගරයයි. ජනගහනය 345000 ඉක්මවන අතර එය ඕස්ට්‍රේලියාවේ විශාලතම 8 වන නගරයයි. කැන්බරා නගරය පිහිටා ඇත්තේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ උතුරැ කෙලවරට වන්න සිඩ්නි සිට 280 නප නිරිත දිගිනුත් මෙල්බන් සිට 660 පමණක් ඊසාන සිට වන්නටයි.

සිඩ්නි හා‍ මෙල්බර්න් නගර අතර පැවති ආරවුල් නිසා ඇති වු ගිවිසුමක් ලෙස කැන්බරා නගරය 1908 දී තෝරා ගෙන ඇත. 1913 දී නගර නිර්මාණය ආරම්භ කළ අතර එය නිර්මාණය කළේ චිකාගෝහි නගර ශිල්පින් වන වෝල්ටර් බර්ලි ග්‍රිෆින් හා මැරියන් මේ හොන් ග්‍රිෆින් විසිනි.

නගර නිර්මාණයේදී උද්‍යාන නිර්මාණයන්ට අවධානය යොමුවිණි. පසුව ඒ හේතුකොට ගෙන කැන්බරා නගරය බුෂ් කැපිටල් ලෙස හැදින්විණි. කෙසේ නමුත් නගරයේ දියුණුවට සංවර්ධනයට හා වෙළෙඳාමේ දියුණුවට දෙවන ලෝක යුද්ධය හරස් වුණි.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:අගනගර
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාව
ලන්ඩන්

**ලන්ඩන්** ()  යනු එංගලන්තය සහ එක්සත් රාජධානිය යන රටවල අග නගරය වේ. ලන්ඩන් නගරය ලොව ප්‍රමුඛතම මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානයකි. විවිධ ජාතීන්, සංස්කෘතීන් හා ආගම්වල සම්මිශ්‍රණයක් පවතින ලන්ඩන් නග‍රයේ භාෂා 300කට අධික ප්‍රමාණයක් භාවිතා වන බව පැවසෙයි. 2007 ජුලි මස දී මෙහි ජනගහණය 7,556,900ක් විය. ලන්ඩන් හීත්රෝ ගුවන්තොටුපොළ මගීන් සංඛ්‍යාව අතින් ලොව කාර්යබහුලම ගුවන්තොටුපොළ ලෙස සැළකෙයි.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:අගනගර
ප්‍රවර්ගය:ලන්ඩනය
ප්‍රවර්ගය:එංගලන්තය
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපයේ ලෝක උරුම අඩවි
ද්‍රවිඩ භාෂා

**ද්‍රවිඩ** යනු ලොව ජීව භාෂා කිහිපයක්ම අයත්වන භාෂා පවුලකි. දක්‍ෂිණ භාරතය පුරා මෙම ගණයට අයත් භාෂා ප්‍රධාන වශයෙන් දැකගත හැක. දෙමළ, තෙළිගු, කන්නඩ, අණ්ඩර දෙමළ, මලයාලි යන භාෂා මෙම පවුලට අයත් ප්‍රධාන භාෂා වේ.

## වර්ගීකරණයන්

## ව්‍යාප්තිය
ප්‍රවර්ගය:ද්‍රවිඩ භාෂා
ප්‍රවර්ගය:දෙමළ භාෂාව
තෙළිගු

**තෙලිඟු** (;  ) යනු ද්‍රවිඩ භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවකි. ඉන්දියාවේ ආන්ද්‍රා ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ රාජ්‍ය බසයි. 74,000,000කගේ පමණ මව් බසයි. අතීතයේ අණ්ඩර දෙමළ යනුවෙන් හැඳින්වූයේ ද මෙම බසයි.

## ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ආන්ධ්‍ර ප්‍රදේශ්

(Andhra Pradesh) දක්ෂිණ භාරතයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයකි.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
කන්නඩ

**කන්නඩ** ಕನ್ನಡ, ද්‍රවිඩ භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවකි.ඉන්දියාවේ කර්ණාටක ප්‍රාන්තයේ රාජ්‍ය භාෂාව යි. මීට අමතරව ආන්ධ්‍ර ප්‍රදේශ්,තෙලන්ගනා,තමිල්නාඩු ප්‍රාන්තය,මහාරාෂ්ට්‍රා,කේරළ සහ ගෝව යන ප්‍රදේශ වලද සුළු වශයෙන් භාවිත වේ.44,000,000කගේ පමණ මව් බසයි.ලෝකයේ වැඩිපුරම කතාබහ කරන භාෂා අතුරින් 33 වන තැනට පත්ව අත්තේද කන්නඩ භාෂාවයි.

