open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
උතුරු මලුකු පළාත, ඉන්දුනීසියාව

thumb|සිතියම
**උතුරු මලුකු** (    ;  ) යනු ඉන්දුනීසියාවේ පළාතකි . එය මලුකු දූපත් වල උතුරු කොටස ආවරණය කරයි, උතුරින් පැසිෆික් සාගරයට, නැගෙනහිරින් හල්මහෙරා මුහුදට, බටහිරින් මොලුක්කා මුහුදට සහ දකුණින් සේරම් මුහුදට මායිම් වේ. එය බටහිරින් උතුරු සුලවේසි සහ මධ්‍යම සුලවේසි සමඟ සමුද්‍රීය මායිම් බෙදා ගනී; දකුණින් මලුකු (පළාත) ; නැගෙනහිරින් නිරිතදිග පැපුවා ; සහ උතුරින් පලාවු . පළාත් අගනුවර සොෆිෆි වන අතර එය බොහෝ දුරට විශාලතම හල්මහෙරා දූපතේ ටිඩෝර් දූපත් නගරයේ කොටසක් වන අතර විශාලතම නගරය ටර්නේට් දූපත් නගරය වේ. 2010 සංගණනයේදී උතුරු මලුකුහි ජනගහනය 1,038,087 ක් වූ අතර,  එය ඉන්දුනීසියාවේ අඩුම ජනගහනයක් සහිත පළාත්වලින් එකක් බවට පත් කළේය, නමුත් 2020 සංගණනය වන විට ජනගහනය 1,282,937 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර,  2024 මැද භාගය වන විට නිල ඇස්තමේන්තුව 1,355,620 ක් විය (පිරිමින් 694,630 ක් සහ කාන්තාවන් 660,990 ක් ඇතුළත්). 

උතුරු මලුකු මුලින් නැගෙනහිර ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ විශාලතම ඉස්ලාමීය සුල්තාන් රාජ්‍යයන් හතර වන බකන්, ජයිලෝලෝ, ටිඩෝර් සහ ටර්නේට් හි කේන්ද්‍රස්ථානය වූ අතර ඒවා *මොලොකු කියෙ රාහා* (මලුකු කඳු හතර) ලෙස හැඳින්වේ. 16 වන සියවස ආරම්භයේදී යුරෝපීයයන් පැමිණි පසු, උතුරු මලුකු පෘතුගීසි, ස්පාඤ්ඤ සහ ලන්දේසීන් අතර වෙළඳාම පාලනය කිරීම සඳහා තරඟකාරී ස්ථානයක් බවට පත්විය. අවසානයේ දී, ලන්දේසීන් ජයග්‍රහණය කළ අතර, කලාපයේ සියවස් තුනක ලන්දේසි පාලනය ආරම්භ කළහ. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ජපන් ජාතිකයින් කලාපය ආක්‍රමණය කළ අතර, ටර්නේට් පැසිෆික් කලාපයේ ජපන් පාලනයේ මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය. ඉන්දුනීසියානු නිදහසෙන් පසු, කලාපය මලුකු පළාතේ කොටසක් බවට පත්විය.

උතුරු මලුකු පළාත 1999 ඔක්තෝබර් 12 වන දින මලුකු වෙතින් වෙන් කිරීමෙන් නිල වශයෙන් පිහිටුවන ලදී. ටර්නේට් දූපත් නගරය 2010 වන තෙක් එහි *තථ්‍ය* අගනුවර ලෙස සේවය කළ අතර, පළාත් රජය හල්මහෙරා ප්‍රධාන භූමියේ සොෆිෆි වෙත සංක්‍රමණය විය. උතුරු මලුකු හි කලාපීය ආර්ථිකය බොහෝ දුරට කෘෂිකාර්මික අංශය, ධීවර කර්මාන්තය සහ අනෙකුත් සාගර නිෂ්පාදන මත රඳා පවතී. උතුරු මලුකු හි ආර්ථික ස්පන්දනයට සහාය වන ප්‍රධාන වෙළඳ භාණ්ඩ අතර කොප්පරා, සාදික්කා, කරාබුනැටි, ධීවර කර්මාන්තය, රන් සහ නිකල් ඇතුළත් වේ. උතුරු මලුකු හි කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන අතර සහල්, ඉරිඟු, බැදපු බතල, බෝංචි, පොල්, අර්තාපල්, සාදික්කා, සාගෝ සහ යුකැලිප්ටස් ඇතුළත් වේ.
ප්‍රවර්ගය:CS1 ඉන්දුනීසියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (id)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
බටහිර ජාවා පළාත, ඉන්දුනීසියාව

thumb|සිතියම
**බටහිර ජාවා** (   ,      ) යනු ජාවා දූපතේ බටහිර කොටසේ පිහිටි ඉන්දුනීසියානු පළාතක් වන අතර එහි පළාත් අගනුවර බන්ඩුං හි පිහිටා ඇති අතර එහි විශාලතම නගරය බෙකාසි වේ. බටහිර ජාවා මායිම් වන්නේ බැන්ටෙන් පළාත සහ බටහිරින් ජකර්තා රටේ අගනුවර කලාපය, උතුරින් ජාවා මුහුද, නැගෙනහිරින් මධ්‍යම ජාවා පළාත සහ දකුණින් ඉන්දියන් සාගරයයි . බැන්ටෙන් සමඟ, මෙම පළාත ඉන්දුනීසියාවේ දෙවන විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන සුන්ඩාන් ජනතාවගේ නිජබිම වේ.

ඉන්දුනීසියාවේ නිදහස් ප්‍රකාශනයෙන් පසුව පිහිටුවන ලද පළමු පළාත් අටෙන් එකක් බටහිර ජාවා වන අතර පසුව එය 1950 ජූලි 14 වන දින නීත්‍යානුකූලව නැවත ස්ථාපිත කරන ලදී. 1960 දී, ජකර්තා නගරය බටහිර ජාවා වෙතින් 'විශේෂ අගනුවර කලාපයක්' ලෙස වෙන් කරන ලදී (  ), පළාතකට සමාන තත්වයක් සහිතව,  2000 දී පළාතේ බටහිර කොටස් බෙදී වෙන් වී වෙනම බැන්ටෙන් පළාතක් පිහිටුවන ලදී.

මෙම බෙදීම් වලින් පසුව වුවද, 2020 සංගණනයට අනුව 48,274,162 ක ජනගහනයක් සහිත බටහිර ජාවා ඉන්දුනීසියාවේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ පළාත වන  නිල ඇස්තමේන්තු වලට අනුව 2024 මැද භාගයේදී 50,345,189 දක්වා වර්ධනය විය;  2023 අග භාගයේදී ජනගහනය අඛණ්ඩව වර්ධනය වෙමින් මිලියන 50 ක සන්ධිස්ථානය ඉක්මවා ගියේය. පළාතේ විශාලතම නගර වන බෙකාසි ( ජකර්තා අගනගර ප්‍රදේශය තුළ චන්ද්‍රිකා නගරයක් ), බන්ඩුං සහ ඩිපොක් (දෙවැන්න ජකර්තා අගනගර ප්‍රදේශය තුළ ද ඇත), පිළිවෙලින් ඉන්දුනීසියාවේ තුන්වන, සිව්වන සහ හයවන වැඩිම ජනාකීර්ණ නගර වේ. බන්ඩුං යනු ලෝකයේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරවලින් එකකි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ඉන්දුනීසියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (id)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිරුක්තිය

ඕස්ට්‍රේලියානු ඉංග්‍රීසියෙන් ඕස්ට්‍රේලියානු නම (pronounced  in Australian English) ලතින් භාෂාවෙන් ටෙරා ඕස්ට්‍රේලිස් ඉන්කොග්නිටා ('නොදන්නා දකුණු දේශය') යන වචනයෙන් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත, එය පුරාණ කාලයේ සිට දකුණු අර්ධගෝලයේ උපකල්පිත මහාද්වීපයක් සඳහා භාවිතා කරන නමකි. 16 වන සියවසේ සිතියම් ශිල්පීන් කිහිප දෙනෙකු සිතියම්වල ඕස්ට්‍රේලියාව යන වචනය භාවිතා කළ නමුත් නූතන ඕස්ට්‍රේලියාව හඳුනා ගැනීමට නොවේ.

17 වන සියවසේදී ලන්දේසීන් ඕස්ට්‍රේලියාවට ගොස් සිතියම් ගත කිරීමට පටන් ගත් විට, ඔවුන් මහාද්වීපය නිව් ඕලන්දය ලෙස හැඳින්වූහ. 1803 දී මහාද්වීපය වටා ගමන් කළ ගවේෂක මැතිව් ෆ්ලින්ඩර්ස් විසින් ඕස්ට්‍රේලියාව යන නම ජනප්‍රිය කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ මුහුදු ගමන පිළිබඳ ඔහුගේ වාර්තාව 1814 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන විට, ටෙරා ඕස්ට්‍රේලිස් යන නම භාවිතා කරන ලදී. පැරණි යටත් විජිත හයේ නව සම්මේලනය සඳහා "ඕස්ට්‍රේලියාවේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය" යන නම 1900 (එක්සත් රාජධානිය) ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා පනතේ විධිමත් කරන ලදී.

## යොමු කිරීම්
දකුණු සුලවේසි පළාත, ඉන්දුනීසියාව

thumb|සිතියම
**දකුණු සුලවේසි** (    ) යනු ඉන්දුනීසියාවේ සුලවේසි හි දකුණු අර්ධද්වීපයේ පිහිටි පළාතකි . සුලවේසි හි දකුණින් පිහිටි සෙලායාර් දූපත් දූපත් සමූහය ද පළාතේ කොටසකි. අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන්නේ මකසාර් ය . පළාත උතුරින් මධ්‍යම සුලවේසි සහ බටහිර සුලවේසි, නැගෙනහිරින් අස්ථි බොක්ක සහ ගිනිකොනදිග සුලවේසි, බටහිරින් මකසාර් සමුද්‍ර සන්ධිය සහ දකුණින් ෆ්ලෝරස් මුහුදෙන් මායිම් වේ.

2010 සංගණනයෙන් ජනගහනය 8,032,551 ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර,  එමඟින් දකුණු සුලවේසි දිවයිනේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ පළාත බවට පත්වේ (සුලවේසි ජනගහනයෙන් 46% ක් දකුණු සුලවේසි හි සිටිති), සහ ඉන්දුනීසියාවේ හයවන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත පළාත වේ. 2020 සංගණනයේදී මෙය 9,073,509 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර,  2024 මැද භාගය වන විට නිල ඇස්තමේන්තුව 9,463,390 ක් විය (පිරිමින් 4,701,970 ක් සහ කාන්තාවන් 4,761,410 ක් ඇතුළත් වේ).  දකුණු සුලවේසි හි ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වන්නේ බුගිනීස්, මකස්සරීස් සහ ටොරාජන් ය . පළාතේ ආර්ථිකය කෘෂිකර්මාන්තය, මසුන් ඇල්ලීම සහ රන්, මැග්නීසියම්, යකඩ සහ අනෙකුත් ලෝහ කැණීම මත පදනම් වේ. සාම්ප්‍රදායික ඉන්දුනීසියානු කුඹගස් දෙකක් සහිත රුවල් නෞකාවක් වන පිනිසි, තවමත් බුගිනිස් සහ මැකසරීස් විසින් බහුලව භාවිතා කරනු ලැබේ, බොහෝ දුරට ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහය තුළ අන්තර්-ද්වීපික ප්‍රවාහනය, භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සහ ධීවර කටයුතු සඳහා.

කුළුබඩු වෙළඳාමේ ස්වර්ණමය යුගය වන 15 සිට 19 වන සියවස දක්වා, දකුණු සුලවේසි මලුකු දූපත් වලට පිවිසෙන දොරටුව ලෙස සේවය කළේය. ප්‍රමුඛ රාජධානි දෙකක් වන මකසාර් රාජධානිය සහ බෝන් බුගිස් රාජධානිය ඇතුළු කුඩා රාජධානි කිහිපයක් තිබුණි. ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගම (VOC) 17 වන සියවසේදී කලාපයේ ක්‍රියාත්මක වීමට පටන් ගත්තේය. VOC පසුව බුගිස් කුමරු අරුං පලක්කා සමඟ මිත්‍ර වූ අතර ඔවුන් මකසාර් රාජධානිය පරාජය කළහ. මකසාර්හි රජු වූ සුල්තාන් හසනුදීන්ට බුන්ගයා ගෝවාගේ බලය බෙහෙවින් අඩු කරන ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමට සිදුවිය.
ප්‍රවර්ගය:States and territories established in 1960
ප්‍රවර්ගය:CS1 ඉන්දුනීසියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (id)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
පැපුවා පළාත, ඉන්දුනීසියාව

thumb|සිතියම
**බටහිර ඉරියන්**  සහ **ඉරියන් ජයා**  ලෙස කලින් හැඳින්වූ **පැපුවා**, ඉන්දුනීසියාවේ පළාතක් වන අතර, බටහිර නිව්ගිනියාවේ උතුරු වෙරළ තීරය සහ බටහිරින් සෙන්ඩරවාසි බොක්කෙහි දූපත් කණ්ඩායම් වලින් සමන්විත වේ. එය දළ වශයෙන් **මම්ටා  - ටබි සයිරේරි**   හි පැපුවාන් චාරිත්‍රානුකූල කලාපයේ මායිම් අනුගමනය කරන අතර එය කලාප අටකට බෙදා ඇත (  ) සහ එක් නගරයක් ( *කෝටා* ), දෙවැන්න ජයපුර පළාත් අගනුවර විය.

එය නැගෙනහිරින් පැපුවා නිව්ගිනියා ජාතියෙන්, උතුරින් පැසිෆික් සාගරයෙන්, බටහිරින් සෙන්ඩරවාසි බොක්කෙන් සහ දකුණින් මධ්‍යම පැපුවා සහ හයිලන්ඩ් පැපුවා පළාත්වලින් මායිම් වේ. පළාත පැසිෆික් සාගරයේ පලාවු සමඟ සමුද්‍රීය මායිම් ද බෙදා ගනී. පැපුවා, අනෙකුත් පැපුවාන් පළාත් පහ සමඟ,  අනෙකුත් ඉන්දුනීසියානු පළාත් හා සසඳන විට ඉහළ ස්වයං පාලනයක් ඇත. 

2003 ට පෙර, පළාත (1962 සිට 1973 දක්වා **ඉරියන් බැරත්** ලෙසත් 1973 සිට 2002 දක්වා **ඉරියන් ජයා** ලෙසත් හැඳින්විණි) බටහිර නිව් ගිනියාව මුළුමනින්ම ආවරණය කළ අතර එය "පැපුවා" ලෙසද හැඳින්වෙන කලාපයකි. 2002 දී, පැපුවා එහි වර්තමාන නම භාවිතා කළ අතර ඉන්දුනීසියානු නීති යටතේ විශේෂ ස්වයං පාලන තත්වයක් ලබා දෙන ලදී. 2001 දී, පළාතේ බටහිර කෙළවර බටහිර පැපුවා හි නව පළාතක් ලෙස බෙදා ඇති අතර, 2022 ජූලි මාසයේදී මධ්‍යම පැපුවා, හයිලන්ඩ් පැපුවා සහ දකුණු පැපුවා යන පළාත් ද වෙන් කරන ලද අතර, වත්මන් පළාත ජයපුර වටා ඉතා කුඩා උතුරු ප්‍රදේශයක්, පැරණි පළාතේ උතුරු කොටස සහ සෙන්ඩරවාසි බොක්කෙහි දූපත් ආවරණය කරයි.

2024 මැද භාගයේදී පළාතේ වත්මන් දේශසීමා යටතේ ජනගහනයේ නිල ඇස්තමේන්තුව 1,060,550 ක් විය (පිරිමින් 554,800 ක් සහ කාන්තාවන් 505,800 ක් ඇතුළත්). 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි
ප්‍රවර්ගය:CS1 ඉන්දුනීසියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (id)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘත-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
හයිලන්ඩ් පැපුවා පළාත, ඉන්දුනීසියාව

thumb|සිතියම
**උස්බිම් පැපුවා** (    ) යනු ඉන්දුනීසියාවේ පළාතක් වන අතර එය දළ වශයෙන් පැපුවා චාරිත්‍රානුකූල කලාපයේ **ලැනෝ පාගෝ** (බොහෝ විට **ලා පාගෝ** ලෙස කෙටි කර ඇත) මායිම් අනුගමනය කරයි.  එය වර්ග කිලෝමීටර 51,213.33 ක භූමි ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. සහ 2024 මැද භාගය වන විට නිල ඇස්තමේන්තු වලට අනුව 1,467,050 ක ජනගහනයක් සිටියහ (පිරිමින් 783,220 ක් සහ කාන්තාවන් 683,830 ක් ඇතුළත් විය). 

2022 ජූලි 25 වන දින පැපුවා පළාතේ මධ්‍යම සහ කඳුකර පැරණි කොටසෙන් විධිමත් ලෙස පිහිටුවන ලද මෙය බටහිර නිව්ගිනියාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ පිහිටා ඇති අතර එය ඉන්දුනීසියාවේ පළමු සහ එකම ගොඩබිම් සහිත පළාත වේ. හයිලන්ඩ් පැපුවා අගනුවර පිහිටා ඇත්තේ හුබිකෝසි දිස්ත්‍රික්කයේ ජයවිජය රීජන්සි හි ය.  පළාත පිහිටුවීම සඳහා නීතිමය විධිවිධාන 2022 ජුනි 30 වන දින මහජන නියෝජිත සභාව විසින් අනුමත කරන ලද අතර, ජූලි 25 වන දින ජනාධිපති ජෝකෝ විඩෝඩෝ විසින් අංක 16/2022 දරන නීතියට පනත අත්සන් කරන ලද අතර, එය මධ්‍යම පැපුවා සහ දකුණු පැපුවා සමඟ ඉන්දුනීසියාවේ එවකට ලාබාලතම පළාත් තුනෙන් එකක් බවට පත් කළේය  (පසුව ඊටත් වඩා නව නිරිතදිග පැපුවා පළාත විසින් ඒවා එක් කරන ලදී). එය නැගෙනහිරින් පැපුවා නිව්ගිනියාව, දකුණින් දකුණු පැපුවා, බටහිරින් (සහ නිරිත දෙසින්) සහ උතුරින් ඉතිරි පැපුවා පළාත මායිම් කරයි.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ඉන්දුනීසියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (id)
දකුණු පැපුවා පළාත, ඉන්දුනීසියාව

thumb|සිතියම
**දකුණු පැපුවා**, නිල වශයෙන් **දකුණු පැපුවා පළාත** (    )  යනු පැපුවා හි දකුණු කොටසේ පිහිටා ඇති ඉන්දුනීසියානු පළාතක් වන අතර **එය අනිම් හා හි** පැපුවා චාරිත්‍රානුකූල කලාපයේ මායිම් අනුගමනය කරයි.   2022 ජූලි 25 වන දින විධිමත් ලෙස පිහිටුවන ලද අතර කලින් පැපුවා පළාතේ කොටසක් වූ සහ 2002 දෙසැම්බර් 11 වන දිනට පෙර තනි විශාල මෙරෝකේ රීජන්සියක් වූ දකුණු දිගම කලාප හතර ඇතුළුව, එය වර්ග කිලෝමීටර 117,849.16 ක භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරයි. එය පමණ වන අතර, පෙන්සිල්වේනියාව හෝ කිරොව් ඔබ්ලාස්ට් (හෝ එංගලන්තයේ 90%) ට සමාන ප්‍රදේශයකි. 2020 සංගණනයේදී මෙම ප්‍රදේශයේ ජනගහනය 513,617 ක් වූ අතර,  2024 මැද භාගය වන විට නිල ඇස්තමේන්තුව 542,075 ක් (පිරිමින් 281,466 ක් සහ කාන්තාවන් 260,609 ක්) වූ අතර,  එය ඉන්දුනීසියාවේ අඩුම ජනගහනයක් සහිත පළාත බවට පත් කරයි. 

එය නැගෙනහිරින් වෙනම ජාතියක් වන පැපුවා නිව්ගිනියාව සමඟ මෙන්ම උතුරින් සහ වයඹ දෙසින් පිළිවෙලින් හයිලන්ඩ් පැපුවා සහ මධ්‍යම පැපුවා යන ඉන්දුනීසියානු පළාත් සමඟ භූමි මායිම් බෙදා ගනී. දකුණු පැපුවා බටහිරින් සහ දකුණින් අරෆුරා මුහුදට මුහුණලා ඇති අතර එය ඕස්ට්‍රේලියාව සමඟ සමුද්‍රීය මායිමකි . මෙරෞක් යනු දකුණු පැපුවා හි ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය වන අතර එහි පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය ක්‍රි.ව. 60 පමණ මෙරෞක් රීජන්සි හි කුරික් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි සැලෝර් නගරයයි.&nbsp;මෙරෝකේ නගරයේ සිට වයඹ දෙසින් කි.මී. 

දකුණු පැපුවාහි භූ දර්ශනය ප්‍රධාන වශයෙන් සමන්විත වන්නේ පුළුල් වගුරු බිම් සහ දිගුල් සහ මාරෝ වැනි දැවැන්ත ගංගා වලින් සංලක්ෂිත පහත් බිම් ප්‍රදේශවලිනි. අස්මාත්, මැරින්ඩ්, මියු සහ කොරොවායි වැනි ආදිවාසී ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් මෙම කලාපයේ වාසය කරති. ඔවුන් ප්‍රධාන ආහාර ප්‍රභවයන් ලෙස සාගෝ සහ මාළු මත විශ්වාසය තබති. අස්මාත් වැනි ඇතැම් ගෝත්‍ර ඔවුන්ගේ ලී කැටයම් සහ බෝට්ටු සංස්කෘතිය සඳහා පිළිගැනීමට ලක් විය. විශාල වගුරු බිම් ප්‍රමාණයක් වී කුඹුරු බවට පරිවර්තනය කිරීමට සහ මෙම කලාපයේ ජනගහනය වැඩි කිරීමට රජය විසින් අනුග්‍රහය දක්වන ලද සංක්‍රමණ වැඩසටහන හේතුවෙන් ජාවානු ජනතාව වැනි සංක්‍රමණිකයින් විශාල සංඛ්‍යාවක් ද සිටිති. දකුණු පැපුවා ප්‍රසිද්ධ වසාර් ජාතික වනෝද්‍යානයට ද නිවහන වන අතර, කඩිනම් වොලබි, පස් කන්දක් සාදන වේයන් හෝ *මුසාමස්* සහ පාරාදීසයේ කුරුල්ලා ඇතුළු පොහොසත් ජෛව විවිධත්වයක් සහිත පුළුල් තෙත්බිම් ප්‍රදේශයකි.    

