open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ස්ලෝවැක් සමුහාණ්ඩුව

ස්ලෝවැක් සමූහාණ්ඩුව  මධ්‍යම යුරෝපයේ පිහිටි රටකි. ජනගහනය මිලියන 5 ක් හා වර්ග ප්‍රමාණය වර්ග කි. මී. 49 000 (වර්ග සැතපුම් 19 000) කි. ස්ලොවෑන් මායිම් වන්නේ බටහිරින් චෙක් සමුහාණ්ඩුව හා ඔස්ට්‍රියාව, උතුරු පෝලන්තය, නැගෙනහිරින් යුක්රේනය හා දකුණු හංගේරියාවටය. අගනුවර හා විශාලතම නගරය වන්නේ බ්‍රැට්ස්ලාවාය. දෙවන විශාලතම නගරය කෝසියෙස්ය. ස්ලොවැනියා යුරෝපියානු සංගමය, නේටෝ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, OECD, WTO යුනෙස්කෝ හා අනෙකුත් අන්තර්ජාතික සංවිධානවල සාමාජිකයෙකි. 5 වන හා 6 වන ශතවර්ෂවලදී ස්ලාව් ගෝත්‍රිකයන් එරටට පැමිණි අතර පුරාණයේ දී අද ස්ලොවෑනින් ප්‍රදේශ බොහොමයක් සාමෝස් අධිරාජ්‍යයට මොරාවියා, හන්ගේරියානු අධිරාජ්‍යයය, ඔස්ට්‍රෝ  හංගේරියානු රාජ්‍යය හා චෙ‍ෙකාෆ්ලෝවෙනියාවට අයත්ව තිබුණි. 2 වන ලෝක යුද්ධයේ දී ස්ලොවෑන් රාජ්‍ය බිද නොවැටී පැවතුණ අතර 1939 – 1944 කාලයේ දී එය ජර්මානු නාට්ඕන්ගේ යැපෙන්නෙකු බවට පත් විය. 1945 සිට ස්ලෝකෙනියාව නැවතත් චෙකොෆ්ලෝවෙනියාවේ ප්‍රදේශයක් විය. 1993 ජනවාරි 1 වනදා ස්ලොවෙනියාව නිදහස් රාජ්‍යයක් විය. එරට ඇත්තේ ඉහල ආදායම් ආර්ථිකයක් වන අතර එය වේගවත්ම අගය EU හා OECD අතර වේ. මෙරට 2004 වර්ෂයේ දී යුරෝපියානු සංගමය හා 2009 ජනවාරි 01 වනදා යුරෝපීය කලාපය සමග එක් විය. යුරෝපියානු සංගමයේ, යුරෝපීය කලාපය, ස්නෙහන් ප්‍රදේශය හා නේටෝ හි එකම කොමියුනිස්ට් රාජ්‍ය ස්ලොවෙනියාව වේ.

##  
## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය තුළ රටවල්
ප්‍රවර්ගය:රටවල්
ස්පාඤ්ඤ රාජධානිය

ගිනි (2005) – 32
HDI (2007) – 0.955 (ඉතා ඉහළ)
මුදල් - යුරෝ (E) (EVR)
කාල මණ්ඩලය - CET (UTC + 1)
ශ්‍රීෂ්ම සෘතුව (DST) – CEST (UTC + 2)
දින සැකැස්ම - dd . mm . yyyy
මං තීරැව - දකුණ
අන්තර්ජාල TLD - .es
දුරකථන සංකේත - 34

ස්පාඤ්ඤ රාජධානිය
පින්තුරය - කොඩිය
ආදර්ශ පාඨය - මරණින් එහා නොදන්නා තැන ඉදිරියේ
ජාතික ගීය
ස්පාඤ්ඤ සැලැස්ම
අගනුවර සහ විශාලම නගරය - මැඩ්රීඩ් - 400 26' N 30 42' W
රාජ්‍ය භාෂාව - ස්පාඤ්ඤ
පිළිගත් ප්‍රාදේශීය භාෂා - ඇරනීසියානු, බැස්කි්‍යු, කැටලන් / වෙලන්කියානු, සහ ගැලිකියානු
ජන වර්ග - 88.0% ස්පාඤ්ඤ, 12.0% (රෝම, මොරොකන්, එකෝඩොරියානු, බ්‍රිතාන්‍ය) වෙනත් (2009)
රාජ්‍යය - පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රය සහ ව්‍යවස්ථාමය රාජාණ්ඩුව
රජු - ජුආන් කාර්ලස් I
අගමැති - ජෝස් ලුවිස් රොද්‍රිගස් ස‍පාටෙ‍රෝ (PSOE)
සැකැස්ම - 15 සියවස
රාජ වංශය - 1479
ව්‍යවස්ථාදායක රාජාණ්ඩුව - 1978
EV රාජ්‍යයට පැමිණිම - 1 ජනවාරි 1986
වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	504 030 Km2 
			195 364 sq mi
ජලය (%) – 1.04
ජනගහනය - 2010 තක්සේරැව - 45 989 016
ඝනත්වය	-	91.2 / Km2 
			231 / sq mi
GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 1.395 බිලියන
සාමාන්‍ය - $ 30 588
GDP (සාමාන්‍ය) - 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 1.602 ට්‍රිලියන 
සාමාන්‍ය - $ 35 116

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤය
ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටුබේගෝ

ට්‍රිනිඩෑඩ් සමුහාණ්ඩුව සහ ටොබෑගෝ දකුණ කැරබියන්හි පිහිටි කොදෙව් රාජ්‍යයකි. එය පිහිටියේ ගිණිකොණින් දකුණු ඇමරිකන් ජනපදය වන වෙනුසිලාවේ සහ දකුණු ග්‍රෙනාඩාවටය. එය තම මුහුදුබඩ දේශ සීමා බාබඩෝස් ඊසාන දෙසින්, ගයනා ගිණිකොණින් සහ වෙනිසුවේලා දකුණට හා බටහිරට අනෙක් රාජ්‍යයන් හා බෙදා ගැනේ. ඒ රටේ වර්ග ප්‍රමාණය වර්ග කි. මී. 5,128 (වර්ග සැතපුම් 1980) වන අතර ප්‍රධාන ‍දුපත් 2 වන ට්‍රිනිඩෑඩ් හා ටොබෑගෝ ඇතුළුව නොයෙක් කුඩා බිම් කොටස් ද ඇතුලත් වේ. ට්‍රිනිඩෑඩ් වඩා විශාල හා ජනාකීර්ණව දුපත වන අතර, ටොබෑගෝ වඩා කුඩා වන අතර මුළු වර්ග ප්‍රමාණයෙන් 6% හා මුළු ජනගහනයෙන් 4% වන මිලියන 1.3 අඩංගු වේ. මෙම රාජ්‍ය සුළි සුළං සීමාවෙන් පිටත පවතී. 1802 ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් කාලයේ ට්‍රිනිඩෑඩ් හා ‍ටොබෑගෝ ස්පාඤ්ඤ ජනපදයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයන් අත්හැර දැමු පසු එය 1962 නිදහස ලැබීය. රටේ ආර්ථිකය පෙට්ට්‍රොලියම් හා ආශ්‍රිත නිෂ්පාදනයන් මත මුලික වේ. එහි මහා පරිමාණ කර්මාන්ත ‍රාමුවක් තිබෙන අතර එහි ස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් එය පසුගිය අවුරුදු 5 තුල 7% වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇත. මේ හේතුවෙන් එරට කැරබියානු රාජ්‍ය තුල එය මුලික ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වී ඇත. මෙරට සැණකෙළිවලට ප්‍රසිද්ධ අතර ස්ටිල්පන්, කැලිප්සෝ, සොකා සහ ලිම්බෝ නර්තන මෙහි උපත ලබා ඇත.

## ආශ්‍රිත
සංස්ථාපිත ව්‍යවහාරය

## නීතිගත සංස්ථා --සංස්ථාපිත පුද්ගලත්වය 
නීතිගත සංස්ථා වල එක් ප්‍රධාන නෛතික ලක්ෂණයක් වන්නේ ඒවාට වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වයක් හිමි වීම හෙවත් කෘතිම පුද්ගලයෙක් වීමයි. කෙසේ වෙතත් වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වය ඉංගී්‍රසි නීතිය තුල 1895 දී සාමි මංතී්‍ර මණ්ඩලය ූඅලඔමඔන ව. ූඅලඔමඔන ්‍ය ඡඔ. නඩුවේ දී තහවුරු කරන තුරු පිළිගැනීමට ලක් නොවීය. නමුත් වර්තමානයේ දී සමාගම් වෙනම නෛතිකත්වයක් ඇති ආයතනයක් ලෙස ලොව පුරා පිළිගැනීමට ලක් වී ඇත. 
වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වයක් පැවතීම නිසා විශෙෂයෙන් ම කුඩා පවුල් සමාගම් සම්බන්ධයෙන් නිතර ම අපේක්ෂා නොකල ප්‍රති විපාකයන් ඇතිවේ. 
ඹ ව ඹ නඩුවේ දී බිරිඳ විසින් සැමියාට එරෙහිව ලබා ගත් එළිදරව් නියෝගය සැමියාගේ ආයතනය සම්බන්ධයෙන් බල නොපාන අතර එය නියෝගයේ දක්වා නොමැති අතර් ඔහුගෙන් වෙනස් වන එකක් බවටත් අධිකරණය විසි තීන්දු කරන ලදී. 
ඟඅචඅඋරඅ ව ණඔරටහඑරන ංසසඋරඅනචඑ ඡඔ ළටඩ  නඩුවේ දී රක්ෂණ ආවරණයක් යටතේ හිමිකම ක් දැව සඳහා වූ එම රක්ෂණාවරණය අයිතිකරුගේ නමින් තිබී පසුව තමාට පූර්ණ වශයෙන් අයිති වූ සමාගමේ නමට පැවරීම නිසා පැවරුමට පසුව විනාශ වූ එම දැව තොගය සමාගමට අයිති එකක් මිස ඔහුට අයිති නොවන අතර තව දුරටත් ඒ සඳහා ඔහුට රක්ෂනීය බැඳීමක් නොමැති බවත් නිසා ඔහුට හිමිකම ක් නොමැතී බව තීන්දු විය.   
වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වය බදු සැලසුමවල දී ඒකාබද්ධ කණ්ඩායම් සඳහා වඩා නම්‍යශීලී ලෙස කටයුතු කිරීමට ඉඩ සලසන අතර බහු ජාතික සමාගම් වලට සිය එතෙර කාර්්‍යයන් හි වගකීම් කළමනාකාරීත්වයට අවස්ථාව ක් ලබාදේ. (ංඩඅමස ව ඡඅපඑ ඊනඩඋසටරඉඑස පලච බලන්න)
ඇතැම් විටක දී අධිකරණය විසින් සංස්ථාව නමැති කඩතුරාව බිඳ දමමින් ඒ පසුපස සිටිනන් පිළිබඳ සොයා බලා සෘජුවම වගකීම පවරයි. මේ සඳහා බොහෝ විට දිය හැකි උදාහරණ නම්  
•	සමාගම නමට පමණක් පවතින්ක් වන අවස්ථාවේ දී
•	සමාගම එහි සාමාජිකයනගේ සහ පාලකයන්ගේ නියෝජිතයෙකු පමණක් වන අවස්ථාවේ දී 
•	සමාගමේ නියෝජිතයෙකු යම් ප්‍රකාශනයක් හෝ ක්‍රියාවක් සම්බන්ධයෙන් පීද්ගලිකව ම වගකීම බාර ගන්නා අවස්ථාවේ දී
•	සමාගම වංචා සහගත ක්‍රියාවක හෝ වෙනත් වැරදි සගහත ක්‍රියාවක යෙදී සිටින අවස්ථාවේ දී 
•	ගිවිසුම හෝ නීතිය අර්ථකථනයේ දී තනි සමාගමට සීමා නොවී ඒකාබද්ධ කණ්ඩායම ට යොමු කිරීම 
•	නීිතිය මඟින් අවසර ලබා දී අවස්ථාවේ දී (උදා සමාගම් කොටස් කරුවන් පරිසර සංරක්ෂණ නීති කඩ කළ අවස්ථාවක දී)
•	බොහෝ විනිශ්චයන් හී දී සමාගම අනිවර්්‍යය බංකොලොත් භාවයකට පත්මෙින් තිබිය දී දිගටම කටයුතු කර ගෙන යන විටදී පුද්ගලික වෙළඳ පාඩු පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන ලෙස අධ්‍යක්ෂකවරුනට බල කිරීම

ප්‍රවර්ගය:නීතිය
රුමේනියාව

රොමෙනියාව ගිණිකොණින් මධ්‍යම යුරෝපය ද, උතුරින් බෝල්කන් අර්ධද්වීපය, ඇතුලත හා පිටත කාර්පේතියන් ආරුන්තුව හා කළු මුහුදට මායිම්ව පිහිටා ඇත. ඩැනියුබ් ඩෙල්ටාව මුළුමනින්ම එම ප්‍රදේශය තුල පිහිටා ඇත. රොමෙනියාව, හන්ගේරියාව හා සර්බියාවට බටහිරින් ද, යුක්රේනය හා මොලඩොවා සමුහාණ්ඩුවට ඊසාන දෙසින් හා බල්ගේරියාවට දකුණින්ද මායිම්ව ඇත. රොමෙනියාව ස්වකීය සංගමයක් ලෙස නැගී ආ අතර 1859 අලෙක්සැන්ඩර් ජෝන් කුඩා කුමාරයා යටතේ පැවැති මොල්ඩාවියා හා වොලඩියාහි ප්‍රතිපත්ති යටතේ විය. එය 1878 වර්ෂයේ දී ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයෙන් නිදහස ලබා ගත්තේය. 1 වන ලෝක යුද්ධයේ අවසා‍නයේ ට්‍රැන්සල්වේනියා, බ්‍රතොපීනා හා බෙස‍රාබියා රොමෙනියා රාජධානිය සමඟ එක් විය. 2 වන ලෝක යුද්ධයේ අවසානයේ එහි ප්‍රදේශයන්හි කොටසක් රුසියානුවන් විසින් අත්කරගත් අතර, රොමෙනියාව සමාජවාදී සමුහාණ්ඩුවක් වු අතර, වෝර්සෝ පනතේ සාමාජිකයෙක් ද විය. 1989 අයන් කර්ටන් බිඳ වැටීමත් සමඟ රොමෙනියාව දේශපාලන හා ආර්ථික සංශෝධන අරඹන ලදි. දශකයක පමණ කාලයක් පැවැති විප්ලවයෙන් පසු එරට ආර්ථික සංශෝධනය වන 2005 පහල බදු අගයයන් හා 2007 ජනවාරි 01 දා යුරෝපානු සංගමයට එකතු විය. යුරෝපානු සංගමයේ පහලම ආදායම ලබන රටක් වන ‍‍රොමෙනියාව නව ‍සංශෝධනය සමඟ වර්ධනය වේගය වැඩි කර ගත්හ. එය වර්තමානයේ ඉහල මධ්‍යම ආර්ථිකයක් ඇති රටක් වන අතර, මානව වර්ධනය අතින් ද ඉහල තැනක් ගනී. එහි 9 වන විශාලතම භුමිප්‍රමාණය හා 7 වන විශාලතම ජනගහනය (මිලියන 21.5) ක් යුරෝපානු සංගමයේ සාමාජික රටවල් අතර ඇත. අගනුවර හා විශාලතම නගරය වන්නේ බුකාරෙස්ට්ය. එය යුරෝපානු සංගමයේ 6 වන විශාලතම නගරය වන අතර 2007 වන විට ජනගහනය මිලියන 1.9 කි. යුරෝපානු සංස්කෘතික අගනුවර ලෙස ට්‍රැන්සල්වේනියානි නගරයක් වන සිබියු තෝරාගන්නා ලදි. 2004 මාර්තු 29 දා රොමෙනියාව නේටෝ හා සම්බන්ධ වු අතර ලැයින් සංගමයේ ද සාමාජිකයෙක් වුහ. ඒ සමඟම ෆ්‍රැන්කොෆෝනියා, OSCE එක්සත් ජාතීන්ගේ හා සහායක සාමාජිකයෙක් වශයෙන් CPLP හි සිටී. රොමෙනියාව අර්ධ ජනාධිපති එක්සත් රාජ්‍යයකි.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය තුළ රටවල්
අසවෙනිස්ථාන් සමුහාණ්ඩුව

අසවෙනිස්ථාන් සමුහාණ්ඩුව 

ගිනි (2000) – 20.8 – 0.21 (පහළ)
HDI (2007) – 0.710 (මධ්‍යය)
මුදල් - අස්බෙකිස්ථාන් සම්
කාල මණ්ඩලය VZT (VTC + 5) 
ශ්‍රිෂ්ම සෘතුව (DST) නිරික්ෂණ නැත
මං තිරැව - දකුණ
අන්තර්ජල TLD - .Vz

අස්වෙනිස්ථානය නිල වශයෙන් අසවෙනිස්ථාන් සමුහාණ්ඩුව මධ්‍යම ආසියාවේ පිහිටි රටකි. එය මායිම් වන්නේ බටහිර හා උතුරට කසක්ස්ථානය නැගෙනහිර ක්රයිග්ස්ථානය හා නැගෙනහිර ටජින්ස්ථානය දකුණට අෆ්ගනිස්ථානය හා ටර්න්මෙනිස්ථානයටය. මුල් 16 වන ශතවර්ෂයේ දී නැගෙනහිර ටර්නින් භාෂාවන් කථා කල අස්බෙක් නොමෑඩ්වරැන් විසින් මෙම රාජ්‍ය අල්ලා ගත්හ. වර්තමානයේ අස්වෙතස්ථාන ජනගහනය අයත් වන්නේ අස්බෙස් ජන වර්ගයට අනුව ඔවුන් එම භාෂාව කථා කරයි. 198 ශතවර්ෂයේ දී අස්වෙනිස්ථානය රැසියානු රාජ්‍යයට එක් කල අතර 1924 වර්ෂයේ දී සෝවියට් සංගමයේ ව්‍යවස්ථාදායක සමුහාණ්ඩුවක් බවට පත් විය. එය නිදහස් සමුහාණ්ඩුවක් ලෙස 1991 පටන් පවතී. අස්බෙකිස්ථාන ආර්ථිකය මුලික වශයෙන් වෙළද භාණ්ඩ හා කපු, රත්තරන්, යුරේනියම්, පොටැසියම් සහ ස්වභාවික වායු මත යැපේ. එය වෙළද ආර්ථිකයකට මාරැවීමට ද පරමාර්ථ කොටගෙන තිබේ. රට ස්ථාවර ආර්ථිකයන් රදා පවත්වා ගන්නට උත්සාහ දරන අතර විදේශ ආයෝජකයින් ද වලක්වා ගෙන ඇත. මෙම ක්‍ර‍මයෙන් හා ස්ථිරව මාරැවිමට දරණ පනත අනුව 1995 ඔහු ආර්ථික වශයෙන් යහපත් ප්‍රතිචාර දක්වා නොමැත. අස්වෙනිස්ථානයේ පවතින මානව හිමිකම් පනත හා ඒක පුද්ගල නිදහස අන්තර්ජාතික සමාගම්වල විවේචනයට භාජනය වී ඇත. එහි 45% කට ආසන්න ජනගහනයක් දිනකට ඇ. ඩො. 1.25 කට වඩා අඩුවෙන් උපයයි.

අස්බෙනිස්ථාන සමුහාණ්ඩුව
පින්තුරය - කොඩිය
ජාතික ගීය - අස්බෙන්ස්ථාන සමුහාණ්ඩු ජාතික ගීය
සිතියම
අගනුවර සහ විශාලම නගරය - ටැෂ්කෙන්ට් - 410 16' N 6a0 10' E
රාජ්‍ය භාෂාව - අස්බෙක්
පිළිගත් ප්‍රාදේශීය භාෂා - කරකල්පැක්
අභ්‍යන්තර ජන සන්නි‍ෙව්දන භාෂාව - රැසියානු
ජන වර්ග - 80.0% අස්බෙක්, 55% රැසියානු, 5.0% - 5.5% (30% ෆොල්ට්ස්, කෝඩෙල්, ජොන්සන්) ටාජික්, 3.0% කසාන්, 2.5% කරකල්පැක්, 1.5% ටැටාර්, 2.5% වෙනත්
රාජ්‍ය - ආඥාදායක රජය
ජනාධිපති - ඉස්ලාම් කැරිමොව්
අගමැති - ෂව්කට් මර්සියොයෙව්
නිදහස - සෝවියට්
සැකැස්ම - 1747
අස්බෙක් SSR – 27 ඔක්තෝම්බර් 1924
ප්‍රකාශයට පත් කිරිම - 1 සැප්තැම්බර් 1991
පිළිගැනීම - 8 දෙසැම්බර් 1991
සම්පුර්ණ කිරිම - 25 දෙසැම්බර් 1991
වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	447 400
			172 742
ජලය (%) – 4.9
ජනගහනය - 2009 තක්සේරැව - 27 600 007
ඝනත්වය	-	61.4  Km2 
			159.1 / sq mi
GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 71.61 බිලියන
සාමාන්‍ය - $ 2 634
GDP (සාමාන්‍ය) – 2008 තක්සේරැව - එකතුව - 27.918 බිලියන
එකතුව - $ 1 026
සාමාන්‍ය - $ 9 654
ගිනි (2006) – 45.2 (ඉහළ)
HDI (2007) – 0.865 (ඉහළ)
මුදල් - උරැආයන් පෙසෝ (UYV) (UYV)
උරුගුවායි

කාල මණ්ඩලය (UYT) (UTC – 3)
ශ්‍රීෂ්ම සෘතුව UYST (UTC – 2) 
මං තීරැව - දකුණ
අන්තර්ජාල LTD - .vy
දුරකථන සංකේත - +598

උරුගුවාසි නිල වශනේ උරුගුවායි පෙරදිග සමුහාණ්ඩුව වන අතර එය දකුණු ඇමරිකාහි ගිණිකොණ දෙසින් පිහිටා ඇත. එහි ජනගහනය මිලියන 3.3 වන අතර මිලියන 1.1 අගනුවර වන මොන‍්ටෙවීඩිටයා් හා ඒ ආශ්‍රිතව ජිවත් වේ. 88% ක් යුරෝපීයානු සංක්‍රමණිකයන්ය. එහි එකම මායිම උතුරැ බ්‍රසීලයෝ ජියෝග්‍රැන්ඩෙඩුසුල් වේ. බටහිරට උරැගුවායි ගග හා නිරිතට රියෝඩිලාප්ලාටා මෝය හා ආජින්ටිනාව ගග දෙපස හා ගිණිකොණ දෙසට දකුණු අත්ලාන්තික සාගරය වේ. වර්ග කිලෝමීටර මිලියන 0.176 වන මෙය සුරිනේම් වලට පසු බිම් ප්‍රමාණයෙන් දෙවන කුඩාම රාජ්‍යයයි. 1680 පෘතුගීසින් විසින් සොයාගත් කොලනියාඩෙල් සැක්‍රමෙන්ටෝ එහි ඇති පැරණිතම යුරෝපියානු ජනාවාසයයි. 18 වන ශතවර්ෂයේ මොන්ටවීඩියෝ ස්පාඤයන් විසින් සොයා ගත්තේ හමුදාමය බිමක් ලෙසය. ස්පාඤ ආජින්ටිනාව සහ බ්‍රසීලය සමග 1811 – 1828 පැවති අරගලයකින් පසු එරට නිදහස ලැබිය. එහි ව්‍යවස්ථාදායක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ඇති අතර ජනාධිපති විසින් රාජ්‍ය හා ආණ්ඩුව පාලනය කරයි. ආර්ථිකය විශාල ලෙස රදා පවතින්නේ කෘෂිකර්මය මතය. ලතින් ඇමරිකානු රටවල් අතර දුෂණය අවම රට ලෙස මෙය හැදින්වේ. දේශපාලන හා කම්කරැ නීති මෙම දේශය තුල වඩාත් නිදහස්ව පවති. දකුණු ඇමරිකාව ‍තුල ආර්ථික වශයෙන් විශාල ලෙස සංවර්ධනය වු රටකි. එහි ඒක පුද්ගල ආදායම හා ජිවන රටාව ලෝකයේ 47 වන ස්ථානය ගනී. 2007 වර්ෂයේ ලතින් ඇමරිකානු රට වන මෙය ජාතික මට්ටමෙන් සම අයිතීන් නීතිගත කොට ඇත.

උරැගුවායි පෙරදිග සමුහාණ්ඩුව
පින්තුරය - කොඩිය
ආදර්ශ පාඨය - නිදහස හෝ මරණය
ජාතික ගීය
සිතියම
අගනුවර සහ විශාලම නගරය - මොන්ටවයිඩි‍ෙයා් - 340 53' S 560 10' W
රාජ්‍ය භාෂාව - ස්පාඤ්ඤ
ජන වර්ග - 98% යුරෝපීය, (ස්පාඤ්ඤ, ඉතාලි, වෙනත්), 1.5% මෙස්ටියෝ, 0.3% බටහිර අප්‍රිකානු, 0.2% ආසියානු (ලෙබනන්, චින, ජපන්)
රාජ්‍යය - ජනාධිපති සමුහාණ්ඩුව
ජනාධිපති - ජෝස් මුජිකා
උප ජනාධිපති - ඩැනිලෝ ඇසිටොරයි
නිදහස - බ්‍රසීල අධිරායය සිට
ප්‍රකාශ කිරිම - අගෝස්තු 25, 1825
ව්‍යවස්ථාව - ජුලි 18, 1830
වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	176 215 Km2 
			68 037 sq mi
ජලය (%) – 1.5
ජනගහනය - 2009 තක්සේරැව - 3 494 382
2002 ජන සංඛ්‍යාකය - 3 399 236
ඝනත්වය	-	19.8 / Km2 
			51.4 / sq mi
GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 42.624 බිලියන
සාමාන්‍ය - $ 12 784
GDP (සාමාන්‍ය) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 32.187 බිලියන
සාමාන්‍ය - $ 9 654
ගිනි (2006) – 45.2 (ඉහළ)
HDI (2007) – 0.865 (ඉහළ)
මුදල් - උරැආයන් පෙසෝ (UYV) (U‍ය්V)

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:දකුණු ඇමෙරිකානු රටවල්
පෞද්ගලිකත්වයේ නීතිය

පෞද්ගලිකත්වයේ නීතිය පුද්ගලයෙකු සතු පෞද්ගලිකත්ව අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම ට අවධානය යොමු කරනු ලබන නීතිය යි. බොහෝ රටවල් පෞද්ගලිකත්වය තනි පුද්ගල අයිතිවාසිමක් මිස ආයතනික අයිතිවාසිකමක් ලෙස නොසලකන බව අර්ථ දැක්වීවෙන් ම පෙනී යයි. රජයන් සහ වෙනත් සංවිධාන විවිධ අරමුණු සඳහා පුද්ගල තොරතුරු රැස්කර තබා ගනී. පෞද්ගලිකත්ව නීතිය මඟින් එම ආයතන විසින් මෙවැනි තොරතුරු එක්රැස් කිරීමට සහ භාවිතා කිරීමට සීමාවන් පනවයි. මූලික පෞද්ගලිකත්ව මූලධර්මයන් ලොව පුරා බොහෝ පෞද්ගලිකත්ව නීති සඳහා පදනම් වී ඇත්තේ සාධාරණ ලෙස තොරතුරු භාවිත කිරීමේ මූලධර්මයන වේ. එම මූලධර්මයන් වන්නේ විවෘතභාවය පෙද්ගලික තොරතුරු භාවිතයන් සහ මූලධර්මයන් ගේ විවෘතභාවය පිළිබඳ මූලික ප්‍රතිපත්තියක් තිබිය යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් පෞද්ගලිකත්ව මූලධර්මයන් ප්‍රකාශයට පත්කිරීම මෙහි ප්‍රතිථලයයි. තොරතුරු එකරැස් කිරීම සීමා කිරීම පුද්ගලික තොරතුරු රැස්කර ගත හැකි වන්නේ සඳහන් කරන ලද අරමුණක් සඳහා නෛතික සහ සාධාරණ අන්දමින් සහ දැනුවත්බවකින් සහ ඒ සඳහා කැමැත්ත ඇතුවය. මෙම මූලධර්මය අනුව පුද්ගලයෙකුට ඒ සඳහා එකඟ වීම සහ එකඟ නොවීම තීරණය කල හැකිය. විශේෂිත අරමුණ පුද්ගලික තොරතුරු එක රැස්කර ගන්නා අවස්ථාවේදී ම එහි අරමුණ කුමකි ද යන්න පැහැදිලි කල යුතුය. එ මඟින් එම තොරතුරු ඒ අරමුණු වලින් පරිබාහිර ව තව දුරටත් භාවිතය සීමාකෙරේ. උදා. වෙළඳ හවුල්කරුවන් සමඟ ගනුදෙනු වල දී හෝ පුවත් පත්‍රිකා හෝ අමතර නිෂ්පාදන තොරතුරු යැවීම අවස්ථා වල දී එකඟත්වය පල කල විට ඒ සඳහා සඳහන් කරන ලද අරමුණ දැක්විය යුතුය. භාවිතයේ සීමා පුද්ගලික තොරතුරු දක්වන ලද අරමුණ හැරෙන්න ට වෙනත් අරමුණු සඳහා එම තැනැත්තාගේ අවසරය සහ නීතියේ අවසරය ඇතිව පමණක් යොදා ගත යුතුය. පුවත් පත්‍රිකාවක් යැවීම සඳහා ලබාගත් විද්්‍යුත් ලිපිනය අමතර නිෂ්පාදන තොරතරු යැවීම එම තැනැත්තාගේ අවසරය නොමැති ව නොකල යුතුය. තොරතුරු වල තත්වය පුද්ගලික තොරතුරු නිවැරදි, සම්පූර්ණ, කාලානුරූපී සහ එවා භාවිතයේ අරමුණ සඳහා අදාළ විය යුතුය. මෙය සෞඛ්‍යාරක්ෂක තීරණ සහ මූල්‍යයමය තීරණ වැනි තීරණාත්මක තීන්දු ගන්නා ක්ෂේත්‍ර සම්බන්ධයෙන් ඉතා වැදගත් මුලධර්මයක් වන අතර විශ්වාස කළ හැකි තොරතුරු පමණක් එම අරමුණු සඳහා භාවිතා කළ යුතුය. තනි පුද්ගල සහභාගීත්වය සෑම තොරතුරක් මඟින් ම ඉතා වැදගත් තීරණ වලට එළඹෙන නිසා තම පුද්ගලික තොරතුරු පරීක්ෂා කිරීම සහ ඒවා නිවැරදි කිරීම ට සෑම පුද්ගලයෙකුටම අයිතියක් ඇත.  පුද්ගලික තොරතුරු නැති වීම, බලය නොලත් ප්‍රවේශය, විනාශ කිරීම, වෙනස් කිරීම සහ හෙළි කිරීම වැනි අවධානම් වලින් ආරක්ෂා කර ගත යුතුවේ.  ආයතනයේ පුද්ගලික ප්‍රතිපත්ති වලට අනුකූලව ආයතනයේ කවුරුන් හෝ මේ සම්බන්ධයෙන් වග කිව යුතුය.
  

## සටහන්
පටිපාටීය නීතිය

**පටිපාටීය නීතිය** සීවීල් සහ අපරාධ පටිපාටීයකරණයේ දී, අධිකරණය විසින් සිදු වූයේ කුමක් ද යන්න විමර්ශනය කර තීන්දු කිරීම සඳහා අනුගමනය කරනු ලබන රීතින් වලින් සමන්විත වේ. මෙම රීතීන් සම්පාදනය කරණු ලබන්නේ අධිකරණය වෙතට ගෙන එනු ලබන නඩු වලදී නිසි ක්‍රියාදාමය සාධාරණ සහ ස්ථාවර අයුරින් ක්‍රියාවේ යෙදවෙන (ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපයයේ) හෝ මූලිකව සාධාරණත්වය ඉෂ්ට වන (පොදු නීති සම්ප්‍රදාය අනුගමනය කරන රටවල් වල) පරිදි ය. නීතිඥයින් විසින් පටිපාටීය නීතියේ ක්‍රියාවලිය මඟින්, හිමිකම් සහ විත්තිවචකයන් ගේ වලංගුභාවය පිරික්සුමට යොදා ගනු ලබන සත්තාවී නීතයෙන් වෙන් කර හඳුනා ගනී. සිවිල් සහ දේශපාලිනික අයිතිවාසිකම් ඇතුළත් වන පරිදි පටිපාටීය අයිතිවාසිකම්
* තොරතුරු දැන ගැනීමේ අයිතිය 
* යුක්තිය පසඳ ගැනීමේ ප්‍රවේශ අයිතිය 
* සහභාගිවීමේ අයිතිය පාරිසරික ගැටළු වල දී තොරතුරු දැන ගැනීමේ අයිතිය, යුක්තිය පසිඳලා ගැනීමේ් ප්‍රවේශ අයිතිය සහ සහභාගිවීමේ අයිතිය එක්සත් ජාතීන් ගේ පාරිසරික සම්මුතියේ අනතර්ගත කරන ලද අයිතීන් වන අතර එය ආහුස් සම්මුතිය (1998) ලෙස හඳුන්වයි. පාරිසරික නීති ප්‍රතිපාදනවල දක්නට ලැබෙන මෙම අයිතීන් දක්වා ඇත.

## සටහන් 
ප්‍රවර්ගය:නීතිය
වැඩිහිටි නීතිය

**වැඩිහිටි නීතිය** යනු වැඩිවන වැඩිහිටි ජනගහනය සම්බන්ධයෙන් බලපාන ඒ පිළිබඳ අවධානයක් යොමු කරන නීතියේ ක්ෂේත්‍රය යි.

## ප්‍රභේදයන් 
වැඩිහිටි නීතිය සමන්ව්ත වන ප්‍රධාන ආකර තුනකි.

#ඉඩකඩම් සැලසුම් සහ පරිපාලන බදු ප්‍රශ්ණ ද ඇතුළුව
# වෛද්‍යාධාර, අබලතාව සහ දිගුකාලීන රැකබලා ගැනීම
#භාරකාරත්වය, සංරක්ෂණ සහ වගකීම් සහ විශවාසවනත කම

ඉහතින් දැක්වූ කරුණු වලට අමතර ව ඉඩකඩම් සැලසුම් කිරීම, අන්තිම කැමති පත්‍ර, භාර, භාරකාරත්වය, වැඩිහිටි අපවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීම, නොසැලකීම සහ රැවටීම, ජීවිතාන්ත සැලසුම්, සියලුම ආකාරයේ අබලතාවයන් සහ වෛද්‍යය පහසුකම්, විශ්‍රාමික සැලසුම්, සමාජ අරක්ෂණ ප්‍රතිලාභ, වෛද්‍යාධාර ආවරණ, වෛද්‍යාධාර සැලසුම්, (එක්සත් ජනපදයේ නම්) පාරිභෝගික ආරක්ෂණය, සාත්තු නිවාස, නි්වෙස් තුල රැකබලා ගැනීම, ඇටර්නි බලය, විශේ’ෂඥ හෝ වෛද්‍යය උපදෙස් සැලකිල්ල, ප්‍රකාශන සහ ඇටර්නි බලය, ගෙවල් හිමි/කුලී නිවැසි අවශ්‍යයතා, නිශ්චල දේපළ, උකස් ආධාර, විවිධ මට්ටමේ උපදෙස්, අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ උපදෙස් ලබා දීම සහ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම, බදු ගෙවීම්, වෙනස්කම් සැලකීම වැනි ක්ෂේත්‍ර වැඩිහිටි නීතියට ඇතුළත් වේ.

## වැඩිහිටි නීතියේ ඉතිහාසය 
ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත (ුංං) හිටපු ජනාධිපති ලිනඩන් බී. ජොන්සන් විසින් 1965 ජූලි මස 14 වන දින නීතියක් බවට මුලින්ම අත්සන් කරන ලද අතර (එම වර්ෂයේ දීම මෙඩිකෙයාර් ආයතනය පිහිටුවන ලදී) එය සෞඛ්‍යය සහ මානව සේවා දෙපාර්තමේන්තුව තුළ මහළු පරිපාලන ආංශය (ංුං) පිහිටුවීම සඳහා මහෝපකාරී විය. ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රජා පාලනය සහ සේවා වැඩසටහන් පර්යේෂණ සඳහා මුදල් සැපයීම ආදර්ශණ සහ පුහුණු වැඩසටහන් සඳහා ජනපද රාජ්‍යයන් ට බලය පවරා ඇත. 1972 දී ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත සංශෝධනය කරමින් වැඩිහිටියන් සඳහා ජාතික පෝෂණ වැඩපිළිවෙලක් එකතු කරන ලදී. ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත සිය රෝගී වූ හෝ අබල දුබලතාවන් ඇති වයස්ගත ආදරණීයයන් රැක බලා ගනීමට දුෂ්කරතාවන් ඇති සිය දහස් ගණනක් වූ පවුල් සාමාජිකයින්ට අධාර කිරීම අරමුණු කරගෙන 2000 වර්ෂයේ දී ජාතික පවුල් රැකවල් ලබාදීමේ ආධාරක වැඩසටහන ඇතුළත් කිරීමට නැවත වරක් සංශෝධනය කරන ලදී. මෙම වැඩසටහන උපදේශණ සේවා, ආධාරක කණ්ඩායම් සහ වෙනත් ප්‍රජා මූලික සේවා වැනි රාජ්‍යය සහ ප්‍රාදෙශීය ආයතන අතර ඒකාබද්ධ සේවාවන් සඳහා මූල්‍යයමය ප්‍රතිපාදන සපයනු ලබයි. මෙම සේවාවන් දුබල සහ වයස්ගත සාමාජිකයන් සඳහා රැකවරණය සැලසීම කේන්ද්‍ර කර ගෙන ඇත. තව ද මෙම වැඩසටහන මඟින් අවුරුදු 18 හෝ ඊට අඩු දරුවන් සඳහා රැකවරණය සලසන වැඩිහිටි නෑදෑයන් සිටින පවුල් ඒකක සේවාවන් සැපයීම ද සිදු කරයි. වැඩිහිටි නීතිය සහ සම්බන්ධ වෘත්තීන් වැඩිහිටි නීති ක්ෂේත්‍රයේ වර්ධනය වෙමින් පවතින වෘත්තීන් වන්නේ නීතීඥ, නීති සහයක, නීති ලෙඛකාධිකාරී, මනෝ චිකිත්සක, රැවරණ සපයුම්කරු, මූල්‍යය සැලසුම්කරු, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදක සහ නීතිවේදී ප්‍රතිලාභ විශේෂඥ, හොඳම ව්‍යාපාරික මණ්ඩලය, නීතිපති කාර්යාලය, පාරිභෝගික ආරක්ෂක ඒජන්සිය, දේශපාලනය ගැන අවධානයෙන් සිටින කණ්ඩායම්, සෞඛ්‍යය රැකවරණ සපයන්නන්, පරීක්ෂක, අවමංගල්‍යය සැලසුම්කරුව, මැසිවිලි උපදේශක, අයථාභාවිතය සහ වංචා පරීක්ෂක, අධ්‍යාපක, නිෂ්පාදන වර්ධක, ප්‍රවාහන පහසුකම් සැපයුම්කරු, විනෝදාස්වාදය සහ සංචාරක මඟ පෙන්වන්නන්, දේපළ නියෝජිත, උකස් තැරැව්කරු, රක්ෂණය සපයන්නන් සහ වැඩිහිටි සහායක වැනි වෘත්තීන් ය. ඕනෑම වෘත්තීය ක්ෂේත්‍රයකට මහළු වෙමින් පවතින සමාජය ට ප්‍රතිලාභයන් සැලසිය හැකිය.

## සටහන්
සමාගමක ගුණාත්මක භාවය

1980 වර්ෂයේදී  සමාගමක ස්වභාවය යන සංකල්පය කළමනාකරණයට  අනුව ගත්  කල  “මිනිසා”  ඉදිරියට ආවේය. ඒ  අනුව වටහා ගන්නා  ලද්දේ විවෘත මනසකින් යුතුව ගුණාත්මකභාවයට  ප්‍රවේශ  වීම  පිණිස  කළමනාකරුවන් සංවර්ධනාත්මක  ක්‍රියා  මාර්ග ගන්නේ නම්  සාර්ථකභාවය  ළඟාකර ගත හැකි  බවය. 

සමාගමක ගුණාත්මකභාවය  ළඟා  කර  ගැනිමේදී  පහත  සඳහන්  කරුණු  කෙරෙහි   අවධානය යොමු කෙරේ.

මෙහි  සඳහන් එක් කරුණක හෝ  අඩු  පාඩුවක් සිදුවුණි නම් එය සමාගමේ නිෂ්පා‍දනයට අවදානමක් ඇති කරයි.

ගුණාත්මක කළමනාකරණයක් සඳහා මෙහි සඳහන් වන ප්‍රවේශයන් මේනිසා නිෂ්පාදන  කාර්යයේදී පමණක් නොව සියළු ව්‍යාපාර සඳහාද අදාළ වේ.

*	වැඩ සැලසුම
*	පරිපාලන සේවය
*	උපදේශනය
*	බැංකු කටයුතු
*	රක්ෂණය කිරීම
*	පරිගණක මෘදුකාංග
*	සිල්ලර වෙළඳාම
*	ප්‍රවාහනය
   
මෙහි ගුණාත්මක සංවර්ධන ක්‍රියාවලියක් ඇතුළත් වන අතර මෙය ඕනෑම ක්‍රියාකාරකමක්  සඳහා යොදාගත හැකිවේ.සහජයෙන්ම චර්යාමය ආකාරයක් තහවුරු වන අතර එය ගුණාත්මකභාවය ලබා ගැනීමටද උපකාරීවේ.

මෙයට පෙරලා ගුණාත්මක  කළමනාකරණ  ක්‍රමවේදයන්ගෙන් උදව් ලැබෙන අතර ඒ සඳහා නොයෙකුත් ව්‍යාපාර ක්‍රම ඇතුළත් විය හැකිය.
එසේම මෙය අපගේ අවධානයට හසුවන ව්‍යාපාර ඒකකයේ ක්‍රියාකාරකම් වලට  සුවිශේෂද විය හැකිය.

නිෂ්පාදන හා ඉදිකිරීම් කටයුතුවලදී මෙම ව්‍යාපාරික ක්‍රමවේද ISO 9000 මාලාව තුළ අන්තර්ගත ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් මඟින් නිර්වචනය කරන ලද ගුණාත්මක තත්ව සහතිකය සඳහා වන මොඩලයන්ට සහ  ගුණාත්මක පද්ධතීන් සඳහා වන විශේෂීකරණයන්ට සමාන විය හැකි ය. 

මේ දක්වා සමාගමේ ගුණාත්මකභාවය පද්ධතිය තුළ ක්‍රියාත්මක වූයේ ප්‍රධාන ගුණාත්මක ගැටලු පාලනය නොකල වෙළඳසැලේ පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාවලියෙනි. මෙය මෑත කාලීනව ගුණාත්මක තත්ව සහතිකය හෝ සමස්ත ගුණාත්මක පාලනය දක්වා පැමිණියේ ය.  

සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව ‍හෝ ගුණාත්මක යෙදවුම් යොදා තිබිය දීත් වෙළඳ පරිහානියක්   සිදුවෙමින්  පවතින  අවස්ථාවකදී  පරීක්ෂා කොට පාලනයක්  කිරීම  උදෙසා   සමස්ත තත්ව පාලනය ඉතා වැදගත් වේ. 
    
වෙළඳ පරිහානියක් ඇති කරන ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ පාරිභෝගිකයාට අවශ්‍ය වන්නේ කුමක් ද? යන වැදගත්ම සාධකය සුවිශේෂීකරණයන්ට ඇතුලත් නොවීමයි. 

නිෂ්පාදනය හා සමස්ත ව්‍යාපාරික ක්‍රියාකාරිත්වය වර්ධනය කිරීමේ උත්සාහය තුළ නොසලකා හරින ලද ලක්ෂණ වූයේ, 

*විශ්වාසදායකත්වය 
*පවත්වාගැනීමේ හැකියාව
*සුරක්ෂිතභාවය යන ඒවාය.

මෙහිදී වැදගත්ම සාධකය නොසලකා හැර ඇති බැවින් නව සංශෝධනයන් කිහිපයක් හඳුන්වා දිය යුතුව තිබේ.

          
මුල් සුවිශේෂී අවශ්‍යතාවයන් නියමිත ගුණාත්මක අවශ්‍යතාවන් හා එකඟ නොවේ නම්  ගුණාත්මකභාවය පරීක්ෂා කිරීම හෝ නිෂ්පාදිත භාණ්ඩවල ගුණාත්මකභාවයක ඇති කිරීම හෝ කළ නොහැකිය.

උදාහරණ වශයෙන්කිවහොත් පීඩන උදුනක පරාමිතීන් එය සෑදු ලෝහය හා ප්‍රමාණයන් පමණක් නොව පරිසරය තුළ ආරක්ෂාකාරීව හා විශ්වාසදායකව, පාවිච්චි කිරීමත් පවත්වා ‍ගෙන යාමට අවශ්‍ය කරුණුද සම්පාදනය විය යුතුය.

අවසාන වශයෙන් ගුණාත්මක තත්ව සහතිකය පිළිබඳ දර්ශනය ආරම්භවු පදනම සහ “අරමුණ  සඳහා යෝග්‍යවීම” යනු සමාගම ගුණාත්මක භාවය සාවධානයෙන් දැන සිටීමයි.

   
## සටහන 
{|

|
Quality_control Company_quality
|-
වෙනුසීවේලා

කාල මණ්ඩලය UTC – 4.30
මං තීරැව - දකුණ
අන්තර්ජාල TLD - Ve
දුරකථන සංකේත - +58

**වෙනුසීවේලා** ( ඉංග්‍රීසි:Venezuela ) නිල වශයෙන් වෙනුසිවේලා බොල්වියන් සමුහාණ්ඩුව වශයෙන් හදුන්වන අතර දකුණු ඇමරිකාවේ  උතුරු වෙරලේ පිහිටි නිවර්තන කලාපීය රටකි. එය මහාද්වීපික ප්‍රධාන භුමියක් වන අතර කැරබියානු මුහුදේ හි වෙරල තීරයේ එහි විවිධ දුපත් පිහිටා ඇත. 1821 නිදහස ලද මෙය පෙර පැවති ස්පාඤ්ඤ කොලනියකි. එය මායිම් වන්නේ නැගෙනහිර ගුයානා, දකුණු බ්‍රසීලය, බටහිර කොලොම්බියාව, වෙනුසිවේලා වෙරල තිරයෙන් එපිට උතුරට වන්නට ට්‍රිනිඩෑඩ්, ටොබ‍ෑගෝ, ග්‍රෙනාඩ්, ශාන්ත ලුසියා, බාබඩෝස්, තුරකාවෝ, වෝනියේර්, අරෑබා, ශාන්ත වින්සන්ට් හා ග්‍රැනඩයින් හා ලීබාඩ් ටය. වර්ග කි. මි. 916 445 හා ජගහනය 26 414 816 හා අගනුවර වන්නේ තරකස්ය. වෙනිසුවේලා ජාතික ධජයේ වර්ණ වන්නේ කහ, නිල් හා රතුය. කහ පාට භුමිය, නිල් පාට මුහුද හා අහස රතු වර්ණ නිදහස වෙනුවෙන් ජිවිත පුජා කල වීරයන් පිළිඹිඹු කරයි. වෙනිසුවේලාවට දේශසීමා පිළිබද ගුෂානා සමග ආරවුල් ඇත. 1895 ඉසෙතුයි‍ෙබා් ගග පිළිද පැවැති මතභේද පුළුල් වු අතර එය මධ්‍යස්ථ තට්ටුවකට (සාමාජිකයන් ලෙස එක්සත් රාජධානිය, ඇමරිකාව සහ රැසියාව) යොමු වු අතර 1899 දී වෙනිසුවේලා ඉල්ලීමට විරැද්ධව තීරණයකට එළඹීය. වෙනිසුවේලාව වඩා ප්‍රචලිත වන්නේ එහි ඇති පෙට්රෝලියම් කර්මාන්තය ප්‍රදේශය තුල ඇති පාරිසරික විවිධත්වය සහ එහි ඇති ස්වභාවික ලක්ෂණයන්ටය. වෙනිසුවේලා ලොව ජෛව විවිධත්වය අතින් 17 වන ස්ථානයේ සිටින අතර ලතින් ඇමරිකාව තුල ඇති බොහෝ නාගරිකරණය වු රටවල් වලින් වෙනිසුවේලාව විශාල වශයෙන් ජනතාව උතුරැ ප්‍රදේශයේ නගරවල ජිවත් වන අතර විශේෂයෙන් අගනුවර හා විශාලතම නගරය වන කරනාස් වලය. අනෙකුත් නගර වන්නේ මරනයිබෝ, ව‍ැලෙන්ඩයා, මරතේ, බාතුයියිමෙටෝ, මෙරීඩා, බාසිලෝනා, පෙට්ටෝ කෲස්, සහ සියුඩෑඩ් ගුහානාය.

* **වෙනිසුවේලා** 
* පින්තූරය - කොඩිය
* ආදර්ශ පාඨය - දෙවියන් සහ
* ජාතික ගීය 
* අගනුවර - කැරකස් 100 30' N 660 58 W
* රාජ්‍ය භාෂාව - ස්පාඤ්ඤ
* ජාතික භාෂාව - ස්පාඤ්ඤ
* ජන වර්ග - 67% මෙස්ටිසෝ, 21% වයිට්, 1% ඇමරින්දියන් වෙනත් 9% (ඇෆ්රිකානු, අරාබි, ආසියානු)
* රජය - ඒකාබද්ධ ජනාධිපති සමුහාණ්ඩුව
* ජනාධිපති - ප්‍රාගෝ චැගස් ෆ්‍රියස්
* නියෝජ්‍ය ජනාධිපති - ඒ ලියස් ජයුආ
* නිදහස ස්පාඤ්ඤයේ සිට - 05 ජුලි 1811
* පිලිගැනිම - 30 මාර්තු 1845
* වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	916 445 Km2
			353 841 sq mi
* ජලය (%) – 0.32
* ජනගහනය - ජුලි 2009 තක්සේරැව - 26 814 843
* 2001 ඝනත්වය	-	30.2 / Km2
			77 / sq mi
* GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
* එකතුව - $  359.210 බිලියන 
* සාමාන්‍ය - $ 12 806
* GDP (සාමාන්‍ය) – 2008 තක්සේරැව
* එකතුව - $ 319.443 බිලියන  
* සාමාන්‍ය - $ 11 388
* ගිනි (2007) 42.2 (ඉහළ)
* HDI (2007) – 0.844 (ඉහළ)
* මුදල් - බොලිවර් ෆියු‍ට්
ඇල්ජීරියාව

**ඇල්ජීරියාව**, නිල වශයෙන් **ඇල්ජීරියා මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය** ලෙස හඳුන්වයි. එය උතුරු අප්‍රිකාවේ රටකි. ඇල්ජීරියාව ඊසාන දෙසින් ටියුනීසියාවට, ගිනිකොන දෙසින් නයිජර්, නැගෙනහිරින් ලිබියාව, නිරිත දෙසින් මාලි, බටහිරින් මොරොක්කෝව සහ උතුරින් මධ්‍යධරණී මුහුදට මායිම් වේ. එය උතුරු අප්‍රිකාවේ මාග්‍රෙබ් ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස සැලකේ. ජනගහනයෙන් වැඩි පිරිසක් සාරවත් උතුරේ ජීවත් වන අතර සහරා කාන්තාරය දකුණේ ආධිපත්‍යය දරයි. ඇල්ජීරියාවේ විශාලත්වය වර්ග කිලෝමීටර් 2,381,741 (වර්ග සැතපුම් 919,595) වේ. ප්‍රදේශය අනුව ලොව දහවන විශාලතම රට අතර අප්‍රිකාවේ ද විශාලතම රට වන අතර එය මහාද්වීපයේ කුඩාම රට වන ගැම්බියාව මෙන් 200 ගුණයකට වඩා විශාල වේ. 45,433,035 (2022 ජූනි 5) ක ජනගහනයක් සහිත ඇල්ජීරියාව අප්‍රිකාවේ නවවන වැඩිම ජනගහනය සහිත රට වන අතර ලෝකයේ 32 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත රට වේ. අගනුවර සහ විශාලතම නගරය ඇල්ජියර්ස් වේ.

ඇල්ජීරියාව පුරාණ නුමිඩියානුවන්, ෆිනීෂියානුවන්, කාර්තජීනියානුවන්, රෝමවරුන්, වැන්ඩල්ස්, බයිසැන්තයින්, උමයියාඩ්, අබ්බාසිඩ්, රූස්ටමිඩ්, ඉඩ්‍රිසිඩ්, අග්ලබිඩ්, ෆාතිමිඩ්, සිරීඩ්, හම්මඩියාඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හවිඩ්ස්නිඩ්ස් ආදී බොහෝ ශිෂ්ටාචාර, අධිරාජ්‍ය සහ රාජවංශ සමඟ සම්බන්ධ අතීතයක් ඇල්ජීරියාවට ඇත. ඔටෝමන්වරුගේ සහ ප්‍රංශ යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයක් ලෙසද ඇල්ජීරියාව පැවතියේ ය. ඇල්ජීරියාවේ ජනගහනයෙන් අතිමහත් බහුතරයක් අරාබි-බර්බර් වරුන්ය. ඉස්ලාම් ආගම පිළිපදින අතර අරාබි සහ බර්බර් යන නිල භාෂා ලෙස භාවිතා කරයි.

ඇල්ජීරියාව යනු අර්ධ-ජනාධිපති ජනරජයක් වන අතර, පළාත් 58කින් සහ කොමියුනිස්ට් 1,541කින් සමන්විත ප්‍රාදේශීය මැතිවරණ කොට්ඨාස ඇත. ඇල්ජීරියාව උතුරු අප්‍රිකාවේ කලාපීය බලවතෙකු වන අතර ගෝලීය කටයුතුවල මධ්‍යම බලවතෙකි. දිවයින් නොවන අප්‍රිකානු රටවල ඉහළම මානව සංවර්ධන දර්ශකය සහ මහාද්වීපයේ විශාලතම ආර්ථිකයන්ගෙන් එකකි. බොහෝ දුරට බලශක්ති අපනයන මත පදනම් වේ. ඇල්ජීරියාවට ලෝකයේ දහසයවන විශාලතම තෙල් සංචිත සහ නවවන විශාලතම ස්වාභාවික වායු සංචිත ඇත. ජාතික තෙල් සමාගම වන **සොනාට්‍රාච්**, යුරෝපයට විශාල වශයෙන් ස්වභාවික ගෑස් සපයන අප්‍රිකාවේ විශාලතම සමාගම වේ. ඇල්ජීරියාවේ හමුදාව අප්‍රිකාවේ විශාලතම එකක් වන අතර මහාද්වීපයේ විශාලතම ආරක්ෂක අයවැය ඇත. එය අප්‍රිකානු සංගමය, අරාබි ලීගය, ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානය, ඛනිජ තෙල් අපනයනය කරන රටවල සංවිධානය නොහොත් ඔපෙක්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ අරාබි මාග්‍රෙබ් සංගමයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකි.

## නාමය 
### නිරුක්තිය 
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව තුළ රටවල්
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය

## ඉතිහාසය 
### ප්‍රාග් ඵෙතිහාසික සහ පැරණි ඉතිහාසය 
### මධ්‍යතන යුගය 
### ඔටෝමාන් යුගය 
වම|thumb|හයිරෙඩින් බාබරෝසා

### ප්‍රංශ යටත් විජිතකරණය (1830-1962) 
### නිදහසේ පළමු දශක තුන (1962-1991) 
### සිවිල් යුද්ධය (1991-2002) සහ ඉන් පසු 
## භූගෝලය 
### දේශගුණය සහ ජලය 
### සත්ව හා ශාක 
## රජය සහ දේශපාලනය 
### විදේශ සබඳතා 
### යුදබලය 
### මානව හිමිකම් 
### පරිපාලන අංශ 
## ආර්ථිකය 
### තෙල් සහ ස්වභාවික සම්පත් 
### පර්යේෂණ සහ විකල්ප බලශක්ති ප්‍රභවයන් 
### ශ්‍රම වෙළඳපොල 
### සංචාරක කර්මාන්තය 
### ප්‍රවාහන 
## ජන විකාශය 
### ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 
### භාෂා 
### ආගම 
### සෞඛ්‍ය 
### අධ්‍යාපනය 
## සංස්කෘතිය 
### කලාව 
### සාහිත්‍ය 
### සංගීතය 
### සිනමාව 
### ආහාර වර්ග 
### ක්‍රීඩා 
## සටහන් 
## යොමු කිරීම්
ඇන්ඩෝරාව

**ඇන්ඩෝරාව**, නිල වශයෙන් **ඇන්ඩෝරා** **රාජ්‍යය**, යනු නිරිතදිග යුරෝපයේ නැගෙනහිර පිරනීස් හි අයිබීරියානු අර්ධද්වීපයේ පිහිටි ගොඩබිම් සහිත රටකි, උතුරින් ප්‍රංශයෙන් සහ දකුණින් ස්පාඤ්ඤයෙන් මායිම් වේ. චාර්ලිමේන් විසින් නිර්මාණය කරන ලදැයි විශ්වාස කරන ඇන්ඩෝරා, 988 දක්වා උර්ගල් කවුන්ට් විසින් පාලනය කරන ලද අතර, පසුව එය උර්ගල් රදගුරු පදවියට මාරු කරන ලදී. වර්තමාන ප්‍රින්සිපල්ටි 1278 දී ප්‍රඥප්තියකින් පිහිටුවන ලදී. එය දැනට සම-කුමාරවරුන් දෙදෙනෙකු විසින් මෙහෙයවනු ලැබේ: ස්පාඤ්ඤයේ කැටලෝනියාවේ උර්ගල්හි බිෂොප්වරයා සහ ප්‍රංශයේ ජනාධිපතිවරයා. එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය ඇන්ඩෝරා ලා වෙල්ලා ය.

ඇන්ඩෝරා යනු යුරෝපයේ හයවන කුඩාම රාජ්‍යය වන අතර එහි භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 468 (වර්ග සැතපුම් 181) සහ ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් 87,486 කි. ඇන්ඩෝරා ජනතාව කැටලන් ජාතිකයන්ට සමීපව සම්බන්ධ රොමැන්ස් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමකි. ඇන්ඩෝරා යනු ගොඩබිම අනුව ලෝකයේ 16 වන කුඩාම රට වන අතර ජනගහනය අනුව 11 වන කුඩාම රට වේ. එහි අගනුවර වන ඇන්ඩෝරා ලා වෙල්ලා, මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1,023 (අඩි 3,356) ක උන්නතාංශයක යුරෝපයේ උසම අගනුවර වේ. නිල භාෂාව කැටලන් වන නමුත් ස්පාඤ්ඤ, පෘතුගීසි සහ ප්‍රංශ ද බහුලව කතා කෙරේ.

ඇන්ඩෝරා හි සංචාරක ව්‍යාපාරය වාර්ෂිකව මිලියන 8 ක් පමණ සංචාරකයින් රටට ගෙන එයි. ඇන්ඩෝරා යුරෝපීය සංගමයේ සාමාජික රටක් නොවේ. එය 1993 සිට යුරෝපීය කවුන්සිලයේ සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකයෙකි.

## නිරුක්තිය 
## ඉතිහාසය 
### ප්‍රාග් ඉතිහාසය 
### අයිබීරියානු සහ රෝම ඇන්ඩෝරාව 
### විසිගොත්වරුන් සහ කැරොලින්ජියානුවන්: චාර්ලිමේන්ගේ පුරාවෘත්තය 
### මධ්‍යතන යුගය: පැරේජස් සහ සම-රාජ්‍යය ආරම්භ කිරීම 
### 16 සිට 18 වන සියවස දක්වා 
### 19 වන සියවස: නව ප්‍රතිසංස්කරණය සහ ඇන්ඩෝරා ප්‍රශ්නය 
### 20 වන සහ 21 වන සියවස්: රට නවීකරණය කිරීම සහ ව්‍යවස්ථාමය ඇන්ඩෝරාව 
## දේශපාලනය 
## නීතිය සහ අපරාධ යුක්තිය 
## විදේශ සබඳතා, ආරක්ෂාව සහ ආරක්ෂාව 
### මිලිටරි 
### යුරෝපීය කවුන්සිලයේ ඇන්ඩෝරා 
### පොලිස් බලකාය 
#### GIPA 
### ගිනි නිවන හමුදාව 
## භූගෝලය 
### පැරිෂ් 
### භෞතික භූගෝලය 
### පරිසරය 
#### වැදගත් කුරුළු ප්‍රදේශය 
### දේශගුණය 
## ආර්ථිකය 
## ජන විකාශනය 
### ජනගහනය 
### භාෂා 
### ආගම 
### විශාලතම නගර 
## අධ්‍යාපනය 
### පාසල් 
### ඇන්ඩෝරා විශ්ව විද්‍යාලය 
#### අථත්‍ය අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානය 
## ප්‍රවාහනය 
## මාධ්‍ය සහ විදුලි සංදේශ 
## සංස්කෘතිය 
### ක්‍රීඩා 
## සංචාරක කර්මාන්තය 
## සටහන් 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය තුළ රටවල්
අසර්බයිජානය

**අසර්බයිජානය**, නිල වශයෙන් **අසර්බයිජාන් ජනරජය**, යනු බටහිර ආසියාවේ සහ නැගෙනහිර යුරෝපයේ මායිමේ පිහිටි අන්තර් මහාද්වීපික සහ ගොඩබිම් සහිත රටකි. එය දකුණු කොකේසස් කලාපයේ කොටසක් වන අතර නැගෙනහිරින් කැස්පියන් මුහුදෙන්, උතුරින් රුසියාවේ ඩැගෙස්තාන් ජනරජයෙන්, වයඹ දෙසින් ජෝර්ජියාවෙන්, බටහිරින් ආර්මේනියාව සහ තුර්කියෙන් සහ දකුණින් ඉරානයෙන් මායිම් වී ඇත. බකු යනු අගනුවර සහ විශාලතම නගරයයි.

වර්තමාන අසර්බයිජානය ලෙස හඳුන්වන භූමිය මුලින්ම කොකේසියානු ඇල්බේනියාව විසින් සහ පසුව විවිධ පර්සියානු අධිරාජ්‍යයන් විසින් පාලනය කරන ලදී. 19 වන සියවස දක්වා එය කජාර් ඉරානයේ කොටසක් ලෙස පැවතුනද, 1804–1813 සහ 1826–1828 රුසෝ-පර්සියානු යුද්ධ නිසා කජාර් අධිරාජ්‍යයට එහි කොකේසියානු ප්‍රදේශ රුසියානු අධිරාජ්‍යයට පවරා දීමට සිදුවිය; 1813 දී ගුලිස්තානය සහ 1828 දී ටර්ක්මෙන්චේ ගිවිසුම් මගින් රුසියාව සහ ඉරානය අතර දේශ සීමාව නිර්වචනය කරන ලදී. 19 වන සියවසේදී රුසියාව විසින් යටත් කර ගන්නා තෙක් අරාස් කඳුවැටියට උතුරින් පිහිටි ප්‍රදේශය ඉරානයේ කොටසක් වූ අතර, එහිදී එය කොකේසස් උපරාජයේ කොටසක් ලෙස පරිපාලනය කරන ලදී.

19 වන සියවසේ අග භාගය වන විට, රුසියානු අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමෙන් වසරකට පසු, 1918 දී අසර්බයිජාන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ට්‍රාන්ස්කෝකේසියානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ෆෙඩරල් ජනරජයෙන් නිදහස ප්‍රකාශ කර පළමු ලෞකික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මුස්ලිම් බහුතර රාජ්‍යය බවට පත් වූ විට, අසර්බයිජානියානු ජාතික අනන්‍යතාවයක් මතු විය. 1920 දී, රට යටත් කර අසර්බයිජාන් SSR ලෙස සෝවියට් සංගමයට ඇතුළත් කරන ලදී. නූතන අසර්බයිජාන් ජනරජය 1991 අගෝස්තු 30 වන දින, සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරීමට ටික කලකට පෙර එහි නිදහස ප්‍රකාශ කළේය. 1991 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, නාගෝර්නෝ-කරබාක් කලාපයේ වාර්ගික ආර්මේනියානු බහුතරය ස්වයං-ප්‍රකාශිත ආර්ට්සාක් ජනරජය පිහිටුවා ගත් අතර, එය 1994 දී පළමු නාගෝර්නෝ-කරබාක් යුද්ධය අවසන් වීමත් සමඟ තථ්‍ය වශයෙන් ස්වාධීන විය, නමුත් කලාපය සහ අවට දිස්ත්‍රික්ක හත අසර්බයිජානයේ කොටසක් ලෙස ජාත්‍යන්තරව පිළිගැනුණි. 2020 දී දෙවන නාගෝර්නෝ-කරබාක් යුද්ධයෙන් පසුව, දිස්ත්‍රික්ක හත සහ නාගෝර්නෝ-කරබාක්හි කොටස් අසර්බයිජානියානු පාලනයට නැවත ලබා දෙන ලදී. 2023 දී අසර්බයිජානියානු ප්‍රහාරයක් ආර්ට්සාක් ජනරජය අවසන් කළ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නාගෝර්නෝ-කරබාක් ආර්මේනියානුවන් පලා ගියේය.

අසර්බයිජානය ඒකීය අර්ධ ජනාධිපති ජනරජයකි. එය GUAM, ස්වාධීන රාජ්‍යයන්ගේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය, සහ OPCW හි ආරම්භක සාමාජිකයන්ගෙන් එකකි. අසර්බයිජානය ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ නිරීක්ෂක රාජ්‍යයකි.

රටේ ජනගහනයෙන් අතිමහත් බහුතරය (97%) මුස්ලිම්වරු වෙති.

## නිරුක්තිය 
## ඉතිහාසය 
### පෞරාණිකත්වය 
### සසානිඩ් යුගයේ සිට සෆාවිඩ් යුගය දක්වා 
### නූතන ඉතිහාසය 
### නිදහස 
### අලියෙව් පවුල් පාලනය, 1993–වර්තමානය 
## භූගෝලය 
### භූ දර්ශනය 
### ජෛව විවිධත්වය 
## රජය සහ දේශපාලනය 
### විදේශ සබඳතා 
### හමුදා 
### මානව අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස 
### පරිපාලන අංශ 
## ආර්ථිකය 
### බලශක්තිය සහ ස්වභාවික සම්පත් 
### කෘෂිකර්මය 
### සංචාරක ව්‍යාපාරය 
### ප්‍රවාහනය 
### විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය 
## ජන විකාශනය 
### ජනවාර්ගිකත්වය 
### භාෂා 
### ආගම 
### අධ්‍යාපනය 
## සංස්කෘතිය 
### ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 
### සංගීතය සහ නැටුම් 
### කලාව 
### සාහිත්‍යය 
### මාධ්‍ය 
### සිනමාව 
### ආහාර පිසීම 
### ක්‍රීඩාව 
## සටහන් 
## යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:බටහිර ආසියානු රටවල්
බංග්ලාදේශය

**බංග්ලාදේශය** දකුණු ආසියාතික රටකි. ගිනිකොණ දෙසින් ඇති ඉතා කුඩා මියන්මාර මායිම ද, දකුණෙන් පිහිටි බෙංගාල බොක්ක ද හැරුණු විට මුළු රටම ඉන්දියාවෙන් වට වී පවතියි. ඉන්දියාවට අයිති බටහිර බෙංගාල ප්‍රාන්තය ද බංග්ලාදේශය ද සහිත ප්‍රදේශයට බෙංගාලය යැයි කියනු ලැබෙයි. මෙහි නිල භාෂාව වන බෙංගාලි බසෙන් 'බංග්ලාදේශය' යන්න 'බෙංගාල රාජ්‍යය' යන අර්ථය ලබා‍දෙයි.

වත්මන් බංග්ලාදේශ දේශසීමා ලකුණු වූයේ 1947 දී සිදුවුණු බෙංගාල සහ ඉන්දියානු බෙදා වෙන්කිරීම් වලදීය.  මෙහිදී පාකිස්ථානය නමින් රාජ්‍යයක් ඇතිවුණු අතර එයට අයත් නැගෙනහිර පාකිස්ථාන ප්‍රදේශය වත්මන් බංග්ලාදේශය වෙයි. කෙසේ වෙතත් පසුව ඇතිවූ දේශපාලනමය සහ භාෂාමය භේද නිසාත් ආර්ථික වශයෙන් ලැබුණු කුඩම්මාගේ සැලකිලි නිසාත් 1971 දී බංග්ලාදේශ නිදහස් සටන මගින් බංග්ලාදේශය වෙනම රාජ්‍යයක් ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී. නිදහස ලැබීමෙන් පසු දුර්භික්ෂ, ස්වභාවික විපත් සහ දුගී බව මෙන්ම දේශපාලන ගැටුම් සහ හමුදා කුමන්ත්‍රණ ද බංග්ලාදේශයේ සුලභ දසුනක් විය. 1991 දී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නැවත ස්ථාපිත කිරීමෙන් පසු වාතාවරණය සන්සුන් වූ අතර ක්‍රමික ආර්ථික දියුණුවක් ඇතිවිය. අද බංග්ලාදේශය ආගමික දේශපාලන පක්ෂ  තහනම් කර ඇති ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී, අනාගාමික (secular), ඒකීය, ව්‍යවස්ථානුකූල ජනරජයක් වෙයි. 

## රාජ්‍ය සහ දේශපාලනය 
බංගලාදේශය 1971 නව රාජ්‍යයක් ලෙස  ස්ථාපිත විය. ඔවුන් නිර්මාණය කර ගත් පාර්ලිමේන්තුව  සංසද් භවාන් නම් විය.පාර්ලිමේන්තුව නිර්මාණය කරන ලද්දේ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ලුයිස් ඩාන් විසිනි.
## වෘක්ෂලතා සහ සත්වයින් 
ජාතික පක්ෂියා - පොල්කිචිචා
ජාතික පළතුර - පැණි වරකා

## ආර්ථිකය 
භාවිතා වන මුදල් ඒකකය - ටකා

## සංස්කෘතිය 
බංලාදේශ ජනගහණයෙන් බහුතරය මුස්ලිමි ජාතිකයින්ය
බහුලවම භාවිතා වන රථය - රික්ෂෝව

## මෙයද බලන්න 
**ඔබ දන්නවාද?**
බංග්ලාදේශය තුළ පොලිතීන් භාවිතය සපුරා තහනමි බව.

* List of Bangladesh-related articles
බංග්ලාදේශය ගැන බොහෝ තොරතුරු ලඟදීම
* පර්වේස් හුසේන් තලුක්දාර්

## විමර්ශන 
## බාහිර සැබැදි 
*
*
*
*
*

ප්‍රවර්ගය:බංග්ලාදේශය
බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව

**බොස්නියා-හර්සගොවිනා**, බොහෝ විට **බොස්නියාව** ලෙස කෙටියෙන් හඳුන්වනු ලබන අතර, එය අග්නිදිග යුරෝපයේ රටකි. බෝල්කන් අර්ධද්වීපයේ පිහිටා ඇති එය නැගෙනහිරින් සර්බියාව, ගිනිකොන දෙසින් මොන්ටිනිග්‍රෝ සහ උතුරින් සහ නිරිත දෙසින් ක්‍රොඒෂියාව සමඟ මායිම් වන අතර දකුණේ ඇඩ්‍රියාටික් මුහුදේ කිලෝමීටර 20 ක් දිග (සැතපුම් 12) වෙරළ තීරයක් ඇත. බොස්නියාවේ උණුසුම් ගිම්හාන සහ සීතල, හිම සහිත ශීත සෘතු සහිත මධ්‍යස්ථ මහාද්වීපික දේශගුණයක් ඇත. එහි භූගෝලය බොහෝ දුරට කඳුකරය, විශේෂයෙන් ඩිනරික් ඇල්ප්ස් විසින් ආධිපත්‍යය දරන මධ්‍යම සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල. කුඩා, දකුණු කලාපය වන හර්සගොවිනා, මධ්‍යධරණී දේශගුණයක් ඇති අතර බොහෝ දුරට කඳුකරය. සරජේවෝ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වේ.

අවම වශයෙන් ඉහළ පැලියොලිතික් යුගයේ සිට මෙම ප්‍රදේශය ජනාවාස වී ඇති අතර, බුට්මීර්, කකාන්ජ් සහ වුසෙඩෝල් යන නව ශිලා යුගයේ සංස්කෘතීන් දක්වා ස්ථිර මානව ජනාවාස දක්නට ලැබේ. පළමු ඉන්දු-යුරෝපීයයන්ගේ පැමිණීමෙන් පසු, මෙම ප්‍රදේශය ඉලිරියානු සහ කෙල්ටික් ශිෂ්ටාචාර කිහිපයකින් ජනාවාස විය. නූතන බොස්නියාවෙන් වැඩි කොටසක් ක්‍රි.පූ. පළමු සියවසේ මැද භාගය වන විට රෝම පළාතක් වන ඩල්මැටියාවට ඇතුළත් කරන ලදී. නූතන දකුණු ස්ලාවික් ජනයාගේ මුතුන් මිත්තන් හයවන සහ නවවන සියවස් අතර පැමිණියහ. 12 වන සියවසේදී, බොස්නියාවේ බැනේට් පළමු ස්වාධීන බොස්නියානු දේශපාලනය ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී. එය ක්‍රමයෙන් පරිණාමය වී බොස්නියා රාජධානිය දක්වා ව්‍යාප්ත වූ අතර, එය 14 වන සියවස වන විට බටහිර බෝල්කන්හි බලවත්ම රාජ්‍යය බවට පත්විය. රට තුළ සමාජ ආරක්ෂණයක් සහ විශ්වීය සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියක් ඇති අතර ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය නොමිලේ. බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා EU අපේක්ෂක රටක් වන අතර 2010 අප්‍රේල් මාසයේ සිට NATO සාමාජිකත්වය සඳහා අපේක්ෂකයෙකු ද වී ඇත.

## නිරුක්තිය 
## ඉතිහාසය 
### මුල් ඉතිහාසය 
### මධ්‍යතන යුගය 
### ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යය 
### ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියාව 
### යුගෝස්ලාවියානු රාජධානිය 
### දෙවන ලෝක යුද්ධය (1941–45) 
### යුගෝස්ලාවියානු සමාජවාදී ෆෙඩරල් ජනරජය (1945–1992) 
### බොස්නියානු යුද්ධය (1992–1995) 
### මෑත ඉතිහාසය 
## භූගෝලය 
### ජෛව විවිධත්වය 
## දේශපාලනය 
### රජය 
### විදේශ සබඳතා 
### හමුදා 
## ආර්ථිකය 
### සංචාරක ව්‍යාපාරය 
### ප්‍රවාහනය 
### විදුලි සංදේශ 
## ජන විකාශනය 
### විශාලතම නගර 
### නාගරික ප්‍රදේශ 
### ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 
### භාෂා 
### ආගම 
### අධ්‍යාපනය 
### සෞඛ්‍යය 
## සංස්කෘතිය 
### ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 
### මාධ්‍ය 
### සාහිත්‍යය 
### කලාව 
### සංගීතය 
### සිනමාව සහ රංග කලාව 
### ආහාර පිසීම 
### ක්‍රීඩා 
## සටහන් 
## යොමු කිරීම්
මධ්‍යම අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුව

**මධ්‍යම අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුව**

අප්‍රිකානු මධ්‍යම සමූහාණ්ඩුව මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ පිහිටි රටකි. එහි මායිම් උතුරින් චැඩ්, නැගෙනහිරින් සුඩානය, දකුණින් කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සහ බටහිරින් කැමරූන් යන රටවලට සීමා වේ. මධ්‍යම අප්‍රිකාව වර්ග කි.මී. 623,000 ආවරණය කරන අතර ජනගහනය 2008 වර්ෂයට අනුව මිලියන 4.4 කි. බැන්ගු එහි අගනුවරයි. මධ්‍යම අප්‍රිකාව තුළ සුඩා‍‍නෝ ගිනියන් සවානා ප්‍රදේශ අඩංගු අතර නිරක්ෂක වනාන්තර තීරයක් දකුණට වන්නට ඇත. රටෙන් තුනෙන් දෙකක් උබන්ගි ගඟ ආශ්‍රිත නිම්න ප්‍රදේශයේ පිහිටයි. එය දකුණෙන් කොන්ගෝ ගඟට වැටේ. ඉතිරිය චාරි නදිය මත වැටී ඇති අතර එය උතුරින් චැඩ් විලට වැටේ.
චැඩ් රාජ්‍යය

