open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
කිරිබාටි හි නිරුක්තිය

ගිල්බට් භාෂාවෙන් -ti යනු [s] ශබ්දයක් නියෝජනය කරන බැවින්, මෙම නම   ලෙස උච්චාරණය කෙරේ. ඒ හා සමානව, එහි ජනතාවගේ නම වන   ලෙස උච්චාරණය කෙරේ.

කිරිබටි යන නම 1979 දී රට නිදහස ලැබීමෙන් පසු සම්මත කරන ලදී. එය ජාතියේ ප්‍රධාන දූපත් සමූහය වන ගිල්බට් දූපත් වල ඉංග්‍රීසි නාමයේ බහු වචන වන ගිල්බට්ස් හි ගිල්බට් පරිවර්තනයයි. එය 1820 දී පමණ රුසියානු අද්මිරාල් ඇඩම් වොන් කෘසෙන්ස්ටර්න් සහ ප්‍රංශ නායක ලුවී ඩුපෙරේ විසින් බ්‍රිතාන්‍ය කපිතාන් තෝමස් ගිල්බට්ගේ නමින් îles Gilbert ('ගිල්බට් දූපත්' සඳහා ප්‍රංශ) ලෙස නම් කරන ලදී. 1788 දී පෝර්ට් ජැක්සන් සිට කැන්ටන් දක්වා "පිටත මාර්ගය" හරහා ගමන් කරමින් සිටියදී ගිල්බට් සහ කපිතාන් ජෝන් මාෂල් දූපත් කිහිපයක් දුටුවේය. 1824 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වොන් කෘසෙන්ස්ටර්න්ගේ සහ ඩුපෙරේගේ සිතියම් දෙකම ප්‍රංශ භාෂාවෙන් ලියා ඇත.

ප්‍රංශ භාෂාවෙන්, උතුරු දූපත් එතෙක් ඉල්ස් මල්ග්‍රේව් ලෙස හැඳින්වූ අතර බයිරන් දූපත ඒවායේ කොටසක් නොවීය. ඉංග්‍රීසියෙන්, දූපත් සමූහය, විශේෂයෙන් දකුණු කොටස, 19 වන සියවසේදී බොහෝ විට කිංග්ස්මිල්ස් ලෙස හැඳින්විණි, නමුත් 1877 කවුන්සිලයේ බටහිර පැසිෆික් අනුපිළිවෙල සහ 1893 පැසිෆික් අනුපිළිවෙල ඇතුළුව ගිල්බට් දූපත් යන නම වැඩි වැඩියෙන් භාවිතා විය.

1892 සිට බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයේ නාමයෙන් පවතින ගිල්බට් යන නම 1916 සිට සමස්ත ගිල්බට් සහ එලිස් දූපත් ජනපදයේ (GEIC) නමට ඇතුළත් කරන ලද අතර 1976 දී එලිස් දූපත් ටුවාලු හි වෙනම රට බවට පත්වීමෙන් පසුවද එය රඳවා ගන්නා ලදී. ගිල්බට් භාෂාවෙන් ගිල්බට් භාෂාවේ කිරිබටි ලෙස අක්ෂර වින්‍යාසය මිෂනාරිවරුන් විසින් සකස් කරන ලද ගිල්බට් භාෂාවෙන් පොත්වල දක්නට ලැබේ, නමුත් ගිල්බට් භාෂාවේ අර්ථය (නිදසුනක් ලෙස, හවායි මිෂනාරි මණ්ඩලය, 1895 බලන්න). කිරිබටි යන වචනය රටේ ස්වදේශීය නාමය ලෙස ශබ්ද කෝෂ ඇතුළත් කිරීමක් ලෙස පළමු සඳහන 1952 දී අර්නස්ට් සබටියර් විසින් ඔහුගේ විස්තීර්ණ ගිල්බර්ටින්-ෆ්‍රැන්චයිස් ශබ්දකෝෂයේ ලියා ඇත.

ගිල්බට් දූපත් නිසි ලෙස බොහෝ විට යෝජනා කරන ලද ස්වදේශීය නාමය ටුන්ගරු වේ. ගිල්බට්ස් සඳහා කිරිබටි යන පරිවර්තනය නව ස්වාධීන රාජ්‍යයේ නිල නාමය ලෙස මහ ඇමති සර් අයිරේමියා ටබායි සහ ඔහුගේ කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් තෝරා ගන්නා ලදී. එය නූතන බව සහ තුංගරු (එනම් ගිල්බට්) දාමයෙන් ඔබ්බට දූපත් (උදා: ෆීනික්ස් සහ රේඛීය දූපත්) ඇතුළත් කිරීම දැක්වීම සඳහා එය එසේ විය.

## සටහන් 
## යොමු කිරීම්
සරහුරු පහය

**සරහුරු පහයක්** (Portable building), නැතහොත් ගලවා ඉවත් කළ හැකි හෝ තරාපැමිණිසුලු පහයක් යනු තිර-තැන්-ගැන්වුමට වඩා චංචල (movable) වන ලෙස නිමවා තැනූ පහයකි.

සරහුරු පහයන් ගේ කුඩාතර ප්‍රභේදය සරහුරු මැදිරි (portable cabins) නමි. සරහුරු මැදිරි යනු වැඩබිම් කම්දෝරු, ඇරැකුම් මැදිරි, නවාතැන්, ගබඩා, වැසිකිළි ඈ භාවිතයන් සඳහා නිපැයුණු පෙරැ-ගෙතූ සැහැටි යි. සරහුරු මැදිරි සාම්ප්‍රදායික පහයන් සඳහා අඩු වියදම් විකල්පයක් වන අතර නිසැකින් කිව නොහැකි කලකට නවාතැන් ඇවැසි වූ විටැ ප්‍රයෝජනවත් වෙයි.

බහුල වැ ගැනෙන නවීන නිමැවුමක් ඇතැම් විටැ මොඩියුලර් ගොඩනැගිල්ලක් ලෙස හැඳින්වෙතත් සරහුරු පහයන් මින් වෙනස් විය හැකියි. මන්ද යත්, ඒවා බොහෝ විටැ තව්කැලි භාවිතයෙන් පසු රැගෙනැ යනු ලැබීමයි. සරහුරු පහයන් (නිදසුන්: yurts) පෙරැ-ඉතිහස් යුගයේ සිටැ භාවිතා කැරැ තිබේ.

බොහෝ නවීන පන්නයේ සරහුරු පහයන් නිමවා ඇත්තේ ඒවා විසල් ලොරියකින් වැඩබිමට හෝ ඉන් පිටතට හෝ ගෙනැ ගොස් දොඹකරයකින් එහා මෙහා කළ හැකි පරිදියි.
මහා ඇල්ෆ්‍රැඩ්

**මහා ඇල්ෆ්‍රැඩ්** (පුරාතන ඇංග්ල භාෂාවෙන්: ***Ælfrǣd*** [ˈæɫvˌræːd]; සම්භාව්යව ක්‍රි.ව. 849 – 899 ඔක්තෝබර් 26) 871 සිට 886 දක්වා බටහිර සැක්සන්වරුන්ගේ රජතුමා වූ අතර, 886 සිට 899 ඔහුගේ මරණය දක්වා ඇංග්ලෝ-සැක්සන්වරුන්ගේ රජතුමා වූවාය. ඔහු රජු වූ ඇතල්වූල්ෆ් සහ ඔහුගේ පළමු ගැමිණිය වූ ඔස්බර්හ්ගේ කුඩාම පුත්‍රයාය. ඇල්ෆ්‍රැඩ් කුඩාවියෙහිදී දෙදෙනාම මියගියහ. ඇල්ෆ්‍රැඩ්ගේ සහෝදරයන් තුන්දෙනා වූ ඇතල්බෝල්ඩ්, ඇතල්බර්හ්ට් සහ ඇතල්රෙඩ්, ඔහුට පෙර අනුපිළිවෙලින් රාජ්‍යය කළහ. ඇල්ෆ්‍රැඩ්ගේ පාලනය යටතේ සන්විධානික සහ යුධ නවෝත්පාදන ගණනාවක් ආරම්භ කරනු ලැබිය. එය ඉංග්ලන්තයේ දිගුකාලීන වෙනසක් ඇති කළේය.

සිංහාසනයට ආසන්න වූ පසු, ඇල්ෆ්‍රැඩ් වයිකින්ග් ආක්‍රමණවලට එරෙහිව අවුරුදු කිහිපයක් සටන් කළේය. 878දී එඩිංටන් සටනේදී ඔහු තීරණාත්මක ජයක් ලබා, වයිකින්ගුවෝ සමඟ ගිවිසුමකට පැමිණිණ. එහි ප්‍රකාරව ඉංග්ලන්තය ඇංග්ලෝ-සැක්සන් ප්‍රදේශය සහ වයිකින්ගුවෝ පාලනය කළ ඩේන්ලාය අතරේ බෙදී ගියේය. ඩේන්ලා යනු ස්කැන්ඩිනේවියානු යෝර්ක්, උතුරු නැගෙනහිර මධ්‍යම භූමි සහ ඊස්ට් ඇන්ග්ලියා යන ප්‍රදේශයන්ගෙන් සමන්විතය. ඇල්ෆ්‍රැඩ් වයිකින්ග් නායක ගුත්‍රම්ගේ ක්‍රිස්තියානි ආගමට පරිවර්තනයද පරිපාලනය කළේය. ඔහු තම රාජ්‍යය ජය ගැනීම සඳහා වයිකින්ගුවෝ කළ උත්සාහයෙද අරගල කර ආරක්ෂා කළ අතර, ඉංග්ලන්තයේ ප්‍රබලතම රජු වූවේය. වයිකින්ගුවෝගෙන් ලන්ඩන් නැවත දිනාගත් පසු, ඇල්ෆ්‍රැඩ් තමන්ව ‘ඇංග්ලෝ-සැක්සන්වරුන්ගේ රජතුමා’ ලෙස හැඳින්වීමට ආරම්භ කළේය. ඔහුගේ ජීවිතය පිළිබඳ විස්තර 9 වන සියවසේ වේල්ස් විශාරදයෙකු සහ බිෂොප්වරයෙකු වූ ඇසර් විසින් රචිත කෘතියක විස්තර කර ඇත.

ඇල්ෆ්‍රැඩ් දැනුමෙන් පූර්ණ, කරුණාවන්ත, සන්සුන් හා විවෙකී ස්වභාවයේ මනුෂ්‍යයෙකු ලෙස කීර්තියක් උපය ගත්තේය. ඔහු අධ්‍යාපනය උද්යෝගය කළ අතර, මහත්මයෝ සහ සාමාන්‍යයෝ දෙදෙනාටම ඉංග්‍රීසි හා ලතින් භාෂා වලදී අධ්‍යාපනය ලැබිය හැකි ආකාරයෙන් අධිකරණ පාසලක් පිහිටුවීය. තවද ඔහු නීති පද්ධතිය හා යුධ ආකෘතිය ද වැඩි දියුණු කළ අතර තම ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ද උසස් කළේය. 13 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඔහුට "මහා" යන විරුදාවලිය ලබා දෙන ලද නමුත් එය ජනප්‍රිය වූයේ 16 වන සියවසේ සිටය.  ඇල්ෆ්‍රැඩ් එවන් ලෙස හැඳින්වූ එකම ස්වදේශීය ඉංග්‍රීසි අධිරාජයාය.
වෙගාස්11

**වෙගාස්11** යනු 2014 දී පිහිටුවූ මුහුදු පිටත අන්තර්ජාල පන්දම් හා ක්‍රීඩා පන්දම් වේදිකාවකි. මෙය ක්‍රිකට්, පාද‍්‍බෝලය සහ කබඩ්ඩි මත පන්දම් දමන සේවාවන්ට අමතරව අන්තර්ජාල කැසිනෝ ක්‍රීඩා, සජීව මේස, පෝකර්, ස්ලොට් සහ ලාටරි සේවාවන් ද සපයයි.

## හැඳුනුම් 
වෙගාස්11 අභ්‍යන්තර ක්‍රීඩා පොත සහ කැසිනෝ ලෙස ක්‍රියා කරයි, ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දීය රුපියල් සහ UPI සහ පේටීඑම් මෙන්ම ගෙවීම් ක්‍රම පිළිගනී. වෙබ් හා ජංගම වේදිකාව මත ලබාගත හැක. 

