open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျွင်း

 ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျွင်းၼႆႉ မီးၼႂ်းၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊  မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ။  ဝၢၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃးယဝ်ႉ၊၊

 ပၢႆးလိၼ်-

 ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျွင်းၼႆႉ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ မီးၽၢႆႇတူၵ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်။  ပိုၼ်ႉတီႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်တီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ လႄႈ တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။

 ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း-

 ဝၢၼ်ႈၼႆႉ မီးလင်ႁိူၼ်းမွၵ်ႈ 120 လင် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 450 ၵေႃႉပၢႆ။  ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တႆးလၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ၵူၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉပဵၼ်ၸၢဝ်းဢၼ်ၵိူဝ်းယမ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇလႄႈၸွမ်းၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆးၼႆယဝ်ႉ။

 ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင့်-

 ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉသေၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇ။  ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ဢဝ်ငိုၼ်းသူင်ႇ ၸွႆႈထႅမ်ၼႃႈႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

 ပိုၼ်း-

 မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျွင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇဝႆႉ၊ၵူၺ်းဝၢႆးလင်ပီ 2005 မႃးၼႆႉယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ႁိုဝ် မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းလႆႈၶၢႆႉ/လႆႈပၢႆႈသေလူတ်းယွမ်းမႃးဢမ်ႇၶၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

**ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျွင်း** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ

**ဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ၊ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထုင်ႉတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ မီး တိတ်ႉပူင်ႇၶျွင်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ယိၼ်းၶျွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မီး 648 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇ မီး 70 သေ ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2004 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးယူႇ 8,080 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈလၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ တီႈမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ မီးလုမ်းၶုၼ်ဢုပ်ႉဝဵင်း၊ လုမ်းၵႅမ်ၶုၼ်ဢုပ်ႉဝဵင်း၊ လႄႈ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မီးၵၢတ်ႇ 5 ဝၼ်းၼိုင်ႈၵၢတ်ႇယဝ်ႉ။

ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇသေ လႆႈၼမ်ႉ ၵႃႈတီႈ ယိၼ်းၶျွင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁဵတ်းလႆႈၼႃး တီႈၼႃႈလိၼ်ၵႂၢင်ႈၶႅမ်ႉလႄႈ ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ပွတ်းတူၵ်းဝဵင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးလိၼ် ဢိၼ်ႇတၢႆး  လႄႈ ၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တူၼ်ႈမဵဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈတီႈ ၼႃႈလိၼ်ပွတ်းမႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ၊ ၵျွၵ်ႉပတွင်းလႄႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢဝ် တၢင်ႇလူတ်ႉလဵၼ်းသေၵေႃႈ ၵႃႉၶၢႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ

**ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ** (), (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇ ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉၼႆႉ ပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း မီး 7 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ မီႈ 73 ဢိူင်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈ မီး 237 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ 205,996 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၵွင်းမူးၼၵႃးမွၵ်ႉ
တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႇ ယၢၼ် 14 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈယႂႃႇမုၼ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈသီႇၵျွင်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျွင်းႁွင်ႇ၊ ၵျွင်းၸၢၼ်း၊ ၵျွင်းဢွၵ်ႇ၊ ၵျွၵ်းတူၵ်း ၼႆသေ တီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ၵျွင်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵွင်းမူးၵဝ်ႇ 35 သူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်း 35 သူႇၼၼ်ႉ ၵွင်းမူးသီႇသူႇၼႆႉ တီႈထီးမၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ထီးသေ မီးႁူဝ်ၼၵႃးဝႆႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ၼၵႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆႇၼႃႈၵႂႃႇ သီႇၼႃႈသီႇၽၢႆႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇၼႃႇယၵ ၵျွင်းၸၢၼ်း ဢူးဢႃႇလေႃးပႃသၵ ၼႆႉ ယိူင်းၸူးတွၼ်ႈတႃႇ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈမီးၽေးၶဵၼ်သင်သေ လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် လႆႈလၢတ်ႈဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉၵေႃႈ လွင်ႈႁူဝ်ၼၵႃး မီးၽၢႆႇၼိူဝ်ပီၵူၺ်ႈၵွင်းမူးၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉၸွမ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းလီငၢမ်း။ ယွၼ်ႉမီးမႃးပၢၵ်ႇပီပၢႆယဝ်ႉလႄႈ ၵွင်းမူးႁူဝ်ၼၵႃးသီႇသူႇၼၼ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၵဝ်ႇၵႄႇသေ ၵူၼ်ႇပင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ

**ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ** (), (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၶႃႈဢေႃႈ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမၵူၺ်းသေ ယၢၼ်ၵႆ (36) လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵင်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ - ၵျွၵ်ႉပတွင်း သေ တင်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉၼႆ ယၢၼ်ၵႆ (92) လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်း သၢႆ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ တင်း ဝဵင်းမၵူၺ်း၊ ဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ ၼႆႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ၶူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈ ၼၢတ်ႉမွၵ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသၢၼ်တႄႉ ၽုၵ်ႇၸွမ်း သၢပ်ႇယိၼ်းၶျွင်းသေ ဢဝ် ႁွင်ႈၽၢႆသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉၼႆႉ မီး 14,737 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၵုင်းလူမ်း၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

**ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵဝ်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ဝၢၼ်ႈလွႆၶဵဝ်၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

**ဝၢၼ်ႈလွႆၶဵဝ်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


]
ဝၢၼ်ႈၵျွင်း၊ ဢိူင်ႇၵုမ်းလူမ်း

**ဝၢၼ်ႈၵျွင်း** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

**ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ** ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်းဢဵတ်း တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။

* လိူၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ

← ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 
→ ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပၢင်ၸိူင်း၊ ဢိူင်ႇ (ၵႃႇႁႃႉ)

**ဢိူင်ႇပၢင်ၸိူင်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပၢင်ၸိူင်း
# ဝၢၼ်ႈပၢင်ၸိူင်း (ၵႃႇႁႃႉ)
# ဝၢၼ်ႈၵဵဝ်ႇ
# ဝၢၼ်ႈၵၢပ်ႇ
# ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ (ဢိူင်ႇပၢင်ၸိူင်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
# ဝၢၼ်ႈၶူင်ႈမူၼ်ႇ
# ဝၢၼ်ႈမႆႉၸၢမ်
# ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၵုင်းပဝ်း
# ဝၢၼ်ႈတတ်းတႅပ်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ၼွင်ႁီး၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼွင်ႁီး** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်ႁီး
# ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတွင်း
# ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၵွၵ်ႇ
# ဝၢၼ်ႈလွႆသၢႆး (ဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
# ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉႁုင်း
# ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇ (ဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
# ဝၢၼ်ႈပႃႇႁ (ဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင်း၊ မိူင်းၼၢႆး)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ႁူဝ်ႁႃႉ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇႁူဝ်ႁႃႉ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ႁႃႉ
# ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ႁႃႉ
# ဝၢၼ်ႈၶဵဝ်တွင်း
# ဝၢၼ်ႈၼႃးၵႄႉ
# ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူး (ဢိူင်ႇႁူဝ်ႁႃႉ၊ မိူင်းၼၢႆး)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ၼႃးပေႃႉ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼႃးပေႃႉ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးပေႃႉ
# ဝၢၼ်ႈၼႃးပေႃႉ
# ဝၢၼ်ႈပၢင်ယၢဝ်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ႁူဝ်ၸၢင်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ

**ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၸၢင်ႉ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
လူင်ၸၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈ

**ဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼမ်ႉတိုင်း၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼမ်ႉတိုင်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉတိုင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ
ၼႃးလေႃး၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼႃးလေႃး** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးလေႃး
#ဝၢၼ်ႈၼႃးလေႃး
#ဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃမူၼ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈၼွင်သၢမ်ပူး
#ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵႅင်း (ဢိူင်ႇၼႃးလေႃး၊ မိူင်းပၼ်ႇ)
#ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး (ဢိူင်ႇၼႃးလေႃး၊ မိူင်းပၼ်ႇ)
#ဝၢၼ်ႈပၢင်တုမ်ႈ
#ဝၢၼ်ႈၼႃးသဵၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၼႃးလေႃး၊ မိူင်းပၼ်ႇ)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ
သႃးဝႃး၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇသႃးဝႃး** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇသႃးဝႃး
#ဝၢၼ်ႈသႃးဝႃး
#ဝၢၼ်ႈသူပ်းႁူၺ်ႈ
#ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵွၵ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈပႃႇႁႄႉ
#ဝၢၼ်ႈမွၼ်းလႃႉ
#ဝၢၼ်ႈသူပ်းပွင်ႇ
#ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇလႅင်
#ဝၢၼ်ႈၵုင်းပႅၵ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ
ၼွင်ယၢင်း၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼွင်ယၢင်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်ယၢင်း
#ဝၢၼ်ႈၼွင်ယၢင်း
#ဝၢၼ်ႈပုင်ႇၵိူဝ်
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၼေႃႇ
#ဝၢၼ်ႈၵူတ်ႉ
#ဝၢၼ်ႈလူင်တွင်း (ဢိူင်ႇၼွင်ယၢင်း၊ မိူင်းပၼ်ႇ)
#ဝၢၼ်ႈၼွင်မူဝ်
#ဝၢၼ်ႈလွႆပွၵ်း
#ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင် (ဢိူင်ႇၼွင်ယၢင်း၊ မိူင်းပၼ်ႇ)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ
ၼမ်ႉလွတ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼမ်ႉလွတ်ႈ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉလွတ်ႈ
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလွတ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈၵိူၼ်ႇတူဢွၼ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈၼႃးဢုင်
#ဝၢၼ်ႈၵုၼ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်
#ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉၼိဝ်ႉ
#ဝၢၼ်ႈၽၢႆႁိၼ်
#ဝၢၼ်ႈၼႃးလေႃႉ
#ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၶၢၼ်
#ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင်
#ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူတ်ႉ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈမၢၵ်ႇၽိူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ

**ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈမၢၵ်ႇၽိူင်း** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း မိူင်းပၼ်ႇ (ဢွၵ်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈၸွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ

**ဝၢၼ်ႈၸွၵ်ႉ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း မိူင်းပၼ်ႇ (ဢွၵ်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ

**ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵႅင်း** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လၢင်း (ႁူၺ်ႈလၢင်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ

**ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လၢင်း (ႁူၺ်ႈလၢင်း)** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၽိင်ႈပိူင်ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ သၢမ်ယိူင်ႈ

**ၽိင်ႈပိူင်ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ သၢမ်ယိူင်ႈ** ၼႆႉ ထုတ်ႇၵဵပ်းဢဝ် တီႈၼႂ်း *Runnaround* ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် ဢၢႆးသႅတ်ႉမေႃး ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈပၢႆးသၢႆႊ ဝူၼ်ႉႁၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိင်ႈပိူင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈ သိုပ်ႇမိုတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1942 ၼၼ်ႉသေ ပေႃးတေလႆႈ ထုတ်ႇၵဵပ်းၼႄၼႆ မီးဝႆႉၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

* ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈၵူၼ်း။ တူဝ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်းပၼ် ႁႂ်ႈမီးႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈၼင်ႇၼၼ်။
* ပေႃးဝႃးလိူဝ်သေ ပဵၼ်လွင်ႈၵႂင်ၸႂ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတင်း ၽိင်ႈပိူင်မၢႆၼိုင်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ တေလႆႈႁပ်ႉၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ဢၼ် ၵူၼ်းၸီႉသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* ပေႃးဝႃႈလိူဝ်သေ ပဵၼ်လွင်ႈၵႂင်ၸႂ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတင်း ၽိင်ႈပိူင်မၢႆၼိုင်ႈလႄႈ မၢႆသွင်ၼႆ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ တေလႆႈၵႅတ်ႇၶႄ လွင်ႈမီးလွင်ႈပဵၼ်ႁင်းသုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ်ၽိင်ႈပိူင်ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁင်းဢၢႆးသႅတ်ႉမေႃး ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈႁုမ်ႇငမ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ ငဝ်းတူင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈမႃးၼႆ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၽိူမ်ႉထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈ ၽိင်ႈပိူင်မၢႆသီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း လွင်ႈတေတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း၊ လွင်ႈဢၼ်တေပဵၼ်လႆႈ ၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်းပၼ်။

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိၵ်ႈမၢႆၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ

**မိၵ်ႈမၢႆၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်မိၵ်ႈမၢႆ ဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈ ၼႃႈၵၢၼ် ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၶေႃႈၸႅင်ႈ
တီႈၼိူဝ်ပိုၼ်ႉသီလင်ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶူဝ်ႈမွၵ်ႇသပေႇသေ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈသီၶမ်း မိူင်းမၢၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ သၢင်ႈသီႈသွင်တူဝ် ဝၢႆႈၼႃႈဝႆႉ တူဝ်ၽၢႆႇၽၢႆႇယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ၸိၵ်းမၼ်း မီးဝႆႉ လၢဝ်ၶမ်းလူင် လူင်ႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ၸိူဝ်းၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မွၵ်ႇမႆသေသႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈလိၵ်ႈၼႃႈပၢႆႉပွတ်းတႂ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈမိူင်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် **ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်** ၼႆယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
တီႈမိၵ်ႈမၢႆငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ပႃႈသႇႉ လိၵ်ႈ **ပြည်ထောင်စုသမတမြန်မာနိုင်ငံတော်** ၼႆႉသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သၢင်ႇသီႈ သၢမ်တူဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ၸင်ႇၵွႆႈဢဝ် လၢဝ်ၶမ်း တႅၼ်းတၢင်တီႈ သၢင်ႈသီႈ ဢၼ်မီးတီႈၸိၵ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ၶႅဝ်ႈမႃႉ ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈ ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉလိၵ်ႈ **သမဂ္ဂါနံ တပေါ သုခေါ** ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ထမ်ႇမပတ ၁၉၄ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၸိုဝ်ႈမိူင်းသေ ဢၼ်ပဵၼ်လိၵ်ႈၼႃႈပၢႆႉမၼ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢူးၼေႇဝိၼ်းၼၼ်ႉ ဢိင်လူၺ်ႈလၵ်းမိူင်း 1974 သေ လႆႈမူၼ်ႉမႄး ၽၢင်ႈႁၢင်ႈသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ မႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ပိုၼ်ႉလင်သီသွမ်ႇ ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈသီလႅင်၊ ၶဵဝ်ႈမႃႉ၊ ၶူဝ်ႈသပေႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) ႁူင်းၶဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၶၢင်ႈသွင်ၽၢႆႇ မီးသၢင်ႇသီႈသီသွမ် သွင်တူဝ်၊ လၢဝ်ၶၢဝ် ယူႇတီႇၸိၵ်း လုၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်မွၵ်ႇဢဝ်မႆသႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈလိၵ်ႈၼႃႈပၢႆႉမၼ်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉ **ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်** ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ 1988 ယဝ်ႉ ၸူးဢဝ်ပႅတ်ႈ တူဝ်လိၵ်ႈ **ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ**သေၵေႃႈ လၢႆႈပဵၼ်သီၶမ်းတင်းမူတ်းယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း 2009 သေ လႆႈၸႂ်ႉမိၵ်ႈမၢႆယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မိၵ်ႈမၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ၼူၵ်ႉယုင်းသီၶဵဝ်ယဝ်ႉ။

## ႁွင်ႈၼႄ

File:Coat of arms of the Konbaung dynasty.svg|မိၵ်ႈမၢႆမိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူင်းပွင်ႇ(၁၈၅၂-၁၈၈၅)
File:WikiProject Myanmar peacock.svg|မိၵ်ႈမၢႆမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း
File:State seal of Burma (1948-1974).jpg|(၁၉၄၈-၁၉၇၄)
File:State seal of Myanmar (1974-2008).svg|(၁၉၇၄-၁၉၈၉)
File:State seal of Myanmar (1989–2008).png|(၁၉၈၉-၂၀၁၀)



## တႃႇၵၢမ်းတူၺ်း
ၸွမ်ပိဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈ

လၵ်းမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ(၂၀၀၈)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိၵ်ႈမၢႆၸိုင်ႈမိူင်း
042 ၸၢတ်ႈၵပေႃးတ

## 42 - ꩡၢတ်ႈၵပေႃးတ
(ၵပေႃတ = ၵႃဢိုဝ်ႈ)
လွင်ႈတၢင်းၸႂ်လေႃးၽ ၶႂ်ႈၵိၼ်သေ ၸၢင်ႈလႆႈတၢႆ

ၽွင်းမိူဝ်ႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး တိုၵ်ႉယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝတ်ႉꩡေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵဵပ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်လိၵ်းလွၵ်းၼၼ်ႉသေ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၸင်ႇႁေႃး ꩡၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူင်းတီႈ ၵႂၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ တူၺ်းဢဝ်ၼႂ်း ၼဝၵၼိပၢတ် ၵႃၵꩡၢတ်ႈၼၼ်ႉတႃႉ။
ၵမ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတင်းၼမ် ၸင်ႇဢဝ် ရႁၢၼ်းလိၵ်းလွၵ်းၼၼ်ႉ မႃးၸူး မုၼ်ၶမ်းၽြႃး သေ လဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “မုၼ်ၶမ်းၽြႃးတီႈၶႃႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်ႈၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ရႁၢၼ်း ဢၼ်လိၵ်းလွၵ်းတီႈ ၶႃႈဢေႃႈ”ၼႆယဝ်ႉ။
မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၵေႃႈ ၸင်ႇဝႃႈ “ရႁၢၼ်း... မႂ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈလိၵ်းလွၵ်း ၸၢတ်ႈၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး။ ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ၵေႃႈ ယၢမ်ႈလိၵ်းလွၵ်းမႃးလႄႈ လႆႈလူႉသုမ်း သၢႆၸႂ်မႃးယူႇယဝ်ႉ၊ ၽူႈမီး ပႆႇၺႃႇၶဝ် ၵေႃႈ ဢိင်ပိုင်ႈမႂ်းသေ လႆႈလုတ်ႈႁၢမ်း တီႈယူႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ”ၼႆသေ ၸင်ႇတေ ႁေႃးၼႄ ၸၢတ်ႈ ၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ၼင်ႇတီႈတႂ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။-

## ဝတ်ႉထုပၸ်ႉၸုပ်ႉပၼ်ႇ
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တီႈမိူင်းၿႃႇရၼသီႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶုၼ်ၿြႁမၻတ်ႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ၼၼ်ႉ ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ႁဝ်း ပဵၼ်ၵႃဢိုဝ်ႈ။ ပုၼ်ႈတႃႇတေပဵၼ် ၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၿႃႇရၼသီႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ပဵတ်ႈဢဝ်သွင်းသေ ႁွႆႈၽႅၼ်ပၼ် ႁိူၼ်းၼူၵ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇၼူၵ်ႉၶဝ် တေလႆႈယူႇ ၵတ်းၸိုၼ်ႈယဵၼ်ၸႂ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၼ်းႁုင်ၶဝ်ႈၽၵ်း တမ်ႈတီႈ ႁိူၼ်းသထေးလူင် ၿႃႇရၼသီႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ပဵတ်ႈလူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁွႆႈတီႈသွင်ႇၽႆးသေ ႁဵတ်းပၼ်ႁိူၼ်းၼူၵ်ႉယဝ်ႉ။
ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵႃဢိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းပဵတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႃလမ် တူဝ်ၼိုင်ႈ မိၼ်လတ်းၵႂႃႇ ၼိူဝ်သွင်ႇၽႆး လႆႈငိၼ်းဢၢႆသႅဝ် ၼိူဝ်ႉပႃလႄႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ တေဢိင်ပိုင်ႈ ႁဵတ်းၵေႃႉယူႇသဝ်းၸွမ်း ၵႃဢိုဝ်ႈသေ ဢၢၼ်းတေလႆႈၵိၼ်ၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းႁုင်ၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁၼ် ၵႃလမ်မႃးယူႇၸွမ်း ၵႃၶူဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်ပဵတ်ႈ ထႅင်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁွႆႈပၼ်တႃႇၵႃယဝ်ႉ။ ၵႃလမ်ၵေႃႈ ၸင်ႇယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ပဵတ်ႈၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵေႃႉၵၼ် တင်းၵႃၶူဝ်ႇယူႇ။
ဝၼ်းၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈႁၼ်ၼိူဝ်ႉပႃ ပုၼ်ႈတႃႇသထေး ဢၼ်ႁွႆႈဝႆႉ တီႈၽႃၼၼ်ႉလႄႈ ၵႃလမ်တူဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵဵင်ႈဢမ်ႇယူႇလီသေ ဢမ်ႇၸွမ်း ၵႃဢိုဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈၼွၵ်ႈ ၸင်ႇယူႇသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းပဵတ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼေႃႇလွင်းၵႃၶူဝ်ႇ သင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေၵႂႃႇဢဝ်ၵိၼ် ၼိူဝ်ႉပႃၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၼႆသေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းတိုဝ်ဝႆႉယူႇ။ ၵမ်းလိုၼ်း ၵႃဢိုဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇဝႃႈ “ပေႃးၼႆၵေႃႈ ဢဝ်ၵၢမ်ႇမႂ်း ဝႃႈလႃႈ၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၸွမ်းၸႂ်လေႃးၽၵူၺ်း ဝႆႉသတိလႄႈ”ၼႆသေ မိၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵူၼ်းႁုင်ၽၵ်း ဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉ ၵႃလမ် ဢၢင်ႈမႃးလၵ်ႉဢဝ် ၼိူဝ်ႉပႃလႄႈ ၸင်ႇမႃးၸပ်း တမ်ႈတီႈ ႁိမ်းသွင်ႇၽႆးၼၼ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵႃလမ်ဝႃႈ “ၵရိၵ်း”ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းႁုင်ၽၵ်း ၸင်ႇၼႅတ်ႈမႃး ဢိုတ်းပႅတ်ႈ ၽၵ်းတူသွင်ႇၽႆးသေ ၺွပ်းဢဝ်ၵႃလမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸင်ႇထူၺ်ႈၶူၼ်ၵႃ ပႅတ်ႈ တင်းမူတ်း ဢဝ်ၼမ်ႉလဝ်ႈႁူတ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းပဵတ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၵႃဢိုဝ်ႈ ပွၵ်ႈမႃး မႃးလႆႈႁၼ်ၵႃလမ်ၼၼ်ႉၼႆ ၸင်ႇဝႃႈ “ၸွမ်းၸႂ်လေႃးၽသေ ဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းၵဝ်လႄႈ မႂ်းၸင်ႇလႆႈ တုၵ်ႉၶၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်”ၼႆသေ ၸင်ႇတေႁေႃး ၵႃႇထႃႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။-

### ပႃႇꩮိ
* **42** -	

ယေႃ ဢတ်ထၵႃမသ်သ ႁိတႃၼုၵမ်ပိၼေႃ၊

ဢေႃဝꩡ်ꩡမႃၼေႃ ၼ ၵရေႃတိ သႃသၼံ။

ၵပေႃတၵသ်သ ဝၸၼံ ဢၵတွႃ၊

ဢမိတ်တႁတ်ထၵတေႃဝ သေတိ။


### ပိၼ်ႇတႆး
ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇဢဝ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ဢွၼ်လီ တမ်ႈတီႈ ၽူႈဢၼ်မီးၸႂ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇ သုင်သေ လူႁၼ်လုမ်းလႃးၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တေလႆႈမႆႈၸႂ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႃလမ် ဢၼ်တူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်း ၽူႈ ၶဵၼ်သေ လႆႈၼွၼ်း(မႆႈၸႂ်)ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

;ႁူမ်ႈꩡၢတ်ႈ
* ၵႃဢိုဝ်ႈ မႃးပဵၼ် ၽြႃး။
*ၵႃလမ်ဢၼ်လိတ်းလွတ်းၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ရႁၢၼ်း ဢၼ်လိတ်းလွတ်း။

;ၵၼ်သွၼ်
*ပေႃးၸွမ်းၸႂ်လေႃးၽ ၸၢင်ႈတုၵ်ႉၶလႆႈတၢႆ။

;ပႃႇရမီႇ
*ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇ။

;မင်ႇၷလႃႇ
* “သၼ်တုꩦ်ꩧီ မင်ၷလႃ၊ ဢတ်တသမ်မႃပၼိꩪိ မင်ၷလႃ” လူႉလႅဝ်။

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႃႇတၵ
ဝေႇလုၵ၊ ၸၢတ်ႈ

## 43 - ꩡၢတ်ႈဝေꩮႃၵ
(ဝေꩮုၵ = ငူးဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼႂ်းမူၵ်ႇမႆႉ)
ဢမ်ႇဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းသြႃႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇသုမ်းပၢၼ်

ၽွင်းမိူဝ်ႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး တိုၵ်ႉယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝတ်ႉꩡေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢိင်ႇပိုင်ႈလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်သင်ႇသွၼ်ယၢပ်ႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေႁေႃး ၸၢတ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ၸင်ႇ ဝႃႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်ဝႃႈယၢပ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ “ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း... မႂ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်ႈဝႃႈယၢပ်ႇမႃး ၸၢတ်ႈၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး၊ ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ၵေႃႈ ဝႃႈယၢပ်ႇသေ ဢမ်ႇထွမ်ႇဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းၽူႈမီး ပႆႇ ၺႃႇလႄႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းငူးသၵ်းသေ ယၢမ်ႈလႆႈတၢႆမႃးယဝ်ႉ”ၼႆသေ ၸင်ႇတေႁေႃးၼႄ ၸၢတ်ႈတီႈတႂ်ႈ ၼႆႉယဝ်ႉ။-

## ဝတ်ႉထု ဢတိတ်ႈ
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၿႃႇရၼသီႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၿြႁမၻတ်ႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ၼေႃႇၶမ်းၽြႃးႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈမၢၵ်ႈ တီႈတိူင်းၵႃႇသိၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မၼ်းၸၢႆးယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်မႃး ၸင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်း ရသေႉရႁၢၼ်း ဢဝ်ၵသိူၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် ပရိၵမ်ႇသေ ၽႄႈတိူၼ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢꧤိၺ်ၺႆႇႁႃႈပိူင်၊ သမႃႇပတ်ႈပႅတ်ႈပိူင်သေ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ရသေႉႁႃႈပၢၵ်ႇယဝ်ႉ။
ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈရသေႉဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၸင်ႇၺွပ်းလဵင်ႉဝႆႉ ငူးႁဝ်ႇၵၢၵ်ႇဢွၼ်ႇ တူဝ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၽႅဝ်မႃး တမ်ႈတီႈ ၵျွင်းမၼ်းၼၼ်ႉႁင်းၵူၺ်းသေ ဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းမူၵ်ႇမႆႉပူၵ်ႇ လဵင်ႉဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ လုၵ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇႁွင်ႉၸိုဝ်ႈ ငူးတူဝ်ၼၼ်ႉဝႃႈ “ဝေꩮုၵ = ငူးဢွၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမူၵ်ႇမႆႉပူၵ်ႇ”ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရသေႉဢွၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ဝေꩮုၵပိတႃ = ပေႃႈငူးဝေႇꩮုၵ”ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၼေႃႇလွင်းရသေႉ လႆႈငိၼ်းၼင်ႇၼၼ် ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် ဝေꩮုၵပိတႃႇ မႃးသေ လၢတ်ႈဝႃႈ “ငူးႁဝ်ႇၵၢၵ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မီးၵွင်ႉဢိူဝ်ႈ။ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ မိုတ်ႈၵိုဝ်း။ ယႃႇပေလဵင်ႉဝႆႉ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇထွမ်ႇဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၼေႃႇလွင်းရသေႉသေ သိုပ်ႇလဵင်ႉဝႆႉယူႇ။
ဝၼ်းၼိုင်ႈ ဝေႇꩮုၵပိတႃႇ ၸင်ႇဢဝ် ငူးႁဝ်ႇၵၢၵ်ႇၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းမူၵ်ႇမႆႉပူၵ်ႇသေ ၵႂႃႇႁႃမၢၵ်ႇ မႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ ၸွမ်းၸဝ်ႈရသေႉၶဝ် တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇ ႁိုင်ၵႂႃႇ သွင်သၢမ်ဝၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈၽႅဝ် ၵျွင်းၼႆ ပုၼ်ႈတႃႇ တေၵႂႃႇလဵင်ႉ တၢင်းၵိၼ်ပၼ် ငူးႁဝ်ႇၵၢၵ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇၽုၺ်ႇ မူၵ်ႇမႆႉပူၵ်ႇၼၼ်ႉ လႄႈ ငူးႁဝ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်သင်ၵေႃႈ ႁိုင်ယဝ်ႉလႄႈ ၸႂ်လမ်သေ ၸင်ႇတေသၵ်းမင်ပၼ် မိုဝ်းရသေႉယဝ်ႉ။ ရသေႉ ဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ၼေႃႇလွင်းၽြႃးၼၼ်ႉ ၸင်ႇတၢႆထင်တီႈၵႂႃႇ တီႈၼၼ်ႈ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉသေ ငူးၵေႃႈ ပၢႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈ ဢဝ်တူဝ်တၢႆရသေႉၼၼ်ႉ ၸုတ်ႇၽဝ်ၽႆးၼႆ ၼေႃႇလွင်းၽြႃးရသေႉလူင် ၸင်ႇဢဝ် ၵႃႇထႃႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ လွတ်ႈႁေႃးသင်ႇသွၼ်ပၼ် ရသေႉတင်းသဵင်ႈယူႇ။-

### ပႃႇꩮိ
43။	ယေႃ ဢတ်ထၵႃမသ်သ ႁိတႃၼုၵမ်ပိၼေႃ၊
	ဢေႃဝꩡ်ꩡမႃၼေႃ ၼ ၵရေႃတိ သႃသၼံ။
	ဢေဝံ သေႃ ၼိႁတေႃ သေတိ၊
	ဝေꩮုၵသ်သ ယထႃ ပိတႃ။

### ပိၼ်ႇတႆး
ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇဢဝ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ဢွၼ်လီ တမ်ႈတီႈ ၽူႈဢၼ်မီးၸႂ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇ သုင်သေ လူႁၼ်လုမ်းလႃးၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တေလႆႈတၢႆ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢူႈဝေႇꩮုၵၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* ႁူမ်ႈꩡၢတ်ႈ	။	။ ၶူးဝႃးရသေႉလူင်ၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ် ၽြႃး။
		  ဢူႈဝေႇꩮုၵ ဢၼ်ပဵၼ်ရသေႉၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ် ရႁၢၼ်းဝႃႈယၢပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* ၵၼ်သွၼ်	။	။ (1) ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ႁဵတ်းၵေႃႉ သတ်းဢၼ်မီးၵွင်ႉ။
		  (2) ပေႃးဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းသြႃႇၼႆၸိုင် ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉတွၼ်းသင်။
* ပႃႇရမီႇ	။	။ မဵတ်ႉတႃႇပႃႇရမီႇ။
* မင်ႇၷလႃႇ 	။ 	။ “ပၼ်ꩦိတႃၼၺ်ၸ မင်ႇၷလႃႇ၊ ဢသေဝၼႃ ၸ ၿႃလႃၼ မင်ႇၷလႃႇ” လူႉလႅဝ်။
ႁူဝ်ၽၢႆ မွၵ်ႇၸၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈ

**ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆ မွၵ်ႇၸၢမ်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးၼႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယူႇၽၢႆႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်း မိူဝ်ႈပီ 1996 ၼၼ်ႉလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၼမ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်း ၵွပ်ႈၶိူဝ်းၼိုင်ႈလႄႈၶိူဝ်းၼိုင်ႈၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းၵၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ်လႆႈလိုပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၶႅပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇတၢင်းသဵင်ႈသေယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉပၢႆႈဝၢၼ်ႈပၢႆႈၼႃး ၵမ်ႈၽွင်ႈမႃးႁူမ်ႈသေႃႉယူႇၼႂ်းဝဵင်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇပေႃးမီးငိုၼ်းၵေႃႈ မႃးၵိုတ်းထင်ယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆမွၵ်ႇၸၢမ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၶႃႈယဝ်ႉ ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ႁူဝ်ၽၢႆလူင် (ၼိူဝ်)၊ ဝၢၼ်ႈ

**ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆလူင် (ၼိူဝ်)** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
မၢၵ်ႇႁႅင်လဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ

**ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇႁႅင်လဝ်း** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလွတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ

**ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလွတ်ႈ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈၵုၼ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ

**ဝၢၼ်ႈၵုၼ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်**  (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မွၵ်ႇမႆႇ
သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလ

**သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလ** (မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ **သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇလႁူဝ်ႇၸီႇ**) ၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းပိူင်လူင် ဢၼ်မီး ပွတ်းၸၢၼ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းဝႆႉ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း ၸူး ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇသေ ၶၢင်းၵၼ်ဝႆႉတင်း သဵၼ်ႈတၢင်းပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သူၼ်မွၵ်ႇမႁႃႇပၼ်ႇတုလ လႄႈ ၶူဝ်မႁႃႇပၼ်ႇတုလယဝ်ႉ။
သူၼ်မွၵ်ႇမႁႃႇပၼ်ႇတုလ

**သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်တုလ** ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉလိုဝ်ႈၸႂ်လိုဝ်းလင် တီႈတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီး သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး သဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးသူးလေႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီး သဵၼ်ႈတၢင်းၵူင်ႇတႄႇ လႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇ မီး သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလ ယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးသူးလေႇ၊ ႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈၸွမ်လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵဝ်ႇ၊ ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ဢေးဝုၼ်ႇၵေလိ လႄႈ လုမ်းၽွင်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵဝ်ႇ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈယေးငိုၼ်း ၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1948 ၽွင်းၶိုၼ်းလႆႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈတီႈ ပရိတ်ႉတိတ်ႉ သေ ဢၼ်ပဵၼ် သဝ်ႁိၼ်မၢႆတွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း သူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈယွင်ႈၵုင်ႇမုၼ် ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် မႁႃႇပၼ်ႇတုလ ဢၼ်ၶၢမ်ႇၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈသေ ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ (1824-1826) ၼၼ်ႉသေ လႆႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈၵိုၵ်းဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၸိူဝ်းမိူဝ်ႈပီ 1867၊ 1871 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မေႇၵျႃႇၵျႅၼ်ႇၼရႄႇ ဢႄးလ်ပတ်ႉၽၢႆႉ () လႆႈမႄးတမ်းလွၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ မူၼ်ႉမႄးဝဵင်းမႃးလႄႈ ၸူးႁွၵ်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈမၼ်းသေ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၽၢႆႉသၵွႆး () ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ႁူႉဝႃႈပဵၼ် တႅင်ႉသၵွႆး () ၼႆသေ ပဵၼ်တီႈလိၼ်ၶၢႆး ဢွင်ႈတီႈပဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးထတ်းလွၵ်း ၽဵဝ်ႈသိမ်းႁဵတ်းပဵၼ် တီႈၵူၼ်းမိူင်း လိုဝ်ႈႁိုဝ်ႉလိုဝ်ႈၸႂ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မၢၵ်ႇမီးဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ ဢဝ်ႁူၼ်ႁၢင်ႈႁိၼ်ၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူၼ်ႁၢင်ႈ ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ဝိတူဝ်ႇရိယ ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1896 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵၢင်သူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေပီ 1935 မႃး ယွၼ်ႉၼမ်ႉၸႂ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁၢဝ်ႁႅင်းမႃးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈလွၵ်းပၢင်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ လွၵ်းပၢင်ႇပၼ်ႇတုလ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ႁူဝ်ၶမ်ႈမႃး တီႈၼႂ်းသူၼ်ႇမွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းႁႆႇတိုင်ႈၵွင်ႈ ဢင်ၵိတ်ႉၵူၺ်း လႆႈလဝ်ႇမူၼ်ႈ သေ ဝၢႆးၼႆမႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢတ်ႈမၢၼ်ႈၸင်ႇၵွႆႈလႆႈ လဝ်ႇမူၼ်ႈယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
သဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးသူးလေႇ

**သဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးသူးလေႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းပိူင်လူင် တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ သဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးသူးလေႇၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်း သူၼ်မွၵ်ႇမႁႃႇပၼ်ႇတုလၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်လွႆ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
ၼွင်ဢိၼ်းလျႃး

**ၼွင်ဢိၼ်းလျႃး** () ၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉၸႂ် ဢၼ်လိုဝ်းလင် ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈဝႃႈ မီးၸမ်တီႈၵၢင်ဝဵင်းသေ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ပႃႇရမီႇ၊ ၽၢႆတူၵ်းမီး သဵၼ်ႈတၢင်းပျီႇ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းမီး သဵၼ်ႈတၢင်းဢိၼ်းလျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီးသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈလႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီး သဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးၵပႃႇဢေး ယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၼွင်ဢိၼ်းလျႃးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁိူၼ်း ဢူးၼေႇဝိၼ်း၊ ႁိူၼ်း ၵလူင်ႇဢူးၸေႃး၊ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵလၢပ်ႉ၊ ႁူင်းလႅမ်း ဢိၼ်းလျႃးလဵၵ်ႉ၊ မရီႇၼႃႇႁွၵ်ႉၸ်၊ သူၼ်မွၵ်ႇ မျႃႉၵျုၼ်းတႃႇ၊ ႁိူၼ်းၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ၊ လုမ်းၽွင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်းၸိုင်ႈမိူင်း ၸဵင်းလႄႉၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ပူၵ်ႉၵလၢပ်ႉ၊ ၸုမ်းႁိူဝ်းယွတ်ႈ တႃႈၵုင်ႈ၊ သူၼ်မွၵ်ႇ ၸဵင်းလၢၼ်းၸူဝ်ႇပျေႇ၊ ၼွင်လုၺ်းၼမ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ဢၢႆႇၽီႇၸီႇ၊ ၽင်ၼွင်ဢိၼ်းလျႃး ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းပျီႇ၊ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁိူၼ်းယႂ်ႇႁိူၼ်းလီၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈပီ 1882 လႄႈ 1883 ၼၼ်ႉ ဢိင်းၵိတ်ႉ ၶဝ် လႆႈသၢင်ႈမႃး တွၼ်ႈတႃႇပၼ်ၼမ်ႉ တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၽႄပၼ်ၼမ်ႉၼႆ လုၵ်ႉတီႈ ၼွင်ဢိၼ်းလျႃး ၵၢႆႇလွတ်ႇၸူး ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ

## သူၼ်မွၵ်ႇၼွင်ဢိၼ်းလျႃး
**သူၼ်မွၵ်ႇၼွင်ဢိၼ်းလျႃး**ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်း ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈသေ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၵေႃႉၵူႈၸၼ်ႉၸွမ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႆႉမႃးထႆႇငဝ်းတူင်ႉမၢၼ်ႈ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ လူၺ်းၼမ်ႉ၊ ၶီႇႁိူဝ်းယွတ်ႈ လႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လဵၼ်ႈသေ ပဵၼ်တီႈ ၸုမ်းႁိူဝ်းယွတ်ႈ တႃႈၵုင်ႈ မီးဝႆႉၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2009 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ၵျွၼ်ႇ ဝီႇလီႇယႅၼ်ႇ ယႅတ်ႉတေႃး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လုၺ်းၼမ်ႉလတ်းၶၢမ်ႈ ၼွင်ဢိၼ်းလျႃးသေၵေႃႈ ၶဝ်ၸူးထိုင် ႁိူၼ်းၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး

*ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး(တႃႈၵုင်ႈ)
*ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး(တႃႈလိူဝ်ႇ)
*ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး(ပၢင်ႇဢူးလူင်)
သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ

ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်သဵင်မိူၼ်သေတႃႉ ပဵၼ်ဢၼ်တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ဝေႃးႁၢၼ် သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ႈပၼ် တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလၢႆးလေႃးတူဝ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပိၼ်ႈၽူၼ်မၼ်းတႄႉ ပဵၼ် **တူၼ်ႈထႅဝ်မိူၼ် သဵင်ပႅၵ်ႇ** ယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး(တႃႈၵုင်ႈ)

တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် **ၼွင်ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး** ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ၼွင်ဢိၼ်းလျႃးယဝ်ႉ ပဵၼ်ၼွင် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထီႉသွင်ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၽြႃးသူၺ်ႇတၵူင်ႇသေ တင်းၼွင်ဢိၼ်းလျႃးၼႆႉ ဢဝ် လွတ်ႇၼမ်ႉသေ သိုပ်ႇၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ ၁၁၄၇ (ပီမိူင်း?၊ ပီၵေႃးၸႃႇ?) မိူဝ်ႈပၢၼ်လၢၵ်ႈထၢၵ်ႈ ပူဝ်းတေႃႇၽယႃးၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၽွင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢူးသူၺ်ႇယေး ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ပေႃးတေလႆႈ ၼမ်ႉသႅၼ်ႈၼမ်ႉသႂ်ၼႆ ၸင်ႇတႄႇၶူတ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၼွင် ဢၼ်ၶုတ်းဝႆႉတႃႇ၊ ၸၢင်ႉ။ မႃႉ၊ ဝူဝ်း၊ ၵႂၢႆး ဢၼ်လဵင်ႉဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶႄၽေးဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ **ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵလေး** ၼႆယဝ်ႉ။

လႆႈသၢင်ႈမႃး တွၼ်ႈတႃႇ ပၼ်ၼမ်ႉ တီႈ **လိၼ်တပ်ႉ** ၽၢႆႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ဢင်းၵိတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၵၢင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉသေ လႆႈလၢမ်းတူၺ်း တေမီး တၢင်းၵႂၢင်ႈ 5 လၵ်း လႄႈ 8 ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈႁိမ်းႁွမ်းၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး ဢၼ်မီး 150 ဢေႇၵၼၼ်ႉ တႃႇ 110 ဢေႇၵၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် **[[မျေႇပတေႇတႃႇၵျုၼ်း]]**၊ **[[သူၼ်မွၵ်ႇပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉ]]**၊ **[[ၵရဝဵၵ်ႉ]]**၊ **[[ပၵၢၼ်ႇလူင်းၵျုၼ်း]]**၊ **[[ၶျိတ်ႉတူႇမျႃးၵျုၼ်း]]** (ၵုၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉ)၊ **[[သူၼ်သတ်း#သူၼ်သတ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ သူၼ်သတ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]**၊ **[[ႁွင်ႈၼႄပႃ]]**၊ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင် လႄႈ ႁူင်းလႅမ်းၸၼ်ႉသုင် လႄႈ ႁူင်းယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၼတ်ႉမွၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းပႁၢၼ်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ႇယဵၵ်ႉတႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပၢၼ် ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ ၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးၽၢႆးႁိူဝ်း ၽိင်ႈမၢၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵရဝဵၵ်ႉ ၵေႃႈ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 2010 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 16 ဝၼ်း ၽွင်းၶၢဝ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇ တၢမ်းၶမ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ သၢမ်လုၵ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆၵႂႃႇ 24 ၵေႃႉသေ ၵူၼ်း 60 ပၢႆလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼွင်ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွင်ႈတီႈဢႅဝ်ႇလႄႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၼွင်တႅတ်ႉတေး

## ၼွင်တႅတ်ႉတေး

**ၼွင်တႅတ်ႉတေး** () ၼႆႉ ပဵၼ်ၼွင်လူင် ဢၼ်လိုဝ်းလင် တီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၼွင် ဢၼ် သူၺ်ႇတၶျွင်း၊ တိင်ႇၵၸႃႇၶျွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း တၢၼ်ႇလႅတ်ႉမေႃႇပွၵ်ႉၸၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းမျႃႉတႃႇၸီႇ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1997 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီးတႃႇလိူဝ်ႇ သေၵေႃႈ လႆႈမူၼ်ႉမႄးမႃးယဝ်ႉ။ 

## ကိုးကား
ပရေႃးၵျႅတ်ႉ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ

**ပရေႃးၵျႅတ်ႉ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ** () ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၵေႃႇငဝ်ႈ ဝီႇၶီႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ း ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2003 တႄႇတင်ႈမႃးတီႈ ဝဵင်းသၼ်ႇၾရၢၼ်ႇသိတ်ႉၸ်ၵူဝ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၵႄႇလ်ၽူဝ်းၼီးယႃး ၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၵေႃႉ ၸတ်းၵၢၼ်မၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၾွင်ႇတေးသျိၼ်းသေ လႆႈၸတ်းၵၢၼ် ပရေႃးၵျႅတ်ႉတင်းၼမ် ၸိူဝ်းပဵၼ် သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ်ၸႂ်ႉလႆႈလၢႆ လႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ပရေႃးၵျႅတ်ႉလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈမၢႆ
လွင်ႈဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼင်ႇၸွမ်း ၶပ်ႉမၢႆ  ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ပရေႃးၵျႅတ်ႉသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် လႄႈ ပရေႃးၵျႅတ်ႉၽၢႆႇလင် တၢင်ႇၸိူဝ်း

* [//www.mediawiki.org/wiki/ မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ] – a free software open source wiki package and its documentation
* Phabricator – A bug tracker and project management system for MediaWiki
* Wikitech – ၽိုၼ်လိၵ်ႈပၢႆးၸၢင်ႈ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ
* Wikimedia Tool Labs (a.k.a. WMFLabs, Tool Labs, WikiLabs, Labs) – Server environment for supporting development and operations engineering
* [//test.wikipedia.org/wiki/Main_Page Test Wikipedia] – တႃႇၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ်
* Server status – ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈပိူင်လူင် - သၢႆငၢႆပိူင်ပဵၼ်ယမၢ်းလဵဝ် တီႈ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇၾွင်ႇတေးသျိၼ်း
* [//stats.wikimedia.org/ WikiStats] – သဵၼ်ႈမၢႆၶေႃႈမုၼ်း ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ
* Wikimedia Mailservices – သဵၼ်ႈမၢႆၽူတ်ႉဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ


## တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
* သဵၼ်ႈမၢႆ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး
* သဵၼ်ႈမၢႆ ဝီႇၶီႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းပူပ်း၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း
#ဝၢၼ်ႈမႆႉၵၢင်း
#ဝၢၼ်ႈမႆႉလိူဝ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇဝၢၼ်
#ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလမ်ၵုင်း
#ဝၢၼ်ႈၵုင်းပဝ်း
#ဝၢၼ်ႈၶူဝ်သၢႆး
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလမ်လၢင်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵၢင်း၊ ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း

**ဝၢၼ်ႈမႆႉၵၢင်း**  (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မွၵ်ႇမႆႇ
ဝၢၼ်ႈမႆႉလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ

**ဝၢၼ်ႈမႆႉလိူဝ်ႇ**  (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မွၵ်ႇမႆႇ
ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး သူၼ်ပၢႆးမွၵ်ႇတူၼ်ႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ

thumb|250px|တီႈမုင်ႈယဵမ်ႈတီႈၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်း သူၼ်ပၢႆးမွၵ်ႇတူၼ်ႈ
**ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး သူၼ်ပၢႆးမွၵ်ႇတူၼ်ႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ** () (ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်း **သူၼ်ပၢႆးမွၵ်ႇတူၼ်ႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ** () ၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းမီး 177 ႁႅတ်ႇထႃႇသေ တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယၢၼ်ၵႆၵၼ် 44 လၵ်း (69) ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်တၢင်းသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 3605 ထတ်း (1000 မီႇတႃႇ) မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင် (မေႇမျဵဝ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ု

## ပိုၼ်း
သူၼ်ဢူးယဵၼ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1915 ၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇပႃႇထိူၼ်ႇ ဢင်းၵိတ်ႉ ဢႄးလႅတ်ႉရူဝ်ႇၵျႃႇ Alex Roger) ၼႆႉ လႆႈတႄႇ သူၼ်ပၢႆးမွၵ်ႇတူၼ်ႈမေႇမျဵဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈသူၼ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းမီး ဢေႇၵ 20 (120000 လွၵ်းမီႇတႃႇ)သေ ဢဝ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၽူႈသူင်လုမ်းလႃးသူၼ်မွၵ်ႇ လေႇတီႇ Charlotte Wheeler Cuffe သေၵေႃႈ လႆႈယိူင်ႈ  သူၼ်မွၵ်ႇၶိဝ်းၵႃးတႅၼ်း တီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်ႉသေ တႄႇတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။

ထိုင် ပီ 2917 မႃး ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶူဝ်ႇလူဝ်းၼီႇ ဢင်းၵိတ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ထိုင်မႃး ပီ 1924 ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ် သူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တူၺ်းထိုင်ထိင်းသိမ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင် 1942 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်း လုၵ်ႉတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇပႃႇထိူၼ်ႇသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် "ထိူၼ်ႇလွတ်ႈၽေး မႃးယဝ်ႉ။ ပီ 2000 တဵမ် လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပျူဝ်ႇၶျူၵ်ႉမူးၵျီး တၢၼ်းသူၺ်ႇ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉပဵၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး သူၼ်ႇပၢႆးမွၵ်ႇတူၼ်ႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ () မႃးယဝ်ႉ။ 

## တူၼ်ႈ လႄႈ မွၵ်ႇ

## ပၢင်ၵႅဝ်ႈ

## ႁွင်ႈၼႄ

## ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း သူၼ်ဢူးယဵၼ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
ၸၢင်ႈသႅင်၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
ဝၢၼ်ႈၼွင်တဝ်းဝၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ

**ဝၢၼ်ႈၼွင်တဝ်းဝၵ်း**  (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းပႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ

**ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းပႅင်း**  (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
045 ၸၢတ်ႈရေႃးႁိၼီႇ

## 45 - ၸၢတ်ႈရေႃးႁိၼီႇ
(ရေႃႁိၼီ = ၶႃႈယိင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ ရေႃးႁိၼီႇ)
ၸေႇတၼႃႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈယူႇသေတႃႉ ပေႃးဝႃႈ တၢင်းႁဵတ်းဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၸိုင် 
ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်

## ဝတ်ႉထု ပၸ်ၸုပ်ႉပၼ်ႇ
ၽွင်းမိူဝ်ႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး တိုၵ်ႉယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇ ဢၼ်သထေးလူင် ဢၼႃႇထပိၼ်ႇ ႁဵတ်းလူႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၶႃႈယိင်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ရေႃးႁိၼီႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇ တေႁေႃးၼႄ ၸၢတ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်မႄႈ ၶႃႈယိင်းရေႃးႁိၼီႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃႉၶဝ်ႈယူႇတမ်ႈတီႈပိူၼ်ႈပေႃႉ ၶဝ်ႈၼၼ်ႉသေ ပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်းႁိူၼ်း မႃးၼွၼ်းဝႆႉယူႇ။ မႅင်းမူၼ်း မႃးတွမ်မႄႈထဝ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃး တၢၼ်ႇ ပိူၼ်ႈဢဝ်ၶဵမ်မႃးၸီးတႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ မႄႈထဝ်ႈၸင်ႇ ၸႂ်ႉရေႃးႁိၼီႇလိုပ်ႈပႅတ်ႈ မႅင်းမူၼ်း ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ရႃးႁိၼီႇၵေႃႈ ဢၢင်ႈတေႁႅမ်တၢႆ မႅင်းမူၼ်းဝႃႈၼႆ ၸင်ႇဢဝ်သၢၵ်ႇသေ ႁႅမ်မႄႈ ထဝ်ႈလႄႈ မႄႈထဝ်ႈၵေႃႈ တၢႆထင်တီႈၵႂႃႇ တီႈၼၼ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
သထေးလူင် လႆႈႁူႉထိုင် လွင်ႈၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေၵႂႃႇ လဝ်ႈလၢတ်ႈထိုင် တမ်ႈတီႈမုၼ်ၶမ်းၽြႃးလႄႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၸင်ႇဝႃႈ “သထေးလူင် ၶႃႈယိင်းၵေႃႉၼႆႉ ဢဝ်သၢၵ်ႇသေ ႁႅမ်တၢႆ မႄႈမၼ်းၼင်ႇၼႆၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၵႃး ၸၢတ်ႈၼႆႉၵူၺ်း၊ ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ၵေႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ”ၼႆသေ ၸင်ႇတေႁေႃးလၢတ်ႈၼႄ ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ယူႇယဝ်ႉ-

## ဝတ်ႉထုဢတိတ်ႈ
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တီႈမိူင်းၿႃႇရႃႇၼသီႇၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ပြႁမၻတ်ႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ဢုပ်ႉမိူင်းယူႇၼၼ်ႉ ၼေႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈႁဝ်း ပဵၼ်သထေး တီႈမိူင်းၿႃႇရႃႇၼသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိူၼ်းသထေးလူင်ၼၼ်ႉ မီးၶႃႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ရေႃးႁိၼီႇ။ မႄႈၶႃႈယိင်းၵေႃႉၼႆႉ ၸင်ႇၵႂႃႇၼွၼ်း တမ်ႈတီႈ ၶူၵ်ႉမွင်း ဢၼ်ၶႃႈယိင်းၶဝ် တမ်ၶဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ မႅင်းမူၼ်း တွမ်မႄႈမၼ်းယူႇ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉဝႃႈ “လုၵ်ႈယိင်း... လိုပ်ႈမႅင်းမူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉလူး”ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ၸင်ႇဢဝ်သၢၵ်ႇသေ ႁႅမ်ပၼ်မႅင်းမူၼ်းႁႅင်းႁႅင်း ၸင်ႇၵႂႃႇႁႅမ်ၺႃးမႄႈမၼ်းလႄႈ ၸူးဢဝ်မႄႈမၼ်း တၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၼေႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ လႆႈႁူႉငိၼ်းလွင်ႈၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေလွတ်ႈႁေႃး ၵႃႇထႃႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

### ပႃႇလိ
* **45**	

သေယျေႃ ဢမိတ်တေႃ မေꩪႃဝီ ၊ ယၺ်ၸေ ၿႃလႃ’ၼုၵမ်ပၵေႃ။

ပသ်သ ရေႃႁိၼိၵံ ꩡမ်မိံ ၊ မႃတရံ ႁၼ်တွႃၼ သေႃၸတိ။


### ပိၼ်ႇတႆး
ၽူႈၶဵၼ်ဢၼ်မီးပႆႇၺႃႇတၢင်းႁူႉၼၼ်ႉ ယင်းမႅတ်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ ဢူၺ်းၵေႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီး တၢင်း ႁူႉပႆႇၺႃႇၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမႅတ်ႈ။ ဢွၼ်ၵၼ်တူၺ်း ရေႃးႁိၼီႇ ၽူႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈၼၼ်ႉတႃႉ။ (ႁေႃးႁိၼီႇ ၼႆႉ) ဢဝ်တၢႆမႄႈမၼ်းသေ လႆႈၼႅင်ၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႃႇတၵ
သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ

သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ် ၶမ်ႇပၼီႇၽႄ ႁင်း ဢေႃႇရၶႄး ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ ပဵၼ် ၶမ်ႇပၼီႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ဢၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ IT (Information Technology) လႄႈ ၶၢႆပႃး ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ ၶိူင်ႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ IT (Information Technology) သေလႄႈ သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ ၶူင်သၢင်ႈမႃး Java Programming, Solaris operating system လႄႈ Network File System (NFS) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးမႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် Unix, RISC processors, thin client computer လႄႈ virualized computer  ၸၵႂႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် key computing technologies ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1982 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 24 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ
Python (programming language)

Python ၼႆႉပဵၼ် high-level programming language  ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ လၢႆးၵေႃႇသၢင်ႈ သၽေႃးတြႃး ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ Python ၼႆႉ ဝႆႉပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇ ၼမ်ႉၵတ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇဢၢၼ်ႇလူငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် Core syntax Python လႄႈ  semantics ၼႆႉ  ပဵၼ် minimalist သေ မီးဝႆႉ ယေးယွင်  standard library ဢၼ်ၸေးၸုင်ႇယဝ်ႉ။ Python ၼႆႉ လွင်ႈဢဝ် whitespace ၸႂ်ႉပဵၼ် block delimiter ၼႂ်းၵႄႈ programming languageၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉ unittest သေ ၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ Test case ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဵတ်းလႆႈၼင်ႇၼၼ်ႇလႄႈ ၸၢင်ႈဢဝ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇသေ ၵူတ်ႇထတ်းလႆႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ၽရူဝ်ႇၶႅမ်းမိၼ်း
HTML

**HTML** ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ယေႃႈ ႁင်း Hyper Text Mark-up Language ၶႃႈဢေႃႈ။ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ် Web Browser ၶဝ် ပွင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းပိူင်လူင် ၽွင်းမိူဝ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ HTML ၼႆႉ Tim Berners-Lee လႄႈ Rober Calliau ၶဝ် လႆႈတႄႇသွၵ်ႈႁၼ် လွၵ်းလၢႆးမႃး မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိုင်ထႅင်ႈမွၵ်ႈသွင်ပီ Tim Berners-Lee ၼႆႉ လႆႈၶူင်သၢင်ႈပၢႆးၸၢင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်တင်း Tag သေၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉသေ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Browser သေ တူၺ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ပၢႆးၸၢင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢဝ် Hyper-Link သေၵေႃႈ ၵွင်ႉဢဝ်ၼႃႈလိၵ်ႈတင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈၸူးဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇလႆႈၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈမႃးဝႃႈ Hyper Text Markup Language ၼႆယဝ်ႉ။
Programming language

**Programming language** (ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း တမ်းၶပ်ႉမၢႆ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းတူၵ်းပိူင် ဢၼ်ၵူၼ်းပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၸွမ်းပိူင် ဢၼ်တႃႇပၼ် ၶေႃႈၸီႉသင် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉ Programming Language သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸၢၵ်ႈသေ ဢဝ် algorithms သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ ဢွၵ်းပွမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

Programming Languages ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် C, C++, C#, Java, Python, Ruby, PHP ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ Programming Language ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၵေႃႈၶဝ်ႈတင်းတိုဝ်းတီႈၽႂ်ႇ ႁင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

## ပိုၼ်း
ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ တီႇၵျိတ်ႉတႄႇ ပႆႇဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈၸၼ်တမ်းၶပ်ႉမၢႆ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈပီ သၢၵ်ႈၵရဵတ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ၵဝ်ႈၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းပၵ်ႉၵတႅတ်ႈ တီႈဢၼ်တေလႆႈဝႃႈ တီႈတၢင်းႁၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ ၸူႉတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မူႇသႃႇၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶူႈသၢင်ႈမႃး ၸၢၵ်ႈဢၼ်ပဝ်ႇပီႇလႆႈႁင်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပရူဝ်ႇၶႅမ်းမိၼ်း
ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ

**ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ** () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇတႂ်ႈ လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ သေ ပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၸတ်းၵၢၼ် ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ ယဝ်ႉ။

ၶွင်ႇၸီႇၼႆႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉၽွတ်ႈႁႅၼ်းသေ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉလိူၵ်ႈဢဝ် ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၽူႈတႅၼ်းတၢင်တူဝ်တပ်ႉမတေႃႇ ၶဝ်ႈပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇၸီႇယဝ်ႉ။ ၶွင်ႇၸီႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇတီႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ယဝ်ႉ။ ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ လႆႈဢဝ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၽၢၵ်ႈၵၼ်သေ ၽူႈယႂ်ႇၽၢႆႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပႃး ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်း ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ

Big text**ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ** () ၼႆႉ ဢဝ်တင်းတႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉသေ ပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်လႆႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း
ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ဢဝ်တင်း တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သၢမ်ၸုမ်းသေၵေႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
#ၸုမ်းတႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃးတီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ (လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ)
#ၸုမ်းတႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃးတီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင်၊ ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလႄႈသင် ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ (လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း)
#ၸုမ်းတႅၼ်းၽွင်း တူဝ်တႅၼ်း တပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ်ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း လႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင် တွၼ်ႈတႃႇ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသွင်ဢၼ် ၼင်ႇၼႄမႃးၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ

## လွင်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇ လႄႈ လွင်ႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ပီ 2011

ၼႂ်းၵႃႈ ၸုမ်းသၢမ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ လႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇ ၼေႃႇၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸုမ်းၵေႃႉၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈ ပၼ်သဵင်တႃႇၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ သၢမ်ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼေႃႇၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈသဵင်ၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၵေႃႉဢၼ်လႆႈ သဵင်ၼမ်ထီႉသွင်ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၁) လႄႈသင်၊ ၵေႃႉဢၼ်လႆႈ သဵင်ၼမ်ထီႉသၢမ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၂) ၼႆယဝ်ႉ။

## ပီ 2011
ဝၢႆးသေ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2010 ယဝ်ႉ ထိုင် ပီ 2011 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ဝၼ်းတီႈ 4 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းတႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း လႆႈ လဝ်ႈတၢင်ႇ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇလႄႈသင်၊ ၸုမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸမ်ႉ လႆႈ လဝ်ႈတၢင်ႇ မေႃယႃၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း လႄႈသင်၊ ၸုမ်းတႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇၶဝ်ၸမ်ႉ လႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇ ဢူးတိၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႉဢူး လႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ် လဝ်ႈတၢင်ႇ ၼေႃႇၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လႆႈပၼ်သဵင်လႄႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇၵႃႈတီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ လႆႈသဵင်ၼမ်သေပိူၼ်ႈလႄႈ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈႁူၵ်းသေ၊ ဢူးတိၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႉဢူးၸမ်ႉ လႆႈသဵင်ၼမ်ထီႉသွင်လႄႈ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၁) လႄႈသင်၊ မေႃယႃၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းၸမ်ႉ လႆႈသဵင်ၼမ်ထီႉသၢမ်လႄႈ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၂) မႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2012 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၁) ဢူးတိၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႉဢူးၼႆႉ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈပၢႆးယူႇလီၼႆလႄႈ လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသေ မေႃယႃၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၁) မႃးသေ ၸုမ်းတႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ ၶဝ်ၸင်ႇလႆႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ဢူးၺၢၼ်ႇထုၼ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇ (ၼမ်ႉ) ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၂)ယူႇယဝ်ႉ။

## ပီ 2016

;လွင်ႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 11)

;လွင်ႈလိၵ်ႈတင်ႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 11)

;လွင်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ [တပ်ႉမတေႃႇ] (2016 လိူၼ်မတ်ႉၶျ်)

;လွင်ႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵမ်းလိုၼ်းလင် (2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 15 )

တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈ ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၼၼ်ႉ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈသဵင် ၃၆၀ သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ၊ ၵေႃႉထူၼ်ႈၵဝ်ႈ သေ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၸမ်ႉ လႆႈၶႅပ်းသဵင် ၂၁၃ သေ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၁) လႄႈသင်၊ ဢူးႁိၼ်ႇၼရီႇပၼ်ႇထီးယူႇ ၸမ်ႉ လႆႈသဵင် ၇၉ သေ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၂) မႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်** ၼႆႉ ပဵၼ် ၸုမ်းၽွင်းငမ်း ဢၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ့ တေလႆႈဢဝ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ၊ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ၊ ၶုၼ်ၽွင်းလူင်၊ ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၼႆႉ လၵ်းမိူင်း တွၼ်ႈ ၂၀၀ လႆႈၼႄဝႆႉ ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။

ၾိင်ႈမိူင်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တွၼ်ႈ ၃၇၊ ၃၈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၼႄဝႆႉဝႃႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈ တွၼ်ႈ ၃၀ သေ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈ ၶၢမ်ႇၵတိသႅတ်ႉၸႃႇ ပႃႈၼႃႈ ၼႃႇယၵ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢင်ၵုမ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ၊ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ တွၼ်ႈ ၃၄ သေ ဢဝ်တင်း ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသေလႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ၽူႈတတ်းသိၼ် လုမ်းတတ်းသိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၸွမ်တတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈလႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း လုမ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၾိင်ႈလၵ်းမိူင်း၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈ လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းၵမ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ၶုၼ်ၽွင်းလူင်၊ ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈ၊ ၸွမ်ထတ်းသဵၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈၶၢမ်ႇၵတိသႅတ်ႉၸႃႇ ပႃႈၼႃႈ ၼႃႇယၵ ၽွင်းမိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႆ လႆႈၼႄဝႆႉဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။

ဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈမီး လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းၼိူဝ် လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇပႃးတီႈ လၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉသေ ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တေလႆႈမီးတီႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ၶေႃႈၼႆႉသေ တေဢမ်ႇလႆႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းဢၢပ်ႇၼွပ်ႇပၼ် ၸုမ်းပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေၸုမ်းၸုမ်း လႄႈသင်၊ ၽူႈပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေၵေႃႉၵေႃႉလႄႈသင် ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၾိင်ႈမိူင်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႄဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းဢၼ်မၼ်ႈယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ တေဢမ်ႇလႆႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ ပုၼ်ႈၽွင်းလႄႈ သုၼ်ႇႁဵတ်း ဢၼ်ဢၢပ်ႇၼွပ်ႈဝႆႉပၼ် ၸုမ်းပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေၸုမ်းၸုမ်းလႄႈသင်၊ ၽူႈပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေၵေႃႉၵေႃႉလႄႈသေ ဢဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၼိုင်ႈလိူၼ် တေလႆႈၸတ်းႁဵတ်း တီႇဢေႇသုတ်း သွင်ပွၵ်ႈသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးတၢင်းလူဝ်ႇမႃး ၸၢင်ႈႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးဝိၼ်းမိၼ်ႉ (မၢတ်ႉၶျ် 2018)

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်တႄႇၽွၼ်ႈႁႅၼ်းမႃးမိူဝ်ႈ 2018၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 ၼၼ်ႉ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉဢွၼ်တၢင်း ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ထိုင်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 မႃး ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶၢမ်ႇၵျၢမ်းသႅတ်ႉၸႃႇသေၵေႃႈ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵႃႈတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ (ဢေႇပရႄႇ 2016)

ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ

**ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ** ၼႆႉ ပဵၼ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်သုတ်းထီႉသွင် တီႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ဢဝ်  လၵ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (၂၀၀၈) သေ တႄႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် မႃးသေ မီးဝႆႉ တႂ်ႈမိုဝ်း ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဢၼ်ၼႆႉ တႄႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 2011 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ထီႉသွင် တီႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ တီႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈဝႆႉ တႃႇသွင်ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## Vice-Presidents in Burma/Myanmar


## တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
*ပၢႆးမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ
*ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ
*ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းမၢၼ်ႈ

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ

**လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ** ၼႆႉ ပဵၼ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်းလဵဝ် တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်တႄႇၽွတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢွၼ်တၢင်း ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇလႄႈ ထိုင် လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ၶၢမ်ႇၵႂၢမ်းသႅတ်ႉၸႃႇသေ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ တေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၽွင်းငမ်းယဝ်ႉ။

## ႁူဝ်ၼႃႈ

## လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ်(မၢတ်ႉၶျ် 2018 -)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
ႁိၼ်ႇၼရီႇဝႅၼ်ႇထိဝ်း

**ႁိၼ်ႇၼရီႇဝႅၼ်ႇထိဝ်း** (; ၵိူတ်ႇ 1958 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 9) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၂) မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ တီႈ ၶဵၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ (၃) တီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ၼၼ်ႉသေ လႆႈ ဢွင်ႇပႄႉမႃးလႄႈ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼင်ႇ တႅၼ်းၽွင်း တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇၵိၼ်ႇၵႂၢမ်းသႅတ်ႉၸႃႇ ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႈ
ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ လႆႈႁပ်ႉၶူးတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵၵ်ႉၸႃႇတဵၵ်ႉပၢၼ်ႇတႃႈၵုင်ႈ မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၸဝ်ႈႁၢၼ် တီႈ တပ်ႉမတေႃႇမႃးယဝ်ႉ။

## ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ
ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ဢူးႁိၼ်ႇၼရီႇဝႅၼ်ႇထိဝ်း ပဵၼ် ၼေႃႇၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မႃးယဝ်ႉ။
ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈလုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႆႈသဵင် ၁၄၈ သေ ထုၵ်ႇလဝ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၼေႃႇၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 15 ဝၼ်း တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၶႅပ်းသဵင် ၃၅၂ သဵင်ၼၼ်ႉ လႆႈ ၇၉ သဵင်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၂) တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း
ဢူးႁိၼ်ႇၼရီႇဝႅၼ်ႇထိဝ်း ၼႆႉ လႆႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းတင်း တေႃႇသူၺ်ႇလႂၢၼ်းသေ မီးလုၵ်ႈလၢင်းသၢမ်ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လႆႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ႁူင်းႁဵၼ်းမႄႈ

ဢၼ်ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း **ႁူင်းႁဵၼ်းမႄႈ** ဢမ်ႇၼၼ် **ႁူင်းႁဵၼ်းမိူဝ်ႈဢွၼ်ႇ** ၼၼ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈ "**Alma mater**" ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇဝႃႈ *alma* ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃး *ဢၼ်ႁႂ်ႈဢႁႃႇရတဵမ်ထူၼ်ႈ* ဢမ်ႇၼၼ် *ဢၼ်ႁၵ်ႉႁွမ်ပႅင်း* ဝႃႈၼႆသေ *mater* ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၸမ်ႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ *မႄႈ* ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်တၢင်ၼမ် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢေႇတႄႉ ပဵၼ် *almae matres* ၼႆယဝ်ႉ။
ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ရေႃးမၶဝ် ပၢၼ် (ancient Rome)  ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶုၼ်ၽီမႄႈ (mother goddess) ပိူင်လူင်မၼ်း မၢႆထိုင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸီးရိတ်ႉ (Ceres) ဢမ်ႇၼၼ် ၸိတ်ႉပီႇလီ (Cybele)၊ ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆး ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ႁုမ်ႈမုၼ်းမႃး လႆႈမၢႆထိုင် ၸဝ်ႈမႄႈမေႇရီႇ (Virgin Mary) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်မႃးၸမ်ႉ ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈတူင်ႇဝူင်းပၢႆးပႆႇၺႃႇသေ မၢႆထိုင် ႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး၊ ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမႃး၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶေႃးလဵၵ်ႉ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်

**ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်** ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## လွင်ႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ

ၽွင်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ တႄႇၸတ်းႁဵတ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ ဢွၼ်ၵၼ်လိူၵ်ႈ ၽူႈၼၢမ်း လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ဢႃႇယုၸူဝ်ႈၶၢဝ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်းတႄႇသေ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းႁိုင် ၃၀ လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်းၶဝ်ၼႆ့ လႆႈႁၢပ်ႇပႃးၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၽူႈၼၢမ်း လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်တႃႇ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်းၶဝ် လႆႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ့ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ တွၼ်ႈတႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ၽွၼ်းယဝ်ႉၼႆၸိုင် ဢၼ်ပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း ၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၽူႈၼၢမ်းၵႂႃႇ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