open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
මෝටාර්

[thumb|300px|[එක්සත් ජනපද හමුදාව|ඇමරිකානු සොල්දාදුවන් 120 මිමී මෝටාර් වෙඩි තබමින්]]

**මෝටාරය**ක් යනු   තුවක්කු කටෙන්-උණ්ඩ ඇතුළු කරන වක් අයුරින් එල්ලය ගන්නාවූ අවියක් වන අතර, එය  අඩු ප්‍රවේගයකින් ෂෙල් උණ්ඩ නිකුත් කරනුයේ කෙටි පරාසයකට, සහ දිගු-චාප හැඩැති ප්‍රක්ෂේප පථයකින් ගමන් කරන අයුරිනි. එය සාමාන්‍යයෙන් එහි තුවක්කු කටෙහි විෂ්කම්භය මෙන් 25 ගුණයකට වඩා අඩු දිගකින් යුතු තුවක්කු කාණුවක් සහිතයි. 

## ක්‍රියාකාරිත්වය  
[thumb|left|මිමී 81 [අධි ස්ඵෝටක, සුදු ෆොස්ෆරස් සහ  ප්‍රදීපන මෝටාර් වෙඩිමුර]]

අනෙකුත් අවි වලට සාපේක්ෂව මෝටාර සරල හා ක්‍රියාකාරිත්වය පහසු අවියකි. සහායක කාලතුවක්කුකරුවන් විසින් අවශ්‍යතාවට-සැලසුම්කෙරුණු  බෝම්බයක් බහාලනු ලබන බටයකින්  නවීන මෝටාරයක් සමන්විත වෙයි.  මෙම බටය සාමාන්‍යයෙන් පොළොවට අංශක 45 ක් සහ 85 ක් අතර කෝණයකින් සකස් කොට තිබෙන අතර, ඉහළ ආනත කෝණයන් විසින් කෙටි වෙඩිමුර දිග ලබා දෙයි. බෝම්බය සතුව පතොරම් කසුවක් නොමැත; චලශක්තිකරය සම්බන්ධකරන්නේ බෝම්බයේ වල්පත වෙතය. එය බටයෙහි පාදම වෙත පැමිණෙත්ම  එය දල්වන ඇණයක් වෙත ගැටෙන අතර, එය විසින් චලශක්තිකරය  පිපීරවීම තුලින් ප්‍රක්ෂිප්තය නිකුත් කෙරේ. සමහරක් විශාල  පරිමාණ මෝටාර සතුව  දුන්නෙන්-ක්‍රියාත්මක වන දල්වන ඇණයක් ඇත.

මෙම ලක්ෂණ මෝටාරයේ විශාල සමාජිකයන් වන හොවිස්ටරය  (Howitzer) හා ක්ෂෙත්‍ර තුවක්කුව  (field guns) වලට වඩා වෙනස්ය.
මේවා ඉතා ඉහළ ප්‍රවේගයකින්, විශාල පරාසයක, Flatter arcs හා සමහර අවස්තාවල සෘජුව වෙඩි තැබීමට හැකියාව ඇත. 
19වන හා 20වන සියවස් වලදී බර අධික, විශ්කම්භය 1m පමණ වන තෙක් විශ්කම්භය ඇති මෝටාර් භාවිතා කර ඇත. 
මෝටාර්, ගිනිකෙළි, ආදිය රදවන්නක් ලෙසත් ෂෙල් හෝ..................................

සැහැල්ලු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ මෝටාර් අතේ ගෙන යා හැකි අතර පාබල සේනාවන් වලදී බොහෝ විට යොදා ගනී. මෝටාර් අංශයක් සතුව කාලතුවක්කු බැටරි පැවතීමේ ප්‍රධාන වාසිය වන්නේ ඒවා ප්‍රමාණයෙන් එහා මෙහා ගෙන යා හැකි වීමත් හමුදාව, භට පිරිසක් හෝ ස්ථානයක් හදිසි ගින්නකින් රැක ගැනීමට හැකි වීමත් නිසාය. එමෙන්ම අගලකට මුවා වී හෝ කපොල්ලකට මුවා වී  සිට ප්‍රහාර එල්ල කළ හැකි වේ. මේ අනු ව බලන කළ මෝටාරය යනු පාබල හමුදාවකට ඉතා  උපකාරි වන ආයුධයක් වන්නේ එය ඔනෑම පොළොවක / බිමක ප්‍රවාහනය කළ හැකි වීමත් කාලතුවක්කු සදහා වන සවිස්තරාත්මක උපකාරය අවශ්‍ය නොවීමයි. 
මීට අමතරව මි.මි 120 – 300 ත් අතර විශ්කම්භය ඇති බර අධික මෝටාර් ද පවති. මේවා බොහෝ විට ඇදගෙන යාම හෝ රථයක් මත සවිකර ඇති ඒවා වන අතර  සේනාංක මට්ටමෙන් පාබල හමුදාවේ භාවිතා කරයි. මේ මට්ටමේ  වුවද මෝටාර් Howitzer හෝ ක්ෂෙත්‍ර තුවක්කු වලට වඩා  සරල හා අඩු වියදම් වේ. 

මෝටාරයත් පුද්ගලයන්  එක් කෙනෙකු හෝ කිහිප දෙනෙකුට ඔසවා ගෙන යාමට හැකිය. (විශාල මෝටාර්  කෑලි කිහිපයකට වෙන් කොට ගෙන යා යුතුය. පාබල මෝටාරයක් මෝටාර් රැගෙන යන වාහනයක එහා මෙහා ගෙන යා හැකි අතර එහි රදවා තබා වෙඩි තැබිමද සිදු කළ හැකිය. 

බර මෝටාර් ඇද ගෙන යන වාහනයක තැබීම හෝ ස්වයංක්‍රියව ක්‍රියාත්මක වන මෝටාර් රදවා තබන ස්ථිර වාහනයක් අත රදවන ලද්දක් ලෙසත් මෙය භාවිතා කළ හැකිය.  උදා වශයෙන් යනු Patria Amos PTI මෙම බර මෝටාර් වල ඉතා මෑත කාලීන නිර්මාණයකි.
ආහාර විද්‍යාව (ආහාර තාක්ෂණය)

ආහාර විද්‍යාව යනු ආහාර පිළිබඳ සියළු තාක්ෂණික පැතිකඩයන් පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමයි. එය අස්වැන්න නෙලා ගැනීම, පරිභෝජන තත්වයට එය පිළියෙල කර ගැනීම, පිසීම හා අවසානයේ පරිභෝජනය දක්වා දිවේ. එය කෘෂි අංශයේ එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එය කැපී පෙනෙන විද්‍යාවකි.

මෙම විද්‍යාවට අයත් කාර්යයන් අතර අලුත් කාර්යයන් අතර අලුත් ආහාර වර්ග නිෂ්පාදනය ඒවා නිෂ්පාදනයට අවශ්‍යය ක්‍රියා පටිපාටිය සැලසුම් කිරීම, එම නිෂ්පාදනයට අඩංගු දෑ එය මිළ දී ගැනීමේ හෝ පරිභෝජන කිරීමේ හැකියාව, සේම රසායනික හා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ පරීක්ෂණ ආදී සියළු දෑ සම්බන්ධ වේ. විශ්ව විද්‍යාල මට්ටමේ දී , ආහාර විද්‍යාව විෂයේ දී කෙලින්ම අධ්‍යයනය කරනුයේ ආහාර නිෂ්පාදනය හා එහි අඩංගු දෑ පිළිබඳවයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මෙම විෂය උගන්වනු ලබනුයේ විශ්ව විද්‍යාල තුළය. 

**ආහාර විද්‍යා විෂයට අඩංගු උපකරණ**

·	ආහාර වල සුරක්ෂිත බව - ආහාර තුළින් වැලදෙන රෝග කාරකයන් වළක්වා ගැනීම.

·	ආහාර වල ඇති ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබද අධ්‍යයනය - ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අතර ධන හා රින (සුභ හා අසුභ) ක්‍රීයාවලීන්

·	ආහාර කල්තබාගැනීම - ආහාර වල ගුණය අඩුනොවන ලෙස

·	ආහාර නිෂ්පාදනය - ආහාර නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය

·	නිෂ්පාදනාගාර - අළුත් ආහාර නිෂ්පාදනයට

·	වෙළද පොළ අධ්‍යයනය - පාරිභෝගිකයාගේ රුචිකත්වය විමසීමට

·	ආහාර රසායන විද්‍යාව - ආහාර වල අඩංගු විවිධ අංශු හා ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය අධ්‍යයනය

·	ආහාරයේ අඩංගු දෑ - ආහාර පරිභෝජනයට සුදුසු තත්ත්වයට ගෙන ඒමේ ක්‍රියාවලියෙන් පසු කල්තබා ගැනීම පිළිබද අධ්‍යයනය

·	හොද ආහාරයක තිබිය යුතු ගුණාත්මක බව හා පිසීම පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය

·	ආහාර තාක්ෂණය - ආහාර නිෂ්පාදනයේ තාක්ෂණික අංශය 

·	ආහාර භෞතිකමය ස්වභාවය - ආහාරයන්ගේ භෞතික ස්වභාවය පිළිබද අධ්‍යයනය

එක්සත් රාජධානියේ ඇති ප්‍රධාන සංවිධානය The Institute of food Technologist (IFT) ආහාර තාක්ෂණයන්ගේ ආයතන ලෙස හැදින්වේ. මෙහි මුලස්ථානයේ චිකාගෝ වල ඉල්ලිනොයිස් හි ඇති අතර එය අන්තර් ජාතික ආහාර විද්‍යාව හා තාක්ෂණික ආයතනයේ සාමාජිකයෙකි. යුරෝපානු ජාතික විද්‍යාව හා තාක්ෂණික ආයත‍නයේ සාමාජිකයෙකි. යුරෝපානු ජාතික සංවිධානය European Federation of food science and Technology ආහාර විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිලිබද යුරෝපානු සංවිධානය ලෙසද හැදින්වේ. මෙහි මූලික ස්ථානය නෙදර්ලන්තයේ Wageningen විශ්ව විද්‍යාලයේ පිහිටා ඇත. 	

හැරල්ඩ් මැක්ගී හා‍හෝවාර්ඩ් හිල්මන් ආහාර විද්‍යාව හා මුළු තැන්ගෙහි තාක්ෂණික ක්‍රම පිළිබද ප්‍රචලිත වොක් ලියන ලදී.

2006 ඔක්තෝබර් මස ආහාර තාක්ෂණය පිළිබද ගැටළුවකදී ආහාර තාක්ෂණයන්ගේ ආයතනයේ සභාපති ඩෙනිස් අතර හෙලින්ටන් සිය  ආහාර විදයා පිළිබද අළුත්ම නිර්වචනය ප්‍රකාශ කළේය. ඒ අනුව ආහාර විද්‍යාව යන්ත්‍ර ආහාරයන්හි ස්වභාවය අධ්‍යයනය කිරීම හා ඒවායේ ගුණාත්මක බව පිරිහීම පිළිබද භාවිතයට ගැනෙන ජීව විද්‍යාත්මක, භෞතික විද්‍යාත්මක හා යන්ත්‍ර ශීල්පීයමය ක්‍රියාවලියයි. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Food_science

ප්‍රවර්ගය:ආහාර විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
සිරස් වගාව

**සිරස් වගාව** යනු නාගරික ප්‍රදේශයන්හි උස් ගොඩනැගිලි වල කෙරෙන කෘෂිකාර්මික ක්‍රම වේදයකි. මෙම ගොඩනැගිලි වල හරිතාගාර ක්‍රම උපයෝගි කර ගනිමින් වසර පුරා සම්පත් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කරමින් අනාගත නගර ස්වයං පෝෂිතව පවත්වා ගෙන  යාම පිණිස පළතුරු එළවලු වගාව මෙන්ම මසුන් ඇති කිරීම සහ සත්ව පාලනයද කළ හැකිය.
	
මෙම සංකල්පය සඳහා කෙරුණු පර්යේෂණ වල මූලිකයා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ නිව් යෝර්ක් හි කොලම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේ ඩික්සන් ඩෙස්පොමියර් නම් වූ පාරිසරික සෞඛ්‍ය විද්‍යා මහාචාර්යවරයාය. ඩික්සන්ගේ සිරස් වගාව නැමැති සංකල්පය අඩංගු ලිපිය නිව් යෝර්ක් මැගසින් නම් සඟරාවේ පළ වීමත් සමග ලොස් ඇන්ජලීස් හි (යුනයිටඩ් ෆියුචර් හි නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂ) ක්‍රිස් ජේකබ් විසින් සැලසුම් කරන ලද මෙම ක්‍රමය කැලිෆොර්නියාව විසින් ලෝකයේ අවධානයට යොමු කරනු ලැබීය.
	
සිරස් වගා ක්‍රමයේ බලාපොරොත්තු විය හැකි වාසිදායක තත්වය නම් කැලැ එලි කිරීම වැලැක්වීම සහ කාන්තාර ඇතිවීමේ තත්වය වැලැක්වීමයි. ජනාවාස ප්‍රදේශ තුලම ආහාර නිෂ්පාදනය කර ගැනීමෙන් ඈත තිබෙන ගොවිබිම් වලින් ආහාර වර්ග ප්‍රවාහනයේදි ඇති විය හැකි දූෂණ තත්වයන්ද අවම කර ගත හැකිය. මනාව සකස් කරන ලද හරිතාගාරයක් පාවිච්චි කිරීමෙන් අස්වැන්න වැඩිපුර ලබා ගත හැකි අතර කෘමිනාශක වල් පැලැටී නාශක සහ පොහොර භාවිතයද අවම කළ හැකිය. දැනට පෙනෙන අන්දමට ඉදිරියේදි මෙම සිරස් ගොවිපල වල අප ජලය පිරිසිදු ජලය බවට පත් කර අප ද්‍රව්‍ය වලින් විදුලියද නිපදවා එම අංශ වලින් ස්වයං පෝෂිත තත්වයට පත් වනු ඇත.
	
මහාචාර්ය ඩෙස්පොමියර් මෙම සිරස් ගොවිපලවල් බිහි කිරීමේ තාක්ෂණය දැනට අප සතු බව කියයි. ඔහු කියන්නේ මෙම ක්‍රමය ලාභ හා ප්‍රතිඵල දායී බවයි. දළ ඇස්තමේන්තුවකට අනුව 35000 ක පිරිසකගේ ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි සිරස් ගොවිපලක් බිහි කිරීමට වැය වන්නේ ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 84 කට වඩා අඩු මුදලකි. දැනට ටොරොන්ටෝ නගරයෙහි මෙවැනි ගොවිපලක් තැනීමට සැළසුම් ශිල්පි ගෝර්ඩන් ග්‍රාෆ් සැළසුම් කර ඇත.
පුරා විද්‍යාව ගිල්වුණු ලද වැඩ බිම්

ප්‍රාග් ‍ෛඑතිහාසික භූ දර්ශනය

ජලජ පුරා විද්‍යාව මඟින් අධ්‍යයනය කරනු ලබන්නේ දේශගුණයේ හා භූ විද්‍යාවේ වෙනස් වීම් නිසා වර්තමානයේ දී ජලය යට පිහිටන ප්‍රාග් ‍ෛඑතිහාසික වස්තු හා වැඩ බිම්ය. 

නැවුම් හා ක්ෂාර ජලජ වස්තු අප පැවතුණු කාලය පුරාවටම මිනිසුන්ට වැදගත් ආහාර ප්‍රබවයක් බවට පත්ව තිබේ. පැරණි ගම්මාන ජලය ප්‍රබව ආසන්නයේ පිහිටා තිබීම එතරම් පුදුමයක් වීමට හේතුවක් නොවේ. අවසාන ‍අයිස් යුගයේ සිට මේ දක්වා මුහුදු මට්ටම අඩි 250ක් (දළ වශයෙන් මීටර් 75ක්) තරම් උස් වී ඇත. 

එමනිසා අයිස් යුගය පුරාවට වූ මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම්වල වාර්තාවල විශාල ප්‍රමාණයක් දැන් සොයා ගත හැක්කේ ජලය යටිනි. 

දැන් කළු මුහුද ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශය වතුරෙන් යට වීම (වර්තමානයේ පොස්පරස් පිහිටි ස්ථානයේ පිහිටි භූමි පාලමක් මධ්‍යධරණී මුහුදෙහි වැඩි වන ජල පීඩනය යටතේ බිඳී වැටීමත් සමඟ) එකල සුවිසල් මිරිදිය ජලාශයක් වූ ඒ වටා පිහිටි මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් විශාල ප්‍රමාණයක් ගිල්වන ලදී. 

බටහිර යුරෝපයේ වෙරළෙහි පිහිටි සුවිශේෂී ලෙන් කලා වැඩ බිම් දැන් ප්‍රවේශ විය හැක්කේ කිමිදීම මඟින් පමණි. එයට හේතුව එම ගුහාවල ඇතුළත ජලයෙන් පිරී නොපැවතුණත් ඒවාට ඇතුළු වන ස්ථාන ජලය යට පිහිටීමයි. 

‍ෛඑතිහාසික වැඩ බිම්

ඉතිහාසය පුරාවට එක් එක් කාලවල දී සිදු වූ භූමිකම්පා මඟින් මනුෂ්‍ය ජනපද ගිල්වීම සිදු වී ඇත. එවැනි ව්‍යසනවල අවශේෂ ලෝකය පුරා පිහිටන අතර ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා පෝර්ට් රෝයල් වැනි වැඩ බිම් වර්තමානයේ දී වැදගත් පුරා විද්‍යාත්මක වැඩ බිම් බවට පත්ව තිබේ. නටඹුන් වූ නෞකා සමඟ මෙන්ම පුරා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලට බහු තේමා අනුගමනය කළ හැකිය. ඒවාට අවසාන ව්‍යසනය පිළිබඳ සාක්ෂි, ව්‍යසනයට පෙර තිබූ ව්‍යුහ හා භූ දර්ශනය හා එහි ඇති වුණු සංස්කෘතිය හා ආර්ථිකය ඇතුළත් වේ. නැවක් මුහුදුබත් වීමක් මෙන් නොව භූ කම්පා අවස්ථාවක් හරහා නඟරයක් විනාශ වීම වසර ගණනක් පුරාවට සිදු විය හැකි අතර විනාශයේ යම් කොටස් සඳහා සාක්ෂි ද තිබිය හැක. (සමහරක් විට අතරතුර වූ නැවත ගොඩනැඟීම් ද සමඟ) 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Maritime_archaeology#Submerged_sites

ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
නාගරික පුරා විද්‍යාව

නාගරික පුරා විද්‍යාව යනු පුරා විද්‍යාවේ උප ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර මෙම ක්ෂේත්‍රය දිගු කාලයක් තිස්සේ මිනිසුන් වාසය කළ නඟරයන් ආශ්‍රිතව හමුවන අතීත ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධයෙන් විශේෂිත වූවකි. බොහෝ විට මෙවන් දිගු කාලීන මානව වාසස්ථානයන් ආශ්‍රිතව අතීතය සම්බන්ධව තොරතුරු රාශියක් සොයා ගැනීමේ හැකියාව පවතී. 

මිනිසුන් තම ජීවිත කාලය පුරාම අපද්‍රව්‍ය. ඉවතලීම සිදු කරයි. මිනිසුන් විශාල ප්‍රමාණයක් රාශිගතව වාසය කරන ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව මෙසේ අපද්‍රව්‍ය විශාල වශයෙන් එක් රැස් වීම සිදු වේ. මෙවන් අපද්‍රව්‍ය අතරට මල ද්‍රව්‍යද, මුළුතැන්ගෙයින් ඉවතලන අපද්‍රව්‍ය , කැඩී බිඳී ගිය ද්‍රව්‍ය. ආදී වශයෙන් විශාල ද්‍රව්‍ය පරාසයක් අයත් වේ. මෙම අපද්‍රව්‍ය සියල්ල බැහැර කළ යුතු වන අතර සුළු මිනිසුන් පිරිසක් සඳහා මෙම අවශ්‍යතාවය ප්‍රදේශීයව සපුරාගත හැකි ‍‍වේ. කෙසේ නමුත් සෞඛ්‍යම ගැටළු මතු නොවන අයුරින් මෙසේ ප්‍රාදේශීයව අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම කළ හැකි වන්නේ සීමිත ජන සංඛ්‍යාවක් වාසය කරන අවස්ථාවන්හි දී පමණි. අදින් වසර 5000කට පමණ ඈත අතීතයේ පටන් මිනිසුන් විශාල සංඛ්යා වන් වශයෙන් එක්ව වාසය කිරීම ආරම්භ කිරීමත් සමඟ මෙසේ ප්‍රාදේශීයව අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීමේ ක්‍රම, ක්‍රමයෙන් ප්‍රායෝගික ‍නොවන තත්වයට පත් විය. මේ හේතුවෙන් මෙවැනි විශාල ජනාවාස ප්‍රදේශයන් වෙත ද්‍රව්‍යක විශාල වශයෙන් ගෙන ඒම සිදු වූ නමුත් ඒවා එම ප්‍රදේශවලින් බැහැරට ගෙන යාම සිදු නොවූ තරම්ය. 

19 වන සියවසේ ක්‍රමානුකූල ලෙස අපද්‍රව්‍ය  බැහැර කිරීම ක්ර මවේද නඟරාශ්‍රිත ප්‍රදේශයන්හි ප්‍රචලිත වීමට ප්‍රථම බොහෝ විට මිනිසුන් අපද්‍රව්‍ය තම නිවසින් බැහැරට විසි කිරීම හෝ තම ඉඩමේ වල දැමීම සිදු කරන ලදී. නඟර ‍සැලසුම්කරණ නීති හඳුන්වාදීමට ප්‍රථම මෙවැනි ජනාවාස ආශ්‍රිතව නිවාස කඩා වැටීම ඉතා සාමාන්‍ය සිදු වීමක් වූ අතර එවන් අවස්ථාවල දී එම නිවාස හිමිකරුවන් බොහෝ විට කඩා වැටුණු නිවසින් තවදුරටත් ‍ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ද්‍රව්‍ය වෙන් කොට ගෙන ඒවා ඇසුරින් කඩා වැටුණු නිවස මතම නව නිවස ගොඩනැඟීම සිදු කරන ලදී. 

මෙම ගොඩනැගීම් ක්‍රමවේදය හේතුවෙන් යම් තරමක හෝ ‍ඉතිහාසයක් පවතින මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ මානව ජනාවාසයක් පවා ගොඩනැඟී ඇත්තේ අතීතයේ කඩා වැටුණු සහ කඩා දමන ලද ගොඩනැඟිලි සමූහයක අවශේෂයන් මත වේ. මේ හේතුවෙන් මෙවන් ජනාවාස මුල් භූමි මට්ටමින් ඉහලට එසවුණු ‍ස්වභාවයක් පෙන්වන අතර ඒවා ‍එසේ ඉහලට එසවීමට හේතු වනුයේ ඒවාට යටින් තැන්පත්ව පවතින පුරා විද්‍යාත්මක අවශේෂයන් වේ. මෙම තත්වය වඩාත් පැහැදිලිව දැකගත හැකි වනුයේ නියර් ඊස්ට්හි පිහිටි ටෙල් වැනි පුරා විද්‍යාත්මක ස්ථානයන් ආශ්‍රිතව වේ. මෙහි දී වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මිනිසුන් වාසය කළ ප්‍රදේශ අවට බිම් මට්ටමින් මීටර් ගණනාවක් ඉහලට එස‍වී තිබෙනු නිරීක්ෂණය කළ හැක.

මධ්‍යම යු‍ගයේ යුරෝපයේ පැවති ආකාරයෙන් බැම්මක් මඟින් වට කරන ලද ජනාවාසයන් හි දී ඒවා වටා පිහිටි බැම්ම මඟින් අපද්‍රව්‍ය ඉවතට යෑම වැළැක්වීම මඟින් මෙම ක්‍රියාවලිය වඩාත් වේගවත් කිරීම සිදු විය. ‍

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Urban_archaeology

ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
ව්‍යාජ පුරාවේදය

ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව (විචිත්‍ර පුරා විද්‍යාව හෝ කල්ට් පුරා විද්‍යාව ලෙසද හදුන්වන) යනු ද්‍රව්‍ය අවශේෂ හා වැඩබිම් ප්‍රදේශ විද්‍යාත්මක නොවන ආකාරයෙන් අර්ථ නිරූපණය කිරීම වු ව්‍යාජ විද්‍යාත්මක පුරා විද්‍යාවයි. සම්මතව පිළිගත් පුරාවිද්‍යාත්මක ක්‍රම වලට නොගැල පෙන පුරා විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත, වැඩබිම්, කැණීම් හා ප්‍රකාශන ව්‍යාජ පුරාවිද්‍යාව යන කාණ්ඩය යටත‍ට වැටෙයැයි සැලකෙයි. ජන පුරා විද්‍යාවේ තතු නොදන්නා අදහස්  එකතුවලට මුහුදෙන් එතෙර චාරිකා, ගිලුණු මහද්වීප, නැති වූ රාජධානි, අමතක වූ භාෂා මේ දක්වා හඳුනානොගත් ශිලා ලේඛණ හා පැරණි තක්සේරු හරහා නැවත සොයා ගැනීම ඇතුළත් වේ. 1990 දී මයිකල් ජී. මිචලොවික් මෙලෙස ප්‍රකාශ කර සිටි අතර තවදුරටත් ඔහු විසින් පවසා සිටියේ ජන පුරා විද්‍යාව, පුරා විද්‍යාවේ අතීතය තේරුම් ගැනීමේ ඒකාධිකාරයට අභියෝගයක් එල්ල කරන අතර රජය මඟින් මුදල් ලබා දෙන සහයෝගීත්වය මත වූ ඔවුන්ගේ පරාදීනත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුරා විද්‍යාඥයින් මේ සියල්ලටම ප්‍රතිචාර දැක්වීම සිදු කරන ලදී. ‍

ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව සිතා මතා හෝ නොසිතාම සිදු කළ හැක. පුරා විද්‍යාත්මක බොරු හා ප්‍රයෝග සිතාමතා සිදු කරන ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව ලෙස සැලකේ. නියම පුරා විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් විද්‍යාත්මක නොවන තේරුම් ගැනීම් හරහා ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාවට නොසිතා පරිවර්තනය විය හැක. 
ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව නිරන්තරයෙන් ජාතිකත්වයෙන් හෝ යම් විශේෂිත ආගමික, ව්‍යාජ ඓතිහාසික, දේශපාලනික හෝ මානව විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්තයක් ස්ථිර කිරීම සඳහා වූ ආශාව මඟින් නිරන්තරයෙන් පොළඹවනු ලැබේ. බොහොමයක් අවස්ථාවලදී පූර්ව නිගමනයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන අතර විස්තර සහිතව සිද්ධාන්තය සනාථ කිරීම සඳහා ක්ෂේත්‍ර කාර්යයන් යොදා ගනු ලැබේ. 

ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව අනුගමනය කරන්නන් සාමාන්‍යයෙන් අධ්‍යාපනික පුරා විද්‍යාඥයින්ට එරෙහිව යන අතර සාම්ප්‍රදායික විද්‍යාව වැදගත් සාක්ෂි ඕනෑවට වඩා නිරීක්ෂණය කරනවා යැයි පවසමින් විද්‍යාත්මක ක්‍රම ප්‍රකාශයට පත් කරයි. වැදගත් සාක්ෂිවල වංචා කිරීම, සැලසුම් කිරීම ඇතුළත් වන කුමන්ත්‍රණ සිද්ධාන්ත කැඳවීම සිදු විය හැක. 

ජන පුරා විද්‍යාවට ද පුළුල් ආධාරයක් ලැබෙනු ඇත. ප්‍රාග් ඓතිහාසික අස්ථිමය අවශේෂ නැවත වැළලීම සඳහා‍දේශීය ඇමරිකානුවන්ගේ ඉල්ලීමට ඇමරිකානු පුරා විද්‍යාඥයින් දැක්වූ ප්‍රතික්‍රියාව මඟින් මහජනතාව වෘත්තීමය අදහස් හා හැසිරීම්වලට නැමෙන ආකාරය හොඳින් නිරූපණය කරනවා යැයි මිකොලොවික් නිරීක්ෂණය කළේය.

## References
බයිබලය සම්බන්ධ වු පුරාවිද්‍යාව

බයිබලය සම්බන්ධ වු පුරාවිද්‍යාව යනු යුදෙව් බයිබලයට හා නව තෙස්තමේන්තුවට සම්බන්ධ හා ඒ පිළිබද අවධානය යොමු කරන පුරාවිද්‍යාවයි. 20 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ සිට මැද දක්වා විලියම් එෆ් ඕල්බ්‍රයිට්ගේ බලපෑම හරහා එයට එහි සෛද්ධාන්තික වැඩ රාමුව ලැබුණු අතර එහි වඩාත් බලපෑම් එල්ල කළ අවධිය බිදින ලදී. ඔහු විසින් ආරම්භ කරන ලද ඇමෙරිකානු බයිබලය සම්බන්ධ වු පුරාවිද්‍යා පාසල මගින් එම කාලයේදී බයිබලය සම්බන්ධ වු ශිෂ්‍යත්ව හා ක්‍රිස්තුධර්මය පැතිරවීමේ දේව ධර්මයට බලපෑම් එල්ලකරන ලදී. තවද එමගින් පැරණි තෙස්තමේන්තුවේ (විශේෂයෙන් බයිබලය සම්බන්ධ වු නිකාය ප්‍රධානීන්ට, නිර්ගමනයට හා කනාන් ආක්‍රමණයට සම්බන්ධ කොටස්) ඇතුළත් සත්‍ය පුරාවිද්‍යා මගින් නිරූපණය කරනවා යැයි යන දර්ශණය ස්ථිර කරන ලදී. මෙම සම්මුතිය 1970 දශකයේදී ඕල්රයිටන්ගේ බයිබලය සම්බන්ධ වු පුරාවිද්‍යාව, ක්‍රියාවලි හා පසු ක්‍රියා වලි පුරා විද්‍යාව මගින් විශාල ලෙස අවලංගු කිරීමත් සමග උඩියටිකුරු විය. ක්‍රියාවලිහා පසු ක්‍රියා වලි පුරාවිද්‍යාව මගින් පුරාවිද්‍යාව නිරීක්ෂණය කරනු ලැබුවේ ඓතිහාසික විෂය ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස නොව පුරා වේදයක් ලෙසය. මේ හැරුණු කොට නිකායකට සම්බන්ධ වු සහය මත විශ්වාසය තැබු ඇමෙරිකානු ක්ෂේත්‍ර කැණීම් මගින් පෙන්වා සිටියේ ඕල්බ්‍රයිටන්ගේ සුසමාදර්ශය අදාළ ප්‍රදේශයේ සමකාලීන පුරාවිද්‍යා වලට බලපෑම් එල්ලකළ බව සිදු කළ බවයි. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Biblical_archaeology
පුරාවිද්‍යාත්මක විභවයන්ගෙත් යුත් ප්‍රදේශ

**පුරාවිද්‍යාත්මක විභවයකින් යුත් ප්‍රදේශ** හා වැඩි පුරාවිද්‍යාත්මක විභවයකින් යුත් ප්‍රදේශ‍හෝ නාගරික පුරාවිදයාත්මක කලාප වැනි වදන් යොදා ගනු ලබන්නේ රටක මිහිදන් වී ඇති පුරාවිද්‍යාව ඇති යැයි සැලකෙන කොටස් හැදින්වීමට ය. ඒවා මූලිකව නිර්මාණය වීම හා භාවිතා වීම සිදු වන්නේ, සැලසුම් ක්‍රියා වලි වලදී යෝජනා වී ඇති නව දියුණූ වීම් මගින් ඇතිවී ඇති පුරා විද්‍යාත්මක බාධා සැලසුම් කිරීමේ නිළධාරීන්ට කලින් දැනුම් දෙන පූරණ ලෙසය. ඒවා සාමාන්‍යයෙන් GIS දත්ත සමුදාමත සලකුනු කර ඇති අතර ඒවා තුළ ඇති දියුණු වීම් සදහා වු යෙදීම්, අදහස් හා උපදෙස් සදහා රටෙහි පුරා විද්‍යඥයින් ට ඉදිරිපත් කිරීම් සිදු විය හැක. මෙම ක්‍රියාවලිය පුරා විද්‍යාව හා සැළසුම් කරණය පිළිබද  ඒක්සත් රාජධානි ආණ්ඩු යොමු පාඨ සමග සම්බන්ධ අතර එය PPG 16 ලෙස හදුන්වයි. 

පුරාවිද්‍යාත්මක විභවයිකින් යුත් ප්‍රදේශයක දියුණු වීමට පුරා විද්‍යාත්මක පරිණාමනයක් හා ගොඩනැගිලි ගොඩනැගිලි ආරම්භ කිරීමේ ක්‍රියාව ලිහිල් කිරීමක් අවශ්‍ය වේ. මෙම ප්‍රදේශ තෝරාගනු ලබන්නේ පසු කැණීම් පිළිබද අධ්‍යයන හරහා හා රටෙහි වැඩබිම් හා ස්මාරක වාර්තා ඇතුළත් ඓතිහාසික හා අධ්‍යාපනික ප්‍රභව හරහාය.
සොහොන් මංකොල්ලකෑම

**සොහොන් මංකොල්ලකෑම** යනු එතුළ වූ මානව කෘති සොරකම කිරීමට හෝ සම්පූර්ණ ශරීරයම සොරකම් කිරීම සඳහා හෝ එහි පුද්ගලික බලපෑම් සඳහා මල සිරුර පො‍ළවෙන් උඩට ගැනීම සඳහා සොහොනක් නිරාවරණය කිරීමේ ක්‍රියාවයි. මෙම ක්‍රියාවෙහි නිරත වන්නා සොහොන් මංකොල්ලකරුවා (tomb raider) ලෙස හඳුන්වයි. 

සොහොන් මංකොල්ලකෑම කලා ඉතිහාසඥයින්ට හා පුරා විද්යායඥයින්ට වසංගතයකි. වටිනා සොහොන් බිම් විශාල ප්‍රමාණයක් ‍විශේෂඥයින් විසින් ඒවා පරීක්ෂා කිරීමට ප්‍රථම මංකොල්ල කා තිබුණි. ඒ හා සමානවම චීන ජේඩ් මිහිදන් කිරීමේ ඇඳුම් වසර කිහිපයක් පුරාවටම මිත්‍යාවක් ලෙස සලකනු ලැබූ අතර 1968 දී දෙකක් සොයා ගැනීමත් සමඟ එය දුරු වී ගියේය. දැන් ඔවුන් විශ්වාස කරන්නේ බොහෝමයක් ජේඩ් මිහිදන් කිරීමේ ඇඳුම් බොහෝ කලකට පෙර සොහොන් මංකොල්ලකරුවන් විසින් ඉවත් කර ඇති බවයි. 

මධ්‍යතන හා පුනරුද යුරෝපයේ වෛද්‍ය විද්‍යා හා කලා ශිෂ්‍යයන් විසින් ඔවුන්ගේ අධ්‍යයනයන්ට සහාය වීම සඳහා මෝචරි, පුද්ගලික නිවාස හා සුසාන භූමිවලින් මල මිනී සොරකම් කළ බවට වාර්තා වී තිබුණි. පුනරුද සිත්තරෙකු හා මූර්තිකරුවෙකු වූ මයිකල් ඈන්ජෙලෝ ඔහු‍ගේ සිතුවම් පරිපූර්ණ කිරීම සඳහා මනුෂ්යෙ සැකිලි පද්ධතිය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා මෝචරිවලින් ශරීර සොරකම් කිරීමට ප්‍රසිද්ධ අයෙකු වේ. කෙසේ නමුත් මෙය සොහොන් මංකොල්ල කෑමකට වඩා මෘත දේහ ඩැහැ ගැනීමක් ලෙස සැලකේ. ඔහුගේ ප්‍රතිවාදියා  වූ ලියනාඩෝ ඩාවින්චි ද මේ ක්‍රියාව සඳහා ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලීය. 

ටුම්බ් රේඩර් (tomb raider) වීඩියෝ ක්‍රීඩා ‍ශ්‍රේණියේ වීරවරිය වූ ලාරා ක්‍රොමෆ්ට් සොහොන් මංකොල්ල කයි. 

ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
රෙකියෝලොජි

**රෙකියෝලොජි** යනු භූ ලක්ෂණ ඇගයීම, මතුපිට පරීක්ෂා කිරීම, ආකාශ නිරීක්ෂණ, පතුරු මිනුම්, බලකොටු අනුරේඛණය හා පරිසර මිනුම් වැනි ආක්රීමණික නොවන අධ්යශයන කාණ්ඩයකට වු පුරාවිද්යාකත්මක වදනකි. 

රෙකියෝලොජි තාක්ෂණික ආකාරයෙන්මෙන්ම තාක්ෂනික නොවන ආකාරයෙන්ද සිදු කරනු ලැබේ. න්යාජයිකව එය යුධ භූමි පුරාවිද්යාවවට ව්යදවහාර වන අතර වඩා පුළුල්ව විශේෂයෙන් යුධ කටයුතු වල ඇතුළත් ඕනෑම ප්රකදේශයක් සදහා ව්යුවහාර‍ වෙයි. තාක්ෂණික ආකාරය පදනම් වී ඇත්තේ මෙවලම් හා ගැටුම් වලින් ඇති වු පතුරු මතුපිටින් සොයා ගැනීම මත හා ඡායාරූප හා අනෙකුත් කඩදාසි සාක්ෂි සංසන්දනය කිරීම මතය. තාක්ෂණික නොවන ආකාරය අදහස් මත ධාවනය වන්නකි. එහිදි යුධෝපාය සම්බන්ධ අදහස් පදනම් වන්නේ ප්රකශ්නයට බදුන්වන ඉතිහාස කාලපරිච්ඡේදය අතර තුරදි යුධමය හැසිරීම් වල සිද්ධාන්ත හා අත්දැකීම් මතය. 

රෙකියුලොජි යනු සසන්භාවි ආක්ර මණික සාම්පල ගත කිරීම නැවැත්වීමට සේවයෙහි යොදවා ඇති ක්රකමයකි. පසුව සදහන් කරන ලද්දට යුධමය පුරා විද්යානවේ අඩු සාර්ථක සීඝ්ර තාවයක් ඇති අතර එය බොහෝ දෙනා පිළිගෙන ඇත්තේ සසම්භාවි සාම්පල කරණය මගින් නොවුමනා ආපදා ඇති කළ හැකි බවයි. 

ඊට සම්බන්ධ විෂය පථ වන්නේ යුධමය පුරා විද්යා ව, යුධබිම් පුරා විද්යා ව, ආකාශ ඡායාරූප ශිල්පය හා චුම්භක මාන හෝ ප්ර තිරෝධතා පරීක්ෂාව 

මෙම වදන ගැන සදහනක් මෙම ලිපිය තැපැල් කළ සමාගමේ වෙබ් අඩවිය හැරෙන්නට වෙනත් කිසිදු ප්රනකාශනයක හෝ පරිශීලන ද්ර ව්යබයක අඩංගුව නැත. මෙය නිහීන වාණිජමය සැබැදුමක් ලෙස පෙනෙයි. Institut fur Vor – und fruhaeschichtliche Archaologie der Universitat Bonn ආයතනයේ පරීෂීලක අංශයේ ලයිස්තු ගත කළ හැකියට. නූතන යුධමය පුරා විද්යාo කටයුත්තක් ගැන කිසිදු වාර්තාවක් නොපවතියි.
හතරවන විජයබාහු රජ

**හතරවන විජයබාහු රජ** යනු ක්‍රි.ව. 1270 දි දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගෙ මරණයෙන් පසු දඹදෙනිය අග නගරය කරගෙන රාජ්‍යත්වයට පත් වූ ඔහුගේ වැඩිමහළු පුත් විජයබාහු කුමාරයා ය. හතරවන විජයබාහු නමින් ප්‍රකට වූ මෙතුමා බෝසත් විජයබාහු නමින් ද හැඳින්වින. 

එහෙත් මෙම රජතුමාට බලයේ සිටිය හැකි වුනේ දෙවසරක් පමණි. මිත්ත නම් සෙන්පතියෙක් ක්‍රි.ව. 1272 දී රජ ගෙදර මෙහෙකරුවෙකුට අල්ලස් දී රජු මරා දමා තෙමේ රජ විය. මිත්ත සෙන්පතියාට සිහසුනට උරුමයක් නොවූ අතර වැටුප් ප්‍රසාද දී හමුදාපතීන් පක්ෂ කරවාගෙන තමන්ට තර්ජනයක් විය හැකි බෝසත් විජයබාහු රජුගේ සොයුරු බුවනෙකබාහු ආදිපාදයන් මැරවීමට චරපුරුෂයන් යෙදවීය. 

මෙකල රාජ සේවයේ සිටි විදේශීය හමුදාංකයේ සිටි ආර්ය භටයන් මිත්තට අවනත නොවුණු අතර ඔවුන්ගේ නායක ඨකුරක සෙන්පතියා මිත්තව මරා දමා තමා එය සිදුකලේ සිහසුනට උරුමකම් කියන බුවනෙකබාහු ආදිපාදගේ උපදෙස් පරිදි බව සිංහල සෙන්පතියන්ට පැහැදිලි කර ඔවුන්ද පක්ෂ කොටගෙන බුවනෙකබාහු ආදිපාදයන් කැඳවා රජ කරවීය. බුවනෙකබාහු කුමරා පළමු බුවනෙකබාහු රජ නමින් දඹදෙනිය අග නගරය කරගෙන රජ විය. ඒත් ටික කලෙකින් පළමු බුවනෙකබාහු රජතුමා තම අග නගරය වශයෙන් යාපහුව තෝරා ගත්තේය.

## සබැඳි පිටු 
* සිංහලේ රාජාවලිය

## යොමු
## බාහිර සබැඳි
* ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු සහ පාලකයෝ
* කොඩ්‍රින්ටන්ගේ ලංකා කෙටි ඉතිහාසය

ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
පර්යේෂණාත්මක පුරාවිද්‍යාව

**පර්යේෂණාත්මක පුරාවිද්‍යාව** ඉපැරණි ව්‍යුහ හෝ මානව කෘති වැනි පුරාවිද්‍යාත්මක ප්‍රභව ද්‍රව්‍යමත පදනම් වු හල්පිත හෝ උපකල්පන නිර්මාණය කිරීමට හා‍පරීක්ෂා කිරීමට විවිධක්‍රම, තාක්ෂණ, විශ්ලේෂණ හා පිවිසුම් සේවයෙහි යොදවයි. මෙය, සාමාන්‍යයෙන් විනෝදාංශයක් හෝ විනෝදකාමි මාධ්‍යයක් ලෙස ගන්නා හෝ විශේෂිත ඓතිහාසික යුගයක ශුංගාරාත්මක වටපිටාව නිරූපණය කිරීමට යොදා ගන්නා කිසිදු පුරාවිද්‍යාත්මක හෝ ඓතිහාසික සාක්ෂි, ජීවි ඉතිහාසය හෝ ඓතිහාසික නැවත පැනවීම සමග නොසලකන මූලික තාක්ෂණික ක්‍රමය සමග පටලවා නොගත යුතුය. 

පර්යේෂණාත්මක පුරාණ විද්‍යාවේ එක් ප්‍රධාන ආකාරයක් වන්නේ ඓතිහාසිකව නිවැරදි තාක්ෂණික ක්‍රම පමණක් යොදා ගනිමින් ඓතිහාසික ව්‍යුහ වල පිටපත් තැනීමයි. මෙය සමහරක් විට ප්‍රතිසංස්කරණ පුරාවිද්‍යාව ලෙස හැදින්වෙයි. කෙ‍සේ නමුත් පරේෂණාත්මක පුරාවිද්‍යාවේ ප්‍රතිඵලය වන්නේ සාදන ලද දෙය නොව දත්තයි. 

නූතන කාලයේදී පරේෂණාත්මක පුරෝවිද්‍යාව රූපවාහිණි නිෂ්පාදන ගණනක අඩංගු විය. ඒවා නම් BBC නාලිකාවේ “Building the impossible” හා ඩිස්කවරි නාලිකාවේ “Secrets of lost empires” වේ. රූපවාහිණි වැඩ සටහන් වලදී තාක්ෂණික ක්‍රමයේ බරපතල විද්‍යාත්මක වාසි කණ්ඩායම් මත තද කාලසීමා පැනවීම තුළින් යම්තාක් දුරකට අඩුවී ඇත.
පරිගණකමය පුරාවිද්‍යාව

පරිගණකමය පුරාවිද්‍යාව දීර්ඝ කාලීන මිනිස් හැසිරීම් හා හැසිරීම් පරිණාමනය අධ්‍යනය සදහා වු පරිගණක මත පදනම් වු විශ්ලේෂණික ක්‍රම විස්තර කරයි. ඔවුන්ගේ නමට ඉදිරියෙන් පරිගණකමය යන උපසර්ගය ඇති (පරිගණකමය ජීව විද්‍යාව පරිගණකමය භෞතික විද්‍යාව හා පරිගණකමය සමාජ විද්‍යාව) අනෙකුත් උප මාතෘකා මෙන්ම මෙම වදනද පරිගණකයක උදවුව නොමැතිව සිදු කළ නොහැකි ක්‍රම හැදින්වීම සදහා යෙදේ. 

පරිගණකමය පුරාවිද්‍යාවට‍ භූ විද්‍යාත්මක තොරතුරු පද්ධති (GIS භාවිතය ඇතුළත් වෙයි. විශේෂයෙන් එසේ වන්නේ විව්ෂේඩ (Viewshed) විශ්ලේෂණ හා ලීස්ට් කොස්ට් පාත් (Least cost path) විශ්ලේෂණය වැනි අවකාශ විෂ්ලේෂණය භාවිතා කරන විට එයට හේතුව ඒවා පරිගණකයක සැකසුම් බලයෙන් තොරව සිදු කිරීමට අතිශයින් අපහසු, සැලකිය යුතු තරම් පරිගණකමය වහයෙන් සංකිර්ණ පිවිසුම් වන නිසාය. එමෙන්ම Swarm හා Repast මෙවලම් භාවිතා කර සමහර ආකාර වල සංඛ්‍යානමය හා ගණිතමය ආකෘතිකරණ හා මනුෂ්‍ය හැසිරීමේ පරිගණක අනුහුරුකරණ හා හැසිරීම් පරිණාමනය ද පරිගණකමය උදවුවකින් තොරව ගණනය කිරීමට අපහසු විය හැකිය. ලන්ඩනයේ විශ්ව විද්‍යාලයේ Space Syntax වැඩ සටහන වැනි මෘදුකාංග යොදා ගනිමින් සාදන ලද පරිසර තුළ මනුෂ්‍ය සංජානනය හා චලනය වැනි පුරාවිද්‍යාත්මක ගැටළු විසදීම සදහා වු අනෙක් විවිධ ආකාර වල සංකිර්ණ හා නියමිත මෘදුකාංග වල යෙදීම් ද පරිගණකමය පුරා විද්‍යාව යටතට වැටෙයි. 

පරිගණකමය පුරා විද්‍යාව පුරා විදයාත්මක තොරතුරු විද්‍යාව ලෙස හැදින්වෙයි. (Burenhult 2002, Huggett and Ross 2004)  

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Computational_archaeology
ක්‍රිස්ටෝෆර් කොළොම්බස්

thumb|ක්‍රිස්ටෝපර් කොලම්බස් කොලොම්බස් Ridolfo Ghirlandaio විසින් ක්රිසස්ටෝපර් කොලම්බස්ගේ මරණයෙන් පසුව සිතුවම් කරන ලද සිත්තමක්

**ක්‍රිස්ටෝපර් කොලම්බස්** (1451 ඔක්තෝබර් සහ නොවැම්බර් - 1506 මැයි 20) නාවිකයෙකු, ජනපද පිහිටු වන්නෙකු සහ දේශ ගවේෂකයෙකු වන අතර ඔහු ඇමරිකාවෙහි ස්පාඤ්ඤ ජනපද පිහිටු වන ලදී. යුරෝපයෙන් ඇමෙරිකාවට ලඟා වු මුල්ම පුද්ගලයා කොලොම්බස් නොවුණ ද (Leif Ericsson විසින් පුරෝගාමිත්වය සපයමින් වයිකින් වරුන් මීට වසර කිහිපයකට ප්‍රථම කැනඩාවට ලඟාවූහ.) ඔහු විවාහා වී සිටියේ ෆිලිපා මොනිස් නම් ප්‍රභූ කාන්තාවක් සමගයි. ඔහුගේ නාවුක ගමනින් පසුව පොදු යුරෝපීය ප්‍රජාව සඳහා මෙකි ප්‍රදේශයන්හි අවධානය යොමු වු අතර නව ලෝකයෙහි යුරෝපීය සංස්කෘතිය සාර්ථකව ස්ථාපිත කිරීමට හැකියාව ලැබුණි. ඓතිහාසික වාර්තාවන්ට අනුව ‍කොලම්බස් ජිනෝවාහි උපත ලද්දකු බවට ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණද ඒ සඳහා වෙනත් සුළු මතිමතාන්තරද පවතී. ක්‍රිස්ටෝපර් කොලම්බස් යන නම ලතින් භාෂාවෙන් වු ක්‍රිස්ටෝපරස් කොලොම්බස් යන්න ඉංග්‍රීසි භාෂාවට හරවන ලද්දකි. නූතන ඉතාලි භාෂාවෙන් ඔහුගේ නම ක්‍රිටොපරෝ කලම්බෝ ලෙසද, පෘතුගිසි භාෂාවෙන් ක්‍රිස්ටෝවෝ කලම්බෝ ලෙසද, ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් ක්‍රිටෝබල් කොලෝන් ලෙසද හැඳින්වෙයි. 

අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා කොලොම්බස් විසින් සිදු කල නාවුක ගමන මගින් බටහිර අර්ධ ගෝලය ගවේශණයට සහ ජනපද පිහිටු වීමට යුරෝපීය ප්‍රජාව විසින් සිදු කරන ලද ප්‍රයත්නයෙහි ආරම්භය ඇති වුණි. 1492 දී ඔහු විසින් සිදු කල මුල්ම නාවුක ගමන සඳහා ඉතිහාසයෙහි විශාල වැදගත්කමක් ලැබුණද ඔහු විසින් 1498 දී සිදු කරන ලද තුන් වන නාවුක ගමන වන තුරු සත්‍ය වශයෙන්ම ඇමෙරිකානු ප්‍රධාන ගොඩ බිමට ලඟා වී නොතිබුණි. ඒ වෙනුවට ඔහු බහමාස් හි දූපතක් වෙත ගොඩ බට අතර එය සැල්වදෝර් ලෙස නම් කළේය. ඔහු මෙම සොයා ගැනීම සිදු කළේ ඉන්දියාව වෙතට මුහුදු මාර්ගයක් සොයා ගැනීමට කල චාරිකවේදී වන නිසා එම දූපත් වල වු දේශීය වැසියන් හට ඉන්දියන් වරුන් යැයි නම් කරන ලදී. එසේ වුවත් ඇමෙරිකාවට ලඟා වු මුල්ම යුරෝපීය ගවේෂකයා ඔහු නොවන අතර 1492 ට ප්‍රථමයෙන් අත්ලන්තික් සාගරය හරහා ඇමෙරිකාවට යුරෝපයෙන් සම්බන්ධතා පැවති බවට සාක්ෂි ඇත. කෙසේ නමුත් කොලොම්බස්ගේ නාවික ගමනින් පසුව වෙළද මාර්ග සහජනපද පිහිටුවීම මගින් ආර්ථිකය ශක්තිමත් කර ගැනීමට උත්සාහ දරණ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ජාතීන් අතර අධිරාජ්යි වාදය සහ ආර්ථිකමය වශයෙන් තරඟයක් ඇති වුණි. පුර්ව කොලොම්බස් යුගය යන්න කොලොම්බස්ගේ ආගමනයට සහ යුරෝපීය බලපෑමට ප්‍රථමව ඇමරිකාවේ විසු මිනිසුන් සහ සංස්කෘතිය පිළිබඳව විග්‍රහ කිරීමට යොදා ගන්නා ලදී.

1492 දී සිදු වු කොලොම්බස්ගේ නාවුක ගමනෙහි සංවත්සරය (කොලොම්බස් දිනය) ඇමරිකාවෙහි සහ ස්පාඤ්ඤයෙහි ඔක්තෝබර් 21 වන දා සමරනු ලබයි.
මධ්‍යතන යුගයේ පුරාවිද්‍යාව

**මධ්‍යතන යුගයේ පුරාවිද්‍යාව** යනු, විශේෂිත වශයෙන් යුරෝපියානු මධ්‍යතන යුග කාල පරිච්ඡේදය වෙත අවධානය යොමු කරමින් සහ,  එහි ද්‍රව්‍යමය සංස්කෘතිය අනුසාරයෙන් මානව වර්ගයා පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමයි. එහි පුළුල්තම අවස්ථාවේදී අදාල අවධිය ක්‍රි පූ 5 වන සියවසේ සිට 16 වන සියවස දක්වා දිවෙන අතර පසු රෝමානු නමුත් පුර්ව නූතන අවශේෂ වලට සම්බන්ධවෙයි. මෙම කාලාන්තරය තුළින් රෝමානු අධිරාජ්‍ය බිදවැටීම මගින් සිදු වු බලවත් කැළඹීම හා වයිකින්, සැක්සන් හා ප්‍රංශ වැනි සංස්කෘතින් ආවරණය කරයි. තවදුරටත් එය විශේෂිතව මධ්‍යතන නගර අයත් කර ගනිමින් මධ්‍යතන ජනාවාස පිළිබද අධයයන ගැන සලකා බලයි. සමහරක් ඉතිහාසඥයන් විසින් එය ප්‍රයෝජනයෙන් තොර හා දීර්ඝ කාලයක් පුරාවට විශාල ගැටළු විසදීමට අපොහොසත් ආකාරයක් යැයි සැලකුවත් වර්ථමානයේදී එය ඓතිහාසික විද්‍යාවේ එක් අංශයක් ලෙස සම්පුර්ණයෙන්ම පිළිගනියි.

## මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
මධ්‍යතන යුගය සහ පුනරුදය

මුල්ම මධ්‍යතන යුගයේදී (ක්‍රි.ව 400 – 1450) සාමභාව්‍ය සාහිත්‍ය පිළිබඳව ඇති දැනුමෙහි අඩු වීමක් දක්නට තිබුණි. මෙම කාලසීමාව තුළදී යුරෝපයෙහි මුල් යුග වල ඉතිහාසය පිළිබඳව දැනුම සහ වාර්ථා‍ එක්රැස් කර තබාගත් ස්ථානය වුයේ රෝමානු කතෝලික පල්ලිය තාපසවරුන්, පැවිද්දන් සහ පුජකවරුන් විසින් මෙම ඓතිහාසික කාලසීමාව මුල්ම නූතන චරිතාප්‍රදාන ලිවීම සඳහා භාවිතා කරන ලදී. මේ සඳහා ඔවුන් වස්තු බීජ කරගනු ලද්දේ පල්ලි වල පියවරුන්, ආගම වෙනුවෙන් කැපවූවන් පාප්වහන්සේ සහ අනෙකුත් ශාන්තු වරයන්ය. ඔවුන්ගේ මෙම කෘති පොදු ජනතාවගේ මහත් ප්‍රබෝධයට හේතු වු අතර ක්‍රිස්තියානි ධර්මය පිළිබඳ සංවාදයට මාතෘකාවක් වුණි. ශාන්තුවරයාගේ චරිතාප්‍රදානය බලන්න. මෙම කාලසීමාවේදි රචිත ඉහතින් සඳහන් කරන ලද ආකෘතියට සමාන නොවු චරිතාප්‍රදානයක් වනුයේ චාලිමේන් ගේ චරිතය අලලා ඔහුගේ අමාත්‍යයෙකු වු අයින්හාඩ් විසින් කල කෘතියකි. 

මධ්‍යතන යුගයෙහි අගභාගය වන විට චරිතාපදාන ක්‍රිස්තියානි පල්ලි ආශ්‍රිතව රචනා වීම අවම වු අතර රජවරුන්, නයිට්වරුන් සහ කෲර පාලකයන් අරඹයා චරිතා ප්‍රධාන රචනාවීම ආරම්භ වුණි. මෙලෙස රචිත අතිශය ජනප්‍රිය චරිතාපදානයක් වනුයේ සර් තෝමස් මැලරි‍විසින් රචිත “Le Morte d’ Arthur” නම් කෘතියයි. මෙය ආතර් රජුගේ ජීවින වෘතාන්තය සහ ඔහුගේ රවුම් මේසයෙහි නයිට්වරුන් පිළිබඳව රචනා වූවකි. 

මැලරිගෙන් පසුව පුනරුදය සමයේදී ඇති වු මානව වාදය පිළිබඳව වු අවධාරණයත් සමග චිත්‍ර ශිල්පීන් සහ කවියන් වැනි ලෞකික මාතෘකාවන් මත පදනම් ව  ස්වභාෂාවෙන් චරිතාපදාන රචනා කිරීම ආරම්භ වුණි.ජොර්ජියෝ වසාරි ගේ Lives of the Artists (1550) නම් කෘතිය ලෞකික ජීවිත හා පදනම්ව රචනා කරන ලද චරිතාපදාන අතරින් ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් ගනී. වසාරි විසින් ඔහුගේ ක්ෂේත්‍රයෙහි කිර්තිමත් පුද්ගලයින් නිර්මාණය කල අතර ඒවා ඉතාමත් ඉහළින් අලෙවි වු කෘතින් විය. මෙලෙස ඇති වු තවත් වර්ධනයන් දෙකක් සලකා බැලිය යුතුය. එනම් 15 වන ශත වර්ෂයේදී මුද්‍රණාගාර වල වර්ධනය වීමත් සාක්ෂරතාවයෙහි වු වර්ධනයත්ය. 

ඉංගිසි භාෂාවෙන් සිදු කරන ලද චරිතාපදාන වල ආරම්භය සිදු වුයේ 8 වන හෙන්රි රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේදීය. ජෝන් ෆෝක්ස්ගේ Acts and Monuments (1563) වඩාත් හොඳින් ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ Foxe’s Book of Martyrs ලෙසය. මෙය චරිතාපදාන වල මුල්ම ශබ්ද කෝෂය වු අතර එය පොදු ජන ජිවිතය පිලිබඳව අවධානය යොමු කල තෝමස් ෆුලර්ගේ The History of the Worthies of England (1662) නම් කෘතියට පසුව ඇති විණි. 

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Biography#Middle_Ages_and_Renaissance
කිණිතුල්ලෝ හා කීඩෑවෝ

ඇරක්නිඩාවන්ගේ කිනිතුල්ලන් හා කීඩෑවන් අඩංගු වර්ගීකරණ කාණ්ඩයකි. ඉතා විශාල විවිධත්වයක් ඇත. ඩෙමොනියන් යුගය තෙත් පොසිල අතීතය දිව යයි. ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මේ පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරන විද්‍යාඥයින්/ පර්යේෂකයන් මොවුන් වර්ගීකරණය කිරීමට සංකීර්ණ පංති/කාණ්ඩ යෝජනා කර ඇත. නවතම ප්‍රතිකර්මවල දී මොවුන් ඇරක්නාඩාවන්ගේ උප වර්ගයක් වන අතර සුපිරි ගෝත්‍ර හෝ ගෝත්‍රවලින් යුතුයි. ඒවා නම් ඒකැරිෆෝම්, පැරසීමිෆෝම්, ඔපිලියෝකැරිෆෝම්ය. ඔපිලියෝකැරිෆෝම්, පැරසිමිෆෝම්වල උප කාණ්ඩයක් වේ. මොනෝෆයිල නම් ආකාර විවාදයකට තුඩු දෙන අතර මෙම වර්ගීකරණ කාණ්ඩය (එකැරිනාවක්) අනෙකුත් ඇකිනිඩාවන්ට ඇති සබඳතාව අපැහැදිලිය. බොහෝ ඒකැරිනාවන් ඉතා කුඩා සිට කුඩා දක්වා ද (උදා 0.08-1mm) නමුත් සමහර විශාල ඒකැරිනාවන් මිලිමීටර් 10-20 දක්වා විශාල වේ. 50,000ක විශේෂ ගණනක් සොයා ගෙන ඇති අතර මිලියන 1ක පමණ හෝ ඊට වැඩි විශේෂ ගණනක් අද ජීවත් වනවා ඇත. මොවුන් පිළිබඳ අධ්‍යනය හෝ ඒක රොලෝපි නම් වේ. 

මේ විද්‍යාව සඳහා ඇති ඉහල පෙලේ සඟරා නම් (විද්‍යාත්මක) ඒකැරෝලොජිය, පර්යේෂණාත්මක හා යෙදීමේ ඒකැරො විද්‍යාව. ඒකැරොලොජි විද්‍යාව සඳහා ජාත්‍යන්තර සඟරාව දැක්විය හැක. 

Acarologia, Experimental and Applied Acarology and International Journal of Acarology.

## ආශ්‍රිත ලිපි
*කිණිතුල්ලෝ
*කීඩෑවෝ

ප්‍රවර්ගය:කිණිතුල්ලෝ හා කීඩෑවෝ
වායව ජීව විද්‍යාව

ජීව විද්‍යාව ශාඛාවක් වන අතර බැක්ටීරියා, දිලීර බීජාණු ඉතා කුඩා කෘමීන් හා පොලන්/ පරාග ආදී වූ නිදහසේ සුළඟේ පාවී පරිවහනය වන කාබනික අංශු පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. මෙම විද්‍යාවේ වැදගත් එක් ක්ෂේත්‍රයකින් වාතය හරහා යන පරාග මැන බලා ප්‍රමාණ වාර්තා කර අසාත්මිකතා ඇති අයට සේවයක් සපයයි. 2002 දී ඇල්ගී හා අනෙකුත් කුඩා ජලයෙන් උපත ලද/ පැමති ජීව සංවිධාන වළාකුළුවල/ ස්ථරයක් වෙසෙන බවට සොයා ගනී. විශාල වළාකුලක් එයට සමාන බූ සීමා විශාලත්වයකින් යුතු ඉතා නොගැඹුරු වතුර වලක ඇති තරම් ජලය ඇත. මෙම විද්‍යාවේ වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක අතින් වැදගත් වන්නේ වාතය හරහා බෝවන රෝග පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. බිඳිති මඟින් බොහෝ බැක්ටීරියා හා වෛරස රෝග පැතිරේ. මෙය ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වන විද්‍යාවන් වන අතර ඉංජිනේරු විද්‍යාව, මැනීම් විද්‍යාව හා කාලගුණ විද්‍යාව - වල අන්තර් ක්‍රියා පිළිබඳ අදාල වේ.
කායවිච්ඡේදවේදය

thumb|ග්‍රේ ගේ කායවිච්ඡේදවේදය පොතේ පැරණි සංස්කරණයකින් ගත් මානව හදවත හා පෙනහළු දක්වන රූපයක්
සතත්‍ව සිරුරක ව්‍යුහය පිලිබඳ විෂය කායවිච්ඡේදවේදය නම්වේ. මෙය ජීව විද්‍යාවේ ශාඛාවක් වන අතර ජීවී දේවල්වල ව්‍යුහය පිළිබඳ සොයා බැ‍ලේ. එය මානව, සත්ව, ශාඛ ආදීන් අඩංගු පොදු වචනයකි. (ඒවා මානව කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව ශාක කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව) කාය විවච්ඡේද විද්‍යාවෙහි සමහර පැතිකඩවල් කළල විද්‍යාවට සංසන්දනාත්මක කාය විවච්ඡේද විද්‍යාවට සංසන්දනාත්මක කළල විද්‍යාවට හා පරිනාමිකව සමී සම්බන්ධයක් දක්වයි. මෙය දළ හා අන්වීක්ෂ කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව ලෙස බෙදේ. දළ පියවි ඇසින් දැකිය හැකි ශරීර අවයව පිළිබඳ අධ්‍යයනය - අන්වීක්ෂ කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව පටක විද්‍යාව හා සෛල විද්‍යාව අඩංගු ඉතා කුඩා පියවි ඇසට නොපෙනෙන ව්‍යුහ අන්වීක්ෂයෙන් බලා අධ්‍යයනය කෙරේ.

‍මෙම විද්‍යාවේ අතීතය විශේෂිත අතර කාලයක් තිස්සේ ශරීරයේ ව්‍යුහ හා ඉන්ද්‍රියන්වල ක්‍රියාකාරීත්වය නොනවත්වා අධ්‍යයනයක යෙදුණි. ඒ සඳහා වූ ක්‍රම විධි ද ඉතා පුදුම එලවන ලෙස වර්ධනය වී, නරක් නොවන සේ තබා ගන් මාතෘ දේහ යොදා ගැනීමේ සිට සංකීර්ණ තාක්ෂණික ක්‍රම තෙක් (20 සියවසේ දී වර්ධනය වී ඇත)

කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව , කාය විවච්ඡේද ව්‍යාධි විද්‍යාව (පටක ව්‍යාධි වේදය ව්‍යාධි කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව යන අංශය හා පටලවා ගත යුතු නැත. එහිදී රෝගී ඉන්ද්‍රියන්වල දළ හා අන්වීක්ෂයික ව්‍යුහය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කෙරේ

මෙය කාය විවච්ඡේද විද්‍යාවේ වැදගත් වන්නේ ශරීරයේ පිටින් පෙනෙන සලකුණු, මායිම් ‍පිළබඳ අධ්‍යයනය කරන බැවිනි. මෙම දැණුම සමඟ කායික විද්‍යාඥයින් සත්ත්ව ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් ශරීරභ්‍යන්තර අවයවවල ස්ථානය පිළිබඳ අනුමාන කිරීමක් කරයි.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:කායවිච්ඡේදවේදය
අන්තරාසර්ගවේදය

**අන්තරාසර්ගවේදය** (), වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ශාඛාවක් වන අතර එය මඟින් අන්තරාසර්ග පද්ධතියේ ලෙඩ රෝග ගැනත් හෝමෝන ස්‍රාවයන් පිළිබඳවත් සොයා බැලේ.

අන්තරාසර්ග පද්ධතියේ ඉන්ද්‍රයින්, හෝමෝන හා රිසෙප්ටෝන
එක් සෛලයක් මඟින් අනෙකුත් සෛලයක් වෙත ගෙන යන පණිවිඩකරුවෙකු හෙවත් සංඥා ලෙස හෝමෝන හැඳින්විය හැක. රුධිරය මඟින් බොහෝ හෝමෝන ඔවුන්ගේ ඉලක්ක වෙත ගෙන යැවේ. සෑම බහු සෛලික ජීවියෙකුටම සෛලවල ක්‍රියාකාරීත්වය එකට එකතුකරන හා පාලනය කරන නියාමක පද්ධති අත්‍යවශ්‍යයි. උසස් සත්වයින්ගේ මෙම ක්‍රියාකාරීත්වය ක්‍රියාවලි 2ක් මඟින්  කෙරේ.  මෙම පද්ධතියෙන් බොහෝ විට රුධිරය වෙත රසායන ද්‍රව්‍ය නිදහස් කෙරෙන අතර ජීවීන්ගේ ඉතා ‍හොඳ වර්ධනයකට හා ක්‍රියාකාරීත්වයකට මෙය අත්‍යාවශ්‍යයි. විශේෂිත සෛලවලින් නිෂ්පාදනය කර ස්‍රාවය කරන රසායනික ඉඟි මත ජීවින්ගේ වර්ධනය (සෛල ගුණනය වීම, වැඩිම, විකරණය, සෛල හා ඉන්ද්‍රිය ඇතිවීම ද ඇතුලුව) පරිවෘත්තිය ක්‍රියා , හුස්ම ගැනීම, අනවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීම චලන, වර්ගයා බෝ කිරීම යන ක්‍රියාවලි වලට ද සංවේදන දැන ගැනීමට ද උපයෝගී වේ. මෙම විද්‍යාවෙන් හෝමෝනවල ජීව නිෂ්පාදනය ද , ගබඩා කිරීම, රසායනය, ක්‍රියාවන් ද අන්තර්ස්‍රාවී ග්‍රන්ථිවල සෛලවල හා ඒවා ස්‍රාවය කරන පටක ගැන අධ්‍යයනය කිරීම කෙරේ. අන්තර්ස්‍රාවී පද්ධතියට ශරීරයේ විවිධ තැන්වල ඇති ග්‍රන්ථි කිහිපයක්ම අඩංගු වේ. මේවා නලවලට නොව කෙලින්ම රුධිරයට ද්‍රව්‍ය ස්‍රාවය කරයි. හෝමෝනවලට එකිනෙකට වෙනස් ක්‍රියාකාරීත්වයන් ද, ක්‍රියාවන් ඇති කරන ආකාර ද රාශියක් ඇත. එක් හෝමෝනයක් වෙන වෙනත් ඉලක්ක ඉන්ද්‍රියන් හෝමෝන කිහිපයක් බලපාන අවස්ථා ද ඇත. 1902 දී බයිලිස් හා ස්ටාර්ලින්ගේ නිර්වචනයට අනුව හෝමෝනයක් බවට වර්ග කිරීමට නම් එය, ඉන්ද්‍රියකින් නිෂ්පාදනය වී කුඩා ප්‍රමාණ මඟින් රුධිරයට ස්‍රාවය වී එමඟින් දුර ඇති ඉන්ද්‍රියක් වෙත පරිවහනය වී එහි නියමිත ක්‍රියාවක් ඇති කිරීමට බලපාන රසායන ද්‍රව්‍යයකි. මෙය බොහෝ නියම හෝමෝනවලට නිකුත් කළ අතර බහිරාසර්ග හා අන්තරාසර්ග (එම සෛලය මතම ක්‍රියා කරන රසායන) අන්තර්ස්‍රාවී එම සෛලය තුළම ක්‍රියා කරන රසායන) ස්නායු අන්තර්ස්‍රාවී සංඥා "classical" හොමෝන ඉලක්ක ඉන්ද්‍රියෙහි විශේෂිත ප්‍රතිග්‍රාහක 1කට මුලික කොටස් 2ක්වත් අන්තර්ගතය. ඒවා නම් හඳුනා ගැනීම් මධ්‍යස්ථානයක (කුමන න හෝමෝනයට බැඳේද යන වග) ක්‍රියාව දෙන ස්ථානය (සෛලික ක්‍රියා නව මුහුණුවරක් දීමට වැදගත් වේ) මේවා අතර "transduction mechanism" පරානායක සාන්ද්‍රණ වැඩි දියුණු කිරීමට නම් වූ ක්‍රියාකාරීත්වයක් එනම් නිසි ක්‍රියාව එසැනින් ඇති වේ. 

## අන්තරාසර්ග පද්ධතිය - හෝමෝනවල රසායනය අනුව වර්ගය
ග්‍රැෆින් හා ඔජෙඩා විසින් හෝමෝන එහි රසායනික සංඝටක අනුව වර්ග 3 කට බෙදා ඇත. 

ඇමයින - නෝඑපිනෙප්රින්, එපිනෙප්රින්, ඩොසාමින් ට්රකයිරෝසින් නැමති තනි ඇමයිනෝ අම්ලයෙන් සෑදී ඇත. තයිරොයිඩ හෝමෝන [ T3 – 3,5,3’ ට්රරයි අයඩොතයරොනින් හා T4 – 3,5,
3’, 5’ ටෙට්රා අයඩොතයිරෙනින්] අයඩින් අණූ බැඳුණු තයිරොසීන ඇමයිනෝ අම්ල අණූ 2ක් නිසා මෙම වර්ගයට අයත් කර ඇත‍. 

ප්රෝවටීන හා පෙප්ටයිඩ : - ඇමයිනෝ අම්ල කොටස් 3 ක් හෝ නයිට්‍රොට්රොසීන්  නිදහස් කිරීමේ හෝමෝන) එකතුව අණූක බර 30,000 ක් තරම් වේ. පිටියුටරියෙන් නිකුත් කරන සියලුම හෝමෝනත් මේද සෛලවලින් නිකුත් කරන පෙප්ටීන් ද ආමාශයෙන් නිකුත්කරන ශ්රෙලින් ද අගන්යාඇසයෙන් ස්රාසවය කරන ඉන්සියුලින් ද මේ ගණයට වැටේ. 

ස්ටිරෝසිස් : - කොලෙස්ටරෝල්වලින් විකිරණය වී  සෑදී ඇත. බැඳෙන රිසෙප්ටෝනය අනුව ක්ෂීරපායී සිමිරොයිඩ් හෝමෝන කාණ්ඩ 5 කට බෙදිය හැක. උදාහරණ : - ග්ලූකොකෝටිකොයිඩ්, මිනරලෝකෝටිකොයිඩ, ඇන්ඩ්‍රොජන්, ඊස්ට්රෑජන්, පොජෙස්ටජනිස්.

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය
ප්‍රවර්ගය:අන්තරාසර්ගවේදය
ප්‍රවේණිගත ද්‍රව්‍ය ජාන සංවිධාන ගත වීම්

සෛලයක සියලුම ප්‍රවේණිගත ද්‍රව්‍යය, ඒ සෛලිකයන් හෙවත් ප්‍රෝක්‍රැරි‍යෝටාවන්ගේ බොහෝමයක් ජාන වලයාකාර තනි දික්, DNA අණුවක් තුළ ගබඩා වි ඇත. යු-කැරියෝටාවන්ගේ තනි දිගු DNA රාශියක් හෙලික්සයක් ලෙස සැකසී ඝන ප්‍රෝටීන සංකීර්ණයක් ලෙස ගබඩා වී ඇත. මෙය ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය ලෙස හැඳින්වේ. DNA ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යයට අමතරව තවත් තැන්වල ප්‍රෝක්‍රැරියෝටාවන්ගේත්, ඉයුකැරියෝටාවන්ගේත් ප්ලාස්විට නම් කුඩා වලයාකාර ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය තුළ කුඩා ජාන සංඛ්‍යාවක් අඩංගු වී ඇත. සාමාන්‍යයෙන් පාලක ප්‍රදේශ හා DNA කොටස් ජීවියාගේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය ලෙස හඳුන්වයි. නමුත් ටෙ‍ලොම්යර් නම් වු ව්‍යුහික කොටස් එසේ නොහඳුනයි. ජානයක හා ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යවල තැන්පත් වීම් අහඹු ලෙස සිදුවේ. එක් විශේෂයක ජීවීන්ගේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යවල එක ළඟින් තිබෙන කොටස් අනෙක් විශේෂයක වෙන වෙනම තිබේ. එක් ළඟ පිහිටි ජාන දෙකක් එකම සෛලික ක්‍රියවලියකට මෙන්ම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ක්‍රියාවලි 2කට කේත නිපදවයි. උදාහරණයක් ලෙස Y ප්‍රවේණි දේහය තුළ ශුක්‍රාණු ජනනය සඳහා  අවශ්‍ය සියලු ජාන අඩංගුව ඇත. බොහෝ විශේෂ තමන්ගේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යයේ එක් කොපියකට වඩා ඔවුන්ගේ දෛනික සෛලම අඩංගුව ඇත. එක් කොපියක් ඇත්නම් (haploid) ඒක ගුණ ද ලෙස ද එකකට වඩා ඇත්නම් (polyploidy) බහු ගුණ ද ලෙස ද හඳුන්වයි. එක කොපියකට වඩා ඇත්නම් කොපි දෙකම සර්ව සම්පූර්ණ ලෙස සමාන නොවේ. ලිංගිකව වර්ගයා බෝ කරන ජීවීන්ගේ එක් කොපියක් එක් මවගෙන් ද අනෙක් කොපිය පියාගෙන් ද හිමි වේ. මෙම කොපි වෙන වෙනම ඇලිලවලට විකේත කරන DNA කොටස්වලින් යුක්තය.

## References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Gene#Chromosomal_organization
පළමු බුවනෙකබාහු රජ

බෝසත් විජයබාහු හෙවත් හතරවන විජයබාහු රජතුමාගෙන් පසු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1272 දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ **පළමුවන බුවනෙකබාහු** රජු ය. එතුමා ටික කලෙකින් යාපහුව බලකොටුවට ගොස් එහි සිට රාජ්‍ය කටයුතු මෙහෙයවීය.

බෝසත් විජයබාහු රජුට පක්ෂපාතී ව සිටි වන්නි නායකයින් ද උතුරේ පෙළ ගැසෙමින් සිටි නායාකයින් ද මේ රජුට පැවති අභියෝගයින් විය. වාර්ෂික උපසම්පදා උත්සව ආදිය පැවැත්වූ මේ රජතුමා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1284 දී මිය ගියේය. 

මෙකල කුලසේකර නම් පාණ්ඩ්‍ය රජුගේ ආර්ය චක්‍රවර්ති නම් ඇමති විශාල හමුදාවක් රැගෙන විත් යාපහුව වටලා දළදා වහන්සේ රැගෙන ගිය බව මහා වංශය යේ දෙවන කොටසේ සඳහන් වේ.

පළමු බුවනෙකබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසු ඇති වූ තෙවසරක අරාජික කාලයට පසු රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ය.

## සබැඳි පිටු 
* සිංහලේ රාජාවලිය

ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජ

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1284දී පළමු බුවනෙකබාහු රජතුමාගේ මරණයත් සමඟම සාගතයක් ඇති විය. මෙතැන් සිට වසර 6ක් පමණ ලංකාවේ පිළිගත හැකි රජෙක් නොසිටි නිසා එම කාලය අරාජික කාලයක් සේ සැලකේ.

තුන්වන පරාක්‍රමබාහු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1287 දී පාණ්ඩ්‍ය දේශයට ගොස් දන්ත ධාතුව හා පාත්‍රා ධාතුව ලබා ගෙන පොළොන්නරුව අග නගරය කරගෙන රාජ්‍යත්වයට පත් විය. පොළොන්නරුවේ සිට රජ කළත් මෙම රජ සමය ත් යාපහුව යුගයට අයත් සේ සැලකේ. මෙතුමා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1292 වනතෙක් වසර 6ක් රජ කළේය. මෙයින් පසු තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු පරාජය කර ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1292 දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ය.

## සබැඳි පිටු 
* සිංහලේ රාජාවලිය

ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජ

සිරිසඟබෝ රාජ වංශයට අයත් **දෙවන පරාක්‍රමබාහු** යනු කලින් සිටි තුන්වන විජයබහු රජුගේ ලොකු පුතා ය.මායා රටේ රජු ලෙස මේ රජුගේ රාජ්‍ය කාලය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1236 සිට 1270 වන තෙක් ය. දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා බෙලිගල තිබූ දාන්ත ධාතූන් වහන්සේදඹදෙනිය ට වැඩම කර අති උත්කර්ෂවත් දළදා පූජාවක් පවත්වාමාඝ ගෙන් රට මුදවා ගන්නා බවට මහජනතාව ඉදිරියේ ප්‍රතිඥාවක් ද දුන්නේය. භාසා ශාස්ත්‍ර, ආගම් ධර්මය ආදී විසයයන් පිළිබඳ මනා නිපුනතාවයක් තිබූ නිසා මහා පඬි රුවනක් වූ දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජ "කලිකාල සාහිත්‍ය සර්වඥ පණ්ඩිත" යන උපාධි නාමයෙන් ද පිදුම් ලැබීය.

## යුද්ධ
දෙවන් පරාක්‍රමබාහු රජතුමාට ආක්‍රමණකාරී සටන් 3කට මුහුණ දීමට සිදු විය. ඒවා නම් මාඝ රජු සමඟ පැවති යුද්ධය, චන්ද්‍රභානු රජුගේ පළමු ආක්‍රමණය හා චන්ද්‍රභානු රජුගේ දෙවන අක්‍රමණයයි.

චන්ද්‍රභානු රජුගේ පළමු ආක්‍රමණය දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ එකොළොස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයේදී, එනම් ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1247 දී සිදු විය. චන්ද්‍රභානු රජු මලය අර්ධ ද්වීපයේ  තාම්‍රලිංග දේශයෙන් පැමිණි බව සඳහන් වේ. පරාක්‍රමබාහු රජුගේ බෑනා වූ වීරබාහු කුමරු මෙම සටනේ මූලිකත්වය ගෙන තිබේ. සටනින් පරාජයට පත් වූ චන්ද්‍රභානු පලා ගියේය.

මාඝගේ පාලනයෙන් රජරට මුදවා ගැනීම මේ රජුගේ ඊළඟ ප්‍රයත්නය විය. මේ සඳහා දකුණු ඉන්දීය පාණ්ඩ්‍ය අධිරාජයාගේ උදව් ලබා ගෙන ඇත. පාණ්ඩ්‍ය හමුදාවත් පරාක්‍රමබාහු රජුගේ හමුදාවත් නැගෙනහිරින් හා බටහිරින් පොළොන්නරුව වට කොට ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1255 දී මාඝ පරාජය කර්න ලදී.

මේ රජ දවාස එල්ල වූ මීළඟ ආක්‍රමණය වූයේ පළමුව පරාජයට පත් වූ ජාවක චන්ද්‍රභානු නැවතත් ලංකාව ආක්‍රමණය කිරීමයි. පාණ්ඩ්‍ය අධිරාජයාගෙන් උදව් ලබා ගත් දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1261 දී චන්ද්‍රභානු ජීවිතක්ෂයට පත් කළේය. මෙයට හිලව් වශයෙන් පාණ්ඩ්‍ය අධිරාජයා ජාවක රජුගේ පුතෙකු උතුරු ලංකාවේ නියෝජිතයා වශයෙන් පත් කළ බව සෙල් ලිපිවල සඳහන් වේ.

### සේවාවන්
භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ විනය නීති පිළිබඳ දඹදෙණි කතිකාවත සම්පාදනය කිරීම, උපසම්පදා උත්සව පැවැත්වීම, විදේශ වලින් ධර්මධර හා විනයධර භික්ෂූන් වහන්සේලා ගෙන්වා ගැනීම, කව් සිළුමිණ හා විසුද්ධි මාර්ග සන්නය යන කෘති රචනා කිරීම යනාදිය මෙතුමා කළ සේවාවන් ලෙස සැලකිය හැකිය.

### අවසානය
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1258 දී පමණ දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජු ගිලන් විය. එවිට රාජ්‍යයේ වැඩ බලන තත්වයට පත් වූයේ දේවපතිරාජ අමාත්‍යයා ය. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1262 දී පමණ මේ රජුගේ වැඩිමහල් පුත් වන විජයබාහු කුමාරයා රාජ්‍යයේ වැඩ කටයුතු කරන්න පටන් ගත් නමුත් නිල වශයෙන් රාජ්‍යත්වයේ සිටියේ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1270 වන තෙක් පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ය. දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජුගෙන් පසු විජයබාහු කුමාරයා හතරවන විජයබාහු රජ නමින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1271 දී රාජ්‍යත්වයට පත් විය.

## සබැඳි පිටු 
* සිංහලේ රාජාවලිය

ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:රාජ්‍ය නායකයන් - ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ගුණතිලක මැටියගනේ

## ප්‍රකාශන
### පරිවර්තන
* දෙවෙනි ගමන (ශරත්චන්ද්‍ර චට්ඨොපාඨ්‍යායගේ "Palli samaj" නම් වංග නවකතාවේ පරිවර්තනය)
* වන දෙරණ (කණ්ණාඩ ලේඛක ශ්‍රී ක්‍රිෂ්ණ අලනාලිගේ "Kaadu" නවකතාවේ පරිවර්තනය)
* කල්ප විනාශය (නයිජීරියානු ලේඛක ටී. ඇම්. ඇලු‍කෝ ගේ "The Kinsman and the Formen" නවකතාවේ පරිවර්තනය)
* ඝානාවේ හස්තිරාජයා (ඝානා ලේඛක අමු ජොලේටෝ ලියූ "Money Galore" නවකතා‍වේ පරිවර්තනය)
* විහඟ ගීතය (භාරත ලේඛක කුෂ්වන්ත් සිං ලියූ "I shall not hear the nightingale" නවකතාවේ පරිවර්තනය)
* මම භූතයෙක්මි (සත්‍යජිත් රායිගේ කෙටිකතා එකතුවකි)
* භවාරණ්‍යයේ සංචාරකයා (කන්නඩ ලේඛක යූ. ආනන්ද මූර්තිගේ BAVA නවකතාවේ පරිවර්තනය
* මහාමාතා හෙවත් අංක 1084 දරණ මළසිරුර හිමි අම්මා (බෙංගාලි ‍ලේඛක මහස්වෙතා දේවී ‍ලියූ Mother 1084 නවකතාවේ පරිවර්තනය)
* කසල ශෝධකයෙකුට දාව (තකාෂි සිවසංකරපිල්ලේ)
* මිස්ටර් සම්පත් හෙවත් මල්ගුඩි‍යේ මුද්‍රණකරුවා (ආර්. කේ. නාරායන්ගේ "Mr. Sampath, Printer of Malgudi" හී පරිවර්තනය)
* ‍තෙවුරු නදිය (ශිව් කේ. කුමාර් ලියූ "River with Three Banks" හී පරිවර්තනය)
* මල්ගුඩියේ කඩචෝරු වෙලෙන්දා (ආර්. කේ නාරායන්ගේ "Vendor of Sweets" හී පරිවර්තනය)
* නොතිත් කුළඟන (ජපන් ලේඛක යුකිඔ මිෂිම ලියූ "Thirst for Love" හී පරිවර්තනය)
* සද්ගුණවත් බූරුවා මහතාගේ ස්වයං ලිඛිත චරිතාපදානය (උර්දු ලේඛක ක්‍රිෂාන් චන්දාර් ගේ "Mr. Donkeys's Autobiography" හී පරිවර්තනය)

### කෙටිකතා
* මේ මගේ දරුවන් ය. (භාරත කෙටිකතා එකතුව)
* මරණ මංචකය
* දෙවියන්ට ස්තූති වේවා (මලයාලම් ලේඛක පෝල් සකරියාගේ කෙටිකතා)

### යොවුන් සාහිත්‍යය
* හද්දොළුකන්දේ පෙරැළිකාරයෝ
* චික්කාගේ වික්‍රමය
* අපූරු උපන්දින තෑග්ග
උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල

## ප්‍රකාශන
### නවකතා
* අම්මා
* නේත්‍රා
* සරසවි දියණියෝ
* සංගිලි පාලම
* ඇස අස අසෙනි මල
* තුඹසක විලාපය
* මතක සජ්ජායනාව
* වස්සාන සිහිනය
* මගේ කුළුදුල් පෙම්වතිය
* ආදරේ තරම් ම යසෝදරා
* පිරිමි ගොඩයි මං විතරයි
*අපේ ආදර කතාව

### විචාර
* සද්ධර්ම රත්නාවලිය විමසුම
* සෙත් කවිය
* නූතන කාව්‍ය රසාස්වාදනය
* හංස සංදේශය විමසුම
* ජාතක කතා විමසුම
* නවකවි සරණිය විමසුම
* ගම්පෙරළිය විමසුම
* හුණුවටයේ කතාව විමසුම
* උසස් පෙළ සාහිත්‍ය විචාරය
* යුගාන්තය සාරපූර්ණ විමර්ශනය
* මනමේ පරිපූර්ණ විචාර සංග්‍රහය
* ගැඹුර සහ අද්දර - කෙටිකතා විචාරය
* සැළලිහිණි සන්දේශය විමසුම

### සංස්කරණ
* ජාතක කතා සංග්‍රහය
* සැළලිහිණි සන්දේශය

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:සිංහල සාහිත්‍ය
ඉසෙයි මියාකේ

, ජපන් ජාතික ෆැෂන් නිර්මාණකරුවෙකි.