චැඩ් නිල වශයෙන් චැඩ් රාජ්‍යය ලෙස හඳුන්වන අතර මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ පිහිටි රටකි. එහි මායිම් උතුරින්  ලිබියාව, නැගෙනහිරින් සුඩාන්, දකුණු දෙසින් මධ්‍යම අප්‍රිකානු රාජ්‍ය, ගිණිකොණ දෙසින් කැමරූන් හා නයිජීරියාවද, බටහිරට නිගාද යන රටවල්වේ. එහි සමුද්‍රයට ඇති දුර ප්‍රමාණයත් හා විශාල කාන්තාරවල දේශගුණයත් නිසා අප්‍රිකාවේ මියගිය හදවත ලෙස චැඩ් හැඳින්වේ. චැඩ් මූලිකව එරට  භූගෝල විද්‍යා ප්‍රාදේශිකයන් තුනකට බෙදා දැක්වේ. උතුරට කාන්තාර තීරයන්, නිසරා සහීලියන් තීරය සහ වඩා සශ්‍රීක සුඩාන් සවානා ප්‍රදේශයක්ද දකුණට වන්නට පිහිටා ඇත. රටට නම ලැබී ඇත්තේ චැඩ් නම් විල නිසයි. එහි ඇති විශාලතම තෙත් ප්‍රදේශය මෙම විල වන අතර එය අප්‍රිකාවේ දෙවන විශාලතම විල වේ. චැඩ්හි උසම ස්ථානය එමි තොසි වන අතර, එය සහරා වේ ඇත. නිව්මේනා එහි අගනුවර වේ. චැඩ්හි විවිධ ජනවාර්ගික හා විවිධ භාෂා කථාකරන කණ්ඩායම් 200 පමණ වේ. අරාබි සහ ප්‍රංශ භාෂා රාජ්‍ය භාෂා වේ. ඉස්ලාම් හා ක්‍රිස්තු ධර්මය ප්‍රධාන ආගම් වේ. හත්වන විලේනියමෙන් ආරම්භවන විශාල ජන සංඛ්‍යාවක් චැන්ඩියන් ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය විය. පළමු විලේනියම අවසන චැඩ් හි සහේලියන් තීරය වන විවිධ රාජ්‍ය සහ අධිරාජ්‍යයන් හටගෙන හා විනාශ වී ඇත. මූලිකව එය සහරාන් වෙළෙඳාම මත පදනම් විය. ප්‍රංශය මෙම ප්‍රදේශය යටත් කර ගත් අතර එය 1920 ප්‍රංශ නිරීක්ෂණ අප්‍රිකාව වශයෙන් නීතිගත කරන ලදී.

## මූලාශ්‍ර
චෙක් ජනරජය

**චෙක් ජනරජය** යනු,  මධ්‍යම යුරෝපයෙහි පිහිටි භූමියෙන් වටවූ රටකි. බටහිරින් ජර්මනියෙන්ද, දකුණින් ඕස්ට්‍රියාවෙන්ද, නැගෙනහිරින් ස්ලොවැකියාවෙන්ද සහ උතුරින් පෝලන්තයෙන්ද මෙම රට මායිම්වී ඇත.  1.3 මිලියන වැසියන් හා සමගින් වන ප්‍රාග් නගරය මෙම රටෙහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වෙයි. බොහීමියාවෙහි සහ මොරාවියාවෙහි සහ  සයිලීෂියාවෙහි කුඩා කොටසකද ඓතිහාසික බල ප්‍රදේශ චෙක් ජනරජයට අයත් වෙයි.

චෙක් සමුහාණ්ඩුව 1999 සිට නේටෝ හි සාමාජිකත්වය දරන අතර  2004 වර්ෂයේ සිට යුරෝපියානු සංගමයේ සාමාජිකත්වය දරයි. චෙක් රාජ්‍යය ආරක්ෂණ සහ සහයෝගිතා සංගමයේද සාමාජිකයෙක් වේ. එහි සහභාගිකත්වය වශයෙන් චෙක් රාජ්‍යයේ අන්තර් ජාතික කාර්යයන් වන්නේ ඇමරිකානු හෙල්සින්හි කොමිසමේ කාර්යය භාරයන් නිරීක්ෂණය කිරීමයි. ජනවාරි 01, 2009 සිට ජුලි 1, 2009 දක්වා චෙක් සමුහාණ්ඩුව යුරෝපියානු සංගමයේ ජනාධිපති සංගමය  අරඹයා කථාවක් පවත්වන ලදී. චෙක් රාජ්‍යය නොහොත් බොනිවියාව 1918 තෙක් හඳුන්වනු ලැබුවේ බොනිවියන් කිරැලේ භූමිය කියාය. මෙය 9 වැනි ශතවර්ෂයේ දී ස්ථාපිත කරන ලදි. 13 වැනි හා 14 වැනි ‍ශතවර්ෂ වල ලක්සෙම්බෝග් හා ප්‍රෙමිස්ලිඩ් පාලන සමයේ රටෙහි පළාත්, ප්‍රදේශ විශාල වශයෙන් වැඩි විය. 1526 ටොනොනස් අරගලයෙන් පසු බොනිවියා රාජධානිය ඔස්ට්‍රියා හා හයිගර් අතර එහි මුලික කොටස් තුන වශයෙන් හැඩිස්බර්ග මොනාචි තුලට සම්බන්ධ කරන ලදි. චෙකොෆ්ලොවිනියානු නිදහස් සමුහාණ්ඩුව 1918 ස්ථාපිත කරන ලද අතර, මෙය දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඔස්ට්‍රෝ හන්ලේරියන් රාජධානියේ බිඳ වැටීමෙන් පසුව සිදු විය. මියුනික් එකඟතාවය හා චෙ‍කොෆ්ලාමිනියානුව තුළ ජර්මන් සම්බන්ධයට පසු රතු හමුදාවේ බටහිර ක්‍රියාකාරකම් හා චෙකොෆ්ලොවියාවෙන් වැඩි කොටසක් අත්පත් කර ගැනීමේ හේතුවෙන් කොමියුනිස්ට් පක්ෂය 1946 මැතිවරණයෙන් 38% දිනාගත්හ.

## නිරුක්තිය 
## ඉතිහාසය 
### ප්‍රාග් ඉතිහාසය 
### බොහීමියාව 
### චෙකොස්ලොවැකියාව 
### චෙක් ජනරජය 
## භූගෝලය 
### දේශගුණය 
### ජෛව විවිධත්වය සහ සංරක්ෂණය 
## රජය සහ දේශපාලනය 
### නීතිය 
### විදේශ සබඳතා 
### හමුදා 
### මානව හිමිකම් 
### පරිපාලන අංශ 
## ආර්ථිකය 
### කර්මාන්තය 
### බලශක්තිය 
### ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් 
### සන්නිවේදනය සහ තොරතුරු තාක්ෂණය 
### සංචාරක ව්‍යාපාරය 
### විද්‍යාව 
## ජන විකාශනය 
### විශාලතම නගර 
### ආගම 
### අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍ය සේවා 
## සංස්කෘතිය 
### කලාව 
### ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 
### සාහිත්‍යය 
### සංගීතය 
### නාට්‍ය 
### චිත්‍රපටය 
### මාධ්‍ය 
### ආහාර පිසීම 
### ක්‍රීඩාව 
## යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය තුළ රටවල්
ඩෙන්මාර්කය

**ඩෙන්මාර්කය** උතුරු යුරෝපයේ පිහිටි ස්කැන්ඩිනේවියානු රටකි. එය ඩෙන්මාර්ක් රාජධානියේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකයෙකි. එය දකුණින් නෝර්ඩිත් රටවලින්ද, නිරිත දෙසින් ස්වීඩනයෙන්ද , දකුණු නෝර්වේ සහ දකුණු ජර්මනියට මායිමව පිහිටයි. ඩෙන්මාර්කය බෝල්ටික් හා උතුරු මුහුදට මායිම්ව ඇත. මෙම රට විශාල අර්ධද්වීපයකට හිමිකම් කියන අතර, විස්ටිලන්ඩ්හි බොහෝ දූපත්, ප්‍රධාන වශයෙන් සීලන්ඩ්, ෆැල්ස්ටර් හා බෝන්හෝම් සහ තවත් කුඩා දූපත් සිය ගණනක් නිරන්තරයෙන් හඳුන්වනුයේ ඩැනිෂ් අතිපෙලාගෝ කියාය. 
ඩෙන්මාර්කය බෝල්ටික් සාගරයට ළංව පිහිටීම නිසා කලක සිට එම ප්‍රදේශ පාලනය කොට ඇත. කොයිල් ඇල මාර්ගය හෑරීමට පෙර, බෝල්ටික් සාගරයට ජල ගෙන යන මාර්ගයක් වූයේ ඩැනිෂ් පටු මුහුදු මාර්ගය වන අතර එය මාර්ග තුනකින් යුක්ත විය. ඩෙන්මාර්කය ව්‍යවස්ථාදායක රාජාණ්ඩුවක් වූ අතර රාජ්‍ය පාලනය පාර්ලිමේන්තු පද්ධතියකින් සිදුවිය. ඩෙන්මාර්කයෙහි රාජ්‍ය මට්ටමේ ආණ්ඩුවක් හා ස්වදේශි නගර සභා 98 කින් යුක්තවේ. ඩෙන්මාර්කය 1973 වර්ෂයේ පටන් යුරෝපියානු සංගමයේ සාමාජිකයෙක් වූවද, එය යුරෝපා කලාපය හා සම්බන්ධ වී නොමැත. එමෙන්ම ඩෙන්මාර්කය නේටෝ සංවිධානයේ මූලාරම්භකයෙක් වන අතර OECD හිද මූලාරම්භකයෙකි. ඩෙන්මාර්කය, යුරෝපයේ ආරක්ෂාව හා සහයෝගිතා සංගමයේ (OSCE) සාමාජිකයෙකි. එහි නියැළී සිටින්නෙකු වශයෙන් ඩෙන්මාර්කයේ ජාත්‍යන්තර වගකීම් වන්නේ ඇමරිකානු හෙල්සින්නි කොමිසමේ කාර්යයභාරය නිරීක්ෂණය කිරීමයි.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ඩෙන්මාර්කය
කොස්ට රිකාව

**කොස්ට රිකා** (, ; ; වචනාර්ථයෙන් "පොහොසත් වෙරළ"), නිල වශයෙන් **කොස්ට රිකා ජනරජය**, යනු මධ්‍යම ඇමරිකානු කලාපයේ රටකි. උතුරු ඇමෙරිකාව. එය උතුරින් නිකරගුවාව, ඊසාන දෙසින් කැරිබියන් මුහුද, ගිනිකොන දෙසින් පැනමාව සහ නිරිත දෙසින් පැසිෆික් සාගරය මෙන්ම කොකෝස් දූපතට දකුණින් ඉක්වදෝරය සමඟ සමුද්‍ර මායිම වේ. එහි වර්ග කිලෝමීටර 51,180 (වර්ග සැතපුම් 19,760) ක භූමි ප්‍රදේශයක මිලියන පහක පමණ ජනගහනයක් ඇත. ඇස්තමේන්තුගත පුද්ගලයන් 352,381 ක් අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන සැන් ජෝස් හි ජීවත් වන අතර අවට නාගරික ප්‍රදේශයේ මිලියන දෙකක පමණ ජනතාවක් ජීවත් වෙති.

ස්වෛරී රාජ්‍යය ජනාධිපති ජනරජයකි. එහි දිගුකාලීන සහ ස්ථාවර ව්‍යවස්ථාපිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් සහ ඉහළ උගත් ශ්‍රම බලකායක් ඇත. අධ්‍යාපනය සඳහා රට සිය අයවැයෙන් (2016) දළ වශයෙන් 6.9%ක් වැය කරන අතර, ගෝලීය සාමාන්‍ය 4.4% ට සාපේක්ෂව.

16 වන ශතවර්ෂයේ ස්පාඤ්ඤ පාලනයට යටත් වීමට පෙර කොස්ටාරිකාව ආදිවාසීන් විසින් වාසය කරන ලදී. එය පළමු මෙක්සිකානු අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් ලෙස නිදහස ලබන තෙක් අධිරාජ්‍යයේ පර්යන්ත යටත් විජිතයක් ලෙස පැවති අතර, ඉන් අනතුරුව මධ්‍යම ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් ජනරජයේ සාමාජිකත්වය ලබා ගත් අතර, 1847 දී එය නිල වශයෙන් නිදහස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. 1948 කෙටි කොස්ටාරිකා සිවිල් යුද්ධයෙන් පසුව, එය ස්ථිරවම 1949 දී එහි හමුදාව අහෝසි කරන ලද අතර ස්ථාවරයක් නොමැතිව ස්වෛරී ජාතීන් කිහිපයෙන් එකක් බවට පත්විය හමුදාව.

මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ (HDI) රට නිරන්තරයෙන් වාසිදායක ලෙස ක්‍රියා කර ඇති අතර, ලෝකයේ 58 වන ස්ථානය 2022 වන විට, සහ ලතින් ඇමරිකාවේ පස්වන ස්ථානයට පත්ව ඇත. එය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) විසින් ද එම ආදායම් මට්ටම්වල අනෙකුත් රටවලට වඩා ඉතා ඉහළ මානව සංවර්ධනයක් අත්කරගෙන ඇති අතර, කලාපයේ මධ්‍යයට වඩා මානව සංවර්ධනය සහ අසමානතාවය පිළිබඳ වඩා හොඳ වාර්තාවක් ලබාගෙන ඇත. එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනය, මාධ්‍ය නිදහස, ආත්මීය සතුට සහ තිරසාර යහපැවැත්ම සංසන්දනය කිරීමේදී ද හොඳින් ක්‍රියා කරයි. එය මාධ්‍ය නිදහස දර්ශකයට අනුව 8 වැනි නිදහස් මාධ්‍ය වේ, එය ලෝකයේ නිදහසේ දර්ශකයට අනුව 35 වැනි වඩාත්ම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රට වන අතර එය 2023 ලෝක සතුට වාර්තාවේ 23 වැනි ප්‍රීතිමත් රට වේ. එය මහාද්වීපයේ ප්‍රධාන සංචාරක ගමනාන්තයක් ද වේ.

## ඉතිහාසය 
### පූර්ව කොලොම්බියානු යුගය 
### ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතකරණය 
### ස්වාධීනත්වය 
### 19 වන සියවසේ ආර්ථික වර්ධනය 
#### 20 වැනි සියවස 
## භූගෝලය 
### දේශගුණය 
### ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ 
## ආර්ථිකය 
### වෙළඳාම සහ විදේශ ආයෝජන 
### සංචාරක ව්‍යාපාරය 
## රජය සහ දේශපාලනය 
### පරිපාලන අංශ 
### විදේශ සබඳතා 
### ශාන්තිවාදය 
### ලෝක පාලන මුල පිරීම්වල නායකත්වය 
### පරිසරවාදය 
## ජනවිකාසය 
### විශාලතම කැන්ටන් 
### ආගම 
### භාෂා 
## සංස්කෘතිය 
### ආහාර පිසීම 
### ක්‍රීඩා 
## අධ්‍යාපනය 
## සෞඛ්‍ය 
## සටහන් 
## යොමු කිරීම්
එස්ටෝනියාව

**එස්ටෝනියාව** (;  )නිල වශයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ **එස්ටෝනියා සමූහාණ්ඩුව** ()නමිනි. මෙය උතුරු යුරෝපයේ බෝල්ටික් කලාපයේ පිහිටි රටකි. එහි දේශසීමා වන්නේඋතුරින් ෆින්ලන්ත මුහුදු බොක්ක (Gulf of Finland)ත්,  බටහිරින් බෝල්ටික් මුහුදත්, දකුණින් ලැට්වියාවත්, නැගෙනහිරින් පීපස් විල (Lake Peipus) සහ රුසියාවත් වෙයි. එස්ටෝනියාව සහ ලැට්වියාව අතර දේශසීමාවෙහි දිග 343 km වන අතර එස්ටෝනියාව සහ රුසියාව අතර දේශසීමාව දිගින් 338.6 km ක් වේ.  බෝල්ටික් මුහුදට එපිටින්, ස්වීඩනය බටහිර දෙසින් ද, උතුරින් ෆින්ලන්තය ද පිහිටා ඇත. එස්ටෝනියානු භූමි ප්‍රදේශය, ප්‍රධාන භූමියට අමතරව බෝල්ටික් මුහුදේ පිහිටා ඇති දූපත් 2222කින් සමන්විත වෙයි. එහි සමස්ථ වර්ගඵලය 45,339 km2 (17,505 sq mi) වෙයි. එස්ටෝනියාවේ තෙත් මහාද්වීපික දේශගුණයක් පවතී. 

ක්‍රි.පූ. 6,500 ට පමණ පෙර සිටම එස්ටෝනියානු භූමියේ පදිංචිකරුවන් සිට ඇත. නූතන එස්ටෝනියානු භාෂාවේ ආදි නෑයින් වන ෆිනො-යූග්‍රික් (Finno-Ugric) බස කතා කල මිනිසුන් එස්ටෝනියාවට පැමිණියේ ක්‍රි.පූ. 1800 ට පමණ පෙරාතුවය. අනුක්‍රමිකව ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ ටියුටෝනික, ඩෙන්මාර්ක, ස්වීඩන් සහ රුසියානු පාලනයට යටත්ව සිටි එස්ටෝනියානුවන් තුළ ජාතික පිබිදීමක් ඇතිවීම නිසා පළමු ලෝක යුද්ධය අවසාන වන විට රුසියානු අධිරාජ්‍යයෙන් නිදහස හිමි කර ගැනීමට එස්ටෝනියාව සමත් විය. දෙවන ලෝක යුධ සමයේ (1940) දී සෝවියට් සංගමය විසින් එස්ටෝනියාව අත්පත් කර ගන්නා ලදී. ඊට වසරකට පසු නාසි ජර්මනිය විසින් ද, නැවතත් 1944 දී සෝවියට්වරු විසින් ද එස්ටෝනියාව අත්පත් කර ගන්නා ලදී. එතැන් පටන් එය හැඳින්වුණේ එස්ටෝනියන් සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය (Estonian Soviet Socialist Republic) ලෙසටයි. 1988 ගායන විප්ලවය (Singing Revolution) සමයේ දී නීතිවිරෝධී සෝවියට් පාලනයට විරෝධය පළකරමින් එස්ටෝනියන් SSR විසින් එස්ටෝනියානු ස්වෛරීත්වය පිලිබඳ නිත්‍යානුකුල අයිතිය ඉල්ලා සිටින ලදී. 1991 සෝවියට් කුමන්ත්‍රණ ප්‍රයත්නය මධ්‍යයේම, 1991 අගෝස්තු 20 දින රාත්‍රියේ දී එස්ටෝනියාවේ ස්වාධීනත්වය යළි ස්ථාපනය කරන ලදී.  

නූතන එස්ටෝනියාව පාර්ලිමේන්තුමය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයකි. එය ප්‍රාන්ත 15කින් සමන්විත වෙයි. එස්ටෝනියාවේ අගනුවර මෙන්ම විශාලම නගරය වන්නේ ටලින් (Tallinn) ය. මිලියන 1.3 ක ජනගහණයක් සහිත එස්ටෝනියාව, යුරෝපා සංගමයේ, Eurozone හි, NATO හි, OECD හි සහ Schengen ප්‍රදේශයේ අවම ජනගහණයක් රටවල් අතුරින් එකක් වෙයි. 

එස්ටෝනියාව සංවර්ධිත රටකි. එහි ඉහළ දේශීය ආදායම් අගයක් පවතින අතර එය EU හි වැඩිම වේගයකින් වර්ධනය වන අගයන් අතර පවතී. එස්ටෝනියාවේ මානව සංවර්ධන දර්ශකය ඉතා ඉහළ අගයක් ගනී. ආර්ථික නිදහස, ප්‍රජා ස්වාධීනත්වය, අධ්‍යාපනය හා මාධ්‍ය නිදහස උදෙසා වාසිදායක ප්‍රතිපත්තීන් එස්ටෝනියාවේ ක්‍රියාත්මක වෙයි.      

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය තුළ රටවල්
ද්වි උරුම වාදය

දිවී උරුමවාද යනු මිනිසා ජානමය සහ සංස්කෘතිකමය යන අංශ දෙකෙන්ම පරිණාමයට ලක්වූ බවට ඉදිරිපත් කරන ලද මතවාදයකි.මෙම ද්වි උරුම වාදය පිළිබඳ මතය ගෙන එන ලද්දේ 1970 දශකයේ අග භාගයත් 80 දශකයේ මුල් භාගයත් අතර කාලවකවානුව තුළදීයි. මෙය, ජානමය දියුණුව මත මිනිසාගේ දියුණුව සිදුවූබවට හා සමාජයීය දියුණුව නිසා මානව දියුණුව ඇතිවූ බවට ඉදිරිපත් කෙරෙන මතවාදයන්ට අතරමැදි මතයකි. ද්වි උරුම වාදයේදී සංස්කෘතිය සැලකෙන්නේ කලක් තිස්සේ සමාජය විසින් මිනිස් මොළයට කාවද්දන ලද තොරතුරු සමුදායක් ලෙසය. සංස්කෘතික දියුණුව කෙරෙහි ජානමය දියුණුව කොතෙක් බලපා ඇතිද යන්න කෙරෙහි මෙහිදී මූලික වශයෙන් අවධානය යොමුවේ. ඩාවින් වාදය විසින් ජානමය දියුණුව බොහෝ ලෙස විස්තර කර ඇති නිසා සංස්කෘතිකමය අංග කොයි ලෙසකින් මේ කෙරෙහි සම්බන්ධ වේ දැයි මෙහිදී සොයා බැලේ.

                   
## දිවී උරුමවාද සිද්ධාන්තය 
ද්වි උරුම වාදය විසින් පෙන්වා දෙන පරිදි මානවයාගේ ජානවල සහ සංස්කෘතිකමය වශයෙන් ඇතිවූ දියුණුව "හෝමෝසේපියන්” නම් නූතන මානවයාගේ දියුණුවට හේතු වී ඇත. ජානමය වෙනස්වීම් නිසා මානවයාගේ හැසිරීම් රටා වෙනස්වීමෙන් සංස්කෘතියද  වෙනස්වූ බව පෙනී යයි. මේ අනුව පෙනී යන කරුණු 3 කි. එනම්,

සංස්කෘතිකමය වෙනස්වීම් නිසා සමාජයීය සහ භෞතික වෙනස්කම් ඇතිවේ. උදාහරණයක් ලෙස, කෘෂිකාර්මික ජීවන රටාවට මිනිසා හැඩගැසුණු පසුව, ජානමය වෙනස්වීම් මගින් මිනිස් සිරුරට පිෂ්ඨය සහ ලැක්ටොස් අවශෝෂණය කිරීමේ හැකියාව ලැබිණි.

සමහර අවස්ථාවලදී, සංස්කෘතිකමය වෙනස්වීම් නිසා ජානමය වශයෙන් මිනිසාට අවාසිදායක දේ ද සිදුවේ. උදාහරණයක් ලෙස, කාර්මිකව දියුණු සමහර පෙදෙස්වල ජනගහණ වර්ධනය හීන වීම දැක්විය හැකිය.

## සටහන් 
{|

|Dual_inheritance_theory

|-
මානව වර්ධන අධ්‍යයනය

"මානව වර්ධන අධ්‍යයනය” යනු මිනිස් වර්ගයාගේ දියුණු වීම සමාජයේ දියුණුව සඳහා බලපෑ ආකාරය පිළිබඳව කෙරෙන අධ්‍යයනයකි. මිනිස් වර්ගයාගේ දියුණුව පිළිබඳව සමාජයීය විවරණයක් මෙහිදී සිදු කෙරේ. විවිධ ආකාරයේ ආයතන, ව්‍යාපාර, සංවිධාන, ආණ්ඩු ක්‍රමයන් සහ පුද්ගලයින් පිළිබඳව මෙන්ම ලෝකයේ දියුණුවන රාජ්‍යයන්හි ආර්ථීකය, තාක්ෂණය, දේශපාලනය හා සමාජයීය වෙනස්කම් පිළිබඳවද මෙමගින් අධ්‍යයනය කෙරේ.

මානව වර්ධන අධ්‍යයනයට අනුව "දියුණුව” මිනිසා විසින් අනිවාර්යයෙන් අත්කරගත යුතු දෙයක් ලෙස නොසැලකේ.

(පාඨකයාට වැදගත් :- ඉහත අදහසට මානව වර්ධන විචාරකයන් බොහෝදෙනෙක් එකඟ නොවේ. මානව වර්ගයා නොනැවතී දියුණු වන ජීවියෙක් ලෙස විශ්වාස කෙරෙන නිසා "මානව වර්ධන අධ්‍යයනය” සහ "දියුණුව” එකක් ලෙස මොවුහු සලකති. නමුත් එම මතය බැහැර වී ඇත)

මානව වර්ධන අධ්‍යයනයකදී, යම්කිසි පෙදෙසක සිදුවූ සහ සිදුවෙමින් පවතින ජනගහණ, පරිසර, සමාජයීය හා ආර්ථීක වෙනස්වීම් පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබාදීම හැදෑරීම සහ විස්තර කිරීමක් මෙහිදී සිදුවේ.

             
## සටහන් 
{|

|Development_anthropology