open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
සර්වග්‍රාහි යෝග්‍යතාවය

සර්වග්‍රාහි යෝග්‍යතාවය (1F) පිළිබදව නිර්වචනයන් කිහිපයක් ඇත. නමුත් ඉන් ‍එකක් ( ඔලී - 2003-ට අනුව ඩබ්ලිව්.ඩී හැමිල්ටන් ගේ ප්‍රථම විස්තරය හා නොගැලපේ) පුද්ගලයෙකුගේ හැසිරිම් වල සෘජු හා වක්‍ර යෝග්‍යතා ප්‍රතිවිපාකයන්හි එකතුව සර්වග්‍රාහි යෝග්‍යතාවය වේ. එහි සෘජු ‍යෝග්‍යතා ප්‍රතිවිපාකය යනු පුද්ගලයා සහ සමාජ සහකරුවන් අතර ඇති සම්බන්ධයේ මට්ටමෙන් බර තබන ලද (රික්ලේෆ්ස් සහ මිලර් 2001) සමාජ සහකරුවන්ගේ යෝග්‍යතාවය‍ කෙරෙහි වන බලපෑමද වේ. සමාන සමාජ හැසිරිම් කෙරෙහි ලැදිකම ඇති කෙරෙන ජාන සහිත අනෙකුත් පුද්ගලයන්ගේ පැවැත්ම හෝ අභිජනනය සමාජ හැසිරිම් විසින් වැඩි කිරිමේදි හෝ අඩු කිරිමේදි ඒවා ජිවියාගේ අනියම් යෝග්‍යතාවය කෙරෙහි බලපෑම් ඇති කරයි. එහෙයින් මෙම ආකෘතිය වුල්කාර ජාන පරම්පරාවෙන් සර්වසම වන විට අවශ්‍ය වන ඥාතියා තෝරා ගැනිමට (දැඩි අර්ථයෙන්) වඩා ‍පොදු එකක් වේ. වර්ග්‍රාගි යෝග්‍යතාවය නිරූපණය කිරිම සදහා ඉතාමක් පොදු ඓතිහාසික පසුබිම ඇත්තේ ආසන්න සබදතාවයක් ඇති ජිවින් කාණ්ඩ වල නිසා ආකෘතින් දෙක එක සමාන ලෙස සාමාන්‍යයෙන් සැලකේ.

ජානයේ දැක්ම අනුව පරිණාමයේ සාර්ථකත්වය අවසානයේ රදා පවතින්නේ තමාගේ උපරිම පිටපත් සංඛ්‍යාවක් ජනගහණය තුළ රදවා තබාගැනිමෙනි. වර්ෂ 1964 වර්ෂය වන තෙක් ජාන විසින් මෙම තලය ලගා කරගත්තේ පුද්ගලයාට උපරිම ජීවය දරුවන් සංඛ්‍යාවක් ඉතිරි කොට තබා යාමට සැලැස්විමෙන් බව සාමාන්‍ය විශ්වාසය විය. කෙසේ වුවද, ජිවියෙකුගේ ආසන්න  ඤාතින් ජාන වැඩිගණනක් පොදුවේ කොටස් කර ගැනීමට ඉඩ ඇති නිසා (දුර්ලභ ජානවල ප්‍රතිවාදි වු "පොදු ‍ජාන" හා පටලවා නොගත යුතුය) මෙම ඥාති පුද්ගලයන්ගේ අභිජනනය සහ පැවැත්මට අනුබල දිම මගින් ජානයට හිමි පරිණාමික සාර්ථකත්වය වැඩි දියුණු කර ගත හැකි බව වර්ෂ 1964 දි ඩප්ලිව්. ඩී හැම්ටන් විසින් පෙන්වා දුන්නේය. මෙසේ පුද්ගලයින්ට ඔවුන්ගේ පුද්ගල යෝග්‍යතාවයට වඩා සර්වග්‍රාහී යෝග්‍යතාව උපරිමයට පත්කර ගැනීම සදහා ගැලපෙන ක්‍රමයකට හැසිරිම සදහා මෙහෙයවනු ලබයි.

සර්වග්‍රාහී යෝග්‍යතා මුලධර්ම පිලිබද ප්‍රත්‍යක්ෂ මුලනය උදාහරණයක් ලේඩින්ගේ බිම් ලේනා විසින් සැපයේ. මෙහිදී තමන් ගොදුරු කර ගැනිමට බලාසිටින කෙනෙක් සිටි බව ඔවුන්ගේ කාණ්ඩායටමට අනතුරු ඇගවිම සදහා එක් එක් ලේනා විසින් අනතුරු ඇගවිමේ සංඥා නිකුත් කරනු ලැබේ. අනතුරු ඇගවිමේ සංඥා නිකුත් කිරිමෙන් ‍බෙල්ඩින්ගේ බිම් ලේනා තමන් සිටින ස්ථානය දැන ගැන්නට සැලැස්විම මගින් තමන් වැඩි අනතුරකට ලක්වේ. කෙසේ වුවද මෙම ක්‍රියාවලියේදි ලේනා ජනගහණය තුළ ජීත්වන සිය ඥාතින් ආරක්ෂා කර ගනී. වැඩි දුරටත් කළ අධ්‍යනයන්හිදි ලේනා තම අවදානමට පත්විම ඇති කැමැත්ත ඌ ජනගහණයේ සාමාජිකයන්ට කෙතරම් ආසන්න වශයෙන් ඥාතිත්වය දරන්නේ ද යන්නට සෘජුවම සමානුපාතිකය වන බව පෙනි ගොස් ඇත. එහෙවින් තමාගේම ජාන ප්‍රජානය කිරිමෙන් ඉතිරි කර යා හැකි ජනගහණය ප්‍රමාණයට වඩා ආසන්න තම ප්‍රදේශයේ සිටින අනෙකුත් ලේනුන් ආරක්ෂා කිරිම මගින් ජාන වැඩි වශයෙන් ඉදිරියට ඉතිරි කිරිමට තුඩු දෙයි නම් ලේනා තමාගේ ජීවිතය බිලිදිමට කැමති වේ. එය වැඩි සර්වග්‍රාහි යෝග්‍යතාවකට තුඩු දෙයි. තවත් හොද නිදසුනක් වනුයේ කිරළ පක්ෂයා තමාගේ පැටවුන් උකුස්සන්ගේ අවධානයෙන් මගහැරවීම සඳහා තමාට තුවාල වු බවට ව්‍යාජ පෙන්විමක් කිරිමයි.

## සටහන් 
{|
භාෂා ප්‍රායෝගිකතාවය

ප්‍රායෝගිකතාවය යනු ස්වභාවික භාෂා කථාකරන්නන් පැහැදිලිව  ප්‍රකාශ කරන ලද දෙයට වැඩි යමක් සන්නිවේදනය කිරිමට ඇති හැකියාව අධ්‍යයනය කිරීමයි. වෙනත් කථිකයෙක්  අදහස් කළ අරුත තෙරුම් ගැනිමට ඇති හැකියාව ප්‍රායෝගික නිපුණතාවය ලෙස හැදින්වේ. ප්‍රයෝගික ශ්‍රිතයන් පැහැදිලි කරන ප්‍රකාශයන් පාර ප්‍රායෝගික ලෙසට හැදින් වේ. තවත් දෘෂ්ඨි කෝණයක් වනුයේ  ප්‍රයෝගිතාවය මගින් සන්නිවේදනයේ අපේ අරමුණු ළගා කරගත හැකි ක්‍රම පිළිබදව සලකා බැලෙන බවයි. කිසියම් ප්‍රද්ගලයෙකුට තවත් කෙනෙකුට දුම්බිම නවත්වන ලෙස කිරීමට අවශ්‍ය වුවා යැයි සිතන්න. විවිධ ප්‍රකාශයන් යාදා ගනිමින් මෙම අරමුණ ඉටු කරන ගත හැකිය. කරුණාකර දුම්බිම නවත්තන්න යැයි ඒ පුද්ගලයාට සරලව ප්‍රකාශ කල හැකිය. එය සෘජු හා පැහැදිලි ශබ්දාර්ථයක් සහිත්‍ය. ඊට විකල්ප ලෙස මෙම කාමරවට වායුව පිරිසිදු කරන උපකරණයක් අවශ්‍යය යි කිව හැකිය. එයින් ද සමාන අරැතක ඇහැවුනද එය වක්‍රව කරන ප්‍රකාශයක් වන අතර ඉන් අදහස් කළ අර්ථය තේරුම් ගැනීමට ප්‍රයෝගික අනුමානයක් අවශ්‍ය වෙයි.

ප්‍රයෝගිකතාවය භාෂා ඉගෙන ගන්නන් හට අවබෝධ කර ගැනිමට ඇති ඉතාමත් අභියොගාත්මක පැතිකඩක් ලෙස සැලකෙන අතර එය ඇත්ත වශයෙන්ම අබබෝධ කරගත හැක්කේ අත්දැකිම් සමග පමණකි.

## සටහන් 
| Pragmatics
|}
{|
රිචර්ඩ් ලීක

රිචර්ර්ඩ් අර්ස්කින් ‍ෆ්‍රේරේ ලිති (වර්ෂ 1944 දෙසැම්බර් මස 19 වැනි දින කේනියාවේ නයිරෝජිනදි උපත ලැබිය) කෙන්යානු දේශපාලනඥයෙක්, පාෂාණ ධාතු විද්‍යාඥයෙක් හා සංරක්ෂණයෙක් විය. ඔහු පුරා විච්ඡේයෙකන් වන ලුවි ලික් හා සේරි ලික් ගේ පුතුන් තිදෙනාගෙන් දෙවැන්නා වු අතර කොලින් ලිකිගේ බාල සොහොයුරා විය.

## මුල් ජීවිත කාලය
## ආදිතම වර්ෂයන්
රිචර්ඩ් කුඩා ළමයෙක් ලෙස කොරිනඩෝන් කෞතුකාලාරටේ භාරකරු වු ලුවි ලික හා ඔල්ඩුවායි ලිති කැණිම් පිලිබද සතුටු වු මේරි ලිති  සිය දෙමව්පියන් හා ‍ජොනත්තන් සහ පිලිප්, සිය ‍දෙ‍සොහොයුරන් ද සමග නයිරෝබි හි ජිත්විය. ලිති සොහොයුරන්ට ඉතාමත් කාර්යශිලි ළමා කාලයක් තිබිණි. සියළුම පිරිමි ළමයින් කුඩා අශ්වයන් සතුව සිටි අතර ඔවුහු ලැන්ගාට් පෝනි සමාජයේ සාමාජිකයන් වුහ. ඔවුහු උඩපැනිමේ හා අසුන් පැනිමේ තරගවලට සහභාගි වු අතර බොහෝවිට විනෝදය සදහා සතුන් එලවමින් සහ අන් සමග ක්‍රිඩාවෙහි යෙදමින් තැනිතලා හරහා එකි ගෝන්ග් කදු දෙසට අසුනි පිටිනි ගියහ. සමහර විට පෝනි සමාජයේ සියලු දෙනා නිවාඩු කාලවලදි ලිකි පවුල් අමුත්තන් වුහ. රිචර්ඩ් ගේ දෙමාපියන් නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ සැල්මේෂියානු සංගමය පිහිට වු අතර වර්ෂය 1957 දි ඒ සදහා ත්‍යාගයක් ද දිනුහ. බල්ල්න් සහ අනෙකුත් සුරතල් සතුන් ලිති නිවසේ සත්කාරය ලැබු වැඩිහිටියන් සහ ළමයින් විසින් පවත්වන ලද තරගවලට ලිති තරුණයන් සහභාගි වු අකර ඔවුහු සොරනේගෙඩ් වලදි හාවුන් සහ කුඩා මුව වර්ගයයන් අතින් අල්ලා ගැනිමට තැත්කරමින් ද ආදි මිනිසා අනුකරණය කරමින්ද සිංහයන් සහ නරියන් උන් අල්ලාගත් ගොදුතරුවල් පලවා හැරිමට උත්සහ කලහ.

## සටහන් 
| Richard Leakey
|}
{|
ද්විතීය අධ්‍යාපනය

ද්විතීය අධ්‍යාපනය යනු ප්‍රාථමික පාසල් අවදියෙන් පසුව එන අධ්‍යයනයේ පියවරයි. ද්විතීය අධ්‍යාපනය යනු සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනයේ අවසාන පියවරයි. සාමානයෙන් අධ්‍යාපනයේ ඊලග පියවර වන්නේ විද්‍යාලයට හෝ විශ්ව විද්‍යාලයයි. ද්විතිය අධ්‍යාපනය නියම වශයෙන් අනිවාර්ය පරිපුර්ණ, බාලවයස්කරුවන් සදහා වු ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයේ සිට වැඩිමහල්ලන් සදහා වු වෛකල්පිත, නිර්මාණාත්මක තෘතිය, පශ්චාත් ද්වීතීයය හෝ උසස් අධ්‍යාපනය (විශ්ව විද්‍යාල වෘත්තිය විද්‍යාල) දක්වා සිදුවන සංක්‍රමණය සමය නිරූණය කරයි. පවතින ක්‍රමය අනුව මේ කාලය හෝ ඉන් කොටසක් සදහා වෙනු වු පාසැල් ද්විතිය පාසැල් උසස් පාසැල් , මැදි පාසැල් ,විද්‍යාල, වෘත්තිය පාසැල් සහ ප්‍රාරම්භ පාසැල් වශයෙන් හැඳින්වේ. මේවා අතරින් ඕනෑම එකක නිශ්චිත අර්ථ අවනිත ක්‍රම අකර වෙනස් වේ. 

ප්‍රාථමික හා ද්විතීය අධ්‍යාපනය අතර නිහ්චිත කඩඉම රටකින් 60 කට මෙන්ම රටක තුද වුවද වෙනස් වේ. නමුත් එය සමාන්‍යයෙන් 5 වැනි හා 10 වැනි ව්ෂ අතර අධ්‍යාපන කාලය වේ. ද්විතිය අධ්‍යාපනය ඈත්වන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් ගැටවර වයසේදීය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ හා කැනඩාවේ ප්‍රාථමික හා ද්විතිය අධ්‍යාපනයේ එකතුව සමහර විට කේ. 12 අධ්‍යපානය යනුවෙනි. ඔස්ට්‍රේලියාවේ එය හැදින්වෙනුයේ පී -12 අධ්‍යාපනය යනුවෙනි.

ද්විතීය අධ්‍යාපනයේ අරමුණු උසස් අධ්‍යාපනය හෝ වෘත්තිය අධ්‍යාපනයට සුදානම් කිරීම සදහා පොදු දැනුම ලබා දීම හෝ සෘජුම වෘත්තියක් සදහා පුහුණු කිරීම හෝ විය හැකිය. 

## සටහන් 
| Secondary Education
|}
{|
ස්වභාවික වරණය

ස්වභාවික වරණය යනු අභිජානීන ජිවින්ගේ ජනගහණයක අනුගාමි පරම්පරාවන්හි සතුටුදායක උරුම විය හැකි ගති ලක්ෂණ වඩාත් සුලබ විමෙන් අසතුටුදායක උරුමවිය හැකි ගති ලක්ෂණ වඩාත් සුලභ විමෙන් අසතුටුදායක උරුම විය හැකි ගති ලක්ෂණ විරල විමෙන් ක්‍රියාවලියය. ස්වභාවික වරණය රූපානුදර්ශනය මත නැතහොත් ජීවියෙකුගේ නිරික්ෂණය කළ හැකි චරිත ලක්ෂණ මත ක්‍රියාත්මක වේ. ඒ අනුව වඩා සතුටුදායක අයට වඩා නොනැසි පැවතිමට සහ අභිජනනයට ඇති ඉඩකඩ වඩා වැඩිය. සතුටුදායක රූපානුදර්ශනය හා සම්බන්ධ ප්‍රවේණි දර්ශනය වන රූපානුදර්ශනයේ ජානමය පදනමෙහි සංඛ්‍යාතය පසුගාමි පර්මපාරවාලදි වර්ධනය විමක් වෙයි. මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා කාලයක් සමග ජිවින් විශේෂික රපිසරාත්මක අවකාශය හා අනුවර්තිත විමක් සිදුවිය හැකි අතර අවසානයේදි නව ප්‍රභේදයන් පැන නැගීමටද තුඩු දිය හැකිය. වෙනත් වචන වලින් කියතොත් ස්වභාවික වරණය වනු නිශ්චිත ජිව ජන සමුහයක පරිණාමය සිදුවිය හැකි යාන්ත්‍රනයයි. 

ස්වභාවික වරෟණය නුතන ජීව විද්‍යාවේ වැදගත් අංගයකි. මෙය හදුන්වා දුන්නේ චාල්ස් ඩාවින් විසින් 1859 වර්ෂයේ ලියු ද ඔරිජින් ඔෆ් ස්පීසීස්(Origin of Species) නමැති සිය නව සොයා ගැනිම් හදුන්වා දුන් ග්‍රන්ථයෙනි. එහි ස්වභාවික වරණය යන්න විස්තර කනරනු ලැබුවේ. ආවේනිකත්වය පිළිබද පිළිගෙන හැකි න්‍යායක් නොපවති නිසාය ඩාර්වින් සිය ලිවිම කරන කාලයේ දි නුතන ජාන විද්‍යාව පිලිබද කිසි දැනුවත් භාවයක් නොතිබිණි. නුතන ජනා විද්‍යාවේ පියා ලෙස සැලකෙන ග්‍රෙගර් නේඩල් ඩාර්වින්ගේ සමකාලිනයෙක් වුවද විසිවන සියවසේ මුල් කාලය තෙක් ඔහුගේ කෘතින් අප්‍රසිද්ධව පැවතිණි. සාම්ප්‍රදායික ඉන්විනුයානු විකාශනය හා සම්භාවය හා අණුක ජාන විද්‍යාවේ පසු කාලින සොයා ගැනිම්වල එකතුව නුතන විපරිණාමික සංයෝග ලෙස හැදින්වේ.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ස්වර ශාස්ත්‍රය

ස්වර ශාස්ත්‍රය (ග්‍රීක ෆෝන්) හඩ ශබ්දය + (ලෝගෝස්) වචන කථනය, සාකච්ඡාවට භායනය වු විෂය යනු යම් නිශ්චිත භාෂාවක ශබ්ද ක්‍රමය අධ්‍යනය කරන වාග් විද්‍යාවෙහි උප ක්ෂේත්‍රයකි. ශබ්ද විද්‍යාව කථානයේදි ඇතිවන ශබ්දයන්හි භෞතික නිෂ්පාදනය සහ අවබෝධය පිළිබදව වන අතර ස්වර ශාස්ත්‍රය දෙන ලද කිසියම් භාෂාවක හෝ භාෂාවන් අතර ශබ්ද ක්‍රියා කරන අකාරය විස්තර කරයි.

ස්වර ශාස්ත්‍රයෙහි වැදගත් කොටසක් වනුයේ භාෂාවක් තුල කිනම් ශබ්ද වශේෂණය ඒකකයන් වන්නේද යන්න අධ්‍යනය කිරීමයි. උදාහරණයන් පෙස ඉංග්‍රිසි භාෂාවෙන්   /P/ සහ  /B/ ශබ්දයේ විශේෂණිය එක්යන් ව්. (ඒවා ශබ්දානුය./ වෙනස වන්නේ ශබ්දානුක හෝ ශබ්දානුමිතික බවයි) මෙය (pin) සහ "බින්"  (bin) වැනි වෙනෙස් දේවල් හදුන්වන නමුත් ශබ්දයට ස්ථානගත වි ඇති අන්දම අනුව දේශිය කථිකයින් විසින් තවමත් එකම ඹප්දය ලෙස සැලකේ. උදාහරණය ලෙස පින් (pin) යන වචනනය පී  (p) අකුර මහාප්‍රාණක්ෂරයක් ලෙස ශබ්ද කරන අතර ස්පින් යන වචනයෙහි ශබ්දානුව ශබ්දයෙන් පමණක් වෙනස්වන කුඩාම යුගයන් ගන් දැකගත හැකිය.අනෙක් අතට පී  (p) අක්ෂරය ‍බොහෝ විට අනෙකුත් ශබ්දවලට සාපේක්ෂය එය සමාන වි ඇති අන්දමට අනුව වෙනස් ආකාරකින් උච්චාරණය කිරිම හෝ නොකිරිම පිලිබද මෙම වෙනස් ශබ්දානු අතර වෙනස්කම්ක් ලස දැක්වේ.

අවම අර්ථ පුර්ණය ශබ්ද (ශබ්දානු) වලට අමතරව ස්වර ශාස්ත්‍රය ඉහත විස්තර කල ඉංග්‍රිසි භාවේ "පි" අක්ෂණය යෙදුනු අන්දම සහ මාත්‍රාව,ව්‍යුහය, අවධාරණය, උච්චාරණය සහ ස්වර භේදය වැනි මාතෘකාවන්හිදි ද ශබ්ද එකිනෙකට අතර වෙනස් වන අන්දම අධ්‍යනය කෙරේ.

ස්වර ශාස්ත්‍රමය ඒකකයන් හි ශබ්ද ඇතුලත් නොවුවද සංඥා භාෂා විග්‍රහ කිරිම සදහා ද ස්වර ශාස්ත්‍ර න්‍යායේ මුලධර්මයෙන් යොදා ගනු ලැබිය. ස්වර ශාස්ත්‍ර විග්‍රහ‍යේ දී  උපකරණය ලෙස යාදා ගැනිම සදහා නිර්මාණය කර ඇති නිසා ප්‍රකාරයෙන් නිදහස්ව යොදා ගැනිමට හැකියාව ඇත.

## සටහන් 
| Phonology
|}
{|
වාක්‍ය වින්‍යාසය

වාක්‍ය වින්‍යාසය යනු භාෂාවක වාක්‍යයක් නිර්මාණය කිරිමේදි ‍යොදා ගන්නා පද යම් නීතියක් අනුව ගැලපීමයි. සමහර අවස්ථාවලදී උදාහරණ වශයෙන් අයර්ලන්ත කදුකර භාෂාවේ (Irish Gaelic) වාක්‍ය වින්‍යාසය යනු පද ගැලපිම සදහ යොදා ගන්නා නීති සමූහය ද විය හැකිය. වර්තමානය වාග් විද්‍යාඥයන් විවිධ වු භාෂාවන්හි එකිනෙකට පොදු වු වාක්‍ය වින්‍යාසයන් පිලිබදව අධ්‍යනය කරන අතර ඔවුන් වැනි වු වාක්‍ය වින්‍යාසය සදහා යොදා ගන්නා නීති සමුදාය විස්තර කිරිමට උත්සාහ කරයි.

නවොම් කොමිස්කි (Naoni Chomsky) වැනි වාග් විද්‍යාඥයින් පවසන ආකාරයට වාක්‍ය වින්යාසය නිර්මාණය වි ඇත්තේ මානවයාගේ සිතෙහි අන්තර්ගතයේ නිසා වාක්‍ය විනාසය ජීව විද්‍යාවේ කොටසක් බවයි. නමුත් ජෙරල්ඩ් ගස්ඩර් (Gerald Gazdar) වැනි වාග් විද්‍යායන් පවසන ආකාරයට වාක්‍ය වින්‍යාසය රූපක පද්ධතියකට අදාල වේ. ජෝසෆ් ග්‍රීබන්රාග් (Joseph Grenberg) වැනි අනෙකුත් වාග් විද්‍යාඥයන්ට අනුව භාෂාවක් ව්‍යාකරණාත්මක වර්ගීකරණයක් කරිම තුලින් භාෂාව යාවානය කරණයක් කළ හැකි බව පිළි‍ගනී. 

## සටහන් 
| Syntax
|}
{|
ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් පිලිබද හැදැරීමේ විද්‍යාව (Primatology)

ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් පිලිබද හැදැරිමේදී විද්‍යාඥයන් මානවයාගේ ජීව විද්‍යාත්මක, මානව විද්‍යාත්මක හා මනෝ විද්‍යාත්මක විකසනය පිළිබදව අධ්‍යයනය කල යුතුය. මෙහිදි කායික මානව විද්‍යාවෙහි සිදුවන විකසනය පිළිබද වද හැදැරීමද කළ යුතුය. මෙය හෝමෝසේපියන් (Mono Spaiens) මානවයා අනුසාරයෙන් සිදු කළ හැකිය. තවද මානවයාගේ පැවත එන මානවයාගේ  මුතුන්මිත්තන් පිළිබද සහ ටු ඇන්යේස්ටර් ටේල් (Two Ancestor's Tale) ග්‍රන්ථයෙහි එන සියළුම මහ වානරයන් පිළිබඳ ද මෙහිදි අධ්‍යයනය කරනු ලැබේ. 

වර්තමානයේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් පිලිබදව හැදැරීම එකිනෙකට වෙනස් වු විෂය ක්ෂේත්‍රයන් මගින් නිර්මාණය වි පවති. මෙහිදි ආදි මානවයාගේ ශරීරය පිළිබදව වාසස්ථාන තුළ  ඔවුන්ගේ හැසිරිමේ රටාවත්, සත්ව මනෝ විද්‍යාව සහ වානර භාෂාව පිළිබදව පරික්ෂණ පැවැත්විම සිදු කරයි. මෙම පරික්ෂණ තුළින් සොයා ගන්නා දත්ත තුළින් මානව හැසිරිම් සහ ඒවායේ ප්‍රභව පිළිබද අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය.

ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයින්ග් විවිධ වු  හැඩ ගැසිම් මනවයන් තමන්ට අදාළ වු නීති තවත් ජීවත් වු පරිසරය සහ සංස්කෘතිය අදාල කරගනිමින් විවිධ ලෙස හැඩගැස්විම් කර ගත්හ. මෙම නිසා පරික්ෂකටන් හට මානවන් සහ ඔවුන් මිනිසුන් සමග පැවැත්වු සබදතාවයන් න්‍යායන් උපයෝගී කරගනිමින් සෙවීමට සිදුවිය. මෙලෙස පරික්ෂණ පැවැත්විමේ දී ඔවුන් හට බටහිර ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් හා ජපානය ප්‍රාග් ඓතිහාසික මනවයන් ‍ලෙස කොටස් 2 ක් හමුවිය. සංස්කෘතික පසුබිම හා දර්ශනය අනුව ඔවුන් එකිනෙකට වෙනස් වුවත් ඔවුන් බොහෝ දුරට එක සමාන වු මුලධර්ම මත ජීවත් වී ඇත. කෙසේ වුවත් පරික්ෂකයනි මෙම ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් කාට්ඨාස දෙක පිළිබදව එකිනෙකට වෙසන් ආකාරයේ දත්ත සෙවීමේ ක්‍රම උපයෝගී කර ගනී. 