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ඉන්දුනීසියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (id)
ජයනි සේනානායක

## **රූපවාහිනි කතා මාලා** 
* *තරු අහසට ආදරෙයි* 
* *සඳ අමාවකයි*
ගෝල්ඩ් කෝස්ට්

**ගෝල්ඩ් කෝස්ට්**, එහි මුලකුරු වන **GC** ලෙසද හැඳින්වේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ ක්වීන්ස්ලන්ත ප්‍රාන්තයේ වෙරළබඩ නගරයක් සහ කලාපයක් වන අතර එය ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර 66 දුරින් පිහිටා ඇත. රාජ්‍ය අගනුවර වන බ්‍රිස්බේන් මධ්‍යයේ සිට දකුණු-ගිනිකොන දෙසින්. එය බ්‍රිස්බේන් පසු ක්වීන්ස්ලන්තයේ දෙවන විශාලතම නගරය මෙන්ම ඕස්ට්‍රේලියාවේ හයවන විශාලතම නගරය සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ අගනුවර නොවන නගරය වේ.  නගරයේ මධ්‍යම ව්‍යාපාරික දිස්ත්‍රික්කය සවුත්පෝර්ට් තදාසන්න ප්‍රදේශයේ ගෝල්ඩ් කෝස්ට් මධ්‍යයේ දළ වශයෙන් පිහිටා ඇත.  ගෝල්ඩ් කෝස්ට්හි නාගරික ප්‍රදේශය වෙරළ තීරයේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති අතර, කිලෝමීටර 60 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් විහිදෙන අතර උතුරින් මහා බ්‍රිස්බේන් අගනගර කලාපයට සහ දකුණින් නිව් සවුත් වේල්ස් සමඟ ප්‍රාන්ත මායිමට සම්බන්ධ වේ.  නගරයේ අන්වර්ථ නාම අතර 'ග්ලිටර් ස්ට්‍රිප්' සහ 'ගෝල්ඩි' ඇතුළත් වේ. ගෝල්ඩ් කෝස්ට් පදිංචිකරුවෙකුගේ යක්ෂ නාමය ගෝල්ඩ් කෝස්ටර් ය.  

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුහුදුබඩ නගර
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
නිව්කාසල්, ඕස්ට්‍රේලියාව

**නිව්කාසල්**, සාමාන්‍යයෙන් **මහා නිව්කාසල්** ( ; ) ලෙසද හැඳින්වේ, යනු විශාල අගනගර ප්‍රදේශයක් වන අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිව් සවුත් වේල්ස් හි දෙවන වඩාත් ජනාකීර්ණ එවැනි ප්‍රදේශය වේ. එයට නිව්කාසල් සහ ලේක් මැක්වරි නගර ඇතුළත් වේ සහ එය නිව්කාසල්, ලේක් මැක්වරි, මේට්ලන්ඩ්, සෙස්නොක් සහ පෝට් ස්ටීවන්ස් කවුන්සිලයේ බොහෝ නගර ඇතුළත් පහළ හන්ටර් කලාපයේ කේන්ද්‍රස්ථානය වේ. නිව්කාසල් එහි වාචික අන්වර්ථ නාමය වන නිව්යි ලෙසද හැඳින්වේ. නිව්කාසල් පදිංචිකරුවෙකු නොවොකාස්ට්‍රියානුවෙකු ලෙසද හැඳින්විය හැක.

හන්ටර් ගඟේ මුඛයේ පිහිටා ඇති මෙය හන්ටර් කලාපය තුළ ප්‍රමුඛතම නගරයයි. එහි ගල් අඟුරු සඳහා ප්‍රසිද්ධ නිව්කාසල්, 2022 දී ගල් අඟුරු ටොන් මිලියන 143 ක් අපනයනය කරමින් ලොව විශාලතම ගල් අඟුරු අපනයන වරාය වේ.  නගරයෙන් ඔබ්බට, හන්ටර් කලාපය විශාල ගල් අඟුරු නිධි ඇත. භූ විද්‍යාත්මකව, මෙම ප්‍රදේශය සිඩ්නි ද්‍රෝණියේ මධ්‍යම-නැගෙනහිර කොටසේ පිහිටා ඇත.  

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Commons category link from Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
ට්වීඩ් හෙඩ්ස්

**ට්වීඩ් හෙඩ්ස්** යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිව් සවුත් වේල්ස් ප්‍රාන්තයේ උතුරු ගංගා ප්‍රදේශයේ ට්වීඩ් ගඟේ මුඛයේ පිහිටි වෙරළබඩ නගරයකි   . ට්වීඩ් හෙඩ්ස් යනු නිව් සවුත් වේල්ස් හි උතුරු දෙසින් පිහිටි නගරය වන අතර එය ට්වීඩ් ෂයර් පළාත් පාලන ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත. එය කිලෝමීටර 830 සිඩ්නි නගරයට උතුරින් සහ කිලෝමීටර 103 බ්‍රිස්බේන් නගරයට දකුණින් ඇත. මෙම නගරය ක්වීන්ස්ලන්ත මායිමට යාබදව පිහිටා ඇති අතර ක්වීන්ස්ලන්තයේ ගෝල්ඩ් කෝස්ට්හි උප නගරයක් වන කූලන්ගට්ටා හි "නිවුන් නගරය" ට යාබදව පිහිටා ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
මේට්ලන්ඩ්, ඕස්ට්‍රේලියාව

**මේට්ලන්ඩ්** () යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිව් සවුත් වේල්ස් හි හන්ටර් නිම්නයේ පිහිටි නගරයක් වන අතර මේට්ලන්ඩ් නගර සභාවේ ආසනය වන අතර එය හන්ටර් ගඟේ කිලෝමීටර 166 පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. සිඩ්නි නගරයට උතුරින් මාර්ගයෙන් සහ කිලෝමීටර 35 ක් නිව්කාසල් හි වයඹ දෙසින් ඇත. 

2021 ජන සංඝනණයෙන් එහි ආසන්න වශයෙන් ජනගහනය 89,597 ක් සිටි. ජනගහනයෙන් වැඩි කොටසක් නිව් එංගලන්ත අධිවේගී මාර්ගය දිගේ ලොචින්වර් සහ තෝන්ටන් තදාසන්න ප්‍රදේශ අතර තීරුවක පිහිටා ඇත. නගර මධ්‍යස්ථානය හන්ටර් ගඟේ දකුණු ඉවුරේ පිහිටා ඇති අතර, මධ්‍යස්ථ විභව ගංවතුරෙන් බැම්මකින් ආරක්ෂා වේ.

අවට ප්‍රදේශවලට සෙස්නොක් නගර සහ සිංගල්ටන් පළාත් පාලන ප්‍රදේශ ඇතුළත් වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
සන්ෂයින් කෝස්ට්, ඕස්ට්‍රේලියාව

**සන්ෂයින් කෝස්ට්** ඕස්ට්‍රේලියාවේ ගිනිකොනදිග ක්වීන්ස්ලන්තයේ පිහිටි අර්ධ නාගරික කලාපයකි. 1967 දී එය අර්ථ දක්වා ඇත්තේ "[කලින්] ලෑන්ඩ්ස්බරෝ, මරුචි සහ නූසා හි ෂයර්ස් හි අඩංගු ප්‍රදේශය, නමුත් බ්‍රිබී දූපත හැර" ලෙසිනි.

මෙම ප්‍රදේශයේ කැලවුන්ඩ්‍රා, කවානා වෝටර්ස්, මරුචයිඩෝර් සහ නූසා හෙඩ්ස් යන වෙරළබඩ මධ්‍යස්ථාන කිහිපයක් ඇත. නම්බෝර් සහ මැලනි අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රාථමික වාණිජ මධ්‍යස්ථාන ලෙස වර්ධනය වී ඇත.

2014 සිට, සන්ෂයින් කෝස්ට් දිස්ත්‍රික්කය , සන්ෂයින් කෝස්ට් කලාපය සහ ෂයර් ඔෆ් නූසා ලෙස පළාත් පාලන ප්‍රදේශ දෙකකට බෙදා ඇති අතර, ඒවා පිළිවෙලින් සන්ෂයින් කෝස්ට් හි දකුණු සහ උතුරු ප්‍රදේශ පරිපාලනය කරයි.

2021 ජුනි වන විට, ඇස්තමේන්තුගත නාගරික ජනගහනය 398,840 ක් වන අතර,  සන්ෂයින් වෙරළ තීරය ක්වීන්ස්ලන්තයේ පස්වන වැඩිම ජනගහනය සහිත ප්‍රදේශය වන අතර රටේ 9 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත ප්‍රදේශය වේ.  2018 දක්වා වසර පහ තුළ ප්‍රදේශයේ ජනගහනය සාමාන්‍ය වාර්ෂික අනුපාතයකින් 2.4% ක සාමාන්‍ය වාර්ෂික අනුපාතයකින් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වී ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
වොලන්ග්වෝ

**වොලන්ග්වෝ** ( ; Dharawal: *Woolyungah*) යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිව් සවුත් වේල්ස් හි ඉලවාරා ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති නගරයකි. මෙම නම ධාරාවල් භාෂාවෙන් ආරම්භ වූ බව විශ්වාස කෙරේ, එහි අර්ථය 'දූපත්/වලාකුළු පහක්', 'ජලය අසල බිම' හෝ 'මුහුදේ ශබ්දය' යන්නයි.  වොලොන්ගොං සිඩ්නි නගරයට දකුණින් කිලෝමීටර් 85 (සැතපුම් 53) ක් දුරින් ඉලවාරා එස්කාර්ප්මන්ට් සහ පැසිෆික් සාගරය අතර පටු වෙරළබඩ තීරුවක පිහිටා ඇත.  2018 ජුනි වන විට වොලොන්ගොං හි ඇස්තමේන්තුගත නාගරික ජනගහනය 302,739 ක් වූ අතර එය සිඩ්නි සහ නිව්කාසල් වලින් පසු නිව් සවුත් වේල්ස් හි තුන්වන විශාලතම නගරය සහ ජනගහනය අනුව ඕස්ට්‍රේලියාවේ දහවන විශාලතම නගරය බවට පත්විය.  නගරයේ වත්මන් ලෝඩ් නගරාධිපතිවරයා වන්නේ 2024 දී තේරී පත් වූ ටානියා බ්‍රවුන් ය  

වොලොංගොං ප්‍රදේශය උතුරේ හෙලන්ස්බර්ග් සිට දකුණේ වින්ඩැන්ග් සහ යාල්ලා දක්වා විහිදේ. භූ විද්‍යාත්මකව, නගරය පිහිටා ඇත්තේ සිඩ්නි ද්‍රෝණියේ ගිනිකොන දෙසින් වන අතර එය නිව්කාසල් සිට නොව්රා දක්වා විහිදේ. 

වොලොන්ගොං නගරය එහි බර කර්මාන්තය, වරාය ක්‍රියාකාරකම් සහ භෞතික සැකසුමේ ගුණාත්මකභාවය සඳහා ප්‍රසිද්ධය, එය පාහේ අඛණ්ඩ සර්ෆ් වෙරළ දාමයක් සහ වැසි වනාන්තරයෙන් වැසී ඇති ඉලවාරා කඳු බෑවුමේ කඳු බෑවුම අතර පටු වෙරළබඩ තැනිතලාවක් අල්ලා ගනී. එහි ආසන දෙව්මැදුරන් දෙකක්, බොහෝ නිකායන්ගෙන් යුත් පල්ලි සහ නාන් ටියන් පන්සල ඇත. වොලොන්ගොං නගරය ගල් අඟුරු කැණීම් සහ කර්මාන්ත පිළිබඳ දිගු ඉතිහාසයක් ඇත. නගරය සෑම වසරකම බොහෝ සංචාරකයින් ආකර්ෂණය කරයි  සහ දකුණු වෙරළ ධීවර කර්මාන්තය සඳහා කලාපීය මධ්‍යස්ථානයකි. විශ්ව විද්‍යාල නගරයක් වන එය සිසුන් 38,000 ක් පමණ සිටින වොලොන්ගොං විශ්ව විද්‍යාලයේ නිවහන වේ. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුහුදුබඩ නගර
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
ඇල්බරි–වොඩොන්ගා

**ඇල්බරි-වොඩොන්ගා** යනු ඕස්ට්‍රේලියානු නිවුන් නගර වන ඇල්බරි සහ වොඩොන්ගා ඇතුළත් පුළුල් ජනාවාසයක් වන අතර ඒවා භූගෝලීය වශයෙන් මරේ ගඟෙන් සහ දේශපාලනිකව රාජ්‍ය මායිමකින් වෙන් කර ඇත: ගඟේ උතුරේ ඇල්බරි නිව් සවුත් වේල්සයේ කොටසක් වන අතර දකුණු ඉවුරේ වොඩොන්ගා වික්ටෝරියා හි පිහිටා ඇත. 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ඩාවින්

**ඩාවින්** ( Larrakia : '''' )   ඕස්ට්‍රේලියාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වේ. 2021 සංගණනයට අනුව 139,902 ක් වන උතුරු ප්‍රදේශයේ ජනගහනයෙන් 53% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් මෙම නගරයේ වාසය කරයි.  එය ඕස්ට්‍රේලියානු අගනුවර නගරවලින් කුඩාම, තෙතමනය සහිත සහ උතුරු දෙසින් පිහිටි විශාලතම නගරය වන අතර එය ඉහළ කෙළවරේ කලාපීය මධ්‍යස්ථානය ලෙස සේවය කරයි. 

ඩාවින්හි අග්නිදිග ආසියාවට ඇති සමීපත්වය නිසා එය ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ඉන්දුනීසියාව සහ ටිමෝරය-ලෙස්ටේ වැනි රටවල් අතර ප්‍රධාන සම්බන්ධකයක් බවට පත් කරයි. ස්ටුවර්ට් අධිවේගී මාර්ගය ඩාවින්හි ආරම්භ වී මධ්‍යම ඕස්ට්‍රේලියාව හරහා ටෙනන්ට් ක්‍රීක් සහ ඇලිස් ස්ප්‍රින්ග්ස් හරහා දකුණු දෙසට විහිදී දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාවේ පෝර්ට් ඔගස්ටා හි අවසන් වේ. නගරය ඉදිකර ඇත්තේ ඩාවින් වරායට ඉහළින් පිහිටි පහත් බෑවුමක ය. ඩාවින්ගේ තදාසන්න ප්‍රදේශ උතුරේ ලී පොයින්ට් දක්වා සහ නැගෙනහිරින් බෙරිමා දක්වා විහිදේ. ස්ටුවර්ට් අධිවේගී මාර්ගය ඩාවින්ගේ නැගෙනහිර චන්ද්‍රිකා නගරයක් වන පාමර්ස්ටන් සහ එහි තදාසන්න ප්‍රදේශ දක්වා විහිදේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුහුදුබඩ නගර
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියානු අගනගර
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
බැලරට්

**බැලරට්** ( ) () යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ වික්ටෝරියා හි මධ්‍යම කඳුකරයේ පිහිටි නගරයකි. 2021 සංගණනයේදී, බැලරට් හි ජනගහනය 111,973 ක් වූ අතර, එය ඕස්ට්‍රේලියාවේ තුන්වන විශාලතම නාගරික අභ්‍යන්තර නගරය සහ වික්ටෝරියා හි තුන්වන විශාලතම නගරය බවට පත් විය. 

1851 දී වික්ටෝරියා නිව් සවුත් වේල්ස් යටත් විජිතයෙන් වෙන් වී මාස කිහිපයක් ඇතුළත, බැලරට් අසල රත්‍රන් සොයා ගන්නා ලද අතර එය වික්ටෝරියානු රන් රශ්මියට හේතු විය. පසුව බැලරට් සමෘද්ධිමත් සමෘද්ධිමත් නගරයක් බවට පත් වූ අතර එය ටික කලකට ධනය හා සංස්කෘතික බලපෑම අනුව වික්ටෝරියා අගනුවර වන මෙල්බර්න් සමඟ තරඟ කළේය. 1854 දී, රන් බලපත්‍ර සම්බන්ධයෙන් බැලරට්හි සිවිල් අකීකරුකමේ කාල පරිච්ඡේදයකින් පසුව, දේශීය පතල් කම්කරුවෝ රජයේ හමුදාවන්ට එරෙහිව සන්නද්ධ නැගිටීමක් දියත් කළහ. යුරේකා කැරැල්ල ලෙස හැඳින්වෙන එය ඕස්ට්‍රේලියාවේ සුදු පිරිමි ඡන්ද අයිතිය හඳුන්වා දීමට හේතු වූ අතර, එම නිසා ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ආරම්භය ලෙස අර්ථ දැක්වේ. කැරැල්ලේ සංකේතය වන යුරේකා ධජය ජාතික සංකේතයක් බවට පත්ව ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
බෙන්ඩිගෝ

**බෙන්ඩිගෝ** ( ) යනු උතුරු මැද වික්ටෝරියා හි පිහිටි ඕස්ට්‍රේලියානු නගරයකි. නගරය පිහිටා ඇත්තේ ප්‍රාන්තයේ  භූගෝලීය මධ්‍යස්ථානය අසල බෙන්ඩිගෝ නිම්නයේ සහ ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර 150 ක් රාජ්‍ය අගනුවර වන මෙල්බර්න් හි වයඹ දෙසින් ඇත.

2022 වන විට, බෙන්ඩිගෝ හි ජනගහනය 103,818 ක් වන අතර එය ජනගහනය අනුව ඕස්ට්‍රේලියාවේ 19 වන විශාලතම නගරය බවට පත් කරයි.  බෙන්ඩිගෝ යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිව්වන විශාලතම අභ්‍යන්තර නගරය වන අතර වික්ටෝරියා හි සිව්වන වැඩිම ජනගහනය සහිත නගරය වේ.

බෙන්ඩිගෝ පරිපාලනය කරනු ලබන්නේ කලින් බෙන්ඩිගෝ නගරය ලෙස හැඳින්වූ මහා බෙන්ඩිගෝ නගරය විසිනි. කවුන්සිලයේ ප්‍රදේශය දළ වශයෙන් වර්ග කිලෝමීටර් 3,000 ක් ආවරණය කරයි.  නගරය කාසල්මේන්, හීත්කෝට්, කයිනෙටන්, මේරිබරෝ, එල්මෝර්, රොචෙස්ටර්, ගුර්නොං සහ ඇක්සෙඩේල් වැනි කුඩා නගර වලින් වටවී ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ලෞසෙස්ටන්

**ලෝන්සෙස්ටන්** ( )යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ටැස්මේනියාවේ උතුරේ පිහිටි නගරයක් වන අතර එය උතුරු එස්ක් සහ දකුණු එස්ක් ගංගා එක්වන ස්ථානයේ පිහිටා ඇති අතර එහිදී ඒවා තාමාර් ගඟ (කනමලුකා) බවට පත්වේ. 2021 වන විට, ලෝන්සෙස්ටන් නාගරික ප්‍රදේශයේ ජනගහනය 90,953 කි.  ලෝන්සෙස්ටන් යනු ප්‍රාන්ත අගනුවර වන හෝබාර්ට්ට පසුව ටැස්මේනියාවේ දෙවන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත නගරයයි.  2020 වන විට, ලෝන්සෙස්ටන් ඕස්ට්‍රේලියාවේ 18 වන විශාලතම නගරය වේ.  ලෝන්සෙස්ටන් යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ පස්වන විශාලතම අභ්‍යන්තර නගරය සහ නවවන විශාලතම අගනුවර නොවන නගරයයි. ලෝන්සෙස්ටන් ජීවත්වීමට වඩාත්ම සුදුසු කලාපීය නගරය ලෙස සැලකේ,  සහ 2020 සිට 2021 දක්වා ඕස්ට්‍රේලියාවේ සංක්‍රමණය වූ වඩාත් ජනප්‍රිය කලාපීය නගරවලින් එකකි.  2022 දී ලෝන්සෙස්ටන් වසරේ ඕස්ට්‍රේලියානු නගරය ලෙස නම් කරන ලදී.  

1806 මාර්තු මාසයේදී යුරෝපීයයන් විසින් පදිංචි කරන ලද ලෝන්සෙස්ටන් ඕස්ට්‍රේලියාවේ පැරණිතම නගරවලින් එකක් වන අතර එහි ඓතිහාසික ගොඩනැගිලි රාශියක් ඇත.  ඕස්ට්‍රේලියාවේ බොහෝ ස්ථාන මෙන්, එය එක්සත් රාජධානියේ නගරයක් ලෙස නම් කරන ලදී - මෙම අවස්ථාවේදී, ලෝන්සෙස්ටන්, කෝන්වෝල් . දකුණු අර්ධගෝලයේ නිර්වින්දනය ප්‍රථම වරට භාවිතා කළ ලෝන්සෙස්ටන් ද, භූගත මලාපවහන පද්ධති ඇති පළමු ඕස්ට්‍රේලියානු නගරය වූ අතර, ජල විදුලියෙන් ආලෝකමත් වූ පළමු ඕස්ට්‍රේලියානු නගරය ද විය.  නගරයට වෙනස් සෘතු හතරක් සහිත සමුද්‍රීය දේශගුණයක් ඇති අතර ගිම්හානයේදී දිවයිනේ දකුණට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස උණුසුම් වේ. පළාත් පාලන ආයතන ලෝන්සෙස්ටන් නගරය, මියන්ඩර් නිම්නය සහ බටහිර තාමාර් කවුන්සිල අතර බෙදී ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ටැස්මේනියාවේ නගර
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
ටවුන්ස්විල්

**ටවුන්ස්විල්** යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ක්වීන්ස්ලන්තයේ ඊසානදිග වෙරළ තීරයේ පිහිටි නගරයකි. 2024 වන විට ජනගහනය 201,313 ක් වන අතර,  එය උතුරු ක්වීන්ස්ලන්තයේ සහ උතුරු ඕස්ට්‍රේලියාවේ (විශේෂයෙන්, සන්ෂයින් වෙරළට උතුරින් ඕස්ට්‍රේලියාවේ කොටස්) විශාලතම ජනාවාසයයි. ටවුන්ස්විල් ප්‍රාන්තයේ උතුරු අර්ධය සඳහා රජයේ, ප්‍රජා සහ ප්‍රධාන ව්‍යාපාරික පරිපාලන කාර්යාල සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් පවත්වාගෙන යයි. 

ටවුන්ස්විල් නගරයේ විශාල පළාත් පාලන ප්‍රදේශයේ කොටසක් වන  එය ක්වීන්ස්ලන්තයේ වියළි නිවර්තන කලාපයේ පිහිටා ඇත. නගරය මහා බාධක පරයේ මධ්‍යම කොටසට යාබදව පිහිටා ඇත.  නගරය ලොව විශාලතම සින්ක් පිරිපහදුවලින් එකක්, නිකල් පිරිපහදුවක් සහ තවත් බොහෝ සමාන ක්‍රියාකාරකම් සඳහා නිවහන වන ප්‍රධාන කාර්මික මධ්‍යස්ථානයක් ද වේ. 2020 දෙසැම්බර් වන විට, ටවුන්ස්විල් වරාය පුළුල් කිරීම සඳහා ඩොලර් මිලියන 30 ක මෙහෙයුම් සිදු වෙමින් පවතින අතර, එයට නාලිකා පුළුල් කිරීම සහ ටොන් 70 ක ලයිබර් සුපර් පෝස්ට් පැනමැක්ස් නැව්-වෙරළ දොඹකරයක් ස්ථාපනය කිරීම ඇතුළත් වන අතර එමඟින් විශාල භාණ්ඩ හා මගී නැව්වලට වරාය භාවිතා කිරීමට ඉඩ සලසයි.   ආසියාවට සමීප වීම සහ චීනය වැනි ප්‍රධාන වෙළඳ හවුල්කරුවන් හේතුවෙන් එය වඩ වඩාත් වැදගත් වරායකි.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුහුදුබඩ නගර
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
කෙයාන්ස්

**කෙයාන්ස්**( ; ) යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ක්වීන්ස්ලන්තයේ කෙයාර්න්ස් කලාපයේ,  ඈත උතුරු ක්වීන්ස්ලන්තයේ නිවර්තන ඊසානදිග වෙරළ තීරයේ පිහිටි නගරයකි. 2021 census, කෙයාර්න්ස් හි ජනගහනය 153,181 කි.

