open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
බහුවලයික ශ්‍රිත

[300px||thumb|මූල ලක්ෂ්‍යය හරහා යන කිරණයකට,  \scriptstyle x^2\ -\ y^2\ =\ 1 න් නිරූපිත බහුවලය හමුවන්නේ,  \scriptstyle (\cosh\,a,\,\sinh\,a)  ලක්ෂ්‍යයේ දී වන අතර, මෙහි \scriptstyle a  යනු, කිරණය, \scriptstyle x-අක්ෂයයට සාපේක්ෂව එහි ප්‍රතිබිම්භය, හා බහුවලය අතර වර්ගඵලයයි. (ත්‍රිකෝණමිතික (චක්‍රීය) ශ්‍රිත සමග සංසන්දනය තකා [:Image:HyperbolicAnimation.gif|සජීවීකරණය කරන ලද අනුවාදය බලන්න.)]]

ගණිතයේ දී , බහුවලයික ශ්‍රිත,  සාමාන්‍ය ත්‍රිකෝණමිතික හෝ චක්‍රීය ශ්‍රිතවලට සමාකාර වේ.  මූලික බහුවලයික වනුයේ, ශ්‍රිත බහුවලයික සයිනය "sinh" හා බහුවලයික කෝසයිනය "cosh" වන අතර, ඒවා අනුසාරයෙන්,  බහුවලයික ටැංජනය "tanh" ආදි අනෙකුත් ශ්‍රිත ව්‍යුත්පන්න වන්නේ, ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිත ව්‍යුත්පන්නයට ප්‍රතිසමතාවක් දක්වමිනි.  ප්‍රතිලෝම බහුවලයික ශ්‍රිත වනුයේ,  ප්‍රතිලෝම බහුවලයික සයිනය "arsinh"  ("arcsinh" හෝ "asinh" යැයි ද කියති) ආදීය වෙති.

(cos t, sin t) ලක්ෂ්‍යයන් එක්ව ඒකක අරයක් සහිත වෘත්තයක් සදනවා මෙන්ම,  (cosh t, sinh t) ලක්ෂ්‍යයන් එක්ව සමපාද බහුවලයක දකුණු කොටස සදයි. බහුවලයික ශ්‍රිතයන්,  සමහරක් වැදගත් රේඛීය අවකල සමීකරණ වල විසඳුම්හි අපට හමුවන අතර, නිදසුන් වශයෙන්  එල්ලෙන තන්තුවල හැඩය නිර්ණය කිරීම, දාම චක්‍ර සහ විද්‍යුත් චුම්භකත්වය, තාප සංක්‍රාමණය , තරල ගතිවිද්‍යාව හා විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය වැනි භෞතික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රවල වැදගත් වන ලප්ලාස් සමීකරණය (කාටිසියානු ඛණ්ඩාංකවලදී) ආදිය දැක්විය හැක.

බහුවලයික කෝණ ලෙස කියනු ලබන තාත්වික විචල්‍ය සඳහා බහුවලයික ශ්‍රිත විසින්  තාත්වික අගයක් ගනී. සංකීර්ණ විශ්ලේෂණයේදී  ඒවා සරලව ඝාතීයවල පරිමේය ශ්‍රිතවන අතර එම නිසා භාගරූප ද වේ. 

මෙවා හඳුන්වාදෙන ලද්දේ, 18වන සියවසෙහි ස්විස් ජාතික ගණිතඥ ජොහාන් හෙන්රිච් ලැම්බට් විසිනි.

## සම්මත වීජීය ප්‍රකාශනයන්
256px|thumb|sinh, cosh and tanh
256px|thumb|csch, sech and coth

බහුවලයික ශ්‍රිතයන් වනුයේ:

* බහුවලයික සයිනය:
::\sinh x = \frac{e^x - e^{-x}}{2} = -i \sin ix \!

* බහුවලයික කෝසයිනය:
::\cosh x =  \frac{e^{x} + e^{-x}}{2} = \cos ix \!

* බහුවලයික ටෑංජනය:
:\tanh x =  \frac{\sinh x}{\cosh x} = \frac {\frac {e^x - e^{-x}} {2}} {\frac {e^x + e^{-x}} {2}} = \frac {e^x - e^{-x}} {e^x + e^{-x}} = \frac{e^{2x} - 1} {e^{2x} + 1} = -i \tan ix \!

* බහුවලයික කෝටෑංජනය:
::\coth x = \frac{\cosh x}{\sinh x} = \frac {\frac {e^x + e^{-x}} {2}} {\frac {e^x - e^{-x}} {2}} = \frac {e^x + e^{-x}} {e^x - e^{-x}} = \frac{e^{2x} + 1} {e^{2x} - 1} = i  \cot ix \!

* බහුවලයික සෙකැන්ට‍ය:
::\operatorname{sech} x = \frac{1}{\cosh x} = \frac {2} {e^x + e^{-x}} = \sec {ix} \!

* බහුවලයික කෝසෙකෑන්ටය:
::\operatorname{csch} x = \frac{1}{\sinh x} = \frac {2} {e^x - e^{-x}} = i\,\csc\,ix \!

මෙහි i   යන  ඒකක අතාත්විකය අර්ථ දැක්වෙනුයේ i  ^ 2=-1 ලෙසය.

ඉහත අර්ථදැක්වීම් වල සංකීර්ණ ආකාර ව්‍යුත්පන්න කෙරෙනුයේ  ඉයුලර්ගේ සූත්‍රය අනුවය.

සම්මුති ප්‍රකාර, \sinh^2 x යන්නෙන් අදහස් කෙරෙනුයේ (\sinh x)^2, මිස \sinh (\sinh x) නොවන බව කරුණාවෙන් සලකන්න; අනෙකුත් බහුවලයික ශ්‍රිත සහ ධන දර්ශක සඳහාද මෙපරිද්දෙන්ම සලකන්න.
ශ්‍රී ලංකා‍ව විසින් ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරඟාවලිය තුලදී පිහිටවූ වාර්තා

*වැඩිම කණ්ඩායම් ලකුණු එකතුව කෙන්යා කණ්ඩායමට එරෙහිව 1996 දී ලකුණු 398/5.

*තුන්වන විකට්ටුව සඳහා හොඳම සම්බන්ධතාවය ලකුණු 183 ක් බටහිර ඉන්දීය පිළට එරෙහිව සනත් ජයසුරිය (115) හා මහේල ජයවර්ධන (82) 2007 දී.

*පළමු විකට්ටුව සඳහා හොඳම සම්බන්ධතාවය ලකුණු 183 ක් 1996 දී කෙන්යාවට එරෙහිව අසංක ගුරුසිංහ (84) හා අරවින්ද ද සිල්වා (145) .

*වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යා තරඟ 38 කදී සනත් ජයසූරිය ලකුණු 1165.

*වැඩිම පෞද්ගලික ලකුණු සංඛ්‍යාව අරවින්ද ද සිල්වා ලකුණු 145 ක් 1996 දී කෙන්යාවට එරෙහිව. 

*වැඩිම තරඟ සංඛ්‍යාවකට සහභාගී වීම, තරග 38 සනත් ජයසූරිය.

*හොඳම පන්දු යවන්නා ලකුණු 25 විකට් 6 කට චමින්ද වාස් 2003 වසරේදී බංග්ලාදේශයට එරෙහිව.

*වැඩිම දවාගැනීම් සංඛ්‍යාව (කඩුලු රැකීම ඇතුළුව) - කුමාර සංගක්කාර (32) තරඟ 21 කදී.

*වැඩිම විකට් සංඛ්‍යාවක් ලබාගැනීමට විකට් 53 ක් තරඟ 31 කදී මුත්තයියා මුරලිදරන්.

*ලෝකයේ එකම පන්දුයවන්නා එකම පන්දුවාරයක පන්දු හතරකදී විකට් හතරක් පිළිවෙලින් ලබාගැනීම. ලසිත් මාලිංග දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව 2007 වසරේදී .

*බංග්ලාදේශයට එරෙහිව 2003 වසරේදී එකම පන්දු වාරයකදී විකට් තුනක් දවාගත් (Hatrick) ප්‍රථම ශ්‍රී ලංකික ක්‍රීඩකය‍ා වීමට චමින්ද වාස් සමත්විය.

•	ප්‍රථම පන්දු වාරයක ප්‍රථම පන්දු 3න් විකට් තුනක් දවාගත් ලෝකයේ එකම පන්දු යවන්නා වීමට චමින්ද වාස්ට හැකිවිය. ඒ 2003 වසරේදී බංග්ලාදේශයට එරෙහිවයි.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය
සීමාව (ගණිතය)

### සීමා 
ගණිතයේදී සීමා‍ව යන සංකල්පය, ශ්‍රීතයක ස්වායත්ත විචල්‍යය යම් ලක්ෂ්‍යයකට ආසන්න වන විට හෝ එය පදනම් රහිතව විශාල වීමේදී ශ්‍රීතයෙහි හැසිරීම විස්තර කිරීමට හෝ අනුක්‍රමයක අවයව, ඒව‍ායේ දර්ශක අපරිමිතව විශාල වීමේදී හැසිරෙන  ආකාරය විස්තර කිරීමට හෝ භාවිතා කරනු ලැබේ. සීමාව කලනය හා ගණිතමය විශ්ලේෂණ‍ෙය් අනෙක් අංශ වලදී ව්‍යුත්පන්න හා සන්තතිකතාව අර්ථ දැක්වීමටද යොදා ගනී.

ශ්‍රීතයක සීමාව යන සංකල්පය තවදුරටත් ස්ථලක ජාලයක් පිලිබද සංකල්පය දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇති අතර අනුක්‍රමයක සීමාව ප්‍රවර්ග වාදයේදී සීමා‍වට හා සෘජු සීමාවට ලඟ සබඳකම් දක්වයි.
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
ත්‍රිකෝණමිතියෙහි දළ විශ්ලේෂණය

300px|thumb|මෙම සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණයේ : sin A = a/c; cos A = b/c; tan A = a/b.

සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණයක එක් කෝණයක් 90^\circ  වන නිසා වෙනත් කෝණයක් දන්නේ නම් එමගින් ඉතිරි කෝණය සෙවිය හැක. මන්දයත් ඕනෑම ත්‍රිකෝණයක අභ්‍යන්තර කෝණ තුනෙහි ඓක්‍යය 180^\circ  වන බැවිනි. එමනිසා සුළු කෝණ දෙකෙහි ඓක්‍යය 90^\circ  වන අතර ඒවා අනුපුරක කෝණ ලෙස හැදින්වේ. සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණයේ හැඩය සම්පුර්ණයෙන් නිර්ණය කරනු ලබන්නේ සමරූප්‍යතාවය තෙක්ම කෝණවලට  අනුවයි. මින් අදහස් වන්නේ අනෙක් කෝණයන්ගෙන් එකක් දන්නා විට ත්‍රිකෝණයේ විවිධ පාදවල අනුපාතය ත්‍රිකෝණයේ ප්‍රමාණය මත පදනම් නොවී එකම අගයක් ගන්නා බවයි.එනම් ත්‍රිකෝණය කෙතරම් විශාලනයට ලක් වුවද කර්ණය, සම්මුඛ පාදය හා බද්ධ පාදය හා සම්බන්ධ නියමිත අනුපාතයන් නියතයකි.

මෙම අනුපාතයන් දන්නා A කෝණයක් සදහා වු පහත සඳහන් ත්‍රිකෝණමිතික අනුපාතයන් මගින් ලබාදේ. මෙහි a,b හා c යනු ඉහත පෙන්නුම් කරන රූපයේ පාද සදහා දී ඇති දිග යන් වේ.

* සයින් ශ්‍රීතය අර්ථ දක්වනුයේ, කෝණයට සම්මුඛ පාදයේ දිග එහි කර්ණයේ දිගට දක්වන අනුපාතය ලෙසයි.

:: \sin A=\frac{\textrm{opposite}}{\textrm{hypotenuse}}=\frac{a}{\,c\,}\,.

* කොසයින ශ්‍රීතය (cus) අර්ථ දක්වනුයේ, බද්ධ පාදයේ දිග කර්ණයේ දිගට දක්වන අනුපාතය ලෙසයි.

:: \cos A=\frac{\textrm{adjacent}}{\textrm{hypotenuse}}=\frac{b}{\,c\,}\,.

* ටැංජන ශ්‍රීතය (tan) අර්ථ දක්වනුයේ සම්මුඛ පාදයේ දිග බද්ධ පාදයේ දිගට දක්වන අනුපාතය ලෙසයි.

:: \tan A=\frac{\textrm{opposite}}{\textrm{adjacent}}=\frac{a}{\,b\,}=\frac{\sin A}{\cos A}\,.