## සටහන් 
| http://en.wikipedia.org/wiki/Primatology Primatology]
|}
{|
ෂර්වුඩ් විල්බර්ස් (Shared Western)

ෂේලි (Shelly ) යන නාමයෙන්ද හදුන්වනු ලැබු ෂර්වුඩ් වෝෂ්බර්නි (29 නොවැම්බර් -1911 සිට අප්‍රේල් 2000) ඇමෙරිකානු කායික මානව විද්‍යාඥයෙකු වු අතර ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන්ගේ ස්වභාවික වාසස්ථාන පිළිබදව පරික්ෂණ පැවැත්වු මුලික විද්‍යාඥයා ද වේ. ආදි මානවයාගේ හැසිරිම් රටා පිළිබඳව ඔහු ඉදිරිපත් කල තර්ක මිනිසාගේ පරිණාමය පිළිබඳ නව තොරතුරු බොහොමයක් ඉදිරිපත් කළේය.

## චරිත කතාව
මැසවුසේට් ප්‍රාන්තයේ කේම්බ්‍රිජ් ප්‍රදේශයේ උපත ලැබු වෝන්බර්න්ගේ දෙමව්පියන් හෙන්රි වෝෂ්බර්න් සහ ඊඩික් වෝෂ්බර්න් වේ. පියා එවකට කෙම්බ්‍රිජ් හි පිහිටි Episcopal Theologcal පාසැලෙන් පිඨාධිපතිවරයා විය. කුඩා කල සිටම වෝෂ්බර්න් හට ස්වභාවික පරිසරය පිළිබදව කැමැත්තක් තිබුණි. පාසල් නිවාඩු දිනයන්හිදි ඔහු හවාඩ සරසවියේ තුලනාත්මක සත්ත්ව විද්‍යා කෞතුකාරගයට ගොස් එහි ඇති කෞතුක භාණ්ඩ නීරික්ෂණය කිරිමේ කටයුතු වල නියැලුණි.

1935 දී වෝෂ්බර්න් හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ මානව වේදය පිළිබද උපාධියක් ද පළමු වසරේදි ඔහු දකුණු ආසියාවේ පිහිටි Asiatic Promative Expedition නම් වු සත්ත්ව විද්‍යා ගවේෂණ ස්ථානය සහය වන්නෙක් ලෙස කටයුතු කලේය. මෙහිදි ඔහු සතුන් පිළිබද ‍ඉ‍ගෙන ගත් තුලනාත්මක ව්‍යුහ විද්‍යාව, තුලනාත්මක මනෝවිද්‍යාව, සත්ත්ව සංචරණ විද්‍යාව සහ පාෂාණීය ධාතු විද්‍යාව පසු කලක ඔහුට මානවායගේ පරිණාමය පිලිබද ගවේෂණය කිරීමේදි බෙහෙවින් වැදගත් විය. 

1939 දී හෙන්රියට් පීස් (Henrietle Pease) හාවිවහ වු වොෂ්බර්න් හට ෂර්වුඩ් හා ස්ටැන් නම් දරුවන් දෙදෙනෙකු විය. හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් නික්ම ගිය පසු වෝෂ්බර්න් කොලොම්බියානු ශල්‍යවෙද්‍යවරුන්ගේ සහ වෛද්‍යවරුන්ගේ පාසැලේ ව්‍යුහය විද්‍යා මාහාචාර්යයවරයෙකු ලෙස සම්බන්ධ විය. ඔහු එහි වසර 8 ක කාලයක් සේවය ක‍ළේය. ඉන්පසු 1947 -1948 කාලය දක්වා විකාගෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ මානව විද්‍යා මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය. ඉන්පසු ටික කලක් ඔහු එහි අංශ ප්‍රධෂානි ලෙසද සේවය ක‍ළේය. බර්ක්ලි වල කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ වෙත ඔහු මහචාර්යය ධුරයක් කරා ඉන්පසු ඔහු ගියේය. ඔහුගේ විශ්‍රාම යෑම තෙක් එනම් 1979 දක්වා ඔහු එහි රැදුනේය. ඔහු එම විශ්වවිද්‍යාලයේ 1975 වසරේ දී හොදම මහාචාර්යවරයා ලෙස පිදුම් ලැබුවේය. 2000 වසරේදී යස අවුරැදු 88 දී **බර්කිලිහි** දි ඔහු මරණට පත් විය. 

## සටහන් 
| Sherwood Washburn
|}
{|
ලිංගික සහකරුවන් තෝරාගැනීම

චාල්ස් ඩාවින් ප්‍රකාශ කරන අන්දමට විවිධ සත්ත්ව ප්‍රභේදයන් සහකරුවන් තෝරාගැනීම සදහා යොදාගත් ක්‍රමෝපායයන් ක්‍රමිකව වෙනස් විය. ඩාවින් අර්ථ දක්වන ආකාරයට සහකරුවෙකු තෝරාගැනීමේ දී බොහෝ විට එකම වර්ගයේ පිරිමි සතුන් ගැහැණු සතුන් අයිති කර ගැනීම සදහා සටන් කරයි. මෙහි දී ප්‍රථමයෙන් එකම වර්ගයේ පිරිමි සතුන් සහකාරියක් තෝරා ගැනීම සහ අවසානයේදි ගැහැණු සත්ත්වයා සහ පිරිමි සත්ත්වයා අතර ඇතිවන හැගිමෙනි ඝට්ඨනය ලෙස කොටස් වශයෙන් මෙය දැක්විය හැකිය. පිරිමි සත්වයෙකු තවත් පිරිමි සත්වයෙකු හා සටන් කිරිමට අං තට්ටුව වැනි අංග ලක්ෂණ හේතු කර ගනී. මෙවැනි අංග ලක්ෂණ ආයුධ හෙවත් Weapons ලෙස හදුන්වයි. සහකාරිය විසින් සහකරුවෙකු තෝරා ගැනීමේදී සැළකිලිමත් වන අංග ලක්ෂණ ආහාරණ  ලෙස හැදින්වේ. (Ornaments)

ලොව සිටින සමහර ක්ෂිරපායි  සහ කුරුළු විශේෂයන්හි ගැහැණු සතුන් පිරිමි සතුන්ගෙන් ඔවුන් නොදැනුවත්වම බීජ ලබා ගනී. වර්තමානයේ මෙවැනි ගැණු සතුන් පිළිබදව පරික්ෂණ පැවැත්විමට වැඩි වශයෙන් අවධානය යොමු  වි ඇත. මෙවැනි සත්ත්ව ප්‍රභේදයන්හි පිරිමි සතුන් බීජ ලබා දිමට තරග කරයි.

ගැහැණු සතුන් පිරිමි සතුන්ගේ පිහිටු වැනි බාහිර අලංකර ශරීර ලක්ෂණ අනුව තම සහකරු තෝරාගනී. පිරිමි සතුන්ගේ දේහලක්ෂණ වලට ආකර්ශනය විම Sexy Son Hypothesis  ලෙස හැදින්වෙන අතර පිරිමි සතුන්ගේ ඇති රෝග ප්‍රතිරෝධනය කරන හැකියාව වැනි ශරීර අභ්‍යන්තර ලක්ෂණ වලට ආකර්ශනය වීම Good genes hypothesis  ලෙස හැදින්වේ.
තෝමස් ඩිවයිඩ්ට්

තෝමස් ඩිවටයිට් (1843 - 1911 ) විවච්ඡේදකයෙක් සහ ගුරුවරයෙක් විය. මැසදුසෙට් හි බොස්ටන් වල උපත ලැබු ඩිවයිට් ක්‍රි.ව 1856 දී කතෝලිකයෙක් බවට පත්වු අතර හාවර්ඩ් වෛද්‍ය විද්‍යාලයෙන් ක්‍රි.ව 1867 දී උපාධිය ලබා ගත්තේය. විදේශ ගතව අධ්‍යාපනය හැදැරිමෙන් පසු ඔහු ක්‍රි.ව 1872 -1873 කාලයේ දි හාවර්ඩ් විද්‍යාලයේ සන්දනාත්මක විවාච්ඡේද විද්‍යාවේ උපදේශකයෙක් විය. ඔහු බොඩොයින් විද්‍යාලයේ ද දේශණ පැවැත්වු අතර වර්ෂ 1883 දී හාර්වඩ් වෛද්‍ය විද්‍යාලයේ ව්‍යවච්ඡේද විද්‍යාව පිළිබද පාක්මන් මහචාර්යවරයා ලෙස ඕලිවර් වෙල්ඩෙන් හෝමස්ට පසුව පත්විය. ඔහු හාවර්ඩ් හි වි‍වච්ඡේද පිළිබද වොරුන් කෞතුකාගරයේ අස්ථි විද්‍යාව පිළිබද අංශයක් ආරම්භ කල අතර දැනට පවතින විශිෂ්ඨ ගණයේ ඒවා අතරින් එකක් ලෙස සැලකේ. ඔහුට ව්‍යවච්ඡේදකයෙක් වශයෙන් ජාත්‍යන්තර කීර්තියක් ලැබි තිබිය. ඔහුගේ කෘතින් අතර ‍‍ෆ්රෝසන් සේක්ෂන්ස් ඔෆ් එ චයිල්ඩ් (1872) ක් ලිනිකල් ඇට්ලස් ඔෆ් වේරියේෂන් ඔෆ් ද බෝන්ස් ඔෆ් ද හැනැස් ඇන්ඩ් ෆිට් (1907) තෝමස් ඔෆ් ඒ කැතලික් ඇනටෝමිස් (1911) සහ ක්‍රිස්තියානි භක්ති සංර්කෂණය පිළිබද වැදගත් පොතක් ද වේ. ඩාර්වින් වාදය විශ්වාස කලේ නුගතුන් විසින් යැයි පැවසු ඩිවයිට් එහි ‍විවේචකයෙක් විය. ඔහු වයස අවුරුදු 68 දී මැසචුසෙට් හි "නාහාන්ට්"  වලදි මියගියේය. 

## සටහන් 
{|
නිව්ග්‍රේන්ජ්

අයර්ලන්තයේ එක් ප්‍රාන්තයේ බවට හා බෲනා බ්‍රින්නේ (Bruna Brinne) නම් සංකීර්ණයේ පිහිටා ඇති වියව්ග්‍රේන්ජ් සොහොන් කොත් සංකීර්ණය ලොව පිහිටා ඇති ඉතාම වටිනා ප්‍රාග් ඓතිහාසික ස්ථානයක් වේ. සීත සෘතුවේ ඇති කෙටිම දි‍නයේදී පවා ඉතා සුර්යය කදම්බයක් මෙම සොහොන් කොත් සහිත බිම්ගෙය තුළට වැටි එය අලෝකමත් වන ආකාරයට නිව්ග්‍රේන්ජ් නිර්මාණය කර තිබීම මෙහි සුවිශේෂි ලක්ෂණයකි.

ක්‍රි.පු. 33000-2900 කාලවකවානු වලදි නිර්මාණය කර ඇති නිව්ග්‍රෙන්ජ් වසර 500 කට වඩා පැරණි කාබන් -14 දින නිර්ණයට අනුව ඊජිප්තුවේ ගීසා පිරමීඩ‍යට එංගලන්තයේ පිහිටි ශිලා අංකයක් ( stonekenge  ) වලට වඩා එය වසර 10000 පැරණි බව පැවසේ.

නව ශිලා යුගයේදී නිෂ්ග්‍රේන්ජ් උත්සව පැවැත්විම සදහා භාවිතා කල ස්ථානයක් බව බටහිර හා නැගෙනහිර දොරටු අසල ඇති දැව වක්‍ර පෙන්නුම් කරයි. මෙම දැව වක්‍ර ආවාට මෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර සත්ත්ව කොටස් පිළිස්සිම සදහා භාවිතා කර ඇත.

උත්සවය පවත්වන අවස්ථාවලදී මෙම දැව වක්‍ර දෙක අතර මැටි පසු ගොඩවල් දෙකක් තනා කණු සිටවා ඊට යාබදව කාණු කෙක් නිව්ග්‍රේන්ජ් ආකෘතියට සමාන්තරව නිර්මාණය කර ඇත. ඉන්පසු මෙම කාණු දෙකෙහි ගිණිගොඩවල් 17 පත්තු කර ඇත.

## විශේෂ ලක්ෂණ
පළලින් 76 m (අඩි 250) කින් සහ උස 12 m (අඩි 40) කින් නිර්මාණය වි ඇති නිව්ග්‍රේන්ජ් බිම්ගෙය අන්තර් ප්‍රජා විහිදි පවතී. ඇතුළත භුමදාන කාමරයක් පවතින අතර එය කතිරාකාරව නිර්මාණය කර ඇත.

## චිත්‍ර කලාව
සර්පිලාකාර සහ ලොස්ජරාකාර මෝස්තර වලින් නිර්මාණය වු ලොව පිහිටා ඇති ඉතා විශිෂ්ඨ ශිලා පුවරු නිව්ග්‍රේන්ජ් හි දොරටුව අසල හා අන්තර්ගතයේ දක්නට ඇත. තවත් මෙවැනිම වු ශිලා පුවරු බෲනා බොයින් සංකිර්ණයේ පිහිටි නොවන බිම්ගෙය තුළ ද දක්නට ලැබේ.

## නිවෘත්තීය
වසරකට වරක් සීත සෘතුවේදී නිවෘතිය සිදුවන විට බිම්ගෙය මුදුනට සුර්යයා පැමිණි විට විනාඩි 17 ක කාලයක් බිම්ගෙය ආලෝකමත් වේ.

මෙහිදී සුර්යයා කිර්ණ ප්‍රධාන දොරටුවේ ඉහළින් ඇති විශේෂයෙන් නිර්මාණය කරන ලද කවුලුවක් තුළින් බිම්ගෙය තුළට පැමිණේ. මෙම ක්‍රමවේදය මාසස් හෝරව් (Maes Howe) සහ ඩවුන් (Dowth) බිම් ගෙවල් තුළ භාවිතාය කර ඇත් අලෝකය ලබා ගැනීමේ ක්‍රමවේදයන්ට වඩා වෙනස් වන අතර නිව්ග්‍රේන්ජ් හි ක්‍රමවේදය සංසන්දනාත්මක ඉතා විශිෂ්ඨයි.

## සටහන් 
නිව්ගේන්ජ් සොහොන අයර්ලන්තයේ මේත් ප්‍රාන්තයේ පිහිටා ඇති ගලින් ගොඩනැගු වැටියක් වැනි නිර්මාණයකි. ක්‍රිස්තු පූර්ව 3100 සහ 2900 අතර පමණ නවශිලා යුගයේදි මෙය ගොඩනඟන්නට ඇතැයි සැලකෙන අතර ලොව නොනැසි පවතින පැරණිතම ගොඩනැගිල්ලද වේ. 

අද අයර්ලන්තයේ ජාතික සිහිවටනයක් වන ජනප්‍රිය සංචාරක ස්තානයක් ද වේ.

නිව්ග්‍රේන්ජ්  සොහොන තිරුවානා ගල් තාප්පයකින් වටවී උස්ව පිහිටයි. එහි මුදුන තණගස් වලින් ආවරණය වී තිබේ. මේ සොහොන අක්කරයක බිමක් පුරා පැතිරී පවති. වැටියේ උස මීටර් 12ක් පමණ වන අතර වැටිය හරහා මීටර 76ක් පමණ වේ. වැටිය වටා සිටවු ගල්රවුමක් වේ. සොහොනේඇතැම් ගල් ඉතා ගැඹුරු ලෙස සරල රටාවන්ගෙන් කැටයම් කර තිබේ. සොහොන් ගෙය ඇතුළට පිවිසෙන දොරටුව සලකුණු කිරීමටද එවැනි කැටයම් කල ගලක් වේ. එම දොරටුවේ සිට ඇතුලත මීටර් 18.9ක් දිග වු උමඟක් වේ. උමගේ බිත්ති විශාල ගල් පුවරු වලින් තනා තිබේ. එම පුවරුවක සාමාන්‍ය උස මීටර් 1.5ක් පමණ වේ. එහි වහළ ඉහළට කොතක් ලෙස තනා ඇත. සිවිලිම විශාල ගල් පුවරු වලින් එකිනෙක වැසෙන සේ අතුරා ඇත. මලවුන්ගේ ඇටකැබලි බොහොමයක් තැන්පත් කර ඇත්තේ මේ කුටියේය.

වසරකට වරක් සිසිර සුර්ය නිවෘත්තියේදි නැගඑන හිරු කිරණ සෘජුවම උමං දොරට ඉහළින් ඇති කවුළුවෙන් ඇතුළු වී උමඟ දිගේ ඇතුළත කුටියට වැටේ. එම කිරණ මිනිත්තු 17ක් පමණ ඇතුළු කිටියේ බිම ආලෝකමත් කරයි. අද පළමු එළිය ඇතුල්වීම හිරු උදාවෙන් මිනිත්තු 4කට පමණ පසුව සිදුවුවත් වසර 5000කට පෙර එය හිරු උදාවන විටම සිදුවී තිබේ.

{|
කාර්මික සංවිධානය

**කාර්මික සංවිධානය** යනු ආර්ථික විද්‍යාවේදී ආයතන වල ස්වභාවය පරික්ෂා කරන වෙළඳපොල ව්‍යුහය හා එහි අන්තර් ගත ක්‍රියා පරික්ෂා කරන ක්‍රමයකි. එය කාර්මික ආර්ථික විද්‍යාව නමින් ද හඳුන්වයි. එනමුත් වඩාත් ගැලපෙන නම වනුයේ "අසම්පුර්ණ තරඟකාරිත්වයේ ආර්ථිකය" යන නමයි. කාර්මික ආයතන වෙනම ‍කේෂ්ත්‍රයක් ලෙස වර්ග කිරීමට  Edword Chamberlin Edwod S Messon හා Joe.S. Bain හට ගෞරවය හිමිවිය යුතුයි.

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයෙන් පසු කාර්මික ආයතන ආදර්ශනය, SCP (Structre Conduct performance) ආකෘතියට සිදුවිය. 1980 පසුව ආයතනයන්ගේ කල්පිත (Goare theory) අනුව ගොඩනැගි ඇත.

සුලභ වෙළඳපොල අදර්ශනයක් පහත පරිදි වේ.

#සම්පුර්ණ තරඟකාරිත්වය (perfect competition)
#ඒකාධිකාර තරඟ    (Monopolistic Competition)
#කතිපයධිකාරය        (Oligopoly)
#ඔලිගොප්සොනි
#ඒකාධිකාර
#මොනොපොලිසොනි

කාර්මික ආයතන ඉහත වෙළඳපොල ආදර්ශයන් යටතේ පහත පරිදි තරඟ වඳී

#මිල විවයන         (Price discrimination)
#බාණ්ඩ ප්‍රභේදනය
#කල්පවතින භාණ්ඩ
#අත්දැකිම් අනුව භාණ්ඩ
#ද්විකින වෙළඳපොල
#දුස්සන්ධාන        (Osllusion)
#සංඥා කිරිම
#අනෙක් ආයතනය සමඟ ඒකාබද්ධ විම හෝ ඒවා මිලට ගැනීම
#වෙළඳපොලට අවතීරණය, පිටවීම

තරඟකාරි වෙළඳපොල ක්‍රමයේ අඩු වියදම් හා අඩු මිල ලබා ගැනීමට ක්‍රියාකාරිත්වයක් ඇත. (Stipherd.W. 1997)

ඉහත විෂයට ප්‍රයෝගික හා කල්පිතමය පැත්තක් ඇත.  ......ගේ පොතට අනුව "එක් තලයක ක්ෂේත්‍රය සාරාංශ ගත, තරඟකාරි බව හා ඒකාධිපති බව පිළිබඳ තාත්වික කල්පිත ඇති අතර, දෙවන තලයට අනුව සත්‍ය වෙළඳපොලවල් පදනම් කරගත්, ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ හදරන ක්‍රමයකි.

Gare Theory සංකල්පය බහුලව භාවිතා විම නිසා ක්ෂුද්‍ර ආර්ථි විද්‍යාවේ අනෙකුත් රිකිල වන ආයනික ආර්ථික, ආයතනික මුල්‍යමය බව, ආදිය දැනටත් භාවිතා වේ. විශ්වාස භාවයට හා තරඟකාරිත්වය පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති වලටත් කාර්මික ආයතනන වල විශාල බලපෑමක් ඇත.

## පොදු වෙළෙද පොළ වයුහයන්
මෙම ක්ෂේත්‍රයේදී අධ්‍යයන කරන පොදු වෙළෙද පොළ වයුහයන් පහත දක්වා ඇත. 

*පුර්ණ තරඟකාරී වෙළෙඳ පොළ
*ඒකාධිකාරි වෙළෙඳපොළ
*කථිපයාධිකාරි වෙළෙඳ පොළ
*නිෂ්පාදකයන් සදහා ගැණුම්කරුවන් අඩු වෙළෙඳපොළ
*ඒකාධිකාරය
*ක්‍රයේකාදිකාරය (එක් ගැණුම්කරුවෙකු පමණක් ඇති වෙළෙඳ පොළ තත්ත්වය)

පහත සිද්දි වලින් ඇති වන ඉහත වෙළෙද පොළ වයුහයන් යටතේ ප්‍රතිඵල පිලිබදව කාර්මික සංවිධාන විමර්ශනය කරනු ලබයි. 

*මිල උච්චාවචනය
*නිෂ්පාදන විවිධත්වයන්
*කල්පවත්නා භාණ්ඩ
*කුඩා වෙළෙඳ පොළ වල් වල ඇති ආයතනවල හැසිරීම් වලට බලපෑම් කරන ප්‍රධාන නොව වෙළෙඳ පොළ වල් හෝ දෙවන පෙළ වෙළෙඳපොළවල්
*වංචාවල්
*ප්‍රතිඥාගාර හා වෙළෙඳ දැන්වීම් මෙන් සංඥා නිකුත් කිරීම.
*ඒකාබද්ධ හා ලාභය
*ඇතුල්වීම් සහ පිටවීම

අඩු වියදම් හා අඩු මිල ගණන් වල ප්‍රතිඵල තරඟකාරී වෙළඳපොළ ව්‍යුහයක් මගින  ඉදිරිපත් කෙරෙහි. (ශේපර්ඩ්, ඩබ්ලිව්. 1997: 4 මෙම විශයට න්‍යායාත්මක පැත්තක් හා ප්‍රයෝගික පැත්තක් ඇත. එක අධ්‍යයන පොතකට අනුව : “එක මට්ටමකදී තරඟය හා ඒකාධිකාරය ගැන තාත්වික සංකල්ප සාරාංශ කොට ඇත. දෙවන මට්ටමේදී මෙම මාතෘකාවෙන් සත්‍ය වෙලළඳ පොල වල්, කණ්ඩායම් පෙළඹවීම සහ සත්‍ය ආයතන වල හිරවීම් පිළිබද අදහස් වේ” (ශේපර්ඩ්, එබ්ලිව් . 1985 : 1)

කාර්මික ආර්ථිකයේ තරඟ න්‍යාය වඩාත් සවිස්තරව භාවිතා කරමින් තිබෙන අතර මෙය සුක්ෂම ආර්ථිකයේ අනෙක් අංශ කරාද යොමු කර ඇත. 

කාර්මික ආර්ථිකයේ වෙළෙද පොළ තරඟ න්‍යාය වඩාත් සවිස්තරව භාවිතා කරමින් තිබෙන අතර සුක්ෂම ආර්ථිකයේ අංශ වගේම සංවිධාන ආර්තිකය හා සමාගම් රක්ෂණය යන අංශ කරාද යොමු වී ඇත. ප්‍රතිභාර නීතිහා තරඟ කාරීත්ව ප්‍රතිපත්ති කෙරෙහි වැදගත් ප්‍රායෝගික බලපෑම් ඇති කිරීමට කාර්මික ආර්ථික වලට හැකියාවක් පවතී.

## සටහන්
Industrial organization
පැරණි රෝමානු ආගම

පැරණි රෝමානු ආගම දෙවියන් හා මනුෂ්‍යයන් අතර ඇති සංකීර්ණ සබදතාවක් මත ගොඩනැගුනකි. ග්‍රීක පුරාවෘතියන්හි දෙවියන් මනුෂ්‍යයන් කොට වන්දා කරන අතර රෝමානු ඇදහිලි වලට අනුව දෙවියන් ශුද්ධ ආත්මයක් ඇතිවුන් (Numiana) ලෙස හැදින්වේ. රෝමානුවන් විශ්වාස කරන අකාරයට සැම මනුෂ්‍යයෙකුට, ස්ථානයන්ට හා වස්තුවන්ට එයටම අධිපති වු දෙවියෙක්හා ආත්මයක් පවතී. රෝමානු සාමුහාණ්ඩුව පවතිනකල්හි රෝමානු ආගම ඉතා දැඩි පද්ධිතියක් යටතේ උත්තරිතර මන්ත්‍රී මණ්ඩලයක් විසින් හෛබවනු ලැබිය. ධුරතාවලියෙන් ඉහළම නිළය පාප්වහන්සේ විසින් දරයි ෆ්ලැමෙන්ස් (Flamens) යන පුජකතුමන් විසින් දේව ඇදහිලි පවත්වාගෙන යාම සිදු කළ අතර බර්ගර් (Augur) පුජක කොට්ටාඨය විසින් දෙවියන්ගේ කැමැත්ත පිලිබදව අනාවැකි පැවසිම සිදු කරයි. රෝම අධිරාජ්‍යයවරුන් දෙවියන් ලෙස එරට වැඩියෙන් පුද පුජා සිදු කරන ලදි.

ග්‍රිසීයක් සමගපැවැත් වු සබදතා හේතුවෙන් ග්‍රිසියේ දේවයින් හා රෝම දෙවියන් එක සමාන ලෙස සැළකුවේයේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ග්‍රීසියේ Zeus දෙවියන් Jupiter දෙවියන් ලෙසත් Ares Mars දෙවියන් ලෙසත්  Poseidon දෙවියන් Neptune  දෙවියන් ලෙසත් ඔවුන් විසින් පිළිගත්හ. මෙලෙස ක්‍රි.පු. 1 වන සියවස වන විට එතෙක් පැවති ආ රෝම ආගමික සිරිත් බොහෝ සෙයින් වෙනස් විය. මෙම නිසා සමහර රෝම අධිරාජ්‍යයන් මරණින් පසුව දෙවියන් ලෙස වැදුම් පිදුම් ලැබුහ.

රාජ්‍යනායකයන් අනුගමනය කරමින් රෝමානු වැසියන්ද විවිධ විදේශිත දෙවියන් අදහිම ආරම්භ කරන ලදී. උදාහරණයක් වශයෙන් ඊජිප්තුවේ දෙවි Isis සහ පර්සියානු දෙවි  Mithras ඇදහිමිට රෝමානු වැසියන් පෙළඹුනහ. ක්‍රි.ව. 2 වන සියවසේ දි  ක්‍රිස්තියානි ආගමට රෝමය වැළදගත්හ. ප්‍රථහයෙන් Nero අධිරාජ්‍යා ක්‍රිස්තුයානුවෙකු බවට පත් වුවද එම කාලවකවානුවේදී ක්‍රිස්තියානුවෙකු විම මරණ දණ්ඩණය හිමි විය හැකි වරදකි. නමුත් පසුව Diocletian අධිකාරයාගේ සමයේ ක්‍රිස්තියානින් අගාම රෝමය ස්ථානයක වැජබිම ආරම්භ කරන ලදි. ඉන්පසු  Constantine I අධිරාජ්‍යයාගේ කාලයේදී ක්‍රිස්තියානි ආගම රාජ්‍යයේ නිළ ආගම බවට පත් කෙරෙණි. ක්‍රිස්තියානි ආගම රාජ්‍යයේ නිළ ආගම බවට පත් කෙරිණි. ක්‍රිස්තියානි ආගම රෝමයේ ස්ථිර ආගම බවට පත් වු අතර ක්‍රි.ව 391 දී  The odosius I  අධිරාජ්‍ය වරයා ක්‍රිස්තියානි ආගම හැරෙන්නට අනෙකුත් සියලුම ආගම් රෝමයේ තහනම් කරන ලදි.

## සටහන් 
| Ancient Rome - Religion
|}
ඩිජිටල් රූපවාහිනී

ඩිජිටල් තරංග මගින් සංඥා ලබාගන්නා  රූපවාහිනී, **ඩිජිටල් රූපවාහිනී** වේ. 

## ආරම්භය
1990 ගණන් වල අග භාගයේදී හදුන්වා දුන් මෙම තාක්ෂණය ව්‍යපාර සහ පාරිභෝගික ඉලෙක්ට්‍රොනික කර්මාන්ත සදහ රූපවාහිනිය ප්‍රචාරණය යොදා ගන්නා ලදි. අතර එමගින් නව මුල්‍ය අවස්ථාවන් ඇති විය.

සංඛ්‍යාත්මක රූපවාහිනිය, ප්‍රතිසම රූපවාහිනිය වඩා නිමයශිලි සහ කර්යක්ෂම වේ. ප්‍රතියම රූපවාහිනි සංඛ්‍යාක රූපවාහිනිය වඩා හොද තත්ත්වයේ ප්‍රතිබිම්බ සහ ශබ්ද යන වඩා හොද වැඩ සටහන් අවස්ථා සදහා ඉඩ දෙනු ලැබේ. කෙසේ නමුත් DTV මගින් ඉඩාත් හොද කාර්මික තත්තවයන් සදහා ඉඩ දෙන නමුත් ප්‍රතියම සංඥා සංඛ්‍යාත සංඥා මගින් උසස් තත්තවයේ ප්‍රතිබිම්බ හෝ ශබ්ද ගෙන යනු නොලැබේ.
ප්ලාස්මා සංදර්ශකය

විශාල රූපවාහිනි නිරෑපණය සදහා (අපේක්ෂක අගල් 37 හෝ 944 මිමි වාස්) දැනට බොහෝ ලෙස පැතලි පුවරැ නිරූපණය භාවිතා කරනු ලැබේ. විදුරැ පුවරැ දෙක අතර බොහේ කුඩා සෛල පිහිටා ඇකි අතර එමගින් නිෂ්ක්‍රිය වායු විශඹ්‍රයන් (නියෝන් සහ යෙනෙත්) අල්ලා ගනු ලබයි. සෛල තුල ඇති වායුව විද්‍යුතය මගින් ප්ලාස්මාව බවට පත්වි පොස්පරස් මගින් ආලෝකය නිකුත් කරනු ලැබේ.
දුම්රිය ටැබ්ලට් සංඥා යන්ත්‍රය

මෙය **ටයර්ගේ ටැබ්ලට් ක්‍රමය** (Tyers Electric Train Tablet) ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි. 

1874දී පුද්ගලයින් 21 දෙනෙකුට මරු කැඳවමින් සිදුවූ දුම්රිය අනතුරකින් පසු නැවත එවැන්නක් සිදු නොවීම පිණිස 'එඩ්වඩ් ටයර්' නම් ඉංජිනේරුවෙක් විසින් මහා බ්‍රිතාන්‍යයේදී මෙම ක්‍රමය නිර්මාණය කරන ලදි. මෙය ඉතා පැරණි ක්‍රමයක් වුවද ශ්‍රී ලංකාවේ තවමත් පාවිච්චියට ගැනෙන අතර, ආරක්ෂිතම සංඥා ක්‍රමය ලෙසද සැලකෙයි.

තනි දුම්රිය මාර්ගයක ගමන් කරන දුම්රියකට එම මාර්ග කොටස ආරක්ෂිතද යන්න පිළිබඳ භෞතික සහතිකයක් ලබාදීම මෙම ක්‍රමයේ අරමුණයි. ටැබ්ලටයක් අතැතිව දුම්රියක් දුම්රිය මාර්ගයේ ගමන් ගනිද්දී කිසිම විටෙක අනෙක් පසින් දුම්රියක් පැමිණිමට ඉඩක් නැත.

## ක්‍රියාකාරීත්වය
### ඇරඹීම
* යන්ත්‍ර දෙකම Closed (“වසා ඇති“) තත්ත්වයේ තිබිය යුතුයි.
* A දුම්රිය ස්ථානාධිපති සිට B දුම්රිය ස්ථානාධිපතිට බෙල් සංඥාවක් යවා දුම්රියක් සඳහා මාර්ගය බාධාවකින් තොරදැයි විමසයි.
* බාධා රහිත නම් B දුම්රිය ස්ථානාධිපති විසින් A දුම්රිය ස්ථානාධිපතිට ඒ බව බෙල් සංඥාවකින් දැනුම් දෙයි.
* ඉන්පසු A දුම්රිය ස්ථානාධිපති විසින් බෙල් ප්ලන්ජරය තද කරගෙන සිටී
* එවිට B දුම්රිය ස්ථානාධිපති එක් අතකින් ස්විච් ප්ලන්ජරය ඔබාගෙන සිටින අතර අනිත් අතින් පහළ ඇති ටැබ්ලට් රඳවනය මඳක් එළියට අදිනු ලැබේ. මෙවිට යන්ත්‍රය "Train Approaching" (“දුම්රියක් ළඟාවෙයි“) යන්න පෙන්වයි.
* ඉන්පසු B දුම්රිය ස්ථානාධිපති බෙල් ප්ලන්ජරය ඔබනු ලබයි.
* එවිට A දුම්රිය ස්ථානාධිපති එක් අතකින් ස්විච් ප්ලන්ජරය ඔබාගෙන සිටින අතර අනිත් අතින් පහළ ඇති ටැබ්ලට් රඳවනය සම්පූර්ණයෙන්ම එළියට අදිනු ලැබේ. මෙවිට යන්ත්‍රය "Train On Line" (“දුම්රියක් මාර්ගයේ ඇත“) යන්න පෙන්වයි. මෙවිට ටැබ්ලටය එළියට එයි.
* දැන් A දුම්රිය ස්ථානාධිපති ටැබ්ලටය B කරා යන දුම්රියේ රියදුරුට ලබාදෙයි.

### යන්ත්‍ර විසන්ධි කිරීම
* දුම්රිය රියදුරා B දුම්රිය ස්ථානයට පැමිණි පසු ස්ථානාධිපතිට ටැබ්ලටය බාරදෙයි.
* B දුම්රිය ස්ථානාධිපති යන්ත්‍රෙය් ඉහළ කොටස එළියට ඇද ටැබ්ලටය එහි තැන්පත් කරනු ලබයි. ඉන් පසු ඉහළ සහ පහළ කොටස් දෙකම ඇතුළට යවයි. මෙවිට යන්ත්‍රය "Line Closed" “මාර්ගය වසා ඇත“ යන්න පෙන්වයි.
* B දුම්රිය ස්ථානාධිපති බෙල් සංඥාවක් මගින් A හි ක්‍රියාකරුට, දුම්රිය අදාළ කොටසින් ඉවත්ව ගිය බව දැනුම් දෙයි.
* A දුම්රිය ස්ථානාධිපති සවිච් ප්ලන්ජරය ඔබා යන්ත්‍රෙය් යට කොටස වසා දමනු ලබයි. මෙවිට යන්ත්‍රය "Line Closed" “මාර්ගය වසා ඇත“ යන්න පෙන්වයි.

## භාවිතා වන ප්‍රදේශ
උඩරට මාර්ගයේ රඹුක්කනින් එපිට, කැළණි වැලි මාර්ගයේ මරදාන හා අවිස්සාවේල්ල අතර, උතුරු, ත්‍රි‘මලේ, මඩකලපු මාර්ගවල පොල්ගහවෙලින් එහා සහ වෙරළබඩ මාර්ගයේ කළුතරින් එපිට.

ප්‍රවර්ගය:දුම්රිය
ප්‍රවර්ගය:දුම්රිය ප්‍රවාහන සේවය
සංගීත චිකිත්සාව

සංගීත චිකිත්සාව  සිදු කරනු ලබන්නේ සුදුසුකම් ලත් අයකු විසින් යම් කිසි හදුනාගත් රෝගයක් සදහ ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් වශයෙන් සංගීතය යොදා ගැනිමයි. මෙහිදී යමකුගේ පෞර්ෂත්වය වර්ධනය, චාලක හැකියාව වර්ධනය, මානසික සංවර්ධනය, අධ්‍යාත්මික සංවර්ධනය යනාදි අංශ සදහා වැඩි අවධානයක් යොමු කෙරේ. අද වන විට ලෝකයේ සංගීත චිකිත්සාවද එදිනෙදා කෙරෙන වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර තරමට ව්‍යාප්ත වි අත්තේය. සංගීත චිකකිත්සකවරුන් සිදු කරනු ලබන්නේ සංගීතමය නොවු පදාර්ථයන්හි යම් යම් වෙනස්කම් සිදු කිරිමයි. ආතරයිටිස් රෝගවෙන් පෙලෙනන් හට වේදනා නාශක ක්‍රමවේදයක් ලෙසද මානසික රෝගින් හට මානසික ආතතිය සහනයක් ලෙස සංගීත චිකිත්වය භාවිතා වේ

විශේෂික අවශ්‍යතාව සහිත රෝගීන්, වැඩිහිටියන් හදවත් රෝගින් සදහාද සංගිත  විකිත්සාව අද වන විට බහුලව භාවිතා වේ.

මනෝ විද්‍යාඥයෙකු සහ සංගීත ආචාර්යවරයකු වන *ඇල් ෆරාබ්* (872-950)**බෆ් ද ඉලෙක්ටින්** නම් කෘතිය හරහා සංගිත චික්තිසාව පිපිබද කරුණු රැසක් අනාවරණය කරන ලද්දේය. තව ද 17 වන ශතවර්ෂයේ දී *රෝබට් බටර්න්* විසින් නිර්මිත ද **ඇකතට් ඔෆ් යෙලන්කොටි** කෘතියෙහි මෙලන්යා නම් මානසික තත්තවය සුවපත් කිරිමට සංගීතයට ඇති හැකියාව විස්තර කරන ලදි. ලෝකයේ සංගීත චිකිස්තාව පිලිබද ප්‍රථම උපාධි පාඨමාලා ආරම්භ කරන ලද්දේ නිචිගන් ස්ටේට්   විශ්වවිද්‍යාලයේ හා කැන්සාස් විශ්වවිද්‍යලේදීය.

## සටහන් 
{|
මල්තේ ශිෂ්ඨාචාරය

මල්තා දූපත් රාජ්‍යය යුරෝපයේ මධ්‍යධරණී මුහුදේ පිහිටා ඇති කුඩා දූපත් සමූහයකි. එහි ශිෂ්ඨාචාරය විවිධ ආකාරයේ බලපෑම්වලින් සම්පාදිතය, විශේෂයෙන්ම එහි භූගෝලීය පිහිටීම හේතුවෙන් විවිධ ජන කණ්ඩායම් හා සම්ප්‍රදායන් සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත්වීමෙන්. මල්තා ශිෂ්ඨාචාරය පිළිබඳ විස්තරාත්මක තොරතුරු සෙවීමට, විකිපීඩියා වෙත පිවිසිය හැක: 

මල්තා ශිෂ්ඨාචාරයේ විශේෂාංග කිහිපයක් පහත පරිදි සඳහන් කළ හැක:

	•	**ආගමිකත්වය**: මල්තානු ජනතාව බොහෝවිට රෝමානු කතෝලික ආගමට අනුගාමිකයි. එම නිසා, දේවස්ථාන හා ආගමික උත්සව මල්තා සංස්කෘතියේ මහත් ස්ථානයක් ගනී.

	•	**භාෂාව**: මල්තානු භාෂාව (Malti) මල්තායේ නිල භාෂාවකි. එය සෙමටික් භාෂාවක් වන අතර, ඉතාලි සහ ඉංග්‍රීසි භාෂා වලින් බලපෑම් ලැබී ඇත. ඉංග්‍රීසි ද නිල භාෂාවක් ලෙස භාවිතා වේ.

	•	**කලා සහ සංගීතය**: මල්තානු සංගීතය හා නර්තනය විවිධ සම්ප්‍රදායන්ගෙන් බලපෑම් ලැබී ඇති අතර, විශේෂයෙන්ම මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශයේ සංගීත සම්ප්‍රදායන්ගෙන්. මල්තානු සංගීත වාදන සහ නර්තන උත්සවයන් විශාල ප්‍රසිද්ධියක් ලබා ඇත.

	•	**ඉතිහාසය සහ පුරාවිද්‍යාව**: මල්තා දූපත් රාජ්‍යයේ පුරාතන ඉතිහාසය බොහෝ විට පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානවලින් පෙනී යයි. විශේෂයෙන්ම, මල්තායේ පුරාතන විහාරස්ථාන හා මහා පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන විශ්ව පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමයක් ලෙස සැලකේ.

## ජනගහනය සහ භාෂාව 
මල්මෙන් යනු ඉතා විශාල ජනගහණත්වයන් සිටිය රාජ්‍යයක් වන අතර එහි භාවිතා කළ භාෂාවද ඉතා දියුණු තත්ත්වයක පැවතෙන මල්මෙත් හි භාවිතා කරන ලද භාෂාව Mixe –Zoquean  ලෙස හැදින්විය. මෙම Mixe –Zoquean   භාෂාවෙන් බොහෝ වචන අනෙකුත් මාධ්‍ය ඇමෙරිකානු භාෂා උකහා ගෙන ඇති නිසා ඔල්මෙන්නි භාෂාව ලොව ප්‍රථම ශිෂ්ඨ සම්පන්න භාෂාව ලෙස ද හැදින්විය හැක.

## ආගම සහ මිත්‍යා විශ්වාස
Las Limas නම් පිළිරුව ඔල්මෙන්හි මිත්‍යා විශ්වාස වල ප්‍රධාන ස්ථානයක් අසුලයි. එම ප්‍රතිමාවෙහි තරුණයෙන් ජගුවර් පැටියෙන් අතින් ගෙන සිටින අතර අද්භුත බලවේග නිරූපනය කරන රෑප 4 ක් එම තරුණයාගේ උරහිස මත හා දණහිස මත සිටියි.

මල්මෙන්හි ආගමික කටයුතු රාජ්‍යය පාලකයන් පුජකයන් සහ යකැදුරන් විසින් පවත්වනු ලැබ ති‍බේ.

## සමාජීය සහ දේශපාලනික සංවිධානය
San Lorezo සහ  La Vento නගර වල සිදුකළ කැණිම් කටයුතු වලින් නිගමනයය වුයේ එම නගර දෙක  Regal – සහ  Rital Citis ලෙස එල්මෙක් රාජ්‍යයෙහි ප්‍රධාන අන්තර්ගත දෙක ලෙස අතීතයේ පැවති ඇති බවයි. මෙම නගර දෙකෙහි එකල පුභූ පැලැන්තියට අයත් පිරිස් ජීවත් වු අතර ඔවුන් විසින් Arrayo Saonso   වැනි ගම්මාන පාලනය කර ඇති බවට සාක්ෂි පවතී.

## ගැමි ජීවනය හා ආහාර
La venta සහ  San Larenza නගර ලෙස පැවතුන දද ජනයාගෙන් බොහෝ දෙනා Tabasco සහ veracrz වැනි ගම්මාන වල ජීත් විය.
මෙම ගම්මාන උස් බිම් මත තැනින් තැන පිහිටි නිවාස වලින් සමන්විතයි. විශාල ගම්මාන තුළ දේවාලයක් දක්නට ඇ.. එක් පවුලකට නිවාසයක්, ගොවිබිමක්, එහි අමුද්‍රව්‍යය ගබඩා කර තැබිමට අටුවක් අයිතිව පවතී. යාබද ගෙවත්තෙහි ‍ඖෂධ පැලෑටි හෝ ගෙවතු බෝග වගා කිරීම සඳහා භාවිතා කරයි.

ගංගා නිම්න වල සහ එළිකර කරන ලද කැළෑ ප්‍රදේශවල වගා කටයුතු සිදු කර ඇත.ගොවි බිම් බෙහෝ විට ගම්මානයෙන් පිටත  පිහිටා තිබු අතර ඒවායෙහි බඩ ඉරිගු, දාන්‍ය වර්ග, මඤ්ඤක්කා, අර්තාපල් මෙන්ම පුළුන් ද වගා කරනු ලැබිය

පළතුරු, මාළු,කැස්බෑවන් කකළුවන් හා ගල් මාලු ආහාරයට ගන්නා අතර කුරුප්පන් හා වල්ඌරන් වැනි සත්ත්වයන් ද දඩයම් කර ආහාරයට ගන්නා ලදී.

## සටහන් 
| Olmecs - Daily life
|}
{|
සංගීත ඇල්බම

සංගීත ඇල්බමයක් යනු ප්‍රේක්ෂකයන් වත ඉදිරිපත් කරනු ලැබු සංගීත නිර්මාණ එකතුවයි සංගීත ඇල්බම නිකුත් කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් වාණිජමය කටයුත්තකි. එනමුත් ආධුනික නිර්මාණකරුවන් තම සංගීත ඇල්බම ප්‍රෙක්ෂකයන් වෙත සෘජුවම බෙදා දෙන අවස්ථා ද ඇත. 

එකිනෙකාට වෙනස් ගිත හෝ සංගීත නිර්මාණ එකතු කොට තනා ගන්නා සංගීත ඇල්බමයක් , සිඩි තැටි, ඩිවිටි තැටි, කැසට් පට ලෙස වෙලද පොලට නිකුත් කරනු ලබයි. "ඇල්බම" යන පදය සංගීත ‍කේෂ්ත්‍රයට ඇතුලත් වුයේ ගැමෆ්‍රෙන් තැටි භාවිත වු කාලයේ සිටය. ලොව පළමුව "ඇල්බම් " යන පදය භාවිතා කරන ලද්දේ, චයිකෝස් කීගේ "නැක්ක්‍රැකර් සුට්" නම් නිර්මාණය සදහාය එය 1909 අප්‍රේල් මාසයේ දී නිකුත් වුවක් වන අතර එය තැටි 4 කින් සමන් විත විය. 

1948 දී කොලොම්බියා සමාගම ප්‍රථම වරට අගල් 12, 33 1/3 ක් ආර් පී එම් වයිලිනය තැටි නිපදවිය. මෙහි එක් පැත්තක ධාවන කාලය මිනිත්තු 23 කි. වර්ෂ ගණනක් පුරා ඇල්බමයක් සදහා අඩංගු සම්මත ගීත සංඛ්‍යාව 12 ක් විය. 

ඇමරිකානු පොප් සංගීත ඇල්බමයක් පැය ½ සීමා වන අතර බ්‍රිතාන්‍ය පොප් ඇල්බමය ඊට වඩා තරමක් වැඩි කාලයක් ධාවනය වේ. ශාස්ත්‍රිය සංගීත ඇල්බම වැඩි කාලයක් ධාවනය වන ඒවා ලෙස සැලකේ. මුල් වකවනු වලදි සංගීත ඇල්බමයක් නිර්මාණය කිරීම තනි සන්සිද්ධියක් විය. සෑම සංගීතයක්ම එවර පටිගත කරන ඇල්මයකට එකවර ඇතුලත් කරන ලදි. පොස්ටේජ් රොකොඩිස්, බිල්නෝට් රිකොඩිස්, බිටල්ගේ සංගීත ඇල්බම මේ සදහා උදාහරණ වේ. 

වයනිල් එල් පී රෝකෝඩර් දෙපසම පටිගත කල හැකි ඒවාය එක් පසක ඇල්බමයේ භාගයක් පටිගත් වී ඇත. අද වන විට ඇල්බමයන් විවිධ මාධ්‍ය රැසකින් ඉදිරිපත් කල හැකිය. සංයුක්ත තැටි, කැසට් පට, එම් පී 3 පට ඩිජිටල් ඇල්බම් ලෙස විවිධ මාධ්‍යය ඇල්බම වෙළද පොලකින් දැකිය හැක. ඇල්බමයන් සමහර ඇල්බම කවරය, ගිත රචනා එකතු, ගායකයාගේ ඡායා රෑප ආදිය ද වෙලද පොලට නිකුත් කරනු ලබයි. 

සංගීත ඇල්බම විවිධ ප්‍රමාණයෙන් නිකුත් වන අතර සමහර රටවල එහි සම්මත කාල අවකාශයක් ද පවත්නා ඇති බව දක්නට ලැබේ. ඇල්බම වඩා දිගු වන අවස්ථාව ලදි. සංයුක්ත තැටි කිහිපයක් එම කාර්යය ඉටු කර ගැනිමට නිර්මාණකරුවාට සිදුවේ. 

## සටහන් 
| Album
|}
{|
සංගීත නිර්මාණ

සංගීත නිර්මාණයක් යනු සංගීතඥයෙකු විසින් ප්‍රෙක්ෂකයා වෙත ලිඛිතව හෝ ශ්‍රාවමය වශයෙන් පිනවනු ලබන නිර්මාණයකි. කෙසේ වුවද මෙම මුලික නිර්මාණ ඇසුරුකොට ගෙන විවිධ වෙනස්කම් නිරූපනකයා විසින් ම සිදු කිරීමට ඉඩ ඇති අතර එබැවින් එය ප්‍රෙක්ෂකයා අතරට යාමේ දි මුල් නිර්මාණයට වෙනස් නිර්මාණයක් වේ.

මෙසේ නිර්මාණ විශේෂයක් පුද්ගල කේන්ද්‍රය වන අතර තම අභිමතය පරිදි තම නිර්මාණ වෙනස් කිරීමට නිර්මාණකරුවාට අයිතියක් ඇත. නමුත් සමහර අවස්ථා වලදි සම්මත විශලේෂණ ක්‍රම විධි මේ සදහා භාවිතා වන අවස්ථා ද ඇත. 

බොහෝ විට "ජෑස්", "බිලුස්" නම් සංගීත ක්‍රමවේදයන් වලදී කලින් නිර්මාණය කර ගත් වෙනස්කම් සිදු කිරීම බොහෝ දුරට සිදු නොවන අතර ප්‍රේක්ෂකයා වෙත සංගීත නිර්මාණ ඉදිරිපත් කරන අවස්ථාවේ දී සජීවි ව වෙනස්කම් සිදු කරයි. 

එක් එක් අවස්ථානුකූලව වෙනස්කම් සිදු කරනු ලබන සංගීත ක්‍රමවේදය " ඇලියටෝරික්" සංගීතය ලෙස හදුන්වයි. මෙම ක්‍රමය බහුලව භාවිත කරන සංගීතඥයන් ලෙස ජොන්කෙප්, මෝටන් ෆෙල්ඩිමන් සහ විටෝල්ඩී ලුටුස්ලැවිස්කි හදුන්වා දිය හැකිය.

සංගීත නිර්මාණයක් සිදුකරනු ලබන ක්‍රමය සංගිතඥයාගෙන් සංගිතඥයාට‍ වෙනස් වේ. සමහර සංගීතඥයන් ස්වර ප්‍රස්ථාර මගින් ද සමහරුන් තම මතක ශක්තිය ආධාරයෙන් ද සංගීත නිර්මාණ කටයුතු වල යෙදේ කෙසේ වුවද සංගීත නිර්මාණ කටයුතු වල යෙදීම සදහා එම නිර්මාපකයාට වඩා හොද සංගිතඥානයක් තිබිය යුතුය. විවිධ සංගීත ක්‍රමවේදයන් සදහා අවශ්‍ය වන සංගීත දැනුමද එකිනෙකාට වෙනස් වේ. මෙහිදි වඩාත් වැදගත් වනුයේ යම් සංගීත නිර්මාණයක දී උපයෝගි කර ගන්නා "ලය" යන සිද්ධාන්තයයි. මෙම සිද්ධාන්තය නිර්මාපකයගේ ප්‍රකාශයෙන් වැදගත්ම අංශය ලෙස සැලකේ. 

## සටහන් 
| http://en.wikipedia.org/
|}
{|
සංගීතය වර්ගීකරණය

ලෝකයේ බිහිවන විවිධ සංගීත ශෛලින්ට අයත් නිර්මාණ විවිධ කාණ්ඩ යටතේ වර්ගිකරණය කරනු ලබන්නේ ඒවාට අයත් පොදු ලක්ෂණ සැලකිල්ලට ගණිමිනි. මෙම වර්ගිකරණයෙන් වාණිජමය හා රසාස්වාදනය යන අංශයන් සදහා අදාලත්වයක් දක්වයි. 
සංගීතමය වර්ගිකරණය පිළිබද විවිධ මතිමතාන්තර ලොවපුරා සංගීතඥයන් අතර පවතින අතර විවිධ පුද්ගලයන් විවිධාකාරයෙන්ම මෙම වර්ගිකරණයන් සිදු කරයි. 

ඩග්ලස් එම්. ග්‍රීන් තම " ෆෝම් ඉන් ටෝනල් මියුසික්" නව කෘතියේ සදහන් වර්ගිකරණයක් සිදුකරන අතර ඔහු විවිධාකාර සංගීතඥයන්ගේ පොදු ලක්ෂණ සංගීත සහිත නිර්මාණ එකට වර්ගීකරණය ලක් කරනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස ඔහු බිතෝවන්ගේ සහ මෙන්ඩල්සෝන්ගේ නිර්මාණයන් එකම සංගීත කාණ්ඩයකට ගොනු කරයි. 

වර්ගීකරණය පිළිබද තවත් මතයක් වනුයේ එම සංගීත කෘතියට අනුකූලව සිදු කල යුතු බවයි. එහෙත් එම විරුද්ධ මත දරන්නන් ප්‍රකාශ කරනුයේ සංගීත වර්ගය හා කෘතිය එකිනෙකාට වෙනස් ක්ෂේත්‍ර දෙකක් බවයි. 

සාමාන්‍යයෙන් සංගීතමය වර්ගයක් එසේ නම් කරනු ලබන්නේ එයට යොදා ගන්නා තාක්ෂණය ආකෘතිය, තේමාව ආදි පුළුල් ‍ක්ෂේත්‍රයක අධ්‍යනය කිරිමකින් අනතුරුවය. සමහර අවස්ථා වලදි බොමික කලාපයටද යම් සංගීත ශෛලයක් කිසියම් වර්ගයකට ගොනු කිරීමට හේතුවිය හැකිය.

## සටහන් 
| http://en.wikipedia.org/
|}
{|
සංගීත ප්‍රසංග ශාලා

සංගීත ප්‍රසංග ශාලා නැතිනම් මියුසිකල් තියේටර් ලෙස හදුන්වන්නේ සංගීතමය හා නර්තන කටයුතු ප්‍රදර්ශනය සදහා භාවිතා වන ප්‍රසිද්ධ ශාලාවන් ය. ලොවපුරා විවිධ රටවල ඇති මෙවැනි ශාලා ප්‍රමාණයෙන් විශාල හෝ කුඩා ඒවා විය හැකිය. ලන්ඩනයේ හා නිව්යෝර්ක් හි "වෙස්ටින්ඩි" සහ බ්‍රෝඩ්වේ නම් තියටර් ශාලා ඉතා විශාල පිරිවැයක් වැයකොට තනන ලද මහා පරිමාණ ප්‍රසංගශාලා වන අතර අධ්‍යාපනික ආයතන මට්ටමින් තනනු ලැබු සුළු පරිමාණ ප්‍රසංග ශාලා ද දැකිය හැකිය. 

මෙවැනි  ප්‍රසංග ශාලා වල නිරූපණය කරනු ලැබු ලොව ක්ෂේත්‍ර සංගීත නිර්මාණ කිහිපයක් නම්, ඔක්ලර්හෝවා, වෙස්ටිසයිස් ඉස්ටෝරි, ද ෆැන්ක්ටැද්මික්ස්, හේයාර්, ලාමිසේලබෙල්, ෆැන්මම් ඔෆ් ද ඔපේරා, රෙන්ට් සාදි සහ ද ප්‍රඩියුසන්ය.

ප්‍රවර්ගය:සංගීතය
ඔකෙස්ට්‍රාව

ඔකෙස්ට්‍රාව යනු සමස්ථ සංගීත උපකරණ පද්ධතිමය මෙයට තත් භාණ්ඩ, සුෂිර භාණ්ඩ සහ අගත් භාණ්ඩ යන නම සෑම අංශයක්ම අයත් වේ. ඔකෙස්ට්‍රා යන පදය පැවත එන්නේ පුරාණ ග්‍රික වේදිකාවල ඉදිරි පස ඇති සංගීත කණ්ඩායම සදහා වෙන්කරන ලද ස්ථානයට භාවිත කරන පදයකි.

18 වන සහ 19 වන සියවස් වලදී ඔකෙස්ට්‍රා වන්හි විවිධ වෙනස්කම් සිදුවුවද 100 වන සියවසේදී එහි අන්තර්ගතයේ වෙනස්කම් සිදුවුයේ ඉතා සුළු වශයෙනි. 

කුඩා ඔකෙස්ට්‍රාවන් (වාදකයන් 40 කට වඩා අඩු) " චෙම්බර්" ඔකෙස්ට්‍රා ලෙස හදුන්වයි. සිම්පනි ඔකෙස්ට්‍රාවන් සාමන්‍යයෙන් වාදනයෙන් 80 කඩ වඩා භාවිත කරයි. නමුත් මෙම ප්‍රමාණය සංගීත නිර්මාණය සහ වාදනය කරනු ලබන ස්ථානය අනුව වෙනස්විය හැකිය. " චෙම්බර්" ඔකෙස්ට්‍රාවක වාදකයින් 50 පමණ භාවිතා කරන අවස්ථා පැවතුනද, බොහෝ විට ඊට අඩු සංඛ්‍යාවක් භාවිතා කෙරේ.

## සටහන් 
| http://en.wikipedia.org/
|}
{|
බෙල්ලන්බැඳි පැලැස්ස

**බෙල්ලන්බැඳි පැලැස්ස** යනු පර්යන්ත ප්ලෛස්ටොසීන-හොලොසීන ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා වැදගත් ප්‍රාග්-හෙතිහාසික අඩවි වලින් එකක් වන අතර ජනප්‍රිය ලෙසින් බලංගොඩ මානවයා ලෙසින් හැඳින්වෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ඇටසැකිලි නෂ්ටාවශේෂ ද්‍රව්‍යය අතුරින් ප්‍රධානතමය මෙම ස්ථානයෙන් හමුවී ඇත.

## පිහිටීම 
බෙල්ලන්බැඳි පැලැස්ස පිහිටා ඇත්තේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ උඩ වලවේ ජාතික වනෝද්‍යානයේ උඩ වලවේ ගඟේ දකුණු ඉවුර මත බෙල්ලන් බැඳි ඇල පත්ල ඉහලිනි.

ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය තුළ ශ්‍රී ලංකාව මෙය තෙත් කලාපීය එළිමහන් වාසස්ථානයක් වේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සිටි මානවයින්ගේ මිනිස් ඇටසැකිලි 30 පමණ සොයාගෙන ඇති මෙම ප්‍රදේශය ගල් යුගයට අයත් ප්‍රජාව ජීවත් වූ තැන වපසරිය වර්ග මීටර් 120කි.
රෙකෝන්ඩය

රෙකෝන්ඩය වු කලි සුළග ආධාරයෙන් වාදනය කරනු ලබන බටනලාව වර්ගයකි. එය "ෆිප්ල් ෆ්ලුම්" හෝ ඉන්ටර් ඉක්ට් ෆ්ලුම් ලෙසද හදුන්වයි. එහි නාදය සිවුරුහන් බෑමකට සමානය.  මෙය දැවය භාණ්යක් වන අතර ඇගිලි ගණනක් සදහා සිදුරු සහිත මෙය මුඛ්‍ය හා සම්බන්ධ මත ස්ථානයේ වඩා පලල්වද ඉතා දුරට යන්නට සිහින්මය යන ආකාරයද නිපදවා ඇත.

රෙකෝඩරය මධ්‍ය යුගයේ ඉතා ජනප්‍රිය සංගීත භාණ්යක් වු අතර දහ අටවන ශකවර්ෂයෙන් පසු සංගිත භාණ්ටක් වු අතර දහ අට වන ශතවර්ෂයෙන් පසු භාවිතයේ ක්‍රමයෙන් ඈත් විය. මධ්‍යතන යුගයේ මෙම සංගීත භාණ්ය කොතරම් ජනප්‍රියව කිබණේද යත් සාහිත්‍යමය කලා නිර්මාණ ආදියේ නිර්තන්තර එම සංගීත භාණ්ඩය පිළිබද සටහන් දැකිය හැකි විය.

අද වන විට මෙ මංගීත භාණ්ය බොහෝ විටභාවිත වනුයේ ආධුනික සංගීත ශිල්පින් අතිනි. එහෙත් මෙය කෙතරම් දුරට වින්දනාත්මක සංගීත කටයුතු සදහා ඉතා සාර්ථක ලෙස භාවිතා කළ හැකි දැයි පෙන්වන ප්‍රවිණ සංගීතඥයින් ද අද ලෝකයේ දැකිය හැකිය.

## සටහන් 
| http://en.wikipedia.org/
|}
{|
සැක්සෆෝනය

සැක්සෆෝනය සුළග ආධාරයෙන් වාදනය කරනු පබන සංගීත භාණ්ඩයකි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් පිත්තල ආධාරයෙන් නිපදවනු ලබයි.

සැක්සෆෝනය නිපදවනු ලැබුවේ 1840 දීය. ඒ ඇඩෝල්ෆ් සැකස් නිකුත් කරන හඬ තාරවයන් අනුව වෙනස් විය.බොහෝ විට සැක්සෆෝනය භාවිතා වනුයේ හමුදාමය සංගීත කණ්ඩායම් අතරය ඊට අමතරව ජනප්‍රිය සංගීත සම්ප්‍රදායන් සදහා ද සුලභය මෙම සංගීත භාණ්ඩ භාවිත වේ. උදාහරණයක් ලෙස ජෑස්, බ්ලුස් යන ශෛලින් වලදි සක්සෆෝනය ඉතා වැදගත් සංගීත භාණ්ඩයකි.

## සටහන් 
| http://en.wikipedia.org/
|}
{|
ජනප්‍රිය සංගීත

## පෝප් සංගීතය 
පොප් සංගීතය යනු ලෝකයේ පිළිගත් විශේෂ වු සංගීත ශෛලියක් නොවේ. නමුත් සංගීත ලෝලින් අතර වඩාත් ජනප්‍රයි සංගීත ශෛලින් කිහිපයක් පොප් සංගීතය ලෙස හදුවනු ලබයි.

පොප් සංගීතයේ පළමු පරමාර්ථයත් විදනාත්මක බවයි. එමනිසා එහි කිසියම් ශෛලිගත ක්‍රමයකට නතු වු නීති රිති වලින් තොර බවත් දැකිය හැක. වින්දනාත්මක බවත් සමග වාණිජ සාර්ථකත්වය එහි පරමාර්ථයයි. ජනප්‍රිය සංගීත සදහා පොප් සංගීතය යන වාදනය භාවිතයට ගනු ලැබුවේ . 19950 දශකයේ පමණ සිටය.

## රැප් කලාව 
රැප් කිරිමේ කලාව හිප්පාප් සංගීත ශෛලියේ සුල්‍ය අංශයකි. රැස් කිරිහ යනු කිසියම් රිද්මයානුකුල ස්වරෑපයකින් කරන වවචන හරඹයකි.  " රැප් " යන පදය බ්‍රිකාන්‍ය ඉංග්‍රිසි බසෙහි භාවිතයට ගැනුණේ 16 වන ශත වර්ෂයේ සිටය. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු උප භාෂාවේදි එය භාවිතයට ගැණුනු පදයක් වුවුද සංගීතමය අරැතකින් ය භාවිතා කරනුයේ වර්තමානයේදීය. 

රැස් ක්‍රමය විවිධ රටවල සම්ප්‍රදායික ගැමි සංගීතයෙන් පැමිණි ක්‍රමයක් යැයි සැලකේ. බටහිර අප්‍රිකාව ජැමෙහිකාව වැනි රටවල ගැමි සංගීතයන් හි මෙම ලක්ෂණය ඇත. එහෙත් රැප් සංගීතය ප්‍රධන වශයෙන් ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වුයේ දකුණු ඇමරිකානු රටවල සංගීත අභා‍ෂයෙනි. නමුත් මෙම දකුණු ඇමරිකානු සංගීත බිහිවුයේ එම රටවල සංගීතයන්ට ලැබුණු අප්‍රිකානු සංගීත අභාෂයක් සමගය.

1980 දශකයේ බිහිවුයේ සංගීත කණ්ඩායම් (රන්- ඩී එම් සී වැනි) වාණිජමය වශයන් රැප් සංගීතය සාර්ථක කිරිමේලා සමත්විය. 1990 දශකයේ අගභාගයේදි හිප්පොප් සංගීතය ජනප්‍රයි විමත් සමග රැප් කලාවද බෙහෙවින් ප්‍රචලිත විය.

## සටහන් 
| http://en.wikipedia.org/
|}
{|
මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ අයිස් සමය

ඉතිහාසාඥ (Tacitus) ටැසිටස්පවසන ආකාරයට බ්‍රිතාන්‍ය වැසියන් යුරෝපයේ සිට එන පුද්ගලයන්ගේ පැවත එයි. ඔහු පවසන ආකාරයට අයිස් යුගයේ දී බ්‍රිතාන්‍යයට පැමිණ පදිංචි වු පිරිසගෙන් එම දේශය පැවත එයි. මෙම කාලවකවානුවට අයත් සමහර භාෂා උතුර හා බටහිර බ්‍රිතාන්‍යයේ ප්‍රාන්තවල වැසියන් තවමත් භාවිත කරයි.

නමුත් 1960 වසරේ දි මෙම තර්කය බිද දමමින් භාෂා වේදීන් කියා සිටියේ යුගයේ දී මහා බ්‍රිතාන්‍ය සහ එහි භාෂාවන් වෙනස් වු නිසා මෙම කාලවකවානුවට අයත්ව නිශ්චිත වාග් ශෛලයක් නොතිබුණු බවයි.

අයිස් සමයේදී මධ්‍ය යුරෝපයේ මිනිසුන් උතුරු යුරෝපය දෙසට සංක්‍රමණය වු බව පැවසුවද ඔවුන් මහා බ්‍රිතාන්‍යය වාසස්ථාන පිහිටුවා ගත් බවට කිසිදු සාක්ෂියක් තවමත් සොයා ගෙන නැත.

ක්‍රි.ව. 150 වන විට මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ මිලියන 3 ක් පමණ ජනගණයක් ජීවත් වු බවට විශ්වාස කරන අතර එම ජනගහණයෙන් වැඩි කොටසක් දකුණු ‍ප්‍රදේශයේ ගොඩබිම් ආශ්‍රිතව වාසය කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

ක්‍රි.පු. 400 සිට ක්‍රි.පු. 100 දක්වා කාලය තුළ ජනගණයේ ඉහළ යෑමක් දක්නට ලැබේ. මෙම යුගයේ දි මහා බ්‍රිතන්‍යයේ පිහිටි ඉතා ප්‍රසිද්ධ "All Cannings Cross" නම් ශෛලය හා සම්බන්ධ Wessex Pottery කලාව බිහි වුයේ යැයි විශ්වාස කෙරේ.

## සටහන් 
{|
සංඥා භාෂා

thumb|පුරුෂයන් දෙදෙනෙකු සහ ස්ත්‍රියක් සංඥා භාෂාව භාවිතා කරමින්
)]]

**සංඥා භාෂාව** යනු කථිකයාගේ අදහස් පහසුවෙන් ප්‍රකාශ කිරිම සදහා ශබ්දය වෙනුවට එක්වරම අතේ හැඩයත් එකතු කර ගනිමින් අත් බාහු සහ සිරුර දිශාබිමුඛ කිරිමෙන් සහ චලනයෙන් ද මුහුණේ භාව ප්‍රකාශනයන් ද හස්ත මුද්‍රා සන්නිවේදනය සහ තොල් හැසිරවිම ද යොදා ගැනිමයි. සංඥා භාෂාවන් සාමාන්‍යයෙන් වර්ධනය වන්නේ, බිහිරි ප්‍රජාවන්හිය. ඔවුන් අතර පරිවර්තකයන්, යහලූවන්, පවුලේ සාමාජිකයන් මෙන්ම වෙනත් බිහිරි හෝ ඇසිම අඩු පුද්ගලයන් සිටිය හැකිය.

බිහිරි පුද්ගලයන් සිටින ප්‍රජාවන් ඇති  ඕනැම තැනක සංඥා භාෂාව වර්ධනය වේ. ඇත්ත වශයෙන්ම ඔවුන්ගේ සංකිර්ණ ව්‍යාකරණ ක්‍රමය කථාකරන භාෂාවෙහි ව්‍යාකරණ වලින් සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස්ය. ලෝකය පුරා සංඥා භාෂා සිය ගණනක් භාවිතයේ පවතින අතර ඒවා ප්‍රාදේශිය බිහිරි සංස්කෘතින්හි හරය වෙයි. සමහර සංඥා භාෂාවන් යම් ආකාරයක නීතිමය පිළිගැනිමක් ලබාගෙන තිබෙන අතර අනෙක් ඒවාට එවැනි තත්වයක් නොමැත.

සංඥා භාෂාවලට අමතරව සංඥාමය ඉංග්‍රීසි සහ වාල්පිරි සංඥා භාෂාව වැනි කථාකරන භාෂාවන්හි විවිධ සංඥා සංකේතයන් ගොඩනගා ඇත. මේවා කථික හෝ සංඥාමය භාෂාවන් සමග පටලවා නොගත යුතුය. කථික භාෂාවක සංඥාමය සංකේතයක් යනු ලිඛිත මාධ්‍යයට ලිවිමේ ක්‍රමය මෙන් වාචික භාෂාවේ එම භාෂාව රැගෙන යන සංඥාමය මාධයයි. කතික භාෂාවේ සංඥාමය කේතයන් එම භාෂාව ඉගෙන ගැනිමට හෝ එම භාෂාවන්හි වච්‍යාර්ථ උපුටා ගැනිමේ ප්‍රකාශයට හා සාකච්ඡා කිරිමහට ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය. නමුත් ඒවා සාමාන්‍ය භාවිතයේ දී ඉතා නුහුරු මෙන්ම හැසිරවිමට අපහසු ද වෙයි. උදාහරණ වශයෙන් ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ ගුරුවරයෙක් හා ඉංග‍්‍රිසි ඉගෙන ගන්නා බිහිරි ශිෂ්‍යයෙක් ඉංග‍්‍රිසි භාෂාව භාවිතායේදී උදාහරණ වෙන්විම සදහා සංඥාමය ඉංග්‍රීසි යොදාගැනිමට ඉඩ ඇත. නමුත් එම උදාහරණ සාකච්ඡා කරනුයේ ඇමරිකානු සංඥා භාෂාවෙනි.

සංඥා භාෂාවන්හි පරිණත බවට උදාහරණ වනුයේ සංඥා භාෂාව කාව්‍ය හා අනෙකුත් වේදිකා රඟ දැක්විම්ය. සංඥාමය කවියන් වෙත ඇති කාව්‍යමය උපක්‍රමයන් කථික කවියෙකුට නොතිබිය හැකිය. මෙය කාව්‍යයන්ට ශ්‍රාවක පිරිස් වෙත ළගාවිමට ඔවුන් සලිත කිරිමටත් නව උද්දීපනය ඇති කරවන ක්‍රම ඉදිරිපත් කරයි.

## අමතර අවධානයට 
* Animal language
* Body language
* Braille
* Fingerspelling
* Chereme
* Chinese number gestures
* Cued speech
* Legal recognition of sign languages
* List of international common standards
* List of sign languages
* List of sign languages by number of native signers
* Manual communication
* Modern Sign Language communication
* Origin of language
* Origin of speech
* Sign language glove
* Sign language in infants and toddlers
* Sign language media
* Sign name
* Sociolinguistics of sign languages
* Tactile signing
* Machine translation of sign languages

## මූලාශ්‍ර 
## බාහිර සබැඳි
සංගීත - සංයෝජනය

තම සංගීත නිර්මාණයක් ශ්‍රාවකයා වෙත දායාද කිරීමට විවිධ නිර්මාණකරුවන් විවිධ ක්‍රමවේද අනුගමනය කරයි. ප්‍රෙක්ෂක බුද්ධි මට්ටම, සංගිත ශෛලය, සජීවි පටිගත කරන ලද නිර්මාණයක් ද යන වග, වාණිජමය අරමුණක් ඇත්ද යන වග මෙම ක්‍රමවේදයන් භාවිත කරන සංගීත භාණ්ඩ, වාදකයන් වෙනස් කරනු ලබයි. 

වර්ථමාන නිර්මාණකරුවන් තම නිර්මාණ සදහා සෑම වර්ගයකටම පාහේ සංගීත භාණ්ඩයක් භාවිත කරනු ලබයි. සමහර නිර්මාණකරුවන් සෑම වර්ගයක සංගීත භාණ්ඩ භාවිතා කරන අතර තවත් සමහරු වින්ඩි එසැම්බල් නම් ක්‍ර‍මවේදය භාවිත කරයි. මෙහිදි වැඩි වශයෙන් සුසර භාණ්ඩ සහ අසාත් භාණ්ඩ භාවිත කරනු ලබයි චෙම්බර් මියුසික් නැමැති ක්‍රමයේදී නම් බොහෝ විට අඩු භාණ්ඩ සංඛ්‍යාවක් උපයෝගි කරගන්නා අතර එය අවම වශයෙන් දෙකක් වේ. එසේම සමහර අවස්ථා වල එය එක් සංගීත භාණ්ඩයක් පමණක් භාවිත වන එක් පුද්ගල නිර්මාණයක් විය හැකිය. 

සංගීත නිර්මාණකරුවෙකු සංගීත උපකරණ, නාද රටා පමණක් නොව ගායකයෙකුගේ හඩ නාද රටාවද අනුගමනය කරනු ලබයි. එනම් තම නිර්මාණය සෑම අංශයක් කෙරෙහිම ඔහුට මනා අවබෝධයක් තිබිය යුතුයි. 

එලිසබත් ස්වෝඩොස් විසින් රචිත "ලිස්ටිකිත් අනුය් ගවුඩ්" නම් කෘතියේ සදහන් වන ආකාරයට සංගීත නිර්මාණකරුවා හට සෑම සංගීත භාණ්ඩයක් පිලිබද පැහැදිලි අවබෝධයක් තිබිය යුතුමය. ඇය වැඩි දුරටත් විස්තර එහි විස්තර කරන්නේ නිර්මාණකරුවා භාවිත කරන සෑම භාණ්ඩයකම එය භාවිත කිරීමේ අයිතියක් පැවතිය යුතු බවයි. 

## සටහන් 
| http://en.wikipedia.org/
|}
{|
බැබිලෝනියානු සාහිත්‍යය

බැබිලෝනියානු සාහිත්‍යය ලෝකයේ පැරණිම සාහිත්‍යයන් අතරින් එකකි. සුමේරියන් සාහිත්‍යයේ සම්ප්‍රදායන් උකහා ගනිමින් බැබලෝනියානුවන් පුරාණෝක්ති වෘතාන්තයන්, නිති ග්‍රන්ථ, විද්‍යාත්මක කෘති, ලිපි හා අනෙකුත් සාහිත්‍ය ස්වරුපයන්ගේ විශාල ග්‍රන්ථ සම්ප්‍රදායක් සම්පාදනය කළහ. ලිවිමේ හැකියාව සහිත සමාජයක් ලෙස බැබිලෝනියාව සිය ශ්‍රේෂ්ඨ සාහිත්‍ය කෘතින් සහ භාෂා ශාස්ත්‍රය ප්‍රගුණ කිරීම් කෙරෙහි විශාල ගෞරවයක් ආරෝපණය කළේය.

## බැබිලෝනියානු සමාජයේ සාහිත්‍යය 
බැබිලෝනියානුවන්ගේ අප වෙත ලැබි ඇති බොහෝ දේ මැටි පුවරු මත ලෝහ පන්හිඳකින් කිලාකාරව කොටන ලදි. මේවා වැඩිමහලූ ප්ලයිනි විසින් ‘ලැටකියුලේ කොකටයිල්ස්’ ලෙස හැදින්විය. මේ සදහා පැපිරස් ද යොදා ගනු ලැබු නමුත් ඒවා විනාශ වි ඇත.

## අනෙකුත් පැරණි සාහිත්‍යයන් හා සම්බන්ධතාවය 
බැබිලෝනියානු සාහිත්‍යයේ සැලකිය යුතු කොටසක් සුමේරියානු මුල් කෘතිවලින් පරිවර්තනය කරනු ලැබු ඒවා වු අතර නිතිය හා ආගම පිළිබඳව භාෂාව සුමේරියාවේ පැරණි සංකලන භාෂාව ලෙස දිර්ඝ කාලයක් පැවතිණි. ශබ්ද මාලාවන්, ව්‍යාකරණ. පේලි අතර පරිවර්තනයන් හා පැරණි ග්‍රන්ථ පිළිබඳ විවරණයන් ද නොපැහැදිලි වචන හා වාක්‍යාංශ පිළිබද පැහැදිලි කිරිම් ද ශිෂ්‍යයන්ගේ භාවිතය සදහා සම්පාදනය කරනු ලැබිණි. අක්ෂර මාලාවන්හි අක්ෂර සියල්ල පෙළගස්වා නම් කරන ලද අතර ඒවායෙ සවිස්තරාත්මක ලැයිස්තු සකස් කරන ලදි.

## සටහන් 
|Babylonian literature
|-
{|
පිම්ම: නවිනේෂන් පරික්ෂා කිරිම

ීරමරස (දෙවන ගිරි කුමක්ද ඇසෙන්නේ* යනු හින්දු ශුද්ධ ග‍්‍රන්ථ වල ආගමික නාමාවලියකි. එය කිසියම් නිශ්චිත කාලයකට සිමා නොවන අතර මුලූ හින්දු ඉතිහාසය පුරාම පැතිරි පවති. ආරම්භය මුල් හින්දු ග‍්‍රන්ථවල සිට උපනිෂ්ද ඇතුලූ නුතන කාලය පුරා පැතිරි පවති.

	සුත‍්‍ර සදහා කතුවරයන් නොමැත. එය දිව්‍යමය සත්‍ය පිළිබද අන්තරික්ෂ ශබ්ද වල වාර්තාවක් වන අතර රිසිවරුන් (ශාන්තුවරුන්/ ඉසිවරයන්* විසින් අසන ලදි. සුත‍්‍ර පිළිබද සාහිත්‍යයේ දී ප‍්‍රධානවේද හතරට අනුව සුත‍්‍ර විශ්ලේෂණය සලකනු ලැබේ.

රිග් වේදය :යදඒර විසින් දේව ගිතිකා ගායනය*
යජුර් වේදය :්ායඩ්රහම විසින් දේවගිතිකා ගායනය*
සාම වේද :ඹාට්එර විසින් දේවගිතිකා ගායනය* 
අකර්මන් වේද (වේික යාගයන්ට කෙලින්ම සම්බන්ධ නොවු අක්ෂර විනාශයක් යන අද්භූත බලයන් වල එකතුවක්*
	
	මෙම එක් එක් මන්ත‍්‍ර එකතුවන් විවිධ වු ශ‍්‍රාස්තිය ශාඛවල විවරණය වැඩිදියුණුවක් දක්වන ලදි. ඒවා බ‍්‍රාහ්මණ සහ පසු ගුප්ත විධිමත් නිබන්ධන වේ. ආරනයක සහ උපනිෂද් යන නම වලින් හදුන්වන ලදි. මේවා සියල්ල සුත‍්‍ර යන ලේබලය යටතේ නම් කරන ලදි. භගවත් පුරානය, මෙහිදි සැලකිය යුතු අතර, එයින් විශේෂ කොටසක් කතුර ශ්ලෝකවලට සම්බන්ධ වන අතර සමහර වේද නම් සුත‍්‍රවල ීහ්හප ඉය්ට්ඩ්බ යන සංකල්පය සලකනු ලැබේ. මෙයට අමතරව මහාභාරත (ඉතිහාසය) සුත‍්‍ර ලෙස සලකනු ලබන අතර සමහර අවස්ථාවලදි පස්වන වේදය ලෙස හදුන්වයි. සමහර අවස්ථාවලදි භගවත්ගිතාව මහාභාරතයේ පරිච්ෙඡ්දය ලෙස සලකනු ලැබේ.

## සටහන් 
|Aruti
|-
{|