1876 දී ආරම්භ කරන ලද මෙම නගරය, හොඩ්කින්සන් ගඟෙන් රත්තරන් සොයා ගැනීමෙන් පසුව, සර් විලියම් වෙලින්ටන් කෙයාන්ස්ගේ නමින් නම් කරන ලදී.  දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී, කොරල් මුහුදේ සටනේදී මිත්‍ර හමුදා සඳහා නගරය වේදිකා භූමියක් බවට පත්විය. 20 වන සියවස අගභාගය වන විට නගරය ජාත්‍යන්තර සංචාරක මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්ව තිබුණි. 21 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී, එය ප්‍රධාන කලාපීය නගරයක් බවට වර්ධනය වී ඇත.

කේන්ස් හි ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන් සංචාරක ව්‍යාපාරය, සෞඛ්‍ය සේවා සහ අධ්‍යාපනය මත පදනම් වී ඇති අතර ගුවන් සේවා, සමුද්‍රීය සහ ආරක්ෂක කර්මාන්තවල ප්‍රධාන ධාරිතාවක් ඇත.  2024 වන විට නගරයේ දළ කලාපීය නිෂ්පාදනය ඩොලර් බිලියන 12.2 ක් පමණ වේ  ඕස්ට්‍රේලියාවේ හත්වන කාර්යබහුලම ගුවන් තොටුපළ වන කේන්ස් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ නගරයට සේවය කරයි. කේන්ස් වරාය සහ කේන්ස් වෝෆ් සංකීර්ණයේ පර්යන්ත සහිතව, දේශීය හා ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළවල් දෙකටම සේවා සපයන ප්‍රධාන කෲස් නැව් කර්මාන්තයක් ද කේන්ස් සතුව ඇත.

කේන්ස් යනු ප්‍රධාන සංචාරක ගමනාන්තයක් වන අතර යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන දෙකකට ප්‍රවේශය ඇත: ක්වීන්ස්ලන්ත තෙත් නිවර්තන කලාපයේ කොටසක් ලෙස ඩෙන්ට්‍රී වැසි වනාන්තරය සහ ලෝකයේ ස්වාභාවික පුදුම හතෙන් එකක් වන මහා බාධක පරය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුහුදුබඩ නගර
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
ෆීජි හි නිරුක්තිය

ෆීජි හි ප්‍රධාන දූපත වන විටි ලෙවු හි නම "ෆීජි" යන නාමයේ මූලාරම්භය ලෙස ක්‍රියා කළ නමුත් පොදු ඉංග්‍රීසි උච්චාරණය ටොංගා හි ෆීජි දූපත් අසල්වැසියන්ගේ නම මත පදනම් වේ. නමේ මතුවීම පිළිබඳ නිල වාර්තාවක මෙසේ සඳහන් වේ:

"Feejee", ටොංගන් උච්චාරණයේ ඉංග්‍රීසි අක්ෂර වින්‍යාසය, 19 වන සියවසේ අග භාගය දක්වා ෆීජි වෙත පැමිණි මිෂනාරිවරුන් සහ අනෙකුත් සංචාරකයින් විසින් කරන ලද ගිණුම් සහ අනෙකුත් ලේඛනවල දක්නට ලැබුණි.

## යොමු කිරීම්
ක්වීන්බෙයන්

**ක්වීන්බියන්** (** **) KWEEN ඕස්ට්‍රේලියාවේ ගිනිකොනදිග නිව් සවුත් වේල්ස් හි පිහිටි නගරයක් වන අතර එය දකුණු මේස බිම් කලාපයේ ඕස්ට්‍රේලියානු අගනුවරට යාබදව පිහිටා ඇත. ක්වීන්බියන් ගඟේ පිහිටා ඇති මෙම නගරය ක්වීන්බියන්-පලෙරැන්ග් ප්‍රාදේශීය කවුන්සිලයේ සභා ආසනයයි. 2021 ජනසංඝනමයෙන්, කැන්බරා-ක්වීන්බියන් ගොඩනැගුණු ප්‍රදේශයේ ක්වීන්බියන් කොටසෙහි ජනගහනය 37,511 කි.  

ක්වීන්බියන් හි ආර්ථිකය සැහැල්ලු ඉදිකිරීම්, නිෂ්පාදන, සේවා, සිල්ලර වෙළඳාම සහ කෘෂිකර්මාන්තය මත පදනම් වේ. ඕස්ට්‍රේලියාවේ අගනුවර වන කැන්බරා බටහිරට  දුරින් පිහිටා ඇති අතර ක්වීන්බියන් යනු මගී නගරයකි . *ක්වීන්බියන්* යන වචනය *ක්වීන්බියන්* හෝ **කුවින්බියන් යන* ඉංග්‍රීසි වචනයේ ස්වරූපය වන අතර එය *"පැහැදිලි ජලය"* යන අර්ථය ඇති නගරිගෝ වචනයකි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ෆීජි හි රජය සහ දේශපාලනය

ෆීජි හි දේශපාලනය සාමාන්‍යයෙන් සිදුවන්නේ පාර්ලිමේන්තු නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයක රාමුවක් තුළ වන අතර එහිදී ෆීජි අගමැති රජයේ ප්‍රධානියා වන අතර ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා වන අතර බහු-පක්ෂ පද්ධතියක රාමුවක් තුළ ය. විධායක බලය රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ, ව්‍යවස්ථාදායක බලය රජය සහ ෆීජි පාර්ලිමේන්තුව යන දෙකටම පවරා ඇති අතර අධිකරණය විධායකයෙන් සහ ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් ස්වාධීන වේ.

2014 සැප්තැම්බර් 17 වන දින මහ මැතිවරණයක් පැවැත්විණි. බයිනිමාරාමගේ ෆීජිෆස්ට් පක්ෂය 59.2% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් ජයග්‍රහණය කළ අතර, ඕස්ට්‍රේලියාව, ඉන්දියාව සහ ඉන්දුනීසියාව යන රටවල ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂකයින් පිරිසක් විසින් මැතිවරණය විශ්වාසදායක ලෙස සලකනු ලැබීය.

2018 මැතිවරණයේදී ෆීජිෆස්ට් ප්‍රකාශිත මුළු ඡන්දවලින් සියයට 50.02 ක් ලබා ගනිමින් ජයග්‍රහණය කළේය. එය පාර්ලිමේන්තුවේ පූර්ණ බහුතරයක් හිමිකරගෙන ආසන 51 න් 27 ක් දිනා ගත්තේය. සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ලිබරල් පක්ෂය (SODELPA) ඡන්ද ප්‍රතිශතයෙන් සියයට 39.85 ක් ලබා ගනිමින් දෙවන ස්ථානයට පත්විය.

2022 මැතිවරණයේදී FijiFirst හට එහි පාර්ලිමේන්තු බහුතරය අහිමි විය. සෝෂල් ලිබරල් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ (සොඩෙල්පා) පිටුබලය ඇතිව පීපල්ස් එලියන්ස් පක්ෂයේ සිටිවේනි රබුකා ෆ්‍රෑන්ක් බයිනිමාරාමගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස ෆීජි හි නව අගමැති බවට පත් විය.

### සන්නද්ධ හමුදා සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම 
මිලිටරිය සමන්විත වන්නේ ෆීජි ජනරජයේ මිලිටරි බලකායන් 3,500 ක්‍රියාකාරී සොල්දාදුවන් සහ 6,000 ක රක්ෂිත භටයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර, 300 දෙනෙකුගෙන් යුත් නාවික හමුදා ඒකකයක් ඇතුළත් වේ. භූමි බලකායට ෆීජි පාබල රෙජිමේන්තුව (සැහැල්ලු පාබල බලඇණි හයකට සංවිධානය කර ඇති නිත්‍ය සහ භෞමික බලකාය), ෆීජි ඉංජිනේරු රෙජිමේන්තුව, සැපයුම් ආධාරක ඒකකය සහ බලකා පුහුණු කණ්ඩායම ඇතුළත් වේ. එහි ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව, ෆීජි සතුව තරමක් විශාල සන්නද්ධ හමුදා ඇති අතර ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක මෙහෙයුම් සඳහා ප්‍රධාන දායකත්වයක් ලබා දී ඇත. ඊට අමතරව, 2003 එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ ආක්‍රමණයෙන් පසු ඉරාකයේ ලාභදායී ආරක්ෂක අංශයේ සේවය කළ හිටපු හමුදා නිලධාරීන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් ඇත.

නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ශාඛාව ෆීජි පොලිස් බලකායෙන් සහ ෆීජි නිවැරදි කිරීමේ සේවයෙන් සමන්විත වේ.

### පරිපාලන අංශ 
ෆීජි ප්‍රධාන අංශ හතරකට බෙදා ඇති අතර ඒවා තවදුරටත් පළාත් 14 කට බෙදා ඇත. ඒවා නම්:

* මධ්‍යම කලාපයට පළාත් 5 ක් ඇත: නයිටසිරි, නමෝසි, රේවා, සේරුවා සහ තායිලෙව්.
* නැගෙනහිර කලාපයට පළාත් 3 ක් ඇත: කඩවු, ලාවු සහ ලොමයිවිටි.
* උතුරු කලාපයට පළාත් 3ක් ඇත: බුවා, කකවුඩ්‍රෝව් සහ මැකුවාටා.
* බටහිර කලාපයට පළාත් 3ක් ඇත: බා, නඩ්‍රෝගා-නවෝසා සහ රා.

සේරු එපෙනිසා කකෝබාවුගේ පාලන සමයේදී ෆීජි රාජ්‍යය සම්මේලන හෝ ආණ්ඩු තුනකට බෙදා තිබුණි, මේවා දේශපාලන බෙදීම් ලෙස නොසැලකේ, ඒවා තවමත් ස්වදේශික ෆීජිවරුන්ගේ සමාජ බෙදීම්වල වැදගත් යැයි සැලකේ: 

## යොමු කිරීම්
ෆීජි හි විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය

පැපුවා නිව්ගිනියාව හැර, පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන සඳහා දළ දේශීය වියදම් (GERD) සඳහා මෑත කාලීන දත්ත සහිත සංවර්ධනය වෙමින් පවතින එකම පැසිෆික් දූපත් රට ෆීජි ය. ජාතික සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශය 2012 දී GERD/GDP අනුපාතය 0.15% ක් උපුටා දක්වයි. පුද්ගලික අංශයේ පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන (R&D) නොසැලකිය හැකිය. පර්යේෂණ සහ සංවර්ධනය සඳහා රජයේ ආයෝජන කෘෂිකර්මාන්තයට අනුග්‍රහය දක්වයි. ෆීජි ජාතික සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශයට අනුව, 2007 දී කෘෂිකර්මාන්තය සහ ප්‍රාථමික නිෂ්පාදනය පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන සඳහා රජයේ වියදමෙන් අඩකටත් වඩා අඩු විය. 2012 වන විට මෙම කොටස 60% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, විද්‍යාඥයින් කෘෂිකර්මාන්තයට වඩා භූ විද්‍යා සහ සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ බොහෝ දේ ප්‍රකාශයට පත් කරයි.

2014 දී, පුනර්ජනනීය බලශක්ති මධ්‍යස්ථානය ෆීජි විශ්ව විද්‍යාලයේ ක්‍රියාත්මක වූ අතර, යුරෝපීය සංගමය විසින් අරමුදල් සපයන ලද පැසිෆික් දූපත් රටවල පුනර්ජනනීය බලශක්ති සංවර්ධන කුසලතා සහ ධාරිතා වැඩසටහනේ (EPIC) සහාය ඇතිව. ෆීජි හි, වැඩසටහන දියත් කළ දා සිට සිසුන් 45 දෙනෙකු ශාස්ත්‍රපති උපාධිය සඳහා ලියාපදිංචි වී ඇති අතර තවත් සිසුන් 21 දෙනෙකු 2019 දී හඳුන්වා දුන් අදාළ ඩිප්ලෝමා වැඩසටහනක් හැදෑරූහ.

