බාබඩෝස් හි ඉතිහාසය

### භූ විද්‍යාත්මක ඉතිහාසය 
මීට වසර 700,000 කට පමණ පෙර, දූපත සාගරයෙන් මතු වූයේ ඩයපිරය ලෙස හැඳින්වෙන මෘදු පාෂාණ කඳක් එහි වර්තමාන ස්ථානයට යටින් ඇති ආවරණයෙන් නැගී එන බැවිනි. මෙම ක්‍රියාවලිය තවමත් සිදුවෙමින් පවතින අතර, වසර දහසකට සාමාන්‍ය සෙන්ටිමීටර 30ක වේගයකින් බාබඩෝස් ඉහළ නංවයි. අභ්‍යන්තර මුහුදු පර දුසිම් ගනනක් තවමත් දිවයිනේ ටෙරස් සහ ගල්පර තුළ වෙරළබඩ ලක්ෂණ ආධිපත්‍යය දරයි. බාබඩෝස් හි වඩාත් ස්ථීර ඇමරින්ඩියන් ජනාවාස ක්‍රි.ව. 4 සිට 7 වැනි ශතවර්ෂ වලදී, සලාඩොයිඩ්-බැරන්කොයිඩ් නමින් හැඳින්වෙන කණ්ඩායමක් විසින් ආරම්භ කරන ලදී. ක්‍රි.ව. 800 පමණ වන විටත් නැවතත් 12-13 වැනි සියවසේදීත් දකුණු ඇමරිකාවේ අරවාක්වරුන්ගේ ජනාවාස දර්ශනය විය.

### යුරෝපීය පැමිණීම 
15 වන සියවසේ හෝ 16 වන සියවසේ යම් අවස්ථාවක දී බාබඩෝස් වෙත මුලින්ම පැමිණියේ කුමන යුරෝපීය ජාතියද යන්න අවිනිශ්චිතය. අඩු ප්‍රසිද්ධ මූලාශ්‍රයක් මගින් සමකාලීන මූලාශ්‍ර පූර්වයෙන් හෙළිදරව් කරන ලද කෘති පෙන්වා දෙයි, එය ස්පාඤ්ඤ විය හැකි බව අඟවයි. බ්‍රසීලයට යන ගමනේදී පෘතුගීසීන් නොඑසේ නම් බොහෝ දෙනෙක් විශ්වාස කරති, දිවයිනට පැමිණි පළමු යුරෝපීයයන් විය. මෙම දූපත යුරෝපීයයන් විසින් බොහෝ දුරට නොසලකා හරින ලද නමුත්, ස්පාඤ්ඤ වහල් වැටලීම් හේතුවෙන් ස්වදේශික ජනගහනය අඩු වූ බව සැලකෙන අතර, බොහෝ දෙනෙක් වෙනත් දූපත් වෙත පලා ගියහ.
### 17 වන සියවසේ ඉංග්‍රීසි ජනාවාස 
1625 මැයි 14 වන දින පැමිණි පළමු ඉංග්‍රීසි නෞකාවේ නායකයා වූයේ ජෝන් පවෙල් විසිනි. පළමු ජනාවාස 1627 පෙබරවාරි 17 වන දින, වර්තමාන හොලෙටවුන් (කලින් ජේම්ස්ටවුන්, එංගලන්තයේ පළමු ජේම්ස් රජුගෙන් පසුව) අසල, ජෝන් පවෙල්ගේ බාල සොහොයුරා වන හෙන්රි විසින් ප්‍රමුඛව පදිංචිකරුවන් 80 ක් සහ ඉංග්‍රීසි ගිවිසුම්ගත කම්කරුවන් 10 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත කණ්ඩායමක් විසින් ආරම්භ කරන ලදී. සමහර මූලාශ්‍ර පවසන්නේ මෙම මුල් පදිංචිකරුවන් අතර සමහර අප්‍රිකානුවන් සිටි බවයි. පසුව "මහා බාබඩෝස් මංකොල්ලය" ලෙස හැඳින්වූයේ, කාර්ලිස්ල්හි 1වන අර්ල්වරයා වූ ජේම්ස් හේ වෙත කෝටන්ගේ මාතෘකාව මාරු කරන ලදී. ඔහුගේ මතභේදාත්මක පත්වීමට විරුද්ධ විය හැකි වැවිලිකරුවන් සනසනු පිණිසය.

1640-1660 කාල වකවානුවේදී, බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් ඇමරිකාවට පැමිණි මුළු ඉංග්‍රීසි සංක්‍රමණිකයන් සංඛ්‍යාවෙන් තුනෙන් දෙකකට වඩා ආකර්ෂණය විය. 1650 වන විට බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්හි පදිංචිකරුවන් 44,000 ක් සිටි අතර චෙසපීක් හි 12,000 ක් සහ නව එංගලන්තයේ 23,000 ක් සිටියහ. බොහෝ ඉංග්‍රීසි පැමිණි අය ගිවිසුම් අත්සන් කර ඇත. වසර පහක ශ්‍රමයෙන් පසු, ඔවුන්ට සාමාන්‍යයෙන් භාණ්ඩ වශයෙන් පවුම් 10ක පමණ "නිදහසේ හිඟ" ලබා දෙන ලදී. 1630 ගණන්වල මැද භාගයට පෙර, ඔවුන්ට අක්කර 5 සිට 10 දක්වා (හෙක්ටයාර් 2 සිට 4 දක්වා) ඉඩම් ද ලැබුණි, නමුත් එම කාලයෙන් පසු දිවයින පිරී ගිය අතර තවත් නිදහස් ඉඩමක් නොතිබුණි. ක්‍රොම්වේලියන් යුගයේ (1650 ගණන්වල) මෙයට යුද සිරකරුවන්, රස්තියාදුකාරයන් සහ නීතිවිරෝධී ලෙස පැහැරගෙන ගිය, බලහත්කාරයෙන් දිවයිනට ප්‍රවාහනය කරන ලද සහ සේවකයින් ලෙස විකුණන ලද විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇතුළත් විය. මෙම අවසාන කණ්ඩායම් දෙක ප්‍රධාන වශයෙන් අයර්ලන්ත ජාතිකයන් වූ අතර, දහස් ගණනක් ඉංග්‍රීසි වෙළෙන්දන් විසින් කුප්‍රකට ලෙස වට කර බාබඩෝස් සහ අනෙකුත් කැරිබියන් දූපත් වල වහල් සේවයට අලෙවි කරන ලද අතර, මෙම ක්‍රියාව බාර්බඩෝස්ඩ් ලෙස ප්‍රකට විය. එංගලන්තයෙන් තවත් ගිවිසුම්ගත සේවකයන් ගෙන්වා ගැනීමට අපහසු වන තෙක් සීනි වගාව මූලික වශයෙන් යුරෝපීය ගිවිසුම්ගත ශ්‍රමිකයන් විසින් සිදු කරන ලදී.

1650 ගණන්වල පැරිස් ලේඛනවලින් පෙනී යන්නේ සුදු ජනගහනය සඳහා විවාහයන් මෙන් හතර ගුණයක් මරණ සිදු වූ බවයි. ළදරු ජනපදයේ ආර්ථිකයේ ප්‍රධානතම අංගය වූයේ දුම්කොළ අපනයන වර්ධනයයි, නමුත් චෙසපීක් නිෂ්පාදනය ප්‍රසාරණය වීමත් සමඟ 1630 ගණන් වලදී දුම්කොළ මිල පහත වැටුණි. යටත් වීමේ කොන්දේසි 1652 ජනවාරි 17 වන දින ඔස්ටින්ස් හි මෙර්මේඩ්ස් තානායමේදී අත්සන් කරන ලද බාබඩෝස් ප්‍රඥප්තියට (ඔයිස්ටින් ගිවිසුම) ඇතුළත් විය.
### බාබඩෝස් හි අයර්ලන්ත ජනතාව 
ක්‍රොම්වෙල්ගෙන් පටන් ගෙන, සුදු කම්කරු ජනගහනයෙන් විශාල ප්‍රතිශතයක් ගිවිසුම්ගත සේවකයන් වූ අතර අයර්ලන්තයෙන් කැමැත්තෙන් තොරව ප්‍රවාහනය කරන ලද පුද්ගලයන් විය. බාබඩෝස්හි අයර්ලන්ත සේවකයන්ට බොහෝ විට දුර්වල ලෙස සැලකූ අතර, බාබඩියානු වැවිලිකරුවන් කුරිරුකම් සඳහා කීර්තියක් අත්කර ගත්හ. සීනි වගාව නිසා ඇති වූ ශ්‍රමය සඳහා ඇති වූ දැවැන්ත ඉල්ලුම සමඟින් බාර්බඩෝස් හි ගිවිසුමක් අඩු වීම, ස්වේච්ඡාවෙන් ප්‍රවාහනය භාවිතා කිරීමට හේතු විය. අපරාධ සඳහා හෝ දේශපාලන සිරකරුවන්ට ද, පිටුවහල් කරන ලද කම්කරුවන් පැහැර ගැනීම සඳහා දඩුවමක් ලෙස බාබඩෝස් වෙත බාර්බඩෝස් වෙත. ඉතිහාසඥ තෝමස් බාර්ට්ලට් පවසන පරිදි, එය "සාමාන්‍යයෙන්" පිළිගත්තේ" ආසන්න වශයෙන් අයර්ලන්ත ජාතිකයින් 10,000 ක් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් වෙත පිටුවහල් කරන ලදී ආසන්න වශයෙන් 40,000 ක් ස්වේච්ඡා ගිවිසුම්ගත සේවකයන් ලෙස පැමිණි අතර බොහෝ දෙනෙක් ස්වේච්ඡා, ගිවිසුම්ගත නොවන විගමනිකයන් ලෙස ද ගමන් කළහ.

#### සීනි විප්ලවය 
1640 දී ලන්දේසි බ්‍රසීලයෙන් උක් හඳුන්වා දීමෙන් සමාජය, ආර්ථිකය සහ භෞතික භූ දර්ශනය සම්පූර්ණයෙන්ම පරිවර්තනය විය. බාබඩෝස් අවසානයේ ලොව විශාලතම සීනි කර්මාන්ත වලින් එකක් විය. කර්මාන්තයේ මුල් සාර්ථකත්වය සහතික කිරීම සඳහා එක් කණ්ඩායමක් වූයේ මුලින් අයිබීරියානු අර්ධද්වීපයෙන් නෙරපා හරින ලද සෙෆාර්ඩික් යුදෙව්වන් ලන්දේසි බ්‍රසීලයට පැමිණීමයි. නීතියේ පාඨය අනෙකුත් යටත් විජිතවල නීතිවලට බලපෑවේය.

1680 වන විට නිදහස් සුදු ජාතිකයින් 20,000 ක් සහ වහල්භාවයට පත් අප්‍රිකානුවන් 46,000 ක් සිටියහ; වහල්භාවයට එරෙහිව වැඩෙන විරෝධය 1833 දී බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය තුළ එය අහෝසි කිරීමට හේතු විය. 1854 දී කොලරා වසංගතයක් නිසා වැසියන් 20,000 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගියහ.

### නිදහසට පෙර 20 වැනි සියවස 
බාබඩෝස් හි තත්වය පිළිබඳ දැඩි අතෘප්තිය බොහෝ දෙනෙකුට සංක්‍රමණය වීමට හේතු විය. 1930 ගනන්වල මහා අවපාතය අතරතුර, බාබඩියානුවන් කම්කරුවන් සඳහා වඩා හොඳ කොන්දේසි, වෘත්තීය සමිති නීතිගත කිරීම සහ ඡන්ද බලය පුළුල් කිරීම ඉල්ලා සිටීම ආරම්භ වූ අතර, එම අවස්ථාවේ දී එය පිරිමි දේපල හිමියන්ට පමණක් සීමා විය. ඔහු 1953 දී බාබඩෝස් හි ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍යවරයා බවට පත් වූ අතර, පසුව 1958 සිට 1961 දක්වා සෙසු BLP-නිර්මාතෘ හියු ගෝර්ඩන් කමින්ස් ද පත් විය. ස්වාධීනත්වය සඳහා ඉක්මන් පියවරයන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි වාම නැඹුරු දේශපාලනඥයන් කණ්ඩායමක් BLP වෙතින් බිඳී 1955 දී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂය (DLP) පිහිටුවන ලදී. DLP පසුව 1961 බාබඩියන් මහ මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළ අතර ඔවුන්ගේ නායක එරෝල් බැරෝ අගමැති විය.

පූර්ණ අභ්‍යන්තර ස්වයං පාලනයක් 1961 දී පනවන ලදී.

### නිදහසින් පසු යුගය 
කර්මාන්තය සහ සංචාරක ක්ෂේත්‍රය නංවාලීමට උත්සාහ කරමින් බැරෝ රජය කෘෂිකර්මයෙන් ආර්ථිකය විවිධාංගීකරණය කිරීමට උත්සාහ කළේය. බාර්බඩෝස්, CARIFTA සහ CARICOM නිර්මාණය කිරීමට මූලිකත්වය දෙමින් කලාපීය ඒකාබද්ධතා ප්‍රයත්නයන් හි ද ඉදිරියෙන්ම සිටියේය. ඇඩම්ස් 1985 දී කාර්යාලයේදී මිය ගිය අතර හැරල්ඩ් බර්නාඩ් ශාන්ත ජෝන් වෙනුවට පත් කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, ශාන්ත ජෝන් 1986 බාබඩියන් මහ මැතිවරණයෙන් පරාජයට පත් වූ අතර, ග්‍රෙනඩා හි එක්සත් ජනපද මැදිහත්වීම දැඩි ලෙස විවේචනය කළ එරෝල් බැරෝ යටතේ DLP නැවත පැමිණීම දුටුවේය. බැරෝ ද ධූරයේ සිටියදී මිය ගිය අතර, ඔහු වෙනුවට ලොයිඩ් අර්ස්කින් සැන්ඩිෆෝර්ඩ් පත් විය, ඔහු 1994 දක්වා අගමැති විය.

BLP හි ඕවන් ආතර් 1994 බාබඩියන් මහ මැතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කළ අතර 2008 දක්වා අගමැතිව සිටියේය. 2008 දී එලිසබෙත් රැජින වෙනුවට රාජ්‍ය නායකයා ලෙස පත් කිරීම සඳහා සැලසුම් කළ ජනමත විචාරණයක් කිසි විටෙක සිදු නොවූවත් ආතර් ජනරජවාදයේ ප්‍රබල අනුගාමිකයෙක් විය. DLP 2008 බාබඩියන් මහ මැතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කළ නමුත් නව අගමැති ඩේවිඩ් තොම්සන් 2010 දී මිය ගිය අතර ඔහු වෙනුවට ෆ්‍රොන්ඩෙල් ස්ටුවර්ට් පත් විය. BLP නැවත බලයට පත් වූයේ 2018 දී මියා මොට්ලි යටතේ, ඇය බාබඩෝස්හි පළමු කාන්තා අගමැතිනිය බවට පත් වූවාය.

#### ජනරජයට මාරුවීම 
බාර්බඩෝස් රජය 2020 සැප්තැම්බර් 15 දින ප්‍රකාශ කළේ එහි නිදහසේ 55 වැනි සංවත්සරය වන 2021 නොවැම්බර් 30 වන විට ජනරජයක් බවට පත්වීමට අදහස් කරන බවයි, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බාර්බඩියානු රාජාණ්ඩුව මැතිවරණ විද්‍යාලය හරහා තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයෙකු සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය වේ. එවිට බාර්බඩෝස් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍යයක් වීම නතර වනු ඇත, නමුත් ගයනා සහ ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ වැනි පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන්ගේ සාමාජිකත්වය පවත්වා ගත හැක.

2021 සැප්තැම්බර් 20 දින, සංක්‍රාන්තිය සඳහා ප්‍රකාශය නිකුත් කර වසරකට වැඩි කාලයකට පසුව, 2021 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා (සංශෝධන) (අංක 2) පනත් කෙටුම්පත බාර්බඩෝස් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඔක්තෝබර් 6 වැනි දින සම්මත කරන ලද මෙම පනත් කෙටුම්පත බාබඩෝස් හි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට සංශෝධන සිදු කරන ලද අතර, බාර්බඩෝස් හි රැජින ලෙස II වන එලිසබෙත්ගේ භූමිකාව වෙනුවට බාර්බඩෝස් ජනාධිපති කාර්යාලය හඳුන්වා දෙන ලදී. ඊළඟ සතියේ, 2021 ඔක්තෝම්බර් 12 වන දින, බාර්බඩෝස් හි වත්මන් ආණ්ඩුකාර-ජනරාල් සැන්ඩ්‍රා මේසන්, අගමැති සහ විපක්ෂ නායක විසින් බාර්බඩෝස් හි පළමු ජනාධිපති වීමට අපේක්ෂකයා ලෙස ඒකාබද්ධව නම් කරන ලද අතර, පසුව ඔක්තෝබර් 20 දින තේරී පත් විය. මේසන් 2021 නොවැම්බර් 30 දින වැඩ භාර ගත්තේය. එවකට බාබඩියානු කිරීටයේ උරුමක්කාරයා වූ චාල්ස් කුමරු බාබඩෝස් රජයේ ආරාධනයෙන් බ්‍රිජ්ටවුන් හි දිවුරුම් දීමේ උත්සවයට සහභාගී විය.

එලිසබෙත් රැජින ජනාධිපති මේසන් සහ බාබඩෝස් වැසියන්ට සුබපැතුම් පණිවිඩයක් යවමින් මෙසේ පැවසුවාය: "ඔබ මෙම වැදගත් දිනය සමරන විට, මම ඔබට සහ සියලු බාබඩියානුවන්ට අනාගතයේදී ඔබේ සතුට, සාමය සහ සමෘද්ධිය සඳහා මගේ උණුසුම් සුබ පැතුම් එවන්නෙමි."

බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් විශ්ව විද්‍යාලය විසින් 2021 ඔක්තෝබර් 23 සහ 2021 නොවැම්බර් 10 අතර සිදු කරන ලද සමීක්ෂණයකින් ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 34%ක් ජනරජයකට සංක්‍රමණය වීමට පක්ෂව සිටින අතර 30%ක් උදාසීන වූහ. සැලකිය යුතු ලෙස, සමීක්‍ෂණයේදී සමස්ත බහුතරයක් හමු නොවීය; 24% ක මනාපයක් නොපෙන්වන අතර ඉතිරි 12% එළිසබෙත් රැජින ඉවත් කිරීමට විරුද්ධ වේ.

2022 ජූනි 20 දින, බාර්බඩෝස් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සමාලෝචනය කිරීම සඳහා ජෙෆ්රි ගිබ්සන් (ඒ වන විට බාබඩෝස්හි වැඩබලන සභාපති ලෙස තාවකාලිකව සේවය කරමින් සිටි) විසින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සමාලෝචන කොමිසමක් පිහිටුවා දිවුරුම් දෙන ලදී.

නව ජනරජය පිළිබඳ මහජන අදහස් විමසීම සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සම්පාදනය කිරීම ඇතුළුව කොමිසමට එහි වැඩ නිම කිරීම සඳහා මාස 15ක කාල රාමුවක් ලබා දෙන ලදී. මේ අනුව, CRC විසින් මහජන රැස්වීම්, දේශන සහ ට්විටර් අවකාශයන් ගණනාවකට මහජනතාව සම්බන්ධ කර ගන්නා ලදී. 2024 ජූනි 30 වැනි දින ඉදිරිපත් කරන ලද අවසන් වාර්තාව සමඟින්, 2023 අගෝස්තු වන විට වාර්තාව ප්‍රමාද කරන බව නිවේදනය කරන ලදී.

## යොමු කිරීම්