open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၶူဝ်း

ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၵုၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိူဝ်းမိၼ်ၵႃႇၵူဝ်ႇ ဢၼ်မီးပိၵ်ႇသေ တိုၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး ပုၼ်ႈတႃႇ တၢင်ႇၵုၼ်ႇ တၢင်ႇၶူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းၶီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၢင်ပွၵ်ႈ ဢဝ်ႁဵတ်း ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၵုၼ်ႇၵေႃႈ ႁဵတ်းယူႇ။ ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၵုၼ်ႇတၢင်ႇၶူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇၵူၼ်းၶီႇလႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတၢင်းတိုဝ်း ၼိူဝ်မၼ်း တႃႇၵူၼ်းၶီႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈမီးသေ ၽၵ်းတူမၼ်းၵေႃႈ တေႁူးယႂ်ႇၵႂၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၵုၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ မႃးလေႃႈလႅၼ်ႈလူၺ်ႈ တီႈသၢႆၵၢၼ်မိၼ် တေႃႉသူင်ႇၵူၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ လေႃႈလႅၼ်ႈ ႁင်းၵူၺ်းၶဝ်ၵေႃး မီးယူႇ။ တႃႇတေ တေႃႉသူင်ႇၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ပဵၼ်ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ၶၢတ်ႈဢဝ်သေ တၢင်ႇၵေႃႈမီး၊ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ဢဝ်တၢင်ႇၶူဝ်းၶွင်ၶိူင်ႈၶူဝ်းသိုၵ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ ႁိူဝ်းမိၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၶီႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလေႇဢဝ် တိူၵ်ႈၶူဝ်းလူင် ULD ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။
ႁိူၼ်းတႆး

"ႁိူၼ်းတႆး" ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ႁိူၼ်းမႆႉ ယုၵ်ႉပိုၼ်ႉသုင်၊ မီးၽၢင်ႁၢင်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ၊ ႁဵတ်းငၢႆႈ ႁႂ်ႈပေႃးၶဝ်ႈၸွမ်းသၽႃႇဝ တီႈဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈယူႇသဝ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး၊ တီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈၼိုင်ႈ ႁူႉၵႃးမီး လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇ - 
* ႁိူၼ်းတႆးလူင် (ၼႂ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီ)
* ႁိူၼ်းတႆးၶိုၼ် (မိူင်းၵဵင်းတုင်)
* ႁိူၼ်းတႆးလိုဝ်ႉ (သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး)
* ႁိူၼ်းတႆးမၢဝ်း (မိူင်းၼမ်ႉၶမ်း)
* ႁိူၼ်းတႆးၶမ်းတီႈ (မိူင်းပူႇတဝ်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ႁိူၼ်းတႆးၵူႈပွၵ်ႈ ယူႇသဝ်းၼႂ်းထမ်ႈ၊ မီးသၢၵ်ႈသေႇ (လၵ်းထၢၼ်) လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၸေႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် (တီႈဢၼ်တႆးႁဝ်း ယူႇသဝ်းမႃးဢွၼ်တၢင်း) ပဵၼ် "ထမ်ႈၽီမႅၼ်း" ပဵၼ်တီႈယူႇၵူၼ်းတႆး မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ၊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 1200 ထိုင် 7000 ပီ၊ ႁၼ်မႅၼ်ႈတီႈထမ်ႈလွတ်ႈ မိူင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိုင်ႈထႆး။

ၸွမ်းၼင်ႇပိုၼ်း "ၽူမ်းသၢင်ႈလူၵ်ႈ" တွၼ်ႈ 13 ၶွင်ၸၢဝ်းတႆးလိုဝ်ႉမီးဝႆႉဝႃႈ- 
# သုမ်ႉတွင်ၵူၺ်ႈ၊
# သုမ်ႉၵၢႆႇၼႃး (သုမ်ႉမႃငႅၼ်)
# ႁိူၼ်းသုမ်ႇပိုၼ်ႉ၊ 

ဢင်ႇၵႃႇ လၢၵ်ႈၶၼႃႇႁိူၼ်းတႆး၊ တေလႆႈမီး - 
# ၶူႈလၢႆ
# ၶဵင်ႇၼမ်ႉ
# ၸၢၼ်း
# တုပ်ႈၼွၵ်ႈ
# ၽီးၽႆး
# ၶဵင်ႇၽြႃး
# တီႈၼင်ႈပေႃႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း
# ႁွင်ႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ
# တီႈၼင်ႈမႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း
# ႁွင်ႈၼွၼ်း
# ယေးၶဝ်ႈ
# ဝႃးၽိုၼ်း
# ၵၢင်ႉၽိူင်း
# ၶူၵ်ႉမွင်း  ၸိူဝ်းၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ် ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ႁိူၼ်းတႆးၼိုင်ႈလင်ယဝ်ႉ။
ႁူဝ်တီးလွင်ႈၽႄႈတိူၼ်းၽႃႇဝၼႃႇၵမ်ႇမထၢၼ်းၸဝ်ႈၸၢႆး

ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းလူင် ၶိူဝ်းသၵျသႃႇၵီႇၶဝ် ဢၼ်မီးယူႇတီႈတိၼ်လွႆႁိမဝၼ်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈတႄႉတႄႉ။ လိၼ်ႁႆႈလိၼ်ၼႃးၵေႃႈ ၽုၼ်ႇငႂ်ႈၶႅမ်ႉလီ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တႄႉတႄႉ။ ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃးၵွႆး ဢၼ်ထႅမ်ပၼ်ၽၼ်ႇတႃႇၸဝ်ႈၸွမ်လႄႈ ၽၼ်ႇတႃႇၵူၼ်းမိူင်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃးၼႆႉ ၸဵမ်ၶုၼ် ဢိၵ်ႇၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းတႄႉတႄႉ။ ၸူဝ်ႈပႆႇထႆပႆႇထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇတႄႉတႄႉ။ တူဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၵေႃႉႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ႇမင်ႇၵလႃႇထႆႇၼႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၶႆႇသႅင်ၾၼ်းၶမ်း ၽွင်းမိူင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးၵိုၼ်းၵႂၢင်ႈလူင်တႄႉတႄႉ။ တီႈပၢင်ပွႆးမင်ႇၵလႃႇထႆၼႃးၼၼ်ႉ ပႃးလွင်ႈႁႆႇလွင်ႈတိုင်ႈ၊ လွင်ႈၵႃႈလွင်ႈဝႅၼ်သေ ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးမူၼ်ႈသိူဝ်းၶဝ်ႈပွႆးလႄႈ သမ်ႉပေႃးၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉယဝ်ႉ။

ပီၼိုင်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမႁႃႇသုတ်ႉထေႃးထၼ ႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်မင်ႇၵလႃႇထႆၼႃးၼႆလႄႈ ႁွင်ႉဢဝ်ပႃးလုၵ်ႈၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ႉထ တင်းၵူၼ်းပႂ်ႉလုမ်းလႃးမၼ်းၸဝ်ႈၵႂႃႇၸွမ်း။ တီႈပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ တေႁိုင်ဝႆႉလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ တေဢမ်ႇလႆႈႁိူဝ်ႉၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽႃႈဢဝ်မွၼ် သိူဝ်ႇပၢႆးဝႆႉပၼ်သေ ဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢႆးတမ်းဝႆႉပၼ်တီႈၼၼ်ႈ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးလႆႈႁၼ်လွင်ႈပဵၼ်လွင်ႈလူႉယူႇႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ဢမ်ႇပေႃးပိုတ်ႇၵီႈလီ (had little interest) ဢၼ်ပဵၼ်ၶႂ်ႈငဝ်ၼွၼ်းမႃး။ ၵူၼ်းလုမ်းလႃးၸဝ်ႈၸၢႆးၵေႃႈ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၸၢႆးၼွၼ်းၼိူဝ်ၽႃႈၵွပ်းၼၼ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၵေႃႈ ၼွၼ်းလပ်းၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်။ ၵူၼ်းထိင်းလႄႈ ၸိူင်ႉၼၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢႆးဝႆႉတီႈငဝ်ႈ ႁူမ်ႈမႆႉလူင်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၶဝ်ႈပွႆးယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈၸၢႆးလုၵ်ႉတိုၼ်ႇမႃး တူၺ်းသၢႆႉ၊ တူၺ်းၶႂႃ ဢမ်ႇႁၼ်ၽႂ်ႁိမ်းမၼ်းၸဝ်ႈသေၵေႃႉ၊ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢႆးၼႆႉ မႃးၼင်ႈၶႂႆၵုတ်ႇသေ ဝူၼ်ႉသၢင်ႈၶိုၼ်းပၢၼ်ၽဝဝၼ်းၵွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၾၢင်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈမႃး လူမ်းၶဝ်ႈလူမ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ႄၽႈတိူၼ်းဢႃႇၼႃႇပႃႇၼၵမ်ႇမထၢၼ်းဢၼ်ပဵၼ် ၾိင်ႈသၽႃႇဝၼၼ်ႉသေ သမႃႇထိၵေႃႈ ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးလႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းဢွၼ်ႇၵွႆး လႆႈၶုၺ်ႉႁၼ်ၸၢၼ်ႇၸၼ်ႉၼိုင်ႈ (The First Jhana) ယူႇယဝ်ႉ။

ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၵူၼ်းထိင်း၊ ၵူၼ်းလုမ်းလႃးၸဝ်ႈၸၢႆး ဢွၼ်ၵၼ်ၽႅဝ်မႃးသေ လႆႈႁၼ်ၸဝ်ႈၸၢႆးၽႄႈတိူၼ်းၽႃႇဝၼႃႇၵမ်ႇမထၢၼ်းယူႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ဢၢမ်းၵႂႃႇ။ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇလဝ်ႈလၢတ်ႈတီႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸင်ႇၸွမ်းမႃးတူၺ်းၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈ လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈၸၢမ်ႇသမႃႇထိၸၢၼ်ႇယူႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်မိုင်ၵႂႃႇ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸင်ႇၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈၶိုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ရသေး ဢႃႇသိတတေႇဝ (Asita Devala) ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသၵျသႃႇၵီႇ ႁေႃးၼိမိတ်ႈဝႆႉပၼ် ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼိမိတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉဝႃႈ "ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းတေပဵၼ် သမ်ႇမႃႇသမ်ႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ" ႁေႃးလၢတ်ႈဝႆႉပၼ်ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၶုၼ်လူင်သုတ်ႉထေႃးထၼၵေႃႈ ပေႃးလႆႈႁၼ်ပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ မီးၸႂ်ႁၵ်ႉသႃ သတ်ႉထႃႇတြႃးၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇၵုမ်ႈၵွမ်းတူဝ်းသေ ဢဝ်မိုဝ်းယုၵ်ႉဝႆႈၸဝ်ႈၸၢႆးယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 12၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း

**ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း** (), (), (), () ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း၊ ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။ 

## သၢႆပိုၼ်း
ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇႁူဝ်ပူင်းၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၵေႃႇတင်ႈႁဵတ်းၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ၵျႃႇ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1171 ၼီႈ (မႅၼ်ႈပီၶရိတ်ႇ 1809)။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း

**ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း** (), (), (), () ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းယဝ်ႉ။။

## ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ႁူဝ်ပူင်း

# 

## သၢႆပိုၼ်း
မိူင်းႁူဝ်ပူင်း တႄႇမီးၶုၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃမႃးမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1145 ၼီႈ (ပီၶရိတ်ႉ 1783)။ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉတႄႉ ထုင်ႉယွမ်ႇႁူဝ်ပူင်းၼႆႉ ယူႇတႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉၼွင်ဝွၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇႁူဝ်ပူင်းၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၵေႃႇတင်ႈႁဵတ်းၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ၵျႃႇ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1171 ၼီႈ (မႅၼ်ႈပီၶရိတ်ႇ 1809)။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ

**ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ** (); (), (), () ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ

**ႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ** ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈပၵ်းလုမ်း ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇၵၢၼ်မိုဝ်း ၸီႇတူႇဢူးတိၼ်ႇ ၵေႃႉၸၼ်ႁၢင်ႈဢွၵ်ႇသေ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ တႄႇၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ ၁၉၂၆ ၼၼ်ႉသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ မိူဝ်ႈပီ ၁၉၃၆ လိူၼ်မေႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ယူင်ႉသၢင်ႈ ယၢၼ်ႇၵူင်ႇမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း ဝႃႈၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်ပီ ၁၉၃၄ မႃး လႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၶုၼ်ၵွၼ်းဝဵင်း () ၼႆယဝ်ႉ။

တွၼ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၽၢႆႇၼႃႈ သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလၼၼ်ႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းမႃးတီႈ ပၢင်ၵုမ်မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ရိတ်ႉပုၼ်ႇႁေႃး မိူဝ်ႈ ၁၉၂၈ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်လူင်ၵေႃႇမသျိၼ်ႇၼႃႇ ဢဝ်ပိူင်ႁၢင်ႈ ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇပရေးၼၼ်ႉ ၼႄတူၺ်းသေ မၼ်းဢမ်ႇဢွၵ်ႇႁၢင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇႄလႈ ဢူးပပေႇ ၸင်ႇလႆႈသၢၼ်ၶတ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၁၉၂၉ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၅ တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢူးတိၼ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၼပ်ႉသွၼ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၽွမ်ႉၸႂ်လႄႈ ထိုင်မႃး ပီ ၁၉၃၄ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇမႃး တႄႇၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။

## ႁွင်ႈၼႄၶႅပ်းႁၢင်ႈ

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းႁူဝ်တဝ်း

**ဝဵင်းႁူဝ်တဝ်း** (), (), (), () ၼႆႉ မီႈတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်ႈဝႃႉ မၢႆ 2 မိူင်းပွၵ်ႉ၊ တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျႅၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ

**ၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ** (); (), (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသွင်ဢၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်း တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2011 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ မီး ၁၅၈၁ ထတ်း (၄၈၂ မီႇတိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်ၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈ မီးၵႂႃႇ ၃၂၆,၈၄၅ ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း

ၸႄႈဝဵင်းလႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
*ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ
**ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ
**ဝဵင်းၼမ်ႉတိုၵ်း
**ဝဵင်းပၢင်ႇလူင်
*ၸႄႈဝဵင်းပၢင်သၢင်း
**ဝဵင်းပၢင်သၢင်း
**ဝဵင်းမၢၼ်ႈၵၢင်
*ၸႄႈဝဵင်းၼႃးၽၢၼ်း
**ဝဵင်းၼႃးၽၢၼ်း
*ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ဝၢႆ
**ဝဵင်းပၢင်ဝၢႆ
*ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ
**ဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ** (); (), (), () ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ 2011 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႃႈတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵုၼ်လူင်သေၶိုၼ်းၽွၼ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇမႃးယဝ်ႉ

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း

**ဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း** (), (), (), () ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။။

### ဢိူင်ႇ မႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး)
#ဝၢၼ်ႈမႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး)
#ဝၢၼ်ႈၼႃးမူၼ်းလူင်
#ဝၢၼ်ႈၼႃးမူၼ်းဢွၼ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈၵွင်းမႆႉႁုင်း
#ဝၢၼ်ႈမႆႉၵတ်း
#ဝၢၼ်ႈၶၢၼ်မူၼ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလႆ
#ဝၢၼ်ႈလွႆလၢၼ်း
#ဝၢၼ်ႈပၢင်ၸပေႇ
#ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ (ဢိူင်ႇမႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး))
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁ
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶၢၼ်မူၼ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၵုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၵုၼ်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆ၊ ဢိူင်ႇမႆႉႁႆး

**ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမႆႉႁႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း

## ၸဝ်ႈမိူင်း

## ႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း

## ၽိင်ႈထုင်းတႆးလႄႈ ႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း

## သႃႇသၼႃႇလႄႈ ႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း
ဝၢၼ်ႈႁေႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

**ဝၢၼ်ႈႁေႈ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁေႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ႁဵင်းတီႈမုၼ်ၶမ်းၽြႃး ဢဝ်ဝႃႇ

မႁႃႇသၵ်ႈၵရၢၸ်ႈ 103 ပီ၊ ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ လႆႈၺၢၼ်ႇသပ်ႉပၼ်ႇၺု ပဵၼ်ၽြႃးမႃးယဝ်ႉ မုၼ်းၶမ်းၽြႃးဢဝ်ဝႃႇတီႈႁဵင်း ၸွမ်းၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

*ဝႃႇ (1) = ထိူၼ်ႇဢိသိပတၼ မိၵၻႃႇဝၼ်ႇ၊ မိူင်းပႃႇရၼသီႇ။
*ဝႃႇ (2, 3, 4) = ၵျွင်းဝေႇꩮုဝၼ်ႇ၊ မိူင်းရႃႇၸၵႁ။
*ဝႃႇ (5) = ၵျွင်းၵုꩦႃႇၷႃႇရသႃႇလႃႇ၊ ထိူၼ်မႁႃႇဝၼ်ႇ၊ မိူင်းဝေႇသႃႇလီ။
*ဝႃႇ (6) = ၶိူၼ်ႇၶႅတ်ႉလႃး၊ လွႆမၵုလ။
*ဝႃႇ (7) = မိူင်းၽီ တႃႇဝတိံသႃႇ။
*ဝႃႇ (8) = ထိူၼ်ႇၽေႇသၵလႃႇ မိၷၻႃႇဝၼ်ႇ၊ ႁိမ်းၶႅမ်ႇၽၵ်ႉၵႃႇသယ မိူင်းသံသုမႃရၷိရိ၊ တိူင်းၽၵ်ႉၵ။
*ဝႃႇ (9) = ၵျႂင်းၶေႃးသိတႃႇရႃႇမ၊ ၵုၵ်ႉၵုတႃႇရႃႇမ၊ ပႃႇဝႃႇရိၵႃႇရႃႇမ၊ မိူင်းၵေႃးသမ်ႇပီႇ။
*ဝႃႇ (10) = ထိူၼ်ႇပႃႇလိလေယျၵ (ထိူၼ်ႇပလလႄး)။
*ဝႃႇ (11) = ၵျွင်းၼႃႇꩮိၵႃႇရႃႇမ၊ ဝၢၼ်ႈပုၼ်ႇၼႃးၼႃႇလိၵ။
*ဝႃႇ (12) = တႂ်းတူၼ်ႈမႆႉသလဵမ်း (မႆႉတမႃႇ)၊ တိူင်းဝေႇရၼ်ႇတ။
*ဝႃႇ (13) = လွႆၸႃႇလိယ။
*ဝႃႇ (14) = ၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇ၊ မိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိ။
*ဝႃႇ (15) = ၵျွင်းၼိၵျ​ေႃးထႃႇရႃႇမ၊ မိူင်းၵပိလဝတ်ႈ။
*ဝႃႇ (16) = ၵျွင်းမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ႁိမ်းမိူင်း ဢႃႇꩮဝီႇ။
*ဝႃႇ (17) = ၵျွင်းဝေႇꩮုဝၼ်ႇ၊ မိူင်းရႃႇၸၵႁ။
*ဝႃႇ (18-19) = လွႆၸႃႇလိယ။
*ဝႃႇ (20) = ၵျွင်းဝေႇꩮုဝၼ်ႇ၊ မိူင်းရႃႇၸၵႁ။
*ဝႃႇ (21-39) = ၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇ၊ မိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိ။
*ဝႃႇ (40-44) = ၵျွင်းပုၿ်ႉၿႃႇရႃႇမ၊ မိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိ။
*ဝႃႇ (45) = ဝၢၼ်ႈဝေႇꩮုဝ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃးလိၵ်ႈ (74) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ (ၸၼ်ႉငဝ်ႈ) ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ ထၢၼ်ၵူမ်းသႃႇသၼႃႇ ပီ 1999
ႁဵင်းၵၢတ်ႈပႅတ်ႇပိူင်

ႁဵင်းၵၢတ်ႈပႅတ်ႇပိူင် = တီႈႁဵင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ ႁဵတ်းလႆႈၵၢၼ်တြႃး တႃႇတေလႆႈမၢၵ်ႈၽူဝ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ႁဵင်းၵၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။

## ဢူမ်သူပ်း

ၽွင်းမိူဝ်ႈၽြႃးပေႃႇ ၊ ငွမ်ငေႃႇငရၢႆးၶဵၼ်
ပဵၼ်သၢင်ဢႃႇယုယၢဝ်း ၊ တူၵ်းၶၢဝ်းၵႆတီႈၽိတ်ႇ
မီးၸႂ်ၵိတ်ႇမိၸ်ႉသႃႇ ၊ ၺၢၼ်ႇပၺႃႇဢမ်ႇမီး
ၺၢၼ်ႇမီးၽြႃးဢမ်ႇထူပ်း ၊ ဢူမ်သူပ်းႁႂ်ႈမေႃလၢတ်ႈ
တီႈႁဵင်းၵၢတ်ႈပႅတ်ႇပိူင်။ ။

#**ၽွင်းမိူဝ်ႈၽြႃးပေႃႇ ၊ ငွမ်ငေႃႇငရၢႆးၶဵၼ်** = ၽွင်းမိူဝ်ႈၽြႃးပေႃႇၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇပဵၼ်တီႈ ငရၢႆး၊ တိရၸ်ႉသၢၼ်ႇ၊  ပိတ်ႉတႃႇ။ (တီႈၼႆႈ ဢသူႇရၵၢႆႇၼၼ်ႉ သႂၢင်းသႂ်ႇၼႂ်း ပိတ်ႉတႃႇဝႆႉယဝ်ႉ)
#**ပဵၼ်သၢင်ဢႃႇယုယၢဝ်** = ပဵၼ်သၢင်ဢသၺသတ်ႈလႄႈ သၢင်ဢရူပယဝ်ႉ။ (သၢင်ဢသၺသတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်သၢင် ဢၼ်မီးတူဝ်လၢႆလၢႆၵူၺ်းသေ ဢမ်ႇမီးၸႂ်။ သၢင်ဢရူပၸမ်ႉ ပဵၼ်သၢင် ဢၼ်မီးၸႂ်လၢႆလၢႆၵူၺ်းသေ ဢမ်ႇမီးတူဝ်။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽြႃးပေႃႇသေတႃႉၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈထွမ်ႇတြႃး)
#**တူၵ်းၶၢဝ်းၵႆတီႈၽိတ်ႇ** = တီႈပိၵ်ႇထိူၼ်ႇႁၢင်ၶိူဝ်း တီႈဢၼ်ၽြႃးလႄႈ သင်ႇၶရႁၢၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇၽႅဝ်ႁွတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပၸ်ႉၸၼ်ႇတရၸ်ႉ တီႈၽိတ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
#**မီးၸႂ်ၵိတ်ႇမိၸ်ႉသႃႇ** = ၽွင်းမိူဝ်ႈၽြႃးပေႃႇၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈသႃႇသၼႃႇ တိုၵ်ႉမီးယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉၵႂႃႇပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ဢဝ်ဢယူႇတၢင်းဢဝ်ၽိတ်းပိူင်ႈ။
#**ၺၢၼ်ႇပၺႃႇဢမ်ႇမီး** = ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၺၢၼ်ႇ တႃႇတေထွမ်ႇတြႃး ႁႂ်းပေႃးပွင်ႇၸႅင်ႈ။
#**ၺၢၼ်ႇမီးၽြႃးဢမ်ႇထူပ်း** = ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးၺၢၼ်ႇတႃႇတေႁူႉႁၼ် တြႃးသေတႃႉ သမ်ႉၺႃးမိူဝ်ႈ သႃႇသၼႃႇၽြႃးဢမ်ႇမီး။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ၼႃးလိၵ်ႈ (115) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ
ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ပီ 1999
ႁဵတ်းရႁၢၼ်းလႄႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းသႄႉသွမ်း

ဢုရုဝေႇလၵသ်သပၼႆႉ ပဵၼ်သြႃႇလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမႃႇၵထလႄႈ ဢင်ႇၵၸၼပုတ်ႉၶဝ် ၼပ်ႉယမ်ၵိူဝ်းလီတႄႉတႄႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၼွင်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇၼတီႇၵသ်သပ ၵယႃႇၵသ်သပၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈလီၵိူဝ်းယမ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉၵသ်သပသၢမ်ပီႈၼွင်ႉ တင်းလုၵ်ႈၼွင်ႉၶဝ်ႁဵင်ၼိုင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁဵတ်းရႁၢၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။

မိူၼ်ၼၼ်ယဝ်ႉၼႂ်းမိူင်းရႃႇၸၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃးလိတ(မွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ) လႄႈ ဢုပတိသ်သ (သႃႇရိပုတ်ႉတ) ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉသြႃႇလူင် **သံꩡယ** ၶႃတင်းသွင်သေဢမ်ႇၵႃး လုၵ်ႈၼွင်ႉၶႃ (250) ၵေႃႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉသႃႇဝၵ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတင်းမူတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမႃႇၵထၶဝ် ယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။​

ပေႃးလုၵ်ႈၼွင်ႉသႃႇဝၵၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လူင်းတုင်းသွမ်းပေႃးၼႆ ၵူၼ်းသၢၼ်ၶတ်းၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်သႄႉသွမ်း၊ လၢတ်ႈၶိတ်ႈ၊ လႃႇပွင်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵသ်သပၶဝ်သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ ဢိၵ်ႇလုၵ်ႈၼွင်ႉၶဝ်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉ **သံၸယ**လႄႈ ပေႃႈႁိူၼ်းၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ၼႂ်းမိူင်းရႃႇၸၵျူဝ်ႇၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းရႁၢၼ်းသႃႇမၼယူႇယဝ်ႉ။

ဢွၼ်ၵၼ်သႄႉသွမ်းဝႃႈ သႃႇမၼၵေႃးတမၼႆႉ ၽႅဝ်မႃးတႃႇႁိမ်ဢဝ်ၸဝ်ႈၽူဝ်ၶဝ် တီႈၸိူဝ်းပဵၼ်မေးၼၢင်း၊ မႃးႁိမ်ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶဝ် တီႈၸိူဝ်ႈပဵၼ်မႄႈသေ ႁႂ်ႈၶဝ်ႁဵတ်းသႃႇမၼယဝ်ႉ ဢဝ်ၸိူဝ်းၶိူဝ်းၸူမ်ႁၢႆ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ ၸင်ႇမိူဝ်းလဝ်ႈလၢတ်ႈထိုင်တမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇပူင်ၵႂၢမ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ဢူတ်းယိူၼ်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈငိၼ်းၵႂၢမ်းသႄႉၼႄးယဝ်ႉၵေႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈၸႂ်ႁဝ်းၼႆႈၼုၵ်းဢိူၵ်ႇ၊ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးၶဝ်ႁူႉမႃးလွင်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမၼ်းၼႆ ၶဝ်တေၵိုတ်းယိုတ်းၵႂၢမ်းသႄႉၼႄးၶဝ်ၵွႆး-သင်ႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။

ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ မီးမင်ႇၵလႃႇသေ လိုၵ်ႉလမ်ႇၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈတႄႉတႄႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႂ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပွႆႇဝၢင်းၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းသေ မႃးပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉသႃႇဝၵ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵျၢင်ႉၵမ်ၽိုၵ်းသႃၼင်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ သင်ႇသွၼ်ၼႄၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶီႈလဝ်ႈ၊ ၶီႈလွင်း၊ ၽူႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၵႃႇမေႇ၊ ၵူၼ်းတေႃးသယႂ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇလွတ်ႈမႃးၼႂ်းၾိင်ႈယၢမ်ႈၵဝ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၸႂ်ဢၼ်မေႃသၢၼ်ၶတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈသေ ၸင်ႇလႆႈၵႆယၢၼ်တင်းလွင်ႈသႄႉသွမ်း၊ လွင်ႈလၢတ်ႈၶိတ်ႈလၢတ်ႈပၢႆႇယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈၽွၼ်းလီတင်းၼမ်တင်းလၢႆယူႇယဝ်ႉ။

**ယေႃ ဢေႃၷႁၼေ ထမ်ၽေႃရိဝႃꩡႃယတိ၊ ယသမိင်ပရေဝႃၸႃယိၼ်တံဝၻၼ်တိ၊**
**တံ ဝီတရႃၷံ သုသမႃႁိ တိၼ်ၻြိယံ၊ တံ ဝႃပိ ꩪီရႃမုၼိင် ဝေၻယၼ်တိ။**
**(သုၼ်တၼိပႃတ 1၊ 216)**

တီႈတႃႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼမ်လၢႆ (ၵူၼ်းၸၢႆႈ၊ ၵူၼ်းယိင်း) ၶဝ် ၵႃႈၶႂ်ႈသႄႉသွမ်း၊ ၵႃႈၶႂ်ႈယွၵ်ႈဢၢမ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ သဝ်လႅမ်ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉ ၼိူဝ်ၼမ်ႉမေႃႇၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇႁိူင်ႈၵိူင်းၸၢႆႉၸိူင်။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽူႈၵေႃႉဢၼ်ထိင်းၵမ်လႆႈၸႂ်သေ ရႃႇၵမူတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၽၢၼ်ႈယုပ်းၵူဝ်ႁႄၸွမ်းၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈသႄႉသွမ်း၊ လၢတ်ႈယွင်ႈၼၼ်ႉလႃးလႃး။ ၵူၼ်းၸိူင်ႉၼၼ် ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ **မုၼိ** ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 74၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ႁႄႉႁၢမ်ႈပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်တေၸၢင်ႈပဵၼ် လွင်ႈၼမ်ႉလိူတ်ႈလႆၼွင်း တႃႇၶိူဝ်းသၵျလႄႈ ၵေႃးလိယ

ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၽွင်းလိူၼ်ၸဵတ်းလႄႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းၼမ်ႉရေႃးႁိၼီႇယွမ်းလူင်း။ ၽင်ႇၼမ်ႉတင်းသွင်ၽၢႆႇၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇမႆႈႁွၼ်ႉလႄႈ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈတမ်ႉတဵမ်ထူၼ်ႈ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ တေလူႉလႅဝ်မူၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁူဝ်ၽၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵိုတ်းဢေႇၼႃႇလႄႈ တေႃႉတႄႉတေၵုမ်ႇတႃႇသူၼ်ၼႃးၽင်ႇမၼ်းၽၢႆႇလဵဝ်ၵွႆး။ တႃႇၽင်ႇၽၢႆႇၼိုင်ႈတႄႉ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉတေလူႉလဵဝ်။ တႃႇတေၽႄမႅင်ႇၶိုင်ႈၵၼ် ၼမ်ႉဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼၼ်ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်သၵျလႄႈ ၵေႃးလိယ ဢၼ်ယူႇၽင်ႇၼမ်ႉတင်းသွင်ၽၢႆႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉၺိၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တင်းသွင်ၽၢႆႇဝႃႈ ပေႃးပၼ်ၼမ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်းၸွမ်းႁူဝ်းၽၢႆၼၼ်ႉၼႆ ပေႃးမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉထိုင်မႃး ၽၢႆႇဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈယွၼ်းမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉၼင်ႇဢၼ်ၵိုင်ႇလႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ တင်းသွင်ၽၢႆႇၵေႃႈ ပေႃးမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉထိုင်မႃး ဢမ်ႇၶႂ်ႈပႅၼ်မိုဝ်းယွၼ်းၽႂ်ၼႆလႄႈ မႃႇၼတင်းသွင်ၽၢႆႇ ၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇထဵင်ၵၼ်မေႃးၵၼ် လႃႇၵၼ်ပွင်ႉၵၼ် ၵမ်းလိုၼ်းမႃးႁႅမ်ၵၼ်ပေႃႉၵၼ်ထုပ်ႉၵၼ်လူးၵွၼ်ႇ။ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁၢႆႉၼႃႇလိူဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်လႃႉပွင်ႉသႄႉသွမ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး ၵုင်ႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လႄႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇဢၼ်ၼႆႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈႁူၽွင်းမိူင်းသၵျလႄႈ ၽွင်းမိူင်းၵေႃးလိယၶဝ်၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇႁူၸဝ်ႈၸၢႆးၶဝ်၊ သိုပ်ႇၽႅဝ်ၵႂႃႇႁုၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးၼုမ်ႇဢွၼ်ႇတင်းသွင်ၽၢႆ ဢမ်ႇယိူၼ်ႉၵၼ်ႈတေႃးသေ ဢွၼ်ၵၼ်တုမ်ၶွၼ်ႈၵူၼ်းယဝ်ႉ ၵႂႃႇၸူးတီႈၽင်ႇၼမ်ႉ၊ တႃႇတွပ်ႇသူၺ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်သႄႉသွမ်းပေႃႈထဝ်ႈမႄႈၵႄႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးၼုမ်ႇၶဝ် ၽင်ႇၽၢႆတင်းပုၼ်ႉၵေႃႈ ၶွၼ်ႈတုမ်ၵူၼ်းၽႅဝ်မႃးတီႈၽင်ႇၼမ်ႉသေ ၸုမ်းယိပ်းလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈတင်းသွင်ၽၢႆႇၼႆႉ တေႃႇၼႃႈၶဵင်ႇတႃႉၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉငိၼ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ဢၼ်တေၸမ်ပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ် လိူတ်ႈတေလႆႈလႆၼွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၸင်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇတီးပၢင်တေႃႇသူႈၵၼ်ၼၼ်ႉ။ ၵူၼ်းသိုၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၶဝ်ၵိူဝ်ယမ်ပိုင်ႈဢိင်ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၶဝ်ဝၢင်းလူင်းၼိူဝ်လိၼ်သေ ၶုပ်ႉဝႆႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇၵႂႃႇယူႇတီႈဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅင်းသိူဝ်ႇဝႆႉပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇပူင်ၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ်ၶိူဝ်းသၵျလႄႈ ၵေႃးလိယၶဝ် ဢၼ်ၵူမ်ႈၵွမ်းၼွမ်းႁူဝ်ပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉယူယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉလိူတ်ႈသၵျလႄႈ ၼမ်ႉလိူတ်ႈၵေႃးလိယၶဝ်ၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ၼမ်ႉႁွင်ႈၼႆႉ ၼႆလႄႈသင်၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵꧣ်လွင်ႈတၢင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉလႆိူတ်ႈလႆၼွင်းလၢႆလၢႆလွၵ်ႇလွၵ်ႇ၊ ထုၵ်ႇလီႁႃလၢႆးၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄမႅင်ႇၼမ်ႉၵၼ်ၼႆလႄႈသင် သင်ႇသွၼ်ၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ်။

သၵျလႄႈ ၵေႃးလိယၶဝ်တင်းလၢႆၵေႃႈ ႁပ်ႉထွမ်ႇတုင်းဢဝ်ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇႁႄႉႁၢမ်ႈလႆႈပၢင်တိုၵ်းလူင် ဢၼ်တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးလွင်ႈၼမ်ႉလိူတ်ႈလႆၼွင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 47၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ႁႄႉႁၢမ်ႈလွင်ႈၼႄၽုင်းမုၼ်တၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈ

မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၵႃႉမိူင်းရႃႇၸၵႁၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈပုတ်းမႆႉၸၼ်းၵူးလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ သင်ၶႅၵ်းႁဵတ်းသီႇပိတ်ႈယဝ်ႉ လႆႈလူႇၽူႈဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈၼၼ်ႉတေလီယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇဢဝ်ပုတ်းမႆႉၸၼ်းၵူးၼၼ်ႉ ၶႅၵ်းႁဵတ်းသီႇပိတ်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်မႆႉၵူင်လၢႆလၢႆလႅမ်ႈမႃးသိုပ်ႇၵၼ်သေ ဢဝ်သီႇပိတ်ႈၼၼ်ႉ ၵွင်ႉႁွႆႈဝႆႉပၢႆမႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ၊ ပုၼ်ႇၼႃး၊ ပရိပိူၵ်ႈသင် ၽူႈဢၼ်ဢဝ်ၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းမၼ်းလုၵ်ႉတီႈၵၢင်ႁၢဝ်သေ မႃးဢဝ်လႆႈၼၼ်ႉ တေလူႇတၢၼ်းပၼ်သီႇပိတ်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။

သြႃႇလူင်ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လင်ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းရႃႇၸၵၼၼ်ႉ မႃးယွၼ်းဢဝ်လႄႈ မၼ်းၸင်ႇတွပ်ႇဝႃႈ ပေႃးမီးတၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ၵႂႃႇလႄႈ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်တူၵ်းသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈပိၼ်ႇတေႃးလ ဢၼ်ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၶဝ် မႃးတုင်းသွမ်းၼႂ်းဝဵင်းသေ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဢၼ်ၼႆႉလႄႈ ၸဝ်ႈပိၼ်ႇတေႃးလၽႃရတွႃႇၸင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၼႆႉ ရႁၢၼ်းတႃၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈၵေႃႈမီးလႄႈ ၸင်ႇတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈၵႂႃႇဢဝ်သီႇပိတ်ႈ ၸၼ်းၵူးၼၼ်ႉ၊ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၽွမ်ႉလႄႈ တၢမ်တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇၼႄၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈသေ ၵႂႃႇဢဝ်သီႇပိတ်ႈယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပၢႆဢဝ်ၸၢၼ်ႇသေ မိၼ်လဵပ်ႈပၼ်ႇမိူင်းရႃႇၸၵသၢမ်ႁွမ် ၼႄဝႃႈ တိုၵ်ႉမီးရႁၢၼ်းတႃႇယူႇၼႆယဝ်ႉ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းမိူဝ်းၶိုၼ်းတီႈဝိႁႃႇရယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၸွမ်းလင်ၸဝ်ႈပိၼ်ႇတေႃးလၽႃႇရတွႃႇၸသေ သေႃၵႂၢင်းယွင်ႈဢၢမ်းၵုင်ႇမုၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႆႈငိၼ်းသဵင်မေႃးမႄးဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇထၢမ်ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ၊ ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇၸင်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်းမၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁွင်ႉသင်ႇၶႃႇၶဝ်တုမ်ၵၼ်သေ လၢတ်ႈတီႈၸဝ်ႈပိၼ်ႇတေႃးလၽႃႇရတွႃႇၸဝႃႈ "ဢေႃး ၽႃႇရတွႃႇၸ လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈၸဝ်ႈၼႆႉ သၢၼ်ၶတ်းတင်းသိၵ်ႈၶႃႇရႁၢၼ်းၶဝ်ဝႆႉဢိူဝ်ႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသီႇပိတ်ႈဢွၼ်ႇၵွႆး တႄလႆႈၼႄဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈပၼ်ၵူၼ်းၼမ်ႁႃႉ၊ ႁဵတ်းလၢႆးၸိူင်းၼႆသေ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းပႆႇယုမ်ႇယမ်းတြႃးၶဝ် တေယုမ်ႇယမ်မႃးလႆႈသႄႈ၊ ၸိူဝ်းယုမ်ႇယမ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵၻ်းႁႂ်ႈၶဝ်တိူဝ်းယုမ်ႇယမ်မႃးထႅင်ႈသႄႈ" ၸင်ႇသႄႉၼႄးၼင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ ၸင်ႇပိင်းၺၢပ်ႈတင်းဢႃႇၼႃႇတေႇသၼႃႇဝႃႈ "တေဢမ်ႇလႆႈၼႄတၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိၢတ်ႈပၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆၶဝ်၊ ရႁၢၼ်းၸဝ်ႈဢၼ်ၼႄၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတူၵ်းတုၵ်ႉၵဝၢတ်ႈဢႃႇပၢတ်ႈသေၵမ်း" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

လွင်ႈၼႄတၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈၼႆႉ ပဵꧣ်ၽေးတႃႇထမ်ႇမႃႇၸရိယ ၽူႈဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈတြႃးၸဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ၊ ၵေႃႉၼၼ်ႉ တေလိင်ႉလႅၼ်ၵူၼ်းထွမ်ႇတြႃးၶဝ်သေ တေဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်းၵႂႃႇလၢႆလၢႆၵွႆး။ မိူၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင်လႄႈ ႁူဝ်ၸႂ်တေၽႅၼ်သုင်သေ တေၸၢင်ႈမေႃလူႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 49၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း

ႁႅႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း

ၵွပ်ႈသင် လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်မီး ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းမႃး?

ၽွင်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ၽွင်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈတိုၵ့်တေပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း

ၸိူဝ်းတိုၵ့်ႁဵတ်းႁႃၵိၼ်လဵင့်တွင့်ယူႇယင့်လႆႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဝႆ့ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ၵွပ်ႈၽေးတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း  ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ လႆႈပဵၼ်တေပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ႁိုဝ်ႁႅင်းၵၢၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇ

ပဵၼ်ဝႆ့ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ မီးတူဝ်ထူပ်း ႁိုဝ် တိုဝ့်တၢင်းလီၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈ သင်ၸၢင်ႊတႅမ်ႈတၢင်ႇၼႄၵၼ်လႆႈလႂ်

ပဵၼ်ဝႆ့ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ၸၢင်ႊဢဝ် တူဝ်ထူပ်း တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် တႅမ်ႈတၢင်ႇၼႄဝႆ့လႆႈ ၼႆၸိုင် ဝူၼ့်ဝႃႊ တေၸၢင်ႊပဵၼ်ၽွလ်းလီ တႃႇၸိူဝ်း  တေပဵၼ် တိုၵ့်ဢၢင်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းယူႇၼၼ့် ၸၢင်ႊႁႃႁဵၼ်းဢၢၼ်ႇ ႁႂ်ႈၸၢင်ႊပဵၼ်တၢင်းႁူႉၵႅမ်တူဝ်ၵႂႃႇယူႇၼႆ
ထဝိတ်ႉတႃႇ

***ထဝိတ်ႉတႃႇ*** ()၊ () ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်း လႄႈၶၢဝ်ႇ ဢွၼ်ႇလၢႆးဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၽၢဝ်ဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပေႃးတေႁဵတ်း *ထဝိတ်ႉ* ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၼႆ မၵ်းၶၢၼ်းဝႆႉ တႃႇႁႂ်ႈပေႃႉသႂ်ႇလႆႈ တူဝ်လိၵ်ႈ ၁၄၀ တူၺ်းၵူၺ်းသေတႃႉ ထိုင်မႃး လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၇ ဝၼ်း ပီ ၂၀၁၇ ၼႆ လိူဝ်သေ ၽႃႇသႃႇၵျပၢၼ်ႇ၊ ၽႃႇသႃႇၶႄႇ၊ ၽႃႇသႃႇၵူဝ်းရီးယႃး ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိူဝ်းလိူဝ်ပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ တေႃထိုင် ၂၈၀ ပဵၼ်သွင်ပုၼ်ႈသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈတႅမ်ႈတၢင်ႇလႆႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇတၢင်ႇ မၢႆၽၢင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၶဝ်တေၶဝ်ႈလူတူၺ်းလႆႈၵူၺ်း။ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼႆႉ တေၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉ၊ ဢႅပ်ႉမူဝ်ႇလ်ပၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး ပိူင်သူင်ႇလိၵ်ႈပွတ်း သေၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ ထဝိတ်ႉတႃႇယူႇ။ လုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇထဝိတ်ႉတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ သႅၼ်ႇၽရၢၼ်ႇၸိတ်ႇသ်ၵူဝ်ႇ၊ ၵႄႇလီႇၽူဝ်းၼီးယႃး၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၽႄ ၼမ်လိူဝ် ၂၅ ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထဝိတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵျႅၵ်ႉ တႃႇသေး၊ ၼွၵ်ႉ ၵလႅတ်ႉၸ်၊ ပၸ်ႉ ၸတူင်း လႄႈ ဢီႇဝႅၼ်ႇ ဝီႇလႅၼ်ႇ ၶဝ် လႆႈၶူင်သၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈ ပီ ၂၀၀၆ လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉသေ ထိုင်မႃး လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ လႆႈတႄႇပိုတ်ႇတၢင်ႇၶိုၼ်ႈသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉမႃး ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈꧠႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ ၂၀၁၂ ၊ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထဝိတ်ႉတႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း 100 လၢၼ်ႉၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်တၢင်ႇထဝိတ်ႉ 340 သေ၊ "တီႈပိူင်သွၵ်ႈႁႃ ထဝိတ်ႉတႃႇ" ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ လႆႈပၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ 1.6 လၢၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2013 မႃး ထဝိတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်လႆႈပၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်လိူဝ်ႈပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ 10 ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ပေႃးလႆႈတၢင်ႇမၢႆထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ် "ပိူင်သူင်ႇလိၵ်ႈပွတ်းဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ (SMS)" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2016၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းထဝိတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် 310 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2016၊ ဝၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၼၼ် ၼႄလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ငဝ်ႈငႃႇ ၶေႃႈမုၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ (ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းထဝိတ်ႉတႃႇၶဝ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 ၸူဝ်ႈမူင်း တီႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ်ပွၵ်းဢွၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တၢင်ႇၶိုၼ်ႈထဝိတ်ႉတင်းသဵၼ်ႈ 40 လၢၼ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၸၢႆးၸၢႆးၶမ်းလႅင် ဢိၵ်ႇပႃး ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်း၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸဝ်ႈၵၢၼ်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်သေတႃႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉဢေႇယူႇ။

## တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
* ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ
* လိင်ႉဢိၼ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်
တႃႈလိူဝ်ႇ (သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ)

တႃႈလိူဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶႂ်ႈပွင်ႇဝႃႈ

* တႃႈလိူဝ်ႇ (မိူင်းတႆး)၊ ဝဵင်း
* တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
* တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
* တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်း
ဝီႇၶီႇ

**ဝီႇၶီႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉသေ ပဵၼ်ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇဢွၼ်ႇလၢႆး ဢၼ်ၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ web browser သေၵေႃႈ မႄးထတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ႁႃႇဝေႇယႅၼ်ႇ ဝႃႈ *Wiki* ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႆႈ "ၽႂ်း" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ

**ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ** (), (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ပႃးဝႆႉ ပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း ၅ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ ၄၇ ဢိူင်ႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၁၇၀ ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ ၂၀၁၄ ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႆႉ မီးၵႂႃႇ ၁၅၉,၅၁၁ ​ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
မၵူၺ်း (သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ)

မၵူၺ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶႂ်ႈပွင်ႇဝႃႈ 

* မၵူၺ်း၊ ဝဵင်း
* မၵူၺ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
* မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
* မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်း
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21

**ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21** ၼႆႉ ပဵၼ်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၶွင် ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢေႇတီႇၼႆႉသေ ပေႃးဢဝ်ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵရီႇၵေႃႉရီးယႅၼ်းဝႃႈ တႄႇဢဝ်  ၂၀၀၁ ၼီႈ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇ ၁ ဝၼ်းတေႃႇ ၂၁၀၀ ၼီႈ တီႇသႅမ်ႇပႃႇ ၃၁ ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တႃႇ 3 ႁူဝ်ႁဵင်ပီ သေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ် ပီ ၂၀၀၀ ၼႆယဝ်ႉ။။

## ၽွင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆး
[thumb||300px| [ဝဵင်းသျၢၼ်ႇႁၢႆး ၼႆႉ ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈ လွင်ႈပၢႆးမီးၶႄႇ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ]]
လွင်ႈဢၼ်လီမၢႆလီတွင်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၵႃႈ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ၼႆႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃး ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းတီႈ ၵမ်ႇၽႃႇထီႉသၢမ် ၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်မီးၼိူဝ် ၸုမ်းတူဝ်လဵဝ်၊ ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ယူပ်ႈယွမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵလူဝ်ႇပႄႇၸေးသျိၼ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း တေပဵၼ်ႁိုဝ်တႄႉဢမ်ႇႁူႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် မႆႈၸႂ်လွင်ႈ ပၢႆးၸဝ်ႉၶၢဝ်းမႆႈဢႃႇရၢပ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇပီ 2010 ၼႆႉ ပၢႆးၸဝ်ႉၶၢဝ်းမႆႈဢႃႇရၢပ်ႉၼႆႉ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတၢင်းၼိူဝ် ၵမ်ႇၽႃႇဢႃႇရၢပ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တီႇၵျိတ်ႇတႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈပဵၼ်မႃး တႄႇဢဝ် ပီ 1980 မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
2001

**2001** 
## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 2001
### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::*

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2000 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၂၀၀၁

## (၁) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂) ဝၼ်း
::*
::*

## (၃) ဝၼ်း
::*
::*

## (၄) ဝၼ်း
::*
::*

## (၅) ဝၼ်း
::*
::*

## (၆) ဝၼ်း
::*
::*

## (၇) ဝၼ်း
::*
::*

## (၈) ဝၼ်း
::*
::*

## (၉) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၀) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၁) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၂) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၃) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၄) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၅) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၆) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၇) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၈) ဝၼ်း
::*
::*

## (၁၉) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂၀) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂၁) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂၂) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂၃) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂၄) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂၅) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂၆) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂၇) ဝၼ်း
::*
::*

## (၂၈) ဝၼ်း
::*
::*

## ၽိုၼ်ဢိင်
၂၀၀၂

**၂၀၀၂** 
## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ ၂၀၀၂
### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မေႇ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(၁) ဝၼ်း။
::* 
### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(၁) ဝၼ်း။
::*
မၢတ်ႉၶျ် 2001

## (1) ဝၼ်း
::*
::*

## (2) ဝၼ်း
::*
::*

## (3) ဝၼ်း
::*
::*

## (4) ဝၼ်း
::*
::*

## (5) ဝၼ်း
::*
::*

## (6) ဝၼ်း
::*
::*

## (7) ဝၼ်း
::*
::*

## (8) ဝၼ်း
::*
::*

## (9) ဝၼ်း
::*
::*

## (10) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (12) ဝၼ်း
::*
::*

## (13) ဝၼ်း
::*
::*

## (14) ဝၼ်း
::*
::*

## (15) ဝၼ်း
::*
::*

## (16) ဝၼ်း
::*
::*

## (17) ဝၼ်း
::*
::*

## (18) ဝၼ်း
::*
::*

## (19) ဝၼ်း
::*
::*

## (20) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (22) ဝၼ်း
::*
::*76

## (23) ဝၼ်း
::*
::*

## (24) ဝၼ်း
::*
::*

## (25) ဝၼ်း
::*
::*

## (26) ဝၼ်း
::*
::*

## (27) ဝၼ်း
::*
::*

## (28) ဝၼ်း
::*
::*

## (29) ဝၼ်း
::*
::*

## (30) ဝၼ်း
::*
::*

## (31) ဝၼ်း
::*
::*

## ၽိုၼ်ဢိင်
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20

[thumb|20 ၸူဝ်ႈပၢၵ်ပီႇ ၶိုင်ႈပၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းႁဝ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႈယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ [ဢပူဝ်ႇလူဝ်ႇ ၁၇ လႆႈႁၼ် ၵမ်ႇၽႃႇ။]]
thumb|လွင်ႈၵူၼ်းသၢင်ႈ ၸူးၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သိူင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူဝ်မီးၸႂ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။။

**ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20** ၼႆႉ တႄႇမႃး ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1, ပီ 1901 သေ မူတ်းသဵင်ႈမႃး တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 31, ပီ 2000 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇလိုၼ်းသုတ်း တွၼ်ႈတႃႇ 2 ၸူဝ်ႈႁဵင်ပီသေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ပီ 1900 ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်၊ သိုၵ်းယဵၼ်၊ ႁႅင်းထၢတ်ႈၼိဝ်ႇၵလီးယႃး၊ ပိူင်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်းၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ၊ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႈ၊ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇ၊ လွင်ႈယွၼ်ႇယမ်း လွင်ႈယၢၵ်ႈၽၢၼ်၊ လွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိူဝ်းလိူဝ်မႃး၊ လွင်ႈပိူင်ၽိင်ႈတိုၼ်း လူႉလႅဝ်မႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ဢႃႉယုႉၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ ဢဝ်တင်းၵမ်ႇၽႃႇသေ ဝႆႉပဵꧣ် 70 လႄႈ တိူဝ်းလိူဝ်မႃး 40 ပီသေ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1927 မႃး ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်မီး 2 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး ပီ 1999 ၼၼ်ႉ တိူဝ်းလိူဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် 6 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်
2021

**2021** 
## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 2021
### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း
::* 
### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::*

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2020 ႁူဝ်သိပ်းပီ
လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်း

**လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်း** () ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ပိူင်ၵၢၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၽိင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မၵ်းၶၢၼ်းပၼ်ႇသုၼ်ႇၸႂ်ႉဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မီးသုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇယွၼ်းၶေႃႈၶႂၢင်းတီႈၸဝ်ႈၶွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႈၶႂ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း Fair dealing ဢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၸႂ်ႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼွၵ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ ပၢႆးလိၼ်

[thumbnail|သၢႆလွင်ႇၵျီႇၵျူႉၼႆႉ ပေႃးဢဝ်တင်း သၢႆ [ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇဝႃႈ တူၵ်းဢၼ်တင်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်သၢႆ လတ်ႉတီႇၵျူႉၼႆႉ ၼၢင်ၶၢင်းၵၼ်တင်း သၢႆဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇယဝ်ႉ။]]

**ပိူင် ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ ပၢႆးလိၼ်** ဢမ်ႇၼၼ် **ပိူင်ဢိင်ဢၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ပၢႆးလိၼ်** (Geographic coordinate system) ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈတီႈဢၼ်ၸႂ်ႉတူဝ်ၼပ်ႉသေၼေပၼ် ဢွင်ႈတီႈၵူႈတီႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေ မေႃတူၺ်းတူဝ်ၼပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၸီႉၸမ်ႈလႆႈ ဢွင်ႈတီႈ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးတႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃး သမ်ႉ တေလႆႈ ပွင်ႇၸႂ် သႆၢ တီႈဢၼ်ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၽႆၢႇပႆၢးလိၼ် ၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ ၼၼ်ႉတေႉၵေႃႈ တေပဵၼ် သႆၢ ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ (equator) လႄႈ လႅတ်ႉထီႇၵျူႉ (Latitude) ၊ ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ (prime meridian) တၢင်း လွင်ႇၵျီႇၵျူႉ (Longitude) ယဝ်ႉ။ 

သႆၢသီႇဢၼ်ၼႆႉသမ်ႉမီးတီႈပွင်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်?။

ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ ၼႆႉပဵၼ်သႆၢတီႈဢၼ်ၸႅၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉႁဵတ်းပဵၼ်ပွတ်းႁွင်ႇ တၢင်း ပွတ်းၸၢၼ်း သေ လႅတ်ႉထီႇၵျူႉ သမ်ႉ ပဵၼ်သႆၢ ဢၼ်လႅၼ်ႈၸွမ်း ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ ယဝ်ႉ။ ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇၼႆႉ တေမီးတီႈ တူဝ်ၼပ်ႉ သုၼ် (႐) သေ သႆၢလႅတ်ႉထီႇၵျူႉ သမ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ ၵႂႃႇပွတ်းႁွင်ႇ တေတိူၵ်ႈထိုင် ၵဝ်ႈသိပ်း တီႇၵရီႇ(90° N) ၊ ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ လူင်းမႃးပွတ်းၸၢၼ်း ၵဝ်ႈသိပ်း တီႇၵရီႇ(90° N)  ။ သႆၢသွင်ဢၼ်ၼႆႉ တေလႅၼ်ႈၼႃႈယၢဝ်း မၼ်းဢဝ်ယူႇ။

ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်သႆၢတီႈဢၼ်ၸႅၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉႁဵတ်းပဵၼ်ပွတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်း ပွတ်းတူၵ်း သေ လွင်ႇၵျီႇၵျူႉ သမ်ႉ ပဵၼ်သႆၢ ဢၼ်လႅၼ်ႈၸွမ်း ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ၵေႃႈ တေမီးတီႈ တူဝ်ၼပ်ႉ သုၼ် (႐) သေ သႆၢလွင်ႇထီႇၵျူႉ သမ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ၵႂႃႇဢွၵ်ႇ တေတိူၵ်ႈထိုင် ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း တီႇၵရီႇ(180°E) ၊ ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ၵႂႃႇပွတ်းတူၵ်း တေတိူၵ်းထိုင် ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း တီႇၵရီႇ(180° W) မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ သႆၢသွင်ဢၼ်ၼႆႉ တေလႅၼ်ႈတၢင်းသိုဝ်ႈ (ၼႃႈၸုၵ်း) မၼ်းဢဝ်ယူႇ။

မၼ်းႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်?။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိူင်ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ ပၢႆးလိၼ်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:လွင်ႈၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၵႂႃႇမႃး
ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်၊ ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်

**ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁိူဝ်း** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ဢိူင်ႇ

**မူႇဝၢၼ်ႈလွႆၸွင်ႈ** ၼႆႉ ပဵၼ်မူႇဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုင်ႇဝူဝ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မူႇဝၢၼ်ႈလွႆၸွင်ႈ
#ဝၢၼ်ႈပၢင်ၸူင်
#ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၶမ်း
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူး
#ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၶေႇ
#ဝၢၼ်ႈထမ်ႈတူၵ်း
#ဝၢၼ်ႈၽီလူး

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မူႇဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇပုင်ႇဝူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်သၼွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈပၢင်သၼွင်း** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ၼွင်လူင်၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼွင်လူင်** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်
#ဝၢၼ်ႈၼွင်လူင်
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူၵ်း
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈသိမ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈပၢင်ၵႅၼ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတိုၼ်ႈ
#ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်ၼိူဝ်
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၼေႃႇ (ၸၢၼ်း)
#ဝၢၼ်ႈၼွင်တဝ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈတိုင်းၵႂၢင်ႉ
#ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇမႂ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ပုင်းထုၼ်၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇပုင်းထုၼ်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ႁၢႆးၵူၺ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ
#ဝၢၼ်ႈၼႃးမႂ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ႁ
#ဝၢၼ်ႈသူၼ်ဢွႆႈ
#ဝၢၼ်ႈၵျွင်း
#ဝၢၼ်ႈႁၢႆးၵူၺ်ႈ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 2021

## (1) ဝၼ်း
::*
::*

## (2) ဝၼ်း
::*
::*

## (3) ဝၼ်း
::*
::*

## (4) ဝၼ်း
::*
::*

## (5) ဝၼ်း
::*
::*

## (6) ဝၼ်း
::*
::*

## (7) ဝၼ်း
::*
::*

## (8) ဝၼ်း
::*
::*

## (9) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (12) ဝၼ်း
::*
::*

## (13) ဝၼ်း
::*
::*

## (14) ဝၼ်း
::*
::*

## (15) ဝၼ်း
::*
::*

## (16) ဝၼ်း
::*
::*

## (17) ဝၼ်း
::*
::*

## (18) ဝၼ်း
::*
::*

## (19) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (22) ဝၼ်း
::*
::*

## (23) ဝၼ်း
::*
::*

## (24) ဝၼ်း
::*
::*

## (25) ဝၼ်း
::*
::*

## (26) ဝၼ်း
::*
::*

## (27) ဝၼ်း
::*
::*

## (28) ဝၼ်း
::*
::*

## (29) ဝၼ်း
::*
::*

## (30) ဝၼ်း
::*
::*

## (31) ဝၼ်း
::*
::*

## ၽိုၼ်ဢိင်

## (1) ဝၼ်း
::*
::*

## (2) ဝၼ်း
::*
::*

## (3) ဝၼ်း
::*
::*

## (4) ဝၼ်း
::*
::*

## (5) ဝၼ်း
::*
::*

## (6) ဝၼ်း
::*
::*

## (7) ဝၼ်း
::*
::*

## (8) ဝၼ်း
::*
::*

## (9) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (12) ဝၼ်း
::*
::*

## (13) ဝၼ်း
::*
::*

## (14) ဝၼ်း
::*
::*

## (15) ဝၼ်း
::*
::*

## (16) ဝၼ်း
::*
::*

## (17) ဝၼ်း
::*
::*

## (18) ဝၼ်း
::*
::*

## (19) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (22) ဝၼ်း
::*
::*

## (23) ဝၼ်း
::*
::*

## (24) ဝၼ်း
::*
::*

## (25) ဝၼ်း
::*
::*

## (26) ဝၼ်း
::*
::*

## (27) ဝၼ်း
::*
::*

## (28) ဝၼ်း
::*
::*

## (29) ဝၼ်း
::*
::*

## (30) ဝၼ်း
::*
::*

## (31) ဝၼ်း
::*
::*

## ၽိုၼ်ဢိင်
2022

**2022** 
## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 2022
### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::*

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2020 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ဝၢၼ်ႈပူင်းလဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈပူင်းလဝ်း** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁၢင်ၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈႁၢင်ၼႃး** () (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢွႆႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢွႆႈ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉၵႅင်း** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇလူင်
#ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၼိူဝ်
#ဝၢၼ်ႈလႃႇယွႆႈ (ယွႆး)
#ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၵုၼ်
#ဝၢၼ်ႈတႃႈတိုင်းၶမ်း
#ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်းမူၼ်း
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇမူၼ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈတႅၼ်ႈပုတ်း
#ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႅင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ၼႃးၵူင်း၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း
#ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်း
#ဝၢၼ်ႈၵဵင်းယႆ
#ဝၢၼ်ႈၶုမ်ဢုတ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉၼိဝ်ႉ
#ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၶၢၼ်
#ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇသၢႆးလူင်
#ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉလူင်
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသၢႆး
#ဝၢၼ်ႈလူင်ၵႆႇထိူၼ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်း** ( , , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵွၼ်ႈထၢၼ်၊ ၼမ်ႉထၢၼ်ၶူမ်၊ ငွင်ႉထၢၼ်ငွင်ႉပေႇဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
မႆႉဢုၼ်လဝ်း၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇမႆႉဢုၼ်လဝ်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမႆႉဢုၼ်လဝ်း
#ဝၢၼ်ႈမႆႉဢုၼ်လဝ်း
#ဝၢၼ်ႈမူင်ႈ
#ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉႁႃႇယိူင်း
#ဝၢၼ်ႈဢိုၼ်ႈ
#ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇပိၼ်းဝၢၼ်
#ဝၢၼ်ႈၼႃးမူတ်ႉ
#ဝၢၼ်ႈၼႃးဝွၼ်
#ဝၢၼ်ႈႁၢင်လူင်မူင်ႈ
#ဝၢၼ်ႈပၢင်လူင်

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
2036

**2036** 
## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 2036
### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::*

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2030 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 2036

## (1) ဝၼ်း
::*
::*

## (2) ဝၼ်း
::*
::*

## (3) ဝၼ်း
::*
::*

## (4) ဝၼ်း
::*
::*

## (5) ဝၼ်း
::*
::*

## (6) ဝၼ်း
::*
::*

## (7) ဝၼ်း
::*
::*

## (8) ဝၼ်း
::*
::*

## (9) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (12) ဝၼ်း
::*
::*

## (13) ဝၼ်း
::*
::*

## (14) ဝၼ်း
::*
::*

## (15) ဝၼ်း
::*
::*

## (16) ဝၼ်း
::*
::*

## (17) ဝၼ်း
::*
::*

## (18) ဝၼ်း
::*
::*

## (19) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (22) ဝၼ်း
::*
::*

## (23) ဝၼ်း
::*
::*

## (24) ဝၼ်း
::*
::*

## (25) ဝၼ်း
::*
::*

## (26) ဝၼ်း
::*
::*

## (27) ဝၼ်း
::*
::*

## (28) ဝၼ်း
::*
::*

## (29) ဝၼ်း
::*
::*

## (30) ဝၼ်း
::*
::*

## (31) ဝၼ်း
::*
::*

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၽႃလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈၽႃလူင်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပႃႇဢိုတ်ႇ (ဢိူဝ်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈပႃႇဢိုတ်ႇ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ၼွင်ဢေႃႈ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼွင်ဢေႃႈ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း
#ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈ
#ဝၢၼ်ႈၵုင်းၶၢမ်
#ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇတဝိ
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတႅၵ်ႉ
#ဝၢၼ်ႈလွင်ႉၽယႃး
#ဝၢၼ်ႈလွင်ႉမၢၵ်ႇဢူဝ်း
#ဝၢၼ်ႈတွင်သၼ်
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၽိုင်ႈ
#ဝၢၼ်ႈပႃႇယူၵ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူး

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ၶူင်ႈလူင်၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၶူင်ႈလူင်** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၶူင်ႈလူင်
#ဝၢၼ်ႈၶူင်ႈလူင်
#ဝၢၼ်ႈၼွင်လႅင်
#ဝၢၼ်ႈပၢင်တဝႅတ်း
#ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇလုၵ်းလိူဝ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈၼွင်ယွင်း
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလိၼ်
#ဝၢၼ်ႈမႆႉယူမ်းလူင်
#ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်း
#ဝၢၼ်ႈၶၢႆးလူင်

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၶူင်ႈလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈၶူင်ႈလူင်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၶူင်ႈလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမႆႉယူမ်းလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈမႆႉယူမ်းလူင်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၶူင်ႈလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
မႄႈဢေႃႈ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇမႄႈဢေႃႈ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမႄႈဢေႃႈ
#ဝၢၼ်ႈမႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး)
#ဝၢၼ်ႈၼႃးမူၼ်းလူင်
#ဝၢၼ်ႈၼႃးမူၼ်းဢွၼ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈၵွင်းမႆႉႁုင်း
#ဝၢၼ်ႈမႆႉၵတ်း
#ဝၢၼ်ႈၶၢၼ်မူၼ်ႇ
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလႆ
#ဝၢၼ်ႈလွႆလၢၼ်း
#ဝၢၼ်ႈပၢင်ၸပေႇ
#ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ (ဢိူင်ႇမႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး))
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁ
#ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶၢၼ်မူၼ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
လိၼ်လမ်၊ ဝၢၼ်ႈ

**ဝၢၼ်ႈလိၼ်လမ်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
2041

**2041** 
## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 2041
### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::*

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2040 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 2041

## (1) ဝၼ်း
::*
::*

## (2) ဝၼ်း
::*
::*

## (3) ဝၼ်း
::*
::*

## (4) ဝၼ်း
::*
::*

## (5) ဝၼ်း
::*
::*

## (6) ဝၼ်း
::*
::*

## (7) ဝၼ်း
::*
::*

## (8) ဝၼ်း
::*
::*

## (9) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (12) ဝၼ်း
::*
::*

## (13) ဝၼ်း
::*
::*

## (14) ဝၼ်း
::*
::*

## (15) ဝၼ်း
::*
::*

## (16) ဝၼ်း
::*
::*

## (17) ဝၼ်း
::*
::*

## (18) ဝၼ်း
::*
::*

## (19) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (22) ဝၼ်း
::*
::*

## (23) ဝၼ်း
::*
::*

## (24) ဝၼ်း
::*
::*

## (25) ဝၼ်း
::*
::*

## (26) ဝၼ်း
::*
::*

## (27) ဝၼ်း
::*
::*

## (28) ဝၼ်း
::*
::*

## (29) ဝၼ်း
::*
::*

## (30) ဝၼ်း
::*
::*

## (31) ဝၼ်း
::*
::*

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ
# ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ
# ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸလၢႆ
# ဝၢၼ်ႈၵၢင်ႉၼူၽႆး
# ဝၢၼ်ႈၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈ
# ဝၢၼ်ႈသေးတၢၼ်းဢွၼ်ႇ
# ဝၢၼ်ႈသီႇသုင်ႇ
# ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉလူင် (ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊ မိူင်းၼၢႆး)
# ဝၢၼ်ႈၽၢႆလူင်
# ဝၢၼ်ႈၼႃးဢုင်
# ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇၼွၵ်ႈ
# ဝၢၼ်ႈတွင်မူဝ်
# ဝၢၼ်ႈသူၼ်သၢႆး
# ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ၶႄႈ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸလၢႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

**ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸလၢႆ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ဝၢၼ်ႈသေးတၢၼ်းဢွၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

**ဝၢၼ်ႈသေးတၢၼ်းဢွၼ်ႇ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ၼွင်မႅင်း၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း
# ဝၢၼ်ႈၼွင်မႅင်း
# ဝၢၼ်ႈမႆႉမွင်
# ဝၢၼ်ႈၼႃးၶႃး (ဢိူင်ၼွင်မႅင်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
# ဝၢၼ်ႈႁွင်ႈမႂ်ႇ
# ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း
# ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉသၢႆး
# ဝၢၼ်ႈလွႆၸေႈ
# ဝၢၼ်ႈႁၢင်ႁွင်ႈ
# ဝၢၼ်ႈႁၢင်ၼွင်
# ဝၢၼ်ႈႁၢင်ၼွင်ဢွၼ်ႇ
# ဝၢၼ်ႈၵၢင်တူင်ႈ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
တွင်ႉၵေႉ၊ ဝၢၼ်ႈ

**ဝၢၼ်ႈတွင်ႉၵေႉ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်း** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၶူင်ႈလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
ၵုင်းလႅင်၊ ဝၢၼ်ႈ

**ဝၢၼ်ႈၵုင်းလႅင်** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၵၢဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ

**ဝၢၼ်ႈၵၢဝ်ၽိူၵ်ႇ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈႁေႈ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁေႈ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁေႈ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆး

**ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆး** ၼႆႉ ပဵၼ် ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇတႆး တီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် (  ၼႆႉ) သႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ ပွင်ႈၵႂၢမ်း  ႁူဝ်ယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
### ၽိုၼ်မၢႆၶၢဝ်းယၢမ်း
*2018 - တႄႇပိုတ်ႇတၢင်ႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆး။

### လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်

* ဢၼ်ပဵၼ် workshop ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆးၼႆႉ လႆႈၸဵတ်းႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 22, 2011 ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

*  ဢၼ်ပဵၼ် workshop ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် တွၼ်ႈတႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆးၼႆႉ လႆႈၸဵတ်းႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈ  ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 28, 2011 ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* ဢၼ်ပဵၼ် workshop ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် တွၼ်ႈတႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆးၼႆႉ လႆႈၸဵတ်းႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 20, 2015 ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉသေ တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးမၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* ဢၼ်ပဵၼ် workshop ပွၵ်ႈၵမ်းသီႇ တွၼ်ႈတႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆးၼႆႉ လႆႈၸဵတ်းႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 28, 2015 ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ၊ မိူင်းထႆးသေ ၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်း တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ် တႃႇႁႂ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆး လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* ဢၼ်ပဵၼ် workshop ပွၵ်ႈၵမ်းႁႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆးၼႆႉ လႆႈၸဵတ်းႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈ  ၵျုၼ်ႇ 28, 2015 ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼၼ်ႉ ၽူႈၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း တႃႇယၢင်ႈတိၼ်ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး မိူဝ်းၼႃႈၼႆယဝ်ႉ။

*ဢၼ်ပဵၼ် workshop ပွၵ်ႈၵမ်းႁူၵ်း တွၼ်ႈတႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆးၼႆႉ လႆႈၸဵတ်းႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈ  ၵျုၼ်ႇ 1, 2016 ၵႃႈတီႈ ဝတ်ႉပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ၊ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊ မိူင်းယၢင်းလႅင်ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
*  Shan Wikipedia
*  Shan Wikipedia mobile version
ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇဢွၼ်ႇလၢႆး

ထိုင်ပၢၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၼႆႉမႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ်မႃး Online Encyclopedia  ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇဢွၼ်ႇလၢႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈလၢႆလႄႈသင်၊ ဢၼ်ဢဝ်ၵႃႈဢဝ်ၶၼ်မၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး Wikipedia ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇဝႃႈပဵၼ် ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ၸၢင်ႈတူၺ်းလႆႈလၢႆၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈၸႂ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈလၢႆ၊ ဢွၼ်ၵၼ်မႄးထတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ 2013 ၼၼ်ႉ ၶေႃႈမုၼ်းတင်းသဵင်ႈ မီးယူႇ 4.2 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈမီးယူႇ လၢၼ်ႉပၢႆယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႄႇတႃႇလၢၼ်ႇ၊ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ၊ သပဵၼ်ႇ၊ ဢိတ်ႇတလီႇ၊ ၵရိ၊ ၵျပၢၼ်ႇ၊ ၶႄႇၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၶေႃႈမုၼ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ် ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇဢွၼ်ႇလၢႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈလၢႆ ဢၼ်ၼပ်ႉၵၢၼ်တူၺ်း မိူဝ်ႈပီ Jul-2013 ၼၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ - 4.2 လၢၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇၼႄႇတႃႇလၢၼ်ႇ - 1.5 လၢၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ - 1.3 လၢၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇသပဵၼ်ႇ - 1.0 လၢၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇဢိတ်ႇတလီႇ - 1.0 လၢၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇၵရိ - 1.0 လၢၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇပူဝ်ႇလၢၼ်ႇ - 0.9 လၢၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇၵျပၢၼ်ႇ - 0.8 လၢၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇပေႃႇတူႇၶီႇ - 0.7 လၢၼ်ႉ
# ၽႃႇသႃႇၵူဝ်းရီးယႃး - 0.6 လၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

*ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း တီႈမိူင်းဢႃႇသီႇယႅၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၽႃႇသႃႇထႆး မီးယူႇ 1.2 လၢၼ်ႉ၊ ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈ မီးယူႇ 0.4 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ် ဝီႇၶီႇၶႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးဢေႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း တီႈမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ပဵၼ် Baidu Baike (ၶေႃႈမုၼ်း မီး 5.3 လၢၼ်ႉ ပီ 2012) လႄႈ Hudong (ၶေႃႈမုၼ်းမီး 6.4 လၢၼ်ႉ ပီ 2012) ၸိူဝ်းၵေႃႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးႁင်းၶေႃသေ ပဵၼ် ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇဢွၼ်ႇလၢႆးၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် Encyber ၽႃႇသႃႇၵူဝ်းရီးယႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ် ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇဢွၼ်ႇလၢႆး မၢႆ (1) ယဝ်ႉ။

တီႈ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇတႆး ဢွၼ်ႇလၢႆးၼႆႉ တိုၵ်ႉလူ0်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း တႃႇၽိူမ်ႉထႅမ်တႅမ်ႈသႂ်ႇ၊ တႃႇမႄးထတ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ လဝ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းဢွၼ်ႇလၢႆးသေၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇလႆႈယူႇၶႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလၢင်းလူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

**ဝၢၼ်ႈၵုင်းလၢင်းလူင်** ( , , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁေႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ၼႃးၸၢမ်၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်
# ဝၢၼ်ႈၼႃးၸၢမ်
# ဝၢၼ်ႈယေး
# ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇဢူႈ
# ဝၢၼ်ႈၼႃးၼမ်ႉႁူး
# ဝၢၼ်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇလၢင်း
# ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶမ်း
# ဝၢၼ်ႈထမ်ႈသိူဝ်
# ဝၢၼ်ႈၵမ်ႉၵေႃႇ
# ဝၢၼ်ႈၸၢၵ်ႈတေႃႇ
# ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၵလႃး

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ဝၢၼ်ႈၼႃးၼမ်ႉႁူး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

**ဝၢၼ်ႈၼႃးၼမ်ႉႁူး**  (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ၵုၼ်ၼႃး၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး