open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး

**ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးယဝ်ႉ။

## ပထဝီႇ
တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉမဢီႇၼႆႉ ၶႅၼ်ႈပၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇ လႄႈသင်၊ ၼမ်ႉၵႂႃႉ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ပၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇၸမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ ၼႆႉ ၶႅၼ်ႈဝႆႉသေ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇရၶႅင်ႇဢၼ် ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးဝႆႉ ၵုၼ်တင်းၼမ်လႄႈ ၵူတ်ႉငွၵ်းၸိူင်ႉၼင်ႇ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လွႆၼမ်သေ လွႆပႅၼ်တီႈ သၼ်လွႆၼၼ်ႉ ငေႃးပႅၼ်ဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇယူႇယဝ်ႉ။ လွႆႈဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ တၢင်းသုင် မီးထိုင် 5000 ထတ်းယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆ *တွင်ႇၵူၵ်ႉ* ဢၼ်လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ သၼ်လွႆယူဝ်းမသေ မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၶႅမ်ႉတင်း ဝဵင်းပျီႇ၊ ဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆတွင်ႇၵူၵ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းတွင်ႇၵူၵ်ႉ ပွင်ႇတေႃႇထိုင် ဝဵင်းပၢၼ်းတွင်း၊ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇသေ လေႃႉဝႃႇလူတ်ႉၵႃးဝႃႇ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉ မဢီႇ၊ တၢၼ်းလွႆး၊ တွင်ႇၵူၵ်ႉ၊ တၢၼ်ႇတွႆး၊ ၵျဵင်ႇတလီ လႄႈ ၼမ်ႉၵႂႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပၢၵ်ႇၼမ်ႉၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလီ တွၼ်ႈတႃႇ ႁိူဝ်းသၢင်ႈၽေႃးဢွၼ်ႇ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပႃႇထိူၼ်ႇပႃႇမႆႉၶဵဝ်ၶဝ် ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉလႄႈ ဢွင်ႈတီႈ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ႇႁႆႈၵၢၼ်ၼႃး ၵႅပ်ႈၼႃႇၽႅဝ်။

## ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၾိင်ႈၾႃႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈရၶႅင်ႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၼမ်ႉၶဝ်ႈတႅင် ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ဢွႆႈ၊ ၵုၺ်၊ မႆယႃႈ၊ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ တူၼ်ႈတၼိ သေ ဢၼ်ပဵၼ် ပေႃငိုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပႃႈႁႅင်ႈ ပႃၼဝ်ႈၵေႃႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ မီးယူႇ 4157 လွၵ်းလၵ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 2014 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 357,840 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ လႄႈၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄသေ ၸႅၵ်ႇဝႆႉပၼ်ၸႄႈဝဵင်းၽႄသၢမ်ဢၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵူၵ်ႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉ ၼႆႉသေၵေႃႈ ၽွင်းငမ်းမႃးယဝ်ႉ။

ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးသေ ႁွင်ႈၵၢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပၵ်းမႃးဝႆႉ တီႈ ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းယႃ၊ ၵၢတ်ႇ လႄႈ ႁူင်းသွၼ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။

## ဝဵင်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး
* ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး
**ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး
* ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉ
** ဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉ
** ဝဵင်းမဢီႇ
* ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉ
** ဝဵင်းၵႂႃႉ
** ဝဵင်းၵျဵၼ်ႇတလီႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး

**ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးယဝ်ႉ။

## ပထဝီႇ
ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွတ်းၸၢၼ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ တေႃႇ တၢင်းတူၵ်း ၵႂၢင်ႈ 28.33 လၵ်း လႄႈ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်း တေႃႇ တၢင်းႁွင်ႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 48 လၵ်းသေ ဢေႇရိယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ 1360.16 လွၵ်းလၵ်း (970,504 ဢေႇၵ) ယဝ်ႉ။ လွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ မီးတီႈ ၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 18 ထတ်းယဝ်ႉ။

## ၽေးသၽႃႇဝ
### 2017
ယွၼ်ႉၽူၼ်မႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇ တီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇသေ ၼမ်ႉလႆႈသူၺ်းလႄႈ ၽင်ႇႁိုၵ်းလႆႈၵူၼ်ႇသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24 လူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉဢဝ် ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ဝၢၼ်ႈပၸုၼ်ႇၽျေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပထမဝိမႃႇၼ ဝတ်ႉထု (ၼၢင်းၽီၶီႇပလၢင်ႇၶမ်းမိၼ်)

## 1-ပထမဝိမႃၼဝတ်ႉထု

* 1။ ၼၢင်းၽီ မႂ်းၼၢင်း ဢၼ်ၼုင်ႈဝႆႉၶႅပ်းၶေႃးၽီ ၼုင်ႈတိုဝ်းဝႆႉတၼ်းသႃႇၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉ မွၵ်ႇၽီၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ်ၼုင်ႈဝႆႉ သိူဝ်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈလီၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ မၢပ်ႈမိပ်ႈပိူင်းလႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇၽႃႉမႅပ်ႈ ၼိူဝ်ပၢႆမွၵ်ႇၵုမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၽၢင်ပလၢင်ႇ တင်ႇတီႈၼင်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃမႂ်းၼၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်ဝႆႉၶမ်းတင်း ပိုၵ်းၼၼ်ႉ မိၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ၽႂ်းၽၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

* 2။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်းမႃးမီး သီငဝ်းႁိူဝ်းမၢပ်ႈ(သိပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇ)ၼင်ႇၼႆၼေႃး။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ မႂ်းၼၢင်းလႆႈမီး (ၽွၼ်းလီ) တဵမ်ထူၼ်ႈၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၸီးၸိမ်ႇတၼ်းၸႂ်တင်းသဵင်ႈၼင်ႇၼႆၼေႃး။ 

* 3။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇ သင်မႃးၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႃးလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။

* 4။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* 5။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... မိူဝ်ႈၶႃႈပဵၼ်ၵူၼ်း တီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈ လူႇတၢၼ်း တီႈၼင်ႈတင်ႇသီႇၸဵင်ႇပၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတင်းၼမ် ဢၼ်ယေႃးၶိင်းမႃးၼၼ်ႉဢေႃႈ။ (တီႈၽူႈႁပ်ႉ ဢဝ်တၢင်းလူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ) လႆႈဝႆႈသႃမႃးဢေႃႈ။ လႆႈႁွမ်းမိုဝ်းၼပ်ႉယမ်မႃးဢေႃႈ။ ပဵၼ်လႆႈတၢၼ်ႇႁိုဝ် ၵေႃႈ လူႇတၢၼ်းမႃးယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

* 6။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ပွင်ႇႁွတ်ႈထိုင် (သိပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇ)ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇ မႃးလႆႈ(ၽွၼ်းလီသိူဝ်းသႃႇ) တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၽွၼ်းလီတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တဵမ်တၼ်းၸႂ်(ပဵင်းဢူၵ်းပဵင်းၸႂ်)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	
* 7။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၶႃႈၼၢင်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလႆႈၶိုင်ပွင်လူႇတၢၼ်း (တီႈၼင်ႈတင်ႇသီႇၸဵင်ႇ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေလႆႈမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ... (လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
    
ပထမဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ သုတ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉ

**ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉ လႄႈ ဝဵင်းမဢီႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းမဢီႇ

**ဝဵင်းမဢီႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉ

**ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၵႂႃႉ လႄႈ ဝဵင်းၵျိၼ်ႇတလီႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵႂႃႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းၵျဵၼ်ႇတလီႇ

**ဝဵင်းၵျဵၼ်ႇတလီႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီး ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဝဵင်းၼိုင် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး

**ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵႃႈတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူ 668,634 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူးၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
* ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး
* ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ
* ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃး
* ၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး

**ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ

**ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ၊ သေ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃႇ တီႈ မႄႈၼမ်ႉၵလတၢၼ်ႇသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်းမီး 3 လၵ်း ၼႃႈပွတ်းမီး 1/2 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵလတၢၼ်ႇသေ တီႈၼိူဝ်လွႆၵျွၵ်ႉတေႃႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၵွင်းမူးၵျွၵ်ႉတေႃႇယဝ်ႉ။

တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းယႃ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ လုမ်းသၢႆလူမ်း သေဢမ်ႇၵႃး မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၼ်ႉသုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ 4 ၵျွင်းသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵျွင်းသျၢၼ်းယႂႃႇ (ဝၢၼ်ႈတႆး)၊ ၵျွင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ၊ ၵျွင်းသိမ်ႇ လႄႈ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝဵင်းၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၼမ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ တီႈႁိမ်းႁွမ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇသေၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းပလႅတ်ႉဝ၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ဢဝ်ၵုၼ်ႇတီႈ သၼ်လွႆမိူင်းၶျၢင်း လႄႈ ၵုၼ်ႇတီႈ ထုင်ႉပဵင်းရၶႅင်ႇၶဝ် မႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ယဝ်ႉ။ ယႃႈၵလတၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပလႅတ်ႉဝၼၼ်ႉ မႃးသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်တီႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈလူင် ၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼႆႉ ၵႆႉပိုတ်ႇၵၢၼ်ႇ ၼိုင်ႈဝူင်ႈ 2 ဝၼ်းယဝ်ႉ။

တီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 5 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈၵဝ်ႇ ဢၼ် ၽြႃးမႁႃမုၼိ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉသေ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးသူႇၼိုင်ႈ ဢၼ်သထေးလူင် ဢူးယႄးၵျေႃႇတူႇ လူႇတၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ၵႂႃႇၸူး တၢင်းမုင်းမႁႃႇမုၼိၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၵဝ်ႇယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈမႁႃႇသၢၵ်ႈၵရဵတ်ႈ 123 ၼီႈၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃးတမၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶုၼ်ရၶႅင်ႇ ၸၼ်ႇတသူရိယ ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ဢတိၵ်ႉထၢၼ်ႇသေပၢႆးလႄႈ လႆႈယေႃးၶိင်းမႃး မိူင်းရၶႅင်ႇသေ လႆႈပႃးၸုၵ်းတီႈၼိူဝ် လွႆမေႃးရပပ်ႉပတ ဢၼ်ပဵၼ်လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈၸၢတ်ႈၸဝ်ႈၼုမ်ႇၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်မေႃၶႅၵ်းမႆႉမႃး၊ ပေႃးဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ ဢဝ်တင်းထၢတ်ႈတေႃႇလုပ်ႇႁိၼ်သေ ထႃႇပၼႃႇလႄႈ လႆႈပၼ်ပျႃႇတိၵ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေပဵၼ် ၵွင်းမူးၵျွၵ်ႉတေႃႇ ဝႃႈၼႆၼႆ ၼႂ်းပိုၼ်းရၶႅင်ႇၶဝ် မီးဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈၵွင်းမူးၵျွၵ်ႉတေႃႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼႆယဝ်ႉ။

## ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇသေ ၵူႈပီၵူႈပီၼႆႉ ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢွၵ်ႇ 13000 တၢၼ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ႈသၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်လူၼ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းသိုဝ်ႉၶၢႆမၢၵ်ႇၼမ်ႉၶဝ်ႈတႅင် ၸိုင်ႈမိူင်း သိုဝ်ႉဢဝ်ၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈ တီႈၼၼ်ႉ မီး 2 မဵဝ်းသေ ၶဝ်ႈမီးတူင်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ငၵျဵင်ႇတီး လႄႈ ၶဝ်ႈငၸဵင်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶဝ်ႈလႅတ်ႉယူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်ၼမ်တႄႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈငႃးယႃႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းယူႇတီႈဝဵင်းၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵိၼ် ၼႃးတီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပၼ်ၵၢၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ် လႄႈ မႆယႃႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ငႃး လႄႈ ထူဝ်ႇလိၼ်သေ ဢိတ်ႇပဵၼ်ၼမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* Satellite map at Maplandia.com

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ဝဵင်းမိၼ်းပျႃး

**ဝဵင်းမိၼ်းပျႃး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃး ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉၵိင်ႇၽႄ မႄႈၼမ်ႉလေးမျူဝ်ႉ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ယၢၼ် 38 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ မီး 169,208 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ မီး 1,623 လွၵ်းလၵ်းသေ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဝၢၼ်ႈ မီး 136 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။

တီႈထုင်ႉမိၼ်းပျႃးၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉ ဢၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်လီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃးလႄႈ ဢွၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇမႃးၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တင်းသၢႆတၢင်းၼမ်ႉသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸူး ၸိတ်ႉတူၺ်ႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်းသၢင်ႈၽေႃး ဢၼ်ၵႂႃႇ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ-ၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ယင်ႉၵိုတ်းတီႈ ဝဵင်းမိၼ်းပျႃးယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမိၼ်းပျႃးသေ လတ်းၶၢမ်ႈ ဝဵင်းမျွင်းပွႆႇ၊ ဝဵင်းၵဝ်ႇ၊ တဵင်ႇၺူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းတယႅတ်ႉပိၼ်ႇယဝ်ႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၽႅဝ်ထိုင် ၵျွၵ်ႉတေႃႇယဝ်ႉ။

ၸိုဝ်ႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ တီႈပွင်ႇမၼ်းဝႃႈ ၶုၼ် (မိၼ်း) ၼႄ (ပျႃႉ)ဝႃႈ တႄႇဝဵင်းတီႈၼႆႈ ၼႆလႄႈ လုၵ်ႉဢဝ် **မိၼ်းပျႃႉ** သေ ပဵၼ်မႃး **မိၼ်းပျႃး** ၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈႁႅင်းသေတႃႉ လၢႆးၽွတ်ႈႁႅၼ်းမၼ်း တူၵ်းပိူင်လီဝႆႉယဝ်ႉ။ သၢႆငၢႆဝဵင်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၼႃႈမိူင်းသေၵေႃး ဝၢႆးၼႃႈၸူးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ မီးဝႆႉတၢင်းဢွၵ်ႇတၢင်းတူၵ်းတၢင်းႁွင်ႇတၢင်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈဢွၵ်ႇၼႃႈတူၵ်းၵႅပ်ႈသေ ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်း ပဵၼ်ဢၼ်ယၢဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။

တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵၢတ်ႇလူင်ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းသုတ်းသုတ်းၼႆႉ သၼ်လွႆတႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ ၵၢႆဝႆႉတင်းႁွင်ႇတင်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆဢၼ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽြႃးဢလွင်း ပဵၼ်ၶုၼ်ၵႃလမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ယူႇသဝ်းမႃးလႄႈ ၸူးႁွင်ႉ လွႆၵႃလမ် **ၵျီးတွင်ႇ** သေ ပဵၼ်မႃး **ၵျဵင်းတွင်ႇ** ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ် လွႆၵျဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူး၊ ၽြႃး၊ ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၽြႃး သေ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးၵူႈပီယဝ်ႉ။ တီႈတိၼ်လွႆၼၼ်ႉ မီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၶပ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈတိၼ်လွႆၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မီးဝႆႉ ၼွင်လူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မိၼ်းၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၼွင်လမ်ႇလွင်ႈၼင်ႇသၢႆၸႂ် တင်းဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

## လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး
လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးတီႈ ဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ် မႃႉ ၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းဝဵင်း ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃႉၶိုၼ်ႈဝဵင်း မႃႉၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆ မီးတၢင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၾႆးၸၢင်ႈမႆႈၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ဝဵင်းၵၢၼ်းထွင်ႉၵျီး

**ဝဵင်းၵၢၼ်းထွင်ႉၵျီး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉ ဢိင်ႇသၼ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ 2016 ဢေႃးၵၢတ်ႉ ဢၼ်ဝႆၶွၼ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2016 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 24 ၼၼ်ႉသေ ၼႂ်းၵႃႈ ၵွင်းမူးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ 32 သူႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၵျွင်းဢုတ်ႇမႁႃႇရတၼႃႇတီႇပ တီႈ ဝဵင်းၵၢၼ်းထွင်ႉၵျီးၼၼ်ႉ တႃႇသူႇၼိုင်ႈ ထီးလႆႈၵူၼ်ႇပင်းတူၵ်းသေ တႃႇသွင်သူႇၼႆႉ ဢုတ်ႇမၼ်းလႆႈၵွၵ်းတူၵ်းမႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ဝဵင်းၶမွင်းသဵၵ်ႉ

**ဝဵင်းၶမွင်းသဵၵ်ႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွင်ႇတေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမွင်ႇတေႃး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈၶေႃႈပုင် ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း မၢႆ 299/2016 ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႈ မိူဝ်ႈ ပီ 2016 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်တင်း ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မူႇဝၢၼ်ႈၶမွင်းသဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႈၶမွင်းသဵၵ်ႉဢွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၶမွင်းသဵၵ်ႉတူၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈဢၸၢၼ်ႇၵျေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈယႄးပွၵ်ႉၵျႃႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈတႅင်းပိင်ႇၵႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းပွၵ်ႉ ပွၵ်ႉႁႃႈပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်းသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းၶမွင်းသဵၵ်ႉမႃးယဝ်ႉ။

## တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇ ဝဵင်းၶမွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီး  ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ဝဵင်းငပလီႇ

**ဝဵင်းငပလီႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႉတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ပွၵ်ႉၵေႃႉ၊ ပွၵ်ႉၸီးၽျူႇၵူင်း၊ ပွၵ်ႉလိၼ်းတႃႇ၊ ပွၵ်ႉၵျဵၵ်ႉတေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ဝဵင်းတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄး

**ဝဵင်းတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄး** ( ; ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမွင်ႇတေႃး ဢၼ်မီး ပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်းသုတ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း  ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2013 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄးသေ ဢဝ်တင်း ဝၢၼ်ႈတေးပႅင်ႇၺႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇမၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈယႃႇမျူဝ်းၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈၽူၺ်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉႁူမ်ႈပဵၼ် ပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း 5 ပွၵ်ႉလႄႈသင်၊ ဢွိၵ်ႇပႃး တွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄး၊ တွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉယႃႇ၊ မီးတႅၵ်ႉ၊ ၵွၼ်းတီးပိၼ်ႇ၊ တႄးၶျွင်း၊ လဵၵ်ႉယႃႉ၊ ၵျွၵ်ႉၶျွင်း၊ ၵျုၼ်းပွၵ်ႉပျုၸု၊ ၵျွၼ်းပွၵ်ႉသိၼ်ႇဢူဝ်း၊ ၸီးပိၼ်ႇၶျွင်း၊ မူႇဝၢၼ်ႈယေႇတႂိၼ်းပျိၼ်ႇ 10 မူႇဝၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၽႄတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄးမႃးယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ၵုမ်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵၸတ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2013၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 14 ၼၼ်ႉ လႆႈယႃႉမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸႄႈဝဵင်းၽႄသေ ၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ဝဵင်းမျိၼ်းလုတ်ႉ

**ဝဵင်းမျိၼ်းလုတ်ႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွင်ႇတေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမွင်ႇတေႃး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ ပီ 2016၊ လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွင်ႇတေႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵျိၼ်းတေႃး၊ ၽူၺ်ႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၵၢၼ်းၼႃး၊ မျေႃးၶျွင်း၊ မျိၼ်းလုတ်ႉ(ဢွၵ်ႇ)၊ မျိၼ်းလုတ်ႉ (ၵၢင်)၊ မျိၼ်းလုတ်ႉ (ၸၢၼ်း)၊ မျိၼ်းလုတ်ႉ (တူၵ်း)၊ မျိၼ်းလုတ်ႉဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ သျီးတႃး လႄႈ ၸူင်ႇၵလႃး (ၸူင်ႇၵရ) ၸိူဝ်းၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ် ပဵၼ် ပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း 8 ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းမျိၼ်းလုတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။

## တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇ ဝဵင်းမျိၼ်းလုတ်ႉၼႆႉ မီး  ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ

**ဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမျေႇပူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇႁၢၼ်းတႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တင်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉဝႃႈ တင်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၽျူႇသေ ၵႆယၢၼ် 65 လၵ်းလႄႈ တင်း ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 60 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းၼႆႉ မီး 866 လၵ်းလၵ်းသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈ (57) ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵမ်ႉၼမ်သေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ်ၽီၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉ ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇၼႆႉ မီး 11,566 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းမျေႇပူင်ႇၼႆႉ ၵွင်းလွႆၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူႇႁၢင်ႇယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉမႄႈၼမ်ႉလိူင်ႇလႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ၶႅမ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်တိၺွပ်းပႃသေ ႁဵတ်းႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ ဢၼ်ထွင်းပဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2010 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉလေး ဢွင်ႈတီႈၵမ်ႉၼမ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈလူႉလႅဝ်မႃးယဝ်ႉ။

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* "Myebon Township - Rakhine State" map ID: MIMU154v01, created: 11 August 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Myebon Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းမိၼ်းပူး

**ဝဵင်းမိၼ်းပူး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ဝဵင်းမၵူၺ်း ၼႆႉၸမ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၸၼ်း မိၼ်းပူး လႄႈ တႃးလွႆႇၶူၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ တေလႅပ်ႈပဵၼ်မႃး ဝၢၼ်ႈလူင်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ 

## လၢႆးႁွင်ႉ
* မင်ႇၵလႃႇပူႇရ ႁွင်ႉ မိၼ်းပူးၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်တီႈ ၼမ်ႉမၢၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵဵဝ် မႃးႁူမ်ႈ မႃးပူးၵၼ်လႄႈ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ မၢၼ်းပူး ၼႆသေ ပဵၼ်မႃး မိၼ်းပူးၼႆယဝ်ႉ။
* ၸူးဢိင်ဢဝ် လွင်ႈဝႃႈပဵၼ်တီႈ မူဝ်းၺိၼ်းမိၼ်းတယႃး လႄႈ သျိၼ်ႇပူဝ်ႉမႄႇ မႃးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေ ၸူးပဵၼ်မႃးဝႃႈ မိၼ်းပူးၼႆယဝ်ႉ။

## ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး

## ဢွင်ႈတီႈ ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်
*လွႆၼၵႃးၽူတ်ႉ
*ၽြႃးသျိၼ်ႇပိၼ်ႇၸႅတ်ႉၵဵင်ႇတႄး

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူး၊ ၸၵု

ၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း (25) ၸႄႈဝဵင်းသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းမိၼ်းပူး လႄႈ ဝဵင်းၸၵု သွင်ဝဵင်းၼႆႉ ၵူၺ်း မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ လုမ်းၸႄႈဝဵင်းဢၼ်လဵဝ်လႄႈ ၸိုဝ်ႈၸႄႈဝဵင်းၵေႃႈ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ **ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူး (ၸၵု)** ၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိၼ်းပူး လႄႈ ဝဵင်းၸၵုၼႆႉ တၢင်းၵႆ မီးမွၵ်ႈ (10) ၼႆႉၵူၺ်း။

ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူးၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်မီး သူၺ်ႇၸႅတ်ႉတေႃႇ ဢၼ်တႄႇ လိူၼ်သၢမ်မူၼ်း တေႃႇ ၶၢဝ်း သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး
* ဝဵင်းမိၼ်းပူး
* ဝဵင်းၸၵု

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး
ဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ

**ဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ၊ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇခြၾ ၼမ်ႉမူင်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး မိၼ်းပူး - ၵုၼ်သိၼ်ႇၽျူႇသေ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းမိၼ်းပူး ယၢၼ် (24)လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈဢွၵ်ႇၼႃႈတူၵ်း (4) ၽႃႇလူင်ႇ၊ ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်း မီးမွၵ်ႈ (3) ၽႃႇလူင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ မိူဝ်ႈ ပီ 1956 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႆႉ မီးယူႇ 93134 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း မၢၼ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ဢဝ်ႁွင်ႈတေႃႉဢဝ်ၼမ်ႉတီႈ ၼမ်ႉမူင်းသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၼမ်ႉသႂၢင်းသႂ်ႇပၼ် ဢေႇၵၼႃး (8,300) ၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼႃး ဢၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉၽၢႆၼၼ်ႉသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ႁႆႈသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ငႃး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ မႆယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပႂိၼ်ႉၽျူႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၼႆႉ ဢဝ် ဝၢၼ်ႈဢၼ်ပဵၼ်သၢမ်ၶႃၵဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႈၵူၺ်ႉ၊ တယႅတ်ႉၵျိၼ်း လႄႈ တၼတ်ႉၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်ဝဵင်းမႃးလႄႈ တူၼ်ႈမွၵ်ႇသဵဝ်ႈလူင်တူၼ်ႈၼိုင် ဢၼ်မီးတီႈထုင်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉမွၵ်ႇမၼ်းၵီႈ သီၽိူၵ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၵိုၵ်းမၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈၼမ်ႉ ၵႃႈတီႈ ၼမ်ႉလူင်း ငၢႆႈငၢႆႈလႄႈ တူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ ၶဵဝ်လီယမ်းလီယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇၼႆႉ ပေႃးၸႃႇဢဝ် ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉၼႆ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇသေတႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ဢွၵ်ႇၼမ်သေ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵေႃႈ ၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။

တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆတႄႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ မိၼ်းပူး-ၵုၼ်သိၼ်ႇၽျူႇလႄႈ ၼမ်ႉမူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်လင်သၢမ်သူႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ၊ တႅတ်ႉတေႃႇသျေႇ လႄႈ တႅတ်ႉတေႃႇယ သေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ၽြႃးသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမူင်းၼႆႉ လႆဢိူမ်ႈမႃးတီႈတိၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းပၼ်ႇငွၵ်းၵႂႃႇတၢင်ႇၽၢႆႇသေ လႆလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးသူၺ်ႇပၢၼ်းမျႅင်ႇ ဢၼ်ဢလွင်းၸီႇတူႇ တႄႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၵေႃႈ ၸတ်းႁဵတ်းဝႆႉယူႇၵူႈပီယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းငၽႄး

**ၸႄႈဝဵင်းငၽႄး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းငၽႄးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး
ဝဵင်းငၽႄး

**ဝဵင်းငၽႄး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းငၽႄး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈႁိမ်း ႁွင်ႈမၢၼ်း () ဢၼ်မီးတီႈ တိၼ်လွႆ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ () ၼၼ်ႉသေ တင်း ဝဵင်းမိၼ်းပူးၼႆႉ ပေႃးဢဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဝႃႈ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈ 40 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ 4,065 ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
ဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ တင်း ဝဵင်းၸေႇတုၵ်ႉတရႃႇ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 30 လၵ်းၼၼ်ႉသေ တင်း ပတဵင်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 6 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတူၵ်းၵၢင် တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းငၽႄးသေ ပေႃးတေၵႃႉၵုၼ်ႉၼႆ လႆႈၸႂ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆဢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ပထဝီႇလွင်ႈၵူၼ်း
ၵူၼ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈ ဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ ယွၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇ တီႈတိၼ်သၼ်လွႆရၶႅင်ႇလႄႈ ၼႃႈလိၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ 362 လွၵ်းလၵ်းသေ ၼႃႈလိၼ်ၵိၼ်ၼမ်ႉၽၢႆသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 5 လွၵ်းလၵ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ ပဵၼ် ငႃး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ ဝဵင်းမၽႄး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၽႄးမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ မၽႄးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၼမ်ႉမၢၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇသေ လႆလူင်းမႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းဝႄႈၵႂႃႇ တီႈႁိမ်းဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ မၢၼ်းၽႄႇ 'မန်းဖယ်' (မၢၼ်းဝႄႈ) ၼႆသေ ႁိုင်မႃး ပဵၼ် မၽႄး၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ငၽႄးၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ၸႅၵ်ႇႁဵတ်း သၢမ်တွၼ်ႈသေ ႁႂ်ႈၽွင်းသၢမ်ၵေႃႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးလႄႈ တီႈ ငၽႄးၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၽူႈၵုမ်းသိုၵ်း၊ ၽူႈမၢႆ၊ ၽူႈႁဵင် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။

တီႈဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ မီးဝႆႉၵွင်းမူးႁၢမ်း ဢၼ် သီႇရိထမ်ႇမၶုၼ်ဢသေႃးၵတႄႇမႃးၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းၸလိၼ်း

**ဝဵင်းၸလိၼ်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ တင်း ၼမ်ႉၵဵဝ် ယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 6 လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်း တီႈၽင်ႇ ႁွင်ႈၸလိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်းၸလိၼ်း ၸူး ဝဵင်းမိၼ်းပူး ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ယၢၼ် 39 လၵ်းသေ တင်း ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း ၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ 7 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ဢၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ မႃးၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၸလိၼ်းယဝ်ႉ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉတီႈၽၢႆတီႈႁွင်ႈသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႃႈလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၵိၼ်ၼမ်ႉၽၢႆသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ မီးယူႇ ဢေႇၵ သွင်မိုၼ်ႇ သွင်ႁဵင်ပၢႆယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉၵျိၼ်း ဢၼ်မီးႁိမ်း ဝဵင်းၸလိၼ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢွၵ်ႇၸေႈပရပႅၵ်ႉယဝ်ႉ။

လႆႈမီးပိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇ၊ မိူင်းပူးၵမ်ႇ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီမိူင်းမၢၼ်ႈ 656 ၼီႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းၼိုင်ႈၵေႃႉသေၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းၸလိၼ်းမႃးယဝ်ႉ။

ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ႇၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၵိၼ်ဝဵင်းၸိၼ်းလိၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵႆႉဢဝ်ၵူၼ်းသမတႃႇ သေ ပၼ်ၵၢၼ်။ တွၼ်ႈတႃႇထုင်ႉၸလိၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၵႆႉဢဝ် ၵူၼ်းဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဝႆႉၼၵ်းၼႃၼၼ်ႉ သႂ်ႇၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။

ထိုင်ပၢၼ် ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸပႄႇၸလိၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1887 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းၼႃႈလိၼ်လႄႈ မီႈဝႆႉ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ႁူင်းယႃ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပွႆးၽြႃးၵုသိၼႃႇရူင်ႇၼၼ်ႉ ၵႆႉႁဵတ်းလူၼ်ႁူၵ်း ၵူႈပီယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1931 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 6654 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ

**ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ** ( ; ) ၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်မီး ပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တင်းၸႄႈဝဵင်း (5) ၸႄႈဝဵင်းသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး
# ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ
# ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ
# ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ
# ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ
# ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ဢၼ်မီးၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၵၢင်ၵႅၼ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၶူဝ်ဢေႇရႃႇဝတီႇ (ပၶူၵ်ႉၵူႇ) ဢၼ်တင်းလူတ်ႉၵႃး ရူတ်ႉရဵၼ်းတႆႇၶၢမ်ႈလႆႈလႄႈ တင်း ထုင်ႉပွတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵႂႃႇမႃးလႆႈငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။

## ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ၽၢႆႇႁဵတ်းတဵၼ်းႁွမ်ႇဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ၊ ဝဵင်းမျႅင်ႇ၊ ဝဵင်းပွၵ်ႉ၊ ဝဵင်းပၶၢၼ်း ဢၼ်မီးၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၶျွၵ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉၶျေႇ ဢၼ်မီးၽင်ႇ ၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ

**ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ** ( ; ) ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉယေႃးယဝ်ႉ။

## လႅၼ်လိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ လႅၼ်လိၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
* ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ
* ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ
* ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
* ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ လႄႈ 
* ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* "Pakokku Google Satellite Map" map of administrative area with listing of principal settlements, from Maplandia
* "Pakokku Township - Magway Division"  Myanmar Information Management Unit (MIMU), 2010

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ
ၻုတိယဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု ၼၢင်းၽီပလၢင်ႇပတ်းလမ်

## 2-ၻုတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု
* 8။ ၼၢင်းၽီ မႂ်းၼၢင်းႁွႆႈတိုဝ်းဝႆႉသၢႆၶႅပ်းၶေႃးၽီ ၼုင်ႈတိုဝ်းဝႆႉတၼ်းသႃႇၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ် ပၵ်းဝႆႉ မွၵ်ႇၽီၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ်ၼုင်ႈဝႆႉ သိူဝ်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈလီၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ မၢပ်ႈမိပ်ႈပိူင်းလႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇၽႃႉမႅပ်ႈ ၼိူဝ်ပၢႆမွၵ်ႇၵုမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပလၢင်ႇ တီႈၼင်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃမႂ်းၼၢင်း ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် (သႅင်တႃမႅဝ်း)တင်းပိုၵ်းၶပ်ႉယႆဝႆႉၼၼ်ႉ မိၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ၽႂ်းၽၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* 9။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်လႄႈ တမ်ႈတီႈၼႆႈ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၽွၼ်းလီ တဵမ်ထူၼ်ႈတီႈၼႆႈၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၸီးၸိမ်ႇတၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။

* 10။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇ သင်မႃးၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႃးလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။

* 11။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* 12။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... မိူဝ်ႈၶႃႈပဵၼ်ၵူၼ်း တီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈ လူႇတၢၼ်း တီႈၼင်ႈတင်ႇသီႇၸဵင်ႇပၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတင်းၼမ် ဢၼ်ယေႃးၶိင်းမႃးၼၼ်ႉဢေႃႈ။ (တီႈၽူႈႁပ်ႉ ဢဝ်တၢင်းလူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ) လႆႈဝႆႈသႃမႃးဢေႃႈ။ လႆႈႁွမ်းမိုဝ်းၼပ်ႉယမ်မႃးဢေႃႈ။ ပဵၼ်လႆႈတၢၼ်ႇႁိုဝ် ၵေႃႈ လူႇတၢၼ်းမႃးယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

* 13။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးလႆႈ(ၽွၼ်းလီသိူဝ်းသႃႇ) တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၽွၼ်းလီတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တဵမ်တၼ်းၸႂ်(ပဵင်းဢူၵ်းပဵင်းၸႂ်)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* 14။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၶႃႈၼၢင်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလႆႈၶိုင်ပွင်လူႇတၢၼ်း (တီႈၼင်ႈတင်ႇသီႇၸဵင်ႇ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေလႆႈမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ... (လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။

ၻုတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သွင် သုတ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼမီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျႅင်ႇယဝ်ႉ။

## လႅၼ်လိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်းလႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼႄဝႆႉၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
* ၽၢႆႇႁဝွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းပလႄး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊
* ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊
* ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ လႄႈ
* ၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* "Myaing Township - Magway Division"  map, Myanmar Information Management Unit (MIMU), 2010
* Township 104 on "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Myaing Google Satellite Map" Maplandia

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ
ဝဵင်းမျႅင်ႇ

**ဝဵင်းမျႅင်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ယၢၼ်ၵႆ 25 လၵ်းယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။

## ဢွင်ႈတီႈ
ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ ၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းပလႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 94 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 95 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိဝ်ႉ၊ လတ်ႇတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 20 တီႇၵရီႇ 25 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 21 တီႇၵရီႇ 55 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ မီးဝႆႉ တီႈၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 886 ထတ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇ မီး 502825 ဢေႇၵ၊ 785.661 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး 3 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ ၶဝ်ႈပႃး 84 ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပႃး 331 ဝၢၼ်ႈသေ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႇႉ မီးႁူဝ်ႁိူၼ်း 43130 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 260000 ၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽူႈၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
### ၽြႃးၵွင်းမူး
* ၽြႃးသူၺ်ႇမျိၼ်းတိၼ်ႇမုၼေႃး
* ၽြႃးၶျွၵ်ႉတွင်းမုၼေႃး
*ၽြႃးပႁိၼ်းမုၼေႃး
*ၽြႃးၽျႃႉတီးမုၼေႃး
*ၽြႃးသျိၼ်ႇမတွင်ႇမုၼေႃး

### ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်
*ၵျိၵၢၼ်ႇသျိၼ်ႇၵျီး
*ၸဝ်ႈသြႃႇပထမၵျေႃႇဢွင်ႇၸၢၼ်ႇထႃး
*ၸဝ်ႈသြႃႇတိလေႃးၵၵုရု
*ၸဝ်ႈသြႃႇပထမပႃးၵယႃႇ
*ၸဝ်ႈသြႃႇတုတိယပႃးၵယႃႇ
*ၽတ်ႉတၼ်ႇတၼေႇမိၼၼ်ႇတ (ၸဝ်ႈသြႃႇထိပိထၵတရ ထူၼ်ႈသွင်)
*ၽတ်ႉတၼ်ႇတသုၼ်ႇတရ (ၸဝ်ႈသြႃႇထိပိထၵတရ ထူၼ်ႈၸဵတ်း)
*ၸဝ်ႈၸႅၵ်ႉၵဵင်ႇတ (ၸဝ်ႈသြႃႇထိပိထၵတရ)

### ၽူႈၸဝ်ႈၵူၼ်း
*ဢွင်ႇလိၼ်း (ၽူႈတႅမ်လိၵ်ႈ)
*မျႃႉတၢၼ်းတိၼ်ႉ (ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ)
*ၼွႆႉၼွႆႉၸၢၼ်း (ၸၢတ်ႈၸိူင်း|ၼၢင်းငဝ်း)
*မၢၼ်းတလေးတဵင်းၸေႃႇ (ၸၢတ်ႈသႅင်း၊ ၽူႈႁွင်ႈၵႂၢမ်း၊ ၽူႈတႅမ်ႈဝွၵ်း(ၵေႇၸေႃႇ))

## ၵုၼ်ႇသိၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈပိုၼ်ႉတီႈ
ၵုၼ်ႇသိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် မုၼ်ႈ၊ ၵုၺ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ငႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ႁဵတ်းၸၢင်ႈလဵၵ်း ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မိတ်ႈ၊ ႁဵဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၽႃႈမႆ၊ ၽႃႈတူင်ႇ၊ ၽႃႈၸဵတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ

**ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပွၵ်ႉယဝ်ႉ။

ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 21° 10' လႄႈ 21° 49'၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 94° 18' လႄႈ 94° 44' ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႆႉ မီးဝႆႉ 1490 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၊

## လႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းဝႆႉ
ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
* ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ၊
* ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသေႃး၊
* ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း၊
* ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပလႄး ႁင်း ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊
* ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ၊
* ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ
ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ

**ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်လႅၼ်လိၼ် ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ တီႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ မီးတႃႈႁိူဝ်းယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 20° 51' လႄႈ 21° 15'၊ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 94° 09' လႄႈ 94° 48' ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉယေႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ လူမ်းလႅင် သၢႆၵလူင်း ၵီႇရိ ဢၼ်ထူဝ်းပဝ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2010 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 23 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႄႈ တီႈထုင်ႉၼႆႉ လႆႈမီးလွင်ႈလူႉသုမ်းမႃးယဝ်ႉ။

## လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်း
ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၼႄဝႆႉၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
* ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ၊
* ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ  မီး ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊
* ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၶျွၵ်ႉ၊
* ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်း၊
* ၽၢႆႇတူၵ်း ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းသေႃး။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
*Admin map, 2011, Myanmar Information Management Unit (MIMU) 
* "Seikpyu Google Satellite Map" map of administrative area with listing of principal settlements, from Maplandia World Gazetteer
* "Seik Phyu Township - Magway Division" map, 8 June 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU)

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ
ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ

**ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ** (; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ လႄႈ ဢၼ်ၵိုၼ်းသေ ပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝဵင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ႁင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် **ဝဵင်းလူင်ပွတ်းတူၵ်းၵဵဝ်** ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းသေ ယၢၼ်ၵႆ မွၵ်ႈ 75 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ မိူဝ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈပႆႇတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတၢမ်ႇငႃႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မီးမႃးတီႈၽင်ႇၼမ်ႉၼင်ႇၼႆ။ ပီ 1885 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆးလူင် ၼႂ်းၵႄႈ ဝၢၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ လႄႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သၢႆၼမ်ႉၼႆႉ လႆႈလူင်းႁိမ်းဝၢၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ပဵၼ်မႃးတႃႈၼမ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈဝၢၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇယူႇယဝ်ႉ။

## ၽြႃးၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
ၽြႃးသီႇႁူဝ်ႇသျိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတီႈဝဵင်းၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽြႃးလူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၼႆႉ ၵႆႉၸတ်းႁဵၼ်းၼႂ်း လိူၼ်ၸဵတ်းသေ ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ၵူႈထုင်ႉထုင်ႉ ၵူၼ်းၶၢႆပွႆး၊ ၶႅၵ်ႇဝႆႈၽြႃးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢတ်ႈသႅင်းၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းသၢတ်ႉၵၢတ်ႉၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၶဝ် မႃးလဝ်ႇမူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ၽြႃးသူၺ်ႇၵူႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ သူၺ်ႇၵူႇတၢၼ်ႇတႄးတေႃႇၵျီးၼႆႉ ယွၼ်ႉလၢႆးမိုဝ်းၶႅၵ်းၶႅမ်ႉၼႃႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမုၼေႃး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈၽၢႆႇသူၺ်ႇၶျွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။

## တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇ
ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တီႈပၶူၵ်ႉၵူႇ ၼၼ်ႉ ဢပဵၼ်တိူၵ်ႈလိၵ်ႈ တီႈဢၼ် သင်ႇၶႃႇၼမ်သေပိူၼ်ႈထူၼ်ႈသွင် ၸိူဝ်းပဵၼ် မႁႃဝိၸယႃႇရႃႇမ ၸၼ်ႉၸွမ်ပႃႇလိ (တိူၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ)၊ မႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ (တိူၵ်ႈၵၢင်)၊ သႃႇသၼဝိပုလႃႇရႃႇမ ၸၼ်ႉၸွမ်ပႃႇလိ (တိူၵ်ႈၽၢႆႇတူၵ်း) ၼႆသေ မီးဝႆႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈလူင် 3 တိူၵ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽေႃးထိမၢၼ်ႇတႅင်ႇ၊ မျႃႉတွင်ႇ၊ မတ်ႉတထွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းသေ သင်ႇၶႃႇႁူမ်ႈ မီး 4000 ပၢႆယဝ်ႉ။ 

## ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ်
### ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၶေႃးလဵၵ်ႉ
* ၸၼ်ႉၸွမ်ပၶူၵ်ႉၵူႇ
* ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇပၶူၵ်ႉၵူႇ
* ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ (ပၶူၵ်ႉၵူႇ)
* ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (ပၶူၵ်ႉၵူႇ)

### ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ်
* ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈတင်းၼမ
* ႁူင်းႁဵၼ်ၸၼ်ႉၵၢင် 3 ႁူင်း
* ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 5 ႁူင်း

## ၵုၼ်ႇသိၼ်ပၢႆၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းဢွၵ်ႈတီႈ ပိုၼ်ႉတီႈ
ၵုၼ်ႇသိၼ် ၸိူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ မႆယႃႈလူင်၊ ဝႃႇၵျီးၼီးယႃး၊ ၵုၺ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ငႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။

## ၵုၼ်ႇသိၼ်ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵၢၼ်မိုဝ်း
တီႈထုင်ႉပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ ၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႇ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ တေႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽႃႈမႆပၶူၵ်ႉၵူႇ(ၽႃႈမႆဝႃႇတ)၊ ၽႃႈတူင်ႇမၼ်ႈ၊ ၽႃႈၸဵတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၵ်ႈလႅၼ်းယႃႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူင်ႇ၊ ၸၢၵ်ႈတေႃးႁုၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ပႃႇၸၢၵ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လူတ်ႉၵျိပ်ႉပၶူၵ်ႉၵူႇယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
တတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု ၼၢင်းၽီပလၢင်ႇၶမ်းမိၼ်

## 3-တတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု
* 15။ ၼၢင်းၽီ မႂ်းၼၢင်း ဢၼ်ၼုင်ႈဝႆႉၶႅပ်းၶေႃးၽီ ၼုင်ႈတိုဝ်းဝႆႉတၼ်းသႃႇၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉ မွၵ်ႇၽီၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ်ၼုင်ႈဝႆႉ သိူဝ်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈလီၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ မၢပ်ႈမိပ်ႈပိူင်းလႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇၽႃႉမႅပ်ႈ ၼိူဝ်ပၢႆမွၵ်ႇၵုမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၽၢင်ပလၢင်ႇ တင်ႇတီႈၼင်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃမႂ်းၼၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်ဝႆႉၶမ်းတင်းပိုၵ်းၼၼ်ႉ မိၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ၽႂ်းၽၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* 16။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်လႄႈ တမ်ႈတီႈၼႆႈ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၽွၼ်းလီ တဵမ်ထူၼ်ႈတီႈၼႆႈၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၸီးၸိမ်ႇတၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။

* 17။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇ သင်မႃးၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႃးလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။

* 18။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* 19။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈၶႃႈပဵၼ်ၵူၼ်း တီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇမႃးပဵၼ် ၽူႈမီႈဢူမုၼ်ငဝ်းႁိူဝ်ႈ ၼင်ႇၼႆတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလီ(ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈယူႇ)ၼႆႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇ ဢၼ််လႆႈႁဵတ်းမႃး ဢိတ်းဢွၼ်ႇဢွတ်း ၼိုင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းဢေႃႈ။

* 20။ ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ၺႃး ၸဝ်ႈရႁၼ်းတႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးမုၼ်ႈၶႆးၵိလေႇသႃႇ၊ ဝိသဵတ်ႇမၼ်း ဢၼ်မီးၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ် ဢမ်ႇၶုၼ်ႇဢမ်ႇသဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈ မီးတင်းၸႂ်ၼပ်ႉယမ်သေ တၢမ်တူဝ်လႆႈဢဝ် တင်ႇၼင်ႈသီႇၸဵင်ႇ လူႇတၢၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* 21။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးလႆႈ(ၽွၼ်းလီသိူဝ်းသႃႇ) တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၽွၼ်းလီတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တဵမ်တၼ်းၸႂ်(ပဵင်းဢူၵ်းပဵင်းၸႂ်)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* 22။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၶႃႈၼၢင်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလႆႈၶိုင်ပွင်လူႇတၢၼ်း (တီႈၼင်ႈတင်ႇသီႇၸဵင်ႇ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေလႆႈမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈ ပႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ... (လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။

တတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သၢမ် သုတ်းယဝ်ႉ။

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ

**ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ** ( ; ) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆ့ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၽင်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ် ၽၢႆႇတူၵ်းသေ တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်း ဝဵင်းၶျွၵ်ႉ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်းယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတင်း ဝဵင်းသေႃး ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ယၢၼ် 70 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 559 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး

**ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး** ( ; ) ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းသုတ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း တီႈၶူင်ႈၼမ်ႉမျိတ်ႉတႃႇ ဢၼ်ၵၢႆႇဝႆႉ ၼႃႈႁွင်ႇၸၢၼ်း တီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆၶျၢင်း လႄႈ သၼ်လွႆပူင်ႇတွင်ႇ-ပူင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ် ထုင်ႉယေႃး ၼႆယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ
# ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး
# ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း
# ၸႄႈဝဵင်းသေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ
ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း၊ လူတ်ႉၵႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး ထုင်ႉၵူႈတီႈတီႈသေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်တူၵ်းၵၢင်လီယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးသေ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ဝဵင်းႁႃးၶႃး ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းလႄႈသင်၊ ၸူး ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းလႄႈသင်၊ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႇႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ယၢမ်ႈပၵ်းမႃးတီႈ ဝဵင်းသေႃးသေ ယၢမ်ႈႁွင်ႉမႃးဝႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသေႃး ၼႆယဝ်ႉ။

## ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵိူၼ်ႇတူပိူင်လူင် ႁင်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉထု (ႁွင်ႉ) ဝဵင်းယေႃး၊ ဝဵင်းထီးလိၼ်း၊ ဝဵင်းလွင်းသျေႇ၊ ဝဵင်းၵျေႃး ဢၼ်မီး ပွတ်းဢွၵ်ႇ သၼ်လွႆ ပူင်ႇတွင်ႇပူင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး

**ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး** ( ; ) ၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး
ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇယဝ်ႉ။

## လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်ႉဝႆႉ
ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇသုတ်းသုတ်း တီႈၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇၼႆ့ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၼႄဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
* ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး (ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း)၊
* ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းဢူး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်ႇ (ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း)၊
* ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊
* ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊
* ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* "Yesagyo Township - Magway Division" map ID: MIMU154v01, creation date: 5 June 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Yesagyo Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ
ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ

**ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း (ၼမ်ႉၶျိတ်းတႂိၼ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျူဝ်ႇၼႆႉ မီး 384 လွၵ်းလၵ်းသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇ ၶဝ်ႈပႃး 98 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇၼႆႉ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉတင်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼိူဝ်  ယၢၼ် 26 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉ ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းသေ ၸၢင်ႈဢဝ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉထၢၼ်ယေႇၸၵျူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵုၼ်ႇသိၼ်လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း

*'ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း* ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* Township 118 on "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Htilin Google Satellite Map" Maplandia

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး
ဝဵင်းထီးလိၼ်း

**ဝဵင်းထီးလိၼ်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပိုၼ်ႉႁိၼ်ၼမ်သေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉ ၵွင်းလွႆလႄႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းတီႈ ထုင်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၸမ်ႁွင်ႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ မီး 493 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလဵင်ႉလူမူင်ႈမီးဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႈ မၼ်ႈမူင်ႈသေၶၢႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။
ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵꧣ် ၽြႃးသူၺ်ႇၵုၼ်ႇဢူၵ်ႉသေ ၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇ ၵေႃႇတႄႇတင်ႈၵိူဝ်းယမ်မႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းႁႃၵိၼ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းတွင်ႇတႃး လႄႈ ၵူၼ်ႈၶိူဝ်းၶျၢင်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ 97 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းၶၢဝ်းမႆႈသဵၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ထီးလိၼ်း ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း ၽၢႆႇၼိူဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈၶျိတ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉသေ တၢင်းယၢဝ်းမီး 138 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးမႃး 22000 ၼႆယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႇတရိတ်ႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 748 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉၸၢႆး ၼၼ်ႇတရိတ်ႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉပူင်ႇၺၸီႇတူႇ ၶဝ်သိုပ်ႇပုတ်ႈသေ ႁိုင် 300 ပီပၢႆ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉလႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇသေ ထိုင် ပီၶရိတ်ႉ 1298 မႃး ဢူးၶၢၼ်းပတ်ႉ ၶိုၼ်းၵေႃႇတင်ႈ သၢႆသိုပ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ပၢၼ်ဢႃႇဝ တင်းသိုပ်ႇၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃး ဝဵင်းထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ၽွင်းၵႂႃႇတိုၵ်း ႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉထီးလိၼ်း ဢူးပျေႉထုၼ်းဢွင်ႇ လႆႈၸွမ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ၵႂႃႇသဵင်ႈၵၢမ်ႇတီး တႃႈၵုင်ႈသေ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ဢူးၵျၢၼ်ႇ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢဝ် တႃႈၶုၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဢူးၵျၢၼ် ပီ 1758 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ တွင်ႇတႃးၶဝ် မႃးတိုၵ်း ထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ဢူးၵျၢၼ်ႇၼႆ့ သိုပ်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၢၼ် ဢလွင်ႈမိၼ်းတယႃး လႄႈ ၼွင်ႇတေႃႇၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်းသိုပ်ႇပုတ်ႈ ဢူးၵျၢၼ်ႇၼႆ့ ပဵၼ် ၼွင်ႉၸၢႆး ဢူးၼႅတ်ႉ၊ ဢူးတႃႇၵျေႃႇ ၼွင်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ဢူးပျေႉထုၼ်းဢွင်ႇ၊ ၸေႃးၼၢၼ်ႇ၊ ဢူးထႂႃးၽျူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထိုင် ပၢၼ် သိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်ႇ ပီ 1765 လိူၼ်မေႇ 26 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉဢူးထႂႃးၽျူႇ သၢၵ်ႈသႂၢင်း သဵၼ်ႈမၢႆထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် 1773 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉထီးလိၼ်း ႁႂ်ႈပူႇႁဵင်ဢုပ်ႉပိူင် တၢင် ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႈ ပူႇႁဵင်ႇထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမွင်ႇဢူးသေ ပဵၼ်ၵေႃႉတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆထီးလိူၼ်း မိူဝ်ႈပၢင် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး မိူဝ်ႈပီ 1783 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ် ပူႇႁဵင်ထီးလိၼ်း ဢူးမျၢတ်ႉၸၢၼ်ႇပီ 1793 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် လုၵ်ႈယိင်း သျိၼ်ႇမိၼ်းၺဵင်း သၢၵ်ႈပၼ် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃးလႄႈ ၵူၼ်းလူင် တီႈဝဵင်း လႄႈ ပေႃႈမႄႈမၼ်း လႆႈသူင်ႇထိုင် ဝဵင်းႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1798 လိူၼ်ႇၵျုၼ်ႇ တေႃႇ 1799 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပူႇႁဵင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမျၢတ်ႉမၢၼ်းသေ ယဝ်ႉ ဢူးသူၺ်ႇပု၊ ဢူးတႃႇၵျၢၼ်ႇၶဝ် သိုပ်ႇပုတ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢူးတႃႇၵျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ မိူဝ် ပီ 1802 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇ ၼၼ်ႉ ပူႇႁဵင်ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် သီႇႁရႃၸၵျေႃႇယဝ်ႉ။ ပ 1830 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိၼ်းလႃႉမၢၼ်ႇတၵျေႃႇထိၼ်ႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းသေႃး

**ၸႄႈဝဵင်းသေႃး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသေႃးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ဝဵင်းသေႃး လႄႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉထုၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသေႃးယဝ်ႉ။

## ၵၢၼ်မႆႉ တီႈထုင်ႉသေႃး
တီႈထုင်ႉသေႃးၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းသေႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းၽွင်းယေႃး ဢုပ်ႉပိူင်ႇ 4 ထုင်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ယေႃး၊ သေႃး၊ ထီးလိၼ်း၊ လွင်းသျေႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ၶုၼ်မင်းတုင်း ပီ 1870 ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ တီႈထုင်ႉသေႃးသေ ဢဝ်လွင်ႈၸွမ်း ႁွင်ႈသေႃး၊ ႁွင်ႈယေႃး၊ ႁွင်ႈမူင်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉမႃးၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ တီႈထိုင်ႉလိၼ်သေႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* Township 112 on "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Saw Google Satellite Map" Maplandia 

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