ටෝගෝ හි ජනවිකාසය

2010 නොවැම්බර් සංගණනය මගින් ටෝගෝවට 6,191,155 ක ජනගහනයක් ලබා දී ඇත, එය පසුගිය සංගණනයේ දී ගණනය කරන ලද මුළු සංඛ්‍යාව මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි ය, 2022 දී ටෝගෝ ජනගහනය 8,680,832 ක් විය. 1981 දී ගත් එම සංගණනය පෙන්නුම් කළේ ජාතියේ ජනගහනය 2,719,567 කි. අගනුවර වන ලෝමේ, 1981 දී 375,499 සිට 2010 දී 837,437 දක්වා වර්ධනය විය. අවට ගොල්ෆ් ප්‍රාන්තයේ නාගරික ජනගහනය එකතු කළ විට, 2010 දී ලෝමේ ඇග්ලොමරේෂන් හි පදිංචිකරුවන් 1,477,660 ක් අඩංගු විය. කාරා (94,878), ක්පාලිමේ (75,084), අටක්පමේ (69,261), ඩපාඕං (58,071) සහ සෙවි (54,474). ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 8,644,829 (2021 වන විට), ටෝගෝ යනු ජනගහනය අනුව 107 වැනි විශාලතම රටයි. ජනගහනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් (65%) ජීවත් වන්නේ කෘෂිකර්මාන්තයට හෝ තණබිම්වලට කැප වූ ග්‍රාමීය ගම්මානවල ය. ටෝගෝ ජනගහන ප්‍රබල වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි: 1961 (නිදහසින් පසු වර්ෂය) සිට 2003 දක්වා එය පස් ගුණයකින් වැඩි විය.. අනෙකුත් ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වලට මීනා, මොසි, මෝබා සහ බස්සාර්, චොකොසි ඔෆ් මැංගෝ (8% පමණ) ඇතුළත් වේ.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

### ආගම් 
2012 එක්සත් ජනපද රජයේ ආගමික නිදහස පිළිබඳ වාර්තාවකට අනුව, 2004 දී ලෝමේ විශ්ව විද්‍යාලය ඇස්තමේන්තු කළේ ජනගහනයෙන් 33% ක් සාම්ප්‍රදායික සජීවීවාදීන්, 28% ක් රෝමානු කතෝලික, 20% සුන්නි මුස්ලිම්, 9% රෙපරමාදු සහ තවත් 5% වෙනත් ක්‍රිස්තියානි නිකායන්ට අයත් බවයි. . ඉතිරි 5%ට කිසිදු ආගමික කණ්ඩායමකට සම්බන්ධ නැති පුද්ගලයින් ඇතුළත් වන බව වාර්තා විය. "බොහෝ" ක්‍රිස්තියානුවන් සහ මුස්ලිම්වරුන් ස්වදේශික ආගමික වත්පිළිවෙත් දිගටම කරගෙන යන බව වාර්තාව සඳහන් කළේය.

2023 දී, The World Factbook ප්‍රකාශ කළේ ජනගහනයෙන් 42.3% ක්‍රිස්තියානි සහ 14% මුස්ලිම් වන අතර, 36.9% දේශීය විශ්වාසයන් අනුගාමිකයින් වන අතර, සියයට එකකට වඩා අඩු හින්දු, යුදෙව්වන් සහ වෙනත් ආගම් අනුගාමිකයින් වන අතර 6.2% අනුබද්ධ නොවන අය වෙති.

පෘතුගීසි කතෝලික මිෂනාරිවරුන්ගේ ආගමනයෙන් පසු 15 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ව්‍යාප්ත වීමට පටන් ගත්තේය. 19 වන ශතවර්ෂයේ දෙවන භාගයේදී ජර්මානුවන් රෙපරමාදු ආගම හඳුන්වා දුන් අතර බ්‍රෙමන් මිෂනාරි සංගමයේ මිෂනාරිවරුන් සියයක් ටෝගෝ සහ ඝානාවේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවලට යවන ලදී. ටෝගෝහි රෙපරමාදු භක්තිකයන් හැඳින්වූයේ "බ්‍රේමා" ලෙසිනි, එය "බ්‍රෙමන්" යන වචනයේ විකෘතියකි. පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු, ජර්මානු මිෂනාරිවරුන්ට පිටව යාමට සිදු වූ අතර, එය එව් ඉවැන්ජලිකල් පල්ලියේ මුල් ස්වයං පාලනයට හේතු විය.

2022 දී ෆ්‍රීඩම් හවුස් විසින් ටෝගෝහි ආගමික නිදහස 4න් 3ක් ලෙස ශ්‍රේණිගත කරන ලදී, ආගමික නිදහස ව්‍යවස්ථානුකූලව ආරක්ෂා කර ඇති අතර සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රායෝගිකව ගරු කරනු ලැබේ. ඉස්ලාම්, කතෝලික සහ රෙපරමාදු ආගම රජය විසින් පිළිගනු ලැබේ; අනෙකුත් කණ්ඩායම් සමාන ප්රතිලාභ ලබා ගැනීම සඳහා ආගමික සංගම් ලෙස ලියාපදිංචි විය යුතුය. 2021 ආරම්භයේදී අයදුම්පත් 900කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ඉතිරිව ඇති බැවින් ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්‍රියාවලිය දිගු ප්‍රමාදයකට ලක්ව ඇත.

### භාෂා 
ජනවාර්ගික විද්‍යාව ට අනුව, රට තුළ විවිධ භාෂා 39ක් කතා කරන අතර, ඒවායින් සමහරක් සාමාජිකයින් 100,000 ට අඩු ප්‍රජාවන් විසින් භාවිතා කරනු ලැබේ. භාෂා 39න්, එකම නිල භාෂාව ප්‍රංශ වේ. කථා කරන දේශීය භාෂා දෙකක් 1975 දී දේශපාලනික වශයෙන් ජාතික භාෂා ලෙස නම් කරන ලදී: ඒ එව්වේ සහ කබියේ ය. නිල වශයෙන්, එව්වේ සහ කබියේ යනු "ජාතික භාෂා" වන අතර, ටෝගෝ සන්දර්භය තුළ එහි අර්ථය වන්නේ විධිමත් අධ්‍යාපනයේ ප්‍රවර්ධනය කරන සහ මාධ්‍යවල භාවිතා වන භාෂා ය. අනෙක් ඒවා නම් ජෙන්, අජා, මොබා, න්චම් සහ ඉෆෙ ය. පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට සම්බන්ධ වීමේදී, ටෝගෝ ආන්ඩුව ටෝගෝලියානු පුරවැසියන්ට ඉංග්‍රීසි ඉගෙන ගැනීමට අවස්ථාවන් අපේක්ෂා කර ඇත.

### සෞඛ්‍ය 
මානව හිමිකම් මැනීමේ මුලපිරීම ටෝගෝ විසින් එහි ආදායම් මට්ටම මත පදනම්ව සෞඛ්‍ය සඳහා ඇති අයිතිය සඳහා ඉටු කළ යුතු දෙයින් 73.1% ක් ඉටු කරන බව සොයා ගෙන ඇත. ළමයින් සම්බන්ධයෙන් සෞඛ්‍යයට ඇති අයිතිය දෙස බලන විට, ටෝගෝ එහි වර්තමාන ආදායම මත පදනම්ව අපේක්ෂා කරන දෙයින් 93.8%ක් ලබා ගනී. ටෝගෝහි කාන්තාවන්ගෙන් 4%ක් කාන්තා ලිංගික ඡේදනයට ලක්ව ඇත.

2015 වන විට, ටෝගෝ සඳහා උපත් 100,000කට මාතෘ මරණ අනුපාතය 368ක් වන අතර එය 2010දී 350ක් සහ 1990දී 539.7ක් විය.

2016 දී, ටෝගෝ හි නව HIV ආසාදන 4100 (2400-6100) සහ ඒඩ්ස් ආශ්‍රිත මරණ 5100 (3100-7700) විය. 2016 දී HIV සමඟ ජීවත් වූ පුද්ගලයන් 100,000 (73,000-130,000) සිටි අතර ඔවුන් අතර 51% (37-67%) ප්‍රතිවෛරස් ප්‍රතිකාර සඳහා ප්‍රවේශ විය. HIV සමඟ ජීවත් වන ගර්භනී කාන්තාවන් අතර, 86% (59% - >95%) තම දරුවන්ට HIV සම්ප්‍රේෂණය වීම වැළැක්වීම සඳහා ප්‍රතිකාර හෝ රෝග නිවාරණය සඳහා ප්‍රවේශ විය. මවගෙන් දරුවාට සම්ප්‍රේෂණය වීම හේතුවෙන් දරුවන් <1000 (<500-1400) අලුතින් HIV ආසාදනය වී ඇත. HIV සමඟ ජීවත් වන පුද්ගලයන් අතර, ආසන්න වශයෙන් 42% (30-55%) වෛරස් බර මර්දනය කර ඇත.

ඝන අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණ සේවා නවීකරණය කිරීම මගින් මිලියන 1.4ක ජනගහනයක් වෙසෙන වෙරළබඩ නගරය වන ලෝමේ හි ජීවන තත්ත්වය ඉහළ නැංවීමට AFD කටයුතු කරයි. ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව නව කසළ රඳවනයක් ඉදිකිරීම හරහා කසළ එකතු කිරීම වැඩි දියුණු කිරීම මෙම ව්‍යාපෘතියට ඇතුළත් වේ.

### අධ්‍යාපනය 
ටෝගෝ හි අධ්‍යාපනය වසර හයක් සඳහා අනිවාර්ය වේ. 1996 දී, දළ ප්‍රාථමික ඇතුළත් වීමේ අනුපාතය 119.6% වූ අතර ශුද්ධ ප්‍රාථමික බඳවා ගැනීමේ අනුපාතය 81.3% විය. 2011 දී ශුද්ධ බඳවා ගැනීමේ අනුපාතය 94% කි. අධ්‍යාපන ක්‍රමය "ගුරු හිඟය, ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල අඩු අධ්‍යාපනික ගුණාත්මක භාවය සහ ඉහළ පුනරාවර්තන සහ අතහැර දැමීම් අනුපාතයන්ගෙන් පීඩා විඳිති".

## යොමු කිරීම්