open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
සාරින්

**සාරින්**, හෝ  **GB** යනු, [(CH3)2CHO]CH3P(O)F යන සූත්‍රය සහිත, කාබනික පොස්පරස් සංයෝගයකි. අවර්ණ, ගඳක් රහිත ද්‍රවයක් වන එය, ස්නායු කාරකයක් ලෙසන් එහි ඇති අතිමහත් සඵලතාව නිසාම, රසායනික අවියක් ලෙසින් භාවිතා වෙයි.  

## ඉතිහාසය
ප්‍රබල කෘමිනාශකයන් නිපැයීමේ උත්සාහයක යෙදෙමින් සිටියදී  ඊගේ ෆාර්බ්න්හී විද්‍යාඥයින් විසින් 1938දී ජර්මනියේ වුපාටාල්-එල්බෙයාෆෙල්ඩ්හිදී සාරින් සොයාගන්නා ලදි; එය, ජර්මනිය විසින් නිපැයූ  G-ශ්‍රේණියේ ස්නායු කාරක සතර අතුරින් වඩාත්ම විෂ සහිත එක වෙයි. ටබූන් ස්නායු කාරකයට පසුව සොයාගැණුනු මෙම සංයෝගය, එහි සොයා ගත් තැනැත්තන් සතර දෙනාට ගරු කරනු වස් නම් කර ඇත: ෂ්රාඩර්, ඇස්බ්‍රොස්, රුයිඩිගර් සහ  වැන් ඩ ලින්ඩර්. 

### අවියක් ලෙසින් භාවිතය 
1939 වසරෙහි මැද භාගය වන විට, කාරකය සඳහා වන සූත්‍රය,  ජර්මානු හමුදා අවි කාර්යාලයෙහි, රසායනික යුධ කටයුතු අංශය වෙත යොමු කරන ලද අතර, යුධ සමයෙහි භාවිතය සඳහා එය තොග නිෂ්පාදනය කළ යුතු බවට එම අංශය විසින් නියෝග නිකුත් කෙරිණී. නියාමක පිරියතයන් කිහිපයක් තැනුනු අතර, දෙවන ලෝක යුද්ධය කෙළවර වන විට,  අධි-නිෂ්පාදන පහසුකමක් තැනෙමින් පැවතුණි (අවසන්ව නොතිබුණි). නාසි ජර්මනිය විසින් සිදු කල සම්පූර්ණ සාරින් නිෂ්පාදනය 500&nbsp;කිග්‍රෑ සිට 10&nbsp;ටොන් දක්වා වූ බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.  සාරින්, ටබූන් සහ  සෝමාන් කාලතුවක්කු උණ්ඩ වලට ඇතුළත් කර තිබුණද, ජර්මනිය විසින්,  මිත්‍ර හමුදා ඉලක්ක වෙතට කිසිවිටෙක, ස්නායු කාරක භාවිතා නොකිරිණි.

[thumb|[M134 පොකුරු-බෝම්බ|M134 සාරින් පොකුරු-බෝම්බ (1960 ගණන් වලදී) පෙන්වන, එ.ජ. හොනස්ට් ජෝන් මිසයිල අවිශීර්ෂයෙහි හරස්කඩක්]]

* 1950 ගණන් (මුල් භාගය): සම්මත රසායනික අවියක් ලෙසින්,  නේටෝ සංවිධානය විසින් සාරින් තෝරා ගන්නා ලද අතර, එසෝසස සහ එක්සත් ජනපදය යන රටවල් දෙකම විසින්, හමුදාමය කටයුතු සඳහා සාරින් නිෂ්පාදනය කෙරිණි.
* 1953: ඩර්හැම් ප්‍රාන්තයෙහි, කොන්සට්හී, රාජකීය ගුවන් හමුදා ඉංජිනේරුවෙකු වූ, 20-වියැති  රොනල්ඩ් මැඩිසන්,  විල්ට්ෂයර්හී, පෝර්ටන් ඩවුන් රසායනික යුධඅවි පරික්ෂණ පහසුකමෙහිදී, සාරින් මානව පරික්ෂණයකදී මිය ගියේය. ඔහුගේ මරණයෙන් දින දහයකට පසුව,  රහසේ මරණ පරික්ෂණයක් පවත්වා, මරණය "අත්වැරැද්දක්" නිසා වූ බවට තීන්දුවක් දෙන ලදි.  2004දී, මරණ පරික්ෂණය යළි-විවෘත කරන ලදුව, දින-64 ක මරණ පරික්ෂණ නඩු විභාගයකින් පසුව, ජූරිය තීරණය කළේ,  "චිකිත්සීය-නොවන පරික්ෂණයකදී ස්නායු කාරකයක් යෙදීම" තුලින්, අනීතික ලෙසින් මැඩිසන් මරා දමා ඇති බවයි. 

* 21 අගෝස්තු 2013: සිරියානු සිවිල් යුද්ධය අතරතුර,  සිරියාවේ, රිෆ් ඩිමේෂ්කා පාලන ප්‍රදේශයේ, ගූටා ප්‍රදේශයේදී, 2013 අගෝස්තු 21 දිනදී,  සාරින්, බවට සැක කෙරෙන ස්නායු කාරකයක් සහිතව රසායනික අවි භාවිතා වූ බවට දෝෂාරෝපණය කෙරෙයි.  විපක්ෂ සහ වෛද්‍ය  මූලාශ්‍ර විසින් මරණ සංඛ්‍යාව 322 සිට 1729 දක්වා බවට පැවසුණු අතර, ගොදුරුවූවන් කිසිවකු වෙත බාහිර තුවාල නොතිබුණු බව කියැවෙයි.

## මේවාත් බලන්න 
* Chlorosarin
* Ethylsarin
* Thiosarin
* ගල්ෆ් යුද්ධ සින්ඩ්‍රෝමය

## ආශ්‍රිත
## භාහිර සබැඳි 
* Material Safety දත්ත පත්‍රිකාව 
* CIA memo: The Stability of Iraq's Chemical Weapons Stockpile
* CDC සාරින් පරිසිද්ධි පත්‍රිකාව
* CDC Sarin Emergency Response Card
කම්කරු දිනය (ඇ.එ.ජ.)

එක්සත් ජනපදයෙහි  **කම්කරු දිනය**, කම්කරු ව්‍යාපාරයෙහි සම්භවය සහ ඇමරිකානු කම්කරුවන්ගේ සාමාජීය සහ ආර්ථික මස්තකප්‍රාප්තීන් සඳහා වෙන් කොට,  සැප්තැම්බර් මස පළමු සඳුදා දිනයෙහිදී සැමරෙන දිනයකි. එහිදී සිදුවන්නේ, ඔවුන්ගේ රටෙහි ශක්තිය, සමෘද්ධිය සහ, ශුභ-සාධනය සඳහා කම්කරුවන් විසින් සැපයුණු දායකත්වය වෙනුවෙන් ජාතියේ ප්‍රණාමය පුද කිරීමකි.

බොහෝ රටවලදී, කම්කරු පංතීන් විසින්  මැයි දිනය නිල නිවාඩුවක් බවට පත් කර ගැනීමට වෙහෙසුනු අතර, බොහෝ ලෙසින් ඔවුන්ගේ උත්සාහයන් සාර්ථකවී ඇත. කෙසේවෙතත්, එක්සත් ජනපදයෙහි සහ කැනඩාවෙහි, කම්කරුවන් සඳහා නිල නිවාඩුව වන්නේ සැප්තැම්බරයෙහි යෙදෙන කම්කරු දිනය (ඇඑජ)  වෙයි. නිව්යෝර්ක් නගරයෙහි පළමු පෙළපාළිය සංවිධානය කළ, මධ්‍යම කම්කරු සංගමය සහ නයිට්ස් ඔෆ් ලේබර් සංවිධානය විසින් මෙම දිනය සුදුසු බව හුවා දක්වන ලදි. හේමාර්කට් සංහාරයෙන් පසුව, එජ ජනාධිපති ග්‍රෝවර් ක්ලීව්ලන්ඩ් බියවූයේ, මැයි 1 දිනදී කම්කරු දිනය සැමරීමට ඉඩ සැලසීමෙන්, එම සිද්ධිය සිහිකිරීමට අවස්ථාවක් සැලසේය යන කරුණ පිළිබඳවය. එහෙයින්, 1887දී, තීරණය කරනු ලැබුයේ,  නයිට්ස් ඔෆ් ලේබර් සංවිධානයේ ප්‍රසාදය පරිදී, සැප්තැම්බර් මසදී නිල නිවාඩුවක් සඳහා අනුග්‍රහය දැක්වීමටය. 

## ආශ්‍රිත
ධජ දිනය (ඕස්ට්‍රේලියාව)

ඕස්ට්‍රේලියාවේ, **ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ධජ දිනය** සැමරෙන්නේ සැප්තැම්බර් 3 දිනදීය. එදිනදී සැමරෙන්නේ, 1901දී  ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ධජය පළමුවෙන් ලෙළවීමේ දිනයයි. එම දිනයේදී, අග්‍රාමාත්‍යය එඩ්මන්ඩ් බාර්ටන් විසින්, ඕස්ට්‍රේලියාව සඳහා ධජයක් සැලසුම් කිරීමේ තරගයේ ජයග්‍රාහකයන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි. මෙල්බර්න්හී රාජකීය ප්‍රදර්ශන ගොඩනැගිල්ලේ බුබුලාකාරය මුදුනෙහි සිට, මීටර 5.5 හා මීටර 11 ප්‍රමාණයේ විශාල ධජයක් ලෙළවන ලදි. 

## ආශ්‍රිත
2013 අළුබඳුන තරගමාලාව

**2013 අළුබඳුන තරගමාලාව** යනු,  එංගලන්තය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව අතර  අළු බඳුන සඳහා තරග වැදුනු ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරග මාලාවකි. 

## ආශ්‍රිත
රොෂ් හසනා

**රොෂ් හසනා** (, වචනාර්ථයෙන් "වසරෙහි මස්තකය") යනු, යුදෙව් නව වසර වෙයි.
හෙබ්‍රෙව් දින දසුන

**හෙබ්‍රෙව්** හෝ  **යුදෙව් දින දසුන** (, ''ha'luach ha'ivri*) යනු,  ප්‍රමුඛ වශයෙන් යුදෙව් ආගමික  පිළිපැදීම්  සඳහා වර්තමානයේ භාවිතා වන චන්ද්‍ර සූර්ය දින දසුනකි. එහි බොහෝ උත්සවාකාර භාවිතා අතර,  යුදෙව් නිවාඩු දිනයන් සඳහා දිනයන්ද, ටෝරා ඛණ්ඩයන්හී සුදුසු ප්‍රසිද්ධ කියවීම්ද, *යෝත්සයිටද'' (ඥාතියෙකුගේ මරණය සිහිකිරීම සඳහා දිනයන්) සහ, දිනපතා පසන් කියවීම්ද, එය විසින් දැක්වෙයි. ඊශ්‍රායෙලයෙහි එය භාවිතා වන්නේ ආගමික කටයුතු සඳහා, කෘෂිකර්මය සඳහා කාල රාමුවක් සහ සිවිල් කටයුතු සඳහා නිල දින දසුනක් සැපයීම සඳහා  වන අතර වුවද,  ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනට වැඩි අනුග්‍රහයක් දක්වමින් අවසන සඳහන් භාවිතය කෙමෙන් ගිලිහෙමින් පවතියි.

යුදෙව්වන් විසින් භාවිතා කෙරෙන දින දසුන කාලාන්තරයෙහිදි පරිණාමයට ලක්ව ඇත. ආදිතම දින දසුන වෙත පැවැති, දින-සතෙහි සතිය, චන්ද්‍ර සූර්ය අන්තරස්ථාපිත ගැළපීම සහ මාසයන්හී නම් යන මූලික ආකෘතිමය ගුණාංග,   බැබිලෝනියානු දින දසුනෙහි ආභාෂය  ලැබ ඇති වූ බවක් සැලකෙයි. ටනයිටික යුගය (දළ වශයෙන් ක්‍රිව 10&ndash;220) වන තුරුම, දින දසුන විසින් නව අඩ සඳ භාවිතා කරන ලද අතර, චන්ද්‍ර මාස දොළහ සහ සූර්ය වසර අතර වෙනස නිවරද කිරීම සඳහා සෑම වසර දෙකකට හෝ තුනකට වරක් අමතර මාසයක් එක් කරන ලදි. 

ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර සූර්ය දිනදසුන්
ගුරුවරුන්ගේ දිනය

**ගුරු දිනය** යනු ගුරුවරුන් අගය කිරීම සඳහා විශේෂ දිනයක් වන අතර, මෙහි යම් ක්ෂේත්‍රයක ඔවුන්ගේ විශේෂ දායකත්වය හෝ අධ්‍යාපනයේ ප්‍රජා ස්වරය වෙනුවෙන් ඔවුන්ට ගෞරව කිරීම සඳහා සැමරුම් ඇතුළත් විය හැකිය. වෙනත් බොහෝ ජාත්‍යන්තර දින මෙන් නොව රටවල් විවිධ දිනයන්හි මෙම දිනය සැමරීමට මූලික හේතුව මෙයයි. උදාහරණයක් ලෙස, ආජන්ටිනාවේ *Domingo Faustino Sarmiento* ගේ මරණය සැප්තැම්බර් 11 වන දින ගුරු දිනය ලෙස 1915 සිට සමරනු ලබයි.උදාහරණ ලෙස ඉන්දියාවේ දෙවන ජනාධිපති සර්වේපල්ලි රාධක්‍රිෂ්ණන්ගේ උපන්දිනය, සැප්තැම්බර් 5 වන අතර, 1962 සිට එය ගුරු දිනය ලෙස සමරනු ලැබේ. 
ඒසමගම ගුරු පූර්ණිමා සාම්ප්‍රදායිකව හින්දු භක්තිකයන් විසින් ගුරුවරුන්ට/ගුරුවරුන්ට වන්දනාමාන කිරීමේ දිනයක් ලෙස සමරනු ලැබේ. බොහෝ රටවල් 1994 දී UNESCO විසින් පිහිටුවන ලද ලෝක ගුරු දිනයට සමගාමීව ඔක්තෝබර් 5 වන දින ඔවුන්ගේ ගුරු දිනය සමරයි.

## ඉතිහාසය
ගුරුවරුන්ගේ දිනයක් සිහිකිරීමේ අදහස, විවිධ රටවල ස්වායත්ත වශයෙන් පැනනැඟුනේ විසි වන සියවසෙහිදීය; බොහෝ අවස්ථා වලදී, ඔවුන් සමරන්නේ කිසියම් දේශීය අධ්‍යාපනඥයෙකු හෝ අධ්‍යාපනයේ කිසියම් විශේෂ සන්ධිස්ථානයකි (නිදසුනක් වශයෙන්, 1915 වසරෙහි සිට, ආර්ජන්ටිනාව විසින් සැප්තැම්බර් 11 දිනදී සමරන්නේ ඩොමින්ගො ෆොස්ටීනෝ සර්මියන්තෝගේ මරණය වන අතර, ඉන්දියාව විසින්,  1962 වසරෙහි සිට,  සැප්තැම්බර් 5 දිනදී සැමරෙන්නේ,  ආචාර්ය සාර්වපල්ලි රාධක්‍රිෂ්නන්ගේ උපන්දිනයයි ). වෙනත් බොහෝ ජාත්‍යන්තර දිනයන්ට වෙනස්ව, රටවල් විසින් මෙම දිනය විවිධ දිනයන්හී සැමරීමටප්‍රාථමික හේතුව මෙයයි.

## රටවල් සහ ප්‍රදේශ අනුව දින 
## ආශ්‍රිත
කුරුවිට

**කුරුවිට**, රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නගරයකි. කෘෂිකර්ම උපදේශක කාර්යාලය ගොවිජනසේවා මධ්‍යස්ථානයේ ස්ථාපිත කර අැත. කුරුවිට කෘෂිකර්ම උපදේශක කොට්ඨාශයට ග්‍රාම නිලධාරි වසම් 25 ක් අයත් වේ.

## සංචාරක ආකර්ෂණ
*දෙල්ගමුව රජ මහා විහාරය - වර්ෂ 43ක කාලයක් ශ්‍රී දන්ත ධාතුන් වහන්සේ, සඟවා තැබූ විහාරස්ථානය ලෙස දෙල්ගමුව රජ මහා විහාරය සැළකේ. 
*බටතොට ලෙන - බෞද්ධ සාහිත්‍යයහි සඳහන් වන දිවා ගුහාව ලෙස විශ්වාස කෙරෙන බටතොට ලෙන, බටතොට පුරාණ ගල්ලෙන් විහාර පරිශ්‍රයෙහි පිහිටා ඇත.
*බටදොඹ ලෙන - මෙරට ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයා පිළිබඳ සාධක හමුවන ප්‍රධාන පුරාවිද්‍යා ස්ථානයක් වේ. මීට වසර 40,000 කට‌ පෙර විසූ ආදී මානවයින් පිළිබඳ සාධක රාශියක්‌ මෙම ස්ථානයෙන් වාර්තා වී තිබේ.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
නකල්ස්

ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
* දුම්බර කඳුවැටිය
* තුන්හිස්ගල
* පිටවල පතන
* නකල්ස් වන රක්‍ෂිතය
තේ ගස

**තේ ගස** යනු **කැමීලියා සිනෙසිස්** නම් විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හැඳින්වෙන ශාකය වෙයි.

## අමතර අවධානයට 
* Chinese herbology
* Green tea extract
* International Code of Nomenclature for Cultivated Plants
* ISO 3103, a method of brewing tea according to the ISO
* Kaempferol, a flavanoid found in tea and associated with reduced risk of heart disease
* List of tea companies
* Tasseography, a method of divination by reading tea leaves.
* Tea classics
* ශ්‍රී ලංකාවේ තේ නිෂ්පාදනය
* Turkish tea
* Tea production in Kenya
* Tea leaf grading
* *Camellia taliensis*

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* *Camellia sinensis* from Purdue University
* The International Camellia Society
* Plant Cultures: botany and history of the tea plant 
* Jac.OxfordJournals.org, The effect of a component of tea (*Camellia sinensis*) on methicillin resistance in *Staphylococcus*.
* Suns.Ars-Grin.gov, List of Chemicals in *Camellia sinensis* (Dr. Duke's Databases)

ප්‍රවර්ගය:තේ
ප්‍රජනනය

**ප්‍රජනනය** () යනු නව ජීවීන් බිහිකරන ජීව විද්‍යාත්මක සංසිද්දියයි. මිනිසුන් ගස්වැල් මෙන්ම සතුන්ද ප්‍රජනනය මගින් නව පරපුරු ඇති කරනු ලබයි ප්‍රජනනයක් සිදු වීමට ස්ත්‍රී සහ පුරුෂ වශයෙන් නියෝජිත ලිංග 2ක් අත්‍යවශ්‍යයයි සිතන්නේනම් එය වැරදි සංකල්පයකි ප්‍රජනනය සිදුවීමට ලිංග 2ක් අත්‍යවශ්‍ය නොවේ එක ලිංගික සතුන් පිලිබදව විමසා බැලීමෙන් එය දන ගත හැකිය . ගොලුබෙල්ලා එවැනි එක ලිංගික සතෙකි මේ අනුව ලිංගික තෘප්තිය සහ ප්‍රජනනය යනු පැහැදිලිවම වෙනස් මර්තුක දෙකක් බව දැන් ඔබට පැහැදිලිය එනිසා කිසිවෙකු ප්‍රජනනය යන මර්තුකව ගැන ප්‍රසිද්දියේ හෝ අප්‍රසිද්දියේ හෝ කීමට පකිලිය යුතු නැත .

## ආශ්‍රිත
* ලිංගික ප්‍රජනය 
* අලිංගික ප්‍රජනනය

ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රජනනය
දකුණු අප්‍රිකාවේ වර්ණභේදය

**වර්ණභේදය** යනු, 1948 සිට 1994 දක්වා දකුණු අප්‍රිකාව පාලනය කල ජාතික පක්ෂ (NP) රජයයන් විසින් නීති සම්පාදනය තුලින් බලාත්මක කරනු ලැබූ, වාර්ගික විසංගමන ප්‍රතිපත්තියක් වන අතර, එය යටතේ, දකුණු අප්‍රිකාවේ බහුතර කළු ජාතික වැසියන්ගේ අයිතිවාසිකම් යටපත් කොට,  සුදු ආධිපත්‍යය සහ ඇෆ්රිකානර් සුළුතර පාලනය පවත්වාගෙන යන ලදි. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව, ඇෆ්රිකානර්-ප්‍රමුඛ ජාතික පක්ෂය සහ බ්‍රීඩර්බොන්ඩ් සංවිධාන විසින්, වර්ණභේදය ප්‍රවර්ධනය කෙරුණු අතර, 1990 දී නැමිබියාව ලෙසින්  නිදහස ලබන තුරුම  ජාතීන්ගේ සංගම් විධිනියෝගයක් (1966දී එක්සත් ජාතින්ගේ 2145 අභියෝජනාව වෙතින් ප්‍රත්‍යාදිෂ්ට කෙරුණු ) යටතේ දකුණු අප්‍රිකාව විසින් පාලනය කරනු ලැබූ නිරිතදිග අප්‍රිකාවෙහිද එය ව්‍යවහාර කෙරිණි.

දකුණු අප්‍රිකාවේ වාර්ගික විසංගමනය ඇරඹුනේ ලන්දේසි  සහ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ යටත්විජිතවාදී සමයෙහිදීය. කෙසේවෙතත්, වර්ණභේදය නිල ප්‍රතිපත්තියක් වූයේ  1948 මහා මැතිවරණයෙන් පසුවය. නව නීති සම්පාදනය වෙතින්, වාර්ගික කණ්ඩායම් සතරකට වැසියන් බෙදන ලද අතර ("දේශීය", "සුදු", "සුදු-කළු මිශ්‍රිත", සහ "ආසියානු"), නිවැසි ප්‍රදේශ විසංගමණය කරන ලද්දේ, සමහරවිට, බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කිරීමෙනි. 

## ආශ්‍රිත
991 මැක්ඩොනල්ඩා

**991 මැක්ඩොනල්ඩා** යනු,  තෙමිස්ටියානු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි. ඔටෝ ස්ටෲවෙ විසින්, 1922දී, ඇඑජහී, විස්කෝන්සින්හී, විලියම්ස් බේහී, පිහිටි යර්කීස් නිරීක්ෂණාගාරය මෙය සොයාගැනුනි. ස්ටෲවෙ විසින් 1939දී ඇරඹීමට උපකාර කල මැක්ඩොනල්ඩ් නිරීක්ෂණාගාරය අනුව යමින් එයට නම් තබා ඇත. 

## ආශ්‍රිත
## බාහිර සබැඳි 
* 
* ඩිස්කවරි සර්කම්ස්ටන්සර්ස්: නම්බර්ඩ් මයිනර් ප්ලැනට්ස්

ප්‍රවර්ගය:තෙමිස්ටියානු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:1922දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ප්‍රවර්ගය:ස්ටෲවෙ සන්තානය
992 ස්වෝසි

**992 ස්වෝසි** යනු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙක් සහ, සූර්යයා වටා කක්ෂගතව ඇති සුළු ග්‍රහයෙකි. ඔටෝ ස්ටෲවෙ විසින්, 1922දී, ඇඑජහී, විස්කෝන්සින්හී, විලියම්ස් බේහී, පිහිටි යර්කීස් නිරීක්ෂණාගාරය මෙය සොයාගැනුනි. එය නම් කෙරුණේ,  ස්ටෲවෙ අනුව යමින් නම් කෙරුණු මැක්ඩොනල්ඩ් නිරික්ෂණාගාරයේ අඟල්-82 දුරදක්නය නිපැයූ වෝනර් හා ස්වෝසි සමාගමෙහි, අම්බ්‍රෝස් ස්වෝසි අනුව යමිනි. 

## ආශ්‍රිත
## බාහිර සබැඳි
* ඩිස්කවරි සර්කම්ස්ටන්සර්ස්: නම්බර්ඩ් මයිනර් ප්ලැනට්ස්

ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:පුද්ගලයන් අනුව යමින් නම් කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:1922දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ප්‍රවර්ගය:ස්ටෲවෙ සන්තානය
හෙන්ද්‍රික් ව්‍රවෲඩ්

පොදු ලෙසින් **එච්. එෆ්. ව්‍රවෲඩ්** ලෙසින් හැඳින්වෙන, **හෙන්ද්‍රික් ෆ්‍රෙන්ස්ච් ව්‍රවෲඩ්** (8 සැප්තැම්බර් 1901&nbsp;– 6 සැප්තැම්බර් 1966) , 1958 සිට, 1966දී ඔහුගේ ඝාතනය දක්වා,  දකුණු අප්‍රිකාවේ අග්‍රාමාත්‍යයවරයා විය. රටෙහි වාර්ගික කණ්ඩායම් බෙදා වෙන් කෙරුණු, වාර්ගික විසංගමන ක්‍රමයක් වූ, *වර්ණභේදයෙහි* සංකල්පය සහ ක්‍රියාවට නැංවීම පසුපස සිටි තැනැත්තේ ලෙසින් ඔහු සිහි කෙරෙයි.
ඩිමිට්‍රි සාෆෙන්ඩාස්

** ඩිමිට්‍රි සාෆෙන්ඩාස්** (14 ජනවාරි 1918  – 7 ඔක්තොම්බර් 1999) විසින්, ඊනියා " වර්ණභේදයේ නිර්මාණශිල්පී", දකුණු අප්‍රිකානු  අග්‍රාමාත්‍යය හෙන්ද්‍රික් ව්‍රවෲඩ් 1966 සැප්තැම්බර් 6 දිනදී ඝාතනය කෙරිණි.  පාර්ලිමේන්තු පණිවුඩකරුවෙකු විසින් සේවය කළ සාෆෙන්ඩාස් විසින්, පාර්ලිමේන්තු සැසිවාරයක් තුලදී, කිණිස්සක් භාවිතා කරමින්, ව්‍රවෲඩ් හට ඇණ මරා දැමීය.

## ආශ්‍රිත
994 ඔටිල්ඩ්

**994 ඔටිල්ඩ්** යනු,  සූර්යයා වටා කක්ෂගතව ඇති සුළු ග්‍රහයෙකි.

## බාහිර සබැඳි 
* ඩිස්කවරි සර්කම්න්ස්ටන්සර්ස්: නම්බර්ඩ් මයිනර් ප්ලැනට්ස්

ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:කාල් විල්හෙල්ම් රයින්මුත් විසින් කළ සොයා ගැනීම්
ප්‍රවර්ගය:පුද්ගලයින් අනුව නම්කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:1923දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ජයග්‍රහණ දිනය

**ජයග්‍රහණ දිනය** යනු, එම රටවල ඉතිහාසයේ වැදගත් සටන් හෝ යුද්ධ හෝ  වලින් ජයග්‍රහණය සමරනු වස් බොහෝ රටවල විවිධ රජයේ නිවාඩු සඳහා භාවිතා වන පොදු නමකි.

## කාම්බෝජයේ ජනවාරි 7 
මෙම ජාතික නිවාඩු දිනය ඇරඹුනේ 1979දී  කෙමර් රූජ් පාලනය අවසන්වීම සිහි කරනු වස්ය.

## තුර්කියේ අගෝස්තු 30 
තුර්කි නිදහස් යුද්ධයෙහි අවසන් සටන් කිහිපයෙන් එකක් වූද මහත් තීරණාත්මක සටනක් වූද,  1922දී පැවති ඩුම්ලුප්නාර් සටන තුලින් ලද ජයග්‍රහණය සිහි කරනු වස්,  අගෝස්තු 30 වන දින, ජයග්‍රහණ දිනය (ස්වදේශීය නම: *සෆර් බයිරමි*) නමින් හැඳින්වෙමින්, තුර්කියේ ජාතික නිවාඩු දිනයක් ලෙස සැමරෙයි.

## පකිස්තානයේ සැප්තැම්බර් 8 
1965 ඉන්දු-පකිස්තාන යුද්ධයේ ධ්වාර්කා මෙහෙයුමෙහි සාර්ථකත්වය සිහිකරමින් සැප්තැම්බර් 8 දිනදී පකිස්තානය විසින් පකිස්තාන නාවික හමුදාව සඳහා ජයග්‍රහණ දිනය සමරයි.
නිදහස් දිනය (බ්‍රසීලය)

**බ්‍රසීලයේ නිදහස් දිනය** (), පොදුවේ හැඳින්වෙන්නේ **සෙටේ ඩෙ සෙටෙම්බරෝ** (සැප්තැම්බර් 7), යනු  සැම වසරකම සැප්තැම්බර් 7 දිනදී බ්‍රසීලයේ සැමරෙන  ජාතික නිවාඩු දිනයකි. 1822, සැප්තැම්බර් 7 දිනදී, පෘතුගාලය වෙතින් බ්‍රසීලයේ නිදහස ප්‍රකාශ කිරීම මෙම දිනයෙහිදී උත්සවශ්‍රීයෙන් සිහිකෙරෙයි.
ප්‍රවර්ගය:නිදහස් දිනයන්
ශ්‍රී ලංකාවේ උප බෙදීම්

## මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් අනුව උප බෙදීම්
### දේශපාලනික බෙදීම්
# පළාත්
# පළාත් පාලන කොට්ඨාස

### පරිපාලනමය බෙදීම්
# පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක
# ප්‍රාදේශීය මහලේකම් බල ප්‍රදේශ
# ග්‍රාම නිලධාරී කොට්ඨාශ (තුලාන)

### මැතිවරණ බෙදීම්
# මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක
# 
### අධ්‍යාපන සේවා බෙදීම්
# පළාත්
# අධ්‍යාපන කලාප
# අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය

### සෞඛ්‍ය සේවා බෙදීම්
# පළාත්
# සෞඛ්‍ය සේවා දිස්ත්‍රික්ක
# සෞඛ්‍ය වෛද්‍ය නිලධාරී කොට්ඨාශ
# පවුල් සෞඛ්‍ය සේවා කොට්ඨාශ
### සිවිල් නීති අනුව බෙදීම්
# පහතරට: සාමාන්‍ය (රෝම ලන්දේසී හා ඉංග්‍රීසි) සිවිල් නීතිය පමණක් බලපාන ප්‍රදේශය
# උඩරට: සිංහල සාම්ප්‍රදායික සිවිල් නීතිය බලපාන ප්‍රදේශය
# තෙන්නමරාචිචි සහ වඩමාරච්චි: දෙමළ ජාතිකයන් සඳහා තේසවලාමෙයි නීතිය බලපාන ප්‍රදේශය

## රෙජිස්ට්‍රාර් කලාප
ඉඩම්, උප්පැන්න, විවාහ සහ මරණ ලියාපදිංචි කරන්නාවූ කලාපවේ. මේවා ලක්දිව පැරණි දේශපාලන සහ පරිපාලන කලාප වලට අනුරූපී වේ.

### උඩරට
කෝරළ හත්පත්තු වලට බෙදේ
### පහතරට
කෝරළ පත්තු වලට බෙදේ
### තෙන්නමරාචිචි සහ වඩමාරච්චි
## ස්වභාවික ‍ලක්‍ෂණ අනුව උප බෙදීම
### භූ ගෝලීය බෙදීම්
#### ගොඩබිම
# ලංකා දූපත
# වෙනත් දූපත්
#### මුහුද
# අභ්‍යන්තර ජල ප්‍රදේෂ
# රාෂ්ඨීය මුහුද
# යාබද මුහුද
# පරම ආර්ථික මුහුද

### ලංකා දූපතේ භූ විශමතා කලාප
# වෙරළබඩ තැන්න
# අභ්‍යන්තර තැන්න සහ ශේෂ කඳු
# සබරගමු කඳුවැටිය
# ගල්ඔය කඳු
# මධ්‍ය කඳුකරය

## ආශ්‍රිත ලිපි
* ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ උප බෙදීම්
ඇසල මංගල්‍යය, දළදා මාළිගාව

ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රී දළදා මාළිගාව මගින්  සෙංකඩගල පැවැතවන වාර්ශික සාම්ප්‍රදායික මංගල්‍යයකි. 
## කාල වකවානුව
ඇසල මස පසළොස්වක දින සිට නිකිණ මස අව පක්‍ෂය දක්වා.

## අංග
### පෙරහැර මංගල්‍යය
#ඇතුලේ පෙරහැර
# කූඹල් පෙරහැර
# රන්දෝලි පෙරහැර
# දවල් පෙරහැර

### දිය කැපීමේ මංගල්ලය
පෙරහැර මංගල්‍යෙය් අවසන්දින පාන්දර පැවැත්වේ. දිය කැපීම ගැටඹේ දී මහවැලි ගඟේ සිදුකෙරේ.

### හත්දින වලියක් මංගල්ලය
දවල් පෙරහැර අවසන්වී හත්වන දින පැවැත්වේ.

## වැඩිදුර කියවීම්
## ආශ්‍රිත ලිපි
* සෙංකඩගල පෙරහැර මංගල්‍යය
ප්‍රවර්ගය:ඇසල මංල්‍යය
දෙමළ බොජුන්

ඉන්දියාවේ තම්ල්නාඩුවේ සාමාම්ප්‍රදායික ආහාර දෙමළ බොජුන් ලෙස හැඳින්වෙ. ලොව පුරා වෙසෙන දෙමළ ජනතාව අතර පමණක් නොව වෙනත් දකුණු ආසියානු ජාතීන් අතරද මේවා ඉතා ජනප්‍රියවේ.

බත් සහ රනිල ඇට දෙමළ බොජුන්වල ප්‍රධාන අමුද්‍රව්‍ය වේ.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* සිංහල බොජුන්

ප්‍රවර්ගය:දෙමළ බොජුන්
ප්‍රවර්ගය:දෙමළ සංස්කෘතිය
ජේම්ස් පැකර්

**ජේම්ස් ඩග්ලස් පැකර්** (උපත 8 සැප්තැම්බර් 1967) යනු ඕස්ට්‍රේලියානු ව්‍යාපාරිකයෙකි.

## ධනය
ධනය පිළිබඳ ලැයිස්තුවල  පැකර්ගේ නම සඳහන් වීම 2006දී ඇරඹුනේ, පෙර වසරෙහිදී ඔහුගේ පියාගේ අභාවය හා සමගම කෙරී පැකර්ගේ ධනයෙන් අධික කොටසක් ඔහුගේ පුත් ජේම්ස් වෙත පරම්පරාන්තර පැවරුම හා සමගය.  ජේම්ස් පැකර්ගේ ධනය, A$7.25 බිලියන අගයයක් සහිතව,  2007 දී  උච්ච ස්ථානයට පත් වූවද,  දුර්වල ආයෝජන තීරණ සහ ලාභ බිඳවැටීම නිසා, 2007 ජූනි 21 දිනදී රූපවාහිනී වාර්තාවක්  විසින් නිරාවරණය කරනු ලැබුවේ, පෙර සය මස තුලදී පැකර් විසින්  $1 බිලියන ප්‍රමාණයට වැඩි මුදලක් අලාභ ලැබ ඇති බවයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින්, 2008 *BRW* රිච් 200 විසින්,  A$6.1 බිලියන පුද්ගලික ධන සම්භාරයකට හිමිකම් කිවූ පැකර් ලැයිස්තුගත කරනු ලැබුවේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ ධනවත්ම පුද්ගලයන් අතුරින් තුන්වැන්නා ලෙසින් වන අතර,   ෆෝර්ටස්කිවු මෙටල්ස් සමූහයේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරි ඇන්ඩෲ ෆොරස්ට් සහ වෙස්ට්ෆීල්ඩ් සමූහයේ  ෆ්‍රෑන්ක් ලෝවිට පසුපසිනි. අවුරුදු 21 ක් ඇතුලත, ලැයිස්තුවේ පළමු ස්ථානයට පත් වීමට පැකර් පවුලෙහි සාමාජිකයෙක් අසමත්වූ පළමු අවස්ථාව මෙය විය.

### ධන අනුස්ථිතීන් 
## ආශ්‍රිත
කෙරී පැකර්

**කෙරී ෆ්‍රැන්සිස් බුල්මෝර් පැකර්**, AC (17 දෙසැම්බර් 1937 – 26 දෙසැම්බර් 2005) යනු ඕස්ට්‍රේලියානු,  ධනවත් මාධ්‍ය ව්‍යාපාරිකයෙක් විය.  

## ආශ්‍රිත
පිලිපීනයේ රජයේ නිවාඩු දිනයන්

මෙය, **පිලිපීනයේ රජයේ නිවාඩු දින** ලැයිස්තුවකි.

## නිවාඩු වර්ග
පිලිපීනයේ කම්කරු සංග්‍රහය විසින් නිවාඩු වර්ග දෙකක් ගෙන හැර දක්වයි: "විධිමත් නිවාඩු" සහ "විශේෂ වැඩ-නොකරන දින".

මේවා හැරුණු විට, ඔහුගේ විවේක දිනයක නිවාඩු දින යෙදුනු විටෙක  (අමතර 30%) හෝ, ඔහු අතිකාල වැඩ කල විට (පැයකට අමතර 25%; විවේක දිනයක නම්, පැයකට  අමතර 30%) හෝ,    සේවකයෙකුට අමතර ගෙවුමක් කිරීම සිදු වෙයි.

## දේශ-ව්‍යාප්ත සිහිකිරීම්
### විධිමත් නිවාඩු
## ආශ්‍රිත
1948

__NOTOC__
**1948**  වසර (**MCMXLVIII**) යනු  ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර, බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹුනු අධික අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් සම්පූර්ණ දින දසුන දක්වනු ඇත)  විය.

ප්‍රවර්ගය:1948
ජනරජ දිනය

එම රටවල් ජනරජ බවට පත්වූ දිනය සැමරීමට බොහෝ රටවල් කිහිපයක් පවත්වන සැමරුම් දිනය **ජනරජ දිනය** වෙයි. ඉන් බොහෝ රටවල මෙය නිවාඩු දිනයකි.

## විවිධ රටවල ජනරජ දිනය
* ඇල්ජීරියාව: 3 ජූලි (1962)
* ඉන්දියාව: 26 ජනවාරි (1950)
* උතුරු කොරියාව: 9 සැප්තැම්බර් (1948)
* පකිස්තානය: 23 මාර්තු (1956)
* ශ්‍රී ලංකාව: 22 මැයි, (1972)
* ටියුනීසියාව: 25 ජූලි , (1957)
* නේපාලය:15 ජෙස්තා (2064)
* චීනය : ජනවාරි 01

## ඔක්තොම්බර්
### තුර්කියේ ඔක්තොම්බර් 29 
1923 ඔක්තොම්බර් 29 දිනදී, තුර්කි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කරන ලද අතර තුර්කිය ජනරජයක් බවට පත්විය. ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ විසුරවාහැරීම චාරිත්‍රානුකූලව ප්‍රකාශයට පත් කෙරු‍ණේ එවිටය. තුර්කිය සහ උතුරු සයිප්‍රසය පුරාම සෑම වසරකම ජනරජ දිනය (තුර්කි: *කුම්පූරියෙත් බයිරම*) උත්සවාකාරයෙන් සිහි කෙරෙයි. සැමරුම් අංග සාමාන්‍යයෙන් ඇරඹෙන්නේ පෙර දින අපරභාගයෙහිදීය. නිවාඩු දින උදෙසා, රජයේ කාර්යාල සහ පාසැල් එදින වසා තැබෙනු ලැබේ. එමෙන්ම, තුර්කියේ නගරවල ගිණිකෙළි සංදර්ශනද පැවැත්වෙයි.

ප්‍රවර්ගය:ජනරජ දිනය
ජිබ්‍රෝල්ටාවේ ජාතික දිනය

වාර්ෂිකව සැප්තැම්බර් 10 දිනදී සැමරෙන **ජිබ්‍රෝල්ටාවේ ජාතික දිනය** යනු, ජිබ්‍රෝල්ටා  බ්‍රිතාන්‍ය පාරසමුද්‍රික බල ප්‍රදේශයේ නිල ජාතික දිනය වෙයි.
සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්ද

මෙය, 860, 1940, 1968, 1996, 2024, සහ 2052 වැනි, ජනවාරි 1 දින **සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **GF**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. 

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්ද

මෙය, 1952, 1980, 2008, 2036 හෝ 2064 වැනි, ජනවාරි 1 දින **අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **FE**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. 

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
සන්නද්ධ හමුදා දිනය

ලෝකයේ ජාතීන් කිහිපයක් විසින්, ඔවුන්ගේ  සන්නද්ධ හමුදාවන්ට ගරු කරනු වස් වාර්ෂික **සන්නද්ධ හමුදා දිනයක්** සමරති. 

## චීනය
### චීන සමූහාණ්ඩුව
චීන සමූහාණ්ඩුවේ  **සන්නද්ධ හමුදා දිනය** () සැමරෙන්නේ,  ජපානය පරදා ජයගත් දිනය සිහිකෙරෙන දිනයේදීම වන සැප්තැම්බර් 3 දිනදීය. *අනුස්මරණෝත්සව සහ නිවාඩු දින ක්‍රියාක්මක කරවීමේ නියෝගයෙහි* (紀念日及節日實施辦法) 5 වන වගන්තිය ප්‍රකාර, ජාතික ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය (國防部) විසින් සොයා බැලෙනුයේ  සන්නද්ධ හමුදා සාමාජිකයන්ට විවේක දිනයක් සපයන්නේ කෙලෙසද යන්නයි. මෙය තායිවානයේ රජයේ නිවාඩු දිනයක් නොවන මුත්, අදාල ආයතන, කණ්ඩායම් සහ, පාසැල් විසින් උත්සවාංග පැවැත්විය හැකිය. 

## ඉන්දියාව
ඉන්දියාවේ, යුද්ධ හමුදාව, නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව විසින් පිළිවෙලින් ඔවුන්ගේම යුද්ධ හමුදා දිනය (15 ජනවාරි), නාවික හමුදා දිනය (4 දෙසැම්බර්) සහ ඉගුහ දිනය (8 ඔක්තොම්බර්) සමරති. ජනරජ දිනයේදී (ජනවාරි 26 ), සියළු සන්නද්ධ සේවා තුනම විසින් ඔවුන්තේ පූර්ණ වර්ණ ප්‍රදර්ශනය කරමින් ආචාර පෙළපාලි දක්වති. 

## ඉරාකය
**ඉරාකයේ සන්නද්ධ හමුදා දිනය** සැමරෙන්නේ ජනවාරි 6 දිනදී වන අතර, 1921 ජනවාරි 6 දිනදී ඉරාක යුද්ධ හමුදාව සක්‍රීය කරනය සනිටුහන් කෙරෙයි.

## රුමේනියාව
රුමේනියාවේ **සන්නද්ධ හමුදා දිනය** සමරනු ලබන්නේ ඔක්තොම්බර් 25 දිනදී වන අතර– 1944දී  මෙම දිනයේදී, නාසි-හන්ගේරියානු අණසක යටතේ පැවැති අවසන් රුමේනියානු නගරය වූ  කරෙයි නගරය, රුමේනියානු යුද්ධ හමුදාව විසින් මුදවා ගන්නා ලදි.

## ශ්‍රී ලංකාව 
ශ්‍රී ලංකාවේ, එක් එක් සන්නද්ධ හමුදාවන් විසින් ඔවුන්ගේම ස්වීය යුද්ධ හමුදා දිනය (9 ඔක්තොම්බර්), නාවික හමුදා දිනය (9 දෙසැම්බර්) සහ ගුවන් හමුදා දිනය (2 මාර්තු) පිළිවෙලින් පවත්වති. . කෙසේවෙතත්,  නිදහස් දිනයේදී (4 පෙබරවාරි) පැවැත්වෙන හමුදා පෙළපාළි වලදී පූර්ණ වර්ණ ප්‍රදක්ෂිණා කරමින්, සියළු සන්නද්ධ හමුදාවෝ උත්සවය සමරති.

## ආශ්‍රිත
බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්ද

මෙය, 1936, 1964, 1992, 2020 හෝ 2048 වැනි, ජනවාරි 1 දින **බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **ED**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. 

මෙවැනි පන්නයේ අවුරුදු සඳහා  ISO 8601 සති - දින ආකෘතියේ සති 53 ක් ඇත.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්ද

මෙය, 1932, 1960, 1988, 2016 හෝ 2044 වැනි, ජනවාරි 1 දින **සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **CB**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. 

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්ද

මෙය, 1600, 1972, 2000, 2028, 2056, 2084, 2400 හෝ 2800 වැනි, ජනවාරි 1 දින **සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **BA**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. 

## නොවැදගත්
සියවස-අවසන-අධික අවුරුද්ද, එනම් ඉතිරියක් නොමැතිව 400න් බෙදිය හැකි ඕනෑම සියවසක අවසන් වසර, සැම විටම  සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් වෙයි.

## ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනෙහි අවුරුදු 
## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:සෙනසුරාදා
1967

__NOTOC__

ප්‍රවර්ගය:1967
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්ද

මෙය, ජනවාරි 1 දින **සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **G**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. නිදසුන්: ග්‍රෙගෝරියානු වසර 1990, 2001, 2007 සහ 2018
හෝ ජූලියානු වසර 1918 (පහළ වගු බලන්න).

සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් දින 365 ක් සහිත වසරක් වෙයි; අනෙක් අතට, එය අධික අවුරුද්දක් නොවේ.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
දේශමාමක දිනය

එක්සත් ජනපදයේ, **දේශමාමක දිනය සහ මෙහෙයයන් හා සිහිකිරීම සඳහා ජාතික දිනය** (පෙරදී, 2012 සැප්තැම්බර් 10 දින වන තුරු **දේශමාමක දිනය**) සැම වසරකදීම සැප්තැම්බර් 11 දිනදී පවත්වනු ලබන්නේ,  සැප්තැම්බර් 11, 2001 ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර වලින් මිය ගිය 2,977 දෙනා සිහිකිරීමට එම දිනය නියම කර ඇති නිසාය. මුලදී, මෙම දිනය හැඳින්වුනේ, 2001 සැප්තැම්බර් 11 දින ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර වලින් අන්තරාපාත්‍රවූවන් වෙනුවෙන් යාච්ඤා කිරීම සහ සිහිකිරීම වෙනුවෙන් දිනය ලෙසය.  නව නාමය යෝජනා වූ විට,  මැසචූසට්ස් ජනපදය වෙතින් විරෝධතා එල්ලවූයේ, ඔවුන් ඒ වන විටත්, දේශමාමකයන්ගේ දිනයක් පවත්වමින් සිටි නිසාය.

එ.ජ. නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් 2001 ඔක්තොම්බර් 25 දිනදී ඒකාබද්ධ යෝජනාව 71 සම්මත කරන ලද්දේ 407–0 ඡන්දයකිනි. එයින් ඉල්ලා සිටියේ,  ජනාධිපතිවරයා විසින්,  සැම වසරකදීම සැප්තැම්බර් 11 දින,  "දේශමාමක දිනය" ලෙසින් නියම කරන ලෙසයි. ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්. බුෂ් විසින් මෙම යෝනාව නීතියක් බවට අත්සන් තැබුවේ, 2001 දෙසැම්බර් 18 දිනදීය ( මහජන නීතිය 107-89 ලෙසින්). එය සිහිකිරීමේ අභිමතානුසාරි දිනයකි. යෝජනාව විසින් නිර්මාණය කෙරුනු අධිකාරිය,  2002, සැප්තැම්බර් 4 දිනදී භාවිතා කල ජනාධිපති බුෂ් විසින් 2002, සැප්තැම්බර් 11 දින දේශමාමක දිනය ලෙසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි.