## අනුග්‍රහ 
වෙගාස්11 ක්‍රීඩා අනුග්‍රහය මගින් තම මූලික නාමය දක්වා ඇත:
* **පට්නා පයිරට්ස්** — වෙගාස්11 තම “Vegas11 News” වෙබ්මාධ්‍ය මගින් ප්‍රො කබඩ්ඩි ලීගය කලාපය 11 (2024–2025) සඳහා පට්නා පයිරට්ස් හි **ප්‍රධාන අනුග්‍රාහකයා** විය.
* **ශිවමොග්ගා සිංහයන්** — මෙම වේදිකාව මහරාජා ගිණුම් KSCA T20 හි ෆ්‍රෑන්චයිස් එකක් වන කර්ණාටකයේ ටී20 තරගාවලියේ ශිවමොග්ගා සිංහයන් අනුග්‍රහය ලබාදී ඇත.
* **උතුරු ආන්ද්‍ර සිංහයන්** — වෙගාස්11 ආන්ද්‍ර ප්‍රිමියර් ලීගය හි ප්‍රාදේශීය ටී20 කණ්ඩායම උතුරු ආන්ද්‍ර සිංහයන් සමඟ අනුග්‍රහ ගිවිසුමකට ගියා. 

## විවාද 
වෙගාස්11 යනු ඉන්දියානු නියාමකයන් විසින් හඳුනාගත් මුහුදු පිටත පන්දම් සමාගම් අතරින් එකකි:
* 2024 දී, ඉන්දියානු දැන්වීම් සම්මත මණ්ඩලය (ASCI) වෙගාස්11 හඳුනාගෙන, 700 කට වැඩි අසාධාරණ පන්දම් වේදිකා දැන්වීම් අතරින් ඉන්දියා දුරකථන හා විකාශන අමාත්‍යාංශය වෙත යවා ඇත.
* ASCI 2024–25 වාර්ෂික වාර්තාවේ සඳහන් වූයේ මුහුදු පිටත පන්දම් දැන්වීම් සියළුම නීති උල්ලංඝනවලින් 43% ක් පමණ වන අතර සමාජ මාධ්‍ය ප්‍රභාවකයන් මගින් කරන ප්‍රවර්ධන පිළිබඳව විශේෂ නිරීක්ෂණය කර තිබේ.

## නියාමන සන්දර්භ 
ඉන්දියානු රජය අන්තර්ජාල ක්‍රීඩා සහ පන්දම් මත තවදුරටත් දැඩි නියාමනයක් ගැන සැලකිල්ලට ගෙන ඇත. 2022 දී, රොයිටර්ස් වාර්තාවක සඳහන් වූයේ රජයේ කමිටුවක් නියාමන ආයතනයක් සහ එකම මධ්‍යම නීතියක් නිර්දේශ කළ බවයි, එහි සඳහන් වූයේ වෙගාස්11 වැනි මුහුදු පිටත පන්දම් වෙබ් අඩවි ඉන්දියානු පරිශීලකයන් අතර ප්‍රචලිත බවයි.

## උපුටාදක්වීම් 
## බාහිර සබැඳි 
* https://vegas11.net
* නිල බ්ලොගය 

ප්‍රවර්ගය:පිලිපීනයේ සමාගම්
සරවු උවටු

**සරවු උවටු** (car attendant; දුම්රිය මැදිරි උපස්ථායක) නැතහොත් සරව් උවටු හෝ සරවු'වටු හෝ යනු මැදි දුර සිටැ දිගු දුර මගී දුම්රියක තනි මැදිරියක්, හෝ නිදන සරවුවක් හෝ ඉසිඹුගර සරවුවක් (lounge car) හෝ බාර වැ සිටින දුම්රිය සේවකයෙකි.

සරවු පන්නය අනුව වෙනස් වන ඔවුනගේ රාජකාරි අතරට බොහෝ විටැ මගී අසුන් පැවැරුම් කළමනාකරණය, පිවිසුම් පත් පිරික්සුමෙහි ලා කොන්දොස්තරට සහාය වීම, නිවේදන නිකුත් කිරීම, දොරවල් ඇරීම හා වැසීම, මගීනට ගොඩවීමට හා ඉවත් කිරීමට හා සහාය වීම, මැදිරි තුළැ වන සැටිවලැ සුරැකි මෙහෙයුම නිරික්සුම හා පොදුවේ සරවුවෙහි සුරැකි මෙහෙයුම සහතික කිරීම හා ඇතුළත් වෙයි. ඊට අමතැරි වැ, පෙරින් "පුල්මන් පෝටර්ස්" ලෙස හැඳින්වුණු නිදන සරවු උවටුවෝ (sleeping car attendants) සැමැනියෙන්, මගීනට ම කැරැ ගැන්මට නොතබා, නිදන මැදිරි "දිවා" මාදිලියෙන් "රෑ" මාදිලියට පිරිවටති; එ සේ මැ සෑම උදාසනක මැ තම මගීන් සඳහා කෝපි හා යුස හා සාදති. (කෙසේ වතදු, නිදන සරවු උවටුවනට සැමැනි දුම්රිය උවටුවනට වඩා සේවය කිරීමට මගීන් අඩු යැ). ඉසිඹුගර සරවු උවටුවෝ සැමැනියෙන් අහර හා පීම සේවා ක්‍රියාත්මක කරති; සිහිවටන හා අනෙකුදු අහර නොවන අයිතම හා විකුණති; දුම්රිය තුළැ සල රූ සේවාව ක්‍රියාත්මක කරති; මේස පිරිසුදුවට තබා ගනිති.

නැරැඹුම් දුම්රිය සරවු උවටුවන් දසුන්සැරි මාර්ගෝපදේශකයින් ලෙස ද දෙගුණුම අසාමාන්‍ය දෙයක් නො වෙයි.

පුරා-සේවා බොජුන් සරවුවලැ (full-service dining cars) සැමැනියෙන් තනි උවටුවකු වෙනුවට වේටරවරුන් කිහිප දෙනකු හා මුළුතැන්ගෙයි කාර්ය මඬුල්ලක් හා සුවික්සන භාරකරුවෙක් (steward) වෙයි; සරවු උවටුවන් සමඟ, මේ තැනැත්තන්ගෙන් මැදිරි සේවා කාර්ය මඬුල්ල සෑදෙයි. බොහෝ විටැ මොවුන් කොන්දොස්තර යටතේ වන වෙනත් මැදිරි සේවා පතියකු හෝ "දුම්රිය පතියකු" විසින් සුවික්සෙයි.
වසන්ත කුමාර කොබවක

**වසන්ත කුමාර කොබවක** යනු ශ්‍රී ලාංකික ගී පද රචකයෙක්, සහ පුවත්පත් කතුවරයෙකි. ඔහුගේ ජනප්‍රිය ගීත අතර වෙරළු ගෙඩිය හරි අටකට කපාගෙන, වනේ වන පල, පමා වී ආ වසන්තයේ, රූකඩ මඩු, පෙම්බර කුමරාණ, කඳුළින් අවසන් වන පෙම්පුවතක, ඔබ මා හමුවේ නම්, දූවිල්ලෙන් වත්සුනු තවරා, ඇතිදේ ඇති සැටියෙන්, මා සිතට අහම්බෙන්, මල්මද බිසව්, ඔබ දිය යට ඉපදී පවතී.

## ජනප්‍රිය ගීත 
## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ගී පද රචකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
මදුරා

**මදුරා** යනු ජාවා හි ඊසානදිග වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි ඉන්දුනීසියානු දූපතකි. මෙම දූපතේ වර්ග කිලෝමීටර් 4,471.05 (වර්ග සැතපුම් 1,726.28) ක භූමි ප්‍රමාණයක් ඇත, නමුත් පරිපාලනමය වශයෙන් මධුරා වර්ග කිලෝමීටර් 5,408.45 (වර්ග සැතපුම් 2,088.21) ක භූමි ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වන අතර එය මධුරාවේ නැගෙනහිරින් පිහිටි සුමෙනෙප් රීජන්සියේ කොටසක් වන නැගෙනහිර, ගිනිකොන සහ උතුරට විවිධ කුඩා දූපත් ඇතුළත් කිරීම නිසාය. මධුර නැගෙනහිර ජාවා පළාතේ කොටසකි. එය පටු මධුර සමුද්‍ර සන්ධියෙන් ජාවා වලින් වෙන් කරනු ලැබේ. 2024 මැද භාගයේදී පරිපාලන ප්‍රදේශයේ ඝනත්වය කිලෝමීටරයකට 773 (වර්ග සැතපුමකට 2,003) ක් වූ අතර ප්‍රධාන දූපතේ තරමක් ඉහළ අගයක් වූයේ කිලෝමීටරයකට 862.3 (වර්ග සැතපුමකට 2,233) ය.

## යොමු කිරීම්
උධ්දික ප්‍රේමරත්න

ඔහු ලාංකික රංගන ශිල්පියෙකී.

### ටෙලි නිර්මාණ
* *අහිමි*
* *ඉතින් ඊට පස්සේ*
* *ඉසිවර රණකෙලි*
* *එකගෙයි මිනිස්සු*
* *කලු අරලිය*
* *ගිරිකුල*
* *බොඳ මීදුම්*
* *මුතු පලස*
* *වහින්න මුතු වැස්සක්*
* *ස්වයංජාත*
* *සිහිනයකි ජීවිතේ*
* *හදවිල අරණ*
* *හෝපලු අරණ*
කුර කුර

**"කුර කුර"** (ලිට්. 'ඩිසි') යනු දකුණු කොරියානු ගැහැණු කණ්ඩායමක් වන ට්වයිස් විසින් පටිගත කරන ලද ගීතයකි. එය කණ්ඩායමේ අටවන ජපන් මැක්සි ගීතය වන අතර එහි තවත් ගීත තුනක් ඇතුළත් වේ. එය 2021 අප්‍රේල් 21 වන දින වෝනර් මියුසික් ජපන් විසින් ඩිජිටල් බාගත කිරීම සහ ප්‍රවාහය සඳහා පූර්ව-නිකුත් කරන ලදී. ගීතය සහ එහි B-පැත්ත වන "ස්ට්‍රෝබෙරි මූන්", 2021 මැයි 12 වන දින ජපානයේදී භෞතිකව නිකුත් කරන ලදී. පාර්ක් ජින්-යං විසින් සම-රචනය කරන ලද මෙම ගීතයේ පද රචනය, "දෙදෙනෙකු එකිනෙකා සමඟ මෝහනයට පත්වන හැඟීම් ප්‍රකාශ කරයි".
## මේවාත් බලන්න
* Flower
කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය

[thumb|කාන්තාවන්ට එරෙහි [මිනීමැරීම්, ජනගහණයෙන් ලක්ෂයකට අනුපාතය, 2019]]

**කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය** යනු ප්‍රධාන වශයෙන් පිරිමින් හෝ පිරිමි ළමයින් විසින් ස්ත්‍රීන්ට හෝ ගැහැනු ළමයින්ට එරෙහිව සිදු කෙරෙන ප්‍රචණ්ඩකාරී ක්‍රියා යි. පුද්ගලයෙක්ට එරෙහිව එවැනි ප්‍රචණ්ඩකාරී ක්‍රියා සිදු කෙරෙනුයේ ඇයගේ ස්ත්‍රී සමාජභාවය නිසාම නම් එය වෛරී අපරාධයක් ලෙස සැළකේ. මෙවැනි ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා බොහෝ ආකාර ගත හැක. මෙයට ප්‍රතිවිරුද්ධ පිරිමින්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය යනු පුරුෂ සමාජභාවයට එරෙහිව සිදු කෙරෙන ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා යි.

කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වයට දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇති නමුත් ඒ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවල බරපතලභාවය සළකන ලද කාල රාමුව අනුව සහ සමාජයෙන් සමාජයට වෙනස් වේ. බොහෝ විට මෙවැනි ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා කාන්තාවන් යටත් කර තබා ගැනීමේ (පොදුවේ සමාජය තුල හෝ අන්තර්පුද්ගල සබඳතාවක් තුල) යාන්ත්‍රණයක් ලෙස යොදාගැනෙන බව සැළකේ.