කර්ණය යනු සෘජුකෝණි ත්‍රිකෝණයක සෘජුකෝණයට සම්මුඛ පාදයයි. එය ත්‍රිකෝණයේ දිගම පාදය වන අතර A කෝණයට බද්ධ පැතිදෙකෙන් එකකි. බද්ධ පාදය යනු A කෝණයට බද්ධ වන අනෙක් පාදයයි. සම්මුඛ පාදය යනු A කෝණයට සම්මුඛව ඇති පාදයයි. සමහර අවස්ථා වලදී සම්මුඛ පාදය හා බද්ධ පාදය පිලිවෙලින් අබිලම්භය හා ආධාරකය ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ. සෘජු කෝණි ත්‍රිකෝණයේ කුමන පාද අතර අනුපාත සයිනය, කෝසයිනය හා ටැංජනයට සමානද යන්න පහසුවෙන් මතකයට ගැනීම සදහා බොහෝ පුද්ගලයින් ස.ක-බ.ක-ස.බ යන වචන පෙළ මතකයේ තබාගනී. ((Mnemonics) යටතේ පහත බලන්න) 

මෙම ශ්‍රිතවල පරස්පර පිලිවෙලින් කෝසිකනය (csc හෝ cosec) සීකනය (sec) සහ කෝටැංජනය (cot) ලෙස නම් කරයි. මෙම ශ්‍රිත වල ප්‍රතිලෝම ශ්‍රිතයන්ට පිලිවෙලින් චාප සයිනය, චාපකෝසයිනය හා චාප ටැංජනය ලෙස හදුන්වනු ලැ‍බේ. මේවා අතර ත්‍රිකෝණමිතික සර්වසාමයන් ලෙස හැදින්වෙන අංක ගණිත සම්බන්ධතාවයන් පවතී. 

යම් කෙනෙකුට අභිමත ත්‍රිකෝණයක් සම්බන්ධව අසනු ලබන සියලු ගැටළු වලට මෙම ශ්‍රිත සමගින් සයින් නියමය හා කෝසයින නියමය භාවිතයෙන් සැබවින්ම පිළිතුරු දිය හැක. මෙම නියමයන් භාවිතයෙන් ඕනෑම ත්‍රිකෝණයක පාද දෙකක් හා එක් කෝණයක් දී ඇති විට,හෝ කෝණ දෙකක් හා එක් පාදයක් දී ඇති විට හෝ ඉතිරි කෝණ හා පාද ගණනය කළ හැක. ජ්‍යාමිතියේදී සියලු බහු අස්‍ර පරිමිත ත්‍රිකෝණ සංඛ්‍යාවක එකතුවක් ලෙස විස්තර කල හැකි බැවින් මෙම නියම ජ්‍යාමිතියේ සියලු කොටස් වලදී ප්‍රයෝජනවත් වේ.
විචල්‍යය අර්ථ දැක්වීම

thumb|රේඩියන් 1 කෝණයක්, වෘන්තයේ අරයට සමාන චාප දිගක් වෘත්තය මත ආපාතනය කරයි.

රේඩියන එකක් යනු, වෘන්තයේ අරයට සමාන දිගකින් පරිධිය ඔස්සේ වු චාප ඛාන්ඩයක් මගින් වෘත්ත කේන්ද්‍රයේ ආපාතනය කරන කෝණයයි.

වඩාත් සාධාරණ ලෙස “අර” දෙකකින් ආපාතනය කරන ඕනෑම කෝණයක රේඩියන් වලින් විශාලත්වය, සංවෘත වූ චාප කොට‍සේ දිග වෘත්තයේ අරයට දක්වන අනුපාතයට සමාන වේ. එනම්, θ = s /r වේ. මෙහි θ  යනු රේඩියන වලින් ආපාතිත කෝණයද s යනු චාප දිගද r යනු වෘන්තයේ අරයද වේ. විලෝම වශයෙන්, රේඩියන් වලින් කෝණයේ අගය වෘන්තයේ අරයෙන් ගුණ කළ විට සංවෘත චාප කොටසේ දිගට සමාන වේ. එනම්, s = r θ 

ඒ අනුව, පූර්ණ පරිභ්‍රමණයක (අංශක 360) රේඩියනවලින් විශාලත්වය යනු මුළු පරිධිය අරයෙන් බෙදු විට ලැබෙන අගයයි. එනම් 2 π r/r හෝ 2π  මෙලෙස රේඩියන 2π   අංශක 360 කට සමාන වේ. එහි අදහස රේඩියන එකක්  අංශක 180/ π ට සමාන වන බවයි
ලාන්ස් ආම්ස්ට්‍රෝන්ග්

https://financesonline.com/uploads/goethe.jpg
ජර්මානු කවියෙක්, නවකතාකරුවෙක්, නාට්‍ය රචකයෙක්, දේශපාලනඥයෙක් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක්.  ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ඔහුගේ සාහිත්‍ය කෘති වන, ද සෝරෝස් ඔෆ් යන්ග් වර්තර්, ස්ටර්ම් ඇන්ඩ් ඩ්‍රැන්ග් සහ ෆවුස්ට් ය.  ඔහු සාහිත්‍ය දක්ෂයෙකු ලෙස වඩාත් හොඳින් සලකනු ලැබුවද, ගොතේ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන්හි, විශේෂයෙන් ස්වාභාවික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ ද සම්බන්ධ විය.  භූ විද්‍යාව පිළිබඳ ඔහුගේ පුළුල් අධ්‍යයනයේ කොටසක් ලෙස ඔහු සතුව පුළුල් ඛනිජ එකතුවක් තිබුණි.

.

## ආශ්‍රිත
රොජර් ෆෙඩරර්

**රොජර් ෆෙඩරර්** යනු 1981 උපන් ස්විට්සර්ලන්තයේ වෘත්තිමය ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙකි. 2004 පෙබරවාරී 1 දින පටන් නොකඩවා සති 223 ක  කාලයක් තිස්සේ ලෝකයේ අංක 1 කිරුළ දරා සිටී. බොහෝ විචාරවලද, ක්‍රීඩාවේ අතීත පුරාවෘත්ත මගින්ද, ඔහුගේම සමානයන්ද, ඔහු ඉතිහාසයේ සිටි ක්‍රීඩා දැවැන්තයෙකු ලෙස සළකති. 2008 දි ඔහු ලෝරස් වර්ෂයේ හොඳම ක්‍රීඩකයා ලෙස නම් කරන ලදි. ඒ නොකඩවා හතර වෙනි වතාවට වන අතර එය වාර්තා ගත තත්වයකි.
	
ෆෙඩරර් ග්‍රෑන්ඩ් ස්ලෑම් ඒකල තරඟ වල සම්මාන 12 ක් (ඕස්ට්‍රේලියා විවෘත තුනක් විම්බ්ල්ඩන් පහක්ද එ.ජනපද විවෘත හතරක් ද වශයෙනි) ද ටෙනිස් මාස්ටර් කුසලාන හතරක්, සහ ඒවීපි මාස්ටර් කුසලාන දාහතරක් දිනා ගත්තේය. ඊට අමතරව වාර්තා රැසක් හිමි කර ගෙන ඇත. ග්‍රැන්ඩ් පිරිමි ඒකල අවසාන සම්මානය සඳහා නොකඩවා දහවතාවක් සහභාගී වි ඇත. (2005 විම්බ්ල්ඩන් ශූරතාවය සිට 2007 එ.ජනපද විවෘත) ඔහුගේ ප්‍රධානම ප්‍රතිවාදියා රෆායෙල් නඩාල් විය. ඔහු සමග බොහෝ වාර ගණනාවක් තරග කර ඇත. (බලන්න ෆෙඩරර් එරෙහිව නඩාල් - Federer versus nadal)

## Notes 
ප්‍රවර්ගය:1981 උපත්
ප්‍රවර්ගය:ටෙනිස් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ
ප්‍රවර්ගය:ටෙනිස්
පිහිනීම

performing the breaststroke]]

**පිහිනීම** යනු ජලය තුළ දී මිනිසෙකුගේ හෝ සතෙකුගේ චලනයන්ය. මෙයට කෘතීම ලෙස සහයෝගයක් ලබා නොගනී. මෙය ප්‍රයෝජනවත් සහ විනෝද විය හැකි ක්‍රීඩාවකි. මෙහි මූලික ප්‍රයෝජනවත් සහ විනෝද විය හැකි ක්‍රීඩාවකි. මෙහි මූලික ප්‍රයෝජනයන් වන්නේ නෑම, ශරීරය ශීතල කිරීම, ගමන් යෑම, මාළු බෑම , හැංගීම සහ ක්‍රීඩාවක් ලෙස සිදු කිරීමයි.

පෙනහැලි සහිත සතුන්ට ජලය මත පාවීමට ඇති හැකියාව පෙනහැලි රහිත සතුනට වඩා වැඩිය. සෑම ක්ෂීරපායී සතෙකුටම සහජාසයෙන් පිහිනීමට හැකිය. වවුලන්, කැන්ගරුවන්, ඉන්නා සහ මන්දයන්ට පිහිනීමට හැකිය. කිහිපයක් හැරෙන්නට වානර සහ ජිරාෆ්යන් ද මෙයට ඇතුළත් වේ. ගොඩබිම වසන කුරුල්ලන්ට කුඩා කාලයකට හෝ පිහිනීමට හෝ ජලය මත පාවීමට හැකියාව පවතී. පැස්බරු, කැසවරි සහ ඉබ්බන්ට ද පිහිනිය හැකිය.

## අමතර අවධානයට 
* Aquatic ape hypothesis
* Aquatic locomotion
* List of swimmers
* List of water sports
* Microswimmer
* Mixed bathing
* Resistance swimming
* Stunt swimming
* Swimhiking
* Swimming machine
* Total Immersion
* Winter swimming

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* 
* Swimmingstrokes.info , Overview of 150 historical and less known swimming-strokes
ගූගල් ලූනර් X (චන්ද්‍ර X) ත්‍යාගය

ගොනුව:Glxp logo.jpg

මෙය සරලව චන්ද්‍ර 2.0 ලෙස ද හැඳින්වේ. X ත්‍යාග පදනම මගින් සංවිධානය කෙරෙන ගූගල් සමාගම් අනුග්‍රහය ලැබෙන අජටාකාශ තරගයකි. මෙය 2007 සැප්තැම්බර් 17 දින වයර්ඩ් නෙක්ස්ට් ෆෙස්ට්හි දී නිවේදනය කරන ලදී.
ව්‍යාපෘති සම්පාදක පීටර් ඩයමන්ඩ්ස් නිල වෙබ් පිටුවේ සඳහන් කරන පරිදි අප විසින් “චන්ද්‍රයා මතුපිට සිට සඳ ගවේෂණය කළ තැන් සිට දශක ගණනාවක් ගතවී ඇත. වෙනත් රජයක් යළි පැමිණීමට පෙර තවත් වසර 6-8 දක්වා ද කටයුතු සිදු වනු ඇත. නමුත් බොහෝ විට ඉතා සුළු ප්‍රජා දායකත්වයක් ඇති විය.
මෙම ත්‍යාගයේ අරමුණු අන්සාරී X ත්‍යාගයට සමානය. එනම් දැනට මුහුණ පෑමට සිදු වී ඇති අභ්‍යාවකාශ ගවේෂණයේ සීමා මායිම් අභිබවා යෑම සඳහා වඩාත් වියදම් සහගත එහෙත් කාර්යක්ෂම තාක්ෂණ හා අමුද්‍රව්‍ය සපයා ගැනීමෙහි ලා පුද්ගලික ආයෝජන සිදු කිරීමට නව පරපුර උනන්දු කරවීමය. 
මෙ මගින් පහත සඳහන් ආකාරයේ තාක්ෂණික හැකියාවන් සිදු කිරීමට හැකි වනු ඇත.

*	අජටාකාශගාමීන් සූර්යා හා කොස්මික් විකිරණවලින් ආවරණය කිරීම
*	සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ගමනා ගමන වේගය වැඩි කිරීමට කම්දබ බලය යොදා ගැනීම
*	විශ්වයේ වර්තමානය හා අනාගතය පිළිබඳ වැඩි දුර දැන ගැනීමට විශාල දුරේක්ෂ හා වෙනත් අභ්‍යාවකාශ උපකරණ ඉදි කිරීම.
*	උල්කාපාත හා වල්ගා තරු ගැටීම්වලින් මිහිතලය ආරක්ෂා කර ගැනීම.
පැසිපන්දු

**Created by- Pasindu Kavessha Ethkandura**

ලෝකයේ ජනප්‍රියම ක්‍රීඩා අතරෙන් එක් පිළකට ක්‍රීඩකයින් පස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත කණ්ඩායම් ක්‍රීඩාවක් ලෙස **පැසිපන්දු ක්‍රීඩාව** () හැඳින්විය හැකිය. මීටර් 3ක් එනම් අඩි 10 උස පැසකට පැසි පන්දුව නිවැරදිව විදීමෙන් හෝ විසිකිරීමෙන් ලකුණු රැස්කර ගනී. ජයග්‍රාහී කණ්ඩායම වනුයේ වැඩිම වාර ගණනක් පැසට පන්දුව විදීමට හැකි වූ කණ්ඩායමයි.

පන්දුව ඉහළ නගින ලෙස බිම ගැසීමෙන් (bouncing) හෝ කණ්ඩායමේ සාමාජිකයින් අතර පන්දුව හුවමාරුවෙන් ගෝල කණුව කරා පන්දුව ගෙන යා හැකිය. පන්දුව භාර දීමේදී විවිධ සීමාවන් පවතින අතර ප්‍රතිවාදී පිළේ සාමාජිකයින්ට කායිකව පීඩා කිරීමට අවසර නොලැබේ.

පන්දුව හුවමාරුවේ, විදීමේ හා ඉහළ යන ලෙස බිම පතිත කිරීමේ ක්‍රමවේදයන් හි පමණක් නොව සගයින් බාධකයින් ලෙස ක්‍රීඩකයින්ගේ තාක්ෂණවේදය ද අද ඉතා ඉහළ මට්ටමකට දියුණුව ඇත.

උදා - කණ්ඩායමේ උසම ක්‍රීඩකයා මැද ක්‍රීඩකයා (center) ලෙසත් මිටිම ක්‍රීඩකයා pointer ලෙසත් කටයුතු කරන අතර හොඳම පන්දුව හසුරවන්නා ගෝල රකින්නා ලෙසත් ක්‍රීඩා කරයි.

තරගකාරීව පවත්වන පැසි පන්දු තරඟාවලියක් ගෘහස්ථව පවත්වන අතර ඉන් ඔබ්බට බාහිරව පවත්වන ක්‍රීඩා අංගයක් ලෙස පැසි පන්දු ක්‍රීඩාව ග්‍රාමීයව ජනප්‍රිය වී ඇත.

## පැසිපන්දු ක්‍රීඩාවේ උපත
1891 වසරේ දෙසැම්බර් මස ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ස්ප්‍රිංෆීල්ඩ් හිදී තරුණ ක්‍රිස්තියානි සංගමයේ ශාරීරික අධ්‍යාපනය පිළිබඳ අධ්‍යක්ෂ මහාචාර්ය ජේම්ස් නෑයිස්මිත් ක්‍රීඩකයන් ඕනෑම සංඛ්‍යාවකට ගෘහස්ථ වශයෙන් ක්‍රීඩා කිරීමට සුදුසු ක්‍රීඩාවක් නිර්මාණය කළේය. ඒ ඔහු වැසි දිනක තම සිසුන්ට  ක්‍රීඩා කිරීමට කළ නිර්මාණයක සාර්ථක ප්‍රතිඵලයි

ඔහු අඩි 10 ක (මීටර් 3ක) උසින් පීච් කූඩයක් සවි කළේය.එය පීච් බාස්කට් සහ පාපන්දු ශෛල පන්දුවකින් සමන්විත විය.

ඔහු නව ක්‍රීඩාව සඳහා නීති 13 ක් පළ කළේය.ඔහු තම සිසුන් 18ක පන්තිය ක්‍රීඩකයන් නවයක කණ්ඩායම් දෙකකට බෙදා එක් එක් ක්‍රීඩකයන්ට ඔහුගේ නව ක්‍රීඩාව පිළිබඳ මූලික කරුණු උගන්වන ලදී. ක්‍රීඩාවේ අරමුණ වූයේ බාස්කට්බෝලය බැල්කනියේ පහළ බාල්කය වටේට සවි කර ඇති පලතුරු කූඩයට විසි කිරීමයි. සෑම අවස්ථාවකදීම ලකුණු ලබා ගත් විට පන්දුව කූඩයෙන් ගැනීමට ක්‍රීඩාව නතර කරන ලදී. ටික කලකට පසුව පලතුරු කූඩවල යට අඩිය කොටස ඉවත් කෙරුනි. ප්‍රථම මහජන බාස්කට්බෝල් තරගය 1892 මාර්තු 11 වන දින මැසචුසෙට්ස් හි ස්ප්‍රින්ග්ෆීල්ඩ්හි දී පැවැත්වුණි.

ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
මතකය (ස්මෘතිය)

මනෝ විද්‍යාවේ මතකය යනු ජීවියෙකු තුළ තොරතුරු ගබඩා කිරීමට , රඳවා ගැනීමට සහ ඉන්පසුව එම තොරතුරු නැවත එළි දැක්වීමට ඇති හැකියාවයි. පාරම්පරික අධ්‍යයන අනුව දර්ශන විද්‍යාවේ මුල් කාලයේ සිට කෘත්‍රීම ක්‍රම මගින් බුද්ධිය දියුණු කිරීම ඇතුළු මතකය පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් ඇරඹී ඇත.කෙසේ නමුත් 

19 වන සිය‍වසේ අගභාගයේ දී සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී ගුණාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ ක්‍රියා මාලාවන් තුළට මතකය ද ඇතුළත් කෙරිණි. නූතන දශකයේ දී විද්‍යාවේ ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස ගුණාත්මක ස්නායු විද්‍යාව පත්ව ඇත. මෙය ගුණාත්මක මනෝ විද්‍යා‍ව සහ ස්නායු විද්‍යාවේ අන්තර් සම්බන්ධතාවයි.

### වර්ගීකරණය 
මතක කාලය, ස්වභාවය, තොරතුරු ගබඩා කර ගන්නා ආකාරය අනුව මතකය වර්ගීකරණය කළ හැකි ක්‍රම ගණනාවක් ඇත. තොරතුරු සකස් කර ගන්නා ආකාරය අනුව මතකය ඇති විට සහ රඳවා ගැනීම් අවස්ථා 3ක් පෙන්වා දිය හැක.

* තොරතුරු ලැයිස්තුගත කිරීම ( ලැබුණු තොරතුරු සැකසීම සහ එකිනෙකට සම්බන්ධ කිරීම)
* ගබඩා කිරීම (ලැයිස්තුගත කරන ලද තොරතුරු ස්ථිර ගබඩා කිරීම)
* නැවත සිහි ගැන්වීම (ගබඩා කරන ලද තොරතුරු ඇතැම් ඉඟිවලට ප්‍රතිචාර ලෙස ක්‍රියාවලියක දී යොදා ගැනීම)
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
ප්‍රවර්ගය:මතකය
ශ්‍රිත (ගණිතය)

[250px|thumb|The red curve is the [graph of a function *f* in the Cartesian plane, consisting of all points with coordinates of the form (*x*,*f*(*x*)).  The property of having one output for each input is represented geometrically by the fact that each vertical line (such as the yellow line through the origin) has exactly one crossing point with the curve.]]

ශ්‍රිත (කුලක සිද්ධාන්තය) මෙම ලිපියට හෝ කොටසට සම්බන්ධ විය යුතු බව යෝජනා විය. ශ්‍රිතයක ගණිතමය සංකල්පය රාශි 2ක් අතර පරායත්තතාව ප්‍රකාශ කරයි. එක් රාශියක් දී ඇති (ස්වායත්ත විචල්‍ය හෝ එහි “ආදානය”) අතර අනෙක නිෂ්පාදනය. (පරායත්ත විචල්‍ය, ශ්‍රිතයේ අගය හෝ “ප්‍රතිදානය”) ශ්‍රිතයක් , තාත්වික සංඛ්‍යා වැනි නිත්‍ය කුලකයකින් ගන්නා ලද එක් එක් ආදානයට ඇති තනි ප්‍රතිදානවලින් යුක්ත වේ.

ශ්‍රිතයක් ඉදිරිපත් කිරීමට ආකාර කිහිපයක් ‍ති‍බේ. සූත්‍රයක් මඟින් , රූප සටහන් හෝ ප්‍රස්ථාර මඟින් , එය ගණනය කරන ඇල්ගොරිතමයක් මඟින් , එහි ගුණවල විස්තරයක් මඟින් එය සිදු කළ හැක. සමහරක විට ශ්‍රිත ඒවා අනෙක් ශ්‍රිතවලට ඇති සම්බන්ධය හරහා විස්තර කරනු ලැ‍බේ. (උදාහරණ ලෙස ප්‍රතිලෝම ශ්‍රිත බලන්න) ව්‍යවහාරික අංශවලදී ශ්‍රිත , ඒවායේ අගය වගු හෝ සූත්‍ර මඟින් විශේෂණය කරනු ලබයි. ඇති සෑම ශ්‍රිතයක්ම සියලු විස්තර කිරීම් විධිවලින් විස්තර කළ නොහැක. අයෙක් ශ්‍රිතය හා එය  ඉදිරිපත් කළ හැකි විවිධ ක්‍රම අතර පැහැදිලි  බවක් ඇති කළ යුතු වේ. 

ගණිතය පුරාවට ඉතාමත් වැදගත් අදහසක් වන්නේ ශ්‍රිතයක සංයුතියයි. z යනු y හි ශ්‍රිතයක් නම් හා y යනු x  හි ශ්‍රිතයක් නම්  z , x  හි ශ්‍රිතයකි. එය අපි විධිමත් නොවන ආකාරයකින්, සංයුත ශ්‍රිතයක් ලැබෙන්නේ ප්‍රථම ශ්‍රිතයේ ප්‍රතිදානය දෙවැන්නේ ආදානය ලෙස භාවිතා කිරීමෙන් යැයි විස්තර කරයි. ශ්‍රිතවල මෙම ලක්ෂණය එය සංඛ්‍යා හෝ සංඛ්‍යාංක වැනි අනෙකුත් ගණිතමය නිමැවීම් වලින් වෙන් කොට දක්වයි. තවද මෙම ලක්ෂණය එහි ප්‍රබල ව්‍යුහය සමඟ ශ්‍රිත පිළිබඳ සිද්ධාන්ත ද ලබා දේ.
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
මානසික සෞඛ්‍ය උපදේශක

මොහු පුද්ගයින්ට , යුවලන්ට , පවුල්වලට , කණ්ඩායම්වලට සහ විශාල පද්ධතිවලට උපදේශන සේවා සපයන වෘත්තිකයෙක් ලෙස හැඳින්විය හැක. මොහු අධ්‍යාපනයේ සහ රක්ෂාවේ උපදේශන සඳහා ද පුහුණුව ලබා ඇත.

### වගකීම් අර්ථ කථනය 
මානසික සෞඛ්‍ය උපදේශකයෙක් සමාජ සේවකයින්ගෙන් , මනෝ විද්‍යා චිකිත්සකයින්ගෙන් ,හෙදියන්ගෙන් , මනෝ විද්‍යාඥයින්ගෙන් වෙන්කර ගැනීමේ දී වැදගත් වනුයේ ඔවුන් වැඩි වශයෙන් නිරෝගිමත් ආකෘතියක් සේවා දායකයන්ගේ උපදේශනයේ දී යොදා ගැනීමයි. මෙලෙස සේවාදායකයින් සමග කටයුතු කිරීමේ දී ඔවුන්‍ සියලුම පුද්ගලයින් තුළ පවතින ශක්තීන් අවධාරණය කරන අතර මිනිසා යනු ප්‍රශ්න රැසකින් පිරුණු ඒවාට විසඳුම් සොයන පුද්ගලයෙක් ලෙස නොව ධනාත්මක ලෙස සිතමින් ජීවිතය දියුණු කර ගත හැකි අයෙක් ලෙස පහදා දෙයි.

 
### මානසික සෞඛ්‍යය අර්ථ දැක්වීම 
වෙයාර් විසින් (2000) දී මානසික සෞඛ්‍යය සමාජීය වශයෙන් සකසා අර්ථ දක්වන ලදී. එයට අනුව විවිධ වෘත්තිකයින් ප්‍රජාවන්, සමාජයන් සහ සංස්කෘතීන් මානසික සෞඛ්‍යය සහ එයට හේතු මානසික සෞඛ්‍ය නිර්ණය කිරීම, අවශ්‍යය වෙනස්කම් නිර්ණය කිරීම යන්න විවිධ වූ සංකල්ප මත සිදු කර ඇත. ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ විවිධ වෘත්තිකයින් විසින් නිරෝගිතා ආකෘතිය පහදා දීමට උත්සාහ දරා ඇත. ස්විනි  සහ විට්මර් (1991) , විට්මර් සහ ස්වීනි (1992) සහ මයර්, ස්වීනි, විට්මර් (2000) යන අය විසින් නිරෝගිතාවය සඳහා ආකෘතියක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. එය සඳහා පුරාණ සාහිත්‍යයේ එන මනෝවිද්‍යාව, මානව විද්‍යාව , සමාජ විද්‍යා, ආගමික දර්ශනය සහ ඉගෙනීමෙහි එන සංකල්ප යොදා ගන්නා ලදී. මීට අමතරව පෞරුෂත්ව , සමාජයීය, සායනික සෞඛ්‍යය , වර්ධනය යන මනෝ විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රවල සිද්ධාන්ත උපුටා ගන්නා ලදී. මොවුන්ට අනුව ජීවිතයේ ප්‍රධාන කටයුතු පහක් ඇත. එනම් අධ්‍යාත්මික කාර්යයන් සහ විනෝද වීම, මිත්‍ර සම්බන්ධතා , ආදරය සහ ස්වයං මග පෙන්වීම යන්නයි. මීට අමතරව උප කටයුතු 12 ක් ද විග්‍රහකර ඇත. තමා ප්‍රයෝජනවත් බව, පාලනය පිළිබඳ හැඟීම , මානුෂික හැඟීම, පෝෂණය , ව්‍යායාම, ස්වයං රැකවරණය, මානසික ආතති පාලනය, ලිංගික අනන්‍යතාවය, සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය, යන ඒවා නිරෝගිමත් ක්‍රියාකාරිත්වයක හා යහ පැවැත්මක චරිත ලක්ෂණ ලෙස හඳුන‍ාගෙන ඇත.