## ඉතිහාසය
## පැරණි ශිලා ලේඛන
## ලේඛන ආකාරය
## තව දුරටත් කියවීමට
* 
* 
* George M. Moraes (1931), The Kadamba Kula, A History of Ancient and Medieval Karnataka, Asian Educational Services, New Delhi, Madras, 1990 ISBN 81-206-0595-0
* 

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
බැංගලෝර්

ඉන්දියාවේ දකුණු දිග පිහිටි කර්ණාටක ප්‍රාන්තයේ අගනුවරයි. ජනයා 8,425,970 ක් මෙහි වෙසෙති.
විශාලත්වය වර්ග කිලෝමීටර 741 කි..අලංකාර තැන් ඇත

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
මලයාලම් භාෂාව

**මලයාළම් භාෂාව** (മലയാളം), ද්‍රවිඩ භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවකි. ඉන්දියාවේ කේරළය ප්‍රාන්තයේ රාජ්‍ය  භාෂාව යි. 36,000,000කගේ පමණ මව් බසයි.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
තිරුවානන්දපුරම්

(Thiruvanandapuram/Trivandrum) ඉන්දියාවේ දකුණු දිග පිහිටි ප්‍රාන්තයක් වන කේරළයේ අගනුවරයි. මෙහි ජනයා 775,000ක් පමණ වෙසෙති.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
අරුනාචල් ප්‍රදේශ්

Arunachal Pradesh. නැගෙනහිර භාරතයේ ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: ඉටානගර්.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
ඇසෑම්

Assam. නැගෙනහිර භාරතයේ ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: දිස්පූර්.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
කේරළය

**කේරළය** (Kerala) භාරතයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: තිරුවානන්දපුරම්. රජ බස: මලයාලි. 1956 නොවැම්බර් 1 වන දින, රාජ්‍ය ප්‍රතිසංවිධාන පනත සම්මත වීමෙන් පසුව, කොචින්, මලබාර්, දකුණු කැනරා සහ ට්‍රැවන්කෝර් යන පැරණි ප්‍රදේශවල මලයාලම් භාෂාව කතා කරන ප්‍රදේශ ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් එය පිහිටුවන ලදී. කේරළය සමහර විට 'දෙවියන්ගේම දේශය' ලෙස හැඳින්වේ. ඉන්දියාවේ පළමු ජල මෙට්‍රෝව ද කේරළයේ පිහිටා ඇති අතර එය 'කොචි ජල මෙට්‍රෝ' ලෙස හැඳින්වේ.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
බිහාරය

**බිහාරය** යනු මධ්‍යම භාරතයේ ප්‍රාන්තයකි. එහි අගනුවර පැට්නා වෙයි.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
හර්යානා

(Haryana) උතුරු භාරතයේ ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: චන්දිගාර්හ්.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
හිමාචල් ප්‍රදේශ්

උතුරු භාරතයේ ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: සිම්ලා. හිම සහිත ප්‍රදේශයකි.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
ජම්මු හා කාශ්මීරය

(Jammu & Kashmir) උතුරු භාරතයේ කේන්ද්‍රීය පාලන ප්‍රදේශයකි. අගනුවර: ජම්මු (ශීත ඍතුව), ශ්‍රීනගර් (ග්‍රීෂ්ම ඍතුව).
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
ගුජරාටය

thumb|right
**ගුජරාටය** (), බටහිර ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: ගාන්ධිනගර්.

## අමතර අවධානයට 
* Cuttanee
* Dharasana Satyagraha
* Navnirman Andolan
* Outline of Gujarat

## මූලාශ්‍ර 
## බාහිර සබැඳි 
; රජය
* 
* Gujarat web directory
* Official tourism site 1 
* Official tourism site 2  
; සාමාන්‍ය තොරතුරු
*  
*    
* 



ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
මහාරාෂ්ට්‍ර

**මහාරාෂ්ට්‍ර** (), බටහිර ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: මුම්බායි.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
මනිපූර්

(Manipur) නැගෙනහිර භාරතයේ ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: ඉම්පාල්.

ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
කර්ණාටක

(Karnataka) දක්ෂිණ භාරතයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: බැංගලෝර්. රජ බස: කන්නඩ.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
නාගලන්තය

(Nagaland) නැගෙනහිර භාරතයේ ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: කොහිමා.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය

කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ පිහිටා ඇති දිස්ත්‍රික්කයකි. දිස්ත්‍රික්කයේ සම්පූර්ණ භූමි වර්ගප්‍රමාණය වර්ග කිමී 1,279 ක් වන අතර සම්පූර්ණ ජනගහණය ( 2012දි ) 112,875 ක් විය. 

## ආශ්‍රිත ලිපි 
*ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක
*ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්
උතුරු පළාත, ශ්‍රී ලංකාව

**උතුරු පළාත** ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් නවයෙන් එකකි. දිවයිනේ යාපනය අර්ධද්වීපය ඇතුළුව උතුරු කොටස ආවරණය කරයි. 

## දිස්ත්‍රික්ක
* යාපනය
* මන්නාරම
* වවුනියාව
* මුලතිව්
* කිලිනොච්චිය

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්
බටහිර බෙංගාලය

{{තොරතුරුකොටුව ප්‍රාන්තය

| name                    = බටහිර බෙංගාලය
| native_name             = পশ্চিমবঙ্গ
|native_name_lang         = bn
| type                    = ප්‍රාන්තය
| nickname                =
| image_skyline           =
| image_alt               =
| image_caption           =
| image_seal              = Emblem of India.svg
| seal_alt                =
| image_map               = India West Bengal locator map.svg
| map_alt                 =
| map_caption             = ඉන්දියාව තුල බටහිර බෙංගාලයෙහි පිහිටුම
| image_map1              = West Bengal locator map.svg
| map_caption1            = බටහිර බෙංගාල සිතියම
| latd                    =
| longd                   =
| coor_pinpoint           =
| coordinates_type        =
| coordinates_display     =
| coordinates_footnotes   =
| coordinates_region      =
| subdivision_type        = රට
| subdivision_name        = ඉන්දියාව
| subdivision_type1       = ප්‍රදේශය
| subdivision_name1       = නැගෙනහිර ඉන්දියාව
| established_title       = පිහිටුවීම
| established_date        = 1 නොවැම්බර් 1956
| parts_type              = දිස්ත්‍රික්ක
| parts_style             = para
| p1                      = මුළු ගණන 19
| seat_type               = අගනගරය
| seat                    = කොල්කතා
| seat1_type              = විශාලතම නගරයවිශාලතම නාගරිකය
| seat1                   = කොල්කතා
| government_footnotes    =
| governing_body          =  
| leader_title            = ආණ්ඩුකාරවරයා
| leader_name             = එම්. කේ. නාරායනන්
| leader_title1           =  
| leader_name1            = මුටා බැනර්ජි (TMC)
| leader_title2           = ව්‍යවස්ථාදායකය
| leader_name2            = බටහිර බෙංගාල ව්‍යවස්ථාදායක සභාව (295 ආසන)
| leader_title3           = High Court
| leader_name3            = Calcutta High Court  
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          =
| area_total_km2          = 88752
| area_note               =
| area_rank               = 13th 
| elevation_footnotes     =
| elevation_m             =
| population_footnotes    =
| population_total        = 91347736 
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = 4th
| population_density_km2  = auto
| population_note         =
| timezone1               = IST
| utc_offset1             = +05:30
| iso_code                = IN-WB
| blank_name_sec1         = HDI
| blank_info_sec1         =  0.492 (low)
| blank1_name_sec1        = HDI rank
| blank1_info_sec1        = 13th (2007-08)
| blank_name_sec2         = Literacy
| blank_info_sec2         = 77.08%
| blank1_name_sec2        = Official languages
| blank1_info_sec2        = Bengali, English and Nepali
| website                 = westbengal.gov.in
| footnotes               =  294 elected, 1 nominated
}}

(West Bengal) නැගෙනහිර භාරතයේ ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: කොල්කටා.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
පෝෂණය

රැස්කරන සමනලයෙක්]]
thumb|පෝෂණ දත්ත වගුව මගින් පෙන්නුම් කරනුයේ විශේෂඥයින් මගින් නිර්දේශ කරනු ලබන පරිභෝජනයට සුදුසු ප්‍රමාණාත්මක පෝෂ්‍ය සංඝටක ප්‍රමාණයන් වේ.
පෝෂණය යනු සෛල සහ සත්ව කොට්ඨාශවල ජීවය පවත්වා ගැනීම සදහා අවශ්‍ය වන සංඝටකයන් ආහාර මගින් ලබා දීමයි. මනා පෝෂණයක් මගින් බොහෝමයක් වු ‍පොදු සෞඛ්‍ය ගැටලු වලක්වා ගැනීමට හෝ සුව කර ගැනීමට හැක.

යම් කිසි සත්ව කොට්ඨාශයක ආහාර වේල යනු ඔවුන් පරිභෝජනය කරනු ලබන ද්‍රව්‍යයන්ය. පෝෂණවේදීන් යනු මිනිසුන්ගේ පෝෂණය ආහාර වේල සකස් කර ගැනීම , ආර්ථිකය සහ ආහාර වේලසැලසුම් කර ගැනීම ගැන විශේෂ දැණුමක් ඇති සෞඛ්‍ය‍ය වෘත්තිකයන්ය. ඔවුන් ‍පුද්ගලයන්හට රෝගී අවස්ථාවන්හිදී සහ නොයෙකුත් ආයතනවලට වඩා ආරක්ෂාකාරී පෝෂණ උපදෙස් ලබා දීම සදහා පුහුණු වී ඇත. 

සමබල නොවු ආහාර වේලක් මගින් සෞඛ්‍ය කෙරෙහි හානිදායී  බලපෑමක් ඇති කළ හැක. ශීතාද ‍රෝගය , බෙරි බෙරි රෝගය සහ ‘ක්වෝෂියොකෝර්’ වැනි ඌනතා රෝගද සෞඛ්‍යයට අවදානමක් ඇති කරන අධි ස්ථුලතාව , පරිවෘත්තිය සින්ඩ්‍රෝමය සහ රුධිර සංසරණ පද්ධතියේ රෝග ඇතුළු වෙනත් කාලික දේහගත රෝගයන් වන දියවැඩියාව සහ අස්ථි දිරාපත් වීම මේ සදහා උදාහරණ වේ.

## අමතර අවධානයට 
* 
* 
* 
* 
* 
* Milan Charter 2015 Charter on Nutrition

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි
පියයුරු පිළිකා

## පියයුරු  පිළිකා 
thumb|පියයුරුවල   ඇතිවු විශාල පිළිකාවක් හේතුවෙන් ශල්‍යකර්මයක් මගින් ඉවත් කරන ලද පියයුරක නිදර්ශකයක්.(මෙය පියයුරුවල ක්ෂීර ප්‍රනාලවල ඇතිවන ආක්‍රමණශීලී පිළිකාවකි)

පියයුරු පිළිකාවන් ඇතිවන්නේ පියයුරෙහි ඇති සෛලවලය. පෙනහළු   පිළිකා (සියළුම පිළිකා අතරින් 10.4% ක්) ළගට දෙවනුවට බහුලවම දක්නට ලැබෙන්නේ පියයුරු පිළිකාවන්ය. මෙම සංඛ්‍යාව පිළිකාවක් නිසා සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව අතරින් පස්වන ස්ථානය ගනී. පියයුරු පිලිකා කාන්තාවන් අතර බහුලවම දක්නට ඇති පිළිකා විශේෂය වේ. මෙය මහාන්ත්‍රයේ සහ ගැබ්ගෙල පිළිකා මෙන් දෙගුණයක් වන අතර කාන්තාවන්ගේ පෙනහළු පිළිකා ‍ෙමන් ‍තුන්ගුණයක් වේ. කෙසේ නමුත්පියයුරු පිළිකා නිසා සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව පෙනහළු පිළිකා වලින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව මෙන් 25% ගුණයක්   වසර 2005 දී  පියයුරු පිළිකා නිසා ලොව පුරාම සිදුවුන මරණ සංඛ්‍යාව 502,000 කි. මෙය එම වසරේදී ලොව පුරා පිළිකා නිසා සිදුවු මරණ සංඛ්‍යාවෙන් 7% ක් ද , සියළුම මරණ සංඛ්‍යාවෙන් 1% ක් ද වේ. 1970 සිට පියයුරු පිළිකාවන් වාරතාවීම සැලකිය යුතු අන්දමට ඉහල ගොස් ඇත. මේ සඳහා ප්‍රධානතම හේතු සාධකය වන්නේ බටහිර රටවල්වල ඇති නවීනපන්නයේ ජීවන ක්‍රමයයි.

සංවර්ධනය නොවු රටවල අඩු ප්‍රමාණයකින් ලෙසත් ,  සංවර්ධනය වු රටවල වැඩි ප්‍රමාණයක් ලෙසද පියයුරු පිළිකාවන්හි ව්‍යාප්තිය ලොවපුරා විවිධ වේ.ලොව පුරා ප්‍රධාන ප්‍රදේශ දොළහක් තුල වාර්ශිකව සිදුකරනු ලබන ප්‍රමිතිකරණයකට අනුව කාන්තාවන් 100,000 ක් ගත් කළ ඉන් එක් කාන්තාවකට පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමේ ප්රවණතාව නැගෙනහිර ආසියාවේ 18 ,  දකුණු මධ්‍යම ආසියාවේ 22 ,  අප්‍රිකාවේ උප සහරා ප්‍රදේශයන් 22 ,  ගිනකොනදිග ආසියාවේ 26 , උතුරු අප්‍රිකාවේ සහ උතුරු යුරෝපයේ 73 ,  ඹ්ෂේනියාවේ 74 , බටහිර යුරෝපයේ 78 , ක් සහ උතුරු ඇමරිකාවේ 90 ක් ලෙසට විවිධ වේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මෙය සුදු කාන්තාවන් අතර 141 ක් ලෙසද , අප්‍රිකානු ඇමරිකා කාන්තාවන්ගේ 122 ක් ලෙසද වෙනස් වේ.  ලොව වැඩිම පියයුරු පිළිකා ප්‍රමාණයක් වාර්ථාවන්නේ උතුරු ඇමරිකානු කාන්තාවන්ගෙනි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ කාන්තාවන්ගෙන් ප්‍රධානතම පිළිකා විශේෂය වන්නේ පියයුරු පිළිකා වන අතර එය පිළිකා නිසා සිදුවන මරණ අතරින් දෙවන ස්ථානයට පත් වන්නේ පෙනහළු පිළිකා ප්‍රථම ස්ථානයට පත් කරමිනි. ඇමරිකානු කාන්තාවකට තම  ජීවිත කාලය තුල ආක්‍රමණශීලී පියයුරු පිළිකාවක් ඇතිවීමට අටෙන් එකක සම්භාවිතාවයක් (එනම් 12.5% ක හැකියාවක්) සහ එමගින් මරණයට පත්වීමට තිස්පහෙන් එකක (3% ක) සම්භාවිතාවක් ඇත. වසර 2007 දී පියයුරු පිළිකා නිසා ඇමරිකාව තුළ මරණ 40,910ක් සිදුවීමට අපේක්ෂිතව තිබිනි.(මෙය පිළිකා නිසා සිදුවන මරණ වලින් 7% ක්ද,  සියළුම මරණ වලින් 2% ක්ද වේ)

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ පසුගිය වසර කිහිපය තුළ පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාව හා එමගින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව පහත බැස ඇත. එසේ වුවද එරට කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍ය පිළිබඳව සමීක්ෂණ සිදුකරන සමාජයක් මගින් සිදුකරන ලද අධ්‍යයනයකදී හෙලිවී ඇත්තේ කාන්තාවන් අතර මරණය ඇතිවීමට ප්‍රධානතම හේතුව හදවත් රෝග බවට හඳුනාගෙන ඇතත් පියයුරු පිළිකා තව දුරටත් කාන්තාවන් භීතියට පත්කරන රෝගයක් බවට පත්ව ඇති බවයි.

කාන්තාවන්ගේ හා පුරුෂයන්ගේ පියයුරු නිර්මාණය වී ඇත්තේ එක හා සමාන පටක වර්ගවලින් නිසා පිරිමින් තුළද පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාවයක් පවතී එය කාන්තාවන්ට වඩා සිය ගුණයකින් අඩුය වැඩුණු පියයුරු පිළිකා සෑදුනු පුද්ගලයකුගේ ආයු අපේක්ෂාව එවන් කාන්තාවකගේ ආයු අපේක්ෂාවට  සමාන වේ.

ප්‍රවර්ගය:රෝග
ප්‍රවර්ගය:පිළිකා