එක්සත් ජාතීන්ගේ කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය තුරන් කිරීමේ ප්‍රකාශනය සඳහන් කරනුයේ "කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය යනු පිරිමින් සහ ගැහැණුන් අතර පැවති ඓතිහාසික බල සබඳතා අසමතුලිතතාව නිසා පැන නැගෙන්නක්" බවත් "පිරිමින්ට සාපේක්ෂව ගැහැණුන් පහත් ස්ථානයකට ලක් කිරීමේ ප්‍රධාන සමාජ යාන්ත්‍රණයක් වනුයේ කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය" වන බවත් ය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම් කොෆී අනන් විසින් 2006 වර්ෂයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ කාන්තා සංවර්ධන අරමුදලෙහි වෙබ් අඩවියේ පළ කළ වාර්තාවක ප්‍රකාශ කළේ:
කාන්තාවන්ට සහ ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය වසංගතයක් තරම් ව්‍යාප්ත වී ඇති ගැටලුවකි. ලොව පුරා කාන්තාවන් තුන් දෙනෙක්ගෙන් එක් අයෙක් සිය ජීවිත කාලය තුලදී, බොහෝ විට ඇය හඳුනන තැනැත්තෙක් විසින් පහරදීම් වලට, ලිංගික බලහත්කාරකම් වලට හෝ වෙනත් ආකාරයේ අපයෝජනයකට ලක්ව ඇත.

## සටහන් 
## ආශ්‍රිත
සුජානි මේනකා

### ටෙලි නිර්මාණ
* *තව දුරයි ජීවිතේ*
* *සඳගල තැන්න*
කකවුඩ්‍රෝව් පළාත, ෆීජි

**කකවුඩ්‍රෝව්** යනු ෆීජි හි පළාත් දහහතරෙන් එකක් වන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් උතුරු වනුවා ලෙවු දූපත පදනම් කරගත් තුනෙන් එකකි, දිවයිනේ ගිනිකොන දෙසින් තුනෙන් එකක් අල්ලාගෙන සිටින අතර ඒ අසල පිහිටි ටවියුනි, රබි, කියෝවා දූපත් සහ වනුවා ලෙවු සමූහයේ තවත් බොහෝ දූපත් ඇතුළත් වේ. එහි මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 2,816 ක් වන අතර, 2017 දී සිදු කරන ලද මෑත සංගණනයට අනුව ජනගහනය 50,469 ක් වන අතර එය හත්වන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත පළාත බවට පත්වේ.  එකම ප්‍රධාන නගරය වන්නේ සැවුසාවු වන අතර, 2007 දී ජනගහනය 3,372 කි. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
සනත් කේ. විමලසිරි

### ටෙලි නිර්මාණ
* *ආදරණීය නිරංජි*
* *ඉතින් ඊට පස්සේ*
* *ගිරිකුල*
* *චන්ඩි කුමාරිහාමී*
* *චායා*
* *දිවිතුරා*
* *මද්දහන*
* *මහා පොලව*
* *මානික්කාවත*
* *මුතු පිහාටු*
* *විසුවියස් කඳු පාමුල*
* *සිහින පියාපත්*
* *සුදු සමනලියක්*
* *සුර විමන*
ගිල්බට් දූපත්

**ගිල්බට් දූපත්** (    ;  කලින් **කිංග්ස්මිල්** හෝ **කිංග්ස්-මිල් දූපත්**  ) යනු පැපුවා නිව්ගිනියාව සහ හවායි අතර අඩක් පමණ දුරින් පිහිටි පැසිෆික් සාගරයේ ඇති අතොළු දහසයක සහ කොරල් දූපත් දාමයකි. ඒවා කිරිබාති රටේ ප්‍රධාන කොටස වේ (එහි නම ස්වදේශික ගිල්බට්වරුන්ගේ ශබ්ද විද්‍යාවේ "ගිල්බට්ස්" යන්නෙහි පරිවර්තනයකි). 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Archipelagoes of the Pacific Ocean
ප්‍රවර්ගය:Webarchive template wayback links
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ෆීනික්ස් දූපත්

**ෆීනික්ස් දූපත්**,  නොහොත් **රවාකි**, සැමෝවාට උතුරින් මධ්‍යම පැසිෆික් සාගරයේ ගිල්බට් දූපත් වලට නැගෙනහිරින් සහ ලයින් දූපත් වලට බටහිරින් පිහිටා ඇති පරමාණු අටකින් සහ ජලයෙන් යට වූ කොරල් පර දෙකකින් සමන්විත කණ්ඩායමකි. ඒවා කිරිබාති ජනරජයේ කොටසකි. ඔවුන්ගේ ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 28 කි. වාණිජමය වැදගත්කමක් ඇති එකම දූපත කැන්ටන් දූපතයි (අබරිංග ලෙසද හැඳින්වේ). අනෙක් දූපත් වන්නේ එන්ඩර්බරි, රවාකි (කලින් ෆීනික්ස්), මන්රා (කලින් සිඩ්නි), බර්නි, මැකීන්, නිකුමරෝරෝ (කලින් ගාඩ්නර්) සහ ඔරෝනා (කලින් හල්) ය.

2008 දී පිහිටුවන ලද ෆීනික්ස් දූපත් ආරක්ෂිත ප්‍රදේශය, ලොව විශාලතම ආරක්ෂිත ප්‍රදේශවලින් එකක් වන අතර එය කොරල් විශේෂ 120 ක් පමණ සහ මත්ස්‍ය විශේෂ 500 කට වැඩි ගණනකට නිවහන වේ. කැන්ටන් දූපතේ ජීවත් වන පවුල් කිහිපයක් හැර, ෆීනික්ස් දූපත් ජනාවාස නොවේ.

ඓතිහාසිකව, ෆීනික්ස් දූපත් ගිල්බට්ස් දූපත් කණ්ඩායමේ (සමහර විට *කිංස්මිල්* දූපත් කණ්ඩායම ලෙස හැඳින්වේ) කොටසක් ලෙස සැලකේ.

භූගෝලීය වශයෙන්, ෆීනික්ස් දූපත් වලට උතුරින් පිහිටි එක්සත් ජනපදයේ සංස්ථාපිත නොවූ භූමි ප්‍රදේශ දෙකක් වන බේකර් දූපත සහ හව්ලන්ඩ් දූපත, ෆීනික්ස් දූපත් මෙන් එකම දූපත් සමූහයේම කොටසක් ලෙස සැලකිය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, දේශපාලනිකව සහ සංඛ්‍යානමය සම්පාදනය කිරීමේ අරමුණු සඳහා, හව්ලන්ඩ් සහ බේකර් එක්සත් ජනපද කුඩා පිටත දූපත් ලෙස හැඳින්වෙන කණ්ඩායමේ කොටසක් ලෙස සැලකේ.

1856 ගුවානෝ දූපත් පනත යටතේ එක්සත් ජනපදය වරක් සියලුම ෆීනික්ස් දූපත් වලට හිමිකම් පෑවේය. කෙසේ වෙතත්, 1979 දී කිරිබාටි ස්වාධීන ජනරජයක් බවට පත් වූ විට, එක්සත් ජනපදය සහ කිරිබාටි තාරාවා ගිවිසුමට අත්සන් තැබූ අතර, එම ගිවිසුම යටතේ එක්සත් ජනපදය ෆීනික්ස් දූපත් සඳහා (බේකර් සහ හව්ලන්ඩ් හැර) සියලු හිමිකම් නිදහස් කළ අතර එතැන් සිට එය කිරිබාටි හි කොටසක් ලෙස පිළිගැනුණි.

ෆීනික්ස් දූපත් එම නමින් හැඳින්වීමට පටන් ගත්තේ 1840 ගණන්වල පමණ කාලයකදී, එම දූපත් සමූහයේ එක් දූපතකින් සාමාන්‍යකරණයක් ලෙස වන අතර, එය සියවසේ මුල් භාගයේදී ෆීනික්ස් දූපත ලෙස නම් කරන ලදී (බොහෝ විට ෆීනික්ස් යනු ඒ කාලයේ අසල ජලයේ නිතර ගමන් කළ තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ නැව් සඳහා පොදු නමක් වූ නිසා විය හැකිය).

1930 ගණන්වල අගභාගයේදී බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය විසින් ( ෆීනික්ස් දූපත් ජනාවාස යෝජනා ක්‍රමය හරහා) අවසන් වරට යටත් විජිත ව්‍යාප්තිය සිදු කරන ලද්දේ ෆීනික්ස් දූපත් වලිනි.
ප්‍රවර්ගය:Archipelagoes of the Pacific Ocean
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ලයින් දූපත්

**ලයින් දූපත්**, **ටෙරෙයිනා දූපත්** හෝ **සමක දූපත්** () යනු හවායි දූපත් වලට දකුණින් මධ්‍යම පැසිෆික් සාගරයේ, වොස්ටොක් සහ ජාර්විස් හැර, අර්ධ වශයෙන් හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමූ කලපු සහිත, අටොල් 11 ක දාමයක් සහ කොරල් දූපත් (අවට ගල්පරයක් සහිත) වේ. අටොල් අටක් කිරිබාති හි කොටස් වේ. ඉතිරි තුන - ජාර්විස් දූපත, කිංමන් පරය සහ පැල්මයිරා අටොල් - එක්සත් ජනපදයේ කුඩා පිටත දූපත් සමඟ කාණ්ඩගත කර ඇති එක්සත් ජනපදයේ භූමි ප්‍රදේශ වේ. ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් මගින් නිර්මාණය වූ ලයින් දූපත්, ලොව දිගම දූපත් දාමයන්ගෙන් එකකි, එය 2,350 විහිදේ. වයඹ සිට ගිනිකොන දක්වා. ඉන් එකක් වන ස්ටාර්බක් දූපත, පැසිෆික් සාගරයේ භූගෝලීය මධ්‍යස්ථානය අසල පිහිටා ඇත.

ජාත්‍යන්තර දින රේඛාව රේඛීය දූපත් හරහා ගමන් කරයි. කිරිබාති හි කොටස් වන ඒවා ලෝකයේ දුරින්ම ඉදිරි කාල කලාපයේ පිහිටා ඇත, UTC+14:00 . මෙම පරමාණු වල දිවා කාලය UTC−10: 00 භාවිතා කරන එක්සත් ජනපදයේ හවායි ප්‍රාන්තයට වඩා පැය 24 ක් ඉදිරියෙන් සහ UTC−12:00 භාවිතා කරන බේකර් දූපත වැනි ඕෂනියාවේ අනෙකුත් සමහර දූපත් වලට වඩා පැය 26 ක් ඉදිරියෙන් ඇත. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Archipelagoes of the Pacific Ocean
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
කිරිබාටි හි සන්නිවේදනය සහ මාධ්‍ය

මධ්‍යම පැසිෆික් කලාපයේ ජාත්‍යන්තර දින රේඛාවට ආසන්නව පිහිටීම සහ සමකයට උතුරින් සහ දකුණින් සැතපුම් සිය ගණනක් පුරා විහිදී ඇති දූපත් සමූහයක් වීම හේතුවෙන්, කිරිබාටි රට තුළ සන්නිවේදනය සෑම විටම අභියෝගාත්මක විය. ප්‍රධාන වශයෙන්, සන්නිවේදනය ගුවන්විදුලි සහ මුද්‍රිත මාධ්‍ය මගින් සිදු කෙරේ. ටීවී කිරිබාටි සමාගම (TV Kiribati Ltd) රජයට අයත් වූ අතර 2004 සහ 2012 මැද භාගය අතර ක්‍රියාත්මක විය, නමුත් එයට සියලුම දූපත් කරා ළඟා වීමට නොහැකි විය. තාරාවා හි පිහිටි සහ රජයේ විකාශන සහ ප්‍රකාශන අධිකාරිය (BPA) විසින් 1440 kHz AM ඔස්සේ ක්‍රියාත්මක වන රේඩියෝ කිරිබාටි, සියලුම ප්‍රධාන දූපත් වෙත ළඟා වන එකම ජන මාධ්‍යය වේ. විකාශන පැය ගණන සීමිත වන අතර, ගිල්බර්ටීස් (Gilbertese) භාෂාවෙන් පළවන දේශීය අන්තර්ගතයට ඉංග්‍රීසි සාරාංශ සහ BBC පුවත් අතිරේකව එකතු කරයි. BPA සහ පෞද්ගලික විකාශකයෙකු විසින් තාරාවා වෙත ප්‍රවේශ විය හැකි FM මධ්‍යස්ථාන ද ක්‍රියාත්මක කරයි.

වසර ගණනාවක් තිස්සේ දූපත් අතර සන්නිවේදනය සඳහා එක් එක් දූපතේ කවුන්සිල මූලස්ථානයෙහි පිහිටි ටෙලිකොම් සර්විසස් කිරිබාටි සමාගම (TSKL) විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන මධ්‍යගත කෙටි තරංග ගුවන්විදුලි ජාලයක් මත විශ්වාසය තබා ඇත. අඩු ලබා ගැනීමේ හැකියාව, නඩත්තු කිරීම, පෞද්ගලිකත්වය සහ එක් දූපතකට එකක් පමණක් තිබීම වැනි ගැටලු ගණනාවක් නිසා TSKL චන්ද්‍රිකා මත පදනම් වූ දුරකථන පද්ධති භාවිතා කිරීමට යොමු විය. කෙසේ වෙතත්, මෙම පද්ධතිය වඩා මිල අධික වන අතර තවමත් පවතින්නේ කවුන්සිල මූලස්ථානයෙහි පමණි. චන්ද්‍රිකාවේ ස්පොට් බීම් 56 න් තුනක් ගිල්බට් දූපත් සහ ටුවාලු ආවරණය කරයි; කෙසේ වෙතත්, රටේ වඩා නැගෙනහිර ප්‍රදේශ වන ෆීනික්ස් සහ ලයින් දූපත් චන්ද්‍රිකාවේ ආවරණයෙන් බැහැර වේ.

2022 ජූලි මාසයේදී සේවයට එක් වූ Southern Cross NEXT කේබල් පද්ධතිය, එක්සත් ජනපදය ඕස්ට්‍රේලියාවට සම්බන්ධ කරන අතර එක් ෆයිබර් යුගලයක් සහිත සැතපුම් 234 (කිලෝමීටර 377) කිරිතිමාටි ශාඛාව හරහා කිරිබාටි හි නැගෙනහිර කොටසට (කිරිතිමාටි දූපත) සේවාව සපයයි. පවතින Southern Cross Cable පද්ධතියේ වැඩිදියුණු කිරීමක් වන මෙම ජාලය සමෝවා, ෆීජි සහ නවසීලන්තය වෙත ද සම්බන්ධ වේ.

2021 ජූනි මාසයේදී, නැගෙනහිර මයික්‍රොනීසියානු කේබල් පද්ධතිය (East Micronesian Cable system) සඳහා ලෝක බැංකුවේ සහාය ඇතිව සිදු වූ ප්‍රසම්පාදනය ආරක්ෂක හේතු මත අවලංගු කරන ලදී. ගුවාම් හි ආරම්භ වීමට නියමිතව තිබූ මෙම දිය යට ෆයිබර් ඔප්ටික් පද්ධතිය, "නාවුරු, කිරිබාටි සහ මයික්‍රොනීසියානු ෆෙඩරේටඩ් ජනපද (FSM) යන දූපත් ජාතීන්හි සන්නිවේදනය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා නිර්මාණය කර තිබුණි." 2023 ජනවාරි මාසයේදී, මෙම පැසිෆික් දූපත් ජාතීන් තුනේ අමාත්‍යවරුන් ඇනහිට තිබූ ව්‍යාපෘතිය ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා ඒකාබද්ධ නිවේදනයකට අත්සන් තැබූහ. එක්සත් ජනපදය, ජපානය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව විසින් අරමුදල් සපයන මෙම ව්‍යාපෘතිය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 70 ක් වටී. 2023 මුල් භාගයේදී, කිරිබාටි ස්ටාර්ලින්ක් (Starlink) සේවාවන් ලැබූ පළමු පැසිෆික් දූපත් රට බවට පත් වූ බව වාර්තා විය.

## යොමු කිරීම්
බයිරිකි, කිරිබාටි

**බයිරිකි** යනු කිරිබාටි හි දකුණු තාරාවා හි පිහිටි නගරයකි. රජයේ සංවිධාන සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දූත මණ්ඩල කිහිපයක් එහි පිහිටා ඇති බැවින් එය රටේ දේශපාලන හා පරිපාලන ව්‍යුහයට ඉතා වැදගත් වේ.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
දකුණු තාරාවා, කිරිබාටි

**දකුණු තාරාවා** (    ) යනු කිරිබාටි ජනරජයේ අගනුවර සහ කේන්ද්‍රස්ථානය වන අතර කිරිබාටි ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා වැඩි පිරිසකට නිවහන වේ.  දකුණු තාරාවා ජනගහන මධ්‍යස්ථානය බටහිරින් බෙටියෝ සිට ඊසාන දෙසින් බොන්රිකි සහ ටනායා දක්වා සියලුම කුඩා දූපත් වලින් සමන්විත වන අතර එය දකුණු තාරාවා ප්‍රධාන මාර්ගයෙන් සම්බන්ධ වන අතර  ජනගහනය 63,439 කි.

දකුණු තාරාවා යනු කිරිබාටි හි බොහෝ රජයේ, වාණිජ හා අධ්‍යාපන පහසුකම් සඳහා නිවහන වන අතර එය බෙටියෝ හි වරාය සහ මහාධිකරණය, බයිරිකි හි රාජ්‍ය මන්දිරය, රජයේ අමාත්‍යාංශ සහ විදේශ තානාපති කාර්යාල සහ මහ කොමසාරිස් කාර්යාල, ටියෝරෙකේ හි දකුණු පැසිෆික් විශ්ව විද්‍යාල මණ්ඩපය, අම්බෝ හි එක්රැස්වීම් සභාව , කිරිබාටි ගුරු විද්‍යාලය සහ පස්වන ජෝර්ජ් රජු සහ ඉලේන් බර්නාචි පාසල, රජයේ උසස් පාසල, බිකෙනිබියු හි පිහිටා ඇත,  සහ නවෙරේවෙරේ හි ටුන්ගාරු මධ්‍යම රෝහල වේ. රෝමානු කතෝලික රදගුරු පදවිය පිහිටා ඇත්තේ ටියෝරෙකේ, ඇන්ටෙබුකා හි කිරිබාටි එක්සත් පල්ලිය, බිකෙනිබියු හි කිරිබාතිහි බහායිවරුන්ගේ ජාතික අධ්‍යාත්මික සභාව සහ එයිටා හි පසු කාලීන සාන්තුවරයන්ගේ ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පල්ලියයි . 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 German-language sources (de)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
මාෂල් දූපතේ ක්‍රීඩා

මාෂල් දූපත්වල ක්‍රීඩා කරන ප්‍රධාන ක්‍රීඩා අතරට වොලිබෝල්, පැසිපන්දු (ප්‍රධාන වශයෙන් පිරිමින්), බේස්බෝල්, පාපන්දු සහ ජල ක්‍රීඩා ගණනාවක් ඇතුළත් වේ. 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේ සිට මාෂල් දූපත් සියලුම ක්‍රීඩා උළෙලවලදී ඔලිම්පික් සඳහා නියෝජනය වී ඇත. 2020 ටෝකියෝ ඔලිම්පික් උළෙලේදී, මාෂල් දූපත් පිහිනුම් ක්‍රීඩකයින් දෙදෙනෙකු විසින් නියෝජනය කරන ලදී.

### පාපන්දු 
මාෂල් දූපත්වල කුඩා සමාජ ශාලා පාපන්දු ලීගයක් ඇති අතර, එහි වඩාත්ම සාර්ථක සමාජය ලෙස කෝබීර් ඇතුළත් වේ. එක් තරඟාවලියක් ප්ලේ සොකර් මේක් පීස් විසින් පවත්වන ලදී. මජුරෝ දූපතේ කුඩා පාපන්දු සංගමයක් ඇත. මාෂල් දූපත් යනු තමන්ගේම ජාතික කණ්ඩායමක් නොමැති ලෝකයේ එකම රට වන අතර, එය මාෂල් දූපත් පාපන්දු සම්මේලනය විසින් සංවිධානය කරනු ඇත. එබැවින් මාෂල් දූපත් යනු ජාතික පාපන්දු තරඟයක වාර්තාවක් නොමැති ලෝකයේ එකම ස්වාධීන රටයි.

### බේස්බෝල් සහ සොෆ්ට්බෝල් 
මාෂල් දූපත්හි සොෆ්ට්බෝල් සහ බේස්බෝල් එක් ක්‍රීඩා සම්මේලනයක් යටතේ පවත්වනු ලැබේ. එහි සභාපතිවරයා වන්නේ ජෙයිමාටා නොක්කෝ කබුවා ය. මෙම ක්‍රීඩා දෙකම ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වන අතර, මාෂල් දූපත් බේස්බෝල් / සොෆ්ට්බෝල් සම්මේලනය පිටුපස මාෂලීස් ජනතාව සිය ගණනක් සිටිති. 2012 දී මයික්‍රොනීසියානු ක්‍රීඩා උළෙලේදී මාෂල් දූපත් රිදී පදක්කමක් මෙන්ම එස්පීජී ක්‍රීඩා උළෙලේදී පදක්කම් ද දිනා ගත්තේය.

## යොමු කිරීම්
මාෂල් දූපතේ අධ්‍යාපනය

මානව හිමිකම් මිනුම් වැඩසටහනට (HRMI) අනුව, මාෂල් දූපත් සිය ආදායම් මට්ටම මත පදනම්ව අධ්‍යාපනය සඳහා ඇති අයිතිය වෙනුවෙන් ඉටු කළ යුතු දේවලින් 66.1%ක් පමණක් ඉටු කරයි. මානව හිමිකම් මිනුම් වැඩසටහන විසින් ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය සහ ද්විතීයික අධ්‍යාපනය යන දෙකටම ඇති අයිතිවාසිකම් සලකා බැලීමෙන් අධ්‍යාපනය සඳහා ඇති අයිතිය විශ්ලේෂණය කරයි. මාෂල් දූපත්වල ආදායම් මට්ටම සැලකිල්ලට ගනිමින්, ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය සඳහා එහි සම්පත් (ආදායම) මත පදනම්ව හැකි විය යුතු දේවලින් 65.5%ක් සහ ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සඳහා 66.6%ක් රට විසින් ඉටු කර ඇත.

ඓතිහාසික වශයෙන්, මාෂලීස් ජනගහනයට මුලින්ම ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඉගැන්වූ අතර, පසුව මාෂලීස් භාෂාවෙන් උපදෙස් ලබා දෙන ලදී. නමුත් දූපත්වල සංස්කෘතික උරුමයන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට සහ දරුවන්ට මාෂලීස් භාෂාවෙන් ලිවීමට හැකි වන පරිදි 1990 ගණන්වලදී මෙය ආපසු හරවන ලදී. දැන් ඉංග්‍රීසි භාෂා ඉගැන්වීම 3 ශ්‍රේණියේ සිට ආරම්භ වේ. සමාජ ආර්ථික සංක්‍රාන්තිය සහ සෞඛ්‍යය (Diseases of Globalization: Socioeconomic Transition and Health) නම් ග්‍රන්ථයේ ක්‍රිස්ටින් මැක්මරේ සහ රෝයි ස්මිත් ලියා ඇත්තේ මෙය දරුවන්ගේ ඉංග්‍රීසි භාෂා කුසලතා දුර්වල කිරීමට ඉඩ ඇති බවයි. සහ දකුණු පැසිෆික් විශ්ව විද්‍යාලය යි.

## යොමු කිරීම්
මාෂල් දූපතේ මාධ්‍ය සහ සන්නිවේදනය

මාෂල් දූපත්වලට AM සහ FM ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථාන කිහිපයක් ඇත. AM මධ්‍යස්ථාන වන්නේ 1098 5 kW V7AB Majuro (රේඩියෝ මාෂල්ස්, ජාතික ආවරණය) සහ 1224 AFN Kwajalein (රාජ්‍ය ගුවන්විදුලි දෙකම) මෙන්ම 1557 Micronesia Heatwave ය. FM මධ්‍යස්ථාන වන්නේ 97.9 V7AD Majuro, V7AA 96.3 FM Uliga සහ 104.1 V7AA Majuro (බැප්ටිස්ට් ආගමික) ය. බීබීසී වර්ල්ඩ් 98.5 FM Majuro හි විකාශය කෙරේ. වඩාත්ම මෑත කාලීන මධ්‍යස්ථානය වන්නේ 2016 දී විකාශනය ආරම්භ කළ පවර් 103.5 ය.

AFRTS මධ්‍යස්ථානවලට 99.9 AFN Kwajalein (රට), 101.1 AFN (වැඩිහිටි රොක්) සහ 102.1 AFN (හොට් ඒසී) ඇතුළත් වේ.

රාජ්‍යය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන එක් රූපවාහිනී විකාශන මධ්‍යස්ථානයක් වන එම්බීසී-ටීවී ඇත. කේබල් ටීවී ලබා ගත හැකිය. කේබල් ටීවී හි බොහෝ වැඩසටහන් උතුරු ඇමරිකාවට වඩා සති දෙකකට පසුව විකාශය වන නමුත්, සීඑන්එන්, සීඑන්බීසී සහ බීබීසී හි පුවත් තත්‍ය කාලීනව නැරඹිය හැකිය. ඇමරිකානු හමුදා ගුවන්විදුලි සහ රූපවාහිනිය ද ක්වාජලීන් දූපත් සමූහයට රූපවාහිනී සේවා සපයයි.

මාෂල් දූපත් ජාතික විදුලි සංදේශ අධිකාරිය (එන්ටීඒ) දුරකථන, කේබල් ටීවී (එම්එච්ටීවී), ෆැක්ස්, සෙලියුලර් සහ අන්තර්ජාල සේවා සපයයි. මෙම අධිකාරිය ජාතික රජය සතු සැලකිය යුතු අයිතියක් සහිත පෞද්ගලික සමාගමකි.

### පුවත්පත් 
ලෝන් රන් කේයින්, මාෂලීස් භාෂා පුවත්පතක් 1953 සිට 1954 දක්වා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. වත්මන් ජාතික පුවත්පත ද්විභාෂා (මාෂලීස් සහ ඉංග්‍රීසි) සතිපතා පුවත්පතක් වන ද මාෂල් දූපත් ජර්නල් ය. එය 1980 සිට ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

## යොමු කිරීම්
මජුරෝ, මාෂල් දූපත්

**මජුරෝ** (; Marshallese: '''' ) යනු මාෂල් දූපත් වල අගනුවර සහ විශාලතම නගරයයි. එය පැසිෆික් සාගරයේ දූපත් 64 කින් සමන්විත විශාල කොරල් අතොළුවකි . එය මාෂල් දූපත් වල රටක් (හිරු උදාව) දාමයේ ව්‍යවස්ථාදායක දිස්ත්‍රික්කයක් සාදයි. මෙම අතොළුව වර්ග කිලෝමීටර 9.7 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වේ. වර්ග කිලෝමීටර 295 ක කලපුවක් ආවරණය කරයි. මාෂල් දූපත් වල අනෙකුත් අතොළු මෙන්, මජුරෝ පටු භූමි ප්‍රමාණයන්ගෙන් සමන්විත වේ. එහි නිවර්තන වෙළඳ සුළං දේශගුණයක් ඇති අතර සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය  වේ.

මජුරෝ දූපත අවම වශයෙන් වසර 2,000 ක් තිස්සේ මිනිසුන් විසින් ජනාවාස කර ඇති අතර එය මුලින්ම ජනාවාස කරන ලද්දේ නූතන මාෂල් ජනයාගේ ඔස්ට්‍රෝනියානු මුතුන් මිත්තන් විසිනි. 1885 දී ජර්මානු අධිරාජ්‍යය මාෂල් දූපත් වල ජර්මානු ආරක්ෂක ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස අතොළුව ඈඳා ගැනීමට පෙර, 1870 ගණන්වල මජුරෝ ප්‍රොතෙස්තන්ත මෙහෙවරක සහ කොප්පරා වෙළඳ ස්ථාන කිහිපයක ස්ථානයක් විය. නගරය පසුව ජපන් සහ ඇමරිකානු පරිපාලනය යටතේ විය. 1978 දී මාෂල් දූපත් මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන්ගෙන් වෙන් වී මාෂල් දූපත් ජනරජය පිහිටුවීමෙන් පසු, මජුරෝ දූපත්, කලින් ජලුයිට් අගනුවර වෙනුවට නිටිජේලා හි නව රටේ අගනුවර සහ රැස්වීම් ස්ථානය බවට පත් විය.

ප්‍රධාන ජනගහන මධ්‍යස්ථානය වන ඩෙලප්-උලිගා-ඩ්ජාරිට් (DUD), එකිනෙකට යාබද මෝටස් තුනකින් සමන්විත වන අතර 2021 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය 23,156 කි. මජුරෝ හි වරායක්, සාප්පු සවාරි දිස්ත්‍රික්කයක් සහ විවිධ හෝටල් ඇත. මජුරෝ හි හවායි, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන්, කිරිබාටි, ගුවාම්, නාවුරු වෙත නියමිත ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සහ රට පුරා දේශීය ගමනාන්ත වෙත ගුවන් ගමන් සහිත ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සහිත ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළක් ඇත.  එහි ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන් සේවා අංශය ආධිපත්‍යය දරයි.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ දේශපාලනය

මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය පාලනය වන්නේ 1979 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් වන අතර, එය මූලික මානව අයිතිවාසිකම් සහතික කරන අතර රාජ්‍ය බලතල බෙදීමක් ස්ථාපිත කරයි. මෙම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් ජාතික රජය එක්සත් ජනපදයේ රජයට සමාන වන පරිදි සකස් කර ඇතත්, එය හරියටම එක සමාන නොවේ. එහි ඒකමණ්ඩල කොන්ග්‍රසයට ජනප්‍රිය ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් දාහතරක් ඇත. රාජ්‍යයකින් එක් අයෙකු බැගින් සෙනෙට් සභිකයන් හතර දෙනෙකු වසර හතරක ධූර කාලයක් සඳහා සේවය කරන අතර, ඉතිරි සෙනෙට් සභිකයන් දස දෙනා ජනගහනය මත පදනම් වූ තනි-මන්ත්‍රී දිස්ත්‍රික්ක නියෝජනය කරන අතර වසර දෙකක ධූර කාලයක් සඳහා සේවය කරති. කොන්ග්‍රසය විසින් රාජ්‍ය-පාදක සෙනෙට් සභිකයන් හතර දෙනා අතරින් ජනාධිපති සහ උප ජනාධිපති වසර හතරක ධූර කාලයක් සඳහා විධායක ශාඛාවේ සේවය කිරීමට තෝරා පත් කර ගනී. ඔවුන්ගේ කොන්ග්‍රස් ආසන පසුව විශේෂ මැතිවරණ මගින් පුරවනු ලැබේ.

ජනාධිපතිට සහ උප ජනාධිපතිට පත් කරන ලද කැබිනට් මණ්ඩලයක් සහාය වේ. රට තුළ විධිමත් දේශපාලන පක්ෂ නොමැත.

### ආරක්ෂක සහ විදේශ කටයුතු 
ජාත්‍යන්තර දේශපාලනයේදී, මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය බොහෝ විට එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සභා යෝජනා සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජනපදය සමඟ එකඟ වෙමින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කර ඇත.

මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය යනු එක්සත් ජනපදය සමඟ නිදහස් සබඳතාවක් ඇති ස්වෛරී, ස්වයං පාලන රාජ්‍යයක් වන අතර, එහි ආරක්ෂාව සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම වගකිව යුත්තේ එක්සත් ජනපදයයි. FSM ජාතික පොලිසිය විසින් සාගර ඒකකයක් මෙහෙයවනු ලබයි. නිදහස් සබඳතා සංයුක්තය මගින් FSM පුරවැසියන්ට එක්සත් ජනපද ස්ථිර පදිංචිය හෝ පුරවැසිභාවය ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නොවී එක්සත් ජනපද හමුදාවට බැඳීමට ඉඩ සලසයි, මයික්‍රොනීසියානුවන්ට එක්සත් ජනපදයේ සංක්‍රමණය වීමට සහ රැකියා කිරීමට ඉඩ සලසයි, තවද ආර්ථික හා තාක්ෂණික ආධාර වැඩසටහන් ද ස්ථාපිත කරයි.

FSM හට ශුද්ධාසනය සහ මෝල්ටාවේ ස්වෛරී හමුදා නියෝගය ඇතුළුව රටවල් 56ක් සමඟ විදේශ සබඳතා ඇත. 1991 අගෝස්තු 9 වන දින යෝජනාව 703 හි ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ නිර්දේශය මත සහ 1991 සැප්තැම්බර් 17 වන දින යෝජනාව 46/2 හි මහා සභාවේ අනුමැතිය මත FSM එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ඇතුළත් කර ගන්නා ලදී. FSM පැසිෆික් දූපත් සංසදයේ ක්‍රියාකාරී සාමාජිකයෙකු විය. කෙසේ වෙතත්, හෙන්රි පුනා සංසදයේ මහලේකම් ලෙස තේරී පත්වීම සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ ආරවුලකින් පසුව, මාෂල් දූපත්, කිරිබති සහ නවුරු සමඟ ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින්, 2021 පෙබරවාරි මාසයේදී FSM සංසදයෙන් විධිමත් ලෙස ඉවත් වන බව නිවේදනය කළේය. 2022 පෙබරවාරියේදී, රුසියාව යුක්රේනය ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසුව, FSM රුසියාව සමඟ සිය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා අත්හැර දැමූ අතර, ආක්‍රමණය "අසාධාරණ සහ ම්ලේච්ඡ" ලෙස හැඳින්වීය.

### රාජ්‍යයන් 
සම්මේලනයේ රාජ්‍ය හතර, බටහිර සිට නැගෙනහිරට:

මෙම රාජ්‍යයන් තවදුරටත් නගර සභා වලට බෙදා ඇත.

## යොමු කිරීම්
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ ඉතිහාසය

### මුල් ජනාවාස සහ නන් මැඩොල් 
මයික්‍රොනීසියානුවන්ගේ මුතුන් මිත්තන් මීට වසර හාරදහසකට පෙර පදිංචි වූහ. විමධ්‍යගත ප්‍රධානී-පාදක පද්ධතියක් අවසානයේ යාප් දූපත කේන්ද්‍ර කරගත් වඩාත් කේන්ද්‍රගත ආර්ථික හා ආගමික සංස්කෘතියක් බවට පරිණාමය විය.

කෘතිම දූපත් මාලාවකින් සමන්විත, ඇළ මාර්ග ජාලයකින් සම්බන්ධ වූ යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන නැන් මඩෝල්, බොහෝ විට "පැසිෆික් සාගරයේ වැනීසිය" ලෙස හැඳින්වේ. එය පොන්පෙයි දූපතේ නැගෙනහිර පරිධියේ පිහිටා ඇති අතර, ක්‍රි.ව. 500 සිට 1500 දක්වා පොන්පෙයි හි 25,000 ක ජනතාව එක් කළ සෞඩෙලූර් රාජවංශයේ චාරිත්‍රානුකූල සහ දේශපාලන ආසනය ලෙස පැවතුණි. පසුව කේන්ද්‍රගත පද්ධතිය බිඳ වැටුණි.

ස්පාඤ්ඤ-ඇමරිකානු යුද්ධයේ පරාජයෙන් පසුව, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයෝ 1899 ජර්මානු-ස්පාඤ්ඤ ගිවිසුම යටතේ 1899 දී මෙම දූපත් සමූහය ජර්මනියට විකිණි. ජර්මනිය එය ජර්මානු නව ගිනියාවට ඇතුළත් කර ගත්තේය. (ඈත පිහිටි දූපත් කිහිපයක්, විශේෂයෙන් කපින්ගමරංගි, ගිවිසුමේ විශේෂයෙන් නම් කර නොතිබිණි. නමුත් මෙය 1940 ගණන්වල අගභාගය වන තෙක් නොසලකා හැරුණු අතර, 1949 දී ඓතිහාසික කුතුහලය පිළිගත් ස්පාඤ්ඤය, දූපත් සඳහා නවීන හිමිකම් පෑමක් කර නොමැත.)

පළමු ලෝක යුද්ධය අතරතුර, එය ජපානය විසින් අල්ලා ගැනිණි. යුද්ධයෙන් පසු, ජාතීන්ගේ සංගමය දකුණු මුහුදේ පාලනය කොටසක් ලෙස දූපත් පරිපාලනය කිරීම සඳහා ජපානයට වරමක් ප්‍රදානය කළේය.

### දෙවන ලෝක යුද්ධය සහ ඉන් පසු කාලය 
#### හේල්ස්ටෝන් මෙහෙයුම 
ට්‍රක් කලපුව දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී අධිරාජ්‍ය ජපන් නාවික හමුදාව සඳහා වැදගත් කඳවුරක් ලෙස සේවය කළේය. 1944 පෙබරවාරියේදී, එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව ට්‍රක් කලපුවට දැවැන්ත ගුවන් සහ මතුපිට ප්‍රහාරයක් වන හේල්ස්ටෝන් මෙහෙයුම දියත් කළේය. දින දෙකක් පුරා, එක්සත් ජනපද ගුවන් යානා සහ මතුපිට යාත්‍රා ජපන් යුද නැව්, වෙළඳ නෞකා සහ වෙරළබඩ ස්ථාන ඉලක්ක කර ගත් අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නෞකා රැසක් ගිලී ගොස් ගුවන් යානා සිය ගණනක් විනාශ විය. මෙම මෙහෙයුම පැසිෆික් සාගරයේ ජපානයේ නාවික හැකියාවන් බරපතල ලෙස අඩු කළේය.

#### එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය යටතේ එක්සත් ජනපද පරිපාලනය 
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව, මයික්‍රොනීසියාවේ දූපත් පැසිෆික් දූපත් වල භාරකාර ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස එක්සත් ජනපදයේ පරිපාලනය යටතේ තබා ඇත. මෙම විධිවිධානය 1947 අප්‍රේල් 2 වන දින එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ යෝජනාව 21 සම්මත කිරීමත් සමඟ විධිමත් කරන ලදී, එමඟින් කලින් ජපන් පාලනය යටතේ පැවති පැසිෆික් දූපත් සඳහා භාරකාරත්වයේ කොන්දේසි අනුමත කරන ලදී.

### නිදහස කරා යන මාවත 
1979 මැයි 10 වන දින, භාරකාර ප්‍රදේශයේ දිස්ත්‍රික්ක හතරක් මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය බවට පත් කිරීම සඳහා නව ව්‍යවස්ථාවක් අනුමත කළහ. පලාවු, මාෂල් දූපත් සහ උතුරු මරියානා දූපත් සහභාගී නොවීමට තීරණය කළේය. FSM එක්සත් ජනපදය සමඟ නිදහස් සංගමයක සංයුක්තයකට අත්සන් තැබූ අතර, එය 1986 නොවැම්බර් 3 වන දින බලාත්මක විය, එමඟින් මයික්‍රොනීසියාව භාරකාරත්වයෙන් නිදහස කරා ගමන් කිරීම සනිටුහන් විය. ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාව 683 ට අනුව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය භාරකාරත්ව තත්ත්වය නිල වශයෙන් අවසන් කළ විට 1990 දී ජාත්‍යන්තර නීතිය යටතේ නිදහස විධිමත් ලෙස අවසන් විය. සංයුක්තය 2004 දී අලුත් කරන ලදී.

2021 පෙබරවාරියේදී, කටුක නායකත්ව ආරවුලක් හේතුවෙන්, මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය නිල වශයෙන් ඉවත් වීමේ ක්‍රියාවලියක කොටසක් ලෙස පැසිෆික් දූපත් සංසදයෙන් ඉවත් වන බව නිවේදනය කළේය. කෙසේ වෙතත්, 2022 ජුනි මාසයේදී සුවා ගිවිසුම ඇති කර ගත් අතර, මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය සංසදයේ රැඳී සිටීමට එකඟ විය.

## යොමු කිරීම්
පොන්පේ ප්‍රාන්තය, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද

**පොන්පේ ප්‍රාන්තය** () යනු මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍ය (FSM) හි ප්‍රාන්ත හතරෙන් එකකි. එහි අගනුවර කොලෝනියා වේ. වර්ග කිලෝමීටර 557 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුත් එය විශාලතම ප්‍රාන්තයයි.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
කොස්රේ ප්‍රාන්තය, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද

**කොස්රේ** ( ), කලින් **කුසායි** හෝ **ස්ට්‍රෝංගේ දූපත** ලෙස හැඳින්වූ අතර, කැරොලයින් දූපත් දූපත් සමූහයේ දූපතක් වන අතර මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන් තුළ ඇති රාජ්‍යයකි . එයට සාම්ප්‍රදායිකව උලුන්ග් (එහි අර්ථය "ඉහළ දූපත") ලෙස හැඳින්වෙන කොස්රේ ප්‍රධාන දූපත සහ අන්තර් වෙරළබඩ දූපත් සහ දූපත් කිහිපයක් ඇතුළත් වන අතර, ඉන් වඩාත්ම වැදගත් වන්නේ ( ලෙලු දූපත ) 1,500 ක් පමණ ජනතාව වාසය කරයි.

කොස්රේහි භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 110 වන අතර එය ප්‍රදේශය අනුව කුඩාම රාජ්‍යය බවට පත් කරයි. 6,600 ක ජනතාවක් ජීවත් වන එය ජනගහනය අනුව කුඩාම රාජ්‍යය ද වේ. ටොෆොල් රාජ්‍ය අගනුවර වන අතර ෆින්කොල් කන්ද මීටර් 634 උසකින් යුත් උසම ස්ථානයයි.
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
චුක් ප්‍රාන්තය, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද

**චුක් ප්‍රාන්තය** (; **ටෲක්** ලෙසද හැඳින්වේ)  යනු මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍ය (FSM) හි ප්‍රාන්ත හතරෙන් එකකි. එය දූපත් කණ්ඩායම් කිහිපයකින් සමන්විත වේ: නොමෝනියාස්, ෆයිචුක්, හෝල් දූපත්, නමොනුයිටෝ අටෝල් (මාගුර් දූපත්), පැටිව් (බටහිර දූපත්) සහ මෝර්ට්ලොක් දූපත් . චුක් යනු FSM හි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රාජ්‍යය වන අතර වර්ග කිලෝමීටර 120 ක භූමි ප්‍රමාණයක 50,000 ක ජනගහනයක් සිටී. චුක් කලපුව බොහෝ මිනිසුන් ජීවත් වන ස්ථානයයි. කලපුවේ පිහිටි වෙනෝ දූපත චුක් ප්‍රාන්ත අගනුවර සහ රටේ විශාලතම නගරය වේ. මෙම ජනමත විචාරණය නැවත නැවතත් කල් දමා ඇතත්, නුදුරු අනාගතයේ දී එය නිදහස පිළිබඳ ජනමත විචාරණයක් පැවැත්විය හැකිය.

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
වෙනෝ, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද

කලින් **මොයෙන්** ලෙස හැඳින්වූ **වෙනෝ**, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද (FSM) හි චුක් ප්‍රාන්තයේ දූපත් මහ නගර සභාවකි . එය FSM හි විශාලතම නගරය වන අතර චුක් අගනුවර වේ. එහි ඇස්තමේන්තුගත භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 20 කි. 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ටොෆොල්, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද

[thumb|200x200පික්|කොස්රේ ප්‍රාන්තයේ සිතියම. ටොෆොල් [කහ පාට|කහ පැහැයෙන් දක්වා ඇත.]]ලෙලු නගර මහ නගර සභාවේ **ටොෆොල්** ගම්මානය, කොස්රේ රාජ්‍ය සංග්‍රහයේ 2 වන පරිච්ඡේදයේ 2 වන පරිච්ඡේදයේ විධිවිධානවලට අනුව, මයික්‍රොනීසියාවේ කොස්රේ ප්‍රාන්තයේ රජයේ ආසනය වේ. එය මයික්‍රොනීසියාවේ වඩාත්ම නැගෙනහිර ලක්ෂ්‍යයයි.
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
කොලෝනියාව, පොන්පේ, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද

**කොලෝනියා** යනු වෙරළබඩ නගරයක් වන අතර මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද (FSM) හි පොන්පෙයි ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වේ. එය යැප් ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන ඉතා කුඩා කොලෝනියාව සමඟ පටලවා නොගත යුතුය. එය 1989 දී පලිකීර් විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට පෙර පැරණි FSM අගනුවර ද වූ අතර එය සොකේස් මහ නගර සභාවේ නිරිත දෙසින් පිහිටා ඇත. එහි ජනගහනය 6,074 කි.
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
කොලෝනියාව, යැප්, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද

**කොලෝනියාව** යනු රුල් සහ වේලෝයි නගර සභා අතර පිහිටි නාගරික ප්‍රදේශයක් වන අතර එය මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍යවල ප්‍රාන්තවලින් එකක් වන යැප් ප්‍රාන්තයේ අගනුවර ලෙස සේවය කරයි. එය පොන්පේ ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන කොලෝනියාව සමඟ පටලවා නොගත යුතුය. එය යාප් ප්‍රායෝගික සහ වර්ග කිලෝමීටර 800 පමණ නැගෙනහිරට සහ දකුණට ළඟා වන දූපත් 13 ක් පමණ පරිපාලනය කරයි.

2010 සංගණනයේ ජනගහනය 3,126 කි. 

ස්පාඤ්ඤයේ යටත් විජිතයක් ලෙස යැප්ගේ කාලයේ දී, 1885 දී කොලෝනියාවේ ස්පාඤ්ඤ කතෝලික මෙහෙවරක් පිහිටුවන ලදී. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ ක්‍රීඩා

### බේස්බෝල් 
බේස්බෝල් FSM හි ඉතා ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාවකි.

### සංගම් පාපන්දු 
ෆෙඩරේටඩ් ස්ටේට්ස් ඔෆ් මයික්‍රොනීසියා පාපන්දු සංගමය මගින් FSM හි පාපන්දු ක්‍රීඩාව පාලනය කරයි. ඔවුන් මයික්‍රොනීසියානු ක්‍රීඩා, ජාතික පාපන්දු ශූරතාවය සහ මයික්‍රොනීසියානු ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම පාලනය කරයි.

### FSMAA 
ෆෙඩරේටඩ් ස්ටේට්ස් ඔෆ් මයික්‍රොනීසියා මලල ක්‍රීඩා සංගමය යනු රටේ ක්‍රීඩා සහ මලල ක්‍රීඩා සඳහා වන පාලන ආයතනයයි.

## යොමු කිරීම්
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ භූගෝලය

මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදය පිලිපීනයට නැගෙනහිරින් කැරොලයින් දූපත් සමූහය හරහා කිලෝමීටර 2,900 (සැතපුම් 1,802) ක් දුරට විහිදෙන දූපත් 607 කින් සමන්විත වේ. මෙම දූපත් වල ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 702 (වර්ග සැතපුම් 271) කි.

මෙම දූපත් රාජ්‍ය හතරකට කාණ්ඩ කර ඇත: යාප්, චූක් (1990 ජනවාරි දක්වා ට්‍රක් ලෙස හැඳින්විණි), පොන්පෙයි (1984 නොවැම්බර් දක්වා "පොනාපේ" ලෙස හැඳින්විණි) සහ කොස්රායි (කලින් කුසායි). මෙම රාජ්‍ය හතරම ජාතික ධජයේ සුදු තරුවකින් නිරූපණය වේ. අගනුවර පොන්පෙයි හි පිහිටි පලිකීර් ය.

රටේ සීමාවන් තුළ භෞමික පරිසර කලාප දෙකක් පිහිටා ඇත: කැරොලයින් නිවර්තන තෙත් වනාන්තර සහ යාප් නිවර්තන වියළි වනාන්තර. 2019 වන විට, එය වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ සාමාන්‍ය ලකුණු 7.55/10 ක් ලබා ගනිමින්, රටවල් 172 ක් අතරින් 37 වැනි ස්ථානයට පත් විය.

### ජෛව විවිධත්වය 
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදය (FSM) ජෛව විවිධත්ව උණුසුම් ස්ථානයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර, එහි දළ වශයෙන් සත්ත්ව විශේෂ 3,025 ක් සහ ශාක විශේෂ 1,553 ක් වාසය කරයි. දේශගුණය, භූ විද්‍යාව, භූ විෂමතාව සහ භූගෝලීය හුදකලාව හේතුවෙන් FSM තුළ භෞමික ශාක හා සතුන්ගේ විවිධත්වය බටහිර සිට නැගෙනහිරට වෙනස් වේ.

මුල් මයික්‍රොනීසියානුවන් සහ පසුව පදිංචිකරුවන් විසින් FSM දූපත් වලට ශාක විශේෂ 457 කට වඩා හඳුන්වා දී ඇත. FSM කැරොලයින් දූපත් හරහා කිලෝමීටර 2,900 ක් පුරා විහිදෙන දූපත් 607 කින් සමන්විත වන අතර එහි ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 702 කි. FSM හි ප්‍රධාන ජෛව විවිධත්ව ප්‍රදේශ 58 ක් ඇත. FSM හි ජාතික ජෛව විවිධත්ව උපාය මාර්ග සහ ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම මඟින් එහි පොහොසත් ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීමට සහ සංරක්ෂණය කිරීමට දරන උත්සාහයන් විස්තර කරයි. වර්ධනය වන ජනගහන ඉල්ලීම් හේතුවෙන් FSM හි සමුද්‍ර ජෛව විවිධත්වයට පීඩනයක් එල්ල වී ඇති අතර, එය සමුද්‍ර සම්පත් පිරිහීමට තුඩු දී ඇත.

### දේශගුණය 
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ නිවර්තන වැසි වනාන්තර දේශගුණයක් (Köppen: Af) ඇත. කාලගුණය වසර පුරා උණුසුම්, තෙත් සහ වැසි සහිත ය. දූපත් සමකයට උතුරින් පිහිටා ඇති අතර, දේශගුණය සමනය කරන නිරන්තර වෙළඳ සුළං මගින් බලපෑමට ලක් වේ. අවම උෂ්ණත්වය වසර පුරා සෙල්සියස් අංශක 22 ත් 25 ත් අතර වන අතර උපරිම උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 30 ත් 32 ත් අතර වේ. වසරකට මිලිමීටර 2500 ත් 5000 ත් අතර ප්‍රමාණයක් ලැබෙන අධික වර්ෂාපතනය, සුළඟට මුහුණලා ඇති ප්‍රදේශ වලදී මිලිමීටර 6000 ඉක්මවිය හැක. පොන්පෙයි දූපතේ, මීටර් 750 ක් පමණක් උස නහ්නලවුඩ් කන්දට සාමාන්‍යයෙන් මිලිමීටර 10,160 ක වර්ෂාපතනයක් ලැබේ, එය පොළොවේ ඇති තෙත් ම ස්ථානයක් වන අතර, එහි අහස සෑම විටම පාහේ වලාකුලෙන් වැසී ඇත. සාමාන්‍යයෙන්, වැසි ඇතිවන්නේ කෙටි කාලීන නමුත් ඉතා තද වැසි සහ කුණාටු මගිනි. වියළිම ස්ථාන වන්නේ පැතලි දූපත් වන අතර එහිදී වර්ෂාපතනය මිලිමීටර 3,000 ට වඩා අඩු විය හැක. වියළිම මාස වන්නේ ජනවාරි සහ පෙබරවාරි වන අතර, එහිදී මිලිමීටර 250 කට නොඅඩු වර්ෂාවක් දින 20 කට වඩා වැඩි කාලයක් පවතී.

## යොමු කිරීම්
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ සමාජය

### ජන විකාශනය 
ප්‍රධාන වශයෙන් මයික්‍රොනීසියානු ජාතිකයන් වන දේශීය ජනගහනය, විවිධ වාර්ගික භාෂාමය කණ්ඩායම් වලින් සමන්විත වේ. ජනගහනයෙන් 100% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පැසිෆික් දූපත් වැසියන් සහ ආසියානුවන් වේ. ඔවුන්ගේ ජනවාර්ගිකත්වය මෙලෙස බෙදේ: චූක් ජාතිකයන් 48.8%, පොන්පෙයි ජාතිකයන් 24.2%, කොස්රායි ජාතිකයන් 6.2%, යාප් ජාතිකයන් 5.2%, යාප් පිටත දූපත් වැසියන් 4.5%, ආසියානුවන් 1.8%, පොලිනීසියානුවන් 1.5%, වෙනත් 6.4%, නොදන්නා 1.4%. ජපන් යටත් විජිත සමයේදී ජපන් පදිංචිකරුවන් සහ මයික්‍රොනීසියානුවන් අතර සිදු වූ විවාහ හේතුවෙන් සැලකිය යුතු සුළුතරයකට යම් ජපන් සම්භවයක් ද ඇත.

1990 ගණන්වල සිට ඇමරිකානුවන්, ඕස්ට්‍රේලියානුවන්, යුරෝපීයයන්, චීනයෙන් සහ පිලිපීනයෙන් පැමිණි පදිංචිකරුවන්ගේ සංඛ්‍යාව ද වැඩි වී ඇත. ඉංග්‍රීසි භාෂාව රජයේ සහ ද්විතීයික හා තෘතීයික අධ්‍යාපනය සඳහා පොදු භාෂාව බවට පත්ව ඇත. FSM හි ප්‍රධාන අගනගරවලින් පිටත, ප්‍රධාන වශයෙන් දේශීය භාෂා කතා කෙරේ. රටේ ආයතනයක් ලෙස සැලකෙන පොන්පෙයි හි කතෝලික මිෂනාරිවරුන් අතර ස්පාඤ්ඤ භාෂාව ද කතා කරයි. ශුද්ධ සංක්‍රමණයක් හේතුවෙන් වාර්ෂිකව 3% ට වඩා වැඩි ජනගහන වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ.
### භාෂා 
ඉංග්‍රීසි රාජ්‍ය සහ පොදු භාෂාව වේ. ඉංග්‍රීසි හැරුණු විට, පහත දැක්වෙන ඕස්ට්‍රෝනීසියානු භාෂා කතා කරනු ලැබේ:

### ආගම 
මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදයේ ජනතාවගෙන් 97% ක් ක්‍රිස්තියානි වේ. ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා (55%) මයික්‍රොනීසියානු රාජ්‍යයන්හි ප්‍රොතෙස්තන්ත නිකායන් කිහිපයක් මෙන්ම රෝමානු කතෝලික පල්ලිය ද පවතී. බොහෝ ප්‍රොතෙස්තන්ත කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ මූලයන් ඇමරිකානු කොන්ග්‍රිගේෂනලිස්ට් මිෂනාරිවරුන්ගෙන් සොයා ගනී. කොස්රායි දූපතේ, ජනගහනය 7,800 ක් පමණ වන අතර, 95% ක් ප්‍රොතෙස්තන්තවරුන් වේ.

පොන්පෙයි ප්‍රාන්තයේ පින්ගෙලප් හි, අච්‍රෝමැටොප්සියා නම් අන්ධ වර්ණ අන්ධතාවයේ අතිශය දරුණු ස්වරූපයක් බහුලව දක්නට ලැබේ, එය දේශීයව මාස්කුන් ලෙස හැඳින්වේ. මෙම රෝගයෙන් දූපතේ වැසියන් 3,000 න් 5% ක් පමණ පීඩා විඳිති.

## යොමු කිරීම්
යැප් ප්‍රාන්තය, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපද

**යැප් ප්‍රාන්තය** (    හෝ  ) යනු රටේ බටහිර කෙළවරේ පිහිටා ඇති මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ප්‍රාන්තවල ප්‍රාන්ත හතරෙන් එකකි. මෙම ප්‍රාන්තය නිරිත දෙසින් පලාවු, උතුරින් ගුවාම් සහ නැගෙනහිරින් චුක් ප්‍රාන්තයට මායිම් වේ. 2020 දී සිදු කරන ලද ප්‍රාන්තයේ ජනගහන සංගණනයට අනුව, මුළු ජනගහනය 11,577 ක් වන අතර එහි මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 119.54 (වර්ග සැතපුම් 46.15) කි, නමුත් ප්‍රදේශයෙන් විශාල බහුතරයක් ජලයෙන් සමන්විත වේ. ප්‍රාන්තයේ ඇති එකම නගර ප්‍රදේශය වන කොලෝනියාව රාජ්‍ය අගනුවර ලෙස සේවය කරයි. 

වර්තමානයේ යැප් රාජ්‍යය සහ චුක් රාජ්‍යයේ සමහර කොටස් ඓතිහාසික යපීස් අධිරාජ්‍යය වූ අතර, එහි උච්චතම අවස්ථාවේ දී, යැප් සහ චුක් අතර ජනාවාස වූ සියලුම දූපත් සහ අතොලු ඇතුළත් බටහිර පැසිෆික් සාගරයේ කිලෝමීටර් 1,300 ක් පාලනය කළේය. යැප් හි ගගිල් ප්‍රධාන රාජධානියේ පාලකයෝ නැගෙනහිරින් මෙම දූපත් වල ස්වෛරීභාවය පවත්වා ගෙන ගිය අතර සම්පත් සහ කප්පම් ලබා ගත්හ, විවිධ දූපත් කණ්ඩායම් සමඟ සමීප ආර්ථික හා දේශපාලන සබඳතා පවත්වා ගත්හ.  එහි බලපෑම නැති වී ස්පාඤ්ඤයේ, ජර්මානු අධිරාජ්‍යයේ, ජපන් අධිරාජ්‍යයේ සහ එක්සත් ජනපදයේ ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රදේශ බවට පත්වීමෙන් පසු, එක්සත් ජාතීන්ගේ නියෝගයෙන් පනවන ලද පැසිෆික් දූපත් භාර ප්‍රදේශය (TTPI), යැප් සහ යාප් සහ චුක් අතර දූපත් සහ අතොලු FSM පිහිටුවීමෙන් පසු යප් රාජ්‍යය පිහිටුවන ලදී.

FSM සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාලයට අනුව, 2020 දී කොලෝනියාවේ සහ යාප් ප්‍රාන්තයේ මහ නගර සභා වල ජනගහනය 11,577 ක් විය.  

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:දූපත් රටවල්
ප්‍රවර්ගය:පෙර පැවති අධිරාජ්‍ය
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
යාරෙන් දිස්ත්‍රික්කය

දකුණ|thumb|289x289පික්|යාරෙන් සිතියම
දකුණ|thumb|250x250පික්|නාඌරූ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ
**යාරෙන්** (පෙර කාලයේ **මක්වා/මොක්වා** ) යනු පැසිෆික් දූපත් රටක් වන නාඌරූ හි දිස්ත්‍රික්කයකි . එය නාඌරූ හි *තථ්‍ය* අගනුවර වන අතර යාරෙන් මැතිවරණ කොට්ඨාශය සමඟ සමපාත වේ.   

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
පලිකීර්, මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපද

**පලිකීර්** () යනු බටහිර පැසිෆික් සාගරයේ පිහිටා ඇති මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන්ගේ අගනුවරයි. 5,000 කට වඩා අඩු ජනගහනයක් සිටින නගරයක් වන මෙය,  6,964 ක ජනගහනයක් සිටි විශාල සොකේස් මහ නගර සභාවේ කොටසකි , ජාතියේ මුළු ජනගහනය වන 106,487 න්. එය පිහිටා ඇත්තේ පොන්පේ දූපතේ (ජනගහනය 34,789) වයඹ දෙසින් වන අතර එය කොරල් පරයකින් වට වූ ඉහළ ගිනිකඳු දූපතකි. ඊසාන දෙසින් දිවයිනේ විශාලතම ජනාවාසය වන කොලෝනියා වෙරළබඩ නගරය වේ.  එය 1989 දී මයික්‍රොනීසියාවේ අගනුවර ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. 

## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ සංස්කෘතිය

මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදයේ ප්‍රාන්ත හතරටම ඒවාටම ආවේණික වූ සංස්කෘතීන් හා සම්ප්‍රදායන් ඇතත්, සියවස් ගණනාවක් පැරණි පොදු සංස්කෘතික හා ආර්ථික බැඳීම් ද පවතී. සංස්කෘතික සමානකම් අතර, සාම්ප්‍රදායික පුළුල් පවුල සහ වංශ පද්ධතිවල වැදගත්කම ඇතුළත් වන අතර, ඒවා සියලු දූපත් වල දක්නට ලැබේ.

යාප් දූපත එහි "ගල් මුදල්" (රයි ගල්) සඳහා ප්‍රසිද්ධය. මේවා සාමාන්‍යයෙන් කැල්සයිට් වලින් සෑදූ විශාල තැටි වන අතර, ඒවා මීටර් 4ක් (අඩි 13ක්) දක්වා විෂ්කම්භයකින් යුක්ත වන අතර මැදින් සිදුරක් ඇත. අයිතිය වෙනස් වූ විට, දූපත්වාසීන් එහි නව අයිතිකරු ගැන දන්නා බැවින් ඒවා අනිවාර්යයෙන්ම එහා මෙහා ගෙන නොයයි. මෙහි ප්‍රධාන වර්ග පහක් ඇත: ම්බුල්, ගාව්, රේ, යාර්, සහ රෙන් ය. රෙන් වර්ගය සෙන්ටිමීටර 30 (අඟල් 12) ක විෂ්කම්භයකින් පමණක් යුක්ත වේ. ඒවායේ වටිනාකම ප්‍රමාණය සහ ඉතිහාසය මත පදනම් වේ. ඒවායින් බොහොමයක් ඈත පිහිටි නව ගිනියාව වැනි දූපත්වලින් ගෙන ආ ඒවා වන අතර, බොහෝමයක් පැරණි කාලයේ පලාවු වලින් පැමිණ ඇත. ඒවායින් 6,500ක් පමණ දූපත පුරා විසිරී ඇත.

පොන්පෙයි යනු යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන "නැන් මඩෝල්: නැගෙනහිර මයික්‍රොනීසියාවේ චාරිත්‍රානුකූල මධ්‍යස්ථානය" ට නිවහන වේ. කෙසේ වෙතත්, ස්වභාවික හේතූන් නිසා මෙම ස්ථානය දැනට අන්තරාදායක තත්ත්වයට පත්ව ඇත. රජය මෙම ස්ථානය සංරක්ෂණය කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටී.

### සංගීතය 
ප්‍රධාන දූපත් වල සාම්ප්‍රදායික නැටුම් අතරට පොන්පෙයි, චූක් සහ යාප් හි "කෝටු නැටුම්", චූක් හි හිටගෙන නටන නැටුම් සහ යාප් හා චූක් හි ඉඳගෙන නටන නැටුම් ඇතුළත් වේ. යාප් ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ නැටුම් හැකියාවන් සඳහා විශේෂයෙන් ප්‍රසිද්ධය. යාප් කෝටු නැටුම පිරිමින්, කාන්තාවන් සහ ළමුන් එකට එක්ව සිදු කරන අතර, හිටගෙන නටන නැටුම් කාන්තාවන් හෝ පිරිමින් හා පිරිමි ළමයින් විසින් පමණක් සිදු කරනු ලබයි, කිසි විටෙකත් දෙගොල්ලන්ම එකට නටන්නේ නැත. පිරිමින් විවිධ නැටුම් තරඟ සඳහා සහභාගී වන අතර, ඒවා කුල අනුව වෙන් කර ඇත; පහත් කුලවලට කාන්තාවන්ගේ හිටගෙන නටන නැටුමක් වැනි සුවිශේෂී නැටුම් කිහිපයක් ඇත, නමුත් උසස් කුලයක පුද්ගලයෙකු විසින් අවසර දුන් විට පමණක් ඔවුන්ට නැටිය හැක.

### පුවත්පත් 
FSM හි පහත සඳහන් පුවත්පත් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත:

පොන්පෙයි

* ද කසෙලෙහිලි ප්‍රෙස් (The Kaselehlie Press) — 2001 සිට. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන්. දෙසතියකට වරක් ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ.
* සෙන්යාවින් ටයිම්ස් (Senyavin Times) — 1967 සිට 1970 දශකය දක්වා. ද්විභාෂාමය (පොන්පෙයි සහ ඉංග්‍රීසි).

චූක්

* ට්‍රක් ක්‍රොනිකල් (Truk Chronicle) — 1979 සිට 1980 දශකය දක්වා. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් දෙසතියකට වරක් ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ, සමහර ලිපි කැරොලීනියානු භාෂාවෙන් ද ඇත.

කොස්රායි

* කොස්රායි ස්ටේට් නිව්ස්ලෙටර් (Kosrae State Newsletter) — 1983 සිට 2004 දක්වා. කොස්රායි භාෂාවෙන් මාසිකව ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ.

යාප්

* ද යාප් නෙට්වර්කර් (The Yap Networker) — 1999 සිට 2005 දක්වා. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් සතිපතා ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ.

### සාහිත්‍යය 
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයෙන් ප්‍රකාශිත සාහිත්‍ය ලේඛකයින් ඉතා ස්වල්ප දෙනෙක් සිටිති. 2008 දී, එමෙලිහ්ටර් කිහ්ලෙන්ග් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් කාව්‍ය එකතුවක් ප්‍රකාශයට පත් කළ පළමු මයික්‍රොනීසියානුවා බවට පත් විය.

## යොමු කිරීම්
2025 සැප්තැම්බර් චන්ද්‍රග්‍රහණය

2025 සැප්තැම්බර් 7 වන ඉරිදා,  චන්ද්‍රයාගේ ආරෝහණ කක්ෂ නෝඩයේ 1.3638ක විශාලත්වයකින් යුත් පූර්ණ චන්ද්‍රග්‍රහණයක් සිදු විය. චන්ද්‍රග්‍රහණයක් සිදුවන්නේ චන්ද්‍රයා පෘථිවියේ සෙවණැල්ලට ගමන් කරන විට චන්ද්‍රයා අඳුරු වීමට හේතුවෙනි. චන්ද්‍රයාගේ ආසන්න පැත්ත සම්පූර්ණයෙන්ම පෘථිවියේ කුඩ සෙවනැල්ලට ඇතුළු වූ විට පූර්ණ චන්ද්‍රග්‍රහණයක් සිදු වේ. ලෝකයේ සාපේක්ෂව කුඩා ප්‍රදේශයකින් පමණක් නැරඹිය හැකි සූර්යග්‍රහණයක් මෙන් නොව, පෘථිවියේ රාත්‍රී පැත්තේ ඕනෑම තැනක සිට චන්ද්‍රග්‍රහණයක් නැරඹිය හැකිය. පූර්ණ චන්ද්‍රග්‍රහණයක් පැය 02කට ආසන්න කාලයක් පැවතිය හැකි අතර, ඕනෑම ස්ථානයක පූර්ණ සූර්යග්‍රහණයක් පවතින්නේ මිනිත්තු කිහිපයක් පමණි, මන්ද චන්ද්‍රයාගේ සෙවනැල්ල කුඩා බැවිනි. පෙරිජියට දින 2.6 කට පමණ පෙර (2025 සැප්තැම්බර් මස 10 වන බදාදා, UTC 8:10 ට) සිදු වූ චන්ද්‍රයාගේ දෘශ්‍ය විෂ්කම්භය විශාල විය. 

මෙම චන්ද්‍රග්‍රහණය ආසන්න වශයෙන් ටෙට්‍රාඩ් එකක දෙවැන්න වූ අතර, අනෙක් ඒවා 2025 මාර්තු 14 (මුළු); 2026 මාර්තු 3 (මුළු); සහ 2026 අගෝස්තු 28 (අර්ධ) දිනවල සිදුවිය.
නවසීලන්තයේ නිරුක්තිය

නවසීලන්තයට පැමිණි පළමු යුරෝපීය සංචාරකයා වූ ලන්දේසි ගවේෂක අබෙල් ටස්මන්, එම දූපත් ස්ටැටන් ලෑන්ඩ් ලෙස නම් කළේ, ඒවා දකුණු ඇමරිකාවේ දකුණු කෙළවරේ ජේකබ් ලෙ මයර් දුටු ස්ටැටන් ලෑන්ඩ් හි කොටසක් බව විශ්වාස කරමිනි. ඊළඟ වසරේ, 1643 දී, හෙන්ඩ්‍රික් බෲවර් දකුණු ඇමරිකානු භූමිය කුඩා දූපතක් පමණක් බව ඔප්පු කළ අතර, පසුව ලන්දේසි සිතියම් ශිල්පීන් ටස්මන්ගේ සොයාගැනීම නෝවා සීලන්ඩියා ලෙස ලතින් භාෂාවෙන් නම් කරන ලදී, එය ලන්දේසි සීලන්ඩියා පළාතෙන් පසුවය. මෙම නම පසුව නවසීලන්තයට ඉංග්‍රීසිකරණය කරන ලදී.

මෙය මාඕරි භාෂාවෙන් නු ටිරේනි ලෙස ලියා ඇත (ටෙ ටිරිටි ඕ වයිටැංගි භාෂාවෙන් නු ටිරානි ලෙස අක්ෂර වින්‍යාසය). 1834 දී, "හෙ වකපුටංග ඕ ටෙ රංගටිරතංග ඕ නු ටිරේනි" යන මාතෘකාව යටතේ මාඕරි භාෂාවෙන් ලියන ලද ලේඛනයක් ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද අතර එය නවසීලන්තයේ ස්වාධීනත්වයේ ප්‍රකාශනය බවට පත්විය. එය නවසීලන්තයේ එක්සත් ගෝත්‍රිකයන් වන Te W(h)akaminenga o Nga Rangatiratanga o Nga Hapu o Nu Tireni විසින් සකස් කරන ලද අතර, එහි පිටපතක් නවසීලන්තයේ එක්සත් ගෝත්‍රවල ධජය දැනටමත් පිළිගෙන ඇති සහ ග්ලෙනෙල්ග් සාමිවරයාගේ ලිපියකින් ප්‍රකාශය පිළිගත් IV වන විලියම් රජු වෙත යවන ලදී.

අඕටෙයාරෝවා (මාඕරි භාෂාවෙන්  සහ ඉංග්‍රීසියෙන්  ලෙස උච්චාරණය කෙරේ; බොහෝ විට 'දිගු සුදු වලාකුළේ දේශය' ලෙස පරිවර්තනය කෙරේ) යනු නවසීලන්තය සඳහා වත්මන් මාඕරි නාමයයි. යුරෝපීයයන් පැමිණීමට පෙර මාඕරි මුළු රටටම නමක් තිබුණාද යන්න නොදනී; අඕටෙයාරෝවා මුලින් සඳහන් කළේ උතුරු දූපතට පමණි. ප්‍රධාන දූපත් දෙක සඳහා මාඕරි භාෂාවට සාම්ප්‍රදායික නම් කිහිපයක් තිබුණි, ඒවා අතර උතුරු දූපත සඳහා ටෙ ඉකා-අ-මෞයි ('මෞයිගේ මාළුවා') සහ දකුණු දූපත සඳහා ටෙ වයිපෞනමු ('ග්‍රීන්ස්ටෝන් ජලය') හෝ ටෙ වක ඕ අඕරකි ('අඕරකිගේ ඔරුව') ඇතුළත් වේ. මුල් යුරෝපීය සිතියම් උතුරු (උතුරු දූපත), මැද (දකුණු දූපත) සහ දකුණ (ස්ටුවර්ට් දූපත / රකියුරා) යන දූපත් ලේබල් කරන ලදී.

1830 දී, සිතියම් සාදන්නන් විශාලතම දූපත් දෙක වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ සිතියම්වල "උතුරු" සහ "දකුණ" භාවිතා කිරීමට පටන් ගත් අතර, 1907 වන විට මෙය පිළිගත් සම්මතය විය. නවසීලන්ත භූගෝලීය මණ්ඩලය 2009 දී උතුරු දූපත සහ දකුණු දූපතෙහි නම් කිසි විටෙකත් විධිමත් කර නොමැති බව සොයා ගත් අතර, නම් සහ විකල්ප නම් 2013 දී විධිමත් කරන ලදී. මෙය උතුරු දූපත හෝ ටෙ ඉකා-අ-මෞයි සහ දකුණු දූපත හෝ ටෙ වයිපෞනමු ලෙස නම් කළේය. සෑම දූපතක් සඳහාම, එහි ඉංග්‍රීසි හෝ මාඕරි නම භාවිතා කළ හැකිය, නැතහොත් දෙකම එකට භාවිතා කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මෙයට නිල පිළිගැනීමක් නොමැත.

## යොමු කිරීම්
කොළඹ ඉතාලිය

### රංගනය
* සම්පත් ජයවීර
* චානුක ප්‍රබුද්ධ 
* ශනුද්‍රි ප්‍රියසාද්
* අනුරාධා එදිරිසිංහ
* රොහාන් විජේතුංග
* ලාල් කුලරත්න
* ජනක් ප්‍රේමලාල්
* ගයාත්‍රි ඩයස්
* ආනන්ද අතුකෝරල
* නිල්මිණි කෝට්ටේගොඩ
* රත්නා සුමනපාල
* නෙතලි නානායක්කාර
* දිනිති වල්ගමගේ
* ශ්‍රිරෝමිකා ප්‍රනාන්දු 
* ෆර්නි රෝෂිණී
* රුක්ෂානා දිසානායක 
* ජෙනට් ඇන්තනී
* මධුෂාන් නානායක්කාර
* අමායා විජේසූරිය
* කවිඳු මධුෂාන්
* සෝමවීර ගමගේ
* දයාසිරි හෙට්ටිආරච්චි
* කුමුදුනි අධිකාරි
* රන්ජන් සූරියකුමාර
* ඉන්දික මධුරගේ