ඩොමිනිකාවේ ආර්ථිකය

ඩොමිනිකාවේ මුදල් ඒකකය නැගෙනහිර කැරිබියන් ඩොලරයයි. 2008 දී, ඩොමිනිකා නැගෙනහිර කැරිබියන් ප්‍රාන්තවල ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (GDP) අඩුම අනුපාතවලින් එකක් විය. 2003 සහ 2004 දී රට ආසන්න වශයෙන් මූල්‍ය අර්බුදයකට මුහුණ දුන් නමුත් දශකයක දුර්වල ක්‍රියාකාරිත්වයකින් පසුව ඩොමිනිකා ආර්ථිකය 2005 දී 3.5% කින් සහ 2006 දී 4.0% කින් වර්ධනය විය. 2006 වසරේ වර්ධනයට සංචාරක, ඉදිකිරීම්, අක්වෙරළ සහ අනෙකුත් සේවා සහ කෙසෙල් කර්මාන්තයේ සමහර උප අංශවල ජයග්‍රහණ හේතු විය. මේ කාලයේදී ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) ඩොමිනිකා රජය එහි සාර්ථක සාර්ව ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා ප්‍රශංසා කළ අතර, රාජ්‍ය ණය තවදුරටත් අඩු කිරීමේ අවශ්‍යතාවය, මූල්‍ය අංශයේ නියාමනය වැඩි කිරීම සහ වෙළඳපල විවිධාංගීකරණය ඇතුළු ඉතිරි අභියෝග ද පෙන්වා දුන්නේය.

කෘෂිකර්මය සහ විශේෂයෙන්ම කෙසෙල් වරක් ඩොමිනිකාවේ ආර්ථිකයේ ආධිපත්‍යය දැරූ අතර, ශ්‍රම බලකායෙන් තුනෙන් එකක් පමණ 2000 ගණන්වල මුල් භාගයේ කෘෂිකර්මාන්තයේ වැඩ කළහ. කෙසේ වෙතත්, මෙම අංශය කාලගුණික තත්ත්වයන්ට සහ භාණ්ඩ මිල කෙරෙහි බලපාන බාහිර සිදුවීම්වලට බෙහෙවින් අවදානමට ලක් වේ. 2007 දී, ඩීන් සුළි කුණාටුව කෘෂිකාර්මික අංශයට මෙන්ම රටේ යටිතල පහසුකම්වලට, විශේෂයෙන්ම මාර්ගවලට සැලකිය යුතු හානියක් සිදු කළේය. රජය විසින් කෝපි, පච්චූලි, කෝමාරිකා නිෂ්පාදනය ප්‍රවර්ධනය කරමින් කෘෂිකාර්මික අංශය විවිධාංගීකරණය කර ඇත. වේරා, කැපූ මල් සහ අඹ, පේර සහ පැපොල් වැනි විදේශීය පලතුරු, අතර ආර්ථිකය සංචාරක ව්‍යාපාරය මත වඩ වඩාත් රඳා පවතී.

### ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම 
ඩොමිනිකා යනු බොහෝ භාණ්ඩ සඳහා එක්සත් ජනපදයට තීරුබදු රහිත ප්‍රවේශය ලබා දෙන කැරිබියන් ද්‍රෝණි මූලාරම්භයේ (CBI) ප්‍රතිලාභියෙකි. ඩොමිනිකා ප්‍රධාන වශයෙන් ඉංග්‍රීසි කතා කරන කැරිබියන් ප්‍රජාවට (CARICOM), CARICOM තනි වෙළෙඳපොළ සහ ආර්ථිකය (CSME) සහ නැගෙනහිර කැරිබියන් රාජ්‍යයන්ගේ සංවිධානයට (OECS) ද අයත් වේ.

### ආර්ථික සංක්‍රමණිකයන් 
ඩොමිනිකා හි පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය වලංගු දෙවන පුරවැසිභාවය අපේක්ෂා කරන අයට නිල සහ නීත්‍යානුකූලව අනිවාර්ය ආර්ථික පුරවැසිභාවයක් පිරිනමයි. ඩොමිනිකා හි ජාතිකත්ව නීතිය තම රටේ ආර්ථිකයට කරන ආයෝජනයක් සඳහා පුරවැසිභාවය ලබා ගැනීම සඳහා වසර හතක නීත්‍යානුකූල පදිංචිය පිළිබඳ සාමාන්‍ය අවශ්‍යතාවය අත්හැරීමට රජයට බලය ලබා දෙයි. ප්‍රධාන අයදුම්කරුවෙකු සඳහා අවශ්‍ය දායකත්වය ආර්ථික විවිධාංගීකරණ අරමුදල හරහා ඇ.ඩො. 100,000 කින් ආරම්භ වේ. විකල්පයක් ලෙස, 2014 සිට, අයදුම්කරුවන්ට දිවයිනේ සුවිශේෂී නිවාඩු නිකේතනවලින් හෝ මැරියට්, කෙම්පින්ස්කි හෝ හිල්ටන් වැනි ගෝලීය වෙළඳ නාමවලින් පූර්ව-අනුමත නිශ්චල දේපල සඳහා අවම වශයෙන් ඇ.ඩො. 200,000 ආයෝජනයක් කළ හැකිය. නිලධාරීන්ට අනුව, 2015 දී නිවර්තන කලාපීය එරිකා සුළි කුණාටුවෙන් සහ 2017 දී මරියා සුළි කුණාටුවෙන් පසුව, ආයෝජන මගින් පුරවැසිභාවය (CBI) වැඩසටහන ආර්ථික හා මූල්‍ය "ජීවන මාර්ගයක්" වූ අතර, 2016 මුල් භාගය වන විට ඩොමිනිකාව එහි නව ආයෝජන විකල්පය සෘජු විදේශ ආයෝජනයේ ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය බවට පත්ව ඇත. ඩොමිනිකන් පුරවැසියන්ට එක්සත් රාජධානිය සහ ෂෙන්ගන් කලාපය ඇතුළුව රටවල් 140කට ආසන්න ප්‍රමාණයකට වීසා බලපත්‍රයක් නොමැතිව ගමන් කිරීමට හෝ ඇතුල් වූ පසු වීසා බලපත්‍රයක් ලබා ගැනීමට හැකිය. ඩොමිනිකා පුරවැසිභාවය සඳහා අයදුම් කිරීම අයදුම් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ පළමු පියවර ලෙස නිල රජයේ අනුමත ආර්ථික පුරවැසි නියෝජිතයන් සමඟ අන්තර් ක්‍රියා කිරීම අවශ්‍ය වේ. මෙම වැඩසටහන 2018 රජයේ මුළු ආදායමෙන් 16%ක් වන විට අගය කෙරේ.

ආර්ථීක පුරවැසි වැඩසටහන රජය විසින් කළමනාකරණය කිරීම සහ උපයන ආදායම භාවිතා කිරීමේදී විනිවිද භාවයක් නොමැති බව මුලදී වටහා ගැනීම දේශීය දේශපාලන මතභේදයට තුඩු දෙන නිරන්තර මාතෘකාවකි. විපක්ෂය ගැන සඳහන් කරමින් අගමැති ස්කෙරිට් 2016 දී ප්‍රකාශ කළේ “ඔවුන්ට ආයෝජන වැඩසටහන මගින් පුරවැසිභාවය අපකීර්තියට පත් කර පුරවැසිභාවය ලබා ගැනීමට ඩොමිනිකාව ආකර්ශනීය නොවන ස්ථානයක් බවට පත් කළ හැකි නම්, ආදායම පහත වැටෙනු ඇති අතර රජයට රට ගොඩ නැගීමට නොහැකි වනු ඇත. නැතහොත්, එවිට රජයට ජනතාව මත බදු වැඩි කිරීමට සිදුවනු ඇත ඩොමිනිකා CBI අරමුදල්වල විනිවිදභාවය වැඩි දියුණු කර ඇත. අගමැති ස්කෙරිට්ගේ 2018-2019 අයවැය ලිපිනයට අනුව, දිවයිනේ CBI වැඩසටහන මගින් ඩොමිනිකන් දරුවන්ට අසාධ්‍ය වෛද්‍ය තත්වයන් යටතේ විදේශීය ප්‍රතිකාර ලබා දෙන ජාතික සෞඛ්‍ය රක්‍ෂණ නියමුවෙකු සංවර්ධනය කිරීමට උපකාරී වී ඇත. කුඩා කැරිබියන් දූපතට මරියා සුළි කුණාටුවෙන් ඇති වූ බලපෑමෙන් බොහෝ නිවැසියන් අවතැන් වූ නිසා, රජය සුළි කුණාටුවට ඔරොත්තු දෙන නිවාස 5,000ක් ඉදිකිරීමට ප්‍රතිඥා දුන් අතර, ඉන් පළමු නිවාස 125ක් 2019 පෙබරවාරි මාසයේදී පදිංචියට නියමිතව තිබුණි. CBI වැඩසටහන දිවයිනේ පරිසර සංචාරක ක්ෂේත්‍රයේ රැකියා උත්පාදනයට සහ නිර්මාණය කිරීමට ද සැලකිය යුතු ලෙස උපකාරී වී ඇත. තවද, ස්කෙරිට් පරිපාලනය විසින් නව ගුවන් තොටුපළක් ඉදිකිරීම සඳහා සෑම මසකම EC$m 5ක් වෙන් කරන ලදී.

ෆිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් හි ප්‍රොෆෙෂනල් වෙල්ත් මැනේජ්මන්ට් ප්‍රකාශනය එහි වාර්ෂික CBI දර්ශකයේ ආයෝජන වැඩසටහන අනුව ලොව හොඳම පුරවැසිභාවය ලෙස ඩොමිනිකා ශ්‍රේණිගත කර ඇත. වාර්තාවට අනුව, ආයෝජකයින් ඩොමිනිකාගේ පුරවැසිභාවය තෝරා ගන්නේ එයට වඩාත්ම දැරිය හැකි ආයෝජන සීමාව ඇති නිසා, අයදුම් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සරල සහ විධිමත් වන අතර, ආරක්‍ෂක අංශ විසින් සෑම අයදුම්කරුවෙකුම දැඩි ලෙස රැඳී සිටීමට යටත් දැයි පරීක්ෂා කරයි.

### සංචාරක ව්‍යාපාරය 
ඩොමිනිකා බොහෝ දුරට ගිනිකඳු වන අතර වෙරළ කිහිපයක් ඇත; එබැවින් සංචාරක ව්‍යාපාරය අසල්වැසි දූපත් වලට වඩා සෙමින් වර්ධනය වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඩොමිනිකා හි කඳු, වැසි වනාන්තර, මිරිදිය විල්, උණු දිය උල්පත්, දිය ඇලි සහ කිමිදුම් ස්ථාන එය ආකර්ශනීය පරිසර සංචාරක ගමනාන්තයක් බවට පත් කරයි. අගනුවර වන රොසොයෝ හි නවීන නැව් තටාක සහ ජලාශ්‍රිත පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීමෙන් පසු කෲස් නැව් නැවතුම් ස්ථාන වැඩි වී ඇත. දිවයිනේ ගිනිකඳු ස්වභාවය ස්කූබා කිමිදුම්කරුවන් ආකර්ෂණය කර ඇත.

## යොමු කිරීම්