open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဝၢၼ်ႈၵလႃးမၶွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး

**ဝၢၼ်ႈၵလႃးမၶွင်း** (၊ ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶၼ်ႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်  ယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၼွင်လႅဝ်၊ဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး၊ဝဵင်းမိူင်းၵိုင် 500

ဝၢၼ်ႈၼွင်လႅဝ်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ မီးၼႂ်းၵႄႈ ဢိူင်ႇတူင်ႇလၢဝ်း၊ဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတု၊ဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆးလႄႈဢိိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး မီးဝႆႉၼိူဝ်လွႆဢွၼ်ႇပဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းပွၼ်

**ဝဵင်းမိူင်းပွၼ်** (), (), (), () ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈၽုၺ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး

ဝၢၼ်ႈၽုၺ်းၼႆႉ မီးဢိူင်ႇႁင်းၵူၺ်းလႄႈ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽုၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၵေသီး၊ ၵႆၵၼ်မွၵ်ႈ15မိၼိတ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၽုၺ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မီးဝႆႉသီႇပွၵ်ႉ -ပွၵ်ႉႁွင်ႇ၊ ပွၵ်ႉၸၢၼ်း၊ ပွၵ်ႉဢွၵ်ႇ၊ လႈ ပွၵ်ႉတူၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ႁိူၼ်းၵူၼ်းတေမီးယူႇ ပၢၵ်ႇပၢႆယဝ်ႉ။ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးၵႃႈႁိုဝ်?
ၸရေးၵေႃႇမိူင်း

ၸရေးၵေႃႇမိူင်း ၼႆႉ ပဵၼ် မေႃသွၼ် ၾိင်ႈငႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ လိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇလူင် ဢိၵ်ႇပႃး ပဵၼ် ၽူႈပၼ်တၢင်းႁူႉ တီႈ ပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်
ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ

**ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႃႈ** (၊ ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း [မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ)၊ [ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ဢိူင်ႇပေႃႇၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် 209918 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ၵူၼ်းယူႇသဝ်း ၸၢႆး 1425 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1438 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ် မီးယူႇ 2863 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တီႈဝၢၼ်ႈလူင်ၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းမီးဝႆႉၸိုဝ်ႈသၢမ်ၸိုဝ်ႈၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ 
ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ်-
#ပွၵ်ႉမႂ်ႇတူၼ်ႈမႆႉႁုင်းၵၢႆး
#ပွၵ်ႉတူၼ်ႈသဝ်ႈ
#ပွၵ်ႉတူၼ်ႈၵႃႈ ၼႆသေ မီးဝႆႉ သၢမ်ၸိုဝ်ႈ သၢမ်ပွၵ်ႉယူႇၶႃႈယဝ်ႉ။

## ပွၵ်ႉတူၼ်ႈသဝ်ႈ
	ပွၵ်ႉတၢင်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဝႆႉ တူၼ်ႈမႆႈသဝ်ႈလူင်လႄႈ ၵူၼ်းယူႇပွၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းတူၼ်ႈမႆႉ ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ပွၵ်ႉတူၼ်ႈသဝ်ႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

## ပွၵ်ႉတူၼ်ႈၵႃႈ
	ၽၢႆႇၼိူဝ်ပွၵ်ႉတူၼ်ႈသဝ်ႈလူင်ၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးဝႆႉ တူၼ်ႈမႆႉၵႃႈလူင် လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈပွၵ်ႉၼၼ်ႉဝႃႈ ပွၵ်ႈတူၼ်ႈၵႃႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

## ပွၵ်ႉမႂ်ႇတူၼ်ႈမႆႉႁုင်းၵၢႆး
	တႄႇဢဝ်တၢင်းၽႄ (ပၢင်ႇၵိၼ်း ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉ) ၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်ႈမႃးတၢင်းၼိူဝ်ၼႆႉ ပႆႇမီးဝၢၼ်ႈၵူၼ်း သင် ပႆႇမီးပွၵ်ႉမီးယွမ်ႇသင်၊ ၸင်ႇတၢင်းမီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတုင်းၶူၵ်ႈၶဝ် တႄႇၶၢႆႉမႃးယူႇႁိူၼ်းသွင်ႁိူၼ်းသေ ႁိုင် မႃးၵေႃႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႉ၊ တီႈပွၵ်ႉၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးဝႆႉတူၼ်ႈမႆႉႁုင်းလူင်ယူႇယဝ်ႉ။ မဵဝ်းမႆႉႁုင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မႂ်မၼ်းၵေႃႈၵၢႆး တူၼ်ႈမၼ်းၵေႃႈၵၢႆး ပေႃးလူမ်းထူဝ်းမႃးၼႆၸိုင် ၽဝ်ႇၵၢႆးမၼ်း တီႈမႂ်မၼ်းလႂ် တီႈတူၼ်ႈမၼ်းလႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးၽူင်ႉၺႃးၵူၼ်းၼႆၸိုင် ၵၢႆးထိုင်တူဝ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မႆႉႁုင်းၵၢႆးၼႆသေ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈပွၵ်ႉၼၼ်ႉဝႃႈ ပွၵ်ႉမႂ်ႇတူၼ်ႈမႆႉႁုင်းၵၢႆး ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တူၼ်ႈမႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇတိုၵ်ႉမီး
	တူၼ်ႈမႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်တူၼ်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈပွမ်ႈသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတၢင်ႇမဵဝ်း ၵေႃႈမီး၊ မၢင်တူၼ်ႈၵေႃႈ ဢႃႇယုယႂ်ႇသေ ၽင်ႉႁင်းၵူၺ်းသေတၢႆပႅတ်ႈၵေႃႈမီး၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ႁိုင်မႃးၵေႃႈၵိုတ်း ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵူၺ်းသေ ဢဝ်ပွၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈတူၼ်ႈမႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၵိုၵ်းတေႃႇထိုင်ဝၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

## တူၼ်ႈၵႃႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၸပ်းၸိုဝ်ႈမႃး
	ပွၵ်ႉသၢမ်ပွၵ်ႉၼႆႉ ပွၵ်ႉၼိုင်ႈလႄႈပွၵ်ႉၼိုင်ႈ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼႃႇလေႈ ပွၵ်ႉတႂ်ႈဢၼ်ပဵၼ် ပွၵ်ႉတူၼ်ႈ သဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈႁၢႆ၊ ပွၵ်ႉၼိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ပွၵ်ႉမႂ်ႇတူၼ်ႈႁုင်းၵၢႆး ၼၼ်ႉၵေႃႈႁၢႆသေ ဝၢႆးမႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၸပ်းၸိုဝ်ႈ ပွၵ်ႉဢၼ်မီး တူၼ်ႈမႆႉၵႃႈလူင် ၼၼ်ႉလေႈ ၸင်ႇၵွႆႈၸပ်းၸိုဝ်ႈမႃး ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႃႈ ၼႆ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

## ႁိမ်းႁွမ်း ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႃႈ မီးသင်လၢႆလၢႆ
	ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႃႈ ၼႆႉ ယွၼ်ႉပွၵ်ႉသၢမ်ပွၵ်ႉ မႃးၸပ်းၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃးဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ဝႆႉ ဝၢၼ်ႈဢၼ်ယူႇသႃႇ လီမူၼ်ႈသိူဝ်းဝႆႉယူႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးယူႇတီး Google Maps သေႁႃတူၺ်း ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႃႈ ၼႆႉၼႆၸိုင် ၸိုဝ်ႈ - Durne Gar Village ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႃႈ - တေလႆႈႁၼ် ဝၢၼ်ႈၼႆႉ ၸပ်းၼမ်ႉတူႈသႂ်သႂ်ၼၼ်ႉ လဵပ်ႈလူင်းၸွမ်းႁိမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတူၺ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼႆႉ မီး ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၶေႃႉ ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းဝၢၼ်ႈသမ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ် ဝၢၼ်ႈၵၢင်ႉမေႃႇ ႁိမ်းၵွင်းမူး ၼၢင်းမွၼ်းလႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈသမ်ႉ မီး ဝၢၼ်ႈၼႃးၶၢႆး ဢၼ်မီး ႁိမ်းၽင်ႇတၢင်းၵႃးလူင် ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ
ၽွၼ်းလီ ၽၵ်းမီႇလႅင်

## ၽၵ်းမီႇလႅင် ပၼ်ၽွၼ်းလီတင်းၼမ်

ၽၵ်းမီႇလႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်သၽႃႇဝသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းၸၢဝ်းတၢင်းၵိၼ်ဝၢၼ်မဵဝ်းၼိုင်ႈသေ မီးၽွၼ်းလီယ်ႂႇ လႄႈ ပဵၼ်ယႃႈယႃၼမ်တႄႉတႄႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁဝ်းႁုင်သုၵ်းယဝ်ႉတႄႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉၽၵ်းမီႇလႅင် ဢၼ်ပဵၼ်ယႃႈယႃၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈႁၢႆလၢႆၵွႃႇၸွမ်းထၢတ်ႈမႆႈၼၼ်ႉပႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်ၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ  ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပၼ်ဢၼ်လိပ်း ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်သေ သွႆးပဵၼ်ၽၢၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢၢႆသူပ်းမဵၼ်ၼႆသေ ဢမ်ႇၵိၼ်ၵေႃႈမီး၊ တီႈတေႉမၼ်း ဢၢႆႁိုၼ်းၼႂ်းႁူဝ်မီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃလီယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈဢဝ်မိတ်ႈထိူဝ် ၽၵ်းမီႇလႅင်ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈဢၼ်ႁိုၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Allin ၼၼ်ႉတေဢွၵ်ႇမႃး၊ ထၢတ်ႈ Allin ၼႆႉ ပေႃးမၼ်းတိူဝ်ႉၺႃးလူမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ထၢတ်ႈ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇယဝ်ႉၼႆ တေယဵၼ်းပဵၼ် Volatile oil သေ တေပဵၼ်ယႃႈလီမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ႁႅင်းထၢတ်ႈႁိုၼ်းမီႇလႅင်ၼႆႉ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၸုပ်ႇဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ယၢင်ၼွင် တီႈႁွႆးတုမ်ႇယဵၼ်း ၼႂ်းတွင်ႉ ၼႂ်းတူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းယူႇလီမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းႁဝ်းတိုၵ်ႉသွႆးၽၵ်းမီႇလႅင််ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢၢႆႁိုၼ်းၽၵ်းမီႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ုႈၼမ်ႉတႃ ၼမ်ႉမုၵ်ႈႁဝ်း ၸိုမ်းလႂ်ဢွၵ်ႇမႃး၊ ၼႆႉပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇၽၵ်းမီႇလႅင်ယဝ်ႉ။

ၽၵ်းမီႇလႅင်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ႁဝ်းၶႅင်လႅင်း၊ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉဝႆႉဝႃႈ ၸိူဝ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်ၵပ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၽၵ်းမီႇလႅင််ၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႆမၼ်းၼႂ်းဢဵၼ်လိူတ်ႈႁဝ်း ယွမ်းလူင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼၵ်းတူဝ် ယွမ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီႇလႅင်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၢၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃးယႃႈယႃလီလူင်ၼႆလႄႈ ဢမ်ႇလီလိုမ်းၵိၼၶပၼ်လႃးလႃး။

မီႇလႅင်ၼႆႉ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈသႂ်ႇသူပ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ လူင်းၵွႃႇၸွမ်းသၢႆႁူင်းၶဝ်ႈသေ သုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ် ၶီႈၶႆးၶေႃႇ လႄႈ မူင်ႈမႅင်းၼွၼ်ဢွၼ်ႇ ၸွမ်းသႆႈၼွႆႉ သႆႈလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေႃႇပေႃးထိုင်ႁူးၽၢႆႈလူင်ၵွႃႇၼႆယဝ်ႉ။ လႄႈ သုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ် ၶီႈၶႆးၶေႃႇ ၸွမ်းမၢၵ်ႇၵႅဝ်း ၵျွၵ်ႉၵၢတ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ွ ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်လီသေ ယဵၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉယဵဝ်ႈ သူင်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁေႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်လိၼၼ်ႉၵေႃႈ လီဢွၼ်ၵၼ် ၵိၼ်ပၼ်ၽၵ်းမီႇလႅင် ၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပုမ်ပီး ပုမ်တိုင်ႇတူဝ်ၵႂ်ႈ၊ ၵူၼ်းၼိူဝ်ႉၼင်ႁဵဝ်ႇ ယွမ်ႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးၵိၼ်ပၼ်မီႇလႅင်ၵူႈဝၼ်းၼႆ ႁၢင်ႈၽၢင်ၼိူဝ်ႉၼင်ၶဝ် တေႁၢင်ႈလီပီးသၢၼ်း ၶွင်ႇလႅင်ၸိုမ်ႉယမ်းသေ ‌လီလူလီတူၺ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵွၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇတႆးမီးဝႆႉထႅင်ႈ-
ၵိၼ်ၽၵ်းမီႇလပ်းလႅင် ထႅင်ႈႁႅင်းၶႅင်ယႃႁိူဝ်ႉ၊
ၼိူဝ်ႉၼင်ၼုမ်ႇလဝ်းလႂ် ႁူဝ်ၸႂ်ၵပ်ႉႁၢႆၵၢင်း၊
ႁူမ်ႈတင်းလွင်ႈၶၢၼ်ၶေႃႇ တွင်ႈလေႃႇၵဵင်ႈမူတ်းသႂ် လီသိူဝ်းၸႂတႄႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈမိလိၼ်ၻ

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ႁူဝ်ပဝ်ႈတူင်ႇဝဵင်း ဢႃယုဝတ်တၼ ရတ်တၺ်ၺူ ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ ꧤၻ်ၻၼ်တ မိလိၼ်ၻ ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ ဢၼုၼႃယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ဝိႁၢၼ်ႇဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။

## ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉသၢမ်ၵေႃႉ
#	လုင်းသၢင်ႇဢေး
#	ၸၢႆးပၢၼ်းဢွင်ႇ
#	ပႃႈၶမ်းသႃႇ။

## ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ
တီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်တိယ ၵျွင်းၽၵ်းတူပ်း တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉသေ ႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ၸေးသီႇပိူင်တီႈ ပူႇလွႆဢေႃး + ၼၢႆးၵျွင်းတႅမ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼႃးၵႅင်း။ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1312 ၼီႈ၊ လိူၼ်(6) မႂ်ႇ၊ (11)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၽတ်း။ 

## ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း
တီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽၻ်ၻၼ်တ ပꧣ်ꩦိတႃꧤိꩪꩡ၊ ၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ႁဵတ်းဢုပၸ်ႉသေႇ သေႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ၸေးသီႇပိူင် တမ်ႈတီႈ  ပူႇၸၢင်းႁိူင်း+ ၼၢႆးၸၢင်းၸိင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ၼိဝ်ႉ၊ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။

## တီႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈထမ်း
#ၵျွင်းၽၵ်းတူပ်း တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
# ၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ သီႇပေႃႉ။
#ၵျွင်းၺွင်ႇၼီႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ။
#ၵျွင်းဝိသုတ်ထႃရုင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ။
#ၵျွင်းမိၼ်းၵုၼ်း ဢၼွၵ်ႉပိၼ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။
# ၵျွင်းဝိသုတ်ထႃရုင်ႇ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
#ၵျွင်းၸၢၼ်း ဝဵင်းမိၼ်းလ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်။

## ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃ
ဝၢႆးသေတူၼ်ၶူးလူင် မႁႃၼႃယၵ(ၸဝ်ႈဢႃယုႉယၢဝ်း) ၽတ်တၼ်တ လႃၽဝမ်သ ၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ လႆႈၶဝ်ႈ ၸၢမ်ႇသူၼ် မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇသေယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁဝ်းသိုပ်ႇပုတ်ႈႁပ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၵူႈဢွင်ႈထႃႇၼ ၼွၵ်ႈဝဵင်း ၼႂ်းဝဵင်း ပႃးၸဵမ်ၼႃႈၵၢၼ် သွၼ်လိၵ်ႈႁဵၼ်းထမ်း လဵင်ႉဢွၵ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး ၵမ်ႉၵႅမ်ထႅမ်ၸွႆႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ႇၵျွင်း သိမ်ႇမႂ်ႇ ၵွင်းမူးၸၵႂႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်သြႃႇတၵႃႇ သိူင်ႇတိူင်းမိူင်းသီႇပေႃႉသေ မဝ်ႇၵႃး ပႃးထႅင်ႈ ၼႂ်းငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် ႁၼ်လီ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ႁဝ်းလႄႈ မီးၵုင်ႇမီး မုၼ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ဢၼုၼႃယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇ လူင်ႁဝ်း ဢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းသေ တႄႇ တင်ႈၵျွင်းမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇ (33) ၵျွင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်သိမ်ႇသမ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႈသေ တႄႇတင်ႈမႃး မီး (44) လင်ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

## ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်
*ယူႇႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်
*ႁႂ်ႈယိပ်းၵမ်ထမ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ
*ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလီတွၼ်း
*ႁဵတ်းႁႂ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်း တဵမ်ထူၼ်ႈလီၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။

## ယုၵ်ႉ-လုၵ်ႉ-ႁဵတ်း
***ယုၵ်ႉ** ၽဵင်ႇၽဵင်ႇ 
***လုၵ်ႉ** ၽဵင်ႇၽဵင်ႇ 
***ႁဵတ်း** ၽဵင်ႇၽဵင်ႇ။ 
ၵၢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ် တႃႇတေဢွင်ႇမၢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ ၶတ်းၸႂ် ယုၵ်ႉၽဵင်ႇ ၽဵင်ႇ လုၵ်ႉၽဵင်ႇၽဵင်ႇ ႁဵတ်းၽဵင်ႇၽဵင်ႇ ပဵင်းၵၼ်လီလီ၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလိင်ႉလိင်ႇလႅၼ် ပၢႆႈမူၵ်းၸွၵ်ႉမူၵ်းၸဵင်ႇ၊ လွင်ႈၶတ်းၸႂ်ႁဝ်း ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈ ပဵင်းၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။

## ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်သင်ႇဝေႇၵတြႃး ဢၼ်လီလႆႈႁူႉဝႆႉ
*မိူဝ်ႈယူႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈသိူဝ်းသႃႇ
*မိူဝ်ႈၵႂႃႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈသေလၢႆ
*မိူဝ်ႈတၢႆႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈဝူၼ်ႉလွင်ႈႁဝ်း။

## ႁႃတြႃးၺႃးၼႂ်းတူဝ်
*ဢၼ်ၼင်ႈတုၵ်းသုၵ်း ပဵၼ်တူဝ်
*ဢၼ်ႁူႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸႂ်
*တူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်လူႉ 
*ၸႂ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႂ်ႁူႉ
**ဢၼိၸ်ၸံ ၶယတ်ထေၼ**- တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၼႆႉ မီးသၽေႃးတြႃးလွင်ႈ မူတ်းသဵင်ႈ
**တုၵ်ၶံ ၽယတ်ထေၼ** - တူဝၼ်ၶၼ်ႇထႃႇၼႆႉ မီးသၽေႃးတြႃး ပဵၼ်ၽေး
**ဢၼတ်တႃ ဢသႃရၵတ်ထေၼ**-တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၼႆႉ မီးသ ၽေႃးတြႃး ဢမ်ႇမီးလွၼ်ႉမီးၵႅၼ် ဢမ်ႇဢဝ်ႁဝ်းဝႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
လွင်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ

## '''''တၢင်းႁူႉ လွင်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ'''''
ၵၢၼ်ဢၢပ်ႇၼမ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လႃႈလီႈဢၢပ်ႇလူင်ၵွႃႇၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢွၼ်ၵၼ်လႅပ်ႈႁဵၼ်းၵွႃႇ ၼမ်ၼမ်တႃႉ။
## ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၢပ်ႇၼမ်ႉ

လွင်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈမူတ်းသႂ်လႄႈ လႆႈဝႃႈလမ်ႇလွင်ႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ သမ်ႉၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးယွၼ်ႉမၼ်း။ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉၽိတ်း ၺႃးၵတ်းလႄႈၼၢဝ်၊ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႄႈၽိတ်း ၼႆတႄႉဢမ်ႇမီး။ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉၽိတ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိူဝ်ႉ ႁိူဝ်ႇပႆႇယူတ်းသေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉဢၢပ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် မီးလူမ်းၶႆႈၼၢဝ်သေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

ယူႇလီယူႇလႄႈ သမ်ႉဢမ်ႇဢၢပ်ႇၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ထုၵ်ႇလီဢၢပ်ႇပၼ်ယူႇ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ ပေႃးဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼႆ လူမ်းၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈတေယဵၼ်ႁၢႆသေ သၢႆၸႂ်ၸိုၼ်ႈပၢင်ႇသႂၢင်ႇသိူဝ်းမႃး တူဝ်မဝ်ယူႇသႃႇမႃးတႄႉယဝ်ႉ။ 

ယၢမ်းဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်လီတီႈသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းၵၢင်ၼႂ် မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 12 မူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၵတ်း-သိပ်း၊ မႆႈ - ၵဝ်ႈ၊ ၽူၼ် - ၸဵတ်း ၵွၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇမီးဝႆႈၼင်ႇၼႂ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းၵတ်း လူဝ်ႇဢၢပ်ႇ ၶၢဝ်းၵင်ဝၼ်းၶိုၼ်ႈ 10 မူင်းၼႆတႄႇၵွႃႇ။ 

ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျၢမ်း ၵူဝ်ႈၵိူဝ်ႇၶႆးဝႆႉ လႄႈ ၵူၼ်းႁႅင်းလိူတ်ႈလူမ်းလီၶဝ်တႄႉ ထုၵ်ႇလီဢၢပ်ႇ ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းပႆႇတၼ်းၶမ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇလီသေ သမ်ႉၵူဝ်ႈၵိူဝ်ႇၶႆးဝႆႉၸိုင် ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၽႃႈၸုပ်ႉၼမ်ႉဝေ ထူဢဝ်ၵူၺ်း။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ႁႅင်း၊ၼၢဝ်ႁႅင်းၶဝ်ၼၼ်ႉၸိုင် ၸုပ်ႉၼမ်ႉဢုၼ်ႇသေထူပၼ်ၶႅၼ်းလီ။ 

## ယၢမ်းဢမ်ႇလီဢၢပ်ႇၼမ်ႉ

ဝၢႆးတိုၵ်ႉၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇလီဢၢပ်ႇၼမ်ႉ၊ ပေႃးဢၢပ်ႇၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်ဢမ်ႇလႅဝ်လီၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၺႃးလႅတ်ႇမႆႈ လႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလီၵိုင်ႉၵၢင်ႉဢၢပ်ႇၼမ်ႉ။ ၸိူဝ်းမီး လူမ်းတၢႆၽၢၵ်ႇ၊ လူမ်းလိူတ်ႈၶိုၼ်ႈ၊ ႁူၸဵပ်း တႃၸဵပ်း လႄႈ သူပ်းၸဵပ်း တွင်ႉၵႆႈတွင်ႉပွင်းသေ ၶူႈၼင်တၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီပႆႉႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ်ယွမ်းလူမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပႆႉတူၺ်းသၢႆငၢႆမၼ်းလီလီသေၵွၼ်ႇၸင်ႇၵိုင်ႇလီဢၢပ်ႇၼမ်ႉ။

## လွၵ်းလၢႆးဢၢပ်ႇၼမ်ႉ

မိူဝ်ႈတေဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၼမ်ႉတွင်ႈ တႄႇဢဝ်တႃတိၼ်ၶိုၼ်ႈ တေႃႇႁူဝ်ၶဝ်ႇယဝ်ႉသေ သိုပ်ႇတွင်ႈၶႃလူင်ၶိုၼ်ႈမႃးလွႆးလွႆး၊ ပေႃးယဝ်ႉတွင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ႁႂ်ႈယမ်းတင်းတူဝ် ႁႂ်ႈဢၢႆတူဝ်ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉယဝ်ႉသေ ၸင်ႇသိုပ်ႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉၵွႃႇ တေႃႇပေႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈ။ လၢႆးၼႆႉပဵၼ်လၢႆးဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈပၢႆးယူႇလီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ 

 
## ၽွၼ်းလီလွင်ႈလႆႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းယၢမ်း

* တိၼ်မိုဝ်းမူတ်းသႂ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ၊
* တၢင်းၵိၼ်လႅၵ်ႇလႅဝ် ယွႆႈလီ၊
* ႁူးၼင်တေပိုတ်ႇပၢင်သေ ဢၢႆတူႇၼဝ်ႈ လူမ်းမႆႈၼႂ်းတူဝ် ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလႆႈလီ၊
* ၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ်သိူဝ်းသႃႇ၊
* တူဝ်တိၼ်မိုဝ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်လီ၊
* ၶူမ်း၊ ႁဝ်ႈ၊ ႁုတ်း၊ လၢင်ႇ၊ တႄႇၵႂႃႇ တေၵၢင်းယၢၼ်၊ 
* ယွၼ်ႉၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ်လႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶိုၵ်ႉတေၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃး၊
* ႁၢင်ႈၽၢင်ၼုမ်ႇလဝ်းႁၢင်ႈလီ ၼၢၼ်းၵႄႇထဝ်ႈ တႄႇၵွႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ လွင်ႈလႆႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်
မရၼၵဝ်ႈပိူင်

## မရၼၵဝ်ႈပိူင်
တွင်းၵေႃႈတွင်းတႃႉ....သူၵွင်းၼမ်လႆၢ ၶုၼ်တႆၢတင်းႁဝ်း မဝ်းႁႃးၺႃးၵၼ် ၸၼ်ဢဝ်ႁဝ်းမိူဝ်း သဵင်ႈဝႆၢးပၢၼ်ၶၼ်ႇထႃႇ၊-

(1) ဢၸ်ၸေ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈၶွႆႈမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႅင်ႈၵျွင်းယႃႇ....ႁၼ်ၽူး၊   ၊

(2) သုဝေ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ တၵ်းလႆႈသဵင်ႈဢသၢၵ်ႈၶၼ်ႇထႃႇ....ဝႆၢးပၢၼ်ႁိုင်ၼေႃး။-

(3) ပရသုဝေ ဝႃ -မဝ်ႇၼၼ်တၵ်းလႆႈတၢႆဝၼ်းႁိုဝ်း ဢမ်ႇၸွမ်းႁၼ်လႆႈလႅင်ႈ။  

(4) တိဝႃ ဝႃ -မဝ်ႇၼၼ် တၵ်းလႆႈတၢႆယၢမ်းဝၼ်း ဢူၼ်ဢူၼ်ၼၼ်းၼၼ်း မေႃးပၼ်းၵၼ်ႁႆႈၸင်ႇ၊-

(5) ရတ်တိ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈၶွႆႈၶႃႇၶမ်ႈလၢဝ်ႇႁၢင်ႇ- ၸမ်ၼႃႈတၵ်းလႅင်း။

(6) ၵမၼေၼ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈတႆၢ ယၢမ်းဢၼ်မဝ် တိၼ်ယုၵ်ႉယဵပ်ႇယၢင်ႈပႆၵွႃႇၸွမ်းတၢင်း၊-

(7) ထိတေၼေၼ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈတႆၢ ယၢမ်းဢၼ်မိူဝ်ႈႁဝ်းၸုၵ်းၽႃႇတိၼ်ဝၢင်း....လႆႈသဵင်ႈဢသၢၵ်ႈႁိုဝ်ၼေႃႈ။

(8) ၼိသိၼ်ၼေၼ ဝႃ -မဝ်ႇၼၼ် ၶုၼ်တႆၢၸွမ်းမႃး ၺႃးႁၼ် မိူဝ်ႈၶုၼ်ၼၢင်းၼင်ႈယူႇ၊-

(9) သယၼေၼ ဝႃ -မဝ်ႇၼၼ် မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၼွၼ်းယူႇ လႆႈသဵင်ႈ ဢသၢၵ်ႈႁၢမ်သူႇ....သၢင်းၶႅင်း။

တင်းၵႃႈၼႆႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၸႅင်ႈၶိင်ႇၶႃႇၵႃႇလ မရၼ တဝ်ႈႁွတ်ႈ ထိုင်သူယၢမ်းလႂ်၊-

မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈတႆၢလိူၼ်လပ်းလိူၼ်မူၼ်း ဢမ်ႇၸႅင်ႈၸႂ်....လႆႈမုင်ႈ။

မဝ်ႇၼၼ် တၵ်းလႆႈတႆၢလိူၼ်ၸဵင်လိူၼ်ၵမ် မူၺ်ၼမ်ၵတ်းသၢၼ်း ၼႃႈမိူင်းသႂ်သဵင်ႇၵၢမ်ႇ၊-

မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈၶွႆႈလိူၼ်ပႅတ်ႇလိူၼ်ၵဝ်ႈ ၽႃႉသွမ်ႇသဝ်း တူၵ်းတမ်ႇ....တႆၢးဝႆၢး။

ဢၶိင်ႇၵိင်ႇမၢၼ်ႇတ မိူဝ်ႈလႅတ်ႇမႆႈ လႆႈသဵင်ႈဢသၢၵ်ႈဝႆၢးၵၢမ်ႇ တႆၢသုမ်း၊-

မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈတႆၢ တၼၢင်းၼူၺ်ႇ တၼၢင်းၼႃႇ ဢင်ႇၵႃႇ ပုတ်ႉတႁူး ၵျႃႇသပတေး သွၵ်ႉၵျႃႇ ၸၼေႇ ဢမ်ႇႁုလႆႈလႃးလႃး။

မင်းၵျီးလေးပႃး ႁႃႁႃးၺႃးႁၼ် ၸၼ်ဢဝ်ႁဝ်းမိူဝ်း ထွႆသၢႆလူမ်း ပိူၼ်ႈၵေႃႈၶွႆႈ ႁဝ်းၵေႃႈၶွႆႈ (ပိူၼ်ႈၵေႃႈတႆၢ ႁဝ်းၵေႃႈတႆၢ) ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈၸွႆႈၵၼ်လႆႈလႃးလႃးလႄႈ သူဢူၺ်ႉ....သူၼေႃး။

ၽိုၼ်ဢိင်
ႁူင်းႁဵၼ်းၶၢဝ်းမႆႈၼၢင်းၵိၼ်ပူ ပၢင်လူင် (2023)``
ၵႃလမသုတ်တ (10) ၶေႃႈ

**ဢမ်ႇပႆႇလီယုမ်ႇၵမ်းလဵဝ် (10)ၶေႃႈ**

# ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ ယွၼ်ႉၵပ်းသိုပ်ႇၵႂၢမ်း။
# ယႃႇၼႅတ်ႇယုမ်ႇ ယွၼ်ႉထုင်းသိုပ်ႇၵၼ်မႃး။
# ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ ယွၼ်ႉလိုဝ်းလင်ၵၼ်။
# ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ ယွၼ်ႉၽိုၼ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ၵျၢမ်း။
# ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ ယွၼ်ႉလၢမ်းၶၢတ်ႈဢဝ်။
# ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ ယွၼ်ႉၼမ်ႉသွၼ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း တၵ်ၵ။
# ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ ယွၼ်ႉဝူၼ်ႉသွၼ်ႇၸွမ်းလွင်ႈတၢင်း။
# ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇယွၼ်ႉၶဝ်ႈၵၼ်တၢင်းပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်ဝူၼ်ႉဝႆႉ။
# ယႃႇၼႅတ်ႉယုမ်ႇ ယွၼ်ႉတူၺ်းႁၢင်ႈၽၢင်းမၼ်းလႅပ်ႈပဵၼ်လႆႈ။
# ယႃႇၼႅတ်ႇယုမ်ႇ ယွၼ်ႉဝႃႈမုၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်သြႃႇႁဝ်း။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ
ပုၺ်ၺၵိရိယႃ (10) ၽၢႆႇတႆး လင်ႇၵႃႇ

**(ပုၺ်ၺၵိရိယႃ (10) ပိူင်)**
ဢေႃၵႃသ ဢေႃးၵႃသ ဢေႃးၵႃသ ၸင်ႇၼႆႉၶႃႈတၵ်းမႃးလႆႈလူၺ်ႈ ပုၺ်ႇၺ ၵိရိယ သိပ်းၼိုင်ႈသႄႇတၢၼ်ႇဢၵျွင်း၊– ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ဢၵျွင်းႉႉႉ တၢင်း လီသိပ်း မဵဝ်း လွင်ႈဢၵျဵဝ်းၵုသူဝ်ႇ။
(1) ၵေႃႇၸတႃၼ ၸဝ်ႈၽေႃႇပၢတ်ႈၵုသူဝ်ႇၵွင်းမူး၊– တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈဝၢင်းတၢၼ်း ၽြႃးတြႃး သင်ႇၶႃႇ ရႁၢၼ်းပုင်ႇၼႃးၵူၼ်းႁိူၼ်း တႅင်ႇသေၽူးႉႉလူႇထၢပ်ႈ။ ဝၼ်းၼႂ်ႁႂ်ႈလႆႈမႄးၸႂ် ၶၢဝ်သႂ်ၸွမ်းထမ်း တႅင်ႇမႄးသီထၢပ်ႈလူႇ၊–
(2) သမ်ႉထႅင်ႈသီႇလဢႃၸႃရ ၵျၢင်ႇမျၢတ်ႈၶၢဝ်ၵူႇ ၸွမ်း ထမ်း။တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈ တႅင်ႇမၼ်ႈ ၵျၢင်ႉၵူဝ်ႇႁၢင်ႈယႃႇယူႇ ဝၼ်းၼႂ်၊– သိၼ်ႁႃႈ သိၼ်ပႅတ်ႇ သိၼ်သိပ်း ယိပ်းၵမ် မႄးၸွမ်း ၵေႃႇလၢင်းသႂ်ႉႉ  ၸင်ႇမႅတ်ႈၵူႈၸၢတ်းလူၺ်ႈတႃႉ။
(3) လၢႆးၸိုင်တၢမ်းမႃး တြႃးတၵ်းလႆႈမႄးၸႂ်လႄႈ ၽႃႇဝၼႃႇ ၊– တၵ်းႁႂ်ႈၵႆႉ ဢၢၼ်ႇ ၵႆႉလွတ်ႈဢၼိၸ်ၸ တုၵ်ၶ ဢၼတ်တႃႇ ၽႃႇဝၼႃႇၵူႈမိူဝ်ႈယႃႇၵႃႇႉႉႉလူင်လိုမ်း။
(4) ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပတ်ႉတႃႇၼုမေႃးတၼႃႇ တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈ သႃထု ဢၼုမေႃးတၼႃႇ ၸူမ်း ၸွမ်းတႃ ၼၵၢၼ်လီၵွင်းမူးၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်ပိူၼ်ႈ ႁဵတ်းပိူၼ်ႈသၢင်ႈ–
(5) ပိူၵ်ၼိုင်ႈဢိၵ်ႇထႅင်ႈ တၵ်းႁႂ်ႈလႆဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇတၢင်းလီ မႅင်ႇပၼ်ၽီပၼ် ၵူၼ်း သဵင်ႈသဵင်ႈ၊
(6) ဢိၵ်ႇထႅင်ႈထမ်ႇမသဝၼံ တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈမႄးၸႂ်ၶၢဝ်သႂ် ၸွမ်းထမ်း တႅင်ႇမႄးသီ ထွမ်ႇထမ်းထွမ်ႇလိၵ်ႈ ၸႂ်ၸိၵ်ႈယႃႇဝၢင်ႇ ယႃႇဝိူဝ်ႈတႃႉ ၼႃႈ။ထွမ်ႇၵေႃႈထွမ်ႇ ၵျၢင်ႉၵေႃႈ ၵျၢင်ႉ ၸင်ႇဝႃႈထမ်ႇမသဝၼံ ၸွမ်းတြႃးႁေႃး။
(7) ထမ်မတေသၼႃႇ လွင်ႈမႅတ်ႈပဵၼ်သမ်ႇၵႂၢမ်းၶမ်း ႁဵတ်းၼင်ႇၼႆႉၸင်ႇမႅၼ်ႈ လၢတ်ႈ ၼင်ႇ ၼႆႉၸင်ႇၸႂ်ႈ ပီႈၼွင်ႉၼႄမွၵ်ႈ သွၼ်ၵၼ် တႃႉၼႃႈ၊
(8) ဢိၵ်ႇထႅင်ႈတိတ်ႉထိၸုၵမ်ႇမ ယဵတ်ႇသိူဝ်ႈႁူင်ၵျေႃႇ သၢၼ်းသႂ် ၊–   တၵ်းလႆႈဝႆႉ တူဝ်သိုဝ်ႈၸႂ်သိုဝ်ႈ ၵေႃႇၵျၢင်ႇတၢင်းလီ ၵူဝ်ၶီသၢင်းရေးတႅင်ႇ မႄးၸႂ်- ယႃႇလိင်ႇ ယႃႇ ၵွၵ်ႈ သၵ်းပွၵ်ႈတၼႃႈ။
(9) လၢႆးၸိုင်တၢမ်းမႃး တြႃးသိမ်းပႃး ႁေႃးသွၼ်ၼႄမႃး တႅင်ႇမႄးၸႂ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႈ၊–တင်းၵႃႈသူႉတေႃႇသူႇမႅတ်ႈ ဢပၸႃယၼၵုသူဝ်ႇ တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈရူဝ်ႇသေႇ ၵူဝ်ယမ်ၽြႃး တြႃးသင်ႇၶႃႇ သြႃႇသမ်းမႃး ပေႃႈထင်ႈမႄႈၵႄႇ သၢၵ်ႈၵျီးမိၽတႅင်ႇမႄးၸႂ်ဢွၼ်ႇဢူၼ်ႈ တၼႃႈ။ သူပ်းတူဝ်ႁူဝ်ႈၸႂ်သၢမ်ပႃး ၸိတ်ႈသိူဝ်းၸႂ်သတ်ႉထႃႇ၊–
(10) သမ်ႉထႅင်ႈဝေႇယႃႇဝိတ်ႉၸၵသူဝ်ႇ ဢလူဝ်ႇလူဝ်ႇၽြႃးမု တြႃးမု သင်ႇၶႃႇမု ႁႂ်ႈသူး ႁႂ်ႈထွၵ်ႈ ၸွမ်းမျွၵ်ႈယိပ်းၶၢမ်ႇ ၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်လူႇ ယႃႇယူႇၵႆႉ ၵူႈမိူဝ်ႈၸႂ် ၸပ်း ၸႂ် ပႃႇႉႉႉႉႉ ဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်း။
မၢတ်ႈယူႇ ထုင်းပုမ်ႇၵုသူဝ်ႇသိပ်းယိူင်ႈၼႆႉ ၸင်ႇမႅတ်ႈၼႂ်းၶႂၢင်ႇ မႄးၸိတ်ႈၸႂ်ႁဝ်း ၵႃႈၸူဝ်ႈဢမ်ႇတူဝ်ႈတိူၵ်ႈ သိူၵ်ႈႁွတ်ႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယွတ်ႈၶျၢမ်းသႃႇ ဢမ်ႇပႅတ်ႈ လႆႈ လႃး လႃး– တၵ်းလႆႈၵျၢင်းၵမ်ၸွမ်းသိမ်းဢၼ် ၵႂၢမ်းၶမ်း မၢၵ်ႈၽူဝ်ႇ တြႃး…….. ၸင်ႇႁွတ်ႈ ၼိပ်ႇ ပၢၼ်ႇၸွမ်ယွတ်ႈလူၺ်ႈတႃႉ သႃထု သႃထု သႃထု မုၼ်ဢိူၺ်ႉ……. မုၼ်ၼေႃး။

**ၽိုၼ်ဢိင်- ပပ်ႉဝႆႈၽြႃးၵွင်းမူးၵူင်။
**
ၵိလေသႃ (10) ပႃး

**ၵိလေသႃ 10 ပိူင်**
1.**လေႃꧤ** - လေႃးၽယႂ်ႇ။
2.**တေႃသ** - တေႃးသယႂ်ႇ။
3.**မေႃႁ**   - မီးလွင်ႈသုမ်ႇၵုမ်ႈငုမ်းတၼ်။
4.**မႃၼ**   - မႃၼယႂ်ႇ/ၸႂ်ၽႅၼ်သုင်။
5.**တိတ်ထိ** - ယုမ်ႇၽိတ်းယုမ်ႇပိူင်ႈ။
6.**ဝိၸိၵိတ်သႃ** - ဢမ်ႇယုမ်ႇၽွၼ်းလီၵၢမ်ႇ။
7.**ထိၼ**  - လွင်ႈၸႂ်ၶၢၼ်ႉဢိူၼ်။
8.**ဢုၻ်ꩪၸ်ၸ** -လွင်ႈၸႂ်ဢမ်ႇၼိမ်ၽူင်ႉပိဝ်။
9.**ဢႁိရိၵ**  - ဢမ်ႇမေႃလီဢၢႆၵၢၼ်မိူၵ်ႈ။
10.**ဢၼွတ်တပ်ပ** - ဢမ်ႇမေႃၵူဝ်ၵၢၼ်မိူၵ်ႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်-
ၶၼ်ႇထႃႇ (5) ပိူင် လင်ႇၵႃႇတႆး

**(ၶၼ်ႇထႃ (5) ပိူင်)**
 	 ဢေႃးၵႃသ ဢေႃးၵႃသ ဢေႃးၵႃသ ၸင်ႇၼႆႉၶႃႈတၵ်းမႃးၶႆႈလူၺ်ႈ ပၼ်ႇၸၵ်ႉၶၼ်ႉ ထႃႇ ပၢတ်ႈၸဝ်ႈၵႃႇထႃႇႁေႃးတြႃး၊-
  ၶႃႇၸင်ႇမႃးပွမ်းပွမ်း ၶပ်ႉဢၢၼ်ႇၸွမ်းတူဝ်ဝႃးႉႉႉၼၢမ်ႇရုပ်ႈ။
ရူပၵ်ႉၶၼ်ထေႃး— ႁေႃးၸွမ်းသၽေႃးတူၼ်တူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၼဝ်ႈ မဵၼ်သႃး လၢၼ်ႈ ပူၺ်ႇ၊ 
ရူပလေႃးပမမ်— ဢမ်ႇပိူင်ႈ မိူၼ်ယိူင်ႈပုၼ်းပူၵ်ႇ ၼမ်ႉၸေႃႈၶိုၼ်ႈ ၶူတ်းၶူၺ်ႇ ႁိမ်းတွင်ႉ တေးၼႃး ၵမ်းၼိုင်ႈတၵ်းလုလႅဝ်ထႃး။
ဝေတၼၵ်ႉၶၼ်ထေႃး—  ပေႃးၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈ ဝေတၼႃႇ သုၶ တုၵ်ႉၶ ႁွတ်ႈႁၢင်ႈထူးထူၺ်ႇ ယိင်းၸၢႆး၊–
သၺ်ၺၵ်ႉၶၼ်ထေႃး— ၵႃယမ်ၵႃယေႃး ပေႃးမိူၼ်လူမ်းထူဝ်းလူမ်းထွင်း ပျွင်းလႄး ၵႄးၼွင်ၽွင်းဝိုၼ်း ဝၼ်းၶိုၼ်းၽႄႇၽၢႆၼၢႆးႉႉ ဢမ်ႇမီးတီႈတေၸေႇမျႄးမၼ်ႈ ၼိမ်ယူႇ  ၼိုင်ႈၵႅပ်ႉၼိုင်ႈၵၼ်ႈၵူၺ်း ၼေႃႈ။
 သင်ၶႃႇရၵ်ႉၶၼ်ထေႃး— ပေႃးဝႃႈမျေႃႇဝၢင်ႈသင်ႇၶႃႇရယိုတ်ႈၵႂၢင်ႈ ၶဵၼ်းၵႅၼ်ႇၸွႆးၽႅင်၊–
ၵတလေႃပမမ်— ဢမ်ႇမီးတီႈတၵ်းလီၵိၼ်လီဢဝ်ပိူင်သင်လႃးလႃး တူဝ်ႁဝ်းတူဝ် ႁႃးပဝ်ႇ ႁၢမ်းၵႅၼ်ႉႉ ပေႃးတၢၼ်ႇတူၼ်ႈၼိဝ်ႉ တူၼ်ႈၵူၺ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝိၺ်ၺႃၼၵ်ႉၶၼ်ထေႃး— ၸေႃးၸႂ်ၸေႃးငွႆး ၸွႆးၵိူတ်ႇၸွႆးတၢႆ ပဵၼ်ၼႆၵူၼ်းႁဝ်း သဝ်းၼႂ် လိုမ်ၵၢင် မဝ်မၢင်ၸဵဝ်ဝၢႆး ယိူင်ႈမူၺ်ၼၢႆး ႁႅင်ႈႁႅတ်ႇ၊–
လေႃးၵုပမမ်– ၼၢမ်ႇရုပ်ႈ ၸဵဝ်းၶျူၵ်ႈၸဵဝ်းပျဵဝ်ႇၸဵဝ်းပိူင်ႈ မိူၼ်ယိူင်ႈ သၢႆ လႅတ်ႇႉ ႉ မႃးတွၵ်ႈ ႁိူၼ်းတုပ်ႈၶႃးမုင်း ၵမ်းၼိုင်ႈတၵ်းလုလႅဝ်ပျုင်း။
ဢိမေ ပၺ်ၸၵ်ၶၼ်ထေႃး– ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးဝႃႈ ၶၼ်ႇထႃႇႁႃႈၸွင်ႈ လွင်ႈမႅတ်ႈသတ်း တ ဝႃႇလလိူၵ်ႈ ယၢမ်းၶိင်ႇမီးတူဝ်မီးၸႂ်၊–
ၵမ်မထႃၼႃၼိ ႁူၼ်တိ– ၶႃၸင်ႇဢဝ်ပဵၼ်မထၢၼ်း ဢၢၼ်းႁႃတႃၸွမ်ၼိပ်ႉပၢၼ်း တၢင်း လၢၼ်းပၢင်ႇပိူင်းသႂ်ႉႉႉႉ ႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းၸၢမ်ႇၸႃးထူၼ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းမူၼ်ႈ သိူဝ်းၸွမ်းသုပၢၼ်ႇ တီႈႁဝ်းဢၢင်ႈၼၼ်ႉတႃႉ။
ၼင်ႇဢၼ်ဢၵျဵဝ်းတၢင်းလီ ႁႂ်ႈလႆႈသူပ်းလီသဵင်ဝၢၼ် ၶၢၼ်ပျေႃး ႁေႃးတူဝ်မထၢၼ်း ၸီးၽျၢၼ်းၸဝ်ႉဝၼ်းၼႂ်လွတ်ႈဢၢၼ်ႇ၊–
  ႁႂ်ႈလႆႈႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇလၢၼ်းၺိင်ႇ ၸေးၸိင်ႇလေႃးၵုၵ်ႈ ဝိမုၵ်ႈ ဢႁမ်ႇဢမ်ႇဢ ဢသင်ႇၶတထၢၼ်ႈ လွင်ႈမျၢတ်ႈသူၺ်ႇတေႃႇ ႁေႃးပၢတ်ႈသႅင်းဝႅင်း ႁႂ်ႈလႆႈသူး ၸွတ်ႇ ႁွတ်ႈထိုင် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၶျၢမ်းသႃႇ ၸိုၼ်ႈသႂ်လႅင်း သေၵမ်း လူၺ်ႈတႃႉၼေႃးႉႉ သႃထု သႃထႇ သႃထု မုၼ်ဢိူၺ်ႉႉႉ မုၼ်ၼေႃးႉႉႉ။

**ၽိုၼ်ဢိင်- ပပ်ႉၵွၢမ်းဝႆႈၽြႃးၵွင်းမူးၵူင်**
ဢပုမ်ႇၶုၼ်လိူၼ်ၶုၼ်ဝၼ်း

## ဢပုမ်ႇၶုၼ်ဝၼ်းလႄႈၶုၼ်လူမ်း
မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈႁိူင်မႃးၼၼ်ႉ ၶုၼ်ဝၼ်းလႄႈၶုၼ်လူမ်း ထႅင်ၵၼ်ဝႃႈၽႂ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေၽႂ်ၼႆယူႇ။ၶုၼ်လူမ်း ၸင်ႇဢဝ်ႁႅင်းမၼ်း ႁဵတ်းလူမ်းလႅင်ႉလူင် ၽတ်ႉပဝ်ႇၼႄၶုၼ်ဝၼ်းယူႇ။ ယွၼ်ႉႁႅင်းလူမ်းလူင်မၼ်းၼၼ်ႉလႄႈ တူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇပေႃးလူမ်ႉပေႃးပင်း လင်ႁိူၼ်းပေႃးပင်း လႅင်ႇၼမ်ႉလူင်ပဵၼ်ၵဵၼ်လူင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလူင် ပေႃးပိၼ်ႁႆၢၵွႃႇၼႂ်းၼမ်ႉယူႇ။

ၶုၼ်ဝၼ်းၸင်ႇယွင်ႈယေႃးမၼ်းဝႃႈ "ၵျတေႉ ႁႅင်းယႂ်ႇတေႉ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇၶုၼ်ဝၼ်းဝႃႈ "ဢမ်ႇမီးဝၼ်းတေပေႉၵဝ်လႆႈ"ၼႆၶိုၼ်းယူႇ။ ၶုၼ်လူမ်းၸင်ႇဢမ်ႇၶႂ်ႈၶျေႃႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ "ပေႃးၼၼ်ၸၢမ်းၼမ်ႉၵတ်ႉၵၼ်လႄႇႁႃး" "ၶုၼ်ဝၼ်းၵေႃႈဝႃႈ မင်လႄႈပေႃးၼၼ်" ၼႆယူႇ ၸင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၼႄႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ၼင်ႈယူႇၼႂ်းၵၢင်ပၢင်ႇၼၼ်ႉ မႃးႁႃးၶေႉၵၼ်ဝႃႈ ၽႂ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိူဝ်ႈၶႅၼ်ယၢဝ်းမၼ်း ပေႃးထွတ်ႇဢွၵ်ႇၵွႃႇၼႆယူႇ။

ၶုၼ်လူမ်းၸင်ႇဢဝ်လူမ်းမၼ်းထူဝ်းပဝ်ႇသႂ်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇ၊ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉၵူဝ်သိူဝ်ႈၶႅၼ်ယၢဝ်းမၼ်း ထွတ်ႇဢွၵ်ႇၵွႃႇလႄႈ ဢဝ်မိုဝ်းမၼ်းတိုတ်ႉၸၼ်ဝႆႉပိၵ်ႈသိူဝ်ႈမၼ်း မၼ်ႈမၼ်ႈယူႇ။
ၶုၼ်လူမ်းၶိုၼ်းဢဝ်လူမ်းမၼ်းပဝ်ႇ ပတ်ႉသႂ်ႇထႅင်ႈႁႅင်းႁႅင်းယူႇ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼိုင်ႈၶႅၼ်းဢဝ်မိုဝ်းမၼ်းၸႂ်ဝႆႉသိူဝ်ႈမၼ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်လူမ်းၼၼ်ႉဢဝ်လူမ်းမၼ်း ပတ်ႉသႂ်ႇႁႅင်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ သိုဝ်ႈၶႅၼ်ယၢဝ်းၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇထွတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈလႃႈလႃႈလႄႈ ထိုင်တီႈၶုၼ်လူမ်းပေႃးလႆႈယွၼ်းသုမ်းၵွႃႇပႅတ်ႈ။

ၵမ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ဝၼ်းၸင်ႇဢဝ်တၢင်းမႆႈမၼ်း ႁႅင်းၶိုၼ်ႈၵမ်းလွႆးလွႆး။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ မႆႈၼႃႇလႄႈၸင်ႇပိုတ်ႇသိူဝ်ႈမၼ်းႁႂ်ႈလႆႈလူမ်းၵတ်းယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမႆႈႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈသေ ၸင်ႇထွတ်ႇသိူဝ်ႈမၼ်းဢွၵ်ႇယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ႉသေ ၶုၼ်ဝၼ်းၸင်ႇလႆႈဢွင်ႇပေႉပၢင်ၶႄႉၼၼ်ႉယူႇ။

ၼႂ်းလုၵ်ႈလေႃးၵလူင်ၼႆႉ ၵဝ်ႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ၵဝ်မၢၵ်ႈမီးဢိူဝ်ႈၼႆသေ ၵႃႈမီးႁႅင်းသေတႃႉ မင်လွင်ႈမင်ဢၼ်ၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈမီးတၢင်းၼမ်ဢိူဝ်ႈ။ တႃႇတေႁဵတ်းလႆႈၼၼ်ႉတေလႆႈၸႂ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉ။ တႃႇတေမီးပႆၢးဝူၼ်ႉသမ်ႉတေလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းပၺ်ႇၺႃႇယဝ်ႉ။

##### ၽိုၼ်ဢိင်
ဢပုမ်ႇပၢၼ်မႂ်ႇ မႆၢ(1)&nbsp;
ပိူင်လိူင်း လၢႆးသွၼ်ၵူၼ်းႁႃႈထၢၼ်ႈ

#ၵူၼ်းထဝ်ႈ-ဢဝ်တြႃးသွၼ်။
#မၢဝ်ႇသၢဝ်-ဢဝ်ၵႂၢမ်းလီ/ၵႂၢမ်းႁၵ်ႉပႅင်းသေသွၼ်။
#သိုၵ်း-ဢဝ်ဢၼႃႇသေသွၼ်။
#ဝူဝ်းၵႂၢႆး-ဢဝ်ၵိူဝ်သေသွၼ်။
#လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ-ဢဝ်ပၺ်ၺႃသေသွၼ်။

ၽိုၼ်ဢိင်-?
ၵႂၢမ်းဝၢၵ်ႇပွႆးလိူၼ်သီႇ

* လိူၼ်သီႇလုၵ်ႈလႅင်းၶိုၼ်ႈၸမ်မူၼ်း၊
* မွၵ်ႇသဵဝ်ႈလွၼ်ႉၽိူၵ်ႇၵီႈတဵမ်တူၼ်း - လွႆထၢၼ်ႈပေႃးၶၢဝ်၊
* လိူၼ်သီႇၼႆႉမၢဝ်ႇလႄႈတင်းသၢဝ် - ၶဝ်မူၼ်ႈၸႂ်သိူဝ်း၊
* ၸူဝ်းၵၼ်ထၢၼ်ႈပဵၼ်ၸုပ်ႈပဵၼ်ၸိူဝ်း - မိူဝ်းၶဝ်ႈပွႆးပၢင်၊ 
* ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵႆႉႁဵတ်းႁၢင်ႈႁဵတ်းၽၢင် - ဝၢင်းပူၺ်ႈၽိုၼ်ၶူဝ်း၊
* ႁႃလႄႇၶဝ်ႈပွႆးၼူၵ်ႉပွႆးတူဝ်း - တူၺ်းမႄႈၼၢင်းဝႅၼ်၊ 
* ၵမ်ႈၽွင်ႈၵႃႈယွပ်ႇယွၼ်ႈၽႅတ်းၶႅၼ် - မေႃႁွင်ႉႁဵတ်းၵွၢမ်း၊ 
* ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈလႄႇၵႃႈလၢႆးၵျၢမ်း - ဝႅၼ်ၶိုၼ်ႈၵျွၵ်းမဝ်၊
* လၢႆးႁွၵ်ႇၶွၼ်ႉလၢႆးလိုင်ႈၸိုင်းၽဝ် - ဢဝ်မႄႈလၢႆးတႅၼ်း၊
* ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈလႄႇႁၢင်ႈပွင်ႁႅၼ်း - ႁၢမ်ႈတူၼ်ႈတၢင်းလူႇ၊
* ၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉၶဵတ်ႇလႄႈတင်းမူ - ၸွမ်းၵႄႈပၢင်လွင်း၊ 
* ၵူၼ်းဢုပ်ႇၽိုတ်ႉၽိုင်းယိုင်ႈၼမ်ၼွင်း - လွမ်ငွၵ်ႈတူၺ်းၸမ်၊
* လိူၼ်သီႇပီၶူပ်ႇၼႆႉပွႆးၵိုၼ်း - ငိုၼ်းၵေႃႈမူတ်းၼမ် ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းၽီ ႁူၵ်းၶူင်း

## မိူင်းၽီ (6) ၶူင်း

1.မိူင်းၽီ ၸတုမႁႃရဵတ်ႈ= မိူင်းၽီဢၼ် ၶုၼ်ၽီ (4) ၸဝ်ႈ ꩪတႃႉရတ်ႉထႃႉ၊ ဝိရူꩮၵႃႉ၊ ၵုဝေလ ၶဝ်ယူႇသဝ်း။

2.မိူင်းၽီ တႃဝတိင်ႇသႃ= မိူင်းၽီဢၼ် ၶုၼ်းဢိၼ်လႄႈ ဢူၺ်းၵေႃႉလီမၼ်း 33 ၵေႃႉယူႇသဝ်း။

3.မိူင်းၽီ ယႃႇမႃႇ= မိူင်းၽီဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုၵ်ႉၶ။

4.မိူင်းၽီ တုသီႇတႃႇ= မိူင်းၽီဢၼ် မူၼ်ႈသိူဝ်းလူၺ်ႈၸွမ်းပူၺ်ႈၽီၶဝ်။

5.မိူင်းၽီ ၼိမ်မႃၼရတီႇ= မိူင်းၽီဢၼ် မူၼ်ႈသိူဝ်းလူၺ်ႈၸွမ်းပူၺ်ႈၽီ ဢၼ်ၶဝ်ၽၢၼ်ႇသၢင်းပဵၼ်ႁင်းၵူၺ်း။

6.မိူင်းၽီ ပရၼိမ်မိတဝသဝတီႇ= မိူင်းၽီဢၼ် ၽီၶဝ်မူၼ်ႈသိူဝ်းလူၺ်ႈၸွမ်းပူၺ်ႈၽီ ဢၼ်ႇပိူၼ်ႈၽၢၼ်ႇပဵၼ်ၸွမ်ႇၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်။

### 1.မိူင်းၽီ ၸတုမႁႃရဵတ်ႈ
ဢႃယုၽီမီး (500) ပီမိူင်းၽီ။ သမ်ႉမီး (9,000,000) ၵဝ်ႈလၢၼ်ႉပီမိူင်းၵူၼ်း။

### 2.မိူင်းၽီ တႃဝတိင်ႇသႃ
ဢႃယုၽီမီး (1000) ပီမိူင်းၽီ။ သမ်ႉမီး (36,000,000) သၢမ်သိပ်းႁူၵ်ႉလၢၼ်ႉပီမိူင်းၵူၼ်း။

### 3.မိူင်းၽီ ယႃႇမႃႇ
ဢႃယုၽီမီး (2000) ပီမိူင်းၽီ။ သမ်ႉမီး (144,000,000) ပၢၵ်ႇသီႇသိပ်းသီႇလၢၼ်ႉ ပီမိူင်းၵူၼ်း။

### 4.မိူင်းၽီ တုသီႇတႃႇ
ဢႃယုၽီမီး (4000) ပီမိူင်းၽီ။ သမ်ႉမီး (576,000,000) ႁႃႈပၢၵ်ႇၸဵတ်းသိပ်းလၢၼ်ႉ ပီမိူင်းၵူၼ်း။

### 5.မိူင်းၽီ ၼိမ်မႃၼရတီႇ
ဢႃယုၽီမီး (8000) ပီမိူင်းၽီ။ သမ်ႉမီး (2,304,000,000) သွင်ႁဵင်သၢမ်ပၢၵ်ႇပၢႆသီႇလၢၼ်ႉ ပီမိူင်းၵူၼ်း။

### 6.မိူင်းၽီ ပရၼိမ်မိတဝသဝတီႇ
ဢႃယႃၽီမီး (16,000) ပီမိူင်းၽီ။ သမ်ႉမီး (9,216,000,000) ၵဝ်ႈႁဵင်သွင်ပၢၵ်ႇသိပ်းႁူၵ်းလၢၼ်ႉ ပီမိူင်းၵူၼ်း။

## ပီၵူၼ်းလႄႈ ပီၽီ

1 ဝၼ်းမိူင်းၽီ ၸတုမႁႃရဵတ်ႈ 50 ပီမိူင်းၵူၼ်း။

1 ဝၼ်းမိူင်းၽီ တႃဝတိင်သႃ 100 ပီမိူင်းၵူၼ်း။

1 ဝၼ်းမိူင်းၽီ ယႃမႃ 200 ပီမိူင်းၵူၼ်း။

1 ဝၼ်းမိူင်းၽီ တုသီတႃ 400 ပီမိူင်းၵူၼ်း။

1 ဝၼ်းမိူင်းၽီ ၼိမ်မႃၼရတီ 800 ပီမိူင်းၵူၼ်း။

1 ဝၼ်းမိူင်းၽီ ပရၼိမ်မိတဝသဝတီ 1600 ပီမိူင်းၵူၼ်း။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:၃၁ ၶူင်း
ဢပႄႇသီႇၶူင်း

## ဢပႄႇသီႇၶူင်း

ၶူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇသေ ၵုမ်ႇလႆႈၶၢမ်ႇတုၵ်ႉ ၶၢမ်ႇမူၺ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈၶူင်းဢပႄႇယဝ်ႉ။

### 1.ၶူင်းငရၢႆး ၶူင်းဢၼ်ဢမ်ႇလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇသေၶႅၵ်း

#### ငရၢႆးလူင် (8) ၸၼ်ႉ
#သၺ်ꩡိၸငရၢႆး - ငရၢႆးသၺ်ꩡိၸ ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းငရၢႆးၶဝ် လႆႈတၢႆလႆႈၵိူတ်ႇယူႇတိၵ်းတိၵ်း ၵပ်းၵပ်းတၢမ်းတၢမ်းၵၼ်သေ လႆႈၶၢမ်ႇတုၵ်ႉၶၢမ်ႇမူၺ်ႈ ၶၼ်ၢတူဝ်ၶၢၼ်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
#ၵႃလသုတ်ငရၢႆး -ငရၢႆးၵႃလသုတ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ်ၽူႈတူၵ်းၶဝ် လႆႈၶၢမ်ႇဢဝ်မႆႉထတ်းပဵၼ်ထႅဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းလိူဝ်ႈမႆႉၶဝ်ထတ်းမႆႉသေ လိူဝ်ႈမႆႉၼၼ်ႉလႄႈ ၽီငရၢႆးၶဝ် ဢဝ်မႆႉထတ်းမၢၵ်းမၢႆသေ ဢဝ် လဵၵ်းလိူဝ်ႈ၊ ၽႃႉ၊ တႃမၢတ်ႇ ပၢတ်ႇထိူဝ် ႁဵတ်းပဵၼ်ပုတ်း ပဵၼ်ပွတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# သင်ၶႃတငရၢႆး - ငရၢႆးသင်ၶႃတ ၼႆႉ ပဵꧣ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းလွႆၾႆးလဵၵ်းလႅင်လူင် ႁိပ်ႇၶိုတ်ႈယူႇၶိူဝ်းꧠိူဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# ရေႃရုဝငရၢႆး - ငရၢႆးရေႃရုဝၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ်ၽူႈတူၵ်းꧠဝ် လႆႈတုၵ်ႉၶၢမ်ႇမူၺ်ႈ ႁွင်ႈႁႆႈလင်ႁႅင်းယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# မႁႃရေႃရုဝငရၢႆး - ငရၢႆးမႁႃရေႃရုဝၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် လႆႈၶၢမ်ႇတုၵ်ႉၶၢမ်ႇမူၺ်ႈ လႆႈႁွင်ႉႁႆႈလင်ႁႅင်းလိူဝ်ၸႂ်သေ ငရၢႆးရေႃရုဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# တႃပၼငရၢႆး - ငရၢႆးတႃပၼၼႆႉ ပဵꧣ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ်လႆႈၶၢမ်ႇ မႆႈလိူတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# မႁႃတႃပၼငရၢႆး - ငရၢႆးမႁႃတႃပၼၼႆႉ ပဵꧣ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ်လႆႈၶၢမ်ႇ မႆႈလိူတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်း လိူဝ်သေ ငရၢႆးတႃပၼၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# ဢဝီၸိငရၢႆး - ငရၢႆးဢဝီၸိၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ်ၽူႈတူၵ်းမၼ်းၵေႃႈသတ်ႉတိၵ်း၊ ၽႆးငရၢႆးၵေႃႈတၼ်သတ်ႉတိၵ်း၊ တၢင်းၶၢၼ်ၸႂ်ၵေႃႈ တၼ်သတ်ႉတိၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

#### ငရၢႆးဢွၼ်ႇႁႃႈပိူင်

ငရၢႆးလူင် ပႅတ်ႇၶူင်းၼႆႉ ၸွမ်းၶၢင်ႈမၼ်း ၵူႈၶူင်းၶူင်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးဝႆႉ ငရၢႆးဢွၼ်ႇ (5) ပိူင်ယူႇ။ ငရၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ငရၢႆးဢုတ်သတႃႉၼႆယူႇ၊ ငရၢႆးဢွၼ်ႇႁႃႈပိူင်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၼင်ႇတီးတႂ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။

# ၷူထ - (ငရၢႆးၵူမ်ႇၶီႈမႃႇ) - ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ်ၽူႈတူၵ်းငရၢႆးၶဝ် လႆႈတူၵ်းၸေႈၼႂ်းၵူမ်ႇၶီႇမႃႇ ဢၼ်လိုၵ်ႉယူႇၸၼႃႇပၢၵ်ႇၼိုင်ႈ။ ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇၼွၼ်လဵၵ်းၼွၼ်တွင်း ၸီႈၶူပ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# ၵုၵ်ၵုလ - (ငရၢႆးၽွင်တဝ်ႈမႆႈ) - ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းꧠဝ် ၼႂ်းလုၵ်းၽွင်တဝ်ႈၽႆးလႅင်လူင် ဢၼ်လိုၵ်ယူႇၸၼႃႇပၢၵ်ႇၼိုင်ႈ၊ လႆႈၶၢမ်ႉတၢင်းလိူတ်ႇမႆႈတႅၵ်ႇ ၽွပ်ႉꧦၽႅပ်ႉꧦ မိူၼ်ၼင်ႇဢဝ်မဵတ်ႉငႃးပႅတ်ႈသႂ်ႇ ၼႂ်းတဝ်ႈၾႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# သိပ်ပလိဝၼ - (ငရၢႆးမႆႉၼိဝ်ႉ) - ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ် လႆႈၵွႃႇၽႅဝ်ၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇမႆႉၼိဝ်ႉ ဢၼ်သုင်ပၢၵ်ႇယူႇၸၼႃႇ ဢၼ်ၼၢမ်မၼ်းပဵၼ် ၼၢမ်လဵၵ်းၼၢမ်တွင်း၊ ဢၼ်ဝႂ်မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႉမိတ်ႈႁွၵ်ႇလၢပ်ႇ တူၵ်းပၵ်းသႂ်ႇ ဢၼ်ၼႂ်းထိူၼ်ႇမႆႉၼိဝ်ႉမီးဝႆႉ မႃ၊ ၵႃ၊ လၢင်းတႃႉ၊ သိူဝ်ပႂ်ႉၶူပ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# ဢသိပတ်တ - (ငရၢႆးႁွၵ်ႇလၢပ်ႇ) - ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ် လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်း ပႃႇထိူၼ်ႇမႆႉဢၼ်သုင်ပၢၵ်ႇယူႇၸၼႃႇ ဢၼ်ဝႂ်မၼ်း ၽၢႆမိူၼ်ၼင်ႇငရၢႆးမႆႉၼိဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# ဝဵတ်ထရၼီ - (ငရၢႆးၶိူဝ်းဝၢႆၼၢမ်) - ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ် လႆႈတူၵ်းၵွႃႇၼႂ်းၼမ်ႉတွင်းလႅင်လိူတ်ႇ ၵိူဝ်ၸဵမ်းၽဵတ်းသေ ၶိူဝ်းၼၢမ်လူင် ၸူၵ်ႉမတ်ႉသႂ်ႇလႄႈ သႅပ်ႉတုၵ်ႉၶ ၶၢၼ်ၸႂ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

### 2.ၶူင်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇ

* တီႈဢၼ်သတ်းၶဝ်ယူႇ။

### 3. ၶူင်းပိတ်ႉတႃႇ
* တီႈယူႇပိတ်ႉတႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇ။

### 4. ၶူင်းဢသူႇရၵေႇ
* တီႈပိတ်ႇဢသူႇရၵေႇၶဝ်ယူႇသဝ်း တီႈဢၼ်ဢမ်ႉမီး လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:၃၁ ၶူင်း
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသူပ်း

တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသူပ်း ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း သူပ်း။

## သဵၼ်ႈမၢႆ တူဝ်လိၵ်ႈ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
ပိုတ်ႇၼႃႈတူၼ်းသဵင်ဢမ်ႇမူၼ်း

သဵင်ဢမ်ႇမူၼ်းၽၢႆႇၼႃႈပိုတ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် သဵင်ဢမ်ႇမူၼ်းၽၢႆႇၼႃႈတႅမ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵင်သဵင်မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ။ မၼ်းပဵၼ် တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇ ပႅတ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇတေ ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း သဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းပဵၼ် တီႈဢိင်ဢၢင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼႂ်းပိူင်တႅၵ်ႈ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းတူဝ်လိၵ်ႈသဵင် ၵူႊမိူင်းမိူင်း (IPA) ဢၼ်တၢင်တူဝ် သဵင်ၼႆႉ ပဵၼ် ⟨a⟩ သေ ၼႂ်းၽႅၼ်ႇသဵင် IPA ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဝႆႉ တီႈၸဵင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၽၢႆႇသၢႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈသဵင်သီႇၸဵင်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈထဵင်ထွင်ၵၼ်သေ သဵင်ၼၼ်ႉ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း ၸွမ်းၼင်ႇသဵင် ဢၼ်ပဵၼ် extra-open တီႈဢၼ် လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၽၢႆႇၼႃႈ/ၽၢႆႇလင် ဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ ၼမ်ႉၵတ်ႉသဵင်တႅတ်ႈတေႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ - လွင်ႈမၢႆတွင်းသဵင် ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်ပဵၼ် [a] ဢၼ် Daniel Jones တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၽၢႆႇၼႃႈလိူဝ်ဢိတ်းဢွတ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇပေႃးပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢၼ် John Wells တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ။
သဵင်ႁူးသူပ်းသွင်သူပ်း

သဵင်ႁူးသူပ်းသွင်သဵင်ၼႆႉ ပဵၼ်သဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ မွၵ်ႈ 96% ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတူဝ်လိၵ်ႈသဵင် ၵူႊမိူင်းမိူင်း ဢၼ်တၢင်တူဝ် သဵင်ၼႆႉ ပဵၼ် ⟨m⟩ ယဝ်ႉ။ ႁူးႁူ bilabial ၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႄႈ မၼ်းပဵၼ်သဵင် ဢၼ်တၢင်တူဝ် လူၺ်ႈ [m] ၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် လႄႈ ရမ်ႇ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသဵင်ၼႆႉ မီးဢေႇၼႃႇ (မိူၼ်ၼင်ႇ Wyandot)။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး သဵင်ႁူးႁူ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း တင်းမူတ်း မိူၼ်ၼင်ႇ Quileute ၊ Makah လႄႈ Central Rotokas ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၷျူဝ်းၷျႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး

**ဝၢၼ်ႈၷျူဝ်းၷျႃႇၵူင်း** (၊ ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်  ယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းမ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး

**ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းမ** (၊ ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်  ယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ၵေႇတႅၼ်း မႃႇတႃႇရႃႇၸူဝ်ႇ

**ၵေႇတၢၼ်ႇၼူဝ်ႇ ၵျွၼ်ႇ** " **ၵႅတ်ႉတၼ်ႇ** " **မႃႇတႃႇရႃႇၸူဝ်ႇ III**  (   ,; ၵိူတ်ႇ September 8, 2002) ပဵၼ်ၸၢႆးၸိူင်းမိူင်းဢ​​မေရိၵၢၼ်ႇ​​ၵေႃႉၼိုင်ႈ, who began his career on the Broadway stage as Benjamin in *Priscilla, Queen of the Desert* (2011–12) and as Gavroche in *Les Misérables* (2014–15). မိူဝ်ႈပီႊ 2022 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈႁူမ်ႈလဵၼ်ႈၸိူင်း တီႈၼ်ႂးၸိူင်းပျၢၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် *Honor Society* လႄႈ ပၼ်သဵင် Boris the Dragon တီႈၼ်ႂးၸိူင်းပျၢၵ်ႈ ဢၼ်ဝူၼ်ႉၶႆႈ ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ် *မီးၸ်ႂ ဢၼ်ပဵၼ် My Father's Dragon ၼၼ်ႉယဝ်ႉ* ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
တူၼ်ၶူးလူင် ဝိၸိၼ်တႃ (ၵျွင်းလူင်ယူမ်း၊ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ)

**ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽၻ်ၻၼ်တ ဝိၸိၼ်တႃ** (ပြည်နယ်သံဃဝန်ဆောင်၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈထမ်ႇမမိတ်တဝူင်းမဵတ်ႉတႃႇ မိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ) ၵျွင်းလူင်ယူမ်း၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ၊ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ 

### ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ
#လုင်းသႃႇ
#ပႃႈၼၢင်း
#ပႃႈယူင်ႇ
#ၸၢႆးသူၺ်ႇထုၼ်း ၼႆ သီႇၵေႃႉ၊  မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉပၢႆ မၢႆထူၼ်ႈသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

### ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ
တီႈၵျွင်းၼႃးထွၼ်ႇ၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး။ 

### ပေႃႈၶၢမ်ႇ မႄႈၶၢမ်ႇသၢင်ႇ
ပူႇမုၼ်ဝိ + ၼၢႆး မုၼ်လႃႉၶိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉဢၢင်း၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး။

### ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း
ဢဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်  ပၺ်ၺႃၽေႃၵ၊ ၵျွင်းဝၢၼ်ႈႁၢႆး၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ ႁဵတ်းပဵၼ်ဢုပၸ်ႉၸေႇသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း တီႈသိမ်ႇၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။

### ပေႃႈၶၢမ်ႇ မႄႈၶၢမ်ႇၸၢင်း
ပူႇမုၼ်ထီး+ၼၢႆး မုၼ်ထီး၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ ပွၵ်ႉ(2)။ 
မႄႈဢွၵ်ႇၼၢႆးမုၼ်ၼုမ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ ႁဵတ်းပဵၼ် တၵႃႇပၸ်ႉၸေးသီႇပိူင်သေ ထၢပ်ႈၵၢမ်ႇယေႃးမုၼ် တီႈၵျွင်းလူင်ယူမ်း၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ၊ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။

### တီႈယၢမ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး
ၵျွင်းၼႃးထွၼ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၵျွင်းၺွင်ႇၼီႇ ပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၵျွင်းၽူဝ်းတေႃႇ လႄႈ ၵျွင်းၵၢင်ဝဵင်း၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
### ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း
ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇ-လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၶေႃႈဢေႃးဝႃႇတ တမ်ႈတီႈ တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈမိလိၼ်ၻ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ သေ တႄႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1345 တေႃႇပေႃး ထိုင်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈၸၢမ်ႇသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇပီၼႆႉ 1387 ၼီႈ ၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇၸဵမ် မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵွၼ်းဝတ်ႉ မႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈဢွၼ်ႁူဝ် လုၵ်ႈၼွင်ႉ တပေးတၵႃႇသတ်ႉထႃး ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇလိုဝ်ႈဢမ်ႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

### ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ
*ပြည်နယ်သံဃဝန်ဆောင်
*ႁူဝ်ပဝ်ႈထမ်ႇမမိတ်တ ဝူင်းမဵတ်ႉတႃႇ မိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ
*ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသင်ၶၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း။
*ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသင်ၶၸေႈဝဵင်း။
*ၼႃယၵ မုၵ်ႉၸုမ်း ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
*ဢွၼ်ႁူဝ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၢင်သွၼ်ၽိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထ လႄႈ လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်းမႆႈ ဢိူင်ႇၵုင်းသႃႇ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
*ဢွၼ်ႁူဝ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ပၢင်သွၼ်ႁူင်း ႁဵၼ်းထမ်မ ဢိူင်ႇၵုင်းသႃႇ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
*ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းမုၼ်ၸဝ်ႈသွၼ် ဢိူင်ႇၵုင်းသႃႇ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ 
*သူင်ႇလုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးၵႂႃႇ သိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း၊
ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း-မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၶူးတွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ဝႃယႃမိၼ် တႃၽိပႃလ လႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈ မိူင်း လႄႈ ပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈ မိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းၶႃႈ မီးၼမ်ႉၸႂ်လီ ဢမ်ႇထီႇၼဵဝ်၊ မေႃၸွႆႈထႅမ် မေႃယိုၼ်ႈပၼ်။ ဢမ်ႇမေႃပွင်ႉမေႃလႃႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး လႄႈ မေႃ ယိုၼ်ႈၵၼ်ႈ  ၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်း တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းတင်းၼမ် လီယိူင်ႈ ပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်း လီ တႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ 

### ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်း
ပီတႆး 2120 ၼီႈ၊ ပဵၵေႃးၸႃႇ 1387 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၵမ် မႂ်ႇ(14)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၽတ်း၊(1/1/2026) ၶၢဝ်း ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း(1:30)မူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇတီႈ ၵျွင်းလူင်ယူမ်း၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ၊ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ မိူင်းတႆးပွတ်း ႁွင်ႇ မိူဝ်ႈဢႃႇယုၸဝ်ႈ (71) ပီ၊ ဝႃႇသႃ ၸဝ်ႈ (50) ဝႃႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

### ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်
ၸဝ်ႈသြႃႇ ၼၼ်တႃဝရ (မႁႃဢုထႆး)

### ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ
ပီꩪမ်း 2524၊ ပီတႆး 1119၊ ၶရိတ်ႉ 2517၊ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇဝီရိယ၊ ၸဝ်ႈၵႂၢၼ်းဝတ်ႉၼႃးၶေႃ  တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး။

### ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း
ပီꩪမ်း 2532၊  ပီတႆး 2082၊ ၶရိတ်ႉ 1988၊  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း  တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇၵေႃသလ်လ၊ ၸဝ်ႈၵႂၢၼ်းဝတ်ႉၼႃးၶေႃ၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး။

### ပီႁဵၼ်းလိၵ်ႈ လႄႈ ဢွင်ႇလိၵ်ႈ
#ပီꩪမ်း 2534၊ ပီတႆး 2085၊ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ လူင်ပွင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ  
#ပီꩪမ်း 2544၊ ပီတႆး 2095၊ ဢွင်ႇပူၼ်ႉ ၼၵ်းꩪမ်းဢဵၵ်ႇ(ၸၼ်ႉလူင်) လႄႈဢွင်ႇပူၼ်ႉပႃႇလိၸၼ်ႉသၢမ်(ပရယူၵ်ႇသၢမ်) ႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမႁႃႇၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး။
#ပီꩪမ်း 2550၊ ပီတႆး 2011 ဢွင်ႇပူၼ်ႉပႃႇလိၸၼ်ႉၸဵတ်း (ပရယူၵ်ႇၸဵတ်း) ႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမႁႃႇၸၼ်ႇသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး။
#ပီꩪမ်း 2555၊ ပီတႆး 2016 ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်ရၢမ်းၶမ်းႁႅင်(ပရိၼ်းယႃးတရီး) B.A  Political Science (Ramkhamheaeng University)  လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး။
#ပီထမ်း 2558၊ ပီတႆး 2019၊ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်ရၢမ်းၶမ်းႁႅင်(ပရိၼ်းယႃးထူဝ်း) M.A Political Science (Ramkhamheaeng University) လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး။

### ၼႃႈၵၢၼ်ႈသႃႇသၼႃႇ
*ပီꩪမ်း 2538၊ ပီတႆး2089၊ ၶရိတ်ႉ 1995၊ လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၵႂၢၼ်းဝတ်ႉလူင်ၼႃးၶေႃ၊  ဢိူင်ႇၼႃးၶေႃ၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
*ပီꩪမ်း 2543၊ ပီတႆး 2094၊ ၶရိတ်ႉ 2000၊ တေႃႇထိုင်ပီꩪမ်း 2547၊ ပီတႆး 2098၊ ၶရိတ်ႉ 2004 ပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၼၵ်းꩪမ်းလႄႈပႃႇလိ ဝတ်ႉပႃႇငိဝ်ႉ၊ ဝဵင်းပႃႇပဝ်ႈၸေႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆးၸိုင်ႈထႆး
*ပီꩪမ်း 2548၊ ပီတႆး 2099၊ ၶရိတ်ႉ 2005 တေႃႇထိုင် ပီꩪမ်း 2551၊ ပီတႆး 2012၊ ၶရိတ်ႉ 2008၊ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်ပႃႇလိ ဝတ်ႉဢၽႆးထႃးယႃးရၢမ်း ဝဵင်းၽယႃးထႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး။
*ပီထမ်း 2552၊ ပီတႆး 2103၊ ၶရိတ်ႉ 2009 တေႃႇထိုင် ပီꩪမ်း2559၊ ပီတႆး 2110၊ ၶရိတ်ႉ 2016 ၶဝ်ႈၸုမ်းၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၼ်မၢႆလႆႈ ၼၵ်းထမ်း ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး။
*ပီထမ်း 2560၊ ပီတႆး 2111၊ ၶရိတ်ႉ 2117၊ တေႃႇထိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင်သင်ႇၶၵရꧣတူင်ႉဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး။
*ပီꩪမ်း 2563၊ပီတႆး2115၊ ၶရိတ်ႉ 2021 ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး။
*ပီꩪမ်း 2565၊  ပီတႆး 2116၊  ၶရိတ်ႉ  2022  ပဵၼ်ဝိၼီးထူဝ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (မြို့နယ်ဝိနည်းဓိုရ်) တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး။  
*ပီꩪမ်း 2564၊ ပီတႆး 2116၊ ၶရိတ်ႉ 2022 ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသင်ႇၶသမုတိၸိုင်ႈတႆး။
*ပီꩪမ်း 2565၊ပီတႆး 2117၊ ၶရိတ်ႉ 2023 ပဵၼ်ၵဵမ်ၽူႈမၢႆငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး။ 

### ၼႃႈၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း
*ပီꩪမ်း 2544၊ ပီတႆး 2095၊ ၶရိတ်ႉ 2001 တေႃႇထိုင်ႈ ပီထမ်း 2546၊ပီတႆး 2097 ၶရိတ်ႉ 2003၊ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး ၸိုင်ႈထႆး။
*ပီထမ်း 2563၊  ပီတႆး 2114၊  ၶရိတ်ႉ 2020 ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင် ၵေႃၵပ်းသၢၼ်ဝူင်းမဵတ်ႉတႃႇ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး 
*ပီထမ်း2564၊ ပီတႆး 2115၊  ၶရိတ်ႉ 2021 ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းပႂ်ႉပႃးလိၵ်ႈလူင်လင်ႇၵႃႇတႆး၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး။ 

### ပပ်ႉဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ
#ပီꩪမ်း 2546၊ ပီတႆး 2097၊ ၶရိတ်ႉ 2003၊ ႁဵတ်းပပ်ႉလၢႆးပိၼ်ႇပႃႇလိတင်းဝိၽတ်ႈထႆး။
#ပီထမ်း 2547၊ ပီတႆး 2098၊ ၶရိတ်ႉ 2004၊ ႁဵတ်းပပ်ႉလၢႆးၵွင်ႉလၢႆးႁွင်ႉၸိုဝ်ႈပႃႇလိလႄႈၵႂၢမ်းထႆး။
#ပီထမ်း 2548၊ ပီꩪမ်း 2109၊ ၶရိတ်ႉ 2015၊ ၸွႆႈထတ်းလိၵ်ႈပိူင်ဢွၵ်ႇသဵင်ပပ်ႉသပ်းထႆး-တႆး။

### ၽိူၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝိလႃသ ပၢင်လူၼ်ႇ

## ၸႃႇတိ တီႈၵိူတ်ႇ
သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဝိလႃႇသၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃးမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1313 ၼီႈ၊လိူၼ်သိပ်းသွင်လွင်ႈ(1)ၶမ်ႈ 
	(14.11.1951)ဝၼ်းပုတ်ႉ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ- လုင်းၵုင်ႇတရ+ပႃႈၼၢင်းၽၢၼ်ႇ ၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးၶေႃ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၶုၵ်း 
ၸေႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် 3 ၵေႃႉ 
1 	ၸဝ်ႈသြႃႇဝိလႃႇသ
2	ၸၢႆးၸိင်ႇ   	(လူႉ)
3	ၼၢင်းလိုၼ်း	(လူႉ)	

## ပဵၼ်သၢင်ႇ ပဵၼ်ၸၢင်း
ပီၵေႃးၸႃႇ 1324 ၼီႈ၊ ၼၼ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇသေ ပီၵေႃးၸႃႇ 1333 ၼီႈ၊ၼၼ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ်ရႁၢၼ်း တီႈဝတ်ႉ မူၺ်ႇတေႃႇ ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း
ဝၢႆးသေပဵၼ်ၸၢင်းယဝ်ႉ ၸင်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ် ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ  မႃးယူႇသဝ်း တီႈၵျွင်းထမ်ႈၶမ်း (သူၺ်ႇၵူႇ) ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈၼၼ်ႉသေ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလေႃးၵုတ်တရႃႇ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၵွႃႇယူႇယဝ်ႉ ။

## ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး
တႄႇႁွတ်ႈၽႅဝ်ၼႂ်းထုင်ႉပူင်း ပီၵေႃးၸႃႇ 1337 ၼီႈ၊လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ(7)ၶမ်ႈ (17.4.1975)ဝၼ်းၽတ်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး တီႈၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ထုင်ႉပူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီၵေႃးၸႃႇ 1338 ၼီႈ၊လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ(15.6.1976) ဝၼ်း ဢင်းၵၢၼ်းၼၼ်ႉ ပေႃႈထဝ်ႈသိူဝ်းလူင်၊ ပေႃႈလုင်းသိုဝ်ႉ ၶဝ်မိူင်းပၢင်းသေ ၸင်ႇလႆႈမႃးၼင်ႈၵျွင်းပၢင်လူၼ်ႇ ၼၼ်ႉတေႃႇ ပေႃးၶဝ်ႈသူၼ်ႇမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵွႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းပၢင်းၸဝ်ႈသြႃႇမႃးၼင်ႈၵျွင်းပၢင်လူၼ်ႇၼၼ်ႉ ပၢင်းၸဝ်ႈသြႃႇၶဝ်တၢင်းၼွၵ်ႈမႃးႁူမ်ႈႁု ႁူမ်ႈငိၼ်းၸွမ်း (10)ၵျွင်းယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈသြႃႇၶေႃးသိတ ၵျွင်းႁမ်းသိုဝ်း၊ ၸဝ်ႈသြႃႇၸၼ်ႇတ ၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇ ၵေႃႉသႂ်ႇမႃးသေ  ႁႂ်ႈမႃးပႂ်ႉပၼ်ၵျွင်းပၢင်လူၼ်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 
ပီၵေႃးၸႃႇ 1339 ၼီႈ၊လိူၼ် (8)မူၼ်း (30.7.1977)ဝၼ်းသဝ်ၼၼ်ႉ သင်ႇၶၸဝ်ႈထုင်ႉပူင်း တင်းသဵင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် ၶဝ်ႈသိမ်ႇၼမ်ႉ တီႈၵျွင်းၼမ်ႉၵူတ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇဢိၼ်ႇတႃႇ ၵျွင်းၼမ်ႉၵူတ်ႉ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸဝ်ႈသြႃႇဝိလႃႇသ ၼႄပႃႇတိမွၵ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဵတ်းသင်ႇၶဢုပုသ် ၼႂ်းထုင်ႉပူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ပီၵေႃးၸႃႇ 1340 ၼီႈ၊ ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ပၢင်သွၼ်ꧤိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈလိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းထုင်ႉပူင်းတင်းသဵင်ႈ သွၼ်ပၼ် ထမ်ႇမ ၸၵျႃႇ လိၵ်ႈတႆး ဢေႃးၵႃႇသတႆး တြႃးတႆးတႄႇၽႄႈ ၼႂ်းထုင်ႉပူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပီၵေႃးၸႃႇ 1344-45 ဢွၼ်ႁူဝ် တၵႃႇၶဝ် ၵေႃႇသၢင်ႈၸရွပ်ႈလူင် (2)လင် ၊ 1353  တၢင်ႇယွၼ်းသိမ်ႇသမုၵ်ႈ 1 လင် ။ 1372 ၼီႈ၊ မႄးတႃးၼမ်ႉယႃႈ ၵျွင်းၽြႃးၼႂ်းၵျွင်း ။ ပီ 1383 ၼီႈ၊ မႄးၵင်ႈၽႃၵျွင်း ၊ ၶေႃးၵျွင်းထၢပ်ႈၼိူဝ်  ပဵၼ်တႃႇၼ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝိလႃႇသ တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ မႅၼ်ႈငိုၼ်း 82 သႅၼ်ပၢႆယဝ်ႉ။ 
ပီ 1383 ၼီႈ၊ မႄးၵုမ်းၵွင်းမူးသူႇၼိုင်ႈ ။ ပီ 1385 ၼီႈ၊ ႁဵတ်းဝႆႉလိၵ်ႈႁိၼ်မၢႆတွင်း ပိုၼ်းၵွင်းမူး ပွင်းၸု တီႈၼႂ်းဝၢင်းၵျွင်းပၢင်လူၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2018 ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်မႄးၵုမ်းသိမ်ႇ မႄးမႂ်ႇ ။


## လႆႈႁပ်ႉမိူင်းၾႃႉယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဝိလႃႇသ လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်ႇမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ဢႃႇယု 74 ပီ ဝႃႇသႃ 54 ဝႃႇ 
ၵျွင်းပၢင်လူၼ်ႇ ထုင်ႉပူင်း ၸေႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ မိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 26.8.2025 ပီတႆး 2119 ၼီႈ၊ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ(4)ၶမ်ႈ ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း 9:34  ၵၢင်ၼႂ် ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
UTC+05:30

thumb|300x300px|UTC+06:30 2008: သီသွမ်ႇ (လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ)၊ သီလိူင်မၢၵ်ႇၸွၵ်း (လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ)၊သီလိူင် (ၶွပ်ႈပီ)၊ သီသွမ်ႇႁိူဝ်ႈ (ၼႃႈလိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ)
**UTC+5:30** ၼႆႉပဵၼ် ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ UTC ဢၼ်ပဵၼ် +05:30 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး  လႄႈ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ  သေ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ မိူင်းၼေႇပေႃး ။  မၼ်းမီးၽၢႆႇၼႃႈ  ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ တၢႇ ႁႃႈၸူဝ်ႈမူင်းၶိုင်ႈ ။ ႁိမ်းႁွမ်း ၵူၼ်း 1.4  ပီႇလီႇယၼ်ႇ ယူႇသဝ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈသွင် ဝၢႆးသေ UTC+08:00 ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ 

## လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်း (ၶွပ်ႈပီ)

### ဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်း

* ဢိၼ်းတီးယႃး – ၶၢဝ်းယၢမ်းဢိၼ်းတီးယႃး
* မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ – ၶၢဝ်းယၢမ်းလၵ်းၸဵင် မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ

## တူၺ်းပႃး

* ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး
* ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၽြႃးသမ်ႇမႃႇထိ ဝတ်ႉပၢင်ႇ

thumb|Sammadhi Buddha, Wat Pang

### ၽြႃးသမ်ႇမႃႇထိ ဝတ်ႉပၢင်ႇ
ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးသမ်ႇမႃႇထိ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈသူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းဝၢင်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝတ်ႉပၢင်ႇ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈယဝ်ႉ။

## ပမႃႇၼၽြႃးသူႇၼႆ
တၢင်းသုင်- ပလၢင်ႇ ႁၢၼ်ႉတႂ်ႈ 5 ပေႇ၊ ပလၢင်ႇႁၢၼ်ႉၼိူဝ် 2 ပေႇ၊ တူဝ်ၽြႃးၸဝ်ႈ 10 ပေႇ၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႃႈတၵ်း 5 ပေႇ ။ လႆႈဝႃႈ ပေႃးပႃးပလၢင်ႇၸိုင် တင်းသုင် ၽြႃး မီးယူႇ 17 ပေႇယဝ်ႉ။

## ၽြႃးသူႇၼႆႉ ဢဝ်သင်သေႁဵတ်းဝႆႉ
တႃႇတေပဵၼ်မႃးၽြႃးသူႇၼႆႉ လႆႈၽုၵ်ႇဝႆႉတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ႈဝႃႈ ကြံံ.စာ ၼၼ်ႉသၢမ်တူၼ်ႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ပီၸမ်ၸမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၶိူဝ်းတူၼ်ႈမႆႉဢၼ်ၼႆႉ ယႂ်ႇယၢဝ်းပေႉတူဝ်မႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇDr.ပၼ်ႇတဝ ၸင်ႇႁွင်ႉ ဢူးမဵဝ်းၶၢႆႇ (မေႃၶႅၵ်း) ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းသၢၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉ မႃးၵေႃႇယူင်ႉ လဵၵ်း ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းလိူၼ်ပၢႆ တႃႇႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႇသုပ်းသႂ်ႇၼိူဝ်ၶိူဝ်းတူၼ်ႈမႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၽြႃးသူႇၼႆႉ တၢင်းၼႂ်း ဢဝ်ၶိူဝ်းတူၼ်ႈမႆႉ ပဵၼ်ယႂ်ႇသေ ၼွၵ်ႈသမ်ႉ ဢဝ်လဵၵ်းႁေႃဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။

## ၽႂ်ၵေႃႉႁဵတ်းလူႇ
ၸဝ်ႈသြႃႇDr.ပၼ်ႇတဝ ၵျွင်းပၢင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ တၵႃႇသတ်ႉထႃးတင်းၼမ်သေ ၵေႃႇသၢင်ႈလူႇတၢၼ်း။

## ပၢင်းၶိုၼ်ႈပလၢင်ႇ
မိူဝ်ႈဝၼ်းၽိတ်ႈ 14 ၶမ်ႈ ၼႃႈလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႉတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆထမ်မသႃႇမိ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး လႆႈမႃးမဵတ်ႉတႃႇ ႁေႃးတြႃး တီႈၵျွင်းပၢင်ႇသေ ထိုင်မႃးၵၢင်ၼႂ် လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢင်းၽြႃးလဵပ်ႈၵျွင်းယဝ်ႉသေ ၸင်ႇပၢင်းၶိုၼ်ႈပလၢင်ႇ တၢင်ႇဢၼေၵၸႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ May 25, 2021 လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း။ တင်းဝၼ်းပိုတ်ႇၵျွင်းၸဝ်ႈၶၢဝ် ႁေႃႁႅင်းပတုမ်ႇမႃႇ လႄႈ ဝၼ်းပၢင်းၽြႃးၶိုၼ်ႈပလၢင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။

## လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၽြႃးသူႇၼႆႉ
ၽြႃးသူႇၼႆႉ ပေႃးမိူၼ်ၼင်ႇပဵၼ်ၽြႃး ဢၼ်မီးၸႂ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသင်ၼႆ ပေႃး 15 ဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ လႆႈၵဵတ်းပၼ်ယွတ်ႈမႆႉ ဢၼ်မႅၼ်းဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ၊ လႆႈထႃႁူဝ်ၵႅတ်းပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်းပီတေမီးသီၶဵဝ်ၸိုမ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ဝိူင်းပလၢင်ႇလူင်မၼ်းၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တူၼ်ႈမႆႉသပေႇ 24 တူၼ်ႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ပူႇၸေႃႇလူႇတၢၼ်းဝႆႉတင်းပီၸိူင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းယွတ်ႈမႆႉသပေႇ ႁုၼ်ႈမႂ်ႇလႅင်ဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်းၸိုင်ႈ ပလၢင်ႇ လႄႈ ၽြႃး တိူဝ်းႁၢင်ႈလီ သပၢႆႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။

တၢင်ႇပိုၼ်း

ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပၢင်ႇ 18.1.2026
ၸဝ်ႈၶူး ဝိၸိတ်တႃၽိပႃလ

:***ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ** - လုင်းၸၢႆးၸၢမ်ႇဢုင်း + ပႃႈၼၢင်းဢေးသူၺ်ႇ
:***ပီၵိူတ်ႇ** - 15, December, 1971
:***တီႈၵိူတ်ႇ** - ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင်လူင်၊ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊

## ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ
05, April, 1984 (1345၊ လိူၼ်သီႇမူၼ်း) တီႈၵျွင်းႁူၺ်ႈယဵၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈသၢင်း၊ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။ ဢဝ် **သြႃႇၸဝ်ႈ ဝိၸိၼ်တႃ** ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပၸ်ၸေႇသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇယူႇယဝ်ႉ။

## ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း
02, November, 1992၊ ဝၼ်းၸၼ်၊ တီႈ ၵျွင်းသႃႇသၼၵႃရီႇ၊ တိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ဢဝ် **ၸဝ်ႈသြႃႇ ပꧣ်ꩨိတ** (ၵေႃၽႄမႁႃၸီႇ၊ ၵမ်မꩦ်ꩪႃၼႃၸရိယ) ႁဵတ်းပဵၼ် ဢုပၸ်ၸေႇသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်းမႃးတီႈ သိမ်ႇ ၶꧣ်ꩨ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

## ဢွင်ႈတီႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ
#ပၢၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်း ယဝ်ႉ ၸၼ်ႉႁႃႈ (ပဉ္စမတန်း) လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ 
#(ဟိုနောင်လုံ အမှတ် (၅) မြို့မကျေးရွာအုပ်စု အစိုးရအခြေခံမူလတန်းကျောင်း နှင့် မြို့မအထက အမှတ် (၁) အစိုးရအခြေခံအထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပဉ္စမတန်း)

;ဝၢႆးသေ ဢႃႇယု (12) ၶူပ်ႇယဝ်ႉသေ သိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ် တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်းတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ - 

#တီႈၵျွင်းႁူၺ်ႇယဵၼ်ႇ ၊ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ (1984 – 1986)
#ၵျွင်းပျီႇ၊ ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ မိူင်းမွၼ်း။ (1987)
#ၵျွင်းသႃႇသၼၵႃႇရီႇ၊ ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ တိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ (1988 – 1990)
#ၵျွင်းမႁႃဝိသုၻ်ꩪႃရုံ ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (1992)
#ၵျွင်းၵျၶၢတ်ႈဝႅင်း၊ ဝဵင်းပႄးၶူး၊ တိူင်းပႄးၶူး (1992)
#မၸူဝ်းယဵင်ႇတိူၵ်ႈမႂ်ႇ၊ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (1993-1998)
#Kelaniya University, Colombo, Sri Lanka (2001-2005)
#Aquinas College, Colombo, Sri Lanka (2001-2002)
#British Council English Learning Center, Colombo, Sri Lanka (2003 - 2004)
#Magadh University, Bodh Gaya, India (2006-2007)
#Oxford School of English, Oxford, UK (2008)

## ၸၼ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉမႃး
#သႃသၼꩪꩡꩪမ်မႃၸရိယ (1998)
#ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလꩪမ်မႃၸရိယ (1998)
#M.A. (Buddhist and Pali Studies ) Postgraduate Institute of Pali and Buddhist Studies, University of Kelaniya, Colombo, Sri Lanka (2003) [English medium]

## ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼွပ်ႇၵၢပ်ႈ
ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၼႆႉ *ယွၼ်ႉဝႃႈမီးၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪသႃသၼႃရၵ်ၶိတ၊ ၵုၼ်းမုၼ် သီလ သမႃꩪိ ပၺ်ၺႃ ၸိူဝ်းၼႆႉတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ* လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈပွင်ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်လူင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇၵၢပ်ႈ- သၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ မိူဝ်ႈပီ 1377 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ (5) ၶမ်ႈ၊ ဝတ်းသဝ်၊ (29.01.2016)။

## ၼႃႈၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်ပွင်ယဝ်ႉလႄႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉပွင်
#ၶူးသွၼ် တီႈဝတ်ႉတႆးၵဝ်ႈလၵ်း၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (1998)
#ၶူးသွၼ်၊ ၵျွင်းသႃသၼၵႃႇရီႇ၊ ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ (1999 – 2000)
#ၼႃႇယၵ (Member of Sangha Management Committee)၊ ဝတ်ႉမၵုတႃႇရႃႇမ၊ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ (2003-2005)
#ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉႁေႃၶမ်း၊ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ (2004 တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်)
#ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ ပပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ (2003-2005)
#ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵေႃႇမတီႇ ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ၊ (Voluntary Communication Staff ) ၼႂ်းဝၼ်းဝေႇသၵ်ႉ(လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း) ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။ (2005)
#ပဵၼ်ၸုမ်းၵေႃႇမတီႇ ၽူႈပႂ်ႉပႃးဝတ်ႉၵမ်ႇၽေႃးၸ၊ ပုတ်ႉထၵယႃႇ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး (2006-တေႃႇယၢမ်ႈလဵဝ်)
#ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းထတ်းလိၵ်ႈ၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၸဵင်ၶမ်းလႅင်း ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (2007 တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်)
#ပဵၼ်ၽူႈပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ၊ တီႈဝတ်ႉဢွၵ်ႉၸ်ၾိူတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢွၵ်ႉၸ်ၾိူတ်ႉ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ။ (2008)
#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ၊ ဝတ်ႉၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်တွင်ႇပွၵ်ႉ၊ ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ မိူင်းမွၼ်း။ (2009 တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်)
#ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ၊ ၽၢႆႇၼင်ႈၵၢၼ်ဝိပသ်သၼႃႇ၊ (Department of Meditation and Buddhist Psychology) ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး၊ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး။ (2008 တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်
ဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းပယူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး

**ဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းပယူၵ်ႉ** (၊ ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထမိၼ်းမၸႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်  ယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈႀꧤူင်ႇပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး

**ဝၢၼ်ႈႀꧤူင်ႇပျိၼ်ႇ** (၊ ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထမိၼ်းမၸႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်  ယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသတ်ထမ်မပႃႇလ

## ၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ၸုမ်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပရိယတ်တိသတ်ႉထမ်မပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ (10) ၸၼ်ႉ
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး

# ၸၼ်ႉဢွၼ်          ( 4 ဝိၶျႃး= ဝိၼယ၊ သုတ်တၼ်တ၊ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ လိၵ်ႈတႅမ်ႈၶူၼ်ႉၶႆႈ)
# ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ပီၼိုင်ႈ     ( 7 ဝိၶျႃး= ဝိၼယ၊ သုတ်တၼ်တ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ၊ လိၵ်ႈတႅမ်ႈၶူၼ်ႉၶႆႈ)
# ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ပီသွင်     ( 7 ဝိၶျႃး= ဝိၼယ၊ သုတ်တၼ်တ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ၊ လိၵ်ႈတႅမ်ႈၶူၼ်ႉၶႆႈ)
# ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ပီသၢမ်    ( 9 ဝိၶျႃး= ဝိၼယ၊ သုတ်တၼ်တ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ပႃႇလိ၊ ဢၽိꩪမ်မ၊ လိၵ်ႈတႅမ်ႈၶူၼ်ႉၶႆႈ)
# ၸၼ်ႉၵၢင် ပီၼိုင်ႈ    ( 10 ဝိၶျႃး= ဝိၼယ၊ သုတ်တၼ်တ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ ပၢႆးသၢႆႊ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ပႃႇလိ၊ ဢၽိꩪမ်မ၊ လိၵ်ႈတႅမ်ႈၶူၼ်ႉၶႆႈ)
# ၸၼ်ႉၵၢင် ပီသွင်    ( 10 ဝိၶျႃး= ဝိၼယ၊ သုတ်တၼ်တ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ ပၢႆးသၢႆႊ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ပႃႇလိ၊ ဢၽိꩪမ်မ၊ လိၵ်ႈတႅမ်ႈၶူၼ်ႉၶႆႈ)
# ၸၼ်ႉၵၢင် ပီသၢမ်   ( 10 ဝိၶျႃး= ဝိၼယ၊ သုတ်တၼ်တ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ ပၢႆးသၢႆႊ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ပႃႇလိ၊ ဢၽိꩪမ်မ၊ လိၵ်ႈတႅမ်ႈၶူၼ်ႉၶႆႈ)
# ၸၼ်ႉသုင် ပီၼိုင်ႈ   ( 10 ဝိၶျႃး= ဝိၼယ၊ သုတ်တၼ်တ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ ပၢႆးသၢႆႊ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ပႃႇလိ၊ ဢၽိꩪမ်မ၊ ပိုၼ်း) 
# ၸၼ်ႉသုင် ပီသွင်    
# ၸၼ်ႉသုင် ပီသၢမ်

ပေႃးယဝ်ႉထိုင် 10 ၸၼ်ႉယဝ်ႉၸိုင် မီးသုၼ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈ ၶေႃးလႅၵ်ႉ (collage) သေတီႈတီႈယဝ်ႉ။
ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု

**ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

## ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
**မၢႆတွင်း** - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

## မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ
ၶိုၼ်းထူပ်းႁၼ်ၵၼ်

ပပ်ႉၸိူင်း ၶိုၼ်းထူပ်းႁၼ်ၵၼ် ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပပ်ႉဢၼ် ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် (တၢင်ႉယၢၼ်း) တႅမ်ႈသေ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1999 ယဝ်ႉ။ တၢင်းၼမ်ပပ်ႉ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ 2000 ပပ်ႉသေ ဢွင်ႈတီႈဢိတ်ႇတႄႉ ပဵၼ် “ၵတ်း” (Aye Offset) သဵၼ်ႈတၢင်း 35 ၵျွၵ်ႉတတႃး တႃႈၵုင်ႈ။ ၵေႃႉၽူႈ ပေႃႉပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၶွမ်း ပဵၼ် ၸၢႆးတိုၼ်းၶွင်ႇ (ၵျေးသီး)၊ ၵေႃႉတႅမ်ႈႁၢင်ႈၼႃႈသိူဝ်ႈပပ်ႉ ပဵၼ် တိၼ်ႇသူၺ်ႇၶျူဝ်ႇ မျေၼီႇၵူင်း တႃႈၵုင်ႈ (တင်ရွှေချို ပန်းချီ) ၊ ၸဝ်ႈၶွင်ပဵၼ် ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တၢင်ႉယၢၼ်း ယဝ်ႉ။

## တီႈပိုၼ်ၽႄပပ်ႉ

* မွၵ်ႇၵူႇသွႆႈလႅင် တႃႈၵုင်ႈ

* ဝူင်းဝၼ်း တူၼ်ႈတီး

* ပဝ်းႁွမ် ပၢင်လူင်

* ၵျွင်းပွၵ်ႉမျႅင်ႇ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ

* ၸၢႆးၵျေႃႇလ ၼၢင်းယဵၼ်ႇ လႃႈသဵဝ်ႈ

## ႁူဝ်ႁုပ်ႈလွင်ႈၸိူင်း

ပပ်ႉၸိူင်း “ၶိုၼ်းထူပ်းႁၼ်ၵၼ်”ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ၸၢႆးဝူင်းလိူၼ်၊ ၼၢင်းမိုၼ်ႇႁွမ်၊ ၼၢင်းၶႅတ်ႉလႃး ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈတူဝ်ၸိူင်းမၼ်း။ ၶဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ သၢမ်ၵေႃႉ ထူပ်းၵၼ်တီႈတၢင်ႉယၢၼ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဝူင်းလိူၼ်လႄႈ မိုၼ်ႇႁွမ် ၽၢတ်ႇတၢင်ႉယၢၼ်းၵႂႃႇၸွမ်း ၼႃႈၵၢၼ်ဢူႈမႄႈၶဝ်။ ၶႅတ်ႉလႃး ၵိုတ်းဝႆႉတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ၸိုၼ်ႇႁႅင်း။ ဝူင်းလိူၼ်လႄႈ မိုၼ်ႇႁွမ် သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း၊ မိုၼ်ႇႁွမ် လႄႈ ဝူင်းလိူၼ် ႁဵတ်းႁိုဝ် ၸႂ်ၸပ်းၵၼ်။ ထိုင်တီႈ ၵေႃႉယႂ်ႇမႃး ၶဝ်ႁဵတ်းႁိုဝ် ၶိုၼ်းၵႂႃႇႁၼ် ၶႅတ်ႉလႃး။ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉ ၶိုၼ်းႁဵတ်းႁိုဝ် မႃးၶွႆႈၵၼ်။ ၼႂ်းၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ် သၢမ်ႁူဝ်ၸႂ်တၢင်းႁၵ်ႉ။ ၶႅတ်ႉလႃးပဵၼ်ၽႂ်။ ၽႂ်သမ်ႉၵိုတ်း ၽႂ်သမ်ႉယိုတ်းၼႆ သင်လူထူၺ်း ၸိူင်း “ၶိုၼ်းထူပ်းႁၼ်ၵၼ်”ၸိုင် တေလႆႈႁူႉထိုင်ယူႇ။

တီႈၼႂ်းပပ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တွၼ်ႈ ၶေႃႈသင်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း တွၼ်ႈလိၵ်ႈ 21 တွၼ်ႈယဝ်ႉ။

သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈဢၢၼ်ႇတူၺ်းၸိုင် ၵႂႃႇဢၢၼ်ႇတူၺ်းလႆႈ တီႈၼႂ်း ဝီႇၶီႇပပ်ႉ ၽၢႆႇတႆးလႆးယူႇ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸိူင်းတႆး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸိူင်းၸိူဝ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းပီ 1999
တိပိꩦၵꩪရꩪမ်မꧤꧣ်ꩨႃၷႃရိၵ

**ၸုမ်ႈၵုၼ်း တိပိꩦၵꩪရꩪမ်မꧤꧣ်ꩨႃၷႃရိၵ** ((, , ) ၼႆႉ ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်ႈၵုၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ဝၢႆးသေ ၸူပ်းယဝ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈ တိပိꩦၵꩪရ တိပိꩦၵၵေႃဝိၻ ယဝ်ႉ (5) ပီၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵွႆႈၼွပ်ႈဢၢပ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 

## ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း တိပိꩦၵꩪရꩪမ်မꧤꧣ်ꩨႃၷႃရိၵ
:#လူႇဢၢၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇ ထမ်းပိꩦၵတ် သၢမ်ၵွင်သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး တိပိꩦၵꩪရ ယဝ်ႉလီငၢမ်း၊
:#တွပ်ႇလႆႈ ၶေႃႈထၢမ် ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်း ၼႂ်းထမ်းပိꩦၵတ် သၢမ်ၵွင်သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး တိပိꩦၵၵေႃဝိၻ ယဝ်ႉလီငၢမ်း၊
:#ဝၢႆးသေ ႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး တိပိꩦၵꩪရ တိပိꩦၵၵေႃဝိၻ ယဝ်ႉ၊ တေလႆႈမီးၶၢဝ်းတၢင်း (5) ပီ၊
:#လွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ်လီ၊ လွင်ႈသမႃႇꩪိမၼ်ႈ၊ လွင်ႈပၺ်ၺႃ မီးလွင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ၊

## သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်ၸူပ်းယဝ်ႉလႆႈ တိပိꩦၵꩪရ (ပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်) ၶဝ်
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိၸိတ်တသႃရႃꧤိဝမ်သ ၊ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ တိပိꩦၵ ꩪမ်မၼႃၻ၊ သၼ်လွႆမိၼ်းၵုၼ်း၊ ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ ၼေမိၼ်ၻ ၊ ဝတ်ႉမႁႃဝိသုတႃရႃမꩪမ်မၿိမၢၼ်ႇ၊ ပွၵ်ႉတွင်ႇဝႅင်း၊ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ၊ မိူင်းမွၼ်း။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေႃသလ်လ၊ ဝတ်ႉပၺ်ၸၼိၵႃယသႃသၼႃႉၿိမၢၼ်ႇ၊ ပွၵ်ႉ (11)၊ ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ သုမင်လႃလင်ၵႃရ၊ ဝတ်ႉတိပိꩦၵ မႁႃၷၼ်ꩪႃရုံ၊ မွၵ်ႉ (9)၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝမ်သ၊ မႁႃဝိသုၻ်ꩪႃရုံ ပႃလိတၵ်ၵသိုလ်သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇတိူၵ်ႈမႂ်ႇ၊ ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊ ဝဵင်းၿႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝႃယႃမိၼ်ၻႃꧤိဝမ်သ၊ ဝတ်ႉတိပိꩦၵၵၼ်ထဝိၼ်ႇ၊ ပွၵ်ႉ (13)၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇ တၵုံ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ သီလၵ်ၶၼ်ꩪႃꧤိဝမ်သ ၊ ဝတ်ႉတိပိꩦၵၼိၵႃယ၊ ပွၵ်ႉ (26)၊ ဝဵင်းမႂ်ႇတၵုံ၊ (ပွတ်းၸၢၼ်း)၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝံသပႃလႃလင်ၵႃရ၊ ဝတ်ႉတိပိꩦၵၼိၵႃယ၊ ၵုၼ်မိူင်းမိတ်ႈ၊ သၼ်လွႆၸေႈၵႅင်း၊ ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ သုၼ်ၻရ ၊ ဝတ်ႉၸုၼ်းလုၼ်းၵူႇဝိပသ်သၼႃႇ၊ ပွၵ်ႉ (16/2) ဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျွုၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻပႃလ ၊ ဝတ်ႉတိပိꩦၵပလႄးယွင်ႇသျဵင်ႇ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇပလႄး၊ ဝဵင်းမင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢꧤိꩡႃတႃလင်ၵႃရႃꧤိဝမ်သ၊ ဝတ်ႉသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵသုၿေႃꩪႃရုံ ၊ ပွၵ်ႉၼၼ်ႇတဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယွႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻႃရိယ ၊ တိပိꩦၵၸဵင်ႇသျူၺ်ႇၽူး၊ ဝၢၼ်ႈတိင်ႇၵၢၼ်းၵျွုၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းမင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
:#ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝီရိယႃၼၼ်ၻ ၊ ဝတ်ႉ တိပိꩦၵ ၵမ်ပေႃးၸ၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးယူဝ်း၊ ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