ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ

ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီး **ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ** ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမၢၵ်ႈမီးလႆႈ ၼႆ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ် ဝႃႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၾိင်ႈငႄႈ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မႂ်ႇသုင် ၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼၼ်ႉ “ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ”ၼႆႉ ဢမ်ႇမီး ဢမ်ႇပဵၼ် တိုၼ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶမ်ႇ လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။

ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ “ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ” ၼႆႉ မိူဝ်ႈ (28.5.1985) တီႈဝတ်ႉတႆး ၵဝ်ႈလၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸင်ႇႁဵတ်း ပၢင်တုမ် (ငူပ်ႉငိ၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်း) ၵၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်တုမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈထမ်ႇမသႃႇမိ [M.A., A.M.,M.Phil (Colombo)] ၸင်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈ သပ်းလႅင်းၼႄ ၶိူဝ်းလွင်ႈ “ၶႂ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ မူႇၸုမ်း ဢၼ်တေႁဵတ်း ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ (သုတေသန Research) “ ၼႂ်းလွင်ႈၸၢဝ်းတႆးယဝ်ႉ။

ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ “ၵၢၼ်ၸွပ်ႇႁႃ တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်” ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တေၸွပ်ႇႁႃၼၼ်ႉ -
# လွင်ႈလႆႈၸွပ်ႇႁႃ လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ လွင်ႈတၢင်း (Data) မၼ်းၼၼ်ႉ တႅတ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။
# လွင်ႈလႆႈၸွပ်ႇႁႃ ၶႆႈႁႃၸွမ်း ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉႁၼ် ထိုင်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ မူႇလ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း လီလီငၢမ်းငၢမ်း။
# ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း ဢဝ်လႆႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ ၸႅတ်ႈမၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း လွင်ႈၼိူဝ် ၶေႃႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လီလီငၢမ်းငၢမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၵၢၼ်မဵဝ်းဢၼ်လႆႈမီး တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း (ယိူင်းမၢႆ) မၼ်ႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵႅၼ်ႇသေယဝ်ႉ ဝႆႉၸႂ်ယိုၼ်းၸႂ်ယၢဝ်းသေ တၢဝ်းႁႃ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ ၸႅတ်ႈမၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၵၢၼ် မဵဝ်းဢၼ်လႆႈဢဝ် ၺၢၼ်ႇပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းဝူၼ်ႉသေလႄႈ ဢဝ်လၢႆးမႂ်ႇ ပိူင်မႂ်ႇ ပၵ်းတမ်းသေ ၸွပ်ႇႁႃ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ (Truth)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၸွမ်း ဝူၼ်ႉၸွမ်း တၢင်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ မၼ်ႇမႅၼ်ႈ (Objectivity) သေယဝ်ႉ လႆႈၶတ်းၸႂ် ၸွပ်ႇႁႃမၢႆတွင်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈတၢင်းမၼ်း (Data ၶေႃႈမုၼ်း) တဵမ်ထူၼ်ႈ လီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၵဵပ်းႁွမ် တွမ်ၸူႉ မၢႆတွင်း ၶေႃႈမုၼ်း (Data) မၼ်းယဝ်ႉၸိုင် ထတ်းသၢင် တႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေယဝ်ႉ တေႃႇထိုင် ႁႂ်ႈပေႃးပၼ်လႆႈ လွၵ်းလၢႆး (Method) ယိပ်းတိုဝ်း ႁႂ်ႈပေႃးၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇလႂ် ၶႂၢင်ႇၼၼ်ႉ (ၶႂၢင်ႇပၢႆးလိၵ်ႈလၢႆး၊ ၶႂၢင်ႇပၢႆးၾိင်ႈငႄႈ ၸၵႂႃႇ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ 2 မဵဝ်း
(1)	ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (Pure Research)
(2)	ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တႃႇၸႂ်ႉယိပ်းတိုဝ်း   (Applied Research)
ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (Pure Research) ၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ် ယိူင်းဢၢၼ်းၸူး ပုၼ်ႈတႃႇ ၽွၼ်းပၢင်ႈၵေႃႉလဵဝ်၊ ၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ။ ယိူင်းဢၢၼ်းၸူး ပုၼ်ႈတႃႇ ၽွၼ်းပၢင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶူင်းၵၢင် တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ (Philosophy) လႂ်၊ ပၢႆးဢၽိထမ်ႇမႃႇလႂ် တႄႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၵူႈၸိူဝ်း ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၸၼ်ႉငဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တႃႇၸႂ်ႉယိပ်းတိုဝ်း (Applied Research) ၼႆႉ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (U.S.A)၊ ရသျႃး (Russia) ၊ ၵျပၢၼ်ႇ (Japan) တႄႇၸိူဝ်း မိူင်းဢၼ်ပၢႆးသၢႆႊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်း ၼမ်လိူဝ်တႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးသိုၵ်း၊ ပၢႆးယူႇလီ၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸၵႂႃႇ ပၢႆးၸိူဝ်းဢၼ် လမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဢၼ်ၸိူဝ်းလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း ၽွင်းၼႅတ်ႈမႆႈၼၼ်ႉလႄႈသင် တိုၼ်းဝႃႈ ၸႂ်ႉယိပ်းတိုဝ်း ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ (Applied Research) သဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။

## ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ
ၽူႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ (သုတေသီ Researcher) ၼႆႉ လူဝ်ႇမီးဝႆႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉ တၢင်းၶႅၼ်ႇ (Ability) သၢမ်ပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။
# လူဝ်ႇလႆႈမီးၸႂ် တူင်ႉတူင်ႉတိုၼ်ႇတိုၼ်ႇ၊ ၵႆႉလႄႇၸွပ်ႇႁႃ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ (Researcher Activities) 
# တူဝ်ၸႂ်သွင်ပႃး ႁႂ်းလွတ်ႈၵၢင်း တၢင်းပဵၼ်သေယဝ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးၵိုင်ႇတၢၼ်ႇ တေႁဵတ်းလႆႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႆႉ လွင်ႈယူႇလီ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ (Researcher Quail fixations)
# လူဝ်ႇလႆႈမီး ၺၢၼ်ႇပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉ တၢင်းမေႃ ၵတ်ႉၵျၢင်ႇ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ် ဢၢင်ႇၶႂၢင်ႇ ဢၼ်ႁဝ်း တေၶူၼ်ႉၶႂႃႉ (Researcher Education) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႆႉ မီးၼမ်လိူဝ်တႄႉတႄႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇ ပၢႆး Subject ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီး လၢႆးၶူၼ်ႉၶႂႃႉယူႇ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁႃႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁူႉႁၼ်ထိုင်မႃးၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈထွၼ်ဢဝ် တီႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမၼ်းသေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်
* ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ (3)၊ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ၊ ၸႃႇၵရ B.A (History)၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 71,72၊ ပီ 1995။