open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ෂියාම් සෙල්වදුරෙයි

ෂියාම් සෙල්වදුරේ උපත ලැබුවේ කොළඹ දී ය.ඒ 1965 වර්ෂයේදීය. ශ්‍රී ලංකා-කැනඩානු නවකතාකරුවෙකු වන ඔහු විසින් Funny Boy (1994) හා Cinnamon Gardens (1998) යන කතා රචනා කරන ලදී.ඒ සඳහා කැනඩා ප්‍රථම නව කතා සම්මානය  ඔහුට හිමිවිණි.
     
සෙල්වදුරේ දෙමළ හා සිංහල මිශ්‍ර වටපිටාවක හැදී වැඩුනෙකි. 1983 වර්ෂයේදී කොළඹ නගරයේ ඇතිවූ කලකෝලහාලවලින් පසුව ඔහු සිය පවුලේ සමාජිකයින් සමඟ කැනඩාවට සංක්‍රමණය විය. එවිට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 19 කි. වර්තමානය වනවිට ඔහු ඔහුගේ කොටස්කරුවා වන ඇන්ඩෲ චැම්පියන් සමඟ ටොරොන්ටෝහි වෙසේ .

වර්ෂ 2003 දී ආසියානු විසිර යාම පිළිබඳ Time Asia හි විශේෂ ගැටළුවක දී “Coming out” නම් වූ වාක්‍ය රචනය තුළ දී සෙල්වදුරේ විසින් 1997 දී ඔහු හා ඔහුගේ සඟයා ශ්‍රී ලංකාව තුළ ගත කළ කාලය තුළ දී අත් විඳින ලද අපහසුතා නැවත සිහිපත් කරන ලදී.

වර්ෂ 2004 දී සෙල්වදුරේ විසින් කෙටි කතා එකතුවක් සංස්කරණය කරන ලදී. (Story – Wallah, Short Fiction from South Asian Writers ) ඒවාට සල්මන් රෂ්ඩි, මොනිකා ඇලි හා හනීෆ් කුරෙයිෂි ගේ හා තවත් බොහෝදෙනෙකුගේ කාර්යයන් ඇතුළත් විය. තරුණ, වැඩිහිටි නවකතාවක් වූ Swimming in the Monsoon Sea ග්‍රන්ථය 2005 දී ඔහු ප්‍රකාශයට පත් කළේය. එම ග්‍රන්ථයට 2006 දී ළමා හා තරුණ සාහිත්‍ය කාණ්ඩය යටතේ ලැම්ඩා සාහිත්‍ය සම්මානය හිමිවිණි. ඔහු TOK ට දායකයෙක් ද වේ. ඒ New Toronto පළමු ග්‍රන්ථය ලිවීමෙනි.

            
## ප්‍රකාශන 
* Funny Boy, ටොරොන්ටෝ: මැක්ලෙලන්ඩ් හා ස්ටුවට්, 1994. ISBN 0771079508 (හා අනෙක් අය). හොඳම පිරිමි සමලිංගික නවකතාව සඳහා ලැම්ඩා සාහිත්‍ය සම්මාන හා 1994 සඳහා කැනඩා ප්‍රථම නවකතා සම්මානයේ උළෙලේ දී සම්මාන දිනා ගන්නා ලදී. (සුගතපාල ද සිල්වා විසින් මෙම පොත **අමුතු ඉලංදාරියා** නමින් සිංහලයට පරිවර්තනය කරන ලදුව සරසවි ප්‍රකාශනයක් ලෙස නිකුත් වී ඇත)
* Cinnamon Gardens, ටොරොන්ටෝ: මැක් ලෙලන්ඩ් හා ස්ටුවට්, 1998. ISBN 0786864737 
* Swimming in the Monsoon Sea, 2005. ISBN 0887767354. 2006 ළමා හා තරුණ සාහිත්‍ය කාණ්ඩය යටතේ ලැම්ඩා සාහිත්‍ය සම්මාන. 
* Story – Wallah : දකුණු ආසියානු ලේඛකයන් විසින් ලියන ලද කෙටි කතා එකතුවක් වන අතර ෂියාම් සෙල්වදුරේ විසින් සංස්කරණය කරන ලදී. නිව් යෝර්ක් : හෆ්ටන් මිෆ්ලින් Co., 2005. ISBN 0618576800

ප්‍රවර්ගය:1965 උපත්
සයිමන් නවගත්තේගම

**සයිමන් නවගත්තේගම** (1940-2005) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි කෘතහස්ත සාහිත්‍යධරයෙකි.  ඔහු ප්‍රවීණ කෙටිකතාකරුවෙක්, නවකතාකරුවෙක් සහ නාට්‍යකරුවෙක් ද වෙයි. මෙරට සාහිත්‍යයේ මායායථාර්ථවාදයේ පුරෝගාමියා සයිමන් නවගත්තේගම වෙයි..  කේ. කේ. සමන් කුමාර තමන් විසින් සිංහල සාහිත්‍යයයේ නූතනවාදී ත්‍රිත්වය වශයෙන්  සයිමන්, ටෙනිසන් පෙරේරා සහ අජිත් තිලකසේන ත්‍රිත්වය හදුනා ගනී.
සයිමන් නවගත්තේගම සිය කෙටිකතා සහ සුද්දිලාගේ කතාව නම් නවකතාව තුළ යථාර්ථවාදී සාහිත්‍ය මාර්ගය අනුගමනය කළ ද සංසාරාරණ්‍යයේ දඩයක්කාරයා කෘතියේ සිට බෞද්ධ දාර්ශනික සංකල්පවලින් සහ පැරණි සිංහල පුරාකෘතික සංකල්පවලින් ආභාෂය ලැබූ මායායථාර්ථවාදී රීතියක් කරා යොමු විය.

## ජීවන තොරතුරු
## සාහිත්‍ය ලක්ෂණ
සයිමන් නවගත්තේගම විසින් සංසාරාරණ්‍යයේ දඩයක්කාරයා, දඩයක්කාරයාගේ කතාව, සංසාරාණ්‍යයේ උරුමක්කාරයා, ක්ෂීර සාගරය කැළඹිණි, සාපේක්ෂණී, අර්ජුන කුමාරයාගේ කතාන්දරය, සංසාරාරණ්‍යය අසබඩ, ස්වර්ණ වන්නියේ වල්ලි අම්මලා යන කෘති මගින් ප්‍රභවය දුන් සාහිත්‍යය මාර්ගය කේ. කේ සමන් කුමාර හදුනා ගන්නේ බෞද්ධ ප්‍රඥාමාර්ගික සාහිත්‍ය යනුවෙනි. සයිමන්ගේ සාහිත්‍ය රීතිය බෞද්ධ බෝගේසියානු රීතියක් වශයෙන් ද හෙතෙම හදුන්වයි.

## ප්‍රබන්ධ කෘති
*ඔහුගේ කථාව,
*සාගර ජලය මදි හැඩුවා ඔබ හන්දා (කෙටි කථා එකතුව)
*සාහිත්‍යය, සමාජවාදය සහ කලා විචාරය
*සුද්දිලාගේ කථාව
*සංසාර ආරණ්‍යයේ දඩයක්කාරය
*සංසාර ආරණ්‍යයේ උරැමක්කාරයා
*සංසාර ආරණ්‍යය අසබඩ
*දඩයක්කාරයාගේ කතාව
*සාංකාව
*සාපේෂණී
*ක්ෂීර සාගරය කැලඹිණ
*ස්වර්ණවන්නියේ වල්ලි අම්මලා
*වානරයා
*හිමාලකන්ද තරණය කල අර්ජුන කුමාරයාගේ කතාව
*බාවනාව

## තිර රචනා
*සුද්දිලාගේ කතාව
*සිරි මැදුර
*සෙයිලම
*ක්ෂීර සාගරය කැලඹිණ
*ආදර සිහිනය

## ගුවන්විදුලි වැඩසටහන්
*වානරයා

## නාට්‍ය
*ගංඟාවක්  (ස්වත්‍රන්ත)
*පුස් ලෝඩම් (ස්වත්‍රන්ත)
*සුබ සහ යස
*ස්ත්‍රි
*සුදු සහ කළු
*පණ්ඩුකාභය

## ආශ්‍රිත නාමාවලිය
## වැඩිදුර කියවීමට
*

## මේවා ද බලන්න
*මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ  
*ජී. බී. සේනානායක 
*ටෙනිසන් පෙරේරා 
*මහගමසේකර  
.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නවකතාකරුවෝ
ප්‍රවර්ගය:1940 උපත්
ප්‍රවර්ගය:2005 මරණ
ටී. බී. ඉලංගරත්න

**ටිකිරි බණ්ඩාර ඉලංගරත්න** (1913 – 1992) , ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලඥයෙකි. නාට්‍ය රචකයෙකි. වේදිකා නළුවෙකි. ශ්‍රී ලංකාවේ වාණිජ,ආහාර ,කර්මාන්ත සහ නාවික අමාත්‍යවරයා ලෙස ද තවත් රජයේ නිල තල ද දරමින් ද දශක තුනක් සේවය කළේය. ඔහු විසින් ශ්‍රීලංකාවේ සේවක ඉතුරුම් අරමුදල, පෙට්‍රෝලියම් සහ රක්ෂණ සංස්ථා සහ ජාතික බැංකුව ඇති කිරීමට සිය සහාය ලබා දෙන ලදි. T.B. ඉලංගරත්නයන් ජනප්‍රියම ළමා නව කතාවක් වන ‘අඹ යාළුවෝ’ රචනා කරන ලද්දේ 1957 වර්ෂයේදීය.

ඔහුගේ ‘තිලක සහ තිලකා’ සහ ‘නෑදෑයෝ’ යන නව කතා චිත්‍රපටවලට නගා ඇත. ‘අඹ යහළුවෝ’ කොටස් වශයෙන් විකාශය වන රූපවාහිණී ටෙලි නාට්‍යයකට නැගුණි.

## ජීවිතය හා වෘත්තීය ජීවිතය
### මුල්කාලීන ජීවිතය
ඉලංගරත්න ශ්‍රී ලංකාවේ ගල ගෙදර , හතර ලියද්ද , තුන්පනේදී 1913 පෙබරවාරී 27 වන දින උපත ලබන ලදී‍. 1917 දී ඔහු ගල ගෙදර විද්‍යාලයේදී පාසල් යාම ආරම්භ කළ අතර ඔහු‍ගේ ද්වීතීක අධ්‍යාපනය සෙන්ට් ඇන්තනී විද්‍යාලයෙන් ලබා ගන්නා ලදී. ඉලංගරත්න තම පාසල් කාලය තුළදී නාට්‍යය 3 ක් ලියන ලදී. ( අකීකරු පුතා , හෙමින් හෙමින් හා අන්ධ නැන්දා) 

පාසලෙන් නික්ම යාමෙන් පසු ඉලංගරත්න ලන්ඩන් විභාගය සමත් වූ අතර රජය සඳහා ලිපිකරුවෙකු ලෙස සේවය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. 1944 සැප්තැම්බර් 04 වන දින ඉලංගරත්න ගම්පොළ තමරා කුමාරි අළුදෙණිය විවාහ කර ගන්නා ලදී.  

### රාජ්‍ය සේවය
1947 දී ඉලංගරත්න ලිපි කරුවෙකු ලෙස හෝ ඔහුගේ තනතුරෙන් ඉල්ලා අස් වූ අතර ස්වාධීන සමාජවාදී අපේක්ෂකයෙකු ලෙස මහනුවර පාර්ලිමේන්තුව සඳහා සාර්ථකව පිය මනින ලදී. ඔහු 1948 මැයි 18 වන දින දිවුරුම් දුන්නේ ශ්‍රී ලංකා රජයේ දශක 3 ක් දිගු වෘත්තීය ජීවිතයක් ආරම්භ කරමිනි. කාර්යාලයේ සිටින අතරතුරදී ඉගංගරත්න සේවක අර්ථ සාධක අරමුදල, ජාතික බැංකුව හා ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු දිනය ආරම්භ කිරීමට සහාය දෙන ලදී. 1974 දී ඔහු අගමැතිවරයා ලෙස ද තම සේවය පිරිනමන ලදී . ඉලංගරත්න 1986 අප්‍රේල් 12 වන දා දේශපාලනයෙන් සමුගන්නා ලදී.

## ප්‍රකාශණ  5 
* හපනා 
* විලම්බීත
* තිලක
* තිලක හා තිලකා
* අඹ යහළුවෝ
* හපනා
* නෑදෑයෝ
* නයනා
* මංගලා
* පෙරලිය
* මල්සරාව
* සැඩපහර
* ළසඳා

## Ti .බී ඉලංගරත්න ගේ මව 
|T._B._Ilangaratne

 
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන් 
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
චන්ද්‍ර භූ විද්‍යාව

thumb|250px

චන්ද්‍ර භූ විද්‍යාව (සෙලිනොජි - චන්ද්‍ර විද්‍යාව) පෘථිවි භූ විද්‍යාවට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස්ය. චන්ද්‍රයා තුළ නිශ්චිත වායුගෝලයක් හා ජලයේ ඌනතාවයක් ඇත.
 
එහි ගුරුත්වාකර්ෂණය අඩුය. ප්‍රමාණයෙන් කුඩා නිසා සීඝ්‍රයෙන් සිසිල්වේ. ඝට්ඨන ආගාධ හා ගිනිකඳුවල සංයෝජනයෙන් සඳමතු පිට සංකිර්ණ භූගර්භයක් නිර්මාණය වී ඇත. කබොල්ලක් ප්‍රාවරණයක්, හරයක් සහිත සඳ විකිරණය වු වස්තුවකි.

චන්ද්‍රයා මත භූගෝලීය අධ්‍යයන පදනම්ව ඇත්තේ පෘථිවි ස්ථාවර දුරේක්ෂ නිරීක්ෂණ කක්ෂගත වු අභ්‍යවකාශයානා මිනුම්, චන්ද්‍ර සාම්පල හා භූ භෞතික විද්‍යාත්මක දත්ත මතය. 1960 දශකයේ අගභාගයේ හා 1970 දශකයේ මුල්භාගයේ ඇපලෝ චාරිකා වලින් මෙන්ම සොවියට් චන්ද්‍ර වැඩ පිළිවෙලින් ස්ථාන කිහිපයක සාම්පල ලබා ගැනුණි. ඇපලෝ මෙහෙයුම් වලදී චන්ද්‍ර පාෂාණ කිලෝ 385 ක් පෘථිවියට ගෙනාවේය. හඳුනන භූගෝලීය සංයුතියක් සහිත සාම්පල ලැබුණු එකම පිටසක් වල වස්තුව චන්ද්‍රයායි. ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් වු චන්ද්‍ර උල්කාශ්ම , ඒවායේ ප්‍රභව ආවාටය නොදත්තද පෘථිවියේදී හදුනාගෙන අධ්‍යයනය කෙරිණි. සඳමතුපිට සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් තවමත් ගවේෂණය කර නොමැති අතර භූ විද්‍යාත්මක ගැටළු රාශියක් තවමත් නිරාකරණය කරගැනීමට ඉතිරි වී ඇත.
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ ව්‍යාප්තීන්

වර්ථමානයේ මසකට 500 ක් තරමේ විශාල සීඝ්‍රතාවයකින් යුතුව මේ වන විට සෞරග්‍රහ මණ්ඩල තුළ සියදහස් ගණනක් ග්‍රාහක හදුනාගෙන ඇත. 400000 කට අධික ප්‍රමාණයක් අප්‍රධාන ග්‍රහයින් ලෙස (minor planets) ලේඛන ගත කරන ලද ඒවා වන අතර 185000 කට නිත්‍ය නිල ලෙස වෙන් කළ හැකිතරමට හොදින් හදුනාගෙන ඇති කක්ෂ පවා ඇත. මෙයින් 14336 ක් නිල වශයෙන් නම් කර ඇත. අවම සංඛ්‍යාගත, නම් නොකරන ලද අප්‍රධාන ග්‍රහයා 175629 ලැම්බර්ටිනිය. වර්තමාන ඇස්තමේන්තු මගින් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති 1km ට වැඩි විශ්කම්භයක් ඇති මුළු ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියන 1.1-1.9 අතර බව දක්වයි. 975x909km විශ්කම්භයක් ඇති සෙරස් වරක් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ විශාලම ග්‍රාහකය ලෙස සලකනු ලැබූවත් එය නැවතත් වාමන ග්‍රාහලොවක් ලෙස වර්ගීකරණය කරනු ලැබීය. මෙම වෙනස දැන් 500km පමණ විශ්කම්භයක් ඇති 2-පෙලොස් හා 4 වෙස්ටාටද බලපා ඇත. සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රධාන ග්‍රාහක වළල්ලේ ඇස්ටොරයිඩවලින් සමහර අවස්ථාවලදී පියවි ඇසට දර්ශනය වන එකම ග්‍රාහකය 4 වෙස්ටාය. කෙසේ වුවද ඉතා දුර්ලභ අවස්ථාවන්හිදී පෘතුවියට ආසන්න ග්‍රාහක පවා කෙටි කාලයකට තා‍ක්ෂණික සහයකින් තොරව දර්ශනය කරගත හැක. (99942 ඇපෝෆිස් බලන්න)

 

වමේ සිට දකුණට 4 වෙස්ටා, 1 සිරස්, පෘතුවි චන්ද්‍රයා 

අගහරු හා බ්‍රහස්පති කක්ෂ අතරින් වැටී ඇති ප්‍රධාන ග්‍රාහක වළල්ලේ වස්තූන්ගේ මුළු  ස්කන්ධය 3.0 – 3.6 x 1021kg පමණ බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර මෙය චන්ද්‍රයාගේ ස්කන්ධයෙන් 4% ක් පමණ වේ. මෙයින් මුළු ස්කන්ධයෙන් 32% පමණ වන 0.95 x 1021kg ස්කන්ධයක් සිරස්ට අයත් වේ. ඉතිරි විශාලතම ග්‍රාහකයින් 3 හි ස්කන්ධ, 4 වෙස්ටා 9%, 2 පෙලාස් 7%, 10 හයිජියා (3%) ලෙස වන අතර ඒවා මෙම අගය 51% දක්වා ගෙන එයි. ඉතිරි විශාලම ග්‍රාහකයින් තිදෙනා වන 511 වැඩිඩා (1.2%) , 704 ඉන්ටරුමේනියා (1%) හා දුජුනෝ (0.9%) ට අයත් වන්නේ මුළු ස්කන්ධයෙන් 3% ක් පමණය. මෙසේ ඉතිරි ග්‍රාහක ගණන සංඛ්‍යාවෙන් සීඝ්‍රයෙන් වැඩි වුවද ඒවායේ තනි තනි ස්කන්ධයන් අඩුවේ. 

ප්‍රාධාන ග්‍රාහක වළල්ලෙන් පිට විවිධ පන්තිවලට අයත් ග්‍රාහකයින් අනාවරණය කොට ගෙන ඇත. පෘතුවිය සමීපයේ ඇති ග්‍රාහකවලට පෘතුවි කක්ෂයට ආසන්න කක්ෂ ඇත. ‍ෙට්‍රාජන් ඇස්ටෝරයිඩ ග්‍රහලොවක් සමග සමමුහුර්තකරණය වෙමින් ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් අගුළු වැටී ඇති අතර ඒවා අදාල ග්‍රහලොවේ එහි කක්ෂයේ ඉදිරියෙන් හෝ පසුපසින් යයි. මේවායින් බොහෝමයක් බ්‍රහස්පති සමග සම්බන්ධ වී ඇති අතර කිහිපයක් අගහරු හා නේප්චූන් සමග කක්ෂ ගත වී ඇත. බ්‍රහස්පති හා නෙප්චූන් අතර කක්ෂගතව පවතින ග්‍රාහක සෙන්ටොර්ස් නමින් හදුන්වන අතර මෙයින් ඔබ්බේ නෙප්චූන් වඩ‍ා දුරින් ඇති වස්තූන්ගෙන් (trans Neptunian Objects) පිරී ඇත. සූර්යයාට ඉතා ළගින් බුධගේ කක්ෂයට ආසන්නව වල්කැනොයිඩ්ස් නමින් හැදින්වෙන ග්‍රාහක කාණ්ඩයක් ඇති බවට සැක කෙරෙන මුත් මේවා කිසිවක් තවමත් සොයා ගෙන නැත.
ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය
ස්කයිලැබ්

**ස්කයිලැබ්** යනු ඇමරිකාව විසින් උඩු ගුවනට යැවූ මුල්ම අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය වේ. එසේම එය මනුෂ්‍ය වාසයක් සහිත වූ දෙවන අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය ද වේ. මෙම ටොන් සියයක ස්කන්ධයකින් යුත් අභ්‍යාවකාශ පර්යේෂණාගාරය 1973 සිට 1979 දක්වා පුරා වසර 6ක කාලයක් පහළ පෘථිවි කක්ෂයේ පැවතුණු අතර තෙවරක් අභ්‍යාවකාශගාමීන් විසින් සේවා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පරිහරණය කරන ලදී. ක්ෂුද්‍ර ගුරුත්වය අධ්‍යයනය කිරීම සදහාම වෙන් වූ පර්යේෂණාගාරයකින්ද, ඇපලෝ දුරේක්ෂයකින් සමන්විත සූර්ය නිරීක්ෂණාගාරයකින් ද එය සමන්විත විය.

## මෙහෙයුම් ඉතිහාසය
### නිමාව සහ ගුවන්ගත කිරීම
1973  මැයි 14 දින සැටන්  INT- 21  නැමැති රොකට් යානාව මගින් ස්කයිලැබ් මධ්‍යස්ථානය කිලෝ මීටර් 435 ක  කක්ෂයක් වෙත අභ්‍යවකාශ ගත කරන  ලදි. මෙය විටෙක ස්කයිලයින් 1 හෝ  SL – 1 ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ. මෙම ගුවන් ගත කිරිම නිසා මධ්‍යස්ථානයේ මයි‍ක්ක්‍රෝමීටර්රොයිට්  ආවර්ණය / හිරුආවරණය සහ එහි ප්‍රධාන සූර්ය පැනලයක් අහිමිව යාම ඇතුලුව විශාල හානියක් සිදු වුනි. මයි‍ක්ක්‍රෝමීටර්රොයිට්  ආවරණයේ සුන්බුන් නිසා තත්ත්වය තවත් සංකූල වුනු අතර  එමගින් ඉතිරි තිබූ සූර්ය පැනලය, මධ්‍යස්ථානයේ පසෙකට ඇමුණුනු බැවින් එහි විහිදිමට බාධා සිදුවුනු අතර මධ්‍යස්ථානයේ ඉතා විශාල බලශක්ති හිගයක් ඇති වුනි. 1973 මැයි 25 දින  සැටන් IB අභ්‍යවකාශ ගත කිරීමෙන් ප්‍රථම කණ්ඩායම විසින් මධ්‍යස්ථානය දැඩි පිළිසරක කිරීමකට ලක් කරන ලදි. කලට වේලාවට ස්කයිලැබ් මධ්‍යස්ථාන පිළිසකර කිරිමට මේ කණ්ඩායමට නොහැකි වූවා නම් එය උණු වී විෂ වායුන් නිකුත් වන්නට ඉඩ තිබූ අතර එසේ වූවානම් එය මිනිස් වාසයට ද කිසිසේත් නුසුදුසු තත්ත්වයකට පත්වන්නට ඉඩ තිබුණි
.
1973 ජුලි 28  (SL – 3) සහ නොවැම්බර් 16 (SL – 4) තවත් අතිරේක මෙහෙවර 2 ක් දියත් කෙරුනු අතර දින 28 ක් සහ 59 ක් හා 88ක් අභ්‍යාවකාශයෙහි රැදී සිටිමට මෙහිදි සිදුවිය. අවසන් ස්කයිලැබ් කණ්ඩායම ආපසු පෘථිවියට පැමිණියේ  1974 පෙබරවාරි 08 වැනිදාය. 

### කක්ෂයේ දී සිදුවන ක්‍රියාකාරකම් 
දින 171 පැය 13 කදී ස්කයිලැබ් මධ්‍යස්ථානය පෘථිවිය වටා 2476 වරක් කක්ෂ ගත වුණු අතර පැයට 42 මිනිත්තු 16 සුළු කාලයක් අභ්‍යාවකාශයේ ඇවිදීමට ගගනගාමීන්ට හැකි විය. ස්කයිලැබ් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය මගින් පැය 12 විද්‍යාත්මක හා වෛද්‍ය පරීක්ෂණ (සූර්ය පරීක්ෂණ 8 ක් ඇතුලුව) සිදු කරන ලදි. මෙම උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සූර්යාගේ සිදුරු  (Coronal holes) සොයා ගන්නට හැකි වුනි. මෙම පරීක්ෂන බොහොමයක් මගින් ගගනගාමීන්ට ක්ෂුද්‍රගුරුත්වය දැඩි කාලයක් දරා ගැනීමට හැකි අයුරු ගවේෂණය කෙරිනි. සෑම ස්කයිලැබ් මෙහෙවරක් මගින් ම අභ්‍යවකාශයේ ගගනගාමීන් රැදී සිටි උපරිම කාලය නව වාර්තාවන් බිහි විය.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන
ගැනිමීඩ් (චන්ද්‍රයා)

**ගැනිමේඩ්**, බ්‍රහස්පතිගේ ස්වාභාවික උපග්‍රහයෙකි. එය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති විශාලම ස්වාභාවික උපග්‍රහයා ද වේ. එයට කක්ෂයේ එක් වටයක් යාමට දින හතකට (7) වඩා ස්වල්ප කාලයක් ගතවේ. එය බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ සිට හත් වන උපග්‍රහයා මෙන්ම ගැලීලියානු උපග්‍රහයා ද වේ. ගැනිමේඩ්, යුරෝපා හා අයෝ යන චන්ද්‍රයින් සමඟ පිළිවෙලින් 1:2:4 කක්ෂීය අනුනාදය දරයි. එය විෂ්කම්භයෙන් බුධ ග්‍රහයාට වඩා විශාල වුව ද එහි ස්කන්ධය බුධ ග්‍රහයාගෙන් අඩක් පමණ වේ.
  
ගැනිමේඩ් ග්‍රහයා මූලිකව සකස් වී ඇත්තේ සිලිකේට පාෂාණවලින් හා ජලීය අයිස් වලිනි. එහි අභ්‍යන්තරය යකඩවලින් යුත් ද්වී හරයකින් යුක්තය.එසේම එහි අයිස් ස්ථරවලට මැදිව 200km පමණ පහළින් ලවණ ජලයෙන් යුත් මුහුදක් ඇති බවට ද විශ්වාස කෙරේ. එහි පෘෂ්ඨය ප්‍රධාන භූ ලක්ෂණ දෙකකින් යුක්ත වේ. එහි අඳුරු කොටස වසර බිලියන 4කට වඩා පැරණි යමහල් විවරවලින් සමන්විතය. එය ග්‍රහලෝකයෙන් තුනෙන් පංගුවක් ආවරණය කරයි. එහි ආලෝකමත් කලාපය එතරම් පැරණි නැත. කැපුම් හා ගැටි වලින් වලින් යුක්ත එය ග්‍රහලොවේ ඉතිරිය ආවරණය කරයි. එයට භූ විද්‍යාත්මක හේතුව එතරම් හොදින් නොදන්නා නමුත් එය උදම් උෂ්ණත්වය නිසා ඇති වූ චලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රතිඵලයක් විය හැක.

(magnetosphere) චුම්භක ගෝලයකින් යුත් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති එකම ග්‍රහලෝකය වන්නේ ගැනිමේඩ්ය. ද්වී යකඩ හරය තුළ වු සංවහනය තුළින් එය නිර්මාණය වී ඇතැයි සැලකේ. මෙම ගෝලයෙන් අල්ප කොටසක් බ්‍රහස්පතිගේ වටා පුළුල් චුම්භක ක්ෂේත්‍රය තුළ ගිලී ඇති අතර විවෘත බල රේඛා මගින් එයට සම්බන්ධවේ. මෙම ග්‍රහ වස්තුවට ඔක්සිජන් සහිත වායුගෝලයක් ඇත. එහි O , O2 හා O3  (ඕසෝන්) අන්තර්ගත වේ. පරමාණුක හයිඩ්‍රජන් ඉතාමත් අවම මට්ටමකින් එහි පවතී.එහි වායුගෝලයට අනුරූපව අයන ගෝලයක් පවතීද යන්න තවමත් හෙලිවී නොමැත.

ගැනිමේඩ් චන්ද්‍රයා සොයාගැනීමේ ගෞරවය එය මුලින්ම 1610 දී නිරීක්ෂණය කළ ගැලීලියෝ ගැලිලිට හිමිවේ. එහි නම යෝජනා කරන ලද්දේ ඩිමෝන් මාරිස් නම් අභ්‍යවකාශ විද්‍යාඥයා විසිනි. මිත්‍යා විශ්වාසවලට අනුව සියලුම ග්‍රීක දෙවියන්ගේ කුසලාන දරා සිටින්නා (cupbearer) වන ඩියුස්ගේ ආදරය ලැබාගැනීම වෙනුවෙන් මෙය එනමින් නම් කෙරිණි. පයිනියර් 10 යානයෙන් ආරම්භ ගැනිමේඩ්ව ඉතා ආසන්නයෙන් නිරීක්ෂණය කිරීමට අභ්‍යවකාශ යානා වලට හැකිවි ඇත. වොයේජර් යානයෙන් එහි මැණීමේ කටයුතු සිදු කෙරිණි. ගැලීලියෝ යානයෙන් එහි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා භූගත මුහුද පිළිබඳව සොයා ගැනුණි. ජුපිටර් අයිස් මුන් ඔබ්ටරය ගැනීමෙන් නිරීක්ෂනාත්මකව නිර්මාණය කල මුත් එම ව්‍යාපෘතියත් (NASA) නාසා ආයතනය විසින් 2005 වර්ෂයේදී අවලංගු කරන ලදී.

ප්‍රවර්ගය:බ්‍රහස්පති
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ පසුබිම හා ව්‍යුහය

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන වස්තුව වන්නේ සුර්යයාය.  ප්‍රධාන අනුක්‍රම G2 තරුවක් වන මෙහි මණ්ඩලයේ දන්නා ස්කන්ධයෙන් 99.86% අඩංගු වන අතර ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයෙන් ග්‍රහ මණ්ඩලය නතු කරගෙන සිටී. පද්ධතියේ ඉතිරි ස්කන්ධයෙන් 90% ක් පමණ අයත් කර ගන්නේ හිරු‍ගේ විශාලතම කක්ෂීය වස්තූන් වන බ්‍රහස්පති හා සෙනසුරුය.

හිරු වටා කක්ෂයේ ඇති බොහෝමයක් විශාල වස්තු, ක්‍රාන්ති වලය ලෙස හදුන්වන පෘතුවි කක්ෂයේ තලයට ආසන්නව පවතී. ග්‍රහලෝක කාන්ති වලයට ඉතා සමීප අතර ධූම කේතු හා කුයිපර් වළල්ලේ වස්තු සාමාන්‍යයෙන් එම තලයට සැලකිය යුතු ආනතියකින් පවති. 

 

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ වස්තුවල කක්ෂ පරිණායකට අනුව (වම් උඩු කෙළවරේ සිට ඔරලෝසුවේ කටු කැරකෙන දිශාවට) 

ග්‍රහලෝක සියල්ල හා අනෙකුත් බොහොමයක් වස්තු සුර්යයාගේ භ්‍රමණය සමග කක්ෂ වල චලනය වෙයි. (හිරුගේ උත්තර ධ්‍රැවයට ඉහළ සිට නිරීක්ෂණය කරන විට ඔරලෝසු කටු කැරකෙන දිශාවට විරුද්ධ දිශාවට) හේලිගේ වල්ගා තරුව වැනි මෙයින් වෙනස් වු ඒවාද ඇත.

වස්තු හිරු වටා චලනයේ යෙදෙන්නේ කෙප්ලර්ගේ ග්‍රහ වස්තු චලනය මුලධර්මයට අනුවය. සියලු වස්තු ඉලිප්සයේ එක් නාභියක් ලෙස සුර්යයා තබා ගෙන දල ඉලිප්සයක් දිගේ චලනයේ යෙදෙයි. සුර්යයාට වඩා ආසන්නයෙන් ඇති වස්තු වඩා වේගයෙන් ගමන් කරයි. 

ග්‍රහලෝක වල කක්ෂ යන්තම් වක්‍රාකාර වේ. නමුත් බොහෝමයක් ධූම කේතු, උල්කා හා කුයිපර් වළල්ලේ වස්තු අතිශයින් ඉලිප්සීය පථ වල ගමන් ගනී. සම්බන්ධ වී ඇති විශාල දුරවල් සමඟ වැඩ කීරීම සඳහා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ බොහොමයක් නිරූපන වල  කක්ෂ අතර දුර එකම වේ. නමුත් සත්‍ය ලෙසම, අවස්ථා කිහිපයක් හැරුණු කොට හිරුගෙන් ඈතට යත්ම කක්ෂ 2 ක් අතර දුරද වැඩිවේ. උදාහරණයක් ලෙස සිකුරු බුධට වඩා දල වශයෙන් 0.33 Au දුරින්ද පිහිටන අතර  සෙනසුරු බ්‍රහස්පතිට වඩා 4.3Au ද නෙප්චූන් යුරේනස් ගෙන් 10.5Au දුරින්ද පිහිටයි. මෙම කක්ෂ දුර අතර සබඳතාවක් ගොඩ නැගීමට ප්‍රයත්න දරා තිබේ, (විටියස් බෝඩ් නීතිය බලන්න) නමුත් තවමත් එවැනි පිළිගත් සිද්ධාන්තයක් නැත.
ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය
පයනියර් සිකුරු ව්‍යාපෘතිය

සිකුරු ව්‍යාපෘතිය අයනීය මෙහෙයුම් සංරචක දෙකකින් යුක්ත වු අතර ඒවා වෙන වෙනම නිකුත් කරන ලදී. පයනියර් වීනස් 1 හෝ පයනියර් වීනස් ඕබිටර් 1978 දී නිකුත් කරන ලද අතර 1978 කක්ෂයට ඇතුළත් වීමෙන් පසු දශකයකට අධික කාලයක් ග්‍රහලෝකය අධ්‍යයනය කරන ලදී. පයනියර් වීනස් 2 හෝ පයනියර් වීනස් මල්ටිපෝබ් සිකුරු වායුගෝලයට කුඩා ප්‍රෝබ 4 ක් යවන ලදී. මෙය නාසා Ames පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය මගින් පයනියර් 10 හා පයනියර් 11 ඇතුළත් පයනියර් අභ්‍යවකාශ යානා ශ්‍රේණියෙහි කොටසක් ලෙස කලමණාකරණය කරන ලදී.

## සටහන් 
{|

|Pioneer_Venus_project

|-
අභ්‍යවකාශ නිරීක්ෂණයේ ඉතිහාසය

සූර්යයා පිළිබඳ මිනිසුන් තුළ තිබූ මුල්ම ස්ථාවර අදහස වූයේ දවසේ උදාව හා රාත්‍රිය ඇතිකරන හා ක්ෂිතිජයෙන් නැග බැස යන අහසේ ඇති දිදුලන තැටියක් වශයෙනි. බොහෝ පුරාණ හා ඓතිහාසික සංස්කෘතීන්වල සූර්යයා දේවත්වයෙන් හා අද්භූත බලයක් සහිත වස්තුවක් ලෙස සැලකිණි. අතීතයේ දකුණු ඇමරිකාවේ ඉන්කා හා මෙක්සිකෝවේ ඇපටෙක් වැනි ශිෂ්ටාචාරවල සූර්යය වන්දනාව මූලික අංගයක් විය. බොහෝ ඓතිහාසික ස්මාරකයන් නිර්මාණය කර තිබෙන්නේ සූර්යය සංකල්පය (Phenomena) මනසේ තබාගෙනය. උදාහරණයක් වශයෙන් ශෛලමය මහා ශිලා megaliths ග්‍රීස්ම සූර්ය නිවෘත්තිය (Solstice) ( මෙවැනි ස්මාරක ඊජිප්තුවේ, ජැබ්ටා ප්ලායා හා එංගලන්තයේ ස්ටෝන් ගෙන්ච් හි ඇත). අයර්ලන්තයේ මානවයින් ගොඩනගා ඇති ප්‍රාග් ඓතිහාසික නිව් ග්‍රේන්ජ් ස්මාරකයෙන් ශීත ඍතුවේ (Solstice) සූර්යය නිවර්තිය අනාවරණය කෙරේ. පුරාතන මෙක්සිකෝවේ චිචෙන් ඉට්සා ( Chichen Itza) වාසනා හා සරත් ඍතුවේදී පුද්ගලයන්ගේ සෙවණැල්ල සර්පයෙකුගේ හැඩය ගන්නා පරිදි තනා ඇත. ස්ථාවර තරුවලට සාපේක්ෂව සූර්යයා පෘථිවියේ සිට පෘථිවිය රාශි චක්‍රය හරහා ඉලිප්සය දිගේ වසරකට වරක් පරිභ්‍රමණය වන සේ පෙණුනු නිසා ග්‍රීක අභ්‍යවකාශ විද්‍යාඥයියෝ එය හත ලෙස නම් කළහ. එය ග්‍රහ වස්තු හතේ එකක් ලෙස සැලකිණි. ඇතැම් භාෂාවලට සතියේ දිනක් හිරු වෙනුවෙන් නම් කර තිබෙන්නේ ඒ නිසාය.
           
    
## සටහන් 
{|

|Sun History_of_observation

|-

ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව
වයඹ රාජකීය විදුහල

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්
ජීවීන් අභ්‍යාවකාශගතකිරීම

ගේ රුව ඇති රුමේනියානු මුද්දරයක් ]]
=**==අභ්‍යාවකාශයේ සතුන්===

1946 දී ඇමරිකානුවන් විසින් අත්පත් කර ගත් ජර්මානු V-2 රොකට්ටු මඟින් පලතුරු මැස්සන් මුදා හැරීම, විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන් සඳහා වාර්තා ගත සතුන් අභ්‍යාවකාශයට මුදා හැරීමේ  ප්‍රථම  අවස්ථාව විය. 

කක්ෂයකට යවන ලද ප්‍රථම සත්වයා වූයේ ලයිකා බැල්ලියයි. 1957 මේ සිදුවීම යොදා ගන්නා ලද්දේ සඳහා උපකාරී වූයේ ස්පුට්නික් 2 අභ්‍යාවකාශ යානයයි. එම බැල්ලිය නැවතත් පෘථිවිය කරා ගෙන ඒමට කිසිදු අදහසක් හෝ ක්‍රමයක් නොතිබූ අතර එමනිසා අභ්‍යාවකාශයට ළඟා වීමෙන් පසු දින කිහිපයක දී ආතතියෙන්, අධික තාපයෙන් හා විජලනය නිසා ඇය මරණයට පත් විය. 1960 දී සෝවියට් අභ්‍යාවකාශ සුනඛයන් වන බෙල්කා හා ස්ට්‍රෙල්කා පෘථිවිය වටා කක්ෂගත වී නැවත සාර්ථකව පෘථිවිය කරා පැමිණෙන ලදී. 

ඇමරිකානු අභ්‍යාවකාශ වැඩසටහන අප්‍රිකාවෙන් චිම්පන්සීන් ගෙනවිත් ප්‍රථම මිනිසා කක්ෂගත කිරීමට ප්‍රථම අවම තරමින් චිම්පන්සීන් දෙදෙනෙක් වත් අභ්‍යාවකාශයට යවා අත්හදා බලා ඇත. 1968 දී සොන්ඩ් 5 යානය මඟින් සෝවියට් සංගමය **ඉබ්බන්** අභ්‍යාවකාශයට යවන ලදී. සඳ වටා පියාසර කිරීමට වරම් ලත් ප්‍රථම සතුන් වූයේ ඔවුන්ය....{}}**[[]]

### අභ්‍යාවකාශයේ මිනිසුන්
අභ්‍යාවකාශයට ගිය ප්‍රථම මිනිසා යුරි ගගාරින් වේ.

සෝවියට් අජටාකාශගාමී යුරි ගගාරින් අභ්‍යාවකාශයට ගිය ප්‍රථම මිනිසා බවට පත් වූයේ 1961 අප්‍රේල් 12 වන දා වොස්ටොක් 1 යානය මඟින් කක්ෂයට ඇතුළත් වීමත් සමඟය. මෙම දිනය වර්තමානයේ දී රුසියාව හා වෙනත් බොහොමයක් රටවල්වල නිවාඩු දිනයක් ලෙස සැලකේ. ඔහු මිනිත්තු 108ක් පුරාවට පෘථිවිය වටා කක්ෂගත වී සිටියේය. 

දවස් 23කට පසු ෆ්‍රීඩම් 7 ලෙස හැඳින්වූ උප කක්ෂීය මෙහෙයුමක දී ඇමරිකාව වෙනුවෙන් ඇලන් ෂෙපර්ඩ් අභ්‍යාවකාශයට ඇතුළ් විය. 1962 පෙබරවාරි 20 වනදා කක්ෂ 3ක් සම්පූර්ණ කරමින් පෘථිවිය වටා කක්ෂගත වූ ප්‍රථම ඇමරිකානුවා වීමට ජෝන් ග්ලේන් සමත් විය. මේ සඳහා උපකාරී වූයේ ෆ්‍රෙන්ෂිප් 7 යානයයි. 

පළමුවරට මිනිසුන් දෙදෙනෙකුගෙන් යුත් ගුවන් ගමන් ද මුලින්ම ඇරඹුණේ  සෝවියට් සංගමයෙනි . ඒ 1962 අගොස්තු 11 - අගෝස්තු 15 අතරතුරය. සෝවියට් හි වැලන්ටිනා තෙරෙශ්කෝවා 1963 ජූනි 16 වනදා වොස්ටොක් 6 යානය මඟින් අභ්‍යාවකාශයේ සංචාරය කරමින් අභ්‍යාවකාශයට යන ලද ප්‍රථම කාන්තාව බවට පත් විය. කොරලව් විසින් වැඩි කාලාන්තරයකින් යුත් තවත් වොස්ටොක් මෙහෙයුම් සැලසුම් කර තිබුණ ද ඇපලෝ වැඩ සටහන ප්‍රකාශයට පත් වීමෙන් පසුව අගමැති කෘෂෙව්ට තවත් ප්‍රථම ස්ථාන අවශ්‍ය විය. දෙදෙනෙකුට වඩා වැඩි කාර්ය මණ්ඩලයකින් යුත් ප්‍රථම ගුවන් ගමන වූයේ සෝවියට් එකමුතුවෙහි වොස්ක්හොඩ් 1යි. වොස්ටොක් යානාවල නවීකරණය කරන ලද අංගයක් වූ මෙය 1964 ඔක්තෝබර් 12 වනදා ෆියොක්ටිස්ටොව්, කොමරව් හා යෙගොරොව් රැගෙන අභ්‍යාවකාශගත විය. මෙය කාර්ය මණ්ඩලය අභ්‍යාවකාශ ඇඳුම් නොඇඳ සිටි ප්‍රථම අවස්ථාව ලෙස ද ඉතිහාසයට එක් වේ.

සෝවියට් සංගමය මඟින් 1965 මාර්තු 18 නිකුත් කරන ලද වෝස්හොඩ් 2හි ඇලෙක්සි ලියනෝෆ් ප්‍රථම අභ්‍යාවකාශ ඇවිදීම  සිදු කරන ලදී. මෙම මෙහෙයුමේ අවසානය ව්‍යසනයක් වීමට ඉතා වැඩි ඉඩ ප්‍රස්ථාවක් පැවතුණි. දුර්වල රෙට්‍රො රොකට් දහනයක් නිසා යානය ඉලක්කයෙන් 1600km එපිටින් පතිත වූ අතර ලෙනොව්හට කැප්සුලයට පැමිණීමට හැකි වූයේ යන්තමිනි. මෙම අවස්ථාව වන විට කෘෂෙව් තම තනතුරක් අස්වී තිබූ අතර නව සෝවියට් නායකත්වය දුර්වලතා සහිත චන්ද්‍ර ගොඩබෑම් උත්සාහයකට කැමැත්තක් දැක්වූයේ නැත.
චන්ද්‍රයාගේ භූලක්ෂණ

චන්ද්‍රයාගේ භූ විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ ලේසර් උන්නතාංශ මිතික ක්‍රම සහ ත්‍රිමාන ඡායාරූප විශ්ලේෂණ ක්‍රම ඇසුරින් මිනුම්කරණය කොට ඇත. මේ සම්බන්ධ වඩාත් නූතන උදාහරණය ක්ලෙමන්ටයින් (Clementine) මෙහෙයුම අතරතුර ලබාගත් දත්ත වලින් පෙන්වා දිය හැකිය. චන්ද්‍රයාගේ වඩාත් පහසුවෙන් දැකිය හැකි භූ විද්‍යාත්මක ලක්ෂණය වනුයේ එහි ඈත අර්ධයේ වන දක්ෂිණ ධ්‍රැව ඇට්කින් (Aitken) ආවාටයයි. චන්ද්‍රයා මතුපිට පිහිටි අවම උන්නතාංශය මෙම ආවාටයට අයත් වෙයි. සඳ මත පිහිටි ඉහළම උන්නතාංශයන් මෙම පෙදෙසට මදක් ඊශාන දිශාවෙන් පිහිටයි. මේ හේතුවෙන් එම ප්‍රදේශය දක්ෂිණත් ධ්‍රැව ඇට්කින් ආවාටය නිර්මාණය වීමට හේතු වු ආනත ගැටුමෙන් නිකුත් වු පාෂාණ එක් රැස්වීමෙන් සකස් වී ඇතැයි යෝජනා වී ඇත. අනෙකුත් විශාල ආවාටයන් වන මාරියා ඉබ්‍රියම්, සෙරෙනිටාටිස්, ක්‍රිසියම්, ස්මිතී සහ ඔරියටේල් වැනි ආවාට ආශ්‍රිතවද ප්‍රාදේශීය පහත් උන්නතාංශ සහ ඒ වටා පිහිටි උස් ගැටි පිහිටයි.

සඳෙහි හැඩය පිළිබද තවත් කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයක් වන්නේ සඳෙහි ඈත භාගයේ උන්නතාංශයන් අනෙක් පෙදෙසට සාපේක්ෂව 1.9 km ප්‍රමාණයකින් ඉහළ යෑමයි. සඳෙහි කබොල සමස්ථිතික සමතුලිතතාවයක පවතින බවත්, එහි සෑම ස්ථානයකම ඝනත්වය එකම වන බවත් උපකල්පනය කෙරෙයි නම් එවිට ඉහළ උන්නතාංශයන් ඝණකමින් වැඩි කබොල සමග සම්බන්ධ වෙයි. ගුරුත්වාකර්ෂණ, භූ විද්‍යාත්මක සහ භූ කම්පන පිළිබද දත්ත භාවිතයෙන් කබොලෙහි මධ්‍යන්‍ය ගණකම කිලෝමීටර් 50 ± 15 ක් වන බව නිර්ණය කොට ඇත. එහිදි වඩාත් ඈතින් පිහිටි අර්ධයේ කබොල අනෙක් අර්ධයට සාපේක්ෂව කිලෝමීටර් 15 කින් පමණ ඝනකමින් වැඩි බව නිර්ණය කොට ඇත. 
      
  

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍රයා
සූර්ය ග්‍රහණ

thumb|453x453පික්|**සූර්යග්‍රහණය** අැතිවෙන අාකාරය

**සූර්ය ග්‍රහණය** ඇති වනුයේ සූර්යයාගේ කොටසක් හෝ සම්පූර්ණ සුර්යයාම වැසී යන පරිද්දෙන් සූර්යා සහ පෘථිවිය අතරින් සඳ ගමන් කිරීම හේතුවෙනි.  සූර්ය ග්‍රහණයක් අමාවක දිනකදී සිදුවේ.මෙය සිදු විය හැක්කේ නව සඳ පවතින දිනෙක පමණි. එවන් දිනක පෘථිවියේ සිට බලන කළ සූර්යයා සහ චන්ද්‍රයා එක එල්ලේ පිහිටයි. වසරකට සූර්ය ග්‍රහණ 4 ක් පමණ සිදු වන නමුත් සඳෙහි සෙවනැල්ලට ඇතුළත් වන කුඩා ප්‍රදේශයක් තුළ පමණක් සම්පූර්ණ සූර්යග්‍රහණයක් දැක ගත හැකි වන හෙයින් ඕනෑම ප්‍රදේශයක් සඳහා පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණ ඉතා දුලබ අවස්ථාවන් වේ.

පූර්ණ සුර්යග්‍රහණයක් ඉතා විශේෂ ස්වභාවික සංසිද්ධියක් වන අතර බොහෝ දෙනා එවැන්නක් දැක බලා ගැනීම සඳහා ඉතා ඈත ප්‍රදේශවලට පවා ගමන් කරති. 1999 වසරේ දී යුරෝපයට දර්ශනය වූ පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණය මේ සම්බන්ධයෙන් මහජනතාව තුළ පැවති අවධානය ඉහළ නැංවීමට සමත් විය. මේ බව 2005 වසරේ හට ගත් අර්ධ සූර්ය ග්‍රහණය සහ 2006 වසරේ හටගත් පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණය නැරඹීම සඳහාම ගමන් කළ පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාව අනුව පැහැදිලි වේ. මීළඟ සූර්ය ග්‍රහණය 2008 වසරේ අගෝස්තු 1 වැනි දින දැකගත හැකි වූ අතර එය පූර්ණ සූර්යග්‍රහණයකි.

අතීත සංස්කෘතීන් තුළ සහ ඇතැම් වර්තමාන සංස්කෘතීන් තුළ සූර්ය ග්‍රහණ සඳහා ආශ්චර්යමත් හේතූන් බලපාන බවට මතයක් විය. පූර්ණ සූර්යග්‍රහණයක් එවැන්නක තාරකා විද්‍යාත්මක පැහැදලි කිරීම පිළිබඳ නොදත් පුද්ගලයෙකුට බිය ජනක අත්දැකීමක් විය හැකිය. හදිසියේම දහවල් කාලයේ විනාඩි කිහිපයක් තුළ සූර්යයා අතුරුදන්ව ආකාශය අඳුරු පැහැ ගැනීම ඊට හේතුවයි.
සැටර්න් V

**සැටර්න් V** (සඳ රොකට්ටුව ලෙස හඳුන්වන) යනු 1967 හා 1973 අතර කාලයේ දී නාසාහි ඇපලෝ හා ස්කයිලැබ් වැඩසටහන් විසින් භාවිතා කැරුණු බහු-අදියර ද්‍රව ඉන්ධනවලින් බල ගැන්වුණු රොකට්ටුවකි.
    

සැටර්න් රොකට්ටු පවුලේ විශාලතම රොකට්ටුව වූ සැටර්න V, ඇලබාමා, කන්ස්විල් හි මාෂල් අභ්‍යවකාශ ගමන් මධ්‍යස්ථානයේ දී වර්නර් වොන් බ්‍රෝන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ බෝයි, උතුරු ඇමරිකානු ගුවන් සමාගමක්, ඩග්ලස් ගුවන් යානා සමාගම හා IBM සමාගම ප්‍රධාන කොන්ත්‍රාත්කරුවන් ලෙස හවුල් කර ගනිමින් නිපදවිණි. එය උසින්, බරින් හා කාර්යය භාරය නගා සිටුවීම ලක්ෂයෙන් මෙතෙක් ක්‍රියාකාරීත්වයට ගෙන ආ නිකුත් කිරීමේ වාහනය විය. 1980 දශකයේ පසු භාගයේ දී පර්යේෂණ මෙහෙයුම් දෙකක පමණක් නිපදවූ එනර්ජියානු රොකට්ටුවට ඊට වඩා යන්තමින් වැඩි නිකුත් වීමේ තෙරපුමක් තිබිණි.

නාසා විසින් 1967 හා 1973 අතරතුරේ දී කාර්යය භාරයේ අඩුවක් නොමැතිව සැටර්න් V රොකට්ටු 13 ක් නිකුත් කළේය. සැලසුම් කළ කාර්ය භාරය වුයේ නාසා ආයතනය විසින් චන්ද්‍රගොඩබෑම් සඳහා භාවිතා කැරුණු මිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ යානා නිපදවීම වු අතර සැටර්න් V රොකට්ටුව ස්කයිලැබ් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය නිකුත් කිරීම සඳහා සහය දිනි.

සැටර්න් V රොකට්ටුව තුන්වැනි අදියර විවිධ නාසා කොන්ත්‍රාත්කරුවන් විසින් නිපැදැවුණත් සංයුක්ත බව පිළිබඳ ශ්‍රේණියක් අනුගමනය කිරීම හා ඒ සියල්ල පාලනය දැන් අයිතිව ඇත්තේ බෝයිං සමාගමට යි. ප්‍රථම හා දෙවන අදියරවල් පිරික්සෙන්නේ මිසිසිපිහි සෙන්ට් ලුවිස් බොක්ක අසල පිහිටි ස්ටෙනිස් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ දී ය. පසුව එම පහසුකම අභ්‍යවකාශ ෂටලයේ ප්‍රධාන එන්ජිම හා වර්තමානයේ දී ඩෙල්ටා රෝමන් 4 EELV රොකට්ටුවේ හා අනාගතයේ දී ඒරස් 5 රොකට්ටුවේ භාවිතා කරන RS 65 රොකට් එන්ජිම පිරික්සීමටත් එයට අවශ්‍ය වෙනස්කම් සිදු කිරීමටත් යොදාගැනිණි.

## සටහන් 
*Saturn_V

ප්‍රවර්ගය:ඇපලෝ වැඩසටහන
මයිකල් කොලින්ස්

**මයිකල් කොලින්ස්** යනු හිටපු ඇමරිකානු ගගනගාමියෙක් හා පරීක්ෂක ගුවන් නියමුවෙකි. 1963 දී ගගනගාමීන් 14 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත තුන්වන කණ්ඩායමට ඔහුව තෝරාගනු ලැබීය. ඔහු දෙවරක් අභ්‍යාවකාශයේ පියාසර කළේය. ඔහුගේ පළමු අභ්‍යාවකාශ පියාසැරිය වන්නේ ජෙමිනි 10යි. ඔහු සහ අණ දෙන ගුවන් නියමු ජෝන්  ඩබ්. යං විසින් සංකේතස්ථාන 2ක් අභ්‍යාවකාශ යානා 2කින් එහි දී ප්‍රදර්ශනය කළ අතර කොලින්ස් විසින් EVA 2 ක් ලබා ගන්නා ලදී. ඔහුගේ දෙවන අභ්‍යාවකාශ පියාසැරිය වන්නේ ඇපලෝ 11 වන අතර ඔහු එහි දී නියමු මොඩියුලයේ ගුවන් නියමුවා ලෙස ක්‍රියා කරන ලදී. ඔහු සඳ වටා කක්ෂගත වන අතරතුර නීල් ආම්ස්ට්‍රෝන් හා එඩ්වින් ඕල්ඩ්‍රින් පළමුවරට සඳ මත මිනිස් පා සටහන් තැබීය.

ගගනගාමියෙකු බවට පත්වීමට පෙර ජනපද මිලිටරි ඇකඩමියට ඔහු ඇතුළත් වූ අතර එහි සිට එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාවට එක් වූණි. ඔහු F 86 යානයේ නැගී ප්‍රංශයේ චැම්බ්ලි බුසියර්ස් ගුවන් මූලස්ථානයේ දී පියාසර කළේය. ඔහුව USAF පරීක්ෂණාත්මක පියාසැරි පරීක්ෂණ ගුවන් නියමු පාසලට භාරගත්තේය. ඒ 1960 දී එඩ්වඩ් ගුවන් හමුදා මූලස්ථානයේ දීය. ඔහු අසාර්ථකව දෙවන ගගනගාමී කණ්ඩායමට අයදුම් කළ ද භාර ගනු ලැබූයේ තුන් වන කණ්ඩායමටය.

1970 දී නාසා ආයතනයෙන් විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසුව රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ මහජන කටයුතු පිළිබඳව සහකාර ලේකම් ලෙස ඔහු රැකියාවක් ලබා ගත්තේය. වසරකට පසුව ජාතික ගුවන් හා අභ්‍යාවකාශ කෞතුකාගාරයේ පළමු අධ්‍යක්ෂකවරයා බවට පත්විය. ස්මිත් සෝනියන් ආයතනයේ උප ලේකම් බවට 1978 දී පත් වන තුරු ඔහු සිය නිලය දැරීය. 1980 දී LTV අභ්‍යවකාශ යානයේ උප සභාපති ලෙස ඔහු රැකියාව ලබා ගත් අතර 1985 දී තම ව්‍යාපාර කටයුතුවල නියැළීමට සඳහා ඉල්ලා අස් විය.

පැට්‍රිෂියා සමඟ විවාහ වූ කොලින්ස්හට කේට්, ඈන් හා මයිකල් යන දරුවන් තිදෙනා ලැබුණි. Jr කේට් යනු නිළියක් වන අතර All My Children යන දිවා කාලයේ විකාශිත මෙගා ටෙලිනාට්‍යයේ නැතලි මාලොව් ඩිලන් යන ඇගේ චරිතය නිසා ඇය සුප්‍රසිද්ධ නිළියකි.

2021 අප්‍රේල් 28 වැනිදා, කොලින්ස් (වයස 90) එක්සත් ජනපදයේ ෆ්ලෝරීඩා ප්‍රාන්තයේ නේපල්ස් හි දි පිළිකාවක් හේතුවෙන් මරණයට පත් විය.

## භාහිර සබැඳි
* මයිකල් කොලින්ස්ගේ MIT/AeroAstro හි සපැමිණීම | 2015-04-01

ප්‍රවර්ගය:ඇපලෝ වැඩසටහන
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ගගනගාමීන්
ඇපලෝ චන්ද්‍ර ගොඩ බෑමේ වංචා පිළිබඳ සිද්ධාන්තය

thumb|alt=tiny globe|බස් ඕල්ඩ්‍රින් හා නීල් ආම්ස්ට්‍රෝන් සඳෙහි හා ගොඩ බැසුම් මොඩියුලයෙහි නාසා විසින් නිපදවන ලද පුහුණු වීමේ ආකෘති තුළ පුහුණු වීමේ යෙදේ. ප්‍රතිවාදීන් කියා සිටින්නේ මුළු චන්ද්‍ර මෙහෙයුම මෙම පුහුණු කිරීමේ ආකෘතිය වැනි ආකෘති මත රූපගත කරන බවයි.
**ඇපලෝ චන්ද්‍ර ගොඩබෑම් කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන්** ඉදිරිපත් කරන්නන් ප්‍රකාශ කරන්නේ ඇපලෝ වැඩසටහන හරහා සිදු කරන ලද චන්ද්‍රයා මත මිනිසුන් ගොඩ බෑමේ සියලු හෝ සමහරක් කොටස් නාසා හා අනෙකුත් ඊට අයත් සංවිධානවල සාමාජිකයන් විසින් ව්‍යාජ ලෙස රූ ගත කළ බවයි. සමහරක් කණ්ඩායම් හා තනි පුද්ගලයන්ට විවිධ මට්ටමේ උසස් සිද්ධාන්ත ඇති අතර පහත ඒවා ද ඒවාට ඇතුළත් වේ.

* ඇපලෝ ගඟනගාමීන් සඳ මත පා තැබුවේ නැත. 
* නාසා හා අනෙකුත් සංවිධාන ඡායාරූප, චිත්‍රපටි, සම්ප්‍රේෂණ හා පාෂාණ සාම්පල ඇතුළත් සාක්ෂි නිෂ්පාදනයෙන්, විනාශ කිරීමෙන් හෝ වෙනස් කිරීමෙන් සැලසුම් සහගතවම මහජනයා මුලාවට ලක් කර ඇත. 
* වර්තමානය දක්වාම නාසා හා අනෙක් අය අඛණ්ඩව මෙම කුමන්ත්‍රණයට ක්‍රියාකාරීව සහභාගී වේ.

ඇපලෝ චන්ද්‍ර ගොඩබැසීම් සඳහා තුන්වෙනි පාර්ශවීය සාක්ෂි රැසක් තිබෙන අතර, කුමණ්ත්‍රණ න්‍යායන් මගින් එල්ල කෙරෙන චෝදනා වලට විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව ඇතුලු විවිධ පාර්ශව‍යන් විස්තරාත්මක පැහැදිළි කිරීම් සිදු කර ඇත. 2000 දශකයේ අග භාගයේ සිටම චන්ද්‍ර පූර්වේක්ෂණ ඕබිටරය වැනි චන්ද්‍රිකා මගින් ඇපලෝ මෙහෙයුම් ගොඩබැසූ ප්‍රදේශවල අධි-විභේදන ඡායාරූප ලබාගෙන ඇති අතර, චන්ද්‍රයා මත බැහැර කර එන ලද ඇපලෝ චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ අවරෝහණ අධියර‍යන් සහ අභ්‍යවකාශගාමීන්ගේ අඩි සටහන් ආදිය මෙම ඡායාරූප වල සටහන් වී තිබේ. 2012 වර්ෂයේදී නිකුත් කෙරුණු චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප වල අභ්‍යවකාශගාමීන් සඳ මත සිටුවනු ලැබූ ඇමරිකානු ධජ හයෙන් පහක් දැකගත හැකි විය. අනෙක් ධජය වූ ඇපලෝ 11 අභ්‍යවකාශගාමීන් සිටවූ ධජය ඔවුන්ගේ චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ ආරෝහණ ප්‍රචාලන පද්ධතියේ පීඩණයට හසු වී ගැලවී විසිවී ගොස් තිබුණි.

බොහොමයක් විචාරකයින් මෙම වංචා කිරීම පිළිබඳ ප්‍රකාශ කිරීම් නිෂ්ප්‍රභා කරන ප්‍රතිඵල ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. ගෝල්අප් සංවිධානය මඟින් 1999 දී සිදු කරන ලද මත විමසුමෙන් පැහැදිලි වූයේ ඇමරිකානු මහජනතාවගෙන් 89%ක් චන්ද්‍ර ගමන නියම එකක් සේ සැලකූ බවත් 6%ක් එලෙස නොසැලකූ බවත් 5% ක් කිසිදු තීරණයකට නොඑලඹුණු බවත්ය.

ප්‍රවර්ගය:ඇපලෝ චන්ද්‍ර ගොඩ බෑම වංචාවක්ය යන මතය
ජූඩෝ

ජුඩෝ ක්‍රීඩාව ජු-ජිට්සු සටන් කලාවෙන් බිඳී ආ පොරබැදීමේ ආරට අයත් නූතන ජපන් ආත්මාරක්ෂක ක්‍රිඩා සටන් කලාවක් වන අතර එහි ආරම්භය 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී ජපානයේදි සිදු විය. ජුඩෝ යන වදනෙහි අරුත වන්නේ මෘදු යන්නයි. මෙම ක්‍රීඩාවෙහි වඩාත් වැදගත් කොටස වන්නේ එයට අයත්වන තරගකාරී කොටසයි. එහිදි ක්‍රීඩකයෙකුගේ ඉලක්කය වන්නේ තම ප්‍රතිවාදියා බිම හෙලීම, ඔහුට චලනය විය නොහැකි වන පරිදි ක්‍රියාත්මක වීම හෝ වෙනත් පොර බැදීම් ක්‍රම වේදයකින් ප්‍රතිවාදියා මෙල්ල කිරීමයි. මේ සදහා ප්‍රතිවාදියාගේ දෑත් හෝ දෙපා හිරවන පරිදි දැඩිව අල්ලා ගැනීම ආදි ක්‍රම වේදයන් භාවිතා කළ හැකිය. දෑත් හා දෙපා භාවිතයෙන් සිදු කරන සුළු පහරදීම් සහ තල්ලු කිරීම් මෙන්ම ආයුධවලින් එල්ල වන ප්‍රහාරයන්ට මුහුණ දීමේ යම්යම්  ක්‍රම වේදයන් ද ජුඩෝ ක්‍රීඩාවට ඇතුළත් වන නමුත් ඒවා පෙර සකස් කළ ක්‍රීයාදාමයන් ලෙස පමණක් සිදු කෙරෙන අතර ජුඩෝ තරඟ සහ නිදහස් ජුඩෝ පුහුණු වීම් තුළ ඒවා භාවිත කිරීමට ඉඩ දෙනු නොලැබේ.

ආවසාන වශයෙන් ජුඩෝ ක්‍රීඩාව සදහා නිර්මාණය කෙරුණු දර්ශනය සහ ශික්ෂණ ශාස්ත්‍රය සාම්ප්‍රදායික ආත්මාරක්ෂක සටන් පාසැල් (කොරූයු) ඔස්සේ වැඩි දියුණු වු සියලු ජපන් ආත්මාරක්ෂක සටන් කලාවන් සදහා ආකෘතියක් බවට පත් විය.

ජුඩෝ ක්‍රීඩාවේ නිරත වන්නන් 'ජුඩෝකා' ලෙස හැදින්වේ.

== සටහන් ==ජුඩො ක්‍රිඩාව ආත්මාරක්ශක සටන් කලාවක්ලෙස වැදගත්වේ. ජුඩො හි නිර්මාතෘ වනුයෙ ආචාර්ය ජිගාරො කානො මහතාය.තව එහි සටන්ක්‍රම ආදිය බෙහෙවින් සරලවෙ. නමුත් ප්‍රහාරත්මකය

ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
පාරම්පරික පරිපාලනය

මොරොක්කෝ ජාතික සංචාරක ඉතිහාස සටන් කරුවෙකු වු ඉබන් බතූතාට අනුව 1344 වන විට රාජධානියෙහි අගනුවර දෙකක් විය. එකක් උතුරේ “නල්ලුර්” වල වු අතර, මුතු සොයන කාලසීමාව තුළ ‘පුත්තලම’ අනික් අග නගරය විය. නියම රාජධානිය වු යාපනය අර්ධද්වීපය “පර්රු” සහ “ඌර්” හෙවත් ගම් යනුවෙන් හැදින්වෙන උප බෙදීම් ඇතුළත් වු පළාත් කීපයකට බෙදා තිබුණි. “පර්රු” යනුවෙන් අදහස් වුයේ වඩා විශාල භූමි ප්‍රදේශයකි. “ඌර්” හෙවත් ගම කුඩාම ඒකකයයි. මෙම ඒකක පාලනය වුයේ පළාත් හා ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් ධුරානු ක්‍රම පිළිවෙලිනි. ඉහළම ස්ථානයේ සිටියේ රජුය. රාජ්‍යත්වය හිමි වුයේ පිය උරුමය අනුව යන පාරම්පරික ක්‍රමයකිනි. සාමාන්‍යයෙන් රජුගේ ඇවෑමෙන් රජුගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයාට රජකම හිමිවේ. මෙම පාලන ධුරාවලියෙහි රජු ළගට සිටියෝ අධිකාරීවරුය. ඔවුහු පළාත්වල පාලනය ගෙන ගියහ. ඊළගට මුදලිවරුය. ඔවුන්ගේ කාර්යය වුයේ විනිශ්චයකරුවන් ලෙස යුක්තිය පසිදලීම සහ නීතිය අර්ථ කථනය කිරීමෙන් ඉඩම් පිළිබද නීති රෙගුලාසි ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. ඊට අමතරව අදාළ පළාතේ සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු රැස් කිරීම හා ඉහළ නිලධාරීන්ට වාර්තා කිරීමද ඔවුන්ගේ රාජකාරිවලට අයත් විය. මෙම ධූරාවලියෙහි ඊළගට පැමිණෙන්නේ “කන්කානි” නම්වු ආදායම් පාලකවරු සහ කනකපිල්ලේ වශයෙන් හැදින්වෙන ගණකාධිකාරීවරුන්ය. ඔවුන් “පන්ධාර පිල්ලේ” නමින්ද හඳුන්වනු ලැබුහ. ඔවුන් වාර්තා තබා ගැනීම හා ගිණුම් පවත්වා ගෙන යා යුතු විය.

මැනියම් යනු පරූ වරුන්ගේ ප්‍රධානියාය. මුදලියාර්වරු ඔහුට සහාය වු අතර “උදෙර්” වරු මුදලියාර්ට සහාය වුහ. මෙම උදෛයර්වරු එක ගමක හෝ ගම් කීපයක බලයලත් ප්‍රධානියා විය. නීතිය හා සාමය සුරැකීමේ බලය ඔවුන් සතු වු අතර බල ප්‍රදේශය තුළ ඉඩම් මැනීම, අදායම් එකතු කිරීම ආදී කටයුතු වලටද සහාය වුහ. ගම් ප්‍රධානියා නොහොත් ගම් මුලාදෑනියා “තලෛයාර්” “පඩන්කඩ්ඩි” හෝ අඩප්පනාර් යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබු අතර, බදු අය කිරීමේදී සහාය වීම හා තම බල ප්‍රදේශය තුළ සාමය පවත්වාගෙන යාම ඔහුගේ රාජකාරි විය. මෙම තනතුරුවලට අමතරව එක් එක් කුලය අනුව ඒ ඒ කුලයන්ගේ වගකීම් ඉටු කරන්නාවු ප්‍රධානියෙකුද සිටියේය.

“වන්නිමෙයි” යනු යාපනය අර්ධද්වීපයට දකුණින් පිහිටි භූමි ප්‍රදේශයක් විය. ඒවා ජනාවාස වී තිබුණේ සුළු වශයෙනි. වර්තමානයේ ඒවා උතුරුමැද හා නැගෙනහිර පළාත් ලෙස සැලකේ. මෙම කොටස් පාලනය වුයේ “වන්නියාර්” වරු ලෙස හඳුන්වනු ලැබු සුළු නිලධාරීන් විසිනි. යාපනය අර්ධද්වීපයට දකුණෙන් සහ ත්‍රීකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ නැගෙනහිරින් වු “වන්නිමෙයි”වලින් යාපනය රාජ්‍යයට වාර්ෂිකව බදු වෙනුවට තුටු පඩුරු ලැබුණි. මෙම තුටු පඬුරුවලට අයත්වුයේ මිල මුදල් , ධාන්‍ය , මී පැණි , අලි ඇත්තු සහ ඇත් දළ යනාදියයි. මෙම වාර්ෂික තුටු පඩුරු දිමේ ක්‍රමයක් භාවිතයට යොදා ගැනුණේ එම ප්‍රදේශ යාපනයට බොහෝ ඈතින් පිහිටා තිබීම හේතුවෙනි. VI වන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ සේනාවක් 1450 දී අවුරුදු 17 ක් වැනි කෙටි කාලයකට බලය අල්ලා ගන්නා තෙක් 14 වන ශත වර්ෂයේ ආරම්භයේ හා මැද භාගයේ දිවයිනේ බස්නාහිර , දකුණ හා මධ්‍යම ප්‍රදේශයේ පැවති සිංහල රාජධානිය ප්‍රවේණිගත උරුමයන් යටතේ පාලනය විය. 1600 ආරම්භයේ පමණ දකුණු ඉන්දියාවේ මඩලකොට්ට නැමැති ප්‍රදේශයද යාපනය රාජධානිය මගින් පාලනය විය.

             
## සටහන්
අන්තර්ජාල රූපවාහිනී

අන්තර්ජාල රූපවාහිනි හෝ අන්ත්ජාල TV යනු අන්තර්ජාලය හරහා බෙදාහරින රූපවාහිනියකි. අන්තර්ජාලය රූපවාහිනිය මගින් ප්‍රෙක්ෂකයන්ට ඔවුන්ට දැකිමට අවශ්‍ය ‍දේ දර්ශන අඩංගු ප්‍රධාන කාලයෙන් තෝරා ගැනිමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලැබේ. අන්ත්ජාල රූපවාහිනියේ ප්‍රාථමික ආකෘතිය අන්තර්ජාල TV හෝ අන්තර්ජාල පිහිටිමේ ඇති තෝරාගත් විඩියෝවක් වන ආවේනික ‍වෙබ් අඩවිය වේ. එය IPTV වලට වඩා වෙනස් වන අතර  TPTV ආවේණික විස්තර සේවා සැපයුම් ජාලයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

අන්තර්ජාල TV‍ වෙළදපොලට ක්ෂනික වන අතර සාපේෂ අඩු ආයෝජක හේවත් වේ. අන්තර්ජාල TV මගින් පවතින යටිතල පහසුකම් ‍හා බ්‍රොඩ්බෑන්ඩ්, ADSC, W1-F1 කම්බි යන චන්ද්‍රිකා විවිධ සේවා අවශ්‍ය වටින උපකරණයක් ලෙස සලකන අතර නව ආදායම් ලබ ගැනිමේ මාර්ග‍ලෙස සලකනු ලැබේ. 

## සටහන් 
| Internet television
|}
{|

ප්‍රවර්ගය:අන්තර්ජාලය
පසු ප්‍රක්ෂේපණ රූපවාහිනී

පසු ප්‍රක්ෂේපනය යනු විශාල තිර රූපවාහිනී සංදර්ශක තාක්ෂණික ක්‍රමයකි. බොහෝමයක් ඉතා විශාල තිර සහිත ටීවී (අඟල් 200 දක්වා හෝ ඊට වඩා වැඩි) පසු ප්‍රක්ෂේපණය යොදා ගනී. මෙහි ප්‍රභේදනයක් වන්නේ සමානම තාක්ෂණයක් යොදා ගන්නා තිරයකට ප්‍රක්ෂේපණය කෙරෙන වීඩියෝ ප්‍රක්ෂේපකයයි.

1970 පමණ සිට ප්‍රක්ෂේපණ රූපවාහිනී වාණිජමය වශයෙන් මිළ දී ගැනීමට තිබූ නමුත් එම කාලය වන විට එයට CRT හි රූපවල තියුණු බව සමඟ ගැලපීමට නොහැකි විය. නූතන ආකෘති විශාල ලෙස වර්ධනය වී ඇති අතර මිළ අධික කාර්යක්ෂම HDTV විශාල තිර සංදර්ශක සපයයි. තවමත් LCD හා ප්ලස්මා පැතලි තිරවලට වඩා ඝනකම් නූතන පසු ප්‍රක්ෂේපණ රූපවාහිනී එහි මුල් කාලීන රූපවාහිනීවලට වඩා කුඩා පාදයකින් යුක්ත වන අතර බිත්තියෙහි එල්ලීමට තරම් සැහැල්ලු වේ.

ප්‍රක්ෂේපණ රූපවාහිනීවල ප්‍රක්ෂේපණ පද්ධති වර්ග තුනක් භාවිතා වේ. CRT ප්‍රක්ෂේපක එයින් මුල්ම වර්ගය වූ අතර ඒවා අඟල් 40 පසු කර යාමට සමත් වූ ප්‍රථම රූපවාහිනිය වේ. එය ප්‍රමාණයෙන් විශාල වූ අතර සමීප පරාසවල දී රූප අපැහැදිලි වේ. නවීන තාක්ෂණික ක්‍රමවලට DLP (පරාවර්තී ක්ෂුද්‍ර දර්පන චිප) හා LCD ප්‍රක්ෂේපක ඇතුළත් වේ. LCoS , LCD ප්‍රක්ෂේපක තාක්ෂණික ක්‍රම වර්ගය 1080p විභේදක බලයක් ලබා ගැනීමට හැකියාව ඇත. උදාහරණ: සෝනි හි SXRD, JVC හි D-ILA, හා මයික්‍රො ඩිස්ප්ලේ කෝපරේෂන්හි ලික්විඩ් ෆිඩලිටි හි ඇතුළත් වේ.

2005 දී හා 2006 දී වඩා මිළ අධික LCD රූපවාහිනි ප්ලස්මා පැතලි තිර රූපවාහිනිවලට වඩා ප්‍රචලිත වූ නමුත් LCD වල මිළ පහත වැටීම හා දියුණු වීම් සෝනි, පිලිප්ස්, ටොෂීබා හා හිතාචි ආයතන ඔවුන්ගේ පෙළ ගැස්වීම්වලින් පසු ප්‍රක්ෂේපණ රූපවාහිනී ඉවත් කිරීමට සැලසුම් කිරීමට හේතු වී ඇත. වර්තමානයේ සැම්සුං, මික්ෂුබිෂි, RCA , පැනසොනික් හා JVC වෙළෙද පොළෙහි රැඳී සිටී. මුල් කාලීන පසු ප්‍රක්ෂේපන රූපවාහිනීවල විශාල බවින් අදහස් කළේ ඒවා බිත්තියෙහි එල්ලිය නොහැකි බවයි. බොහොමයක් පැතලි තිර පාරිභෝගිකයින් ඔවුන්ගේ රූපවාහිනී බිත්තිවල නොඑල්ලූ නමුත් එසේ කළ හැකි වීම ප්‍රධාන විකුණුම් ලකුණක් සේ සැලකූහ.
       

## සටහන්
අයර්ලන්ත පද්‍ය

**අයර්ලන්ත පද්‍යයේ** ඉතිහාසයට භාෂා දෙකක පද්‍යයන් ඇතුළත් වෙයි. එකක් අයර්ලන්ත භාෂාව වන අතර අනෙක ඉංග්‍රීසි භාෂාව වෙයි. මෙම සම්ප්‍රදායන් දෙක අතර ඇති සංකිර්ණ අන්තර් ක්‍රියාව හා ඒ දෙක හා අනෙකුත් ඉංග්‍රීසි පද්‍යයන් අතර ඇති අන්තර් ක්‍රියාව විවිධත්වයෙන් පොහොසත් වර්ගීකරණය කිරීමට අපහසු නිර්මාණ ව්‍යුහයක් තනා ඇත.

අයර්ලන්තයේ ඉතිරී වී ඇති මුල්කාලීනම පද්‍යයන් 6 වැනි සියවස දක්වා දිවෙන අතර අයර්ලන්තයේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් වු පද්‍යයන් 14 වැනි සියවස දක්වා දිවෙයි. මෙම භාෂා සම්ප්‍රදායන් දෙක අතර එකිනෙක හුවමාරු වෙමින් පොහොසත් වීම නිරන්තරයෙන් සිදු වු නමුත් 19 වැනි සියවස තෙක් අයර්ලන්ත තේමා හා ආකෘති උකහා ගත් ඉංග්‍රීසි භාෂා පද්‍යයක් බිහිවී නොතිබුණි. මෙය 19 වැනි සියවසේ අවසානයේ හා 20 වැනි සියවසේ ආරම්භයේ වු කෙල්ටික් පුනරුදයේ කවීන්ගේ නිර්මාණවලදී මුදුන් පත් වී තිබුණි.

ශත වර්ෂයේ අවසාන වසර 25 දී නූතන අයර්ලන්ත පද්‍ය සාහිත්‍ය විශාල පරාසයක විවිධත්වයකට නැඹුරු වීමට ප්‍රයත්න දැරීය. එනම් උතුරු පාසැලේ පද්‍ය කරුවන්ගේ සිට නූතන සම්ප්‍රදායන් හා ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන නාගරික හා සර්ව භෞම සමාජ තුළින් හට ගැනෙන නව ගැටලුවලට මුහුණ දීමේ බලපෑමට ලක්ව ලේඛකයන් දක්වා එය පරාස ගත වේ.

## අමතර අවධානයට 
*අයර්ලන්ත සාහිත්‍යය
*උතුරු අයර්ලන්තයේ සාහිත්‍යය

## සටහන් 
## භාහිර සබැඳි 
*Irish Poetry Reading Archive, a comprehensive web-based library of Irish poets
*Wake Forest University Press, premier publisher of Irish poetry in North America
*Poetry Forum for Northern Ireland,
*SHOP contemporary poetry publishers
*Then Go Beyond the Reach of Road: An Evening with Poet Peter Fallon Poetry reading at Boston University, video, March 30, 2009
* http://bill.celt.dias.ie/vol4/browseatsources.php?letter=A#ATS7714
* http://www.podcasts.ie/featured-writers 
*Windharp - a failed anthology, critical review of *Windharp, Poems of Ireland since 1916*, a 2016 Irish poetry anthology
*Lawrence O'Shaughnessy Collection of Irish Poetry: O'Shaughnessy Poetry Award Winners - Center for Irish Studies at the University of St. Thomas, St. Paul, Minnesota.
*Interview with Irish Poet John F. Deane, by Patrick O'Donnell.  John Deane was Founder of the National Poetry Society of Ireland and the 1998 Winner of the annual O'Shaughnessy Poetry Award by the Center for Irish Studies at the University of St. Thomas, St. Paul, Minnesota.
*Interview with Irish Poet Peter Sirr, by Patrick O'Donnell.  Peter Sirr was the 1999 Winner of the annual O'Shaughnessy Poetry Award by the Center for Irish Studies at the University of St. Thomas, St. Paul, Minnesota.
*Interview with Irish Poet Louis de Paor, by Patrick O'Donnell.  Louis de Paor was the 2000 Winner of the annual O'Shaughnessy Poetry Award by the Center for Irish Studies at the University of St. Thomas, St. Paul, Minnesota.
*Interview with Irish Poet Moya Canon, by Patrick O'Donnell.  Moya Canon was the 2001 Winner of the annual O'Shaughnessy Poetry Award by the Center for Irish Studies at the University of St. Thomas, St. Paul, Minnesota.
රූපවාහිනිය ප්‍රථම මහජන ප්‍රදර්ශනය

1926 ජනවාරි මස 26 වනදා බෙයාඩ් විසින් ලන්ඩන් හි සොහෝ දිස්ත්‍රික්කයේ 22වන ෆ්‍රිත් මාවතේ වූ ඔහුගේ විද්‍යාගාරයේ දී රාජකීය ආයතනයේ සාමාජිකයන්ට හා ද ටයිම්ස් හි වාර්තාකරුවෙකුට විකාශනය නැවත වරක් පෙන්වන ලදී. මෙම කාලය වන විට ඔහු පරිලෝකන සීඝ්‍රතාව තත්පරයකට රූප 12.5ක් දක්වා වැඩි දියුණු කර තිබිණි. මෙය සත්‍ය රූපවාහිනී පද්ධතියක ලොව ප්‍රථම ප්‍රදර්ශනය වූ අතර ශබ්දය සමඟ චලනය වන සජීවී රූප විකාශනය කළ හැකි එක ද විය. 

ඔහු 1928 ජූලි 3වනදා ලෝකයේ ප්‍රථම වර්ණ සම්ප්‍රේෂණය ප්‍රදර්ශනය කරන ලදී. මේ සඳහා ඔහු සම්ප්‍රේශණ හා ප්‍රතිග්‍රාහක කෙළවරවල පරිලෝකනය කිරීමේ තැටි දඟර ඇත උපකරණ 3ක් සමඟ යොදා ගත් අතර එක් එක් දඟරය වෙනස් ප්‍රාථමික වර්ණවල පෙරහනක් සමඟ වූ අතර ප්‍රතිග්‍රාහක අන්තයෙහි ආලෝක ප්‍රභව තුනක් හා ඒවායේ දීප්තිය විචල්‍ය කිරීමට කොමියුටේටරයකින් ද යුක්ත විය. එම වර්ෂයේ දීම ඔහු  ත්‍රිමාණේක්ෂ රූපවාහිනී නිරූපණය කළේය. 1932 දී අධි කෙටි තරංග සම්ප්‍රේශණය නිරූපණය කළ පළමු වැන්නා බවට ද ඔහු පත්විය.
රූපවාහිණිය - ආසියානු රූපවාහිණී ජාල සහ විකාශන මධ්‍යස්ථාන

සාම්ප්‍රදායිකව ආසියානු රූපවාහිනි සේවා රාජ්‍ය පාලනයට යටත් වු ඒවා වෙයි. කෙසේ නමුත් පෞද්ගලික රූපවාහිනි සේවා සංඛ්‍යාව ඉහළ යමින් පවතින අතර චන්ද්‍රිකා රූපවාහිනි සේවා මගින් එල්ල වන තරඟකාරීත්වයද වර්ධනය වෙමින් පවතී. රූපවාහිනි බලපත්‍ර මගින් ආදායම උපයා ගන්නා නම් වාණිජ මය නොවන ජපාන NHK රූපවාහිනි සේවාව (මෙය BBC සේවාවට සමානත්වයක් දක්වයි) ඉන්දියානු රජය මගින් පාලනය කරනු ලබන Doordarshan සේවාව සහ චීනයේ මධ්‍යම චීන රූපවාහිනි සේවාවට සාපේක්ෂව පුවත් සහ කාලීන තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීමේදී වැඩි ස්වාධීනත්වයක් භුක්ති විදි. 2000 වසරේ පටන් නව පුද්ගලික රූපවාහිනි සේවා ඇරඹීම සඳහා ඉන්දියානු රජය මගින් දිරිගැන්වීම් සිදු කරයි. හොංකොංහි මුලස්ථානය පිහිටා ඇති Star TV ආයතනය අනෙකුත් රටවලටද ව්‍යාප්තව ඇත. ඇතැම් රටවල ක්‍රියාත්මක වන පෞද්ගලික රූපවාහිනි සේවා සංඛ්‍යාව පැහැදිලි ලෙසම ඉහළ යමින් පවතී. උදාහරණයක් ලෙස 1989 ඉන්දුනිසියාවේ ක්‍රියාත්මක වුයේ තනි ජාතික පෞද්ගලික රූපවාහිනි නාලිකාවක් වන අතර මේ වන විට එම සංඛ්‍යාව 10 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.

	
## සටහන්
රූපවාහිනී - වැඩසටහන්ගත කිරීම

රූපවාහිනී වැඩසටහන්ගත කිරීම මහජනයාට පෙන්වීම බොහෝමයක් ආකාරවලින් සිදු විය හැක. නිෂ්පාදනයෙන් පසු ඊළඟ පියවර වන්නේ වෙළඳ පොළ වන අතර එමඟින් වෙළඳ පොළ විවෘත ඕනෑම තැනකට නිෂ්පාදනය බෙදා හරී. මෙය සිදු වන්නේ මට්ටම් 2ක් මතය. 

1.	පළමු ධාවනය - නිෂ්පාදකයෙක් ඒක හෝ බහු කථාංගවලින් යුත් වැඩසටහනක් නිර්මාණය කරන අතර එය නිෂ්පාදනය සඳහා ගාස්තු ගෙවා ඇති හෝ නිෂ්පාදකයා මඟින් අවසර ලබා දී ඇති ජාලයක් මත ප්‍රදර්ශනය කරයි. 
2.	ව්‍යාපාරගත කිරීම -  මෙය ද්විතීක වැඩසටහන්කරන භාවිත විස්තර කිරීම සඳහා පුළුල්ව භාවිතා වන වදනකි. මෙයට ප්‍රථම නිකුත් කිරීම සිදු කළ රටෙහි ද්විතීක ධාවන මෙන්ම නිෂ්පාදකයා විසින් පාලනය කරන ‍හෝ නොවන ජාත්‍යන්තර භාවිත ද ඇතුළත් වේ. බොහොමයක් අවස්ථාවලදී වෙනත් කම්පැනි රූපවාහිනී නාලිකා හෝ පුද්ගලයන් ව්‍යාපාර කිරීමේ කාර්යය යෙදී ඇත. වෙනත් වචනවලින් ප්‍රකාශන හිමිකම් ධාරකයන් ගෙන් හෝ බොහෝමයක් අවස්ථාවල නිෂ්පාදකයන්ගෙන් අවසර ලැබී ඇති වෙළඳ‍පොළ සඳහා නිෂ්පාදන විකිණීම ලෙස ද මෙය හැඳින්විය හැක. 

එක්සත් ජනපදයෙන් පිට ප්‍රථම ධාවන වැඩසටහන්ගතකරණය ග්‍රාහක සේවා මත වැඩියෙන් පවතින නමුත් සමහරක් ගෘහස්තව නිෂ්පාදනය කෙරුණු වැඩ සටහන් ගෘහස්ථ FTA මත ව්‍යාපාරගත වේ. කෙසේ නමුත් මෙම ක්‍රියා පිළිවෙල digital only FTA නාලිකාවල හෝ subscriber – only ප්‍රථම ධාවන ද්‍රව්‍ය මත වර්ධනය වේ.

එක්සත් ජනපදය මෙන් නොව FTAජාල වැඩසටහන්වල නැවත FTA තිරගත කිරීම සිදු වන්නේ එම ජාලයේ පමණි. තවද අනුබන්ධකයින් දේශීය අවස්ථා මත පදනම් නොවූ ජාල ‍ගත නොවූ වැඩසටහන්ගත කිරීම් මිළ දී ගැනීම හෝ නිෂ්පාදනය කිරීම සිදු කරන්නේ ඉතා කලාතුරකිනි.
රූපවාහිනිය - SECAM

SECAM, SE'CAM ලෙසද ලියන ලද අතර  (Sequentiel Couleruravec memoire, ප්‍රංශ භාෂාවෙක් අනුමත වර්ණ මතකය සමග එය පළමුවරට ප්‍රංශයේ භාවිතා කළ ප්‍රතියම වර්ණ රූපවාහිනි පද්ධතියකි  SECAM,  Companine Francaise deTelevisin Thomson ලෙස හැදිනුව) හි සේවය කල කණ්ඩායමක් මගින් නිපද වන ලදි. එය ඓතිහාසික පළමු යුරෝපිය වර්ණ රූපවාහිනි සම්මතයක් වේ.

==සටහන්==‍

SECAM
රූපවාහිනී අධ්‍යයනය

රූපවාහිනී අධ්‍යයනය යනු රූපවාහිනිය පිළිබඳ විවේචනාත්මකව විග්‍රහ කිරීමක් සිදුකරන අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයකි මෙකී අධ්‍යයනයන් ජන සන්නිවේදන සමීක්ෂණවලින් කැපී පෙනෙන ලෙස වෙන්කර හඳුනාගත හැකිය. ඒ ජනසන්නිවේදනයේදී අනුභාවිත දෘෂ්ඨි කෝණයකින් අදාළ මාතෘකාවන් කරා ළඟා වීමට දරන ප්‍රයත්නයන් නිසාය. මෙකී ක්ෂේත්‍රයෙහි අර්ථ දැක්වීමක් සිදු කිරීම ගැටලු සහගතය. ඇතැම් ආයතන සහ විෂය නිර්දේශ මගින් එය මාධ්‍ය අධ්‍යයනයකින් වෙන්කොට හඳුනා නොගත් අතර ජනප්‍රිය සංස්කෘතිකමය අධ්‍යයනයක් උප ක්ෂේත්‍රයක් ලෙසදටද වර්ගීකරණය නොකෙරේ.

රූපවාහිනී අධ්‍යනය දළ වශයෙන් දිගුකල් පවත්නා ක්ෂේත්‍රයක් වු සිනමා අධ්‍යනයට ද සමානකමක් දක්වයි. එහිදී වඩාත්ම සුලභ ලෙස අවධානය යොමු කරනු ලබන්නේ සන්දර්භ විෂයක විශ්ලේෂණය පිළිබඳවය. උදාහරණයක් වශයෙන් Cathy come Home සහ Twin Peaks වැනි රූපවාහිනියේ ගුණාත්මක බව විශ්ලේෂණය කිරීම සිදු කල වැඩසටහන් මගින් පර්යේෂකයන් හට ඔවුන්ගේ සිනමා රූපී ගුණාංග සඳහා අභිරුචියක් ඇතිකර ගැනීමට ඉවහල් වී ඇත. කෙසේ නමුත් රූපවාහිනී අධ්‍යයනයේ දී රූපවාහිනිය නැරඹීමම සාපේක්ෂව ජනතාවට එකී වැඩසටහන් මගින් උකහාගන්නා දෙය එකිනෙක අනුබද්ධ කළ හැකිය. මෙය පොදුවේ හඳුන්වනු ලබන්නේ ප්‍රේක්ෂක පිරිස අධ්‍යයනය හෝ ප්‍රතිග්‍රහන න්‍යාය ලෙසටය.

      
             
## සටහන් 
{|

|Television_studies
පස්වන බුවනෙකබාහු රජ

තුන්වන වික්‍රමබාහු රජතුමාගෙන් පසු ගම්පොල රජ වූයේ පස්වන බුවනෙකබාහු රජු ය. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1372 සිට 1408 දක්වා කාලය මෙතුමාගේ රාජ්‍ය කාලය වශයෙන් සැලකේ.මේ කාලයේදී නැවතත් ආර්ය චක්‍රවර්ති ගොඩින් හා මුහුදින් සිංහල රාජ්‍යයට පහර දුන්නත් අලගක්කෝනාර ගේ ශූර මෙහෙයවීමෙන් ඒ හමුදාංක දෙකම පරාජයට පත් කරනු ලැබීය. 

මේ රජු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1396 දී පමණ තම රාජධානිය කෝට්ටේ ට ගෙන ගිය අතර කොට්ටේ පුරවරය සැලසුම් සහගත  ව ඉඳි කරන ලද්දේ නිශ්ශංක අලගක්කෝනාර විසිනි.

මේ රජුගෙන් පසු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1412 දී බලයට පැමිණියේ  හයවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ය. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1408 සිට 1412 දක්වා කාලය අනුමාන කිරීමට සිදු ව ඇත.

## සබැඳි පිටු 
* සිංහලේ රාජාවලිය

ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
කටු අනෝදා

**කටු අනෝදා** () යනු පලතුරකි.

## වගාව හා භාවිතය
සාමාන්‍යයෙන් කි.ගෑ. 2.5 ක් පමණ බර වන අතර කොල පැහැති වර්ණයෙන් යුත් රසවත් පළතුරක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
දිගින් සෙ.මී. 20-30 පමණ දිගට වැඩේ.

## සේයාරූ 

Image:Annona muricata 1.jpg
Image:Soursop fruit.jpg
Image:Annona_muricata2.jpg
Image:Corossol.JPG
Image:Annona muricata.jpg
Image:Annona muricata (Soursop) - tree with fruits.jpg
Image:Annona muricata 1 (1).jpg 

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* *Annona crassiflora*
* *Annona reticulata*
* *Asimina triloba* 
* Atemoya
* Cherimoya
* List of unproven and disproven cancer treatments
* Sugar-apple

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
*

ප්‍රවර්ගය:පලතුරු
ප්‍රවර්ගය:ඖෂධීය පැළෑටි
දි.මු. ජයරත්න

**දි.මු. ජයරත්න** (දිසානායක මුදියන්සෙලාගේ ජයරත්න) ( උපත ජූනි 7, 1931 )( විපත නොවැම්බර් 19,2019 )) ශ්‍රී ලංකාවේ 14වන  අග්‍රාමාත්‍යවරයා විය. වර්තමානයේ මොහු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙක් නොවේ දැන් මැරිලා. ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙහි ආරම්භක සාමාජිකයෙක් වන ජයරත්න, මුලින්ම  පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වුනේ 1970 දීය. අග්‍රාමාත්‍ය වරයා ලෙසින් ඔහු දිවුරුම් දුන්නේ 2010, අප්‍රේල් 21 දිනදීය. 

## මුල් දිවිය 
දි. මු. ජයරත්න උපන්නේ 1931, ජූනි 7 වන දිනදීය. ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබුයේ   ගම්පොල පිහිටි දොළුව මහා විද්‍යාලයෙහිය. 1950 ගණන් වල මැද භාගයෙහිදී,  ඔහු  පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයෙහි, කලා පීඨයෙහි ශිෂ්‍යයෙක් විය . එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක විසින් 1951දී මහනුවරදී ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය ආරම්භ කිරීමෙන් අනතුරුව, ඔහු ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ 13 වන සාමාජිකයා වශයෙන් එහි සාමාජිකත්වය ලබා ගත්තේය. දි.මු.ජයරත්න දොළුව මහා විද්‍යාලයෙහි ගුරුවරයෙකු ලෙසින් සේවය කලේය. ඔහු පසුව දොළුව තැපැල් ස්ථානාධිපතිවරයා ලෙසින්  1960 සිට 1962 දක්වා සේවය කලේය.

## දේශපාලනය 
මෙතුමා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වුනේ  1970 මහා මැතිවරණයෙහිදී, ගම්පොළ මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙහි (ශ්‍රිලනිප) අපේක්ෂකයා වශයෙන් ඡන්ද  14,463  ලැබ එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි (එජාප) ඩබ්.පී.බී. දිසානායක පරාජය කරමිනි. පසුව  1977 මැතිවරණයෙහිදී දිසානායක විසින් ඔහුව පරාජය කරන ලද අතර, එහිදී ශ්‍රීලනිප වෙතින් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වූ මුළු මන්ත්‍රීවරුන් සංඛ්‍යාව 8 දෙනෙක් විය.. 1989 දී ඔහු  මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය වෙනුවෙන් නැවත පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වුනේ නව සමානුපාතික මැතිවරණ ක්‍රමය යටතේය. මනාප ඡන්ද 54,290 සංඛ්‍යාවක් ලැබූ ඔහු, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයෙහි ශ්‍රිලනිප ලැයිස්තුවෙහි මුල් තැන ලැබීය.
දි.මු.ජයරත්න අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ පාලන සමයේදී 2600 ශ්‍රී සම්බුද්ධත්ව ජයන්ති කාල පරිච්ඡේදය උදාවූ අතර ඒ සමයේ සම්බුද්ධ ශාසනයේ උන්නතිය උදෙසා අග්‍රාමාත්‍ය සහ බුද්ධ ශාසන හා ආගමික කටයුතු අමාත්‍යවරයාගේ උපදෙස් පරිදි දීප ව්‍යාප්තව වැඩසටහන් රැසක් දියත් කෙරිණි.

## See also 
* Cabinet of Sri Lanka

## ආශ්‍රිත 
ප්‍රවර්ගය:වත්මන් ජාතික නායකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය අමාත්‍යවරු
ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 7වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 9වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 10වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ11වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ13වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ14වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරු
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනතාව
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දේශපාපනඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:1931 උපත්
ගිවිසුම් ඉදිරිපත් කිරීම සහ පිළි ගැනීම

ගිවිසුම් ඉදිරිපත් කිරීම සහ පිළි ගැනීම
ප්‍රධාන ලිපිය : ඉදිරිපත් කිරීම සහ පිළිගැනීම

සමහරවිට කොන්ත්‍රතුවක ඉතාමත් වැදගත් ලක්ශනය නම් එක් පාර්ශවයක් විසින්, පිළි ගන්නා අනෙක් පාර්ශවය උදෙසා කේවල්    කිරීම පිණිස ඉදිරිපත් කිරීමයි. මෙය පාර්ශවයන් දෙකක 'අභිප්‍රායන්ගේ සමගාමීත්වය' නැතහොත් 'අදහස් එකතු වීමක්' ලෙස  හැඳින්විය හැක. මේ සඳහා දෙපාර්ශවයම  එක් අභිප්‍රායක සිටින වගට එකඟත්වය පල කරන සාක්ෂි තිබිය යුතු වීම අණිවාර්‍ය වේ. මෙහිදී අභිප්‍රාය ලෙස හැඳින්වෙනුයේ යමෙක් සාධාරණ නිරවද්‍ය දෘශ්ටිකෝණයෙන්  උපස්ථිතික වශයෙන් ඉදිරිපත් කිරීමක් හෝ පිළි ගැනීමක් ප්‍රමාණවත් බවයි.

කාර්ලිල් එදිරිව කාබොලික් ස්මෝක් බෝල් සමාගම නඩු තීන්දුව 'ඒක පාර්ශවීය ගිවිසුමක්' සඳහා හොද උදාහරණයකි.   එනම් බැඳීසිටීමක් බලපැවත්විය හැක්කේ එහි දක්වා ඇති කොන්දේසියක අනුයංජනය එක් පාර්ශවයක් විසින් අනුමත කලහොත් පමණකි. එක්සත් ජනපදයේ පොදු නියමය නම් "සංශාය [විතාර්කික] අවස්තාවකදී ඉදිරිපත්කිරීමක් යනු අපර්ණලාභියා හට ඔහුගේ/ඇයගේ තෝරා ගැනීම මත   ප්‍රාප්‍රේක්ශව  ඉදිරිපත් ඌ ඉල්ලීම ඉටු කිරීමට හෝ ක්‍රියාකාරීත්වය ප්‍රවාචනය කිරීමට ලබා දුන්    ආරාධනාවක් වශයෙනි"

ඉදිරිපත්කිරීම සෑම විටම වාචිකව හෝ ලිඛිතව ප්‍රකාශ කිරීම අනිවාර්‍ය නොවේ. ව්‍යංගෙ‍ය් ගිවිසුමක් යනු කොන්දේසි වචනයෙන් විස්තර නොකකරන ලද එක් අවස්තාවකි. ව්‍යංගෙ‍ය  කොන්ත්‍රාතුවක පාර්ශවයන් එහි අඩංගු දෑ සදහා විශේශයෙන්ම අධ්‍යන නොකර උවද සම්මුතියකට පැමිණ සිටීමට ඉඩ ඇත. උදාහරනයක් වශයෙන් වෛද්‍ය පරීක්ෂාවක් සඳහා වෛද්‍ය වරයෙකු වෙත යන රොඅගියෙකු එම ලබාගත් සේවාව සඳහා වූ සාධාරණ මිලක් ගෙවීමට එකඟ වේ. යම් හෙයකින් ඔහු/ඇය එම ගෙවීම පැහර හැරීම ගිවිසුම් කඩ කිරීමකි. ව්‍යන්ග්‍ය ගිවිසුමක් අර්ධ ගිවිසුමක් වශයෙන්ද හැඳින්විය හැක, මක් නිසාද යත් එය කොන්ත්‍රාත්තුවක පාරිසිද්දියක් නොවේ. එනම් එම අවස්තා වලදි  අධිකරනයට පිලියම් යෙදීමට හැක.  උදාහරනයක් ලෙස පයිප්ප වැද්දුම්කරුවෙක් වතුරමලක් වැරදි තණකොල පිටියක සවි කලහොත්, නිවසේ හිමිකරු ඔහුගේ අසල්වාසියා නව වතුරමල් පද්ධතියක ලැබූ බව දැකීමෙන් දැන ගනී. එම දින උදයේ වැද්දුම්කරු විසින්  වැරදීමකින් එය ඔහුගේ තණකොළපිට්යේ සවි කරනු දකී.  නමුත් ඔහු ඒ ගැන කිසිවක් නොපවසා සිටියි, එසේම වැද්දුම්කරු බිල්පත ඔහු අතට පත් කල විට එය ගෙවීම පැහැර හරියි. එම පුද්ගලයා  ගෙවීම සඳහා බැඳී සිටීද? අත්තවශයෙන්ම අධිකරනය හමුවේ  ඔහු/ ඇය වද්දුම්කරු විසින් අතපසුවීමකින් එය සවි කරන බව දැන සිටි බව ඔප්පු කලහොත් ඔහු/ඇය එම ගෙවීම සඳහහා බැඳී සිටී. එසේ ඔප්පු කළ නොහැකිනම් ඔහු ඒ සඳහා බැඳීමක් නොමැත. මෙවැනි හිමිකම් පෑමක් " සේවා ප්‍රමාණික" ලෙස හැඳින් වේ.