මෙම දිනයේදී, පුද්ගලික ඇමරිකානු නිවෙස් වලදීද, ධවල මන්දිරයෙහිදීද, සියළු ස්වදේශීය හා විදේශීය එ.ජ. රජයේ ගොඩනැගිලි සහ ආයතනයන්හීද ඇමරිකානු ධජය අඩ-කුඹ කොට ලෙලවන ලෙසින්, ජනාධිපතිතුමන් විසින් ඉල්ලා සිටිනු ලැබේ. 2001, සැප්තැම්බර් 11 දිනදී ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයෙහි උතුරු කුළුණ වෙත පළමු අහස් යානය ගැටුනු වේලාව වන, පෙ.ව.8:46 (නැගෙනහිර දිවාකාල වේලාව)  න්  ඇරඹී, මොහොතක නිහැඬියාවක් රකින මෙන්ද ජනාධිපතිවරයා ඇමරිකානුවන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියි. සේවා අවස්ථා සඳහා හැකියාවන් තිබේදැයි ජාතික සහ ප්‍රජා සේවය සඳහා සහයෝගීතාවය තුල සොයා බලා ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන මෙන් ඇමරිකානුවන් උනන්දු කිරීමද ඔහු එදින සිදු කරයි.

## ආශ්‍රිත
බර්මිංහැම් පුස්තකාලය

**බර්මිංහැම් පුස්තකාලය** යනු,  එංගලන්තයේ, බර්මිංහැම්හී, නගර මධ්‍යයෙහි පිහිටි මහජන පුස්තකාලයකි. නගර මධ්‍යයට බටහිර දෙසට වන්නට, බර්මිංහැම් සමාගාරය (මෙයට එය සම්බන්ධිත වන අතර, එය හා සමග සමහරක් පහසුකම් හවුලේ දරයි) සහ  බැස්කර්විල් හවුස් අබියස,  සෙන්ටිනරි චතුරස්‍රයෙහි එය පිහිටයි. 2013 සැප්තැම්බර් 3 දිනදී එය විවෘත කිරීමත් හා සමගම, බර්මිංහැම් මධ්‍යම පුස්තකාලය වෙනුවට එය භාවිතයට ගැනීම ඇරඹුනි. පුස්තකාලය සඳහා ඇස්තමේන්තුගත වියදම £188.8 මිලියන වෙතැයි සිතන අතර  බර්මිංහැම් නගර සභාව විසින් එය සැලකෙන්නේ,  බර්මිංහැම් යළි-සංවර්ධනය කෙරුම යටතේ එය ධ්වජධාරී ව්‍යාපෘතියක් ලෙසිනි. 

## ආශ්‍රිත
ජාතික දිනය

[upright=1.4|thumb|[පේඩ්රෝ ඇමෑරිකෝ විසින් නිමැවුනු *ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ස් ඕ ඩෙත් (: නිදහස හෝ මරණය)* නමැති ප්‍රසිද්ධ සිත්තම විසින් වර්ණනා කරනුයේ, බ්‍රසීලයේ නිදහස් දිනයයි.]]
ජාතියක් හෝ ස්වෛරී-නොවන රටක් විසින් ජාතියක තත්ත්වය හිමිකරගැනීම සැමරීම සඳහා විශේෂිත ලෙසින් නම් කෙරුණු දිනයක්  **ජාතික දිනය** වෙයි.

## ජාතික දින ලැයිස්තුව 
thumb|right|500px|ජාතික දින සඳහා හේතු සිතියම

ස්වෛරී රාජ්‍යයන් හෝ ෆෙඩරල් පද්ධතීන් (හවුල් ස්වෛරීත්වය) හී කොටස් හෝ නොවන බල ප්‍රදේශ  වෙතින් දක්වා ඇත.

ප්‍රවර්ගය:නිදහස් දිනයන්
ටමු කුළු කන්ද

**ටමු කුළු කන්ද** යනු, වයඹදිග ශාන්තිකර සාගරයේ පිහිටි අක්‍රීය අධඃසාමුද්‍ර  පලිස් යමහලකි.  එහි සොයාගැනුම ප්‍රකාශයට පත්කෙරුනේ2013 සැප්තැම්බර් 5 දිනදීය. ටමු කුළු කන්ද, පෘථිවියෙහි විශාලතම යමහල වන අතර, සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි විශාලතමයන් අතුරින් එකක් වෙයි.  එය පිහිටා ඇත්තේ,  ජපානයට   පමණ නැගෙනහිරට වන්නට,  ෂට්ස්කි නැඟුමෙහිය. එහි මුදුන, සාගර පෘෂ්ඨයෙන්   පමණ පහළින් පිහිටා ඇති අතර, එහි පාදම,    පමණ ගැඹුරට විහිදෙයි. නිසාවෙන්,  මවුනා ලෝවා අබිබවා යන එය, පෘථිවියෙහි විශාලතම යමහල වෙයි. සම්පූර්ණයෙන්  අබිබවන,  පෙදෙසක් පුරාවට පැතිරෙන හා එහි  වටකුරු ශිඛරය,   වර්ගප්‍රමාණයක් සහිත මවුනා ලෝවාට වඩා බොහෝ වාරයක් විශාල වන අතර, අඟහරු මත පිහිටි යෝධ යමහල ඔලිම්පස් මොන්ස් හට වඩා කුඩා වන්නේ 20% කින් පමණි. බැසෝල්ට් නම් කළුවන් ආග්නේය පාෂාණ වලින් සමස්ත යමහල සමන්විත වී ඇත. එහි බෑවුම් ඉතාමත් ක්‍රමානුකූල වන අතර,  එහි ශිඛරය සමීපයෙහිදී අංශකයකින් අඩක සිට අංශකයක් දක්වා අගයයක් සහිත වෙයි. යමහලෙහි ප්‍රමාණය,  නිව් මෙක්සිකෝ

## නම
*ටමු* යන්න,  ටෙක්සාස් ඒඇන්ඩ්එම් විශ්වවිද්‍යාලයය යන්නට ඉංග්‍රීසියෙන් යෙදෙන “Texas A&M University” යන පදයෙහි කෙටි යෙදුමක්  වන අතර, යමහල අධයයනය කරන ප්‍රධාන පෙලේ විද්‍යාඥයින් අතර එක් අයෙකු වන හූස්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි භූ විද්‍යා මහාචාර්ය විලියම් සැගර් පෙරදී උගැන්වූ විශ්වවිද්‍යාලය මෙය වෙයි.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:පෘථිවියේ අන්ත ලක්ෂ්‍යන්
ප්‍රවර්ගය:අක්‍රීය යමහල්
ප්‍රවර්ගය:ශාන්තිකර සාගරයේ මුහුදුගිරි
ප්‍රවර්ගය: පලිස් යමහල්
ප්‍රවර්ගය: අධඃසාමුද්‍ර  යමහල්
ප්‍රවර්ගය:ශාන්තිකර සාගරයේ යමහල්
කම්කරු දිනය

සැමරීම හෝ මැයි දිනය හෝ කම්කරු දිනය වැනි වෙනත් ප්‍රභේදයක් මගින් වර්ණ ගැන්වූ රටවල්:

]]
**කම්කරු දිනය** යනු කම්කරුවන්ගේ මස්තකප්‍රාප්තීන් සැමරීම සඳහා වන වාර්ෂික නිවාඩු දිනයකි. කම්කරු දිනයෙහි සම්භවය පවතින්නේ  වෘත්තිය සංගම් ව්‍යාපාරය වෙත වන අතර, විශේෂිත වශයෙන්, පැය අටක වැඩ කිරීමද, පැය අටක  විශ්‍රාන්තියද සහ, පැය අටක විවේකයද අධිවාචනය කළ,  පැය-අටක දිනය ව්‍යාපාරය වෙත පවතියි. බොහෝ රටවල, කම්කරු දිනය, මැයි 1 දිනදී සැමරෙන, ජාත්‍යන්තර කම්කරු දිනය හා සමගින්, තුල්‍යාර්ථ හෝ බැඳී හෝ  පවතියි. අනෙකුත් රටවලදී, කම්කරු දිනය සැමරෙන්නේ වෙනස් දිනයන්හිදී වන අතර, බොහෝ විට එය සිදුවන්නේ එම රටෙහි කම්කරු ව්‍යාපාරයට වැදගත් වන දිනයකදීය. කැනඩාවේ සහ එක්සත් ජනපදයෙහි, කම්කරු දිනය පැවැත්වෙන්නේ සැප්තැම්බර මස පළමුවන සඳුදා දිනයෙහිදී වන අතර, රටෙහි බොහෝ පෙදෙස් වල ගිම්හාන නිවාඩු කාලයේ නිල අවසන ලෙසින් සැලකෙන්නේ, රජයේ පාසැල් වල සහ විශ්වවිද්‍යාල වල සිසුන් එම සතියේ හෝ ඊට පසු සතියේ හෝ පාසැල් වල අධ්‍යයනය සඳහා පැමිණෙන බැවිනි. (පාර්ලිමේන්තුව වුවද සාමාන්‍යයෙන් නව සැසියක් අරඹන්නේ, නිවාඩුව කෙළවර වූ විගස වන අතර, සභා වාරය අවසන්ව තිබූ අවස්ථාව පමණක් එසේ නොවේ.)

## ජාත්‍යන්තර කම්කරු දිනය
## වෙනත් දිනයන්
### කැනඩාව
thumb|right|1900දී කැනඩාවේ, ටොරොන්ටෝහී පැවැති කම්කරු දින පෙළලාළියක්
1880 ගණන් වල සිට, කැනඩාවේ කම්කරු දිනය සමරා ඇත්තේ, සැප්තැම්බර් මස පළමුවන සඳුදා දිනයෙහිදීය.

### නවසීලන්තය
නවසීලන්තයේ, කම්කරු දිනය රජයේ නිවාඩු දිනයක් වන අතර එය පැවැත්වෙන්නේ ඔක්තොම්බර් මස සතරවන සඳුදා දිනයේදීය.
බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්ද

මෙය,1948, 1976, 2004, 2032 හෝ 2060 වැනි, ජනවාරි 1 දින **බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **DC**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. 

මෙවැනි වසරක් සඳහා, අනුරූප ISO වසරෙහි සති 53 පවතින අතර, ISO සතිය 10 (මාර්තු 1 වැනිදායින් ඇරඹෙන) සහ අනෙකුත් සියළු අපරාපරිය ISO සති සිදුවන්නේ අනෙකුත් වසර වලට වඩා වේලාසනිනි.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්ද

මෙය, 1956, 1984, 2012, 2040, හෝ 2068 වැනි, ජනවාරි 1 දින **ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **AG**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. 

13වන සිකුරාදා දිනයන් තෙවරක් සිදුවන එකම අධික අවුරුද්ද මෙය වෙයි (බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුදු වෙතද මෙම ගුණාංගය පවතියි). 13වන සිතුරාදා සිදුවන එක් එක් අවස්ථාව, මාස තුනකදී, එනම් ජනවාරි, අප්‍රේල්, සහ ජූලි වලදී සිදු වෙයි. අද්විතීය ලෙසින්, මෙම සිදුවීම් තුන, එකිනෙකින් සති 13 අන්තරයක් සහිතව සිදු වෙයි.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ඉරිදා
හෙළයේ සටන් රහස අංගංපොර

**
හෙළයේ සටන් රහස අංගංපොර** යනු  අජන්ත මහන්තආරච්චි  විසින් රචිත ලංකාවේ  සිංහලයන්ගේ ඉපැරණි සටන් කලාව වන අංගම් ශාස්ත්‍රය හෙවත් අංගම්පොර සම්බන්ධව ලියැවුණ ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථයකි. 2013 09 07 වන දින එලිදක්වන්නට යෙදුණි.

මෙම ග්‍රන්ථය රචනා කිරීම පිළිබඳව කතුවරාගේ අදහස් මෙසේ ය. “සිංහලයේ අංගං සටන් ශිල්පයට මා අතිශයින්ම භක්තිමතෙකි. එය මට ප්‍රාණ සමානය. මම අංගං සටනට හා සිංහලයේ ඉතිහාසයට දැඩිව ආදරය කරන්නෙක්මි. ඒ පිළිබඳව කකියන ලේ කැක්කුමක් ඇත්තෙක්මි. ඒ නිසාම මේ උත්තරීතර කලාවට ගරහන්නන්, කෙලෙසන්නන් නිරායාසයෙන්ම මාගේ සතුරන් බවට මා පත්කර ගනිමි. එනිසාම මේ ‘හෙළයේ සටන් රහස අංගම්පොර‘ කෘතියද එයට හිමි සැබෑ අයිතිය වෙනුවෙන් නැගූ හඩක් ලෙසට හඳුන්වන්නට හැකි ය. අපට අහිමිව යන අපේ උරුමය සුරකිනුවස් ශිල්පය ප්‍රායෝගිකව හැදෑරීමෙන් නොනැවතී ඒ පිළිබඳව ගවේෂණයේ යෙදෙන්නටත් ඒ දැනුම ලේඛනගත කරන්නටත් අවැසි වූ විට ඒවා සිතුවම් කරන්නටත් මා පෙළඹිණ. හෙළයේ සටන් රහස අංගංපොර නම් වූ මෙම කෘතිය එලෙස සිදුකළ ගවේෂණයේ ප්‍රතිඵලයයි.“

මෙම ග්‍රන්ථය අවසන් වන්නේද අපූරු මෙරට හෙළ ශාස්ත්‍රයන් හා හෙළ භාෂාව සම්බන්ධයෙන් මහඟු පිටුවහලක් හෙබවූ අරීසෙන් අහුබුදු මහතා විසින් රචිත පසුවදනෙනි.

::“පැතිර යන තෙදට දිනපති සකල රූ 	වැනි
::පවර විස්නු සුරිඳුනි සිරි අත 	දෙමිනි
::මෙවර අජන්තට බලවී 	ඇවිසෙමිනි
::ඇමර ජය යසස දුන යෙහෙ  දිව 	බෙලෙනි“

## බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
අජන්ත මහන්තආරච්චි

සිංහලන්ගේ ඉපැරණි සටන් කලාවක් වන අංගම්පොර සටන් ශිල්පියෙකි. කොරතොට ආරච්චි නම්  අංගම්පොර  උප සම්ප්‍රදායේ වර්තමාන මුහන්දිරම් හොබවයි. අජන්ත මහන්තආරච්චි සටන් ශිල්පියෙකු, ගත් කතුවරයෙකු, සටන් උපදේශකවරයෙකු,සටන් අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු මෙන්ම ඉතිහාස ගවේශකයෙකුද වේ.
තම පාරම්පරික ඥානය ඔස්සේ යමින් හෙළ සටන් ශාස්ත්‍රය මූලික කොට ගනිමින් ප්‍රායෝගික ගවේශනයක යෙදෙන අජන්ත මහන්තආරච්චි රජයේ විවිධ හමුදා ඛණ්ඩයන්ට තම පාරම්පරික ඥානය භාවිතා කරමින් යම්යම් නිරායුධ සටන් උපක්‍රම පුහුණු කරවීමේ නිරතවනසටන් උපදේශකවරයෙකි.

හෙළ සටන් කලාවේ සාහිත්‍යාත්මක තොරතුරු ඇතුළත් ග්‍රන්ථයක් වන හෙළයේ සටන් රහස අංගංපොර නම් ග්‍රන්ථයේ ගත් කතුවරයා වේ. එම ග්‍රන්ථයේ පසුවදන තුළ අජන්ත මහන්තආරච්චි සම්බන්ධයෙන් අරීසෙන් අහුබුදු  පහත සඳහන් පද පෙළ හා පැදිය ලියා ඇත.

“*ඇඟේ මැඬිල්ල රණපිල මුහන්දිරම් තැනැගෙ මෙ දහිරියැ දැයේ නව උදාවක් බව ආසිරි පෙරටුවැ කිය යුතු ය. 

::පැතිර යන තෙදට දිනපති සකල රූ 	වැනි
::පවර විස්නු සුරිඳුනි සිරි අත 	දෙමිනි
::මෙවර අජන්තට බලවී 	ඇවිසෙමිනි
::ඇමර ජය යසස දුන යෙහෙ  දිව 	බෙලෙනි*“

## බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
යුගාරම්භය

කාලය මැනීමේදී **යුගාරම්භය** ලෙස හැඳින්වෙන්නේ යම් කාලය මැනීමේ ක්‍රමවේදයක ආරම්භය ලෙස තෝරාගත් අවස්ථාවයි.

## විවිධ දිනදසුන් ක්‍රමවේදවල යුගාරම්භ
### ආගමික
* ක්‍රිස්තු වර්ෂ ක්‍රමය :  ජේසුස් වහන්සේගේ උපත හෝ පිළිසිඳීම සිදුවූවා යැයි සාම්ප්‍රදායිකව පිළිගැනෙන වසර යුගාරම්භ වසර වේ.
* බුද්ධ වර්ෂ ක්‍රමය : බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිදුවූවා යැයි සාම්ප්‍රදායිකව පිළිගැනෙන දිනය යුගාරම්භ දිනය වේ.

### ජාතික හෝ දේශපාලනික
* ශාලිවාහන ශක වර්ෂ ක්‍රමය : ගෝතමපුත්‍ර සත්කර්ණී රජ විසින් ශකයන් පරාජය කල පසු මුලින්ම හිරු මීන රාශියෙන් මේශ රාශියට සංක්‍රමණය වූ අවස්ථාව යුගාරම්භ අවස්ථාවවේ.

### වෙනත්
## තාරකාවේදයේ යුගාරම්භ
## පරිගණක ක්‍ෂේත්‍රයේ යුගාරම්භ
ප්‍රවර්ගය:දින දසුන්
ප්‍රවර්ගය:යුගාරම්භ
සිංහල බසෙහි ඇති ලන්දේසි බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව

ප්‍රවර්ගය:සිංහල බසෙහි ඇති ඉල්ලාගත් වචන
ප්‍රවර්ගය:සිංහල භාෂාව
ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ සිනමාව

ශ්‍රී ලංකාවේ බිහිවන දෙමළ චිත්‍රපට **ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ සිනමාව** ලෙස හැඳින්වේ. මේ දක්වා දෙමළ චිත්‍රපට 31ක් ශ්‍රී ලංකාවේ නිපදවා ඇත.

ප්‍රවර්ගය:දෙමළ සිනමාව
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ සිනමාව
සිංහල බසෙහි ඇති ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තු

* සිංහල බසෙහි ඇති පාලි බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
* සිංහල බසෙහි ඇති සංස්කෘත බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
* සිංහල බසෙහි ඇති දෙමළ බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
* සිංහල බසෙහි ඇති පෘතුගීසි බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
* සිංහල බසෙහි ඇති ලන්දේසි බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
* සිංහල බසෙහි ඇති ඉංග්‍රීසි බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව

ප්‍රවර්ගය:ලැයිස්තු වල ලැයිස්තු
ප්‍රවර්ගය:සිංහල බසෙහි ඇති ඉල්ලාගත් වචන
ක්‍රි.පූ. 14

__NOTOC__
**ක්‍රිපූ 14** වසර යනු,  එක්කෝ,  ජූලියානු දින දසුන (මූලාශ්‍ර එකිනෙකට පරස්පර වෙති, වැඩි විස්තර සඳහා අධික අවුරුදු දෝෂය බලන්න) ප්‍රකාර බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් හෝ සිකුරාදා දිනයකින් හෝ ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් හෝ බදාදා දිනයකින්, බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් හෝ සිකුරාදා දිනයකින් හෝ ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දර්ශනය දක්වනු ඇත) හෝ  ප්‍රලම්බිත ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් හෝ වෙයි.
බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්ද

මෙය, ජනවාරි 1 දින **බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **D**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. නිදසුන්: ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1987, 1998, 2009, 2015 සහ 2026
හෝ  ජූලියානු අවුරුද්ද 1915 (පහළ වගු බලන්න).

13වන සිකුරාදා  දිනයන් තෙවරක් ඇතිවන එකම සාමාන්‍ය අවුරුද්ද මෙය වෙයි (ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුදු වෙතද මෙම ගුණාංගය පවතියි); පෙබරවාරි, මාර්තු සහ නොවැම්බර්.

සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් යනු දින  365 සහිත වන වසරකි, එනම්,  එය අධික අවුරුද්දක් නොවේ.

මෙම වර්ගයේ වසර සඳහා,  ISO 8601 සති - දින ආකෘතියේ සති 53ක් පවතියි.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්ද

මෙය, ජනවාරි 1 දින **අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **F**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. නිදසුන්: ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1974, 1985, 1991, 2002, 2013, 2019 සහ 2030
හෝ ජූලියානු අවුරුද්ද 1919 (පහළ වගු බලන්න).

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
ක්‍රිස්තු වර්ෂ ක්‍රමයේ සාමාන්‍ය අවුරුද්ද

**සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්** යනු,  දින දසුන් වසරක සාමාන්‍ය ආකාරයක් වෙයි. ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනෙහි, සාමාන්‍ය වසරක් සඳහා නියත ලෙසින් දින  365 සහිත වන අතර එබැවින් එය  අධික අවුරුද්දක් නොවෙයි. වඩාත් සාකල්‍ය ලෙසින් ගත් කල, අන්තර්ස්ථාපනයක් නොමැති වසරක් ලෙසින් හැඳින්විය හැක.

දින 365 සහිත සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් සඳහා  හරියටම සති 52ක් සහ එක් දිනයක් ඇති අතර, එබැවින් ඊළඟ අළුත් අවුරුදු දිනය, සතියේ එක් දිනයකින් පසුව උදා වෙයි. වෙනස් ආකාරයකින් මෙය පවසතොත්, සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් ඇරඹෙන්නේ සහ අවසන් වන්නේ සතියේ එකම දිනයකදීය. (නිදසුනක් ලෙසින්, 2010දී, ජනවාරි 1 සහ දෙසැම්බර් 31 යන දෙකම, සිකුරාදා දිනයක ඇති විය.)

* 2001 ඇරඹුනේ සඳුදා දිනයකිනි.

* 2002 ඇරඹුනේ අඟහරුවාදා දිනයකිනි.

ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනේ, සෑම වසර 400කින් වසර 303 ක් සාමාන්‍ය අවුරුදු වෙති. සංසන්දනයක් කළහොත්, ජූලියානු දින දසුනෙහි, සෑම සෑම 400 කින් වසර 300 ක් සාමාන්‍ය අවුරුදු වෙති.

චන්ද්‍ර සූර්ය දින දසුනක සහ චන්ද්‍ර දින දසුනක, සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් සමන්විත වන්නේ දින 354 කිනි.

## මෙයද බලන්න 
* අධික අවුරුද්ද
සාමාන්‍ය අවුරුද්දු

අධික අවුරුදු ක්‍රමය සහිත දිනදසුන් ක්‍රමයක අධික අවුරුද්දක් නොවන අවුරුදු **සාමාන්‍ය අවුරුදු** යන්නෙන් අදහස් කෙරේ.

## ආශ්‍රිත ලිපි
* ක්‍රිස්තු වර්ෂ ක්‍රමයේ සාමාන්‍ය අවුරුද්ද
* බුද්ධ වර්ෂ ක්‍රමය

ප්‍රවර්ගය:අවුරුදු
ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්ද

මෙය, ජනවාරි 1 දින **ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **A**) සඳහා හෝ,  “දෛවෝපගත දිනය” අඟහරුවාදා දිනයක් වන ඕනෑම වසරක් සඳහා  දින දසුන වෙයි. නිදසුන්: ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1989, 1995, 2006 සහ 2017
හෝ ජූලියානු අවුරුදු 1917. (පහළ වගු බලන්න.)

සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් යනු, දින 365 කින් සමන්විත වසරක් වන අතර, වෙනත් වචන වලින් පවසතොත්, අධික අවුරුද්දක් නොවන වසරකි.

## සටහන්
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ඉරිදා
සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්ද

මෙය, ජනවාරි 1 දින **සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **B**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. නිදසුන්: ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1994, 2005, 2011 සහ 2022
හෝ ජූලියානු අවුරුදු 1905 සහ 1911 (පහළ වගු බලන්න). සතිය 1 ට පෙර  ISO සතිය සඳහා ප්‍රශ්නාර්ථ ලකුණ යොදා ඇත්තේ, පෙර වසර අධික අවුරුද්දක්ද නැත්ද යන වක්‍රෝත්තිය මත පදනම් කරගෙනය. එය එසේ නම් එස සතිය 53 වැන්න වන අතර, සාමාන්‍ය  අවුරුද්දක් වූයේ නම් එය 52 වන සතිය වෙයි.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:සෙනසුරාදා
මාර්තු 28

ප්‍රවර්ගය:මාර්තු
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා

***අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා*** (***ඇනෝ අර්බිස් කොන්ඩිටයි*** හා සබැඳි: **AUC** හො **a.u.c.** හෝ **a.u.**) යනු, (රෝම)  "නගරය සොයාගැනුමෙහි  සිට" යන අර්ථය දෙන ලතින් වාක්‍යාංශයක් වන අතර, සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් ක්‍රිපූ 753 යන කාල නිර්ණය දරයි. AUC යනු, සමහරක් පුරාතන රෝමානු ඉතිහාසඥයින් විසින්, විශේෂිත රෝමානු වර්ෂයන් හඳුනාගැනුම සඳහා භාවිතා කළ වර්ෂ-අංකන ක්‍රමයකි. පුනුරුද යුගයේ සංස්කාරකවරුන් විසින්, ඔවුන් ප්‍රකාශයට පත් කළ රෝමානු අත් පිටපත් සඳහා, AUC එක් කිරීම නිසා, රෝමානුවන් සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන්ගේ වර්ෂයන් නම් කළේ AUC ක්‍රමය භාවිතයෙන් බවට වැරදි හැඟීමක් ජනිත වුණි. සත්‍ය වශයෙන්ම පවසතොත්, රෝමානුවන් විසින්ම භාවිතා කලාට වඩා බොහෝ නිතොර ලෙසින්, නූතන ඉතිහාසඥයෝ AUC භාවිතා කරති. රෝමානු යුගයේදී රෝමානු වර්ෂ හඳුනාගැනුම සඳහා භාවිතා කෙරුණු ප්‍රමුඛතම ක්‍රමය වූයේ, එම වර්ෂයෙහිදී නිලය දැරූ  කොන්සල්වරුන් දෙදෙනා නම් කිරීමයි.

## සටහන් සහ ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:කාලය
ප්‍රවර්ගය:රෝමය
මැයි 10

## සිදුවිම්
*1774 &ndash; දහසය වැනි ලුවී හා මාරි ඇන්ටොයිනට් ප්‍රශයේ රජු හා රැජිණ බවට පත් වීම.
මැයි 15

තවද 1998 වර්ෂයේ මැයි 15 ශ්‍රී ලංකාව මෙන්ම මුළු මහත් ලෝකයටම දේව දූතයෙක්වන් ශ්‍රීමත් M.A.C.ගීතාන් නම් වූ මහා දාර්ශනිකයාගේ උපත සිදුවූ වාසනා වන්ත දිනයයි. 
මේ හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා වාසින් වශයෙන් ඔබ සැම සෑම වසරකම මැයි 15 දිනය මහත් හරසරින් සැමරිය යුතු බව කාරුණිකව සිහිපත් කරන්නෙමු.
ස්තූතියි.

ප්‍රවර්ගය:මැයි
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්ද

මෙය, ජනවාරි 1 දින **බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **E**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. නිදසුන: ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1986, 1997, 2003, 2014, 2025 සහ 2031
හෝ  ජූලියානු අවුරුද්ද 1903 (පහළ වගු බලන්න).

සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් යනු දින 365 සහිත වසරක් වන අතර—වෙනත් ආකාරයකට පවසතොත්, දින 366 ක් සහිත අධික අවුරුද්දක් නොවේ.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
මායා අංගම්

අංගම් ශාස්ත්‍රය නොහොත් අංගම්පොර නම් සිංහල සටන් ශාස්ත්‍රයේ මූලික සිද්ධාන්ත වන අංගම්, ඉලංගම් හා මායා අංගම් යන මූලිකාංග වලින් මායා අංගම් යනු මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය වැනි ගුප්ත ශාස්ත්‍රීය සටන් ක්‍රමවේදයන්ය. මෙම මායා අංගම් යන කොටස නැවත අංගම් පිඹීම, කාලං, පිල්ලි යනුවෙන් කොටස් තුනකට බෙදී යයි.මෙය මෙම සටන්ක්‍රමයේ තිබෙන භයානකම සටන් ක්‍රමවේදයයි.මෙයින් අඩපණ කිරීමේ සිට මරණය තෙක් ඉතා දැඩි ලෙස සතුරාට හානි සිදුකළ හැක. ඈතක සිට මන්ත්‍ර ජපකොට සතුරා මුළාවට පත්කර බිමවැටෙන්න සැලැස්වීමට පවා දක්ෂ මායා අංගම් සටන් ශිල්පියෙකුට හැකියාවක් ඇත.එමෙන්ම තමාගේ සිරුරට සමාන සිරුරක් මවා පෙන්වීම ආදී බොහෝ දෑ පවතී. එසේම සෑම අංගම් ශිල්පියෙක්ම කුණ්ඩාලිනී යෝගය තෙක් භාවනා හා යෝග අභ්‍යාස හරහා තම මානසික ශක්තිය වැඩිදියුණු කළයුතුය. මෙහිදී මනසින් යම් යම් විස්මිත ක්‍රියාකාරම් කිරීමේ හැකියාවද පවතී. කුණ්ඩාලිනී යෝගය හරහා අතීතය, වර්තමානය හා අනාගතය යන තුන් කල් දැකීමේ හැකියාව පැවතීම විශේෂත්වයකි. අතීතයේදී එක සමාන සටන් හැකියාවන් ඇති සටන් ශිල්පීන් ඌරා ළිඳෙහි අංගම්  කොටන විටදීත් මෙම මානසික ශක්තිය භාවිතා කොට ඇත. සාමන්‍ය සටන් සඳහා වුවද මානසික ශක්තිය ශාරීරික ශක්තිය සමඟ මුසුකොට සටන් සඳහා භාවිතා කිරීමේ හැකියාවක් දක්ෂ  අංගම් සටන් ශිල්පියෙකුට පවතී. එමෙන්ම වෙඩිවැදීමෙන් වැළකීමට තෙල් වර්ග මතුරා භාවිතා කිරීම ආදී විස්මිත ක්‍රියාකාරකම් රාශියක් ඇත. .

**මෙම මන්ත්‍ර සාත්‍ර බොහෝ ලෙස ප්‍රගුණ කරඇත්තේ පත්තිනිගේ දොන් පරම්පරාවයි.ඔව්න්ට ඉතා පහසුවෙන් කුණ්ඩාලිනී ශක්තිය ලබා ගත හැක.**

## බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:සාම්පදායික සිංහල දැණුම
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප
සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්ද

මෙය, ජනවාරි 1 දින **සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්**  (ඩොමිනිකල් අකුර **C**) සඳහා,  දින දසුන වෙයි. නිදසුන්: ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1993, 1999, 2010 සහ 2021
හෝ ජූලියානු අවුරුදු 1910 සහ 1899 (පහළ වගු බලන්න).

සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් යනු දින 365 සහිත වසරකි, එනම්, අධික අවුරුද්දක් නොවේ.

*n* වන "දෛවෝපගත දිනය" (මෙම වසරේ ඉරිදා) *n* වන ISO සතිය නොවන එකම වසර වර්ගය මෙයයි ; එය  *n*-1 වන ISO සතියයි.

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දින දසුන
ප්‍රවර්ගය:ජූලියානු දින දසුන
බු.ව. 2500

ගෞතම බුදුන්ගේ පරිනිර්වාණයේ සිට 2500වන වසරයි. 2500 බුද්ධ ජයන්තිය සමරණ ලද්දේ මෙම වසරේදීය.

ප්‍රවර්ගය:බු.ව. 2500
බු.ව. 2555

ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් 2555 වන වසරයි. 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය මෙම වසරේදී සමරණ ලදී.

ප්‍රවර්ගය:බු.ව. 2555
බු.ව. 1

ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ගතවූ මුලිම වසරයි. ප්‍රථම ධර්ම සංගායනාව මෙම වසරේදී පවත්වන ලදී.

## විශේෂ සිදුවීම්
* ආන්න්ද හිමි රහත්වීම

ප්‍රවර්ගය:බු.ව. 1
අංගම්

අංගම් ශාස්ත්‍රය නොහොත් අංගම්පොර යනුවෙන් හඳුන්වන හෙළයන්ගේ ඉපැරණි සටන් ශාස්ත්‍රයේ මූලික සිද්ධාන්ත වන අංගම්, ඉලංගම් හා මායා අංගම් යන මූලිකාංග වලින් අංගම් හෝ අංගං යනු අවිආයුධ වලින් තොරව එනම් නිරායුධ සටන් ක්‍රමවේදයන්ය. නිරායුධ හරඹයන් රාශියක් මෙම සටන් ශාස්ත්‍රය තුල පවතී. ගැටක්‍රම, ගුටි හරඹ, පොර බැදීම හෙවත් ගුස්ති ශාස්ත්‍රය, නිල ශාස්ත්‍රය, පිනුම් කරණම්, පැනීම් ආදිය මෙම කොටසට අයත් ලෙස සැලකේ. අංගම් ශාස්ත්‍රයට අදාලව මරුනිල 108 ක් ඇති අතර පිනුම් 20 ක් සහ පැනීම් 7ක් පවතී. එක මුෂ්ටි ප්‍රහාරයකින් වුවද මිනිසෙක් මරණයට පත්කිරීම ප්‍රවීණ අංගම් ශිල්පියෙකුට සරල දෙයකි. නමුත් අංගම් ශිල්පය පුහුණුවීමේදී මනුෂ්‍ය ඝාතනය සපුරා තහනම්ය. අංගම් ශාස්ත්‍රයේ ඉගැන්වෙන නිරායුධ හරඹ මඟින් ගිනිඅවිය අතහැර සටනට එන ඕනෑම ජගතෙකු පහසුවෙන් බිමහෙළිය හැකි අතර එකවර කිහිපදෙනා සමඟ වුවද තනිව පොරබැදීමට අංගම් ශාස්ත්‍රයේ 'පොරහරඹ' නම් කොටස මනාව ප්‍රගුණ කළ අංගම් ශිල්පියෙකුට හැක. අංගම් ශාස්ත්‍රයේ පළමුවන මූලිකාංගය වන අංගම් අංගම්පොර යන වචනය බිහිවීමේ මූලික සිද්ධාන්තය ලෙසද සැලකිය හැකිය. 

මෙයට අමතරව අංගම හෝ අංගම් යන වචනය මායා අංගම් වල එන මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රීය සටන් උපක්‍රමයක් වන අංගම් පිඹීමටද යොදා ගැනේ. මේ මාරාන්තික මෙන්ම අමුතුම වර්ගයේ  මන්ත‍්‍ර ශාස්ත‍්‍රය නිසා අතීතයේ දී මිනිසුන් බොහෝ දෙනකු රෝගාබාධයකට හෝ මරණයට පත්ව ඇති බව තවමත් අප ජන සමාජය තුළ ජන විඥානය සාක්ෂි දරයි.

## බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:සාම්පදායික සිංහල දැණුම
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප
මලයාසියානු දිනය

සෑම වසරකදීම සැප්තැම්බර් 16 වන දිනදී  **මලයාසියානු දිනය** පවත්වන්නේ,  1963දී  මෙම දිනයේදී මලයාසියානු සන්ධීය රාජ්‍යය පිහිටුවීම සමරනු සඳහාය. මලයාව, උතුරු බෝර්නියෝව, සාර්වක්, සහ සිංගප්පූරුව එකට එක්වී මලයාසියාව බිහිකිරීම මෙදිනදී සැමරෙයි. නව සන්ධීය රාජ්‍යය බිහිකිරීම, 1963 ජූනි 1 වන දි සිදු කිරීමට නියමිතව තිබුණද, හයවන හරී මර්ඩේකා උත්සවය හා ඒකීභූත වීම සඳහා 1963 අගෝස්තු 31 දක්වා කල්තැබුණි. මලයාසියාව තැනීම පිළිබඳව ඉන්දුනීසියානු සහ පිලිපීන විරෝධතා නිසා, නව රාජ්‍යය ප්‍රකාශයට පත් කිරීම එම වසරෙහිදීම සැප්තැම්බර් 16 වන දින දක්වා ප්‍රමාද කෙරිණි. මෙම කල්තැබීමට තවද හේතුවක් වූයේ, උතුරු බෝර්නියොවෙහි (වර්තමානයේ සාබා) සහ සාර්වක් යන රාජ්‍යයන් නව සන්ධීය රාජ්‍යයෙහි කොටස්කරුවන් වනවාද යන්න පිළිබඳව එක්සත් ජාතීන්ගේ කණ්ඩායම විසින් සිදුකල ජනමත විමසුමට ඉඩ සැලසීම සඳහාය. 

මලයාසියාව බිහිකිරීමට හැකිවූයේ, 1963 ජූලි 9 දිනදී, මලයානු පාර්ලිමේන්තුව වෙත  *මලයාසියා පණත* ඉදිරිපත් කිරීම නිසා වන අතර, 1963 අගෝස්තු 29 දිනදී, යං ඩී-පර්ටුවං අගොං වෙතින් අනුමැතිය ලබාගන්නා ලදි. 1963 අගෝස්තු 31 දිනදී, සිංගප්පූරුව සහ (සාබා ලෙසින් යළි-නම් ලද) උතුරු බෝර්නි‍යෝව යන රාජ්‍යයන් එක්සත් රාජධානිය වෙතින් අන්කරවාර පරිපාලන තත්වයන් භුක්ති විඳීම ඇරඹුවේ, මලයානු නිදහසෙහි සයවන සංවත්සරය හා ඒකීභූත වන පරිදීය.

2010 වසරෙහි සිට, මලයාසියානු දිනය රජයේ නිවාඩු දිනයක් විය.  2009 ඔක්තොම්බර් 19 දිනදී, මලයාසියානු පාර්ලිමේන්තුවේ වාචික-ප්‍රශ්න-හා-පිළිතුරු සැසියට පසුව, මලයාසියාවේ අග්‍රාමාත්‍යය නජීබ් රසාක් විසින් මෙම තීරණය ගන්නා ලදි. මෙයින් ගම්‍ය වන්නේ, මලයාසියාවේ නිදහස හා බැඳි සංවත්සර දෙකක් මලයාසියානුවන් සතු වන බවයි.

## මෙයද බලන්න
* මලයාසියාවේ ඉතිහාසය
* මලයාසියාව තුල සිංගප්පූරුව
* 20-කරුණු එකඟතාවය (සාබා)
* 18-කරුණු එකඟතාවය (සාර්වක්)

## ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාව බිහිකිරීම
ප්‍රවර්ගය:මලයාසියානු නිදහස
ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාවේ රජයේ නිවාඩු දිනයන්
පලිහ

. Left: Greek slinger. Right - hoplites. Middle hoplite's shield has a curtain which serves as a protection from arrows.]]
 හා පළිහක් අතින්ගෙන ඡායාරූපයකට පෙනීසිටින සටන් ශිල්පියෙක්]]
ප්‍රහාරයන්ගෙන් සිරුර ආරක්‍ෂාකරගැනීම සඳහා යොදාගන්නා උපකරණයකි.

ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප
මරුවල්ලිය පරම්පරාව

**මරුවල්ලිය** නමින් අදට භාවිතා වන මාරලිය නම් නුවර යුගයේ ඉපැරණි අංගම්පොර පරම්පරාවකි. දෙවන රාජසිංහ රජුගේ කාලයේදී ප්‍රසිද්ධියට පත් මරුවල්ලිය කුමාරිහාමි නොහොත් ගලගොඩ කුමාරිහාමී නොහොත් ගලගොඩ දිසාපතිනිය නම් සටන් කාරියකගේ වෘතාන්තයක් හා සම්බන්ධ වේ. ඇයු පිරිමි වේශයෙන් ගොස් රජු ඉදිරියේ ඌරා ළිඳේ සටනක් කොට සුදලිය පරම්පරාවට අයත් පනික්කිරාළ කෙනෙකු මැරූ බව ඉතිහාසයේ කියවේ. මෙම පරම්පරාවේ අන්තිම මූලාශ්‍රය හමුවන්නේ 1818 කැරැල්ලේදී හමුවන ගලගොඩ දිසාව නම් දක්ෂ කඩු සටන් කරුවෙකුගෙනි. 

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
සුදලිය පරම්පරාව

**සුදලිය** යනුවෙන් අද භාවිතා වන සුදාලිය නම් නුවර යුගයේ පැවති අංගම්පොර සටන් පරම්පරාවකි. දෙවන රාජසිංහ රජුගේ කාලයේදී මරුවල්ලිය කුමාරිහාමී සමඟ ඌරා ළිඳේ සටනකට ගිය පනික්කිරාල කෙනෙකු සිටි සටන් පරම්පරාවකි. එච්. සී. පී. බෙල් මහතාට අනුව එම වාර්තාව ලිය සමය වන විටත් මෙම පරම්පරාව වියැකී ගොස් තිබිණ.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
ඌරා ළිඳ

ශාස්ත්‍රානුකූලව අඩි 15 ක විශ්කම්භයකින් හා අඩි 10 ක ගැඹුරකින් යුක්තව සකස් කරනු ලබන ඌරා වල යනු අංගම් ශාස්ත්‍රයේ විවිධ සුවිශේෂී අවස්ථාවලදී සටන් ශිල්පීන් දෙදෙනෙකු හෝ වැඩි ප්‍රමාණයක් ශාස්ත්‍රානුකූල සිරිත් විරිත් සමුදායකට පසුව නියමිත පිණුමකින් පැන එකිනෙකා සටන් කොට තම ශාස්ත්‍රීය නිපුණතාව පෙන්වීමට යොදාගන්නා පෞරාණික සම්ප්‍රදායකි. මෙහි පැවැත්වෙන සටන් ඌරා වලේ සටන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

## වඳන්
“ඌරා ළිඳ යනු ගල්පිලකවූ වතුර වළියි. වතුර බීමට එහි යන ඌරාට ගල් මූනත ඔප නිසා වළෙන් ගොඩ ඒමට බැරිවෙයි. ඌරා ළිඳේ සටන් කිරීම මෙසේ ය. සරඹශාලාවේ කවර ශිෂ්‍යෙයකු තමා අනිත් සගයනට වඩා සමත් යැයි සිතයි නම්, තම නම පිළිගන්නා මෙන් සිය ගුරුවරයා ගෙන් හා මුහන්දිරම්ගෙන් ඉල්ලා සිටිනු ඇත. මෙවැනි තවත් ඉල්ලීමක් ඇතිවූ පසු ඒ දෙදෙනා පොර වැටීමේ යොදනු ලැබේ. රියන් 30ක් දික්වුවද රියන් 7ක් ගැඹුරවූද ඌරා ළිඳ නමින් හැඳින්වෙන එම වල ඇතුලට දෙදෙන පිවිසෙන තෙක් උනුනොවුන් කවුදැයි සටන්කරවෝ නොදනිති....“

## සටන් කරන ආකාර
ඌරා ළිඳේ සටන් කරන ආකාර කීපයකට සටන් කරනු ලබයි.

# අයෙකු අඩපණ වන තෙක් සටන් කිරීම
# අයෙකුගේ මරණය තෙක් සටන් කිරීම
# පැයක් ඇතුළත් වැඩි දක්ෂතා මත ජයග්‍රහණය තීරණය කිරීම
# පරාජය භාර ගන්නා තෙක් සටන් කිරීම

මෙහිදී දෙදෙනා එකඟ වන ඕනෑම ආකාරයකට සටන් කිරීම සිදු කළ හැකිය.

## බාහිර සබැඳුම්
මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය

මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය යනු අංග අටකින් යුත් (අෂ්ට කර්ම) ගුප්ත ශාස්ත්‍රයකි.අප රටෙහි සහ ඉන්දියාවෙහි යන රටවල් දෙකෙහිම මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය බොහෝ දුරාතීතයේ පටන් පැවත ඇත.

# වශී කර්මය
# ආකර්ණ කර්මය
# මෝහන කර්මය
# ස්තම්භන කර්මය
# ශාන්ති කර්මය
# විද්වේෂණ කර්මය
# උච්චානය කර්මය
# මාරණ කර්මය

ප්‍රවර්ගය:වශී කර්මය
දේහ ධර්ම විද්‍යාව

දේහ ධර්ම විද්‍යාව යනු ශරීර ස්වරූපය බලා යමෙකු ගැන එනම් ඔහුගේ ගතිගුණ ගැන මැන ගත හැකි ඉපැරණි සිංහල ශාස්ත්‍රයකි.

ප්‍රවර්ගය:සාම්පදායික සිංහල දැණුම
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
එතුණු කඩුව

අංගම්පොර කලාවේ විවිධාකාර ආයුධ රාශියක් ඇති අතර *එතුණු කඩුව* නම් වූ ආයුධය විශේෂ තැනක් ගනී. කසයක හැඩය ගත් මෙම ආයුධය තියුණු මුවහත් ඇති මිනිස් උසට වඩා වැඩි උසකින් යුත් නම්‍යශීලී ලෝහ පටි 32 දක්වා යුක්ත වෙයි. අංගම්පොර සටන් කලාව හා බැඳුනු ආයුධ අතර සමූලඝාතන ආයුධයක් වන මෙය වඩා දියුණු හා සංකීර්ණ  සටන් හරඔ සදහා, දෑතට දෙකක් භාවිතා කරයි. දිගුකාලීනව පුහුණුවී දියුණු කරගත යුතු ඉතා සංකීර්ණ ශිල්ප ක්‍රමවේද රාශියක් එතුණු කඩු හරඹය තුල ගැබ්ව පවතී. එතුණු කඩුවෙන් සටන් කිරීමත් සමඟ ක්ෂණිකව පිනුම් කරණම් ගැසීම, ඉතා වේගවත්ව එතුණු කඩුව හැසිරවීම, එකවර ප්‍රතිවාදීන් කිහිපදෙනෙකුට පහරදීම ආදිය ඒ අතරින් ප්‍රධාන වේ. මෙම ආයුධය භාවිතයෙන් ප්‍රතිවාදියාට එල්ලකරන පහරක් හරියාකාරව සිදු නොවුණහොත් එය තමාටම වැදිය හැක.මෙය ඉතා ප්‍රවේශමෙන් පරිහරණය කළ යුතුය. එබැවින් මෙම ආයුධය අත්දැකීම් ඇති ප්‍රවීන සටන් ශිල්පීහු භාවිතා කරයි.

## බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප
රණ බෙර වාදනය

වාදනය යනු කලාවකි.බොහෝ දෙනා සිතා සිටින්නේ එය සංගීතයේ ම කොටසක් බවයි. 

ප්‍රවර්ගය:සාම්පදායික සිංහල දැණුම
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
චීනාඩි

**චීනාඩි, චීනා ඩි හෙවත් චීන අඩි** යනු මේවන විට නොපවතින්නා වූ තරමට දුලභවීඇති ලක්දිව පැවත් ආත්මාරක්‍ෂක සටන්ක්‍රමයකි.අතීතයෙදී අංගම්පොර කලාව විදේශිකයන් විසින් තහනම් කිරීමත් සමග "අංගම්පොර" යන නම වෙනුවට "චීන අඩි" යන නම භාවිතා කරන ලදී.

## ආරම්භය
ක්‍රි.ව. 17වන සියවසේදී පමණ ලක්දිව සංචාරයකල චීන භික්ෂූන් ඇසුරින් මුලිම මෙය බිහිවූ බව සැලකේ. පසුව චීන වෙළෙඳුන් විසින්ද පෝෂණය වූ බවට සැලකෙන මෙම ශිල්පයට ඉන්දියානු සටන්ක්‍රමවල ඇතැම් කොටස්වලින් සෑදුණු මිශ්‍ර බව සැලකේ. 

අතීතයේදී මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කළ පුද්ගලයින් තම මැරකම් පෙන්වීමට චීනඩි භාවිතා කර ඇති හෙයින් මෙය 'කුපාඩි සෙල්ලම' වශයෙන්ද හඳුන්වා ඇත.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප
මැයි 11

ප්‍රවර්ගය:මැයි
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින