ශ්‍රී ලංකාවේ ස‍්වභාවික පරිසර පද්ධති

ඝර්ම කලාපීය දිවයිනක් වන ශ්‍රී ලංකාවට අයත් ප්‍රධාන දිවයින තුල ඇති ස්වභාවික පරිසර පද්ධති පහත පරිදි වර්ගීකරණය කෙරේ.
#වනාන්තර
#තෘණ භූමි
#අභ්‍යන්තර තෙත් බිම් ( වගුරුබිම් විල්ල් සහ වෙනත්) 
#වෙරළ ආසන්න පරිසර පද්ධති

## ශ්‍රී ලංකාවේ දේශගුණික කලාප
**උෂ්ණත්වය** හා **වාර්ෂික වර්ෂාපතනය** පදනම් කර ගනිමින් ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රධාන දේශගුණික කලාප 5 කට බෙදිය හැක. 
#පහතරට තෙත් කලාපය
#කඳුකර කලාපය 
#අතරමැදි කලාපය 
#වියළි කලාපය
#අර්ධ ශුෂ්ක කලාපය

## වනාන්තර
ශ්‍රී ලංකාවේ භූමි ප්‍රදේශයෙන් **23%** ක් පමණ දැනට වනාන්තර වලින් වැසි ඇත. මින් 18% ක් වියළි කලාපයේ ද, 2.1% ක් පහතරට තෙත් කලාපයේ ද, 1.1% ක් කඳුකර කලාපයේද ඇත. ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර, ප්‍රධාන වර්ග 4 කි. 
#නිවර්තන තෙත් සදාහරිත වනාන්තර
#කඳුකර වනාන්තර
#වියළි මිශ්‍ර සදාහරිත වනාන්තර
#කටු පඳුරු හා ලඳු කැලෑ    
### නිවර්තන වැසි වනාන්තර
#මෙම ප්‍රදේශ වල වාර්ෂික වර්ෂාපතනය **2500 - 5000mm** වේ.
#උෂ්ණත්වය '''27'C** වේ.
#සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාවය අධික වේ.
#ජෛව විවිධත්වය අධික වේ.
#ඉතාම උස් වූ කඳන් ඇත.
#කඳන් වල පාදයන් පළල් වේ. එනම් **කයිරුhiuhපාද ලක්ෂණය** ප්‍රමුඛ වේ.
#සදාහරිත ශාක ඇත.
#ශාක පත්‍ර පළල් වේ.
#ශාක ස්තරීභවනයක් පෙන්වයි. එනම්,
##නෙරූ ස්ථරය
##වියන් ස්ථරය
##උප වියන් ස්ථරය
##පඳුරු ස්ථරය 
##බිම් ස්ථරය 
#
#
#
#
#
#
#
#
*
#
#
*
#
#
*
#
#
*
#
#
*
#
#
*
#
#
#
#

#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
*
#
#
*
*
#
#
#
#
#

### නිවර්තන වියළි මිශ්‍ර සදාහරිත වනාන්තර
#ශ්‍රී ලංකාවේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් විශාල ප්‍රදේශයක පැතිරී ඇත. 
#ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු නැගෙනහිර ප්‍රදේශ වල පැතිරී ඇත. 
#වාර්ෂික වර්ෂාපතනය **1000 - 1500mm** අතර වේ. වර්ෂය පුරා විසිරුණු වර්ශාපතනයක් නැත. **මැයි සිට අගෝස්තු අතර නියං කාලයක්** ඇත. වර්ෂාව වැඩිපුර ලැබෙන්නේ **නොවැම්බර් - ජනවාරි** කාලයේදී ය. **ඊසාන දිග මෝසම්** වලින් වර්ෂාව ලැබේ. 
#සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 29**'C** පමණ වේ.
#වනාන්තරයේ සදාහරිත ශාක හා පතන ශීලී ශාක ඇත.
#නියං කාලයේදී ඇතැම් ශාක වල පත්‍ර පතනය සිදු වේ. 
#පහතරට තෙත් වනාන්තර තරම් ඉතා උස ගස් නොමැත.
#ගස් වල පොතු ඉතා රළු වේ.
#ගස් වල පත්‍ර කුඩාය රළුය. 
#කඳ සෘජු නැත. එහි ගැට සහිතයි.
#පැහැදිලි ස්තරීභාවනයක් නැත. උස ගස් වල වියනට යටින් කුඩා ගස් හා පඳුරු ඇත. 
#ආරෝහක ශාක සුලභ වේ.
***ප්‍රමුඛ ශාක**
#පලු - Manilkara 
#වීර - Drypetes 
#කලුවර - Diospyros ebenum 
#මිල්ල - Vitex
#හල්මිල්ල - Berrya

### කටු පඳුරු සහ ලඳු කැලෑ
#ශ්‍රී ලංකාවේ පුත්තලම මන්නාරම අතර ප්‍රදේශයේ, හම්බන්තොට බූන්දල අවට ප්‍රදේශයේ මේවා දක්නට ලැබේ.  
#වාර්ෂික වර්ෂාපතනය **1250mm ට අඩු** වේ.
#නියං කාලය දිගු වේ.
#ආර්ද්‍රතාවය සාපේක්ෂව අඩුය.
#උෂ්ණත්වය **30 - 35'C** වේ.
#උස ගස් දුර්ලභ වේ.
#කටු සහිත පඳුරු සුලභ වේ.
***දක්නට ලැබෙන ශාක**
#රණවරා - Cassia 
#දලුක් - Euphorbia
#අන්දර - Dichrostachys 
#එරමිණියා - Zizyphus

## තෘණ භූමියක් යනු කුමක්ද?
### සැවානා
#ශ්‍රී ලංකාවේ **නැගෙනහිර වියළි කලාපය** තුලත් **අතරමැදි කලාපය** තුලත් ඇත.
#**මීටර් එකක් පමණ උස** තෘණ ශාක ඇත. 
#තැනින් තැන විසිරුණු උස ගස් ඇත.
#මෙහි වැඩෙන ගස් ගින්නට ඔරොත්තු දේ.
#මෙම ගස් වල ඝනකම පොත්තක් ඇත. 
***ප්‍රමුඛ තෘණ විශේෂ**
#ඉලුක් - Imperata 
#මාන - Cympogon 
***ප්‍රමුඛ ගස් විශේෂ**
#අරළු - Terminalia 
#නෙල්ලි - Phyllanthus  
#කහට - Careya

### පතන තෘණ භූමි
තෙත් පතන සහ වියළි පතන ලෙස පතන තෘණ භූමි දෙවර්ගයක හඳුනා ගත හැක.
#### තෙත් පතන තෘණ භූමි
#වාර්ෂික වර්ෂාපතනය **5000mm** ට අධිකය.
#**15'C** සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයක් ඇත.
#උසට වැඩුන ගස් නැත. 
#මෙහි කුරු ගසක් ලෙස වැඩෙන **මහරත්මල්** ශාකය තැනින් තැන ඇත.
#දිය සීරාව සහිත ස්ථාන වල **කුරු උණ** ශාකය ඇත. (මෙය ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ශාකයකි.)
***පැතිර පවතින ප්‍රදේශ**
# මහඑළිය හෙවත් හෝර්ටන් තැන්න
#බගවන්තලාව
#බෝපත්තලාව
***ප්‍රමුඛ තෘණ විශේෂ**
#Chrysopogon zelanicium  
#Themeda 
#Pollinia

#### වියළි පතන තෘණ භූමි
#නකල්ස්, දෙනියාය, රක්වාන වැනි ප්‍රදේශ වල උස් කඳු මුදුන් වල දැකිය හැක. 
#දිගු නියං කාල ඇත. 
#වැසි ලැබෙන්නේ **ඊසාන දිග මෝසම්** මගිනි 
#**ගස් නැත**. 
***ප්‍රමුඛ තෘණ ශාක**
#Pollinia  
#Arudinella

## අභ්‍යන්තර තෙත් බිම් වර්ග
***රැම්සාර් (Ramsar) සම්මුතියට අනුව තෙත් බිමක් යනු,**
::ජලය රැඳෙන, ගලා යන හෝ නිශ්චල ජලය සහිත 
::මිරිදිය, කිවුල් දිය හෝ කරදිය සහිත 
::බාදිය සමයේදී **මීටර් 6කට වඩා අඩු ගැඹුරක් ඇති** ප්‍රදේශ සියල්ල වේ. 
*ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති ස‍්වභාවික තෙත් බිම්
 
** විල් සහ විල්ලු
**ගංගා සහ ඔය
** දොළ පහරවල්
* එබ
**කලපු
**ඩෙල්ටා සහ ගං මෝය
**වගුරු බිම් සහ මඩ ගොහොරු
 
   
### ගංගා
#ශ්‍රී ලංකාවේ ගංගා සහ ඔයවල් **103** ක් ඇත.
#මෙම ගංගා කඳුකරයෙන් ආරම්භ වී පහත් බිම් ඔස්සේ මුහුදට ගලා බසී.
#ගංගා වල ශාක හා සත්ත්ව ප්‍රජාව සාපේක්ෂව අඩුය. 
*ගංගාවේ ඉස්මත්තේදී, 
#ජලය පැහැදිලියි.
#වේගවත්ව කැලඹේමින් ගලා බසී.
#ජලයේ අධික ඔක්සිජන් සාන්ද්‍රණයක් ඇත.
*ගංගාවේ පහලට යත්ම,
#ජලයේ රොන් මඩ එකතු වීම නිසා ජලය අපැහැදිලි වේ.
#ජල පහරේ වේගය අඩු වේ. 
*ගංගාව මුහුද ආසන්නයේදී,
#ජල පහරේ වේගය ඉතා අඩු වේ.
#මේ නිසා ගං මෝය අසලදී වැලි රොන් මඩ තැන්පත් වේ.

### විල්ලු
#**වැසි කාලයේදී පමණක් ජලයෙන් පිරි පවතින පහත්** බිම් ප්‍රදේශ වේ.
#ගඟේ ජල මට්ටම ඉහළ ගිය විට මේවා ජලයෙන් පිරීම සිදු වේ.
#ගංගාවෙන් එන රොන් මඩ තැන්පත් වීම නිසා මේවා සාරවත් බිම් ප්‍රදේශ වේ.
#මුවන්, ගෝනුන්, අලින් හා කුරුළු විශේෂ මේවායේ ජීවත් වේ.
#උදා: මහවැලි ගඟේ පිටාර තැන්න.

### වගුරු බිම්
#ජලය රැදී ඇති නොගැඹුරු පහත් බිම් ප්‍රදේශ වේ.
#මේවයේ ජලය කාන්දු වීමක් සිදු වන්නේ ඉතා සෙමෙනි.
#මේවා ආශ්‍රිතව විශාල ජෛව විවිධත්වයක් ඇත. 
#මෙහි දේශීය පක්ෂි විශේෂ මෙන්ම සංක්‍රමණික පක්ෂි විශේෂ ද දැකිය හැක.
***මුතුරාජවෙල**

## වෙරළාසන්න පරිසර පද්ධති
### ගං මෝයවල් හා ඩෙල්ටා සිතියම
### කඩොලාන
#### කඩොලාන පිහිටන පරිසරයේ ස්වභාවය
#### කඩොලාන ශාක වල ලක්ෂණ
#මඩ සහිත බුරුල් පසෙහි ශාක රඳවා ගැනීම සඳහා **කරු මුල්** සහ **කයිරු මුල්** ඇත.
#ජලය රැඳුනු පසේ වාතය අඩු නිසා වායු ගෝලයෙන් වාතය ලබා ගැනීමට හැඩ ගැසුණු **වායුධර මුල්** සහ **දණහිස් මුල්''' ඇත.
#උත්ස්වේදනය අඩු කිරීමට ශුෂ්ක රුපි ලක්ෂණ ඇත.
#ජලාබුජ ප්‍රරෝහණය. (ඵලය මව් ශාකයට සවි වී තිබියදීම එය තුළ වූ බීජය ප්‍රරෝහණය වීම.)
#මුල් වල සෛල යුෂය සාන්ද්‍ර වීම.

### මුහුදු තෘණ භූමි
#කලපු හා මුහුදේ නොගැඹුරු ස්ථාන වල පසට සවි වී වැඩෙන නිමග්න ශාක බොහොමයක් මෙහි ඇත.
#මේවා මුහුදු තෘණ ලෙස හඳුන්වයි. නමුත් මේවා සත්‍ය තෘණ නොවේ. 
#මේවා ලවන අධික ජලයේ ජීවත වීමට හැඩ ගැසුණු සපුෂ්ප ශාක වේ. 
#මේවා විශාල සත්ත්ව ප්‍රජාවකට වාසස්ථාන සපයයි. 
#මුහුදු ඌරා ගේ ප්‍රධාන වාසස්ථානය මෙය වේ.
#මන්නාරම මුහුදු තීරයේ මෙවැනි විශාල මුහුදු තෘණ තලා බිම් දැකිය හැක.

### කොරල් පර
#මුහුදු ගල් පර ආශ්‍රිතව මීටර් 5 - 10 පමණ ගැඹුරේ පවතී. 
#කරදිය අපෘෂ්ටවංශිකයන් ශ්‍රාවය කරන කැල්සනිකෘත ව්‍යුහ සෑදී ඇත. 
#ජීවී හා අජීවී කොරල් මේවයේ ඇත. 
#මේවා සාගර ජීවීන් බොහොමයකට වාසස්ථාන සපයයි. 
#එබැවින් මේවායේ අධික ජෛව විවිධත්වයක් ඇත.
#හික්කඩුව, රූමස්සල, පාසිකුඩා, කල්කුඩා කොරල්පර සඳහා ප්‍රසිද්ධ ස්ථාන වේ.