ප්‍රවර්ගය:සෞඛ්‍යය
මතුපිටවල (Surface) පරිගණක නිරූපණය

400px|thumb|u  හා v ගැලුම් රේඛා හා z සමෝච්ච සමඟ සංවෘත මතුපිටක් පෙන්වා ඇත.

 

“මතුපිට (පරිගණකය)” මෙහි දී ප්‍රති දිශාගත වෙයි. ටේබල් ටොප් පරිගණක සඳහා මයික්‍රොසොෆ්ට් මතුපිට බලන්න.

3D පරිගණක ග්‍රැෆික් හි (CAx) පරිගණක මඟින් ආධාරගත සැලසුම් හා පරිගණක මඟින් ආධාරගත නිෂ්පාදනය කිරීම් වැනි තාක්ෂණික යෙදුම්වලදී මතුපිටවල් වස්තු නිරූපණය කිරීමේ එක් ආකාරයකි. අනෙක් ක්‍රම වන්නේ රැහැන් රාමු (wireframe/ රේඛා හා වක්‍ර) හා ඝණ ද්‍රව්‍යයයි. වස්තුවක් නිරූපණය කිරීමේ තාවකාලික ක්‍රම ලෙස ලක්ෂ්‍ය වළාකුළු සමහරක් විට යොදා ගනී. ඒවා යොදා ගන්නේ ස්ථිර නිරූපණය කිරීම් තුනෙන් එකක් හෝ කිහිපයක් නිර්මාණය කිරීමට ලක්ෂ්‍ය යොදා ගැනීමේ අරමුණ ඇතිවය.
සංජානනය

මනෝවිද්‍යාවේ සහ විද්‍යාවට අනුකූලව අවබෝධය යනු තේරුම් ගැනීම් ක්‍රියාදාමය හෝ බාහිර උත්තේජන මගින් ලබාදෙන තොරතුරු හඳුනා ගැනීමයි. 50 වන සහ 60 වන දශකයේ සිතුවාමෙන් නොව මෙය ඉතා සංකීර්ණ කටයුත්තකි. එම කාලයේ ප්‍රකාශයට පත් කළ උදාන වාක්‍යයක් වන ‘අවබෝධ කර ගැනීමේ යන්ත්‍ර නිෂ්පාදනය සඳහා දශකයක් පමණ ගතවේ’ යන්න තවම යථාර්ථයක් කරගැනීම සිහිනයකි. සංජානනය යන්න ලතින් ඇමෙරිකානු පර්සෙපියෝ යන්නෙන් සෑදුණකි. එයට අනුව සංජානනය යනු උත්තේජන ලබාගැනීම, එකතු කිරීම, මනස ආධාරයෙන් තේරුම් ගැනීම ලෙස හැඳින්විය හැකිය. 

අවබෝධතාවය මූලික සිද්ධාන්ත දෙකක් මගින් පැහැදිලි කළ හැකිය. එනම් අක්‍රීය සංජානනය සහ සක්‍රීය සංජානනය යයි. රෙනෙඩෙකාර්ට්ස්ට අනුව අක්‍රීය අවබෝධය යනු ,

කිසියම් මනසේ නැතිවිට 

ඇති සංජානනය යි.

ලෙස සාරාංශ ගත කළ හැකිය.මෙම මතය ඇතැම් දර්ශනවාදීන්, මනෝ විද්‍යාඥයින්, ස්නා‍යු විද්‍යාඥයින් අනුමත කළ ද එහි ප්‍රසිද්ධිය වර්ථමානයේ අඩු වෙමින් පවතී. 

මහාචාර්ය රිචට් ග්‍රෙගරිගේ හැගීම් මුලාවන් පිළිබඳව වැඩි දුරට කරනු ලද පර්යේෂණ නිසා සක්‍රීය සංජානනය යන සිද්ධාන්ත ගොඩ නැගී ඇත. මෙම වාදය පර්යේෂණ මගින් ද සනාථ කරයි. මොළය, පංචේන්ද්‍රිය සහ බාහිර පරිසරය අතර පවතින ක්‍රියාශීලි වෙනස් වන සම්බන්ධතාවයක් ලෙස කිව හැක. මනෝවිද්‍යාවේම එන පුරාණතම විෂය පථයක් ලෙස වටහා‍ ගැනීම නම්කළ හැක. පුරාණතම වාදයක් වන වෙබර් / ෆෙෂ්නර්වාදය මගින් බාහිර පරිසරය උත්තේජනයේ ප්‍රබලතාවය හා ඒ මගින් අපට ඇති කරවන හැඟීම නිර්ණය කරයි. මෙම හැඟීම ගැන කරන ලද අධ්‍යයනයන් නිසා ගෙස්ටෝල්ට් මනෝවිද්‍යා පාසල බිහිවිණි.
පෞරුෂත්ව මනෝවිද්‍යාව

පෞරුෂ්‍යත්ව මනෝවිද්‍යාව සඳහා කරන ලද අධ්‍යයනය මගින් පෞරුෂත්වය  විවිධ පුද්ගලයින්ගේ සිද්ධාන්ත මත රඳා පවතී. 

අයෙක් පවසනුයේ මෙය පුද්ගලයා සහ ඔහු / ඇයගේ ප්‍රධාන මනෝවිද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් අතර ඒකාබද්ධිත චිත්‍රයක් බවයි. තවත් අයෙක් අවධාරණය කරනුයේ පෞරුෂත්වය යනු පුද්ගලයින් අතර ඇති විවිධත්වය අධ්‍යයනය බවයි. නැතහොත් පුද්ගලයින් එකිනෙකාගෙන් වෙනස් වන ආකාරයයි. තුන්වන පාර්ශවයක් මගින් විශ්ලේෂණය කරනුයේ මිනිස් ස්වභාවය සහ සෑම පුද්ගලයෙක්ම එකිනෙකාට සමාන වන ආකාරයයි. මෙම ප්‍රධාන දැකීම් තුන පෞරුෂත්ව අධ්‍යයනයේදී එකිනෙකට බැඳී පවතී.

විවිධ අවස්ථාවන්හිදී පුද්ගලයෙකුගේ විලාසයට, හැසිරීමට, උනන්දුවට බලපාන ඔහුට ආවේණික වූ ක්‍රියාශීලි සහ ක්‍රමානුකූල පුද්ගල ස්වභාවයන් ලෙස පෞරුෂත්වය අර්ථ දැක්විය හැක. පෞරුෂත්වය යන වචනය උපදින්නේ “පර්සෝනා” යන වචනයෙනි. එහි අර්ථය වෙස් මුහුණ යන්නයි. පුරාණ ලතින් වාසීන්ගේ රංග පීඨයන්වල වෙස් මුහුණ යනු කෙනෙකුගේ පුද්ගල ස්වභාවය සැඟවීමට යොදා ගත් උපකරණයක් නොව චාරිත්‍රානුකූලව එම ආවේණික ගති ස්වභාවය ඉස්මතු කිරීමට යොදා ගත් අංගයකි.

ගාඩ්න් ඩිල්පෝට් (1937) පුරෝගාමී ඇමෙරිකානු මනෝවිද්‍යාඥයකු පෞරුෂත්ව අධ්‍යයනයේ ප්‍රධාන ක්‍රම දෙකක් පහදන ලදී. ප්‍රතිමාණික (Normality)  මනෝවිද්‍යාවේ දී ප්‍රධාන වශයෙන් විවිධ පුද්ගලයන්ට ආදේශ කළ හැකි ස්වකීය තත්වාකාරයේ මූලධර්ම නැතහොත් බාහිර පුද්ගල ගතිය වැනි සාමාන්‍ය නීති පිළිබඳ සොයා බලයි. සංකල්පාත්මක මනෝවිද්‍යාවේදී පුද්ගලයාට ආවේණික වූ අද්විතීය ගති ලක්ෂණ අධ්‍යයනය සඳහා උත්සාහ දරයි. පෞරුෂත්ව වර්ධනය මනෝවිද්‍යාවේ ඉතිහාසයේ පාරම්පරික මතිමතාන්තර බොහොමයකින් සැදුම් ලද්දකි. 

මෙම අධ්‍යයනයන්හිදී සමහර මනෝවිද්‍යාඥයින් මූලිකව විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශයක් යොදා ගෙන ඇති අතර අන් අය මූලිකව තම අවධානය යොමු කර ඇත්තේ සිද්ධාන්ත බිහි කිරීමෙනි.

## ආශ්‍රිත ලිපි 
*Big Five personality traits
*Blood type personality theory
*සායනික මනෝවිද්‍යාව
*Enneagram of Personality
*Epigenetics in psychology
*Four temperaments
*Holland Codes
*Individual differences
*Industrial & organizational assessment
*Industrial and organizational psychology
**Journal of Individual Differences*
*LOTS of data
*Psychological typologies
*Self-conceallment
*Self-concept
*Self-esteem
*Team composition
*Trait leadership
*Trait theory
*Two-factor models of personality
*Type A personality
*Will (philosophy)

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
*Northwestern University-led collaboration between personality psychologists worldwide to "attempt to bring information about current personality theory and research to the readers of the World Wide Web"
*Psychology, Art of Human Life : Personality
*Cambridge University based myPersonality project offering to researchers access to robust database of millions of detailed psycho-demographic profiles
*Personality Theories
*Personality: Theory & Perspectives – Individual Differences
*Holland's Types (PDF)
*
*What is Personality Psychology?

ප්‍රවර්ගය:චර්යා විද්‍යා
ගණිතයේ ශ්‍රිත සංකල්පයේ ඉතිහාසය

ගණිතයේ ශ්‍රිත සංකල්පයේ ඉතිහාසය “දා පොන්ටේ” (da Ponte) (1992) මගින් විස්තර කරයි. 1694 දී ගොට්ෆ්‍රයිඩ් ලෙයිබ්නිස් විසින් “ශ්‍රිතය” යන වදන හඳුන්වා දුන්නේ , විශේෂ ලක්ෂ්‍යයක දී වක්‍රයක බෑවුම් වැනි වක්‍රවලට සම්බන්ධ ගුණ විස්තර කිරීමටය.ලෙයිබ්නිස් විසින් සැලකූ ශ්‍රිත වර්තමානයේ හඳුන්වනු ලබන්නේ අවකල්‍ය ශ්‍රිත ලෙසය. මෙම වර්ගයේ ශ්‍රිත සඳහා කෙනෙකුට සීමා හා ව්‍යුත්පන්න පිළිබඳ කතා කළ හැක. මේවා ආදානය හා ආදානයේ වෙනසක් මත ප්‍රතිදානයේ හා ප්‍රතිදානයේ වෙනසක්  පිළබඳ මිනණුමකි. එවැනි ශ්‍රිත කලනයේ මූලික පදනම වී ඇත.
18 වන ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේ දී ලෙනාර්ඩ් ඉයුලර් ශ්‍රිතය යන වදන, විවිධ ස්වායත්ක විචල්‍ය අඩංගු ප්‍රකාශන ‍හෝ සමීකරණ විස්තර කිරීමට යොදා ගන්නා ලදී. 
උදාහරණ වශයෙන්
ƒ(*x*) = sin(*x*) + *x*3.  
19 වන සියවසේ දී ගණිතඥයන් , ගණිතයේ සියලු වෙනස් අංශ විධිමත් කිරීම ආරම්භ කලෝය. වෙයර්ස්ට්‍රාස් , ජ්‍යාමිතියට වඩා අංක ගණිතය මත කලනය ගොඩ නැංවීමට ‍පක්ෂව කතා කළ අතර එය ලෙයිබ්නිස් ගේ අර්ථ දැක්වීමට වඩා ඉයුලර්ගේ අර්ථ දැක්වීමට වාසි සහගත විය. (විශ්ලේෂණයේ අංකගණිතකරණය බලන්න)
මුලදී ශ්‍රිතයක් පිළිබඳ අදහස සීමා වී තිබුණි. උදාහරණයක් ලෙස ජොසප් ෆවුරියර් සෑම ශ්‍රිතයකටම ෆවුරියර් ශ්‍රේණියක් තිබෙන බවට ප්‍රකාශ කළේය. වර්තමානයේ කිසිදු ගණිතඥයෙක් එසේ ප්‍රකාශ නොකරයි. ශ්‍රිතවල අර්ථ දැක්වීම පුළුල් කිරීම තුළින් ගණිතඥ‍යන්ට, කිසිඳු ලක්ෂයක් අවකලනය  නොවන සන්තතික ශ්‍රිත වැනි වෙනස් ගණිතමය වස්තූන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමට හැකි විය. ආරම්භයේ දී මෙම ශ්‍රිත සිද්ධාන්තමය කුතුහල පමණක් බවට සැලකූ අතර 20 වන සියවස දක්වාම හැඳින්වූයේ අද්භූත යන අර්ථය දෙන “මොන්ස්‍ටර්ස්” යනුවෙනි. කෙසේ නමුත් ශ්‍රිතීය විශ්ලේෂණයේ බලවත් තාක්ෂණික ක්‍රම පෙන්වා දී ඇත්තේ මෙම ශ්‍රිත අවකල්‍ය ශ්‍රිතවලට වඩා බහුල බවයි. මෙවැනි ශ්‍රිත බ්‍රවුනීය චලිතය වැනි භෞතික විද්‍යාත්මක සංසිද්ධි ආදර්ශනය කිරීමට යොදා ගෙන ඇත.
19 වන සියවසේ අවසාන කාලයේ දී ගණිතඥයන් . ගණිතයේ සියල්ල, කුලක සිද්ධාන්තය යොදා ගනිමින් විධිමත් කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. ඔවුන් විසින් සෑම ගණිතමය වස්තුවක්ම කුලකයක් ලෙස නම් කළහ. ඩිරිචෙල්ට් හා ලොබෑෂ්ව්ස්කයි සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් ශ්‍රිතයේ නව අර්ථ දැක්වීම සඳහා ස්වාධීන උපහාර ලබයි. ඔවුන් ශ්‍රිතය හැඳින්වූයේ , සියලු ප්‍රථම අවයවයකටම  ආවේණික දෙවන අවයවයක් ඇත්තක වූ සම්බන්ධයක් ලෙසය. නමුත් ඩිරිචෙල්ට් ගේ විධිගත කිරීම ඉම්‍රේ ලාකටොස්ගේ පහත කියමනෙන් අපහාසයට ලක්වේ.

“ඩි‍රිචෙල්ට්ගේ ක්‍රියාකාරකම්වල කිසිසේත්ම එවැනි අර්ථ දැක්වීමක් නොමැත.නමුත් ඔහුට මෙම සංකල්පය පිළිබඳ කිසිදු අදහසක් නොතිබූ බවට ඕනෑ තරම් සාක්ෂි ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ඔහුගේ (1837) දී , ඔහු කොටසක් වශයෙන් සන්තතික ශ්‍රිත සාකච්ඡා කිරීමේ දී පැවසුවේ අසන්තතිකතා ලක්ෂ්‍යවලදී ශ්‍රිතයට අගයන් දෙකක් පවතින බවය”. 
(සාක්ෂි හා නිශ්ප්‍රභා කිරීම්,) 151 , කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය 1976)

හාර්ඩි (Hardy) (1908, pp. 26–28) ශ්‍රිතයක් යනු x සහ y  විචල්‍යයන් දෙකක් අතර සබඳතාවයක් යැයි අර්ථ දැක්වූයේ පහත පරිදි ප්‍රකාශ කිරීමෙනි. “සමහරක් x  අගයන් සඳහා කවර ආකාරයකින් හෝ අනුරූපී y අගයන් ඇත. ඔහුට ශ්‍රිතය සියලු x අගයන් සඳහා අර්ථ දැක්වීමට හෝ x හි එක් එක් අගය y හි එක් අගයකට සම්බන්ධ කිරීමට අවශ්‍ය නොවීය. ශ්‍රිතයක මෙම පුළුල් අර්ථ දැක්වීමට, සමකාලීන ගණිතයේ පොදුවේ සැලකූ ශ්‍රිතවලට වඩා වැඩි සබඳතා ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වේ.
පරිගණකයේ නීතියක් ලෙස ශ්‍රිතයක් පිළිබඳ මතය, විශේෂ ආකාරයේ සබඳතාවයකට වඩා පුළුල් ලෙස ගණිතමය තර්කනයේ දී හා සෛද්ධාන්තික පරිගණක විද්‍යාවේ දී අධ්‍යයනයට ලක්වේ. මෙම පරිගණනය කළ හැකි ශ්‍රිතවලට ආකෘති ලෙස ලැම්බ්ඩා කලනය , μ සහානුයාත ශ්‍රිත හා ට’රින්ග් යන්ත්‍ර හැඳින්විය හැක.
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
ෆ්ලෑෂ් (Flash) සජීවීකරණ නිර්මාණ බෙදා හැරීම

ෆ්ලෑෂ් භාවිතයෙන් සජීවීකරණ නිර්මාණ සිදු කිරීම සාම්ප්‍රදායික සජීවීකරණ ක්‍රමවේදවලට සාපේක්ෂව වඩාත් පහසු සහ ලාභදායී විය හැකි නමුත් මෙම මෘදුකාංගය භාවිතයෙන් කිසියම් ව්‍යාපෘතියක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා වැය කළ යුතු කාලය මුදල් ප්‍රමාණය සහ අවශ්‍ය වන කුසලතා තෝරා ගන්නා ලද අන්තර්ගතය සහ එහි විලාසිතාව අනුව තීරණය වේ. අන්තර්ජාලය හරහා බෙදා හැරීම රූපවාහිනී විකාශයට සාපේක්ෂව වඩාත් ලාභදායී සහ පහසු ක්‍රමවේදයක් වන අතර Newgrounds සහ UGOplayer වැනි වෙබ් අඩවි නොමිලේ මෙම නිර්මාණ සඳහා ඉඩකඩ සලසා දෙනු ලැබේ. බොහෝ ෆ්ලෑෂ් සජීවීකරණ නිර්මාණ තනි හා ඇතැම්විට නවක නිර්මාණකරුවන් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ඒවා වන නමුත් මෘදුකාංගය භාවිතයෙන් ඉතා හොඳ මට්ටමේ නිර්මාණයක් සිදු කිරීමට යම් තාක්ෂණික දැනුමක් තිබීම අවශ්‍ය වේ. පළමුව අන්තර්ජාලය ඔස්සේ බෙදා හැරුණු බොහෝ ‍ෆ්ලෑෂ් සජීවීකරණ නිර්මාණ රූපවාහිනිය ඔස්සේ විකාශනය කිරීමට තරම් ජනප්‍රිය වූ අතර මෙසේ ‍‍ෆ්ලෑෂ් නිර්මාණ විකාශ කිරීම සඳහා MTV  සහ G4TV යන චැනල විශේෂිත වේ.

ප්‍රවර්ගය:සජීවිකරණය
මනෝ ව්‍යාධි වේදය

මානසික රෝග මානසික පීඩන හෝ මානසික රෝග පිළිබිඹු කරන හැසිරීම් / අත්දැකීම් ගැන කරන අධ්‍යයනය මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාවයි. සායනික මනෝවිද්‍යාවේ එන මානසික රෝග ගැන වර්ගීකරණය සහ අවබෝධය ලබා දෙන අධ්‍යාපනික සඟරාවක් ද මේ නමින් හැඳින්වේ. මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාව මානසික රෝග ගැන කරන අධ්‍යයනයක් ලෙස මානසික රෝග ගැන අධ්‍යයනය සඳහා බොහෝ විවිධ ආකාරයේ වෘත්තිකයින් පෙළඹී ඇත. බොහෝ විට මනෝ රෝග චිකිත්සකයින් සායනික මනෝවිද්‍යාඥයින් විශේෂයෙන්ම මානසික රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර සහ එහි සම්භවය සඳහා පර්යේෂණ කිරීමට සහ එහි වර්ධනය සඳහා උනන්දු වෙයි. මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාවේ දී බොහෝ උප ක්ෂේත්‍ර ඉවහල් වේ. උදාහරණයක් ලෙස ඇතැම් ස්නායු විද්‍යාඥයින් මානසික රෝගවලදී මොළයේ සිදුවන වෙනස්කම් ඉලක්ක කොට අධ්‍යයනය කරයි. එමනිසා මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාඥයෙක් ලෙස හඳුන්වනුයේ එම ක්ෂේත්‍රයේ විශේෂ පුහුණුවක් ලද බොහෝ වෘත්තිකයන්ගෙන් එක් අයෙකි.

මනෝ චිකිත්සකයින් බොහෝ විට විශ්ලේෂණාත්මක මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාව සඳහා උනන්දු වෙයි. එමගින් ඔවුන්ගේ ඉලක්කය වන රෝග ලක්ෂණ හෝ රෝග ලක්ෂණ සමූහයක එකතුව සපුරා ගනී. එමගින් රෝගිය‍ාගේ රෝග නිර්ණය ද (රෝගියාගේ අත්දැකීම් පවතින වර්ගීකරණය හා සසදා බැලීම) රෝග නිර්ණක පද්ධතියක් සකස් කිරීම ද, (DSM වර්ගීකරණය) කිසියම් රෝග නිර්ණයකට අදාල අත්දැකීම් හා හැසිරීම් ගොණු කරන ආකාරය සඳහා ද උදව්වක් ‍ලබාගනී.

නමුදු මෙය පෞර්ෂත්වයේ රෝගයක් වන මනෝ ව්‍යාධික හැසිරීම හා පටලවා නොගත යුතුය.

මනෝ ව්‍යාධික විද්‍යාව විශ්ලේෂණාත්මක පදයක් ලෙස

ඇතැම් විට ‍කිසියම් රෝගයක් නිර්ණය නොවූවද මනෝ ව්‍යාධික විද්‍යාව මගින් මානසික රෝගයට අදාල හැසිරීම් විස්තර කෙරේ.

මායාවන් හෝ භ්‍රාන්තිය (නොපවතින දෙයක් පිළිබඳ සංවේදනය) මනෝ ව්‍යාධියාගේ ලකුණක් ලෙස සැලකුව ද DSM වර්ගීකරණයේ එක් රෝගයකට අදාල රෝග නිර්ණායක සියල්ල සපුරන්නේ නැත.

පොදුවේ ගත් කළ ප්‍රජානනයේ හෝ ස්නායුක ප්‍රජානන පද්ධතීන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ බිඳ වැටීමක් නිසා ඇති වන හැසිරීම් හෝ අත්දැකීම්වල පීඩනයක් , අකර්මණ්‍යතාවයක් ලෙස මනෝ ව්‍යාධික විද්‍යාව වර්ග කළ හැක.

## ආශ්‍රිත ලිපි 
* Adverse Childhood Experiences movement
* Biological psychiatry
* Cerebral atrophy
* Evidence-based medicine
* Glossary of psychiatry
* Neurodegeneration
* Neuroimmunology
* Neuroinflammation
* Stress in early childhood
* Traumatic brain injury

## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
සයිකෝෂියාවේ ස්වභාවය හා රෝග ලක්ෂණ

මානසික විකෘතිතාවය(භ්‍රාන්තිය) පවතින පුද්ගලයින් පහත සඳහන් එකකින් ‍හෝ වැඩි ගණනකින් පෙළිය හැක.

භ්‍රාන්තිය හෝ මායාවන් යනු බාහිර උත්තේජනයක් නොමැතිව ඇතිවන සංවේදන අවබෝධයන් වෙයි. මෙය බාහිර උත්තේජනයේ වැරදි දැක්මක් වන අවබෝධයේ විකෘතිතාවය සහ මායාවන් යන්නන්ගෙන් වෙනස් වෙයි. (බාහිර උත්තේජකයන් සහිත වීම නිසා) ව්‍යාජ දර්ශනයන් ඉන්ද්‍රියන් ‍පහේම විවිධ ආකාරයෙන් ඇති විය හැක. එනම් එළිය , පැහැයන්, රස, සුවඳ වැනි සරල සංවේදන මෙන්ම සත්වයින් සහ මිනිසුන් දැකීම සහ බිය වීම, විවිධ කටහඬවල් ඇසීම, සංකීර්ණ ස්පර්ෂ සංවේදන වැනි සංකීර්ණ අර්ථ සහිත අත්දැකීම් ද විය හැක.

ශ්‍රවණ මායාවන් , විශේෂයෙන්ම කටහඬවල් ඇසීමේ අත්දැකීම් මානසික විකෘතිතාවයේ පොදු සහ ප්‍රමුඛ රෝග ලක්ෂණයකි. මෙම ශ්‍රවණයන් තමාට කථා කරන ලෙස, තමා ගැන කථා කරන ලෙසත් තවද විවිධ කථකයින් වෙන පුද්ගලයෙකු ගැන කථා කරන ලෙස ද අත්විඳිය හැක. ශ්‍රවණ මායාවන් අවනම්බු කරන, විධාන සලස්වන , කලින් සිතේ පැවත එන මායාවන් වූ කළ ඒවා එම පුද්ගලයාට විශේෂයෙන්ම කරදරකාරී වෙයි. නමුදු සෑම විටම මෙලෙස ශබ්ද ඇසීම අනර්ථකාරී ලෙස සැලකිය නොහැක. එනම් මෙලෙස ශ්‍රවණ මායාවන් ඇසෙන බොහෝ ‍දෙනාට මනෝ චිකිත්සකයකුගේ උපකාරය අවශ්‍ය නොවේ. මොවුනට මානසික ‍රෝගයක් නොමැති වුවද ඔවුනගේ උපකාර කිරීමට ශ්‍රවණ ශබ්ද පාලකයන් නිර්මාණය කර ඇත.

### මිථ්‍යාමතයන් 
මානසික විකෘතිතාවයන්හි දී මිථ්‍යා විශ්වාසයන් ඇති විය හැක. සමහරක් විශ්වාස පීඩනෝන්මාදී ඒවා වෙයි. කාල් ජැස්පර්ස් විසින් මානසික විකෘති විශ්වාසයන් ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයික ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලදී. ප්‍රාථමික මිථ්‍යා විශ්වාසයන් යනු හදිසියේ ඇතිවන සාමාන්‍ය මානසික ක්‍රියාවලීන්ගෙන් පැහැදිය නොහැකි විශ්වාසයන්ය. ද්විතීයික මිත්‍යා විශ්වාසයන් යනු ඇතැම් විට පුද්ගලයාගේ පසුබිම හෝ දැනට පවතින තත්වය අනුව බලපෑම් ඇති කළ හැකි මිථ්‍යාමතයන් වෙයි. (උදාහරණ - ජාතීන් අනුව / ලිංගික/ ආගමික පසුබිම /)

### සිතීමේ රෝග 
සවිඥානයට ඇති වන බාධා කිරීම් නිසා ඇති වන සිතීමේ රෝග එමගින් කථනයට සහ ලිවීමට ඇති වන බලපෑම මත වර්ගීකරණය කොට ඇත. බලපෑමට ලක් වූ පුද්ගලයා කථන පීඩනය (ඉක්මණින් නොනැවතී කථා කිරීම, වාක්‍ය මැදදී වෙනත් මාතෘකාවලට නොගැළපෙන ලෙස මාරු කිරීම , සිතීමේ හිස් බව, එලිසමයට අනුව කථනය වැනි රෝග ලක්ෂණ පෙන්විය හැක.

### සිතේ අභ්‍යන්තරය ගැන අවබෝධයක් නොමැතිකම 
මානසික විකෘතිතාවයේ වැදගත් සහ හඳුනාගත නොහැකි ලක්ෂණය වනුයේ අබාධයට ලක් වූ පුද්ගලයාට එය පිළිබඳ අවබෝධයක් නොමැති වීම එනම් අසාමාන්‍ය විකාර රූපී පුද්ගල අත්දැකීම් හා හැසිරීම් ගැන ඔහුට අවබෝධයක් නැත. උග්‍ර හදිසි මානසික විකෘතිතාවයක දී වුව ද එම පුද්ගලයෝ ඔවු‍න් අත් විඳින විකාර රූපී මායාවන් , විශ්වාස කළ නොහැකි මතයක් සත්‍යයන් නොවන බව අවබෝධ කර නොගනිති.

මුල් කාලයේ දී එම අවබෝධය අඩුකමට හේතු ලෙස සාමාන්‍ය ක්‍රමය සිහි බුද්ධියේ අකර්මණ්‍යතාවය ද හෝ විඳ දරා ගැනී‍මේ හැකියාව මග හැරීම ලෙස විශ්වාස කරයි. නමුත් පසුකාලීන අධ්‍යයනයන් මඟින් හීනෝන්මාදය පමණක් ඇති පුද්ගලයින් තුළ මෙන්ම විවිධ මානසික විකෘතිතා ඇති පුද්ගලයින් කණ්ඩායම් තුළ ද සිත පිළිබඳ ඇති අවබෝධය හා සිහිබුද්ධිය අතර සම්බන්ධයක් නොමැති බව හඳුනාගෙන ඇත.
මනෝ වෛද්‍ය

මනෝ චිකිත්සකයෙකු යනු මනෝ චිකිත්සාව විශේෂඥ පුහුණුව ලද සහ මානසික රෝග ප්‍රතිකාරය සඳහා බලපත්‍ර (සහතික ලද) කායික රෝග වෛද්‍යවරයෙකි. මොවුන් රෝගීන් ඇගයීමේ ක්‍රියාවලියේ අංගයක් ලෙස මානසික රෝග සඳහා ඖෂධ නියම කළ හැකි, කායික පරීක්ෂාවට ලක් කළ හැකි පර්යේෂණ නියම කළ හැකි සහ ඒවා විශ්ලේෂණය කළ හැක විද්‍යුත් නිකර්පරේඛය, සහ මොළය පිළිඹිබු කළ හැකි computed tomography හෝ computed axial tomography, magnetic resonance imaging, සහ positron emission tomography scanning වැනි මානසික සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයන් මෙම කාර්යයන් සඳහා වරප්‍රසාද ලබා ඇති අල්පතර කණ්ඩායම් අතරින් එකක් ද වෙයි.

### වෘත්තිය ක්ෂේත්‍රයේ ම‍නෝ විද්‍යාව 
මනෝ චිකිත්සකයින් යනු මානසික රෝග ප්‍රතිකර්ම සඳහා ජීව වෛද්‍ය ප්‍රවේශණය උපයෝගී කර ගැනීමට විශේෂඥ පුහුණුව ලද වෛද්‍යවරුන්ය. මනෝ චිකිත්සකයින් මනෝ ප්‍රතිකාර, මනෝ විශ‍්ලේෂණ සහ ඥාණාත්මක චර්යා ප්‍රතිකාරයේ යොදා ගැනීමට පුහුණුව ලැබුව ද ඔවුන්‍ අනෙක් මානසික සෞඛ්‍ය වෘත්තයින්ගෙන් වෙනස් වනුයේ ඔවුන‍් ලද වෛද්‍ය පුහුණුව නිසාය.

මනෝ චිකිත්සාවේ ක්ෂේත්‍ර පහත සඳහන් පරිදි උප - ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍රයන් බෙදා වෙන් කළ හැක.

* ළමා සහ තරුණ මනෝ චිකිත්සාව
* වැඩිහිටි මනෝ චිකිත්සාව 
* වයෝවෘද්ධ මනෝ චිකිත්සාව
* ඉගෙනුම් දුර්වලතා
* චර්යා වෛද්‍ය විද්‍යාව
* උපදේශක - සම්බන්ධනය මනෝ චිකිත්සාව
* හදිසි අවස්ථා මනෝ චිකිත්සාව
* ඇබ්බැහිවීමේ මනෝ චිකිත්සාව
* අධිකරණ වෛද්‍ය විද්‍යා මනෝ චිකිත්සාව
* වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ මනෝ චිකිත්සාවේ සංයෝජනය
* ස්නායු විද්‍යාවේ සහ මනෝ චිකිත්සාවේ සංයෝජනය
* ළමා මනෝ විද්‍යා, මනෝ විද්‍යා සහ ළමා රෝග විද්‍යාවේ සංයෝජනය

ඇතැම් මනෝ චිකිත්සකයෝ විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා උපකාර කිරීමට විශේෂ පුහුණුවක් ලබති. උදාහරණයක් ලෙස, ළමා සහ තරුණ මනෝ චිකිත්සකයා - ළමා සහ තරුණ මානසික ප්‍රශ්න උපකාර කිරීමට ද , වයෝවෘද්ධ මනෝ චිකිත්සකයා - වයෝ වෘද්ධ පුද්ගලයින් සමඟ කටයුතු කිරීමට ද, කර්මාන්තශාලා ආශ්‍රිත මනෝ චිකිත්සකයා - කර්මාන්තශාලා ආශ්‍රිතව තම වෘත්තිය කටයුතු ද, අධිකරණ වෛද්‍ය මනෝචිකිත්සකයා - අපරාධ සහ සිවිල් නඩු සඳහා අධිකරණය තුළ සහ ජූරි සභාව එක්ව කටයුතු කිරීමට අමතරව මනෝ රෝගවලට ගොදුරුව පන්තිකරුවනට ප්‍රතිකාර කිරීම ද සිදු කරනු ලබයි.

මීට අමතරව මනෝ චිකිත්සකයින් සහ ම‍නෝ සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයින් විසින් මනෝ ඖෂධ වේදය, මනෝ ව්‍යාධි වේදය, ස්නායු මනෝ චිකිත්සාව , මනෝ දෛහික වේදය, ආහාර ගැනීමේ රෝග, මානසික රෝග සඳහා මුල් අවධියේ ප්‍රතිකාර වේදය යන ක්ෂේත්‍ර ඔස්සේ ද පුහුණුවක් ලැබීමට ද ඉඩ ඇත.

## අමතර අවධානයට 
## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
ක්‍රීඩා සමාජ

**ක්‍රීඩා සමාජ** () යනු ක්‍රීඩාවට සම්බන්ධ විවිධ අංශ එක් සංවිධානයක් යටතේ ක්‍රියාත්මක වන ආයතනයකි. මෙය මලල ක්‍රීඩා සමාජයක් හෝ ක්‍රීඩා සංගමයක් ලෙස ද හැඳින්වේ.

### **ක්‍රීඩා සමාජ වර්ග** 
* තනි ක්‍රීඩා සමාජ - එක් ක්‍රීඩාවක් පමණක් නියැලෙන සමාජ
* බහු ක්‍රීඩා සමාජ (Multi-Sport Club) - ක්‍රීඩා කිහිපයක් එකම සංවිධානයක් යටතේ පවත්වාගෙන යන සමාජ

### **උතුරු ඇමරිකානු ක්‍රීඩා සමාජ** 
NBA (බාස්කට් බෝල්), NFL (ඇමරිකන් පාපන්දු), සහ MLS (සොකර්) වැනි තනි ක්‍රීඩා සමාජ මෙහි දක්නට ලැබේ. එහෙත් උතුරු ඇමරිකානු විශ්වවිද්‍යාල සාමාන්‍යයෙන් බහු ක්‍රීඩා සමාජ ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.

### **පාපන්දු ක්‍රීඩා සමාජ** 
පාපන්දු ක්‍රීඩා සමාජ විවිධ රටවල විවිධාකාර නම්වලින් හැඳින්වේ:

* බ්‍රිතාන්‍ය: (Football Club) FC - උදා: මැන්චෙස්ටර් යුනයිටඩ් FC, නිව්කාසල් යුනයිටඩ් FC
* පෘතුගාලය: CF (Club de Futebol) - උදා: FC පෝර්ටෝ, CF බෙලෙනෙන්සෙස්
* ස්පාඤ්ඤය: CF (Club de Fútbol) - උදා: රියල් මැඩ්රිඩ් CF, FC බාර්සිලෝනා

විශේෂයෙන් ලතින් රටවල බොහෝ පාපන්දු සමාජ පාපන්දු පමණක් නොව වෙනත් ක්‍රීඩා කණ්ඩායම් ද පවත්වාගෙන යනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස සෙල්ටික් FC හි මුල් නම වූයේ 'සෙල්ටික් ෆුට්බෝල් ඇන්ඩ් ඇත්ලටික් කොම්පැනි ලිමිටඩ්' (1994 දක්වා) යන්නයි.

### **ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සමාජ** 
ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සමාජ සාමාන්යෙන් ක්‍රිකට් ක්ලබ් (CC) උපසර්ගය සමග හෝ වෙනත් ක්‍රීඩා සමග ඇති සංගමයක් නම් සාමාන්යෙන් සපෝර්ට් ක්ලබ් (SC) හැඳින්වේ:

* බ්‍රිතාන්‍ය: ලැංකාෂයර් ප්‍රාන්ත CC, යෝක්‌ෂයර් ප්‍රාන්ත CC
* ශ්‍රීලංකාව: කොල්ට්ස් CC, බදුරලිය SC
අධිමනෝවිද්‍යාව

(1842–1910) මුල්කාලීන මනෝවිද්‍යා පර්යේෂකයෙකි.]]
අධිමනෝවිද්‍යාව යනු ටෙලිපති, ප්‍රාග් ප්‍රජානනය (යමක් පිළිබඳ කලින් දැන සිටීම), අනාගත සංජානනය/දිවැස, චිත්ත බලයෙන් වස්තූන් චලනය කිරීම, මරණාසන්න අත්දැකීම්, පුනරුත්පත්තිය, අවතාර පිළිබඳ අත්දැකීම්, පංචේන්ද්‍රියන් පරිබාහිර සංවේදන, මනෝචලනය, මරණයෙන් පසු සිහිකල්පනාවේ පැවැත්ම වැනි සම්මත විද්‍යා ගවේෂණවලට පරිබාහිර  අද්භූත හා අධ්‍යාත්මික සංසිද්ධීන් පිළිබඳ ව පර්යේෂණ සිදු කෙරෙන ව්‍යාජ විද්‍යාව (විද්‍යාත්මකව තහවුරු කල නොහැකි දෑ පිළිබඳ විද්‍යාව)කි.   

ආරම්භක අධි මනෝවිද්‍යා පර්යේෂණ සෙනර් පත් භාවිතයෙන් පරචිත්ත විජානනය සොයා බැලීමට ප්‍රයත්න දරා ඇත‍. 

පෞද්ගලිකව ආධාර දෙන විද්‍ය‍ාගාර සහ ඇතැම් විශ්ව විද්‍යාල ආශ්‍රීතව අධිමනෝවිද්‍යා පර්යේෂණ විවිධ ක්‍රම මගින් පර්යේෂණ සහ ක්ෂේත්‍ර කාර්යයන් ආශ්‍රීතව පදනම් වී ඇත. වර්තමානයේ පෙරට වඩා විශ්ව විද්‍යාල මගින් ලබා දෙන දායකත්වය අඩු වී ඇත. මෙම ගවේෂණයන් විශේෂ අධිමනෝවිද්‍යා ප්‍රකාශනවල පලවන ලිපි අතර ස්වල්පයක් පමණක් විද්‍යාවේ ප්‍රධාන ධාරාවේ එන සඟරාවල පල වේ. අධිමනෝවිද්‍යාඥයින් කරනු ලබන ප්‍රධාන පර්යේෂණයන් ලෙස අහඹු අංක උපදවනය මගින් මනෝ චලනයන් ද , උත්තේජනය නැති කිරීමේ ගෑනිස්ෆීල්ඩ් ගවේෂණය මගින් ඉන්ද්‍රීය පරිබාහිර සංවේදනය ද දුරස්ථ දර්ශන සඳහා ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ ආධාර සහිතව කරනු ලබන ගවේෂණයන් ද හැඳින්විය හැක. 

රේ හයිමන් , ස්ටැන්ලි ක්රිප්නර් සහ ජේම්ස් ඇල්කොක් ඇතුළු ඇතැම් අනෙකුත් විද්‍යාඥයෝ අධිමනෝවිද්‍යා ගවේෂණයට යොදාගත් ක්‍රමද එහි ප්‍රතිඵල ද විවේචනයට බඳුන්කොට ඇත. සංශයවාදය පර්යේෂකයන්ට අනුව පර්යේෂණයන්හි සාර්ථකත්වයට හේතු වනුයේ ක්‍රමාණුකූල ක්‍රමෝපායන් සංචරණයන් මගින් මනාව පහදා දීම බව ද අධිමනෝවිද්‍යාඥයින් විසින් පල කොට ඇති අසාමාන්‍යය පහදාදීම් නොවන බවත්ය. අදට අනුව නූතන විද්‍ය‍ාත්මක පරිසරය අධිමනෝවිද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් හි පැවැත්ම විශ්වාස නොකරති‍. එම නිසා ක්‍රියාකාරී මනෝවිද්‍යාඥයින් ට  ඔවුන්ගේ පර්යේෂණයන් විද්‍යාඥයින් හට ඒත්තු ගැන්වීමට ද අසීරු වී ඇත. තවද විද්‍යා රචකයින් විසින් ඔවුන්ගේ සම්මත අධ්‍යාපනික සාහිත්‍යයන් තුළ මෙම විෂය ව්‍යාජ විද්‍යාවක් ලෙසද හඳුන්වා දී ඇත.

## පාරිභාෂිතය
*පැරා* යනු ග්‍රීක වචනය කි. එහි තේරුම් වන්නේ "පසෙකින්, ආසන්නව සබැඳෙන, එපිටින්..." යනාදිය යි. *parapsychology* යන වචනය හඳුන්වා දෙන ලද්දේ 1889 දී හෝ ඒ ආසන්න කාලයේ දී දර්ශනවාදී මැක්ස් ඩෙසොයිර් විසිනි.

අධිමනෝවිද්‍යාඥයින් සයි (Psi) නමැති පදය මෙම ක්‍රියාවලිය හැඳින්වීමට යොදා ගෙන ඇත. විද්‍යාව මගින් පිළිගත් සම්මත සෛද්ධාන්තිකවලට පටහැණි පර්යේෂණ අන්තර්ගත නිසා අධිමනෝවිද්‍යාව විද්‍යාවේ අතුරු ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස හැඳින්විය හැක.

## Terminology
අධිමනෝවිද්‍යාවේදී **Psi** යනු, අතින්ද්‍රීය සන්ජානනයේ දී සහ මනෝචලනයේ දී අත්දකින්නට ලැබෙන කිසිදු භෞතික හෝ ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරිත්වයක් මගින් පැහැදිලි කල නොහැකි හඳුනානොගත් සාධකය යි. මෙම යෙදුම ග්‍රීක හෝඩියේ 23 වන අක්ෂරය වන **ψ** (psy/ප්සයි) මගින් ව්‍යුත්පන්න වූවකි. එම අක්ෂරය ග්‍රීක භාෂාවෙන් *ආත්මය* හඳුන්වනු ලබන ψυχή (psyche) යන වචනයේ මුල් අකුරයි. ජීව විද්‍යාඥ බර්තෝල්ඩ් පී. විස්නර් විසින් මෙම යෙදුම හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර එය මනෝවිද්‍යාඥ රොබට් තෝල්ස් විසින් 1942 දී ප්‍රකාශයට පත් කල බ්‍රිතාන්‍ය මනෝවිද්‍යා ජර්නලයේ ලිපියක් සඳහා භාවිත කරනු ලැබිණි. 

මනෝවිද්‍යා සංගමය විසින් Psi, ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙකකට බෙදනු ලබයි: ඒ Psi-ගැමා, ඉන්ද්‍රිය පරිබාහිර සංජානනය වෙනුවෙන් ද Psi-කප්පා (kappa), මනෝචලනය වෙනුවෙන්ද වශයෙනි. ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ දී "Psi" යන පදය මානසික, ආත්මීය සහ අද්භූත හැකියා සහ බලයයන් යනාදියට සමාන තේරුම් ගෙන දෙමින් වඩ වඩාත් භාවිත වෙයි.  

ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
සයිකෝසියාව

**සයිකෝසියාව** හෙවත් මනෝ විකාරය යනු  මනසේ ඇතිවන අසාමාන්‍ය තත්වයකි. එය විස්තර කරනුයේ යථාර්තය සමග සමිබන්ධ විය නොහැකි මානසික තත්වයක් ලෙසයි ("loss of contact with reality").  ලොව පුරා බොහේ මිනිසුන් පිරිසක් මෙයට අයත් විවිධ තත්ත්වයන්ගෙන් පිඩා විඳිති. බොහෝ දෙනා පවසන ආකාරයට පෞරුෂයේ වෙනස්වීම් සහ සිතුවිලිවල ඇතිවන අසාමන්‍යතා මෙලෙස හදුන්වයි.  මෙම පොදුවේ හදුන්වන සයිකෝසියාව නම් තත්වයේ විවිධ ස්වරූපයන් ඇත මායා දර්ශන, මායාව, බුද්ධිය අඩුවිම යනාදිය මෙම තත්ත්වයට ගැනේ. මෙම ඉහත කි ලක්ෂණ භින්නෝන්මාදය ලෙස හැඳින්වෙන රෝගයටද බොහෝවිට අදාල ලක්ෂණ වේ.

වර්ගීකරණය සහ බාහිර ප්‍රභව ICD –S , OMIM , Medline plus , MeSH මානසික විකෘතිතාවය යනු යථාර්ථය සමග පවතින සම්බන්ධය ගිලිහී යාම නිසා මනසේ ඇති වන තත්වයකි. මෙම රෝගයෙන් පෙළෙන අය සයිකෝෂීය රෝගීන් ලෙස හැඳින්වේ.

මානසික විකෘතිතාවයෙන් පෙළෙන්නන් නොපවතින දෙයක් පිළිබඳ සං‍වේදනය, මිත්‍යා විශ්වාස , පෞරුෂත්වයේ වෙනස්කම් සහ සිතීමේ අක්‍රමිකතා වැනි ලක්ෂණ පෙන්වයි. මෙම රෝග අමුතු සහ විකාර රූපී හැසිරීම්, සහ දෛනික කටයුතු , සමාජ සම්බන්ධතා පවත්වා ගැනීමට අපොහොසත් වීම වැනි ලක්ෂණ සමග ද බැඳී පැවතිය හැක.

රසායනික සහ ව්‍යුහමය වෙනස්කම් නිසා ඇතිවන ක්‍රියාකාරී මානසික ආතතීන් මගින් මානසික විකෘතිතා ඇති කළ හැක. එම නිසා මානසික විකෘතිතා යනු මානසික රෝගයක් කැළඹීම ලෙස හැඳින්විය හැක.

නමුදු බොහෝ පුද්ගලයින් තම ජීවිතයට බාධාවක් නොමැතිව දිවියේ ඇතැම් කාලවල අසාමාන්‍ය සහ යථාර්ථය වෙනස් කරන සුළු අත්දැකීම් ලබා ඇත. උදාහරණ ලෙස ඇතැමුන් විවිධ ආකාරයේ දෘෂ්ටීන් අත්දැක ඇති අතර සමහර අය එමගින් ආගමික අනාවරණයක් හෝ අනුප්‍රාණයක්  අත්විඳ ඇත. එම නිසා මානසික විකෘතිතා යනු සාමාන්‍ය සිහි බුද්ධියෙන් මුළුමනින්ම වෙන් වූවක් නොව සාමාන්‍යය සිහි බුද්ධිය හා බැඳී පවතින දෙයකි. මෙයට අනුව සායනික වශයෙන් මානසික විකෘතිතා ඇති පුද්ගලයින් තුළ විශේෂයෙන්ම තීව්‍ර සහ පීඩිතකාරී අත්දැකීම් ඇති බව කිව හැක.

සමකාලීන සංස්කෘතියට අනුව මානසික විකෘතිතා යන පදය මනෝව්‍යාධික හැසිරීම සමාන බවට වැරදි ලෙසට යොදා ගනී.

## මූලාශ්‍ර 
## භාහිර සබැඳි 
* National Institute of Mental Health

ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
ප්‍රවර්ගය:රෝග
උප‍දේශන මනෝ විද්‍යාව

මනෝ ප්‍රතිකාරය යනු සේවා දායකයින්ගේ ජීවිතයේ ප්‍රශ්න විසඳීම සඳහා පලපුරුදු මනෝ ප්‍රතිකාරකයින් යොදා අන්තර් පුද්ගල සමාජ සම්බන්ධාත්මක මැදිහත් වීම් සිදු කිරීමකි. මෙමඟින් පුද්ලයාගේ නිරෝගී පැවැත්ම පිළිබඳ හැඟීම් වැඩි දියුණු කිරීම සහ අදාල පුද්ගලයාගේ අපහසුතාවයන් පිළිබඳ අත්දැකීම් අඩු කිරීම සිදු කෙරේ. මේ සඳහා ඔහු විවිධාකාර වූ උපක්‍රම යොදාගනී. ඒවා නම් වාක්‍ය කාණ්ඩ, අදහස් හුවමාරුව සහ හැසිරීම් වෙනස් කිරීම මඟින් රෝගියාගේ / සේවාදායකයාගේ මානසික සෞඛ්‍ය දියුණු කිරීම හෝ කණ්ඩායම් සම්බන්ධතා දියුණු කිරීම වෙයි.

### ක්‍රම 
බොහෝ මනෝ ප්‍රතිකාරයන්හි වාචික අදහස් හුවමාරුව යොදා ගනියි. නමුත් ඇතැම් විට ලිඛිත වචන , චිත්‍ර , නාට්‍ය , කථා, සංගීතය සහ ප්‍රතිකර්ම ස්පර්ශය වැනි දෑ ද යොදා ගත හැක. මනෝ ප්‍රතිකාරයේ දී සේවාදායකයා සහ පුහුණු ප්‍රතිකාරකාරන්නා අතර සැලසුම් සහගත හමුවීමක් සිදු වේ. 1990 දී මුලින්ම ප්‍රයෝජනාත්මක සහ සිද්ධාන්ත මත පදනම් වූ මනෝ විශ්ලේෂණය හා බැඳුණු මනෝ ප්‍රතිකාරයන් ඇරඹේ. එතැන් පටන් වෙනත් විවිධාකාර ප්‍රවේශන වර්ධනය වෙමින් හා තවමත් නිර්මාණය වෙමින් පවතී.

සායනික ලෙස හඳුනාගත හැකි ප්‍රශ්නවලදී මතුවන ලක්ෂණ මෙම ප්‍රතිකාරය මඟින් සුව කළ හැක. Carl Rogers ට අනුව දිනපතා ජීවිතයේ දී ඇතිවන ගැටලු සඳහා සිදු කරන ප්‍රතිකාරයන් උපදේශනය ලෙස හැඳින්විය හැක. නමුත් උපදේශනය සහ මනෝ ප්‍රතිකර්මය එකිනෙක බැඳී පවතී.

### මනෝ ප්‍රතිකර්ම 
මූලික ලෙස නිර්මාණය කළ ඇත්තේ මානසික රෝග සඳහා ප්‍රතිකාරයන් ලෙසය. නමුත් සියලුම මනෝ ප්‍රතිකාර ප්‍රවේශනයන් රෝගය සුවකිරීම යන ප්‍රවේශනය පිළි නොපදී. ඇතැම් චිකිත්සකයින් තමා අධ්‍යාපනික හෝ සහායක චරිතයක් ලෙස දකී. මනෝ ප්‍රතිකාරයන් තුළ දී සංවේදී මාතෘකා බොහෝ විට සාකච්ඡාවට බඳුන් වන නිසා ප්‍රතිකාරකයින් සේවාදාකයාට ගරු කිරීම සහ රහසිගතභාවය රැකීමට නීතියෙන් බැඳී සිටී.

### මනෝ ප්‍රතිකාරයේ පද්ධතීන් 
මෙහි පද්ධති ගණනාවක් ඇත

# සංජානන චර්යාව
# මනෝ විද්‍යා චාලකයන්
# සංදෘෂ්ඨිකවාදය
# උපකාරකයන් ලෙස
# කෙටිකාලීන ප්‍රතිකාර
# සැලසුම් සහගත ප්‍රතිකාරය
# සම්බන්ධිත මනෝ ප්‍රතිකාරය
# දෛනික මනෝ ප්‍රතිකාරය
# මෝහන මනෝ ප්‍රතිකාරය
# Trans – personal මනෝ ප්‍රතිකාරය 
# මූලික මනෝ ප්‍රතිකාර මූලධර්ම ආරම්භයක් ලෙස -Tinbersens ගේ ගැටළු 4ක් ආවර්තිතා වගුව 
# Tinbersens ගේ ගැටළු 4ක් වගුව අනුව සියලුම මනෝ ප්‍රතිකාර ක්ෂේත්‍ර මානව විද්‍යාවේ පර්යේෂණ සහ මිනිස්කම යටතේ පොදු ආකෘතියකට ගත හැක. (ප්‍රශ්න ඉලක්ක කර ගත් කෙටි ප්‍රතිකාරය) (පවුල් ප්‍රතිකාරය - විවාහ උපදේශනය)

ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
අංශුමය පද්ධති

## හිම කැටිති සහ හිසකේ
අංශු පද්ධතීන් සජිවි කරණය කල හෝ අචල ඒවා විය හැක. එනම් එක් එක් අංශුවේ ජීව කාලය  එකවරම විදැහුම් කරණය කල හැකි අතර නැතහොත් එය කාලය සමග විසුරුනු එකක් විය හැක. මෙම වෙනසෙහි ප්‍රතිඵලය හිම සහ හිසකේ අතර පවතින  දෘෂ්‍යමය වෙනස මගින් පැහැදිලි වේ. 

අංශුමය පද්ධතිය යන යෙදුමත් සමගම සිහියට නැංවෙන්නේ සජිවිකරණය කල පැතිකඩ වේ. එය ගිනිපුපුරු, වර්ෂාව සහ ගින්න ආදිය පරිගණක තුල ප්‍රතිනිර්මාණය සදහා චලිත අංශුමය අනුහුරුකරණයේදී  පෙ‍ාදුවේ භාවිතා වේ. මෙම ක්‍රමයේදී සජිවිකරණයේ එක් එක් රූපරාමුව තුළ එක් එක් අංශුව එහි ජීවන චක්‍රයේ නිෂ්චිත පිහිටුමක පවතින අතර සෑම අංශුවක්ම අවකාශයේ තනි ලක්ෂීය පිහිටුමක පවතියි. 

නමුත් එක් එක් අංශුවෙහි සම්පුර්ණ ජිවන චක්‍රයම එකවර විදැහුම් කරණය කළේ නම් ප්‍රතිඵලය ලෙස ස්ථිතික අංශු ලැබෙන අතර එහිදි ලක්ෂීය අංශු වෙනුවට අංශු වේ මුලු චලිත පතයම දැක්වෙන පටි ආකාර ව්‍යුහයන් ලැබේ. මෙම ව්‍යුහ හිසකේ, රෝම, තණපත් සහ සමාන ගුණාංග සහිත ව්‍යුහ නිරූපණය සදහා යොදා ගත හැක. තවද මෙම ව්‍යුහ සජිවි කරණය කල අංශු පාලනය සදහා භාවිත කරණ ප්‍රවේග දෛශික, බලක්ෂේත්‍ර, නිර්මාණය වීමේ සීඝ්‍රතා සහ අපගමන පරාමිතීන් මගින්ම පාලනය කල හැක.  ඊට අමතරව මෙම ව්‍යුහ වල විදැහුම් ඝනකම අවශ්‍ය පරිදි පාලනය කල හැකි අතර ඇතැම් යෙදුම් වලදී ව්‍යුහයේ දිග සමග එහි ඝනකම වෙනස් විය හැක. විවිධ පරාමිතීන්ගේ සංයෝජනය මගින් දැඩි බව, දුර්වල බව, බර සහිත බව, රළු බව වෙනත් ඕනෑම ගුණාංග සංඛ්‍යාවක් ආරෝපණය කළ හැක. තවද නිර්මාණයේ පෘෂ්ටය මතින් වර්ණය, දිග හෝ අනෙකුත් ගුණාංග අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් කිරීම සදහා වයනයන් සිතියම් කරණය භාවිතා කල හැක. 

ප්‍රවර්ගය:පරිගණකවේදය
චලන ග්‍රාපික සැලසුම

**චලන සැලසුම** යනු ග්‍රාපික සැලසුමෙහි උප තුලකයක් වන්නේ එය විසින් චිත්‍රපට තැනීමේ හෝ සදෘශ්‍ය නිෂ්පාදනයෙහි  (හෝ අනෙකුක් කාලික වශයෙන් විකාසය වන දෘශ්‍ය මාධ්‍යයයේ)  සන්දර්භයක් තුල සජීවනය හෝ චිත්‍රපටමය ශිල්ප ක්‍රම භාවිතය තුලින් ග්‍රාපික සැලසුම් මූලධර්ම භාවිත කෙරෙන නිසාය. 

ග්‍රැෆික් චලන සැලසුම් කිරීමේ යෙදුම් භාවිතා කිරීමේ දී බොහොමයක් පුද්ගලයින් එය වස්තු අරඹයා වූ යෙදුමක් ලෙස දකී. මෙම මාද්‍ය ගොනු පික්සෙල් හෝ වෙක්ටර් ආකෘතියෙන් ඇති නිශ්චල ඡායාරූප, චිත්‍රපට අනුක්‍රම හා ශ්‍රව්‍ය ගොණු විය හැක. යෙදුම තුළ දී ඔබ තමන්ගේම හා ස්වාධීන කාල රාමුවක්, විභේදන බලයක්,තත්පරයට වන රාමු ගණන හා පික්සෙල් ප්‍රමාණයෙන් යුත් නව සංයුතියක් නිර්මාණය කරනු ඇත.

සංයුතියක් නිර්මාණය කිරීමේ දී ඔබ විසින් මාධ්‍ය ගොනු එකක් හෝ කිහිපයක් ඇතුළත් කරයි. මෙම ගොණු  සංයුති කවුලුවෙහි (composition window) මෙන්ම කාල රාමුවෙහි ද දැකිය හැක. 

ස්ථර වලට පිහිටීම (x,y සමහරක් විට z) , ප්‍රමාණය, භ්‍රමණය, පාරාන්ධතාව, etc වැනි‍ දේ ඔබට පාලනය කළ හැකි ගති ලක්ෂණ ඇත. ස්ථර ඇල්ෆා චැනල හා මිශ්‍ර කිරීමේ ආකාර මඟින් සපයා ඇති විනිවිද පෙනීමේ තොරතුරු යොදා‍ ගෙන එකිනෙක සමඟ මතු වේ. ඒවායින් ස්ථර ඊට පහතින් වූ ස්ථර වලට බලපෑම් කරන ආකාරය වෙනස් වේ. සියලුම නවීකරණය කළ හැකි ක්‍රම පාහේ කී ෆ්‍රේම් කල හැක. එනම් කාලය හරහා එහි අගය යම් නිශ්චිත ස්ථානයක ගබඩා කර තැබිය හැක. මෙය පරිගණක සජීවීකරණයේ, එනම් කාලය හරහා කී ෆ්‍රේම් අතර අගයන් අන්තර්නිවේෂණය කිරීමට පරිගණක භාවිතා කිරීමේ  මූලික න්‍යායන්ගෙන් එකකි.
උටා තේ බඳුන

300px|thumb|උටා තේ බඳුන

උටා තේ බඳුන හෝ නිවෙල් තේ බඳුන යනු පරිගණක ග්‍රැෆික් සමාජය තුළ සම්මත පරිශීලක වස්තුවක් බවට පත්ව ඇති 3D ආකෘතියකි. එය සරල හැඩයකින් යුත් සාමාන්‍ය තේ බඳුනක ගණිතමය ආකෘතියක් වන අතර ඝන සිලින්ඩරාකාර හා භාගිකව උත්තල ලෙස දිස්වේ. 

මෙම තේ බඳුන ආකෘතිය මුලින්ම නිර්මාණය කරන ලද්දේ උටායි විශ්ව විද්‍යාලයේ ග්‍රැෆික් වැඩසටහන් දියුණු කිරීමේ සාමාජිකයකු වූ, මුල් කාලීන පරිගණක ග්‍රැෆික් පර්යේෂකයෙකු වූ මාර්ටින් නිවෙල් විසින් 1975දීය.

## භාවිත
පරිගණක ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය කල පළමු කෙටි චිත්‍රපට වල සහ අනතුරුව නිර්මාණය වු සම්පුර්ණ වාර්තාමය චිත්‍රපට වල ආරම්භක අවදියේ පටන්ම කිසියම් දර්ශනයක උටා තේ බඳුන අන්තර්ගත කරවීම එක්තරා ආකාරයක හාස්‍ය ජනක සම්ප්‍රදායක් බවට පත්විය. උදාහරණයක් ලෙස Toy Story චිත්‍රපටයේ කෙටි තේපැන් සංග්‍රහ දර්ශනයේ උටා තේ බඳුන ඇතුළත් විය. එමෙන්ම ඇතැම්විට Microsoft ආයතනයේ Windows මෘදුකාංගය සමග නිකුත් කෙරෙන Pipes නම් Screensaver වැඩ‍සටහනෙන් ඇතැම් විට ඌටා තේ පෝච්චිය දැකගත හැක. ඒ හැරුණු විට Treehouse of Horror VI ලෙස නම් කල The Simpsons කතාංගයෙහි ද තේ පෝච්චිය අන්තර්ගත වේ. 

(ජිම් ආවෝ සහ ඩේව් කර්ක් 1987 වසරේ ඉදිරිපත් කල “Fast Ray Tracing by Ray Classification” SigGraph ප්‍රකාශනයේ ඇතුළත්)එක් ප්‍රසිද්ධ කිරණ අනුරේඛිත රූප සටහනක කුළුණු හයක් නිරූපිත අතර ඉන් කුළුණු 5 ක් මත ප්ලේටෝනික ඝන වස්තු (චතුස්තලය, ඝනකය, අෂ්ට තලය, ‍මුහුණත් 12 කින් යුත් ඝන වස්තුව සහ වින්සති තලය යන ඒවා මෙයට අයත්වෙයි) නිරූපණය කර ඇති අතර ඉතිරි කුලුණ මත තේ පෝච්චියක් නිරූපිතය. මෙම රූප සටහන “The Six Platonic Solids” හෙවත් ප්ලේටෝනික ඝන වස්තු 6 ලෙස හැදින්වෙන අතර ඒ හේතුවෙන් ඇතැම් අය තේ පෝච්චිය “Teapotahedron” ලෙසද හදුන්වති. මෙම රූප සටහන පොත් සහ සඟරා කිහිපයකම කවරයේ රූප සටහන් ලෙස පලකෙරුණි. ජිම් බ්ලින් (ඔහුගේ “Project  Mathematics!” නම් වීඩියෝ ක්ලිපයේ) ෆයිතගරස් ප්‍රමයේ වෙනස් ආකාරයක් ඔප්පුකර පෙන්වීමට සමත්වීම. අංශක 90 කෝණයක් දෙපසින් ද්විමාන තේ පෝච්චිය බැගින් නිර්මාණය කරන්න. එවිට කර්ණය මත පිහිටන තේ පෝච්චියේ ක්ෂේත්‍ර ඵලය අනෙක් දෙපසෙහි පිහිටි තේ පෝච්චි වල ක්ෂේත්‍ර ඵලයන්ගේ ඓක්‍යයට සමවේ. 

නිවල් තේ පෝච්චිය Serious Sam පරිගණක ක්‍රිඩා වලද Serious යාන්ත්‍රණයේ ත්‍රිමාන ආකෘති කරණය ගුණ පෙන්වීම සදහා භාවිත වේ.
ඩිස්නොමියා

thumb

**ඩ්යි‍ස්නොමියා** එය නිල වශයෙන්  හඳුන්වන්නේ (136199) ඊරිස් 1 ඩිස්නොමියා නමිනි. එය වාමන ග්‍රහලොවක් වන ඊරිස්ගේ චන්ද්‍රයෙක් වේ. එය 2005 දී මයික් බ්‍රවුන් හා ලේසර් කිරණ මගින් ක්‍රියාත්මක වන (Adaptive options) ගතික ප්‍රකාශ විද්‍යා පරීක්ෂණ කණ්ඩායමක් විසින් ඩබ්.එම්.කොක් නිරීක්ෂණාගාරයේ දී සොයාගන්නා ලදී. ඉන් පසුව එය S/2005(2003 UB313)1 වශයෙන් ඩයි‍සනොමියො ලෙස නම්කරන තුරු හඳුන්වන ලදී. (ග්‍රීක බසින් එහි අර්ථය නීති අඩුවීම (lawlessness)) ග්‍රීක ඊරිස් දෙවියන්ගේ දියණිය වූ ඩිස්නොමියා වෙනුවෙන් මෙය නම් කරන ලදී.

## සටහන් 
## මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:එරිස් (වාමන ග්‍රහලෝකය)