## චරිතාපදානය 
## සුවඳ විලවුන් 
## සම්මාන 
## මූලාශ්‍ර 
## බාහිර සබැඳි 
* Issey Miyake - official website
* Issey Miyake TribeCa store web site 
* Pleats Please Issey Miyake web site 
* Pleats Please online store by Issey Miyake USA Corp. 
* ELTOTOB TEP Issey Miyake web site
* Issey Miyake Watches web site
* Issey Miyake Parfums web site
* 21_21 Design Sight web site 
* Issey Miyake at the Fondation Cartier pour l'art contemporain (Paris) 
* Issey Miyake Bio
* Exhibition including Miyake's work at the Cincinnati Art Museum 
* Art Directors Club biography, portrait and images of work
* [Automne-Hiver-2008-2009](http://www.elle.fr/elle/mode/les-defiles-de-mode/automne-hiver-2008-2009/femme/paris/defile-issey-miyake/issey-miyake/(gid)/497014/(offset)/18/(img_diapo_elle)/497038) 
* Issey Miyake a-poc inside animation video on YouTube
* 'A Flash of Memory' New York Times Op-Ed

ප්‍රවර්ගය:ෆැෂන් නිර්මාණකරුවෝ
ප්‍රවර්ගය:1938 උපත්
ප්‍රවර්ගය:වෙළඳ නාම
දෙවන බුවනෙකබාහු රජ

තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජ පරාජය කළ දෙවන බුවනෙකබාහු කුමාරයා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1292 දී යාපහුව අගනුවර කරගෙන රජ විය. මේ රජතුමාව ශ්‍රී නිවාස බුවනෙකබාහු නමින්ද හැඳින්වේ. වසර 7ක් යාපහුවේ සිටි මෙම රජතුමා ඉන්පසු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1300 දී තම රාජධානිය ලෙස කුරුණෑගල තෝරා ගත්තේය. දෙවන බුවනෙකබාහු රජ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1302 වන තෙක් රාජ්‍ය බලයේ සිටියේය. දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ගේ ඇවෑමෙන් රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ ඔහු පුත් හතරවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ය.

ඉතිහාසය නැවත නැවත සිදු වීම නිසා දෝ නිරිතදිග රාජධානිවල මුල්ම රාජධානි මාරුව, එනම් අගනුවර දඹදෙනිය නගරයෙන් යාපහුව ට ගෙන ගියේ පළමු බුවනෙකබාහු රජතුමා ය. යාපහුව බලකොටුවෙන් කුරුණෑගල ට ගෙන ගියේ දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ය.

## මේවාද බලන්න 
* සිංහලේ රාජාවලිය

ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
චන්දන මෙන්ඩිස්

**චන්දන මෙන්ඩිස්** ග්‍රන්ථ පරිවර්තකයෙකි.එලෙසම ගාල්ලේ උපත ලබා රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයේ සිප්සතර හැදෑරූ චන්දන මෙන්ඩිස්, දන්ත ශල්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදෑරීමට 1969 දී පේරාදෙණියේ ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළු විය. (පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය එවකට හැඳින්වූයේ ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය යන නමිනි.) 

1973 දී රජයේ සේවයට බැඳුනු ඔහු දිවයිනේ රෝහල් ගණනාවක සේවය කළේ ය. පස් වසරක් විදෙස්ගතව සිටි ඔහු යළි දිවයිනට පැමිණ කලක් පෞද්ගලික වෛද්‍ය සේවයේ නිරත විය. තිස්තුන් වසරක සේවයෙන් පසු ඔහු වෛද්‍ය වෘත්තියට ආයුබෝවන් කීවේ පූර්ණ කාලීන ලේඛකයෙකු වීමේ අභිලාශයෙනි.

'ශේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටිකතා' නමින් චන්දන මෙන්ඩිස් පරිවර්තනය කොට පළ කල කෙටි කතා සංග්‍රහයට 2008 වසරේ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන හිමි විය.
"නිශ්චල චංචල දේපළ" චන්දන මෙන්ඩිස්ගේ ප්‍රථම ස්වතන්ත්‍ර නව කතාවයි.

## චන්දන මෙන්ඩිස්ගේ නිර්මාණ සහ පරිවර්තන
### විද්‍යා ප්‍රබන්ධ
* ජුරාසික් දඩයම

### යොවුන් නවකතා
* අබිරහස් දූපතේ නිධානය
* නිල් දියමන්ති අබිරහස

### නවකතා
* නිශ්චල චංචල දේපළ

### කෙටිකතා
* චීන යෙහෙළිය

### පරිවර්තන (ෂර්ලොක් හෝම්ස් කතා)
# සුනඛ ශාපය
# සිව් රහස් සලකුණ
# බිහිසුණු නිම්නය
# මළගිය ඇත්තෝ සාක්කි දෙති
# ලේ සලකුණ
# ෂර්ලොක් හෝම්ස් අන්තරාය අඩවියක
# මහ රෑ ආ මාරයා
# ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යය
# දියමන්ති ඔටුන්න
# ලෝහිත පරීක්ෂණය
# ඔබෙන් සමුගනිමි - ෂර්ලොක් හෝම්ස්

### පරිවර්තන (ශ්‍රීමත් ආතර් කොනන් ඩොයිල්ගේ නොවන ෂර්ලොක් හෝම්ස් කතා)
# ෂර්ලොක් හෝම්ස් ආපසු එයි
# පුද්ගලිකයි රහසිගතයි
# ඩ්‍රැකියුලාට එරෙහිව ෂර්ලොක් හෝම්ස්
# භයානක මිනිහා
# කළු ව්‍යාඝ්‍රයා
# රතුවත හැඳි කත
# ප්‍රදීපාගාරයේ වික්‍රමය
# අබිරහස් දොස්තර සමග ෂර්ලොක් හෝම්ස්
# ගින්දර සමග සෙල්ලම්
# සමුදුරේ සටන
# භීෂණයක් !
# රුසියානු ඔත්තුකාරයා
# මර උගුල
# ඊජිප්තු ශාපය
# හදිසි අනතුර
# අද්භූත ආගන්තුකයා
# ඕලන්ද නෞකාව
# වැරදුණු දඩයම
# මාරක සටන
# වෙඩිහඬ
# සුරූපී නළඟන
# මුහුදු ගිනිඅවිය
# රන් දෙවඟන 
# ඝාතකයා නිදැල්ලේ

### පරිවර්තන (වෙනත්)
* සැඟවුණු ලොවේ සවාරියක්
* ඇලන් ක්වාටමෙන්ගේ වීර චාරිකාව
* වියරු විද්‍යාඥයා
* යකාගේ නවාතැන
* හරිම පුදුමයි!
* සිහිනයක රැඳි රහසක්
* චාලි සහ අරුම පුදුම චොක්ලට් කම්හල
* මෝරා
* ගැටකපන පුංචා
* ගිනි කන්දක් හරහා... ලෝකය වටේ අසූ දවසකින්
* රහස් පරීක්ෂකයා අතුරුදන්
* රක්ත මාණික්‍යයේ අභිරහස
* ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 1 - (රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන-2008)
* ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 2 - සොඳුරු සිතුවම් - (රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන-2009)
* ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 3 - සඳ දියේ පාවී ගියා - (රාජ්‍ය සම්මාන නිර්දේශිත-2010)
* ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 4 - මුතුඇටය - (රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන-2011)
* ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 5 - කෝකිල මැදුර - (රාජ්‍ය සම්මාන නිර්දේශිත-2012)
* ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 6 - වීණා වාදකයා - (රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන-2013)
* ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 7 - මායාකාරී
* ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 8 - ආදර කැදැල්ල

### ක්‍රීඩා සාහිත්‍ය
* ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා සියවසක කතාව
පස්වන විජයබාහු රජ

ක්‍රි.ව. 1325 හෝ 1326 දී   රාජ්‍යත්‍වයට පත් වූ පස්වන විජයබාහු රජතුමා, යාපනය රාජධානියෙහි චන්ද්‍රභානුගේ දෙවන පුත්‍රයා ය. මේ  රජතුමා ද තම අගනුවර ලෙස තෝරා ගත්තේ කුරුණෑගල යි. මෙතුමා සවුළු විජයබාහු ලෙසද හැඳින්වේ.

මෙම රජුට පසු, ක්‍රි.ව. 1344 දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ හතරවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ය.

## සබැඳි පිටු 
* සිංහලේ රාජාවලිය

ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ප්‍රවර්ගය :කුරුණෑගල යුගය
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
තුන්වන බුවනෙකබාහු රජ

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1325 හෝ 1326දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූ මෙම රජතුමා හැඳින්වුනේ වන්නි බුවනෙකබාහු යන නමිනුයි. කිසිම අතීත රජ පෙළපතකට සම්බන්ධ නොවූ නිසාත් වන්නි ප්‍රධානියකු හැටියට ජීවිතය ඇරඹූ නිසාත් මෙම නම යෙදෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. මේ රජ තම අගනුවර හැටියට තෝරා ගත්තේ කුරුණෑගල යි.

මෙම රජතුමාට පසු, ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1325 හෝ 1326දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ පස්වන විජයබාහු රජතුමා ය.

## සබැඳි පිටු 
* සිංහලේ රාජාවලිය

ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය :කුරුණෑගල යුගය
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
හතරවන පරාක්‍රමබාහු රජ

දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමාගේ ඇවෑමෙන් ඔහු පුත් හතරවන පරාක්‍රමබාහු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1302 දී කුරුණෑගල අගනුවර කරගෙන රාජ්‍යත්වයට පත් විය. කුරුණෑගල යුගය ප්‍රතාපවත් කළ ශ්‍රේෂ්ඨ නරපතියකු ලෙස මොහු වැදගත් වේ. බුදු දදහමට හා ශාස්ත්‍රීය අංශයේ දියුණුවට ඉමහත් සේවයක් මෙම රජතුමාගෙන් සිදු විය. එ නිසාම මෙතුමා පණ්ඩිත පරාක්‍රමබාහු රජ නමිනු ත් හැඳිවින.

කුරුණෑගල නගරයේ දළදා මාලිගාවක් කරවීම, දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාවට හා නඩත්තුවට ගම්වර පූජා කිරීම, දළදා සිරිත ලියවීම, ජාතක පොත සිංහලට හැරවීමට අනුග්‍රහය දැක්වීම,වීදාගම ඝනානන්ද  පිරිවෙනට හා තොටගමුවේ විජයබා පිරිවෙනට අනුග්‍රහය දැක්වීම, මහනුවර අස්ගිරි සේනාසනය ආරම්භ කිරීම, සිංහල බෝධි වංශය අනාගත වංශය වැනි පොත් ලියවීම යනාදිය මෙම රජතුමාගෙන් වූ *සේවාවක්*  ලෙස දැක්විය හැකිය.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1326න් මෙතුමාගේ රාජ්‍ය බලය අවසන් වූ පසු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1349 තෙක් තුන්වන බුවනෙකබාහු හා පස්වන විජයාබාහු යන රජවරු  රාජ්‍යත්වයේ සිටියහ.

## සබැඳි පිටු 
* සිංහලේ රාජාවලිය

ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු