တူၼ်ၶူးလူင် ဢႃၸိꧣ်ꧣ (ၼွင်လွင်း)

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဢႃႇၸိၼ်ႇၼ ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉၸၵ်းဝႃႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၼွင်လွင်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈ ယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵျွင်း ဝၢၼ်ႈၼွင်လွင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸပ်းၸိုဝ်ႈၼင်ႇၼၼ်။ ၼႂ်းဢိူင်ႇထုင်ႉမၢဝ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇၼွင်လွင်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈဢၼ်မီးဢေႃးၸႃႇ ၼိူဝ်သင်ႇၶႃႇလႄႈ တၵႃႇသေ ပဵၼ်တူၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ပရိသတ်ႈတင်းၼမ် ၼပ်ႉယမ်ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ။
ၸဝ်ႈပဵၼ် ၸႃႇတိ မၢၼ်ႈၼွင်လွင်းသေ မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ 5 ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶပ်ႉမၢႆတီႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။
#ၼၢႆးယွတ်ႈငိုၼ်းသႅၼ်မွၼ်း (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶၢဝ်မေႇထႃႇဝီႇ
# ၼၢႆးမႆငိုၼ်းဢၢမ်ႊ
# ၼၢႆးသွႆႈၶမ်းႁိူင်းဢႆႇ
# ၶိင်းသွႆႈၶမ်းသႂ်
# ၸၢႆးယီႊပၢၼ်း (ၽူႈမႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၼွင်လွင်း)

### ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇ
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1317 ၼီႈ ပေႃႈမႄႈသွင်ပႃး ဢွၼ်မႃးဢၢပ်ႈပၼ် တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢႃႇသၽ ၵျွင်းၼွင်လွင်းသေ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဢွၼ်ႇ သွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈလၢႆးမႃးယဝ်ႉ။ 

### ပဵၼ်သၢင်ႇ
မိူဝ်ႈပီႊၵေႃးၸႃႇ 1320 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဢႃႇသၽ ၵျွင်းလူင် မၢၼ်ႈၼွင်လွင်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ ပေႃႈမႄႈတၵႃႇ ၼႂ်းမၢၼ်ႈ/ၼွၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ ႁဵတ်းပွႆးသၢင်ႇလွင်း ၵိုၼ်းလူင်ၵိုၼ်းလၢင်၊ ႁွတ်ႈထိုင်မႃး ဝၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်သၢင်ႇလွင်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇသေ တၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသၢင်ႇမႂ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇလွင်း ၸၢႆးယီႊပၢၼ်းတႄႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ သၢင်ႇဢႃၸိꧣ်ꧣ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢႃၸိꧣ်ꧣ ယူႇၼႂ်းၽဝ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီ လီလီငၢမ်းငၢမ်း ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတႆး ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

### ပဵၼ်ၸၢင်း
မိူဝ်ႈပီႊၵေႃးၸႃႇ 1330 ၼီႈၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းသႃႇသၼႃႇသေ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဢႃႇသၽ ဢွၼ်ႁူဝ်တၵႃႇၼွၵ်ႈမၢၼ်ႈၼႂ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ် ပွႆးၶၢမ်ႇသၢင်ႇၶၢမ်ႇၸၢင်း တမ်ႈတီႈ ၵျွင်းလူင်ၼွင်လွင်းလႄႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢႃၸိꧣ်ꧣၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢုပတ်ႉၸေႇ ၸဝ်ႈပဵၼ် သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဢႃႇသၽ ၵျွင်းလူင်ၼွင်လွင်း၊ ၸဝ်ႈတႃႇၼၶူဝ်းၶွင်သီႇပိူင်ၸဝ်ႈပဵၼ် ပေႃႈမႄႈ သွင်ၸဝ်ႈလႄႈ တၵႃႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

### တီႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ
ၽွင်းၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းသႃႇသၼႃႇၼႆႉ ၸဝ်ႈဢႃꩡိꧣ်ꧣ ႁူႉထိုင်ဝႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးတၢင်းႁူႉ ၼႂ်းထမ်းၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ ၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃးၼၼ်ႉ-
# ၵျွင်းလူင် မၢၼ်ႈၼွင်လွင်း တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ
# ၵျွင်းမဵဝ်ႉလႄႇ (ၵျွင်းၸရေးၵူင်း) လႃႈသဵဝ်ႈ
# ၵျွင်းႁမ်းပႄး ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ မိူင်းၶၢင်
# တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈၸေႃးတိၵႃႇယူင်ႇ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ တိူင်းၸႄႊၵႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

### ၼႃႈၵၢၼ်ၼင်ႈၵျွင်း
ဝၢႆးသေ ၵႂႃႇႁဵၼ်းဢဝ် တၢင်းႁူႉၼႂ်းသႃႇသၼႃႇယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃး ထုင်ႉမၢဝ်းသေ ၸွႆႈၶိုင်ပွင် ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၸၢင်းဢႃၸိꧣ်ꧣ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၶဝ် ၸင်ႇပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼင်ႈၵၢၼ်ႇၼင်ႈၵျွင်းယဝ်ႉ။ ၵျွင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈလႆႈၼင်ႈမႃးၼၼ်ႉၸိုင်
# ဝတ်ႉတိုင်းႁိူဝ်း ဢိူင်ႇ 19 မၢၼ်ႈ (ဝၢၼ်ႈ) တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝႃႇ။
# ၵျွင်းလူင် မၢၼ်ႈၼွင်လွင်း တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ ၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝႃႇ။
# ၵျွင်းထိူၼ်ႇၼွင်လွင်း (တေႃႇထိုင်ပေႃးၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇ)။

### ၵၢၼ်ပတိပၢတ်ႈ
မိူဝ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၼင်ႈၵျွင်း ၵျွင်းလူင်ၼွင်လွင်းၼၼ်ႉ လႆႈတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈဢရိယဝံသမၢဝ်း (လၢႆးသႂ်)သေ ပီ 1982 ၸဝ်ႈၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ် တပႄးၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈၸၢင်းဢေႃးတိင်ႇၼ၊ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝိၸယ လႄႈ ပီႈၼွင်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈ (ပႃးပီႈၼၢင်း ၵေႃႉပဵၼ် ၸဝ်ႈၶၢဝ်မေႇထႃႇဝီႇ) မႃးၶဝ်ႈၵၢၼ်တြႃး တီႈၵျွင်းဢူမုၼ်ထမ်းႁူမ်ႈသႃႇ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ဢၼ်သြႃႇၵမ်ႇမထၢၼ်း ဢူးလသူၺ်ႇ (ၸဝ်ႈမၢဝ်းလူင်) ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈလိူၼ်ပၢႆပၢႆယဝ်ႉ။ လႆႈပွင်ႇၸႂ်တြႃးဝိပတ်ႉသၼႃႇၵႂႃႇသေ ပေႃးဝႃႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း ၼွင်လွင်း ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃးတႃႇဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈၼႆသေ ၸင်ႇတေၵႂႃႇယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ လွႆႁူဝ်ၸၢင်ႉ ဢၼ်မီးႁိမ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မၢၼ်ႈၼွင်လွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽႃႇဝၼႃႇႁင်းၵူၺ်း တၵႃႇတီႈဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇၵၼ်ႇတေႃး လူႇၶဝ်ႈသွမ်းၽၵ်းသွမ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈၶဝ်ႈၵၢၼ်တြႃးဝိပတ်ႉသၼႃႇၼႆလႄႈ ဝၢႆးမႃး ၸဝ်ႈသြႃႇၸင်ႇတႄႇပိုတ်ႇပၢင်တြႃး တႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တီႈၸမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ် ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉႁၼ်မႃး ၸင်ႇႁဵတ်းပဵၼ် ႁူင်းထမ်း၊ ႁူင်းသဝ်းယေႃးၵီႇ၊ ၵျွင်းသွမ်း၊ ၵျွင်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈသေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၢင်တြႃးၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၼႆႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးၼႂ်းထိူၼ်ႇ သမ်ႉၸမ်ဝၢၼ်ႈၼွင်လွင်းလႄႈ ၵျွင်းၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျွင်းထိူၼ်ႇၼွင်လွင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵျွင်းတေႃးၼွင်လွင်းၼႆယူႇ။
### ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႃႈၵၢၼ်သင်ႇၶႃႇ
ၸဝ်ႈသြႃႇၼွင်လွင်း ယၢမ်ႈလႆႈႁဵတ်းမႃး ၽူႇမၢႆလူင်သင်ႇၶၼႃႇယၵ တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီႊယဝ်ႉသေ ဝၢႆးမႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶၼႃႇယ တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ သွင်သိုပ်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 8 ပီႊယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလိုဝ်ႈသဝ်း ၼႃႈၵၢၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ သင်ႇၶၼႃႇယၵတူင်ႇဝဵင်းယဝ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈပဵၼ် ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးလွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵုင်ႇမုၼ်ၽုင်းငဝ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်လီၸဝ်ႈႁဝ်း ႁိူဝ်ႈလႅင်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉသႃ ၽႃႇသႃႇသၼႃႇ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ မီးႁၢင်ႈၽၢင် ဢင်ႇၵႃႇလၵ်ႉၶၼႃႇ ၵုင်ႇမုၼ်ၼႃႇယၵ တဵမ်ထူၼ်ႈလီငၢမ်းလႄႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇလႆႈယုၵ်ႉဢဝ် ၸဝ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ် "ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး" ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

### ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ
ၼင်ႇႁိုဝ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ တေႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢွၼ်ၵၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ၵၢၼ်တင်းၼမ်ယူႇ။ ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈဢွၼ်ႁဵတ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႇၵျွင်းၶွင် သႅင် ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ၸေႇတီႇၵွင်းမူး လွႆႁူဝ်ၸၢင်ႉ၊ ၵွင်းမူးမူၼ်း (ၵွင်းမူးသီႇႁူဝ်ႇ)၊ ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉထီးယူဝ်း၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈသၢင်းထူး ၽြႃးရႁၢၼ်းတႃႇ၊ၽြႃးၸုၵ်း၊ ၽြႃးၼွၼ်းမိူင်း၊ ပၺ်ႇၸဝၵ်ႉၵီႇ 5 ၸဝ်ႈ၊ ၵျွင်းသိမ်ႇ၊ ၵျွင်းသင်ႇၶႃႇ၊ ႁူင်းထမ်းလူင်၊ ၵျွင်းၵွင်းမူး၊ ၵျွင်းသွမ်း၊ ၵျွင်းၶႅပ်းႁိၼ်၊ ၵျွင်းပွင်ဝၢတ်ႈ၊ ႁၢင်ႈၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ၊ ႁၢင်ႈၼိမိတ်ႈလူင်သီႇပိူင်၊ ႁေႃသိၼ်ၸဝ်ႈၶၢဝ်ၶဝ်၊ ႁွင်ႈလဵင်ႉလူတႃႇၶဝ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၶိင်းၼၢႆး ယေႃးၵီႇၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵၢႆႇၶူဝ်မႄးတၢင်း လၢင်းၶုတ်းၼမ်ႉမေႃႇ (ဢဝီႇၸိ) ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင် ၵၢၼ်ယႂ်ႇၵၢၼ်ဢွၼ်ႇ ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇႁၼ်ထိုင် ပွင်ၶိုင်ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းသေ ဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ပွႆးၽြႃး၊ ပွႆးလွတ်ႈႁေႃး ပထၢၼ်းပႃႇလိၸဝ်ႈ၊ ပွႆးၶဝ်ႈပွင်ၶဝ်ႈဝၢတ်ႈ၊ ပွႆးသၢင်ႇၵၢၼ်းၶမ်း၊ ပွႆးသၢင်ႇၵၢၼ်းၶိၼ်း၊ ပွႆးၸဝ်ႈဢုပၵုတ်ႉ၊ ပွႆးၶၢမ်ႇသၢင်ႇၶၢမ်ႇၸၢင်း၊ ပွႆးၸႃႇၵၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸိူဝ်းဢႃႇယု 70 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း သမ်ႉပေႃးတေလႆႈႁူႉ လွၼ်ႉၵႅၼ်ထမ်းတြႃး ဝိပသ်သၼႃ လၢႆးၵျၢင်ႉလၢႆးၵမ်ၼၼ်ႉ လႆႈၽိတ်ႈပၢင်း ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမိၼ်ၻ (ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်း တၢင်ႉယၢၼ်း) ၵျွင်းလွႆတိုင်ၶမ်း မူႇၸေႊ မႃးပိုတ်ႇပၢင်တြႃး၊ ၸဝ်ႈသြႃႇဝၼ်ႇၼိတ (ၸဝ်ႈသြႃႇမိူင်းလႃႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇမိူင်းၶွၼ်)၊ ၸဝ်ႈသြႃႇဢရိယဝံသ (လၢႆးသႂ်) ၵျွင်းၵမ်ႇထၢၼ်း ထၢတ်ႈၸွမ်သႅင်၊ ၸဝ်ႈၶူးတွၵ်ႇတိူဝ်ႇၻေဝိၼ်ၻႃꧤိပႃလ ၶေႃးလဵၵ်ႉသႃႇရိပုတ်ႉတ ဝဵင်းမူႇၸေႊ၊ ၸဝ်ႈၶူးသုၼၼ်ႇတ (ၸဝ်ႈၶူးသုမၢဝ်း) ၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်း ထၢတ်ႈၸွမ်သႅင် ၵုင်းသႃႇ ၼမ်ႉၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးပိုတ်ႇပၢင်တြႃး တီႈၵျွင်းထိူၼ်ႇၼွင်ၼွင်း မီးၵႂႃႇ (33)ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ 

### ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်း
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဢႃၸိꧣ်ꧣၼႆႉ ပေႃးဢဝ်သၽေႃး ပၵတိၵူၼ်းႁဝ်းဝႃႈၸိုင် ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇလီ သုင်းဝၢၼ် ဢမ်ႇသူႈလႃႈလီႈပဵၼ်သင်၊ လွင်ႈပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးမႃးသေပွၵ်ႈ၊ ဝၼ်းဢၼ်ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ တေဝၢင်းပူင်ၶၼ်ႇထႃႇၼၵ်းလူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းတိုၵ်ႉဢွၼ်ႁူဝ် ၵေႃႇသၢင်ႈ ထၢတ်ႈၵွင်းမူးၸုမ်ႈမိူင်းလီ တီႈမၢၼ်ႈၼမ်ႉၸၢင်ႉယူႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးတေၸဵဝ်းယဝ်ႉတူဝ် ႁႂ်ႈလႆႈယၢတ်ႇၼမ်ႉ လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ဝႃႈၼႆလႄႈ တင်းပေႃႈလဵင်ႉသွႆႈၶမ်းတၢၼ်း မၢၼ်ႈၼမ်ႉၸၢင်ႉ တိုၵ်ႉမႃးဢုပ်ႇၵၼ် လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵွင်းမူးယူႇ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် (1.5.2024) 1386 လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ၼင်ႈသူတ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ် ဢုပ်ႇၵၼ် လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၵွင်းမူးၸုမ်ႈမိူင်းလီယဝ်ႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ
"တီႈတႄႉမၼ်းဢၼ်ႁဝ်းၵေႃႇထၢတ်ႈၵွင်းမူးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ꩪႃတုၸေတီ၊ ဢုၻိသ်သၸေတီ လႄႈ ပရိၽေႃၷၸေတီၵူၺ်း ဢၼ်သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃႈ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ꩪမ်မၸေတီဢိူဝ်ႈ၊ ထမ်ႇမၸေႇတီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယၵ်ႉတူၺ်းတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈၵႂႃႇၶႃးၸႃးမႃး တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈမၢဝ်းလူင် (သြႃႇဢူးလသူၺ်ႇ) တၢင်ႉယၢၼ်းသႃႊ၊ လၢႆးၼင်ႈၵၢၼ်တြႃးၼႆႉ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၼႆၼေႈ … 
ၸဝ်ႈသြႃႇၼင်ႈၶႂၢႆႇၵုတ်ႇၼႄ ႁူဝ်လူႇၼမ်ႉၸၢင်ႉ ၶိင်းသွႆႈၶမ်းတၢၼ်းသေ ဢဝ်ၽႃႇမိုဝ်းသွင်ၽႃႇ သွၼ်ႉၵၼ် ၽႃႇမိုဝ်းၶွၼ်သၢႆႉ ဝႆႉတီႈတႂ်ႈ၊ ၽႃႇမိုဝ်းၶွၼ်ၶႂႃ ဝႆႉၽၢႆႇၼိူဝ် လပ်းတႃၼႄသေယဝ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ "ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၼႆၼင်ႈယဝ်ႉ လပ်းတႃ ဢဝ်ၸႂ်မၢႆတွင်းလူမ်းၶဝ်ႈလူမ်းဢွၵ်ႇ ႁႂ်ႈၸႂ်ႁဝ်းၼိမ်ဢွၼ်တၢင်း  ပေႃးယဝ်ႉ ဢဝ်ၺၢၼ်ႇႁဝ်းယၵ်ႉတူၺ်း တီႈၼႂ်းတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်းၵႂႃႇ ႁႂ်ႈႁၼ်သၽေႃးတြႃး ပဵၼ်ပဵၼ်လူႉလူႉ တီႈၼႂ်းတူဝ် ႁဵတ်းၼႆ"  ၸဝ်ႈသြႃႇလပ်းတႃ ဢဝ်ၺၢၼ်ႇယၵ်ႉတူၺ်း ၼႂ်းတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇ သေၼိမ်တူဝ်ၼိမ်ၸႂ်ယူႇ၊ ႁဵတ်းၼၼ် ၽွင်းၼင်ႈၵၢၼ်တြႃးၼႄ ၶိင်းသွႆႈၶမ်းတၢၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ လွၼ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၶင်ႈသွႆႈၶမ်းတၢၼ်း လွမ်တူၺ်းၸဝ်ႈသြႃႇ ၼိမ်ၵႂႃတင်းႁိုင် ၵွၵ်းႁူဝ်ၸဝ်ႈ ငွၵ်းလူင်းၵႂႃႇ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ၽိူဝ်ႇႁွင်ႉတူၺ်းၸဝ်ႈသြႃႇ ဢမ်ႇတၵ်းသဵင်သင်ယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼွင်လွင်းလွၼ်ႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢႆးဝၼ်း (3:30) မွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လွၼ်ႇၵႂႃႇၽွင်းၼင်ႈယၵ်ႉၵၢၼ်တြႃး ၼႆယူႇ။ 
### မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းသႃႇပၼ
ဢၼ်တိမဢၷ်ၷ်ꧢႃႇပၼ လုမ်းလႃးၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ꧤၻ်ၻၼ်တဢႃၸိꧣ်ꧣ ၵျွင်းထိူၼ်ႇၼွင်လွင်းၼႆႉ လုၵ်ႈၼွင်ႉလႄႈတၵႃႇ မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်း တိူင်ႇပၢင်ႇလိငၢမ်းသေ မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းပွႆးၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ 

•	ဝၼ်းပွႆးသၢင်းၵျူဝ်ႇ (2.5.2024) 1386 လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ တေႃႇထိုင် (8.5.2024) 1386 လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ မၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ 
### ၶပ်ႉမၢႆဝၼ်းသၢင်ႈၵျူဝ်ႇ တွၼ်ႈၼႂ်
# ၵႃႈပီႈၵႃႈၼွင်ႉ ၶိင်ႈၼၢႆးယိင်းၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းႁူင်းထမ်း ထမ်ႇမႃႇယူင်ႇ ဢဝ်ဢွင်ႈတီႈၽႂ်မၼ်း။
# ၽိတ်ႈပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းသင်ႇၶႃႇ ၵျွၶဝ်ႈဢဝ်ဢွင်ႈ တီႈၼိူဝ်ၶႃႇပၢၼ်း။
# တၵႃႇၶိင်းၼၢႆးယိင်းၸၢႆး ပရိသတ်ႈတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၵၼ်ႇတေႃး ၽြႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇ ရတၼႃႇ 3 ၸဝ်ႈ။
# ႁပ်ႉၶၢမ်ႇတုင်းဢဝ် သိၼ်သီႇလႁႃႈပႃး တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ။
# ႁူမ်ႈၵၼ်လူႇတၢၼ်း ၶိူင်ႈလူႇၶူဝ်းတၢၼ်း တႃႇၼၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။
# ႁူမ်ႈၵၼ်ယေႃးမုၼ် ၽြႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇ ရတၼႃႇ 3 ပႃး တေႃႇထိုင် ဢၼၼ်ႇတ 5 ပႃး။
# ယွၼ်းထွမ်ႇပရိတ်ႈမဵတ်ႉတႃႇ ထမ်ႇထမ်းတြႃး တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ။
# ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ꧤၻ်ၻၼ်ၼၸၼ်ၻႃဝရ ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶၼႃႇယၵ ဝတ်ႉဢသေႃးၵ (ၵွင်းမူးလွႆႊ) ဝဵင်းမူႇၸေႊ မဵတ်ႉတႃႇတြႃး။
# ႁူမ်ႈၵၼ်ပိုၼ်ၽႄႈ ၸႅၵ်ႇၵုသူဝ်ႇ သူင်ႇယိုၼ်ႈပၼ်ႁႂ်ႈ သတ်ႉတဝႃႇတင်းသဵင်ႈ။
# တၵႃႇၶိင်းၼၢႆးယိင်းၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵၼ်ႇတေႃး ၽြႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇ ရတၼႃႇ 3 ပႃး လူပ်းလင်သိမ်းပၢင်တြႃး။
# ပေႃႈမႄႈတၵႃႇတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵၼ်ႇတေႃး ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဢႃၸိꧣ်ꧣ လူပ်းလင်ထႅင်ႈသေ ၶပ်ႉမၢႆပၢင်လူႇတၢၼ်း တွၼ်ႈၵၢင်ၼႂ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း။
### ၶပ်ႉမၢႆဝၼ်းသၢင်းၵျူဝ် ၵၢင်ဝၼ်း
•	ၶၢဝ်းယၢမ်း(1:30) ၼၼ်ႉ ၶပ်ႉမၢႆတႃႇတေၽိတ်ႈပၢင်း ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဢွင်ႈတီႈ ၸုမ်းလႃးသၢင်းၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၽွင်းယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၽႂ်ဢမ်ႇၽႂ်ၵေႃႈ ႁူဝ်ၸႂ်တဵၼ်ႈတွတ်ႇ ၵွတ်ႇဢူၵ်းႁူဝ်ၸႂ် ၼမ်ႉတႃၸိုမ်းယွတ်ႇ ၵွတ်ႇၼႃႈႁွင်ႉႁႆႈ မႆႈၸႂ်ၼႂ်းၶေႃး သဵင်မေႃးဢူၼ်ဢၢၼ် တၢင်းၶၢၼ်ၸႂ်လေႃးၵလူင်ၼႆႉ ၸမ်ၽႂ်မႆႈမၼ်း သဵင်ပေႃးပၼ်းၵႃႇ တီႈၼႂ်းႁူင်းထမ်း ထမ်ႇမႃႇယူင်ႇလူင်ၼႆႉလႄႈ ႁိမ်းႁွမ်းဝၢင်းၵျွင်း တၢင်းၼွၵ်ႈတၢင်းၼႂ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းပေႃးသတ်ႉသႅမ်ႈတဵမ်ၵႂႃႇ ၵူႈၸွၵ်ႉၵူႈၸဵင်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸိူဝ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈလႃႊႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉလီငၢမ်း၊ 
•	ထိုင်မႃး ၶၢဝ်းယၢမ်း 2:00 မွင်းတဵမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသင်ႇၶႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတဵတ်ႇယဵၼ် ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ (ဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်တၢင်းမွင်ၸႂ်ၸွမ်းၵူႈၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ)။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလူဢၢၼ်ႇၶပ်ႉမၢႆ တႃႇတေၽိတ်ႈပၢင်း ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း တၢင်ႇၼိူဝ်ၵႃးႁၢင်ႊၶိူင်ႊၼၼ်ႉ တၵႃႇၶိၼင်းၼၢႆးယိင်းၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် ၵၼ်ႇတေႃး ရတၼႃႇ 3 ၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ ၽိတ်ႈပၢင်း ၸဝ်ႈသြႃႇသင်ႇၶႃႇၶဝ်ႈၸဝ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်လွတ်ႈႁေႃး ဢသုၽၵမ်ႇမထၢၼ်းတြႃး ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးတၵႃႇ ၶိင်းၼၢႆးယိင်းၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵၼ်ႇတေႃး ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉ မူႇၸုမ်းၸဝ်ႈရႁၢၼ်းသင်ႇၶႃႇ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူႈၸဝ်ႈၵူႈပႃး ဢွၼ်ၵၼ်လုမ်းလႃးယႃႉပႅတ်ႈ ၵူႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ တၢင်ႇဢဝ်ၵွမ်ႇၶမ်း ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း တေႃႇပေႃးထိုင် ၼႃႈတူလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵမ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ် ၸင်ႇမႃးႁပ်ႉဢဝ် ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ်သေ ၵႂႃႇတၢင်ႇၼိူဝ်ၵႃးႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း ယၢမ်းၼၼ် တေသိုပ်ႇၵႂႃႇၸူး တီႈပၢင်ႇသၢင်းၶျႅင်းယူႇယဝ်ႉ။

### မၢႆၶပ်ႉထႅဝ်
# ၸုမ်းယိပ်းၵမ် ၸွမ်ပိဝ်သႃႇသၼႃႇ ထူဝ်းၼႃႈၵႂႃႇဢွၼ်တၢင်း။ ၶပ်ႉယႆပႆလွႆးလွႆး။
# ၸုမ်းႁႆႇၵွင်မွင်းသိူင်း ၽႃၸွမ်းတၢင်းလင် ပႆၵႂႃႇလွႆးလွႆး။
# ၸုမ်းတွႆႇၸီးၸေႇ ယၢင်ႈႁွမ်းပႆ တွႆႇၸီးၸေႇၸွမ်းတၢင်းလင်။
# ၸုမ်းဢုမ်ႈပၢၼ်ႉမွၵ်ႇယႃႈ ၶပ်ႉယႆပႆၸွမ်း တၢင်းလင်။
# ၸုမ်းႁွပ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ယၢင်ႈၶပ်ႉၸွမ်းတၢင်းလင်။
# ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇတင်းၼမ် ၶပ်ႉၸႅၼ်ႇပဵၼ် 2 ထႅဝ်သေ ပႆၸွမ်းတၢင်းလင်။
# ၵူၼ်းၼမ်ၵူၼ်းလၢႆ ၵပ်ႉဢီးထွင်း ၸၼ်ၸိူၵ်ႈႁိမ်ၵၼ် ဢဝ်ၵုသူဝ်ႇ လႅတ်ႇမႆႈႁိူဝ်လႆ သမ်ႉပေႃးယမ်း ၵမ်းၵမ်းၾူၼ်ငိုၼ်းၾူၼ်ၶမ်းၽၢဝ်ႇ ပူႇပၢဝ်ႇႁွင်ႉသႅၼ်ႇ ၸၼ်လွႆးလွႆးၶႃႈ ၵူၼ်းတင်းပွႆး တေမီးမွၵ်ႈ သွင်မိုၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၽူႈလႂ် ၸႂ်ၸႃႉႁူဝ်မဝ်း ၵွပ်ႈပႃႇရမီႇ ဢူမုၼ်ၽုင်းငဝ်း ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ဢႃႇၸိꧣ်ꧣၼႆႉ ႁူမ်ႇငမ်းပၼ်ႁႂ်ႈလႄႈ ၸင်ႇၵတ်းယဵၼ် လွတ်ႈၵၢင်းၽေးၶဵၼ်ၵူႈယၢင်ႇ တွဝ်ႇၾပၢင်ႇသိူင်ႁိူင် ဢမ်ႇမီးၽူၼ် ပဵၼ်လူၺ်ႈၼႃးမုၼ်ၵုသူဝ်ႇ ၵၢမ်ႇၵဝ်ႇဢၵျွင်းဝၼ်းလင် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဢႃႇၸိၼ်ႇၼႁဝ်း လႆးၽင်ႁိုင်ႁဵတ်းမႃးဝႆႉ ထိုင်မႃးၽဝၸၢတ်ႈၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ၸင်ႇပေႃးလိုဝ်းလင်ႁူင်ႁၢင်း ၸွတ်ႇၵႂႃႇၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ၽိတ်ႈပၢင်းရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇထိုင် ဢွင်ႈတီႈပၢင်သၢင်းၵျူဝ်ႇလီငၢမ်းယဝ်ႉ။

### ၶပ်ႉမၢႆတွၼ်ႈပၢင်သၢင်းၵျူဝ်ႇ
# ၽိတ်ႈပၢင်းရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ဢွင်ႈတီႈသၢင်းၵျူဝ်ႇ။
# တၵႃႇၶိင်းၼၢႆးယိင်းၸၢႆး တင်းတေႇတင်းပွႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ၵၼ်ႇတေႃး ၸဝ်ႈသြႃႇသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ။
# ႁူမ်ႈၵၼ်ယွၼ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇတုင်းဢဝ် သိၼ်ႁႃႈသဵၼ်ႈ တမ်ႈတီႈ သင်ႇၶႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈ။
# ၽိတ်ႈပၢင်း ၸဝ်ႈသြႃႇသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်လွတ်ႈႁေႃး ဢသုၽၵမ်ႇမထၢၼ်းတြႃး။
# ႁူမ်ႈၵၼ်ၵၼ်ႇတေႃး ၸဝ်ႈသြႃႇသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ။
# ၽိတ်ႈပၢင်းၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽတ်ႉတၼ်ႇတၼရၼႃႇထ ဝၼ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး လူဢၢၼ်ႇၶေႃႈပူင်ၼၵ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈပူတ်းလိုဝ်ႈ ပွႆႇဝၢင်းၼႃႈၵၢၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူင် ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉ။
# ၽိတ်ႈပၢင်းၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽတ်ႉတၼ်ႇတၸၼ်ႇတႃႇဝရ ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶၼႃႇယၵ ဝတ်ႉဢသေႃးၵ ၵွင်းမူးလွႆႊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ လူဢၢၼ်ႇ ၶေႃႈပူင်ၼၵ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈပူတ်းလိုဝ်ႈ ပွႆႇဝၢင်းၼႃႈၵၢၼ် ၵၢၼ်ႇၵျွင်းၶွင်သိၼ်လႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ။
# လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးတၵႃႇ ၼွၵ်ႈၼႂ်းၵႂ်ႈၵႆ တင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵၼ်ႇတေႃး ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ဢႃႇၸိၼ်ႇၼ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း။
# ၽိတ်ႈႁပ်ႉဢဝ် ၵူၼ်းၽႃႇၵွမ်ႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတူဝ်ႈတၼ်း။ (မၼ်းၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ် ၽႃႇၵွမ်ႇယဝ်ႉသေ ႁသွၵ်ႈၽၢၼ်ႉတူၺ်း ၵူၼ်းႁၼ်ငိုၼ်းၶမ်း တမ်းဝႆႉသႂ်ႇထူင် ပူင်ၸႂ်ၸူမ်းသိူဝ်း)
# ၸုမ်းပွႆႇမႃႉၾႆးၽႂ်မၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်လႃႊႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁႂ်ႈတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉ လီလီငၢမ်းငၢမ်း။
# ၸဝ်ႈသြႃႇသုၼၼ်ႇတ ၵျွင်းတိုင်းႁိူဝ်း ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ 1,2,3, တႃႇပွႆႇမႃႉၾႆး။
# ၸုမ်းပွႆႇမႃႉၾႆး ၵူႈၽၢႆႇၵူႈၼႃႈ ပွႆႇမႃႉၾႆးၽႂ်မၼ်း လေႃႇၸူးသႂ်ႇ ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ်သေ မုၵ်ႉၾႆးလုၵ်ႉႁိုၼ်ႇမၢပ်ႈမၢပ်ႈ ၽၢပ်ႈတႃၵူၼ်းၼမ် ၶမ်ၸႂ်ၶမ်ၶေႃး သဵင်မေႃးပၼ်းဝႃႈ …
သႃႇထု သႃႇထု သႃႇထု ဝႃႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။

တွၼ်ႈတႃႇ မႃႉၾႆးတူဝ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပႆတၢင်းၽိတ်းသေ ဝၢႆႇၼႃႈမႃးၸူး တီႈသုမ်ႉၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇ ၼင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်းၼၼ်ႉ မႃးမွၵ်ႇထိုင်ဝႃႈ … သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉ ပေႃးဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၽႂ်တေႃႈဢမ်ႇလွတ်ႈ တေႁွတ်ႈထိုင်ယူႇ ယႃႇယူႇသုမ်းလၢႆ ယႃႇပၢႆႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၸၢမ်းဝူၼ်ႉတူၺ်းလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းမႃႉၾႆး ၸဝ်ႈတႆးတင်းလၢႆ ႁတ်းတၢႆယဝ်ႉႁ? မိူၼ်ၼင်ႇ မႃးမွၵ်ႇၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေ မုၵ်ႉၾႆးမႆႈသၢင်ႈၵျူဝ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ မုၵ်ႉၾႆးလႄႈၵွၼ်းၾႆး တွႆးၵၼ်ပဵၼ်ၵဵၼ် လူမ်းယဵၼ်ထူဝ်းပဝ်ႇ သဝ်ႇၶိုၼ်ႈၵၢင်ႁၢဝ်ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇမုင်ႈႁႅၼ်တူၺ်းၼိူဝ်ၾၵၢင်ႁၢဝ် လႆႈႁၼ် လုၵ်ႈဝၼ်းၵင်ႈၸွင်ႈ လီယွင်ႈလီဢၢမ်း မႅၼ်ႈၽွင်းယၢမ်းလုမ်းလႃး သၢင်ႈၵျူဝ်ႇရုပ်ႈၵလၢပ်ႈ ၶၢပ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢႃႇၸိၼ်ႇၼႁဝ်း ၵျွင်းထိူၼ်ႇမၢၼ်ႈၼွင်လွင်း ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း မိူဝ်ႈၽွင်းၶႃႈႁၼ် ၸဝ်ႈမီးၵႃႊမီးၶၼ်။

ၸဝ်ႈႁၢင်ႈလီ ၵီႈမိူင်းႁဝ်း ၸဝ်ႈဢၼ်ၵိုၵ်းမၢၼ်ႈၵိုၵ်းမိူင်း ၵိုၵ်းပိုၼ်းထုင်ႉမၢဝ်းႁဝ်းၵႂႃႇ မိူဝ်းၼႃႈၶၢဝ်းႁိုင် ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၸိူဝ်းႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉလုၵ်ႈလၢၼ်တပႄး တၵႃႇၺႃႇတိၵႃႇ ၸိူဝ်ႉငိူၼ်ႈတိုၼ်းၶိူဝ်း ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈ ၵူႈပႃး လႆႈတိူင်ႇၵၢဝ်ႇယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈဝိၺိၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢႃႇၸိၼ်ႇၼႁဝ်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈလီ သုၵတိၶျၢမ်းသႃႇၵတ်းယဵၼ် တီႈဢမ်ႇမီးၽေးၶဵၼ်ၼၼ်ႉ သေၵမ်းလူၺ်ႈဢေႃႈ … ။

## ၽိုၼ်ဢိင်