2020 දී, දේශගුණික විපර්යාස අවම කිරීම සහ අනුවර්තනය සඳහා සහාය වීම සඳහා ෆීජි හි කලාපීය පැසිෆික් ජාතික වශයෙන් තීරණය කරන ලද දායකත්ව මධ්‍යස්ථාන කාර්යාලය දියත් කරන ලදී. දේශගුණික විපර්යාසවල පෙරමුණු පිළිබඳ පැසිෆික් කතුවරුන් ආපදා වල බලපෑම සහ දේශගුණික ඔරොත්තු දීමේ උපාය මාර්ග පිළිබඳ විද්‍යාත්මක සාහිත්‍යයේ අඩු නියෝජනයක් ඇත.

## යොමු කිරීම්
සැලැදි දොර

දකුණ|thumb|267x267පික්|ඉතාලියේ පොම්පේහි වන කිතු වසින් 1 වන සියවසට අයත් රෝම සැලැදි දොර පීලි.
**සැලැදි දොරක්** යනු සැමැනියෙන් බිත්තියකට සමතුරු වැ (මෙන් මැ ඇතැම් විටැ එය තුළින්) සැලැදීමෙන් තිරස් අතට ඇරෙන දොර වගෙකි. සැලැදි දොරක් පහතින් වන පීල්ලක් මතට සවි කළ හැකියි. නැතහොත්, ඉහළින් වන පීල්ලකැ ඔලැඹියැ හැකියි. ඇතැම් පන්න, සමතුරු බිත්තිය දිගේ ඊට පිටතින් සැලැදෙනු වෙනුවට, සැරුමේ අතට සමතුරු බිත්තියෙහි වන ඉඩක් තුළට සැලැදෙයි. කිතු වසින් 1 වන සියවස තරම් ඈත කලැ දී රෝම නිවෙස්වලැ සැලැදි දොරවල් යොදා ගැනිණැ යි ඉතාලියේ පොම්පේහි කැරුණු පුරාවිදු සොයාගැනුම් දෙස් දෙතත් සැලැදි දොරවල් නව-නිපැයූ හෝ භාවිතා කළ හෝ පළමුවන් රෝමානුවන් බව තහවුරු කිරීමට කිසිදු සාක්ෂියක් නොවෙයි.

ප්‍රවර්ගය:ඉතාලි නව නිපැයුම්
ගීලෝන්ග්

**ගීලෝන්ග්** ( ) (Wathawurrung: *Djilang*/*Djalang*) යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ වික්ටෝරියා හි වරාය නගරයක් වන අතර එය කොරියෝ බොක්කෙහි නැගෙනහිර කෙළවරේ ( පෝර්ට් පිලිප් බොක්කෙහි කුඩා බටහිර කොටස) සහ බාර්වොන් ගඟේ වම් ඉවුරේ, ක්‍රි.පූ 75 පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. මෙල්බර්න් නගරයට නිරිත දෙසින්. 2023 දී ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 282,809 ක් වන ගීලෝන්ග්, වික්ටෝරියා ප්‍රාන්තයේ දෙවන විශාලතම නගරය වේ.  එය පෝර්ට් පිලිප් හි එකම කලාපීය අගනගර ප්‍රදේශය වන ගීලෝන්ග් නගර සභාවේ පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය වන අතර, මුළු බෙලරීන් අර්ධද්වීපය ඇතුළුව නගරය වටා ඇති සියලුම නාගරික, ග්‍රාමීය සහ වෙරළබඩ රක්ෂිත ආවරණය කරයි  උතුරේ ලාරා තැනිතලාවේ සිට දකුණට වෝර්න් පොකුණු කඳු දක්වා, නැගෙනහිරින් කොරියෝ බොක්ක සහ බටහිරින් බැරබූල් කඳු දක්වා දිව යයි. 

## සටහන් 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුහුදුබඩ නගර
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
නයිටසිරි පළාත, ෆීජි

**නයිටසිරි** යනු ෆීජි හි පළාත් 14 න් එකක් වන අතර ෆීජි හි විශාලතම දූපත වන විටි ලෙව් හි පිහිටි පළාත් අටෙන් එකකි. එය මධ්‍යම කොට්ඨාශයේ පිහිටා ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
නමෝසි පළාත, ෆීජි

**නමෝසි** යනු ෆීජි හි පළාත් දහහතරෙන් එකක් වන අතර විශාලතම දූපත වන විටි ලෙවු හි පිහිටි අටෙන් එකකි. සුවාවේ බටහිර දෙසින් පිහිටා ඇති මෙම පළාත වර්ග කිලෝමීටර් 570 ක් ආවරණය කරයි. 2017 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 7,885 ක් වූ අතර එය ෆීජි පළාතේ දෙවන කුඩාම පළාත විය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
රේවා පළාත, ෆීජි

**රේවා** යනු ෆීජි පළාතකි . වර්ග කිලෝමීටර් 272 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුත් (ෆීජි පළාත්වලින් කුඩාම) එයට සුවා අගනුවර (නමුත් සුවාහි තදාසන්න ප්‍රදේශවලින් වැඩි කොටසක් නොවේ) ඇතුළත් වන අතර එය කොටස් දෙකකින් යුක්ත වේ - බටහිරින් සුවා හි අභ්‍යන්තර භූමියෙන් කොටසක් සහ නැගෙනහිරින් නොගැලපෙන ප්‍රදේශයක් ඇතුළුව, රේවා හි ඉතිරි කොටසෙන් නයිටසිරි පළාතෙන් වෙන් කර ඇත. 2017 සංගණනයේදී පළාතේ ජනගහනය 108,016 ක් වූ අතර එය ෆීජි හි තුන්වන වැඩිම ජනගහනය සහිත ස්ථානය බවට පත් විය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
සේරුවා පළාත, ෆීජි

**සේරුවා** යනු ෆීජි හි පළාත් දහහතරෙන් එකකි. එහි වර්ග කිලෝමීටර් 830 ක වපසරිය, ෆීජි හි විශාලතම දූපත මත පදනම් වූ පළාත් 8 න් එකක් වන විටි ලෙවු හි දකුණු කෙළවරේ ප්‍රදේශ අත්පත් කරගෙන ඇත. 2007 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 15,461 කි.  

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
තායිලෙව් පළාත, ෆීජි

ෆීජි හි පළාත් 14 න් එකක් වන **තායිලේවු** එහි ප්‍රධාන නගරය වන නවෝසෝරි, රේවා ගං ඉවුරේ පිහිටා ඇත.  

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
රා පළාත, ෆීජි

**රා** යනු ෆීජි හි පළාත් දහහතරෙන් එකකි. විශාලතම දූපත වන විටි ලෙවු හි උතුරු ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන සිටින එය, විටි ලෙවු පදනම් කරගත් පළාත් අටෙන් එකකි. වර්ග කිලෝමීටර් 1,341 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුත් එහි 2017 සංගණනයේදී ජනගහනය 30,432 කි.  ප්‍රධාන නාගරික මධ්‍යස්ථානය වයිලේකා හි පිහිටා ඇති අතර, 1996 දී ජනගහනය 3,361 කි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ටූවූම්බා

'උද්‍යාන නගරය' සහ 'ටී-බාර්' යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන **ටූවූම්බා** ( ),  යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ක්වීන්ස්ලන්තයේ ගිනිකොනදිග ක්වීන්ස්ලන්ත සහ ඩාලිං ඩවුන්ස් ප්‍රදේශවල මායිමේ පිහිටි නගරයකි.  එය කිලෝමීටර 132 ක් ක්වීන්ස්ලන්තයේ අගනුවර වන බ්‍රිස්බේන් නගරයට බටහිරින් ඇත. 2021 සංගණනය අනුව ටූවූම්බා හි නාගරික ජනගහනය 142,163 ක් වූ අතර,  පසුගිය දශක දෙක තුළ සාමාන්‍ය වාර්ෂික අනුපාතය 1.45% කින් වර්ධනය වී ඇත.  ටූවූම්බා යනු ජාතියේ අගනුවර වන කැන්බරාට පසුව ඕස්ට්‍රේලියාවේ දෙවන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ අභ්‍යන්තර නගරයයි .  එය ක්වීන්ස්ලන්තයේ දෙවන විශාලතම කලාපීය මධ්‍යස්ථානය ද වේ  එය බොහෝ විට ඩාර්ලිං ඩවුන්ස් හි අගනුවර ලෙස හෝ බ්‍රිස්බේන්, ගෝල්ඩ් කෝස්ට් සහ සන්ෂයින් කෝස්ට් වලින් පසු ගිනිකොනදිග ක්වීන්ස්ලන්තයේ 4 වන විශාලතම නගරය ලෙස හැඳින්වේ.  නගරය ටූවූම්බා කලාපයේ කවුන්සිල ආසනය ලෙස සේවය කරයි.  

ඕස්ට්‍රේලියාවේ පැරණිතම අභ්‍යන්තර නගරවලින් එකක් වන ටූවූම්බා, 1849 දී ජියාබල් සහ ජැරොවයිර් ජනයාගේ ඉඩම්වල ආරම්භ කරන ලදී.  නගරයේ මධ්‍යම වීදි ස්ටුවර්ට්ගේ නිවසේ ඉතිහාසය අනුව නම් කරන ලදී. නගරය ක්වීන්ස්ලන්ත ආණ්ඩුකාරවරුන්ගේ උප රාජ්‍ය ගිම්හාන නිවාඩු නිකේතනය බවට පත්විය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ වික්ටෝරියානු යුගයේදී නගරය දකුණු ක්වීන්ස්ලන්ත යුද්ධය සහ එක් ගසක කන්දක් සටන ඇතුළු වැදගත් සිදුවීම් කිහිපයක් දුටුවේය. සම්මේලන කාලය තුළ, ඕස්ට්‍රේලියානු සංගමය පිහිටුවීමත් සමඟ ටූවූම්බා ප්‍රධාන කලාත්මක හා සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස මතු විය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
බා පළාත, ෆීජි

**බා** යනු ෆීජි පළාතක් වන අතර එය ෆීජි හි විශාලතම දූපත වන විටි ලෙවු හි වයඹ දෙසින් පිහිටා ඇත. එය ෆීජි ජාතියේ පළාත් දහහතරෙන් එකක් වන අතර විටි ලෙවු හි පිහිටි පළාත් අටෙන් එකකි. එය ෆීජි හි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ පළාත වන අතර 2017 සංගණනයට අනුව ජනගහනය 247,708 ක් - ජාතියේ මුළු ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකකට වඩා වැඩිය.  එය වර්ග කිලෝමීටර 2,634 ක භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරයි.  

යසවා, සැවතු, කලියලතිනා, නාඩි, රුකුරුකු, සබෙටෝ, විටෝගෝ සහ වුඩා ඇතුළු දිස්ත්‍රික්ක 21 පුරාවට ගම් 109ක් සහ ජනාවාස 152ක් බා පළාතට ඇතුළත් වේ.

විටි ලෙවු හි බටහිර වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි ලෞටෝකා නගරය සහ යසාවා දූපත් සමූහය ද බා පළාතේ පිහිටා ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
නඩ්‍රෝගා-නවෝසා පළාත, ෆීජි

**නඩ්‍රෝගා-නවෝසා** යනු ෆීජි හි පළාත් දහහතරෙන් එකක් වන අතර ෆීජි හි විශාලතම දූපත වන විටි ලෙවු හි පිහිටා ඇති අටෙන් එකකි. එය වර්ග කිලෝමීටර් 2,385 ක් පමණ වන අතර ෆීජි හි ප්‍රධාන දූපත වන විටි ලෙවු හි නිරිතදිග සහ මධ්‍යම ප්‍රදේශ අල්ලා ගනී. පළාතට මාමානුකා දූපත් සමූහය, මැලෝලෝ දූපත්, විටි ලෙවු හි බටහිර වෙරළට ඔබ්බෙන්, වටුලේලේ (හෝ නඩ්‍රෝගා උපභාෂාවේ වහිලිලේ) මෙන්ම නිරිත දෙසින් දුරස්ථ කොන්වේ පරය ඇතුළත් වේ. 2017 සංගණනයේදී ජනගහනය 58,931 ක් වූ අතර එය පස්වන විශාලතම පළාතයි.  නඩ්‍රෝගා-නවෝසා හි ප්‍රධාන නගරය සිගටෝකා වන අතර එහි ජනගහනය 9622 කි (2007 සංගණනය).  

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
මැකුවාටා පළාත, ෆීජි

**මැකුවාටා** යනු ෆීජි හි පළාත් දහහතරෙන් එකක් වන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් උතුරු වනුවා ලෙවු දූපත පදනම් කරගත් පළාත් තුනෙන් එකක් වන අතර, දිවයිනේ ඊසානදිග 40% ක් අත්පත් කරගෙන සිටී. එහි භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 2004 කි. &#x5B; *උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි* &#x5D; 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
බුවා පළාත, ෆීජි

**බුවා** යනු ෆීජි හි පළාත් දහහතරෙන් එකකි. වනුවා ලෙවු උතුරු දූපතේ බටහිර දෙසින් පිහිටා ඇති එය උතුරු පළාත් තුනෙන් එකක් වන අතර බුවා, වුයා සහ වයිනුනු යන ප්‍රධාන දිස්ත්‍රික්ක තුන තුළ වර්ග කිලෝමීටර් 1,379 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වේ. 2017 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 15,466 ක් වූ අතර එය පස්වන අඩුම ජනගහනයක් සහිත පළාත බවට පත් කළේය.  

බුවා පාලනය කරනු ලබන්නේ රතු ෆිලිමෝන් රාලොගයිවෝ සභාපතිත්වය දරන පළාත් සභාවක් මගිනි.

බුවා යනු වනුවා ලෙවු වෙත පිවිසෙන වරායන්ගෙන් එකකි. මෙම වරාය නබුවාලු හි පිහිටා ඇති අතර එහි නැව් නැංගුරම් ලා ඇති ජැටියකින් සමන්විත වේ. ෆීජි රජය ඉක්මනින් නබුවාලු නගරයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට සැලසුම් කරයි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ලොමයිවිටි පළාත, ෆීජි

**ලොමයිවිටි පළාත** (  ) යනු ෆීජි පළාත් 14 න් එකකි. පරිපාලනමය වශයෙන්, එය ෆීජි හි නැගෙනහිර කොට්ඨාශයේ සහ ෆීජි හි සාම්ප්‍රදායික ප්‍රධාන වශයෙන් ධූරාවලි තුනෙන් එකක් වන කුබුනා සම්මේලනයේ කොටසක් වේ. 

භූගෝලීය වශයෙන් එය ලොමයිවිටි දූපත් වලින් සමන්විත වන අතර මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 41 කි. 2017 දී සිදු කරන ලද මෑත සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 15,657 ක් වූ අතර එය හයවන අඩුම ජනගහනය සහිත පළාත බවට පත් කළේය. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ලාවු පළාත, ෆීජි

ෆීජි හි **ලාඕ දූපත්** ( **ලාඕ සමූහය**, **නැගෙනහිර කණ්ඩායම**, **නැගෙනහිර දූපත් සමූහය** ලෙසද හැඳින්වේ) දකුණු පැසිෆික් සාගරයේ, කෝරෝ මුහුදට නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇත. දූපත් හා දූපත් හැටක් පමණ ඇති මෙම දාමයෙන් තිහක් පමණ ජනාවාස වී ඇත. ලාඕ සමූහය වර්ග සැතපුම් 188 (වර්ග කිලෝමීටර 487) ක භූමි ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරන අතර 2007 දී සිදු කරන ලද මෑත සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 10,683 කි. උතුරු ලාඕ සමූහයෙන් බොහොමයක් ගිනිකඳු සම්භවයක් ඇති ඉහළ දූපත් වන අතර, දකුණේ ඒවා බොහෝ දුරට කාබනේට් පහත් දූපත් වේ. 
ප්‍රවර්ගය:Archipelagoes of the Pacific Ocean
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
කඩවු පළාත, ෆීජි

**කඩවු පළාත** යනු ෆීජි පළාත් දහහතරෙන් එකක් වන අතර එය නැගෙනහිර කොට්ඨාශයේ කොටසක් වන අතර එයට ලාඕ, ලොමයිවිටි සහ රොටුමා පළාත් ද ඇතුළත් වේ. කඩවු ද අයත් වන්නේ දකුණු හා බටහිර ෆීජි හි ප්‍රධානීන්ගේ ධූරාවලියක් වන බුරේබසාගා සම්මේලනයට වන අතර රේවා හි රොකෝ ටුයි ඩ්‍රෙකෙටි ප්‍රධාන ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කරයි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
මධ්‍යම කලාපය, ෆීජි

**මධ්‍යම අංශය** (    ) යනු ෆීජි හි කොට්ඨාශ හතරෙන් එකකි. එය පළාත් පහකින් සමන්විත වේ - නයිටසිරි, නමෝසි, රේවා, සේරුවා සහ තයිලෙවු . 

මෙම කොට්ඨාශයේ අගනුවර වන්නේ සුවා වන අතර එය ෆීජි හි අගනුවර ද වේ. මෙම කොට්ඨාශයට ෆීජි හි විශාලතම දූපත වන විටි ලෙවු හි නැගෙනහිර කොටස ඇතුළත් වන අතර බෙකා ඇතුළු පිටත දූපත් කිහිපයක් ඇත. එය විටි ලෙවු හි බටහිර අංශය සමඟ ගොඩබිම් මායිමක් සහ උතුරු අංශය සහ නැගෙනහිර අංශය සමඟ මුහුදු මායිම් ඇත.

මධ්‍යම කොට්ඨාශයට කුබුනා සම්මේලනයේ වැඩි කොටසක් සහ බුරේබසාගා සම්මේලනයේ කොටසක් ඇතුළත් වන අතර, ෆීජි ප්‍රධානීන් සියලු දෙනා අයත් වන ධූරාවලි තුනෙන් දෙකක් වේ. කොට්ඨාශ සහ සම්මේලනයන්හි මායිම් අතර නොගැලපීම පරිපාලනයට බලපාන්නේ නැත, මන්ද ඒවායේ කාර්යයන් වෙනස් වේ.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
උතුරු කලාපය, ෆීජි

**උතුරු කලාපය**, ෆීජි හි පළාත් දහහතර පළාත් පාලන අරමුණු සඳහා කාණ්ඩගත කර ඇති අංශ හතරෙන් එකකි.  ප්‍රධාන රජයේ දෙපාර්තමේන්තු පිහිටා ඇති අංශයේ පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය ලැබසා වේ.  

උතුරු අංශය මැකුවාටා, කකෝඩ්‍රෝව් සහ බුවා යන පළාත් තුනක් ආවරණය කරන අතර මුළු වනුවා ලෙවු දූපතම ඇතුළත් වේ. මෙය සාම්ප්‍රදායික ෆීජි පළාත්වල තීරණ මෙන්ම පරිපාලන සලකා බැලීම් මත පදනම් වේ. නැගෙනහිර කොට්ඨාශයේ කොටසක් වන ලාඕ දූපත් හැරුණු විට, උතුරු අංශය ටොවාටා සම්මේලනය සමඟ සහජීවනයෙන් කටයුතු කරයි.

උතුරු කොට්ඨාශයේ කැපී පෙනෙන ෆීජි නායකයින් අතර ෆීජි ජනරජයේ පළමු ජනාධිපති (1987–1993) වන රතු සර් පෙනායියා ගනිලාවු ද ඇතුළත් වේ. අගමැති සිටෙව්නි රබුකා ද උතුරු කොට්ඨාශයේ අයෙකි. ෆීජි හි වත්මන් ජනාධිපති රතු විලියමේ කටොනිවෙරේ උතුරු කොට්ඨාශයේ අයෙකි.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
නැගෙනහිර කලාපය, ෆීජි

**නැගෙනහිර අංශය** (    ) යනු ෆීජි හි කොට්ඨාශ හතරෙන් එකකි.  එය කඩවු පළාත, ලාවු පළාත, ලොමයිවිටි පළාත සහ රොටුමා වලින් සමන්විත වේ.

කොට්ඨාශයේ අගනුවර වන්නේ ඕවලව් දූපතේ  ලෙවුකා ය . කොට්ඨාශයේ ඇති අනෙකුත් දූපත් අතර කඩවු, ගවු, කෝරෝ, නයිරායි, මෝලා, මතුකු, වටු වර, නයිටාබා, මාගෝ, සිසියා, ටුවාකා, ලකේබා, වනුවා වටු, ඔනෙටා, වුකාවා, කබරා, මෝස් සහ ෆුලගා ඇතුළත් වේ.

මෙම කොට්ඨාශය ප්‍රදේශය අනුව විශාලතම (මුහුද ඇතුළුව) වන නමුත් කුඩාම භූමි ප්‍රමාණය ඇත. මෙම කොට්ඨාශය මධ්‍යම, උතුරු සහ බටහිර කොට්ඨාශ සමඟ මුහුදු මායිම් ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
බටහිර කලාපය, ෆීජි

**බටහිර කලාපය** ෆීජි හි කොට්ඨාශ හතරෙන් එකකි.  එය බටහිර සහ උතුරු විටි ලෙවුහි පළාත් තුනකින් සමන්විත වේ, එනම් බා පළාත, නද්‍රොගා-නවෝසා පළාත සහ රා පළාත .  විශාලතම නගරය සහ අගනුවර ලෞටෝකා ය.  

එයට යසාවා දූපත්, වීවා දූපත සහ මාමානුකා දූපත් ඇතුළු දුරස්ථ දූපත් කිහිපයක් ද ඇතුළත් වේ. එය විටි ලෙවු හි මධ්‍යම අංශය සමඟ ගොඩබිම් මායිමක් සහ උතුරු අංශය සහ නැගෙනහිර අංශය සමඟ මුහුදු මායිම් ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
බා, ෆීජි

**බා** යනු ෆීජි හි නගරයක් වන අතර එය ලෞටෝකා සිට කිලෝමීටර් 37 ක් සහ නාඩි සිට කිලෝමීටර් 62 ක් දුරින්, ෆීජි හි විශාලතම දූපත වන විටි ලෙව් වෙරළ තීරයේ සිට රට අභ්‍යන්තරයට වන්නට පිහිටා ඇත. වර්ග කිලෝමීටර් 327 ක භූමි ප්‍රදේශයක් ආවරණය වන එහි ජනගහනය 1996 සංගණනයේදී 14,596 ක් විය. නගරය බා ගං ඉවුරේ ඉදිකර ඇති අතර, එම ගං ඉවුරට පසුව එය නම් කර ඇත. දිගු කලක් තිස්සේ, බා එහි පාපන්දු කණ්ඩායම සඳහා ප්‍රසිද්ධ වූ අතර එය ප්‍රධාන රථවාහන ගැටළු ඇති කළේය. පැරණි පාලම 1990 ගණන්වල ගංවතුරෙන් ගසාගෙන ගොස් පහළට නව පාලමක් ඉදිකරන ලදී. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බා මඟ හරිමින් ප්‍රධාන අධිවේගී මාර්ගය (කිංග්ස් පාර) නිර්මාණය විය. චීනයේ ජියාසිං නගරය බාගේ සහෝදර නගරයයි.  ෆ්ඩ්ග් ඩ්ෆ්ග් ඩ්ෆ් ග්ඩ්ෆ්ග් ඩ්ෆ් ග්ෆ්ඩ්ග්ෆ්ඩ් ග්ෆ්ඩ් ග්

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ලෞටෝකා, ෆීජි

**ලෞටෝකා** () යනු ෆීජි හි දෙවන විශාලතම අගනගර ප්‍රදේශයයි . එය බටහිර අංශයේ බා පළාතේ වීටි ලෙව් දූපතේ බටහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇත. ෆීජි හි උක් වගා කරන කලාපයේ හදවතෙහි පිහිටා ඇති මෙම නගරය *සීනි නගරය* ලෙස ප්‍රසිද්ධ වී ඇත. වර්ග කිලෝමීටර් 32 ක භූමි ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරමින්, 2017 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 71,573 ක් වූ අතර එය අද දක්වාම සිදු වූ මෑත කාලීන එකකි.
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
නාඩි, ෆීජි

**නාඩි** (  nan-DEE,    ) යනු සුව සහ ලෞටෝකා වලට පසුව ෆීජි හි තුන්වන විශාලතම නගරයයි. එය වීටි ලෙව් ප්‍රධාන දූපතේ බටහිර පැත්තේ පිහිටා ඇති අතර 2017 දී සිදු කරන ලද මෑත සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 59,707 කි.  නාඩි යනු බහු වාර්ගික වන අතර එහි වැසියන් බොහෝ දෙනෙක් ආසියානුවන්, ඉන්දියානුවන් හෝ ආදිවාසී ෆීජියන්වරුන් මෙන්ම විදේශීය සංචාරකයින්ගේ විශාල තාවකාලික ජනගහනයක් ද සිටිති. උක් නිෂ්පාදනය සමඟ සංචාරක ව්‍යාපාරය දේශීය ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන අංගයකි. 

නාඩි කලාපයේ ෆීජි හි ඉහළම හෝටල් සහ මොටෙල් සාන්ද්‍රණය ඇත. එහි විශාල ඉන්දු-ෆීජියන් ජනගහනය සමඟ, නාඩි යනු ෆීජි හි හින්දු ආගමේ මධ්‍යස්ථානයකි. එහි දකුණු අර්ධගෝලයේ විශාලතම හින්දු කෝවිල පිහිටා ඇති අතර එය වන්දනාකරුවන් සඳහා වන ස්ථානයක් වන ශ්‍රී ශිව සුබ්‍රමනිය දේවාලය ලෙස හැඳින්වේ.thumb|ශ්‍රී ශිව සුබ්‍රමනියම් දේවාලය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 German-language sources (de)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
සුවා, ෆීජි

**සුවා** (  SOO-vuh,    ) යනු ෆීජි හි අගනුවර සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරයයි. එය රටේ විශාලතම අගනගරයේ නිවහන වන අතර එහි ප්‍රධාන වරාය ලෙස සේවය කරයි. මෙම නගරය මධ්‍යම කොට්ඨාශයේ රේවා පළාතේ වීටි ලෙව් දූපතේ ගිනිකොනදිග වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇත.

1877 දී, ෆීජි අගනුවර එවකට ප්‍රධාන යුරෝපීය යටත් විජිත ජනාවාසය වූ ලෙවුකා සිට සුවා වෙත ගෙන යන ලදී, දෙවැන්නෙහි සීමිත භූගෝලීය පිහිටීම සහ වටපිටාව හේතුවෙන්. ජනපදයේ පරිපාලනය 1882 දී ලෙවුකා සිට සුවා වෙත මාරු කරන ලදී.

2017 සංගණනයට අනුව, සුව නගරයේ ජනගහනය 93,970 ක් වූ අතර,  එහි ස්වාධීන තදාසන්න ප්‍රදේශ ඇතුළත් සුවහි අගනගර ප්‍රදේශයේ ජනගහනය 185,913 කි.  සුව සහ එයට මායිම් වන ලැමි, නසිනු සහ නෞසෝරි නගරවල ඒකාබද්ධ නාගරික ජනගහනය 330,000 ක් පමණ විය: ජාතියේ ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකකට වඩා (ලැමි හැර මෙම නාගරික සංකීර්ණය සුව-නෞසෝරි කොරිඩෝව ලෙසද හැඳින්වේ).

සුව යනු ෆීජි හි දේශපාලන, ආර්ථික සහ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයයි. එය දකුණු පැසිෆික් කලාපයේ ආර්ථික හා සංස්කෘතික අගනුවර ද වන අතර, ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර සංස්ථා, ජාත්‍යන්තර ආයතන සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දූත මණ්ඩලවල කලාපීය මූලස්ථාන බහුතරයක් සත්කාරකත්වය දරයි. නගරයට සමෘද්ධිමත් කලා සහ රංගන දර්ශනයක් සහ කලාපයේ විලාසිතා අගනුවර ලෙස වර්ධනය වන කීර්තියක් ද ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:තහවුරු නොකළ ප්‍රකාශ අඩංගු ලිපි සියල්ල
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images
නවෝසෝරි, ෆීජි

**නවෝසෝරි** යනු ෆීජි හි නගරයකි . 2017 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 57,866 කි.  මෙය රටේ සිව්වන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත මහ නගර සභාව බවට පත් කරයි. ෆීජි අගනුවර වන සුවා සිට කිලෝමීටර් 19 ක් දුරින් පිහිටා ඇති මෙය, වේගයෙන් වර්ධනය වන සුවා-නෞසෝරි කොරිඩෝවේ එක් කණුවක් සාදයි. නෞසෝරි හි රේවා, තයිලේවු සහ නයිටසිරි යන පළාත් තුන පිහිටා ඇත. 

 ෆ්ලෙචර් කන්ස්ට්‍රක්ෂන් විසින් ඉදිකරන ලද සහ 2006 දී විවෘත කරන ලද රේවා ගඟ හරහා රේවා පාලම, නෞසෝරි අගනුවර වන සුවා වෙත සම්බන්ධ කරයි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ලැබසා, ෆීජි

**ලැබසා** ( ,    ) යනු 2010 සංගණනයට අනුව 28,500 ක ජනගහනයක් සහිත ෆීජි හි නගරයකි.

ලැබසා පිහිටා ඇත්තේ වනුවා ලෙව් දූපතේ ඊසානදිග කොටසේ මැකුවාටා පළාතේ වන අතර එය දිවයිනේ විශාලතම නගරය වේ. නගරය පිහිටා ඇත්තේ වයිලෙව්, ලැබසා (නගරය නම් කර ඇත්තේ ඉන් පසුවය) සහ කවා යන ගංගා තුනකින් සෑදුණු ඩෙල්ටාවක ය.

(අතීතයේ මෙන් නොව) මෙම නගරය දැන් සීනි කර්මාන්තය මත යැපීම අඩුය. ගොවීන්ගේ වෙළඳපොළ සෘතුමය නිෂ්පාදන සහ මුහුදු ආහාර ලබා දෙයි. ප්‍රධාන වීදිය කුඩා පවුල් ව්‍යාපාර, සුපිරි වෙළඳසැල් සහ සජීවී පදික මාර්ගයක් ලබා දෙන අවන්හල් වලින් සමන්විත වේ.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
ලැමි, ෆීජි

**ලැමි** යනු ෆීජි හි රේවා පළාතේ, සුවා අගනුවරට වයඹ දෙසින් පිහිටි නාගරික ප්‍රදේශයකි. එය 1977 දී විධිමත් ලෙස නගරයක් ලෙස සංස්ථාගත කරන ලද අතර, 2007 දී සිදු කරන ලද මෑත සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 20,529 කි. නාගරික සීමාවන් වර්ග කිලෝමීටර් 683 ක භූමි ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි.

1882 දී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත බලවතුන් විසින් සුවාවේ නව අගනුවර සඳහා ඉඩ සැලසීම සඳහා සුවාවේ මුල් ඉටෝකේයි වැසියන්ට සුවවෝ ("නව සුව") වෙත යාමට බල කරන ලදී. 

ලැමි හි මායිමේ පිහිටා ඇති බිලෝ බැටරිය, දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී සුවා වෙත දිවෙන ගල්පරයෙහි ප්‍රධාන මාර්ගය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඉදිකරන ලද ප්‍රධාන ආරක්ෂක බලකොටුවක් විය. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
නකාසි, ෆීජි

**නකාසි** යනු ෆීජි ජනරජයේ මධ්‍යම කොට්ඨාශයේ සුව-නෞසෝරි කොරිඩෝව දිගේ පිහිටා ඇති උප නගරයකි . 9½ සැතපුම් සාධකය ප්‍රදේශය හඳුනා ගැනීමට ද භාවිතා කරයි, මන්ද එය සුව සිට නෞසෝරි දක්වා කිංග්ස් අධිවේගී මාර්ගය ඔස්සේ තදාසන්න ප්‍රදේශවල පොදු හඳුනාගැනීම සාදයි, මන්ද එය සුව සිට දුර දක්වයි. නකාසි 15 වන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.&nbsp;සුවා නගරයේ සිට ඊසාන දෙසින් කි.මී. සහ 5&nbsp;නෞසෝරි සිට කිලෝමීටර් දකුණට. එය නෞසෝරි නගරයේ පළාත් පාලන ප්‍රදේශයේ අධිකරණ බලය යටතට වැටේ. නකාසි යනු සුව-නෞසෝරි කොරිඩෝව දිගේ ඇති බොහෝ තදාසන්න ප්‍රදේශවලින් විශාලතම එකකි. වත්මන් ජනගහනය 18,919 කි.
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
සිගටෝකා, ෆීජි

**සිගටෝකා** () යනු ෆීජි හි නගරයකි . එය සිගටෝකා ගංගා මුඛයේ වීටි ලෙව් දූපතේ පිහිටා ඇති අතර, එය නාඩි සිට කිලෝමීටර 61 ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. 2017 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 17,622 කි.  එය නාඩ්‍රෝගා-නවෝසා පළාතේ ප්‍රධාන නාගරික මධ්‍යස්ථානයයි. 

මහජනතාව සඳහා විවෘතව ඇති සහ හරේ ක්‍රිෂ්ණා බැතිමතුන් විසින් ඉදිකරන ලද අලංකාර දේවාලයක් සිගටෝකා අහස රේඛාව ආධිපත්‍යය දරයි. සිගටෝකා සිට කිලෝමීටර් දෙකක් වයඹ දෙසින් පිහිටි කුලකුලු ගම්මානය අසල සිගටෝකා වැලි කඳු ; සහ බොහෝ නිවර්තන රටවලින් විශේෂ 100 කට අයත් පක්ෂීන් 500 ක් පමණ සිටින කුලා පරිසර උද්‍යානය ප්‍රධාන සංචාරක ආකර්ෂණයන් අතර වේ. මෙම නගරය ෆීජි හි වෙරළබඩ සංචාරක තීරය වන කොරල් වෙරළ තීරයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය ද වේ - එහි රටේ ප්‍රමුඛ හෝටල් සහ නිවාඩු නිකේතන බොහොමයක් ඇත.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
නවුවා, ෆීජි

**නවුවා** යනු ෆීජි හි නගරයකි . 2012 දී එහි ජනගහනය 5,421 කි.  නවාආ යනු ෆීජි ආහාර කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන ස්ථානවලින් එකකි. යටත් විජිත සමයේදී, නගරයේ සීනි කර්මාන්තශාලා කිහිපයක් ඉදිකරන ලද අතර, ඒවා 1922 දී ආර්ථික අර්බුදයකින් පසු වසා දමන ලදී.  ෆීජි ජාතික පාපන්දු ලීගයට සහභාගී වන පාපන්දු සමාජයක් වන නවාආ එෆ්සී හි සත්කාරකත්වය දරයි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas