open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
သတ်ႉၸႃႇဢရႁ

ၼႂ်းၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၽူတ်းပူမ်ဢၼ်ၶွတ်ႇတၵ်ႉတင်းၼမ်၊ တၢင်းၼွၵ်ႈၵေႃႈ လိူဝ်သေၽူတ်းပူမ်ၶွတ်ႇတၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသင်သေ ၵူၼ်းတင်းလူင်တင်းလၢႆၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇလွင်ႈၶွတ်ႇမတ်ႉၽူတ်းပူမ်တင်းၼမ် ႁိုတ်ႉၶဵၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇၸီႉၼႄ လွၵ်းလၢႆးၵီႈလူတ်းၽူတ်းပူမ်ၶွတ်ႇတၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၽူႈၵေႃႉဢၼ်သိၼ်သီႇလတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၽိုၵ်းသႃသမႃႇထိလႄႈ ပၺ်ႇၺႃႇယဝ်ႉ။ ၶတ်းၸႂ်ၽိုၵ်းသႃတိုဝ်းၵမ်ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ ꧤိၵ်ႉၶုဢၼ်ႁူႉႁၼ်မေႃၸႅၵ်ႇၽႄလွင်ႈၽိတ်းလွင်ႈထုၵ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေၵီႈလူတ်းလႆႈ လွင်ႈၶွတ်ႇမတ်ႉၽူတ်းပူမ်ဢၼ်ၶဵၼ်းႁိုဝတ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈ လေႃးၽ၊ တေႃးသ၊ မေႃးႁယဝ်ႉ ၽူႈဢၼ်ပဵၼ် ရႁၢၼ်းတႃႇ (arahat) ၽူႈဢၼ်ၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈဢႃႇသဝေႃးတြႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇတေၵီႈလူတ်းလႆႈ လွင်ႈၶွတ်ႇမတ်ႉၽူတ်းပူမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယူႇယဝ်ႉ။

ဢုရုဝေႇလၵသ်သပလႄႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းႁႃႈပၢၵ်ႇၼႆႉ ပွင်ႇၸႂ်ၸွမ်း လွၵ်းလၢႆးပၢႆးၽိုၵ်းသႃ ၶတ်းၸႂ်ၸွမ်းၵူႈၸၼ်ႉလီလီသေ တိုဝ်းၵမ် ဝိပသ်သၼႃႇတြႃးၵႂႃႇလႄႈ ၶၢဝ်းတၢဝ်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလွတ်ႈဢွၵ်ႇလွင်ႈၶွတ်ႇမတ်ႉၶဵၼ်းႁိုတ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဢၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ လွင်ႈၸွၵ်းၶွတ်ႇၽူတ်းၶူၼ်ႁူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၼၵ်းၼႃပႃးပၢၼ်ႈၼႆလႄႈ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ပၢတ်ႇၵႅတ်းပႅတ်ႈမူၺ်းႁူဝ်ၶဝ်သေ ပွႆႇလွင်ႈၼမ်ႉၼေႇရၼ်ႇၸရႃႇယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်မီးသတ်ႉၸႃႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 37၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
033 ၸၢတ်ႈသမ်ႇမေႃးတမႃႇၼ

## 33 - ꩡၢတ်ႈသမ်ႇမေႃးၻမႃႇၼ
(သမ်ႇမေႃးၻမႃႇၼ = ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်)
ၽွမ်ႉၵၼ်ပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်း၊ ပႅင်းၵၼ်ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ

## ဝတ်ႉထုပၸ်ႉၸုပၼ်ႇ
ၽွင်းမိူဝ်ႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး တိုၵ်ႉယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝတ်ႉၼိၷြေႃးꩪႃႇရႃႇမ မိူင်းၵပိလဝတ်ႉၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈၽိတ်းထဵင်ၵၼ် ၶဵၼ်းႁူဝ်သေ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ၸင်ႇတေႁေႃး ၸၢတ်ႈ တီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ (ၸိူင်းတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း တူၺ်းတီႈၼႂ်း ꩡၢတ်ႈ“ၵုၼႃႇလ”ၼၼ်ႉတႃႉ)
ၵမ်းၼၼ်ႉ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၸင်ႇဝႃႈတီႈ သၢႆၶိူဝ်းသႃႇၵီႇမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ “ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီ ၽိတ်းၽႅၵ်ႇ တႅၵ်ႇထဵင်ၵၼ်၊ ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇ တေႃႈၵႃႈ ပဵၼ်သတ်းတိရၸ်ႉꧡၢၼ်ႇၵူၺ်းသေတႃႉ မိူဝ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢွင်ႇပႄႉၽူႈၶဵၼ်သေ မိူဝ်ႈဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈလူႉလႅဝ် တူၵ်းသုမ်းမႃးယဝ်ႉ”ၼႆသေ ၸင်ႇတေ ႁေႃးၼႄ ꩡၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ-

## ဝတ်ႉထုဢတိတ်ႉ
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၼေႃႇၶမ်းၽြႃး ပဵၼ်ၶိူဝ်းၼူၵ်ႉၶုမ်ႈသေ ယူႇသဝ်းလူၺ်ႈ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈတင်းၼမ် တီႈၼႂ်း ထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမီး မူးသိူဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႆႉလႄႇတီႉၺွပ်းဢဝ် ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈၶၢႆသေ ႁႃလဵင်ႉ တွင်ႉမၼ်းယူႇ။ ၼေႃႇၶမ်းၼူၵ်ႉၶုမ်ႈ ၸင်ႇသင်ႇလၢတ်ႈ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈတင်းသဵင်ႈဝႃႈ “ပေႃးဝႃႈ မူးသိူဝ်းဢဝ်ၶႄ ဝၢၼ်ႇၺႃးသႂ်ႇၼႆၸိုင် ဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ႁူဝ်မူၼ်ႉဢွၵ်ႇႁူးၶႄ ၼိုင်ႈႁူးၼိုင်ႈတူဝ်သေ မိၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် ဢဝ်ၵႂႃႇပူဝ်ႉသႂ်ႇ ၼိူဝ်ယုမ်းသေ မူၼ်ႉဢွၵ်ႇတႃႉ”ၼႆယဝ်ႉ။
ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶုၼ်ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈ သင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ မူး သိူဝ်း ဢမ်ႇတီႉလႆႈၼူၵ်ႉၶုမ်ႈသေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇ မိုဝ်းလၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မူးသိူဝ်းမိူဝ်းၵႂႃႇ မိုဝ်းပဝ်ႇၼႆၸိုင် ၼၢႆးမူးသိူဝ်း ႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်မူးသိူဝ်းသေ တၢင်ႇတၢင်းၽိတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၵမ်းၼၼ်ႉ မူးသိူဝ်း ၸင်ႇဝႃႈ “ယႃႇပေထၢင်ႇၽိတ်းယူႇ၊ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈၶဝ် ၽွမ်ႉၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇၺွပ်းလႆႈၶဝ်ဢိူဝ်ႈ၊ ယႃႇပေ မႆႈၸႂ်၊ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇပႄႉၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈတႃႇသေႇ၊ ဝၼ်းၼိုင်ႈၶဝ်တေတႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ယူႇ၊ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်တႅၵ်ႇၵၼ်ၼႆတႄႉ တေဢဝ်ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈသေ ပွၵ်ႈမႃးႁိူၼ်းယူႇၵႂႃႈ” ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈဝႃႈၼင်ႇၼႆ လႄႈ  ၸင်ႇလွတ်ႈႁေႃးၷႃႇထႃႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ-

### ပႃႇꩮိ
* **33** -	


သမ်မေႃၻမႃၼႃ ၷၸ်ꧡၼ်တိ၊ ꩡႃလမႃၻႃယ ပၵ်ၶိၼေႃ။

ယၻႃ တေ ဝိဝၻိသ်သၼ်တိ၊ တၻႃ ဢေႁိၼ်တိ မေ ဝသံ။


### ပိၼ်ႇတႆး
ၼၢႆးၸဝ်ႈႁိူၼ်း... ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈၶဝ် ၽွမ်ႉၵၼ်သေ ယွင်ႈဢဝ်ၶႄၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽိတ်းၽႅၵ်ႇတႅၵ်ႇထဵင်ၵၼ်မႃးၼႆ တေပဵၼ်မႃး ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၵဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။
ႁိုင်မႃး သၢမ်ဝၼ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ လူင်းၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ဢလိူၵ်ႈဢလႄႇ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈ တူဝ်ၼိုင်ႈ သမ်ႉၵႂႃႇယဵပ်ႇၺႃး ၵွၵ်းႁူဝ်ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈတူဝ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ယဵပ်ႇၺႃးႁူဝ်ၵၼ်ၼင်ႇၼၼ် သေ တူဝ်ၼိုင်ႈလႄႈတူဝ်ၼို်င်ႈ ၽိတ်းၽႅၵ်ႇတႅၵ်ႇထဵင်ၵၼ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈ ၶုၼ်ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈ လႆႈငိၼ်းၼင်ႇၼၼ် ၸင်ႇႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ “လွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇ တႅၵ်ႇထဵင် ၵၼ်ၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈလႂ်ၵေႃႈ တေႃႈတေ ဢမ်ႇမီးတၢင်းသိူဝ်းသႃႇလႆႈ။ လွင်ႈၽွမ်ႉၵၼ်သေ ယွင်ႈႁၢမ်ၶႄၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း တေလႆႈတူၵ်းၼႂ်းမိုဝ်း မူးသိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ”ၼႆသေ ၸင်ႇတေဢွၼ်ဢဝ် လုမ်းလၢင်းမၼ်း ပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း မူးသိူဝ်းၽႅဝ်မႃး ၸင်ႇမႃး ဝၢၼ်ႇၶႄမၼ်းသႂ်ႇၵေႃႈ ၽွင်းၼူၵ်ႉၶုမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵုမ်ႇထဵင်ၵၼ်ဝႃႈ “မႂ်းယွင်ႈ လႄႈ မႂ်းယွင်ႈလႄႈ”ၼႆယူႇၼၼ်ႉ တူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်း မူးသိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃတ တၢင်းၵျၢင်ႉၵမ်ၵူၼ်း

ၽြႃးတြႃးလႄႈသင်ႇၶႃႇ ၊ ႁူမ်ႈသြႃႇသမႃး
ပေႃႈဢိၵ်ႇမႄႈလႃပႃး ၊ ဝႆႈဢူးၶျႃးၵူႈမိူဝ်ႈ
ၶေႃႈၼႄဢေႃးဝႃႇတ ၊ သိင်ႇၵႃႇလၸၢႆးလီ
ၼႂ်းသုတ်ႉပႃႇထိၵႃႇ ၊ ၻီၶၼိၵႃႇယႃႇၽိုၼ်ထမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃးလိၵ်ႈ (207) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ (ၸၼ်ႉငဝ်ႈ) ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ ထၢၼ်ၵူမ်းသႃႇသၼႃႇ ပီ 1999
သိမ်ႇသၢမ်ပိူင်

## သိမ်ႇၶၼ်ႇထ
သိမ်ႇၶၼ်ႇထ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်သိမ်ႇဢွၼ်ႇ ဢၼ်မၵ်းမၢႆဢဝ် ယေႈပွၵ်ႈ ယေႈတွၼ်ႈသေ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈသိမ်ႇၵႃႇမ၊ သိမ်ႇမႁႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## သိမ်ႇသမႃႇၼသမ်ႇဝႃႇတ
သိမ်ႇသမႃႇၼသမ်ႇဝႃႇတဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၸမ်ႉ ပဵၼ်သိမ်ႇဢၼ်ဢဝ် သမႃႇၼသမ်ႇဝႃႇသ ၵမ်ႇမဝႃႇၸႃႇသေ ၽတ်းလွတ်ႈ သမ်ႇမုၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

## သိမ်ႇဢဝိပ်ႉပဝႃႇသ
သိမ်ႇဢဝိပ်ႉပဝႃႇသ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၸမ်ႉ ပဵၼ်သိမ်ႇဢၼ်ဢဝ် ၵမ်ႇမဝႃႇၸႃႇ ဢဝိပ်ႉပဝႃႇသသေ ၽတ်းလွတ်ႈ သမ်ႇမုၵ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ၵမ်ႇမဝႃႇၸႃႇ ဢၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႇမုၵ်ႈဝႆႉၸိုင် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽၢတ်ႇသၢင်ႇၵၢၼ်း ဢၼ်တၢင်ႇဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၵွႃႇၼွၼ်းၼိူဝ်မၼ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇဢႃႈပၢတ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သၢင်ႇၵၢၼ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ် ဢၼ်ဝႆႉဝႆႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၼႂ်းႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈ ၼၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးၼႃႈမိူင်းၸမ်လႅင်းလႄႈ သၢင်ႇၵၢၼ်း ဢမ်ႇမီးႁိမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၸိုင် ထုၵ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ၼႃႈလိၵ်ႈ 133၊ ပပ်ႉၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ယိပ်းတိုဝ်း၊ ၸဝ်ႈသြႃႇပၺ်ႇၺႃႇသႃႇမိ တူယႃး ၶပ်းၶိုင်
သိၼ်ပႅတ်ႇပိူင်

## သိၼ်ပႅတ်ႇပိူင်
1. ပႃႇၼႃႇတိပႃႇတ = ၶႃႈတူဝ်ၸႂ်တၢႆ
2. ဢတိၼ်ႇၼႃႇတႃႇၼ = မၢႆလၵ်ႉၶူဝ်းၶွင်
3. ဢပြႁမၸရိယႃႇ = ပွင်ႁူမ်ႈၼွင်းၶၢဝ်း
4. မုသႃႇဝႃႇၻ = တၢင်းပႅတ်ႉလႅၼ်မၢပ်ႇ
5. သုရႃႇမေႇရယ = တၢပ်ႇမဝ်းယႃႈလဝ်ႈ
6. ဝိၵႃႇလၽေႃးၸၼႃႇ = ၶဝ်ႈၵိၼ်ဝၢႆးဝၼ်း
7. ၼိၸ်ႉၸ = လၼ်းၵၼ်းယွင်ႇၵႃႈ
:ၵီႇတ = ဢႃႈပၢၵ်ႇဢူၼ်မေႃး
:ဝႃႇၻိတ = လေႃးမိုဝ်းႁႆႇတိုင်ႈ
:ဝိသုၵ = ပိုင်ႈႁူထွမ်ႇတုင်း
:ၻသ်ႉသၼ = မုင်းတႃယဵမ်ႈယၵ်ႉ
:မႃႇလႃႇၵၼ်ႇထ = ၸၵ်ႉမွၵ်ႇၼဵပ်းႁူဝ်
:ဝိလေပၼ = တူဝ်လုပ်ႈတႃးႁွမ်
:ထႃႇရၼ = လွမ်ထုၵ်းမုၼ်ႈၼႃႈ
:မၼ်ႇတၼ = ၵႃႈသူင်ႁဵတ်းႁၢင်ႈ
:ဝိၽူၻတ်ထႃႇၼႃႇ = သၢင်ႈမႄးၽၢင်လဝ်း
8. ဢုၵ်ႉၸႃႇသယၼ = သဝ်းယူႇတီႈတွၼ်း
:မႁႃႇသယၼႃႇ = ၼွၼ်းတီႈမျၢတ်ႈၼႆႉ

ငိူင်ႉဝႄႈဝႆႉ ပႂ်ႉပႃးၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
သိၼ်ႁႃႈပိူင်

## သိၼ်ႁႃႈပိူင်

# ပႃႇၼႃႇတိပႃႇတ = ၶႃႈတူဝ်ၸႂ်တၢႆ
# ဢတိၼ်ႇၼႃႇတႃႇၼ = မၢႆလၵ်ႉၶူဝ်းၶွင်
# ၵႃႇမေႇသုမိၸ်ႉသႃႇၸႃႇရ = ပွင်ၵူတ်ႉၼွင်းၶၢဝ်း
# မုသႃႇဝႃႇၻ = တၢင်းပႅတ်ႉလႅၼ်မၢပ်ႇ
# သုရႃႇမေႇရယ = တၢပ်ႇမဝ်းလဝ်ႈယႃႈ
ၶဝ်ႁႃႈပိူင်ၼႆႉ ငိူင်ႉဝႄႈဝႆႉ ပႂ်ႉပႃးတေႃႇၸူဝ်ႈယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ၼႃႈလိၵ်ႈ 2၊ ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းယေႃးၵီႇ၊ ပၢင်တြႃးဢူမုၼ်ထမ်းႁူမ်ႈသႃႇ (တၢင်ႉယၢၼ်း)
ဝဵင်းသီႇပေႃႉ

**ဝဵင်းသီႇပေႃႉ** (), (), (), () ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ

**ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ** (), (), (), () ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယဝ်ႉ။

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၶဝ် ပႆႇၸုၼ်ႉဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၸဝ်ႈၾၶဝ် တင်ႈလုမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၸဝ်ႈၾၶဝ် ၸုၼ်ႉဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉတႄႉ ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းဢၼ်ၼႄႇပႅင်ႇဢုပ်ႉသေ ပဵၼ်တီႈပၵ်းလုမ်း ၼႄႇပႅင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈၾသီႇပေႃႉ တင်ႈဝဵင်းၸဝ်ႈၾ တမ်ႈတီႈ ဢုင်းပွင်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တမ်ႈတီႈဢုင်းပွင်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃမိူင်း ဢမ်ႇပေႃးသၢင်ႇထုၵ်ႇလႄႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶၢႆႉမႃး တမ်ႈတီႈ သီႇပေႃႉယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မႃးတီႇမႃးၸွၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈ တႃႇတေ ပၵ်းႁေႃသေ မိူဝ်ႈမႃး ၶုတ်းလိၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉၶုတ်းၺႃးသႅင်၊ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ သႅင်ပေႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ "သႅင်ပေႃႉ" ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးမႃ: ဝေႃးႁႃႇရ လႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး "သီႇပေႃႉ" ၼႆယဝ်ႉ။  လုင်းၵျေႃႇၸေႃး (သီႇပေႃႉ)လႄႈ ၵူၼ်းသီႇပေႃႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄ့ သမ်ႉဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဝဵင်းဢၼ်မႃးတင်ႈၼႆႉ သမ်ႉမီးၼမ်ႉပေႃႉ၊ ၼမ်ႉပေႃႉၼၼ်ႉ သမ်ႉမႃးလႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတူႈ ႁိမ်းဝဵင်းဢၼ်တင်ႈမႂ်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "သူပ်းပေႃႉ"၊ လုၵ်ႉတီႈ သူပ်းပေႃႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ်မႃး "သီႇပေႃႉ" ၼႆယဝ်ႉ။ 
မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ သမ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈမႃးတင်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးသီႇပွၵ်ႉလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝဵင်းသီႇပွၵ်ႉ"၊ ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉမႃႈဝႃႈ "သီႇပေႃႉ"၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ဝဵင်းလိူဝ်ႇလႄႈ လႃႈသဵဝ်ႈ။ ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉတူႈသေ သုင်သေ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ 1750 ထတ်း၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းမီး 104359 ဢေႇၵ၊ လင်ႁိူၼ်းမီး 1446 လင်၊ ပွၵ်ႉတႄႉပဵၼ် (1) ပွၵ်ႉမၢၼ်ႈၸၢတ်ႈ (2) ပွၵ်ႈတူၵ်း (3) ပွၵ်ႉၸၢၼ်း (4) ပွၵ်ႉၸၢင်ႈၶမ်းၸၢၼ်း (5) ပွၵ်ႉၸၢင်ႈၶမ်းႁွင်ႇ (6) ပွၵ်ႉၵၢတ်ႇ (7) ပွၵ်ႉၵၢင်ဝဵင်း (8) ပွၵ်ႉႁွင်ႉ (9) ပွၵ်ႉပူႇတႃႉ (ပွၵ်ႉၸၢတ်ႈၸု) သေ မီးၵဝ်ႈပွၵ်ႉ။ 
## ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း သီႇပေႃႉ

# ဝဵင်းသီႇပေႃႉ

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ** (), (), (), () ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇယဝ်ႉ။

## ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း သီႇသႅင်ႇ

# ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်
သုၸရိူၵ်ႈ သိပ်းပိူင်

တူဝ်ႁဵတ်း၊ သူပ်းဝႃႈ၊ ၸႂ်ဝူၼ်ႉ လွင်ႈလီၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သုၸရိူၵ်ႈယဝ်ႉ။ (သု=ဢၼ်လီ ။ ၸရိတ = လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈတိုဝ်းၵမ်)

## သုၸရိူၵ်ႈၵႃႇယၵၢမ်ႇသၢမ်ပိူင်
#ပႃၼႃတိပႃတႃ = လွင်ႈဝႄႈ ဢဝ်တၢႆတူဝ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ။
#ဢၻိၼ်ၼၻႃၼႃ = လွင်ႈဝႄႈ လၵ်ႉဢဝ်ႁိမ်ဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ။
#ၵႃမေသုမိၸ်သႃၸႃရဝိရတီ = လွင်ႈဝႄႈ တၢင်းၽိတ်းၵႃႇမ။

## သုၸရိူၵ်ႈ ဝၸီႇၵၢမ်ႇသီႇပိူင်
#မုသႃဝႃၻ ဝိရတီ = လွင်ႈဝႄႈ လၢတ်ႈပႅတ်ႉလႅၼ်။
#ပိသုၼဝႃၸႃ ဝိရတီ = လွင်ႈဝႄႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းသူၼ်းတႅၵ်ႇ။
#သမ်ၽမ်ပလႃပ ဝိရတီ = လွင်ႈငႄႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽၢင်း။
သုၸႃႇတႃႇ

သုၸႃႇတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းၵူၼ်းမီးလူင် သေႇၼႃႇၼီႇ ဢၼ်ယူႇဝၢၼ်ႈသေႇၼႃ တီႈဢုရုဝေႇလၼႆႉ ၵိူဝ်းလီၽီပႂ်ႉမႆႉၺွင်ႇ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၵေးၸူးၽီပႂ်ႉမႆႉၺွင်ႇသေ ၸင်ႇလႆႈၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁူိၼ်းတင်းလုၵ်ႈၸၢႆးၵူၼ်းမီး မိူင်းရႃႇၸၵျူဝ်ႇ၊ သမ်ႉလႆႈၵိူတ်ႇလဵင်ႉမႃး လုၵ်ႈၸၢႆးလႄႈ ပေႃးလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းမႃးမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ မႃးတီႈဝၢၼ်ႈသေႇၼႃႇ ဢၼ်ပေႃႈမႄႈမၼ်းၼၢင်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉသေ မႃးမူးၸႃးဝႆႈသႃ ၽီပႂ်ႉမႆႉၺွင်ႇတႃႇသေႇယူႇယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ သုၸႃႇတႃႇၼႆႉ ႁုင်ဝႆႉၶဝ်ႈၼမ်ႉၼူမ်း (ၶၼႃႇ)သေ ၸင်ႇၸႂ်ႉလုၵ်ႈၸၢင်ႈမၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၽဵဝ်ႈပတ်းဝႆႉ တီႈငဝ်ႈမႆႉၺွင်ႇၼႆ။ ၽိူဝ်ႇမၼ်းၼၢင်းၽႅဝ်ၵႂႃႇငဝ်ႈမႆႉၺွင်ႇၼၼ်ႉ လႆႁၼ်ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ ၽႄႈတိူၼ်းၽႃႇဝၼႃႇယူႇတႂ်ႈမႆႉၺွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ - မိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၽီပႂ်ႉမႆႉၺွင်ႇၼႆႉ တႃႇတေႁပ်ႉဢဝ် ၶၼႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉၼူမ်းၼၼ်ႉ ၼႄႁၢင်ႈၼႄတူဝ်ဝႆႉၵႂႃႈ - လွမ်ထၢင်ႇၼင်ႇၼႆ။

လုၵ်ႈၸၢင်ႈၵေႃႈ လႅၼ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းႁိူၼ်းသေ မိူဝ်းလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၼႄတၢင်းမၼ်းယဝ်ႉ သုၸႃႇတႃႇၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းလူင်လၢင်၊ ၸင်ႇဢဝ်ၶၼႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉၼူမ်းသႂ်ႇၼႂ်းၵွၵ်းၶမ်းသေ ၵႂႃႇတီႈငဝ်ႈမႆႉၺွင်ႇၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သုၸႃႇတႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလႅတ်းသႅဝ်းလႄႈ ၽူႈဢၼ်ၼင်ႈယူႇတႂ်ႈမႆႉၺွင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၽီပႂ်ႉမႆႉၺွင်ႇ၊ တေပဵၼ်ၵေႃႉၸၢႆးတပသီႇၸဝ်ႈၼိုင်ႈၵႂႃႈ - ထၢင်ႇၼင်ႇၼႆသေ ၸင်ႇဢဝ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉၼူမ်းၼွပ်ႇဢၢပ်ႈယိုၼ်ႈလူႇပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

သုၸႃႇတႃႇၼႆႉ ယူႇတင်းၽဝမႄႈႁိူၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ်။ ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၵႄးၸူးၽီပႂ်ႉမႆႉၺွင်ႇသေ ၵၢင်ၸႂ်ၼ်းၸင်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၽႅဝ်မႃး ၸင်ႇမႃးႁိူၼ်းပေႃႈမႄႈမၼ်းၵူႈပီၵူႈပီယဝ်ႉ။ မႃးၵိူဝ်းလီဝႆႈသႃၽီပႂ်ႉမႆႉၺွင်ႇ ဢမ်ႇလုတ်ႈဢမ်ႇႁၢမ်း။ ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တႃႇမႃးယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ပေႃႈလႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ တၢင်းၵျေႃႇလေႃးၵီႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးမႃးႁၼ်ၵေႃႉၸၢႆး တပသီႇၵေႃႈ ၸႂ်ဢၼ်ပဵၼ်မႄႈၼၼ်ႉ ၽုတ်းပဵၼ်မႃးသေ ၽိူဝ်ႇတေယွၼ်းသူးတၢင်ႇဢၼ် မၼ်းၼၢင်းၸင်ႇယွၼ်းသူး တမ်ႈတီႈၵေႃႉၸၢႆးတပသီႇၼၼ်ႉဝႃႈ "တြႃးဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵျၢင်ႉၵမ်ယူႇၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းတေႃႈ ႁႂ်ႈထိုင်တီႈသေၵမ်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသွမ်းၼမ်ႉၼူမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢႃးႁၢၼ် ဢၼ်ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ လႆႈၵိၼ်ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈတေလႆႈၺၢၼ်ႇသမ်ႇမႃႇသမ်ႇၽေႃးထိယဝ်ႉလႄႈ ၽေႃးၸၼ်ႇ တႃႇၼၶဝ်ႈၼမ်ႉၼူမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇၼ ဢၼ်ထွတ်ႈမျၢတ်ႈ ဢၼ်ထိုင်တီႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 26၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
သုၸႃႇတႃႇ ၵေႃႉဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ

ဝဵင်းသႃႇၵေႇတၼႆႉ မီးၼႂ်းတိူင်းဢင်ႇၵ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတိူင်းၵေႃးသလယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသဵင်းသႃႇၵေႇတၼႆႉ ၵူၼ်းၵႃႉလူင် "ထၼၼ်ႇၸယ" ယူႇသဝ်းဝႆႉ။ ထၼၼ်ႇတယၼႆႉ မီးလုၵ်ႈယိင်းသွင်ၵေႃႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈပဵၼ်ဝိသႃႇၶႃႇ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈပဵၼ် သုၸႃႇတႃႇယူႇယဝ်ႉ။

သုၸႃႇတႃႇၼႆႉ မႅၼ်းႁႅၼ်ႇဢိတ်းဢိ်တး၊ ၵႆႉၵႆႉမေႃၽိတ်းပိူၼ်ႈ၊ လႆႈမႃးပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉဢၼႃႇထပိၼ်ႇတိၵသေ ယွၼ်ႉၵုင်ႇလႆႈပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းထၼၼ်ႇၸယ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီး ၸဝ်ႈယေးငိုၼ်းလူင်ၼႆလႄႈ ႁူဝ်ၸႂ်ၽႅၼ်သုင်ဝႆႉ။

မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ၊ တီႈႁိူၼ်းဢၼႃႇထပိၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ တူင်ႉတိုၼ်ႇႁိုၼ်ႇသၢၼ်ႈသေ ဢူၼ်ဢၢၼ်မေႃးမႄး သဵင်သမ်ႉပေႃးပၼ်းၵႂႃႇသဵင်ႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ဢမ်ႇသူင်ႇ တၢင်းဢူၼ်ဢၢၼ်းမေႃးမႄးသေ မေႃယူႇတဵတ်ႇတဵတ်ႇယဵၼ်ယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇသမ်ႉယေႃးၶိင်းမႃးႁိူၼ်းဢၼႃႇထပိၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇထၢမ်ဝႃႈ "ၼႄႈ ၽူႈၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၵူၼ်းမီးလူင် ဢၼႃႇထပိၼ်ႇ၊ တီႈႁိူၼ်းသူၼႆႉ ႁဵတ်းသင်သမ်ႉဢူၼ်ဢၢၼ်မေႃးမႄးလူင်ဝႆႉလႃႇ" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းမီးလူင်ဢၼႃႇထပိၼ်ႇၵေႃႈ ၸင်ႇႁွမ်းမိုဝ်းဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ "ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈ တေႃႈလဵဝ် လုၵ်ႉပႂ်ႉၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ ၽႅဝ်ဝႆႉတီႈႁိူၼ်းၼႆႉဢေႃႈ၊ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်လႄႈ ႁူဝ်ၸႂ်ၽႅၼ်သုင်ဝႆႉသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢႆ့လိူင်းဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ၊ ၵႆႉၵႆႉၽိတ်းၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းၵူႈၵေႃႉသေ ၸင်ႇပေႃးမေႃးပၼ်းလူင်ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆၶႃႈယဝ်ႉ" တၢင်ႇလဝ်ႈၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ယိၼ်းပဵၼ်ၸႂ်ၵရုၼႃႇၼိူဝ်သုၸႃႇတႃႇသေ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ်ႁႂ်ႈမႃးပႃႈၼႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁႂ်ႈတူၼ်ႈၸႂ် ဢၼ်မေႃၽိတ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇၼႆသေလႄႈ ၸင်ႇႁေႃးၼႄတြႃး ၼမ်ႉၵတ်ႉၶႅၼ်ႇမႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵတ်ႉၵျႃႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

"လုၵ်ႈႁၵ်ႉၵဝ်သုၸႃႇတႃႇဢိူၺ်း၊ မေးၼၢင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးလၢႆပိူင်လၢႆမဵဝ်းၼႃႇ" ယၢမ်းၼၼ်ႉ သုၸႃႇတႃႇၸင်ႇဝႃႈ "ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶႃႈတေပွင်ႇၸႂ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းတေႃႈသၢင်းလၢင်း ႁေႃးၼႄပၼ်သေၵမ်းတီႈၶႃႈ" လဝ်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ " မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵျႃႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းလိူင်း၊ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမဝ်ၵႂၢမ်းၽၢင်း၊ ဢမ်ႇလၢတ်ႈသဵင်ႁႅင်း။ တေလႆႈမီးၸႂ်ႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၸဝ်ႈၽူဝ်ႁဝ်းတႃႇသေႇ၊ တေလႆႈလုမ်းလႃးၸဝ်ႈၽူဝ် မိူၼ်ၼင်ႇမႄႈလုမ်းလႃးလုၵ်ႈလၢင်းၼၼ်ႉသေ တေလႆႈၵႅတ်ႇၶႄပႂ်ႉပႃးၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၽူဝ်ဢိူဝ်ႈ၊ တေလႆႈၼွမ်းတူဝ်ႁူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ တေလႆႈၼပ်ႉယမ်ၸဝ်ႈၽူဝ်ႁဝ်းဢိူဝ်ႈ၊ တေလႆႈယူႇၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၽူဝ်ႁဝ်းဢိူဝ်ႈ"

တေလႆႈမီးၸႂ်လီၸႂ်ဝၢၼ်သေ တေလႆႈမီးသတ်ႉၸႃႇၼိူဝ်ၸဝ်ႈၽူဝ်ႁဝ်းဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးလေႃႈႁၼ်ၽူဝ်ႁဝ်းၼႆ တေလႆႈမေႃ မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းလႆႈႁၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉ ဢၼ်လႆႈၽၢတ်ႇၵၼ်ႁိုင်လၢႆပီမိူင်းသေ ၸူမ်းသိူဝ်းလူင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၸႂ်ႁဝ်းတေလႆႈမိူၼ်တင်းၸဝ်ႈၽူဝ်သေ တေလႆႈၸွႆႈထႅမ်ႁဵတ်းၸွမ်း ပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃးဢိူဝ်ႈ။ တေလႆႈမီးၾိင်ႈယၢမ်ႈဢၵျၢင်ႉလီသေ တေလႆႈၼပ်ႉယမ်ၸဝ်ႈၽူဝ်ဢိူဝ်ႈ၊ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ် ၸင်ႇတေမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ၊ တေလႆႈပဵၼ်ၽူဝ်မေးၵၼ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူင်းၽီသေ လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈၽွၼ်းလီ လွင်ႈသိူဝ်းသႃႇၽီၶဝ်ဢိူဝ်ႈ" ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃးသေ သုၸႃႇတႃႇၼႆႉ ယူႇထင်ၵႂႃႇႁႂ်ႈၽဝၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢိၵ်ႇပႃးပိူၼ်ႈတင်းလၢႆ ႁႂ်ႈပေႃးမီးတၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်းၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 84၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
သုၼ်ႇတရိၵ ꧤႃႇရတွႃႇၸ

ပုၼ်ႇၼႃးလူင် သုၼ်ႇတရိၵꧤႃႇရတွႃႇၸၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈပၢင်ပွႆးလူင် ပူႇၸေႃႇၾႆးမၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ မၼ်းၸင်ႇဢဝ်ၶဝ်ႈလီၽၵ်းဝၢၼ် ဢၼ်ၵိုတ်းယူႇတီႈ ပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းပၢင်ပွႆးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းၵတ်းလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢဝ်သၢင်ႇၵၢၼ်းသုမ်ႇႁူဝ်သေ ၼင်ႈယူႇတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၸမ်ဢမ်ႇၵႆၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႇၼႃးလူင် ꧤႃႇရတွႃႇၸၵေႃႈ ထၢင်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းထမ်ႇမတႃႇၵွႆးၼႆသေ ၸင်ႇယိပ်းတၢင်းၵိၼ်ၽၢႆႇၼိုင်ႈ၊ ယိပ်းၼမ်ႉၽၢႆႇၼိုင်ႈသေ မႃးၸူးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈငိၼ်းသဵင်တိၼ်ပုၼ်ႇၼႃးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸၼ်သၢင်ႇၵၢၼ်းလူင်းသေ ယၵ်ႉတူၺ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးၸၼ်သၢင်ႇၵၢၼ်းလူင်းၵေႃႈ ꧤႃႇရတွႃႇၸလႆႈႁၼ်ႁူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ၸင်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉလၢတ်ႈဝႃး "ႁႃး...ပဵၼ်သမၼႁူဝ်လွမ်ႈလူင်ၼႆႉ" ဝႃႈၼႆသေ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇဝၢႆႇတူဝ်မၼ်းၶိုၼ်းပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢၼ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပုၼ်ႇၼႃးၵမ်ႈၽွင်ႈသမႉ် ၵႂႃႇၸွမ်းလင်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ထႃႁူဝ်လွမ်ႈယူႇလႄႈ မၼ်းၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ၶႄးတေပဵၼ်ၶိူဝ်းပုၼ်ႇၼႃးႁဝ်းၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈပဵၼ်ၶိူဝ်းပုၼ်ႇၼႃးတႄႉ ၶႂ်ႈဢဝ်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉပၼ်ယူႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈႁူႉၸႅင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇထၢမ်ဝႃႈ "သူပဵၼ်ၶိူဝ်းဢီႈသင်" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ "ဢေႃး... ပုၼ်ႇၼႃး၊ ၵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းၶတ်ႉတိယ ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းဝတ်ႉသ ဢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇ သုတ်ႉတရ၊ ၵဝ်ၼႆႉထႃႁူဝ်သေ ၼုင်ႈဝႆသၢင်ႇၵၢၼ်း၊ ၵၢင်းယၢၼ်တၼ်ႇႁႃႇလေႃးၽလုမ်းလုမ်းလႄႈ ယူႇၼႂ်းၽဝဢၼ်ငမ်းယဵၼ်လုမ်းလုမ်းၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ဢေႃး...ပုၼ်ႇၼႃး သူထၢမ်ဝႃႈ ၵဝ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းသင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ မိူၼ်ထၢမ်ၵႂၢမ်းၸႃႉၵႂၢမ်းလၢႆၵွႆးဢိူဝ်ႈ" ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႇၼႃးꧤႃႇငတွႃႇၸၵေႃႈ ၸင်ႇတွပ်ႇဝႃႈ တီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ "ၶႃႈၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းပုၼ်ႇၼႃးလႄႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းၵေႃႈ ၸွင်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းပုၼ်ႇၼႃး ၼႆသေ ၸင်ႇထၢမ်ၵွႆး" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ (ဝႃႇတလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ꧤႃႇရတွႃႇၸတႄႉ ၶိူဝ်းပရမ်ႇမၼ ပုၼ်ႇၼႃးၼႆႉ မျၢတ်ႈတွၼ်းလိူဝ်တၢင်ႇၸၢဝ်းတၢင်ႇၸၢတ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇထၢမ်ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ)

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇဝႃႈတီႈꧤႃႇရတွႃႇၸဝႃႈ "သူၼႆႉ ပၢင်ပွႆးပူႇၸေႃႇသူၵေႃႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၶိူင်ႈလူႇတၢင်းတၢၼ်း ပူႇၸေႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင် ၸဝ်ႈမီးပၺ်ႇၺႃႇလူင် ဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈႁပ်ႉၶူဝ်းလူႇ၊ ဢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼိမ်မၼ်ႈ၊ ဢၼ်ၵၢင်းလွတ်ႈလွင်ႈဢမ်ႇလီတင်းလူင်သေ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၼ်ႇႁႃႇလေႃးၽၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီထၢမ် ပဵၼ်ၶိူဝ်းလႂ် ၼႆသေ ထုၵ်ႇလီတွင်ႈထၢမ်တြႃးၸဝ်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးမိူၼ်ၼၼ်ၸင်ႇ သူၼႆႉ တေၸၢင်ႈႁူႉႁၼ်တြႃးသေ တေမီးၽွၼ်းလီတင်းၼမ်ယဝ်ႉ ပၢင်ပွႆးပူႇၸေႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈၶွတ်ႇယွတ်ႈမၼ်းလီငၢမ်းဢိူဝ်ႈ" ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ꧤႃႇရတွႃႇၸၵေႃႈ ၸင်ႇဝႃႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ "ၸဝ်ႈသမၼ၊ ၶႃႈၶဝ်ၼႆႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်းပၢင်ပွႆးပူႇၸေႃႇမႃးၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ၊ ဝၢႆးၼႆႉၵေႃႈ တေႁဵတ်းပၢင်ပွႆးပူႇၸေႃႇထႅင်ႈတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်ပၢင်ပွႆးဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈွတ်ႇယွတ်ႈလီငၢမ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၽႂ်သမ်ႉပဵၼ်ၵေႃႉႁဝ်းထုၵ်ႇလီပူႇၸေႃႇၼႆ ၶႅၼ်းတေႃႈလၢတ်ႈပၼ်သေၵမ်းၶႃႈ" ၸင်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇတွပ်ႇဝႃႈ "ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉ ၸွင်ႇၵိုင်ႇထိူၵ်ႈ ပဵၼ်ၵေႃႉႁပ်ႉတုင်းၶူဝ်းလူႇၼႆၸိုင် ၵိုင်ႇလီထၢမ် လွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ်ၸႃႇရိတ်ႉတမၼ်းဢိူဝ်ႈ။ ဢမ်ႇလူဝ်ႇထၢမ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၼ်း" ဝႃႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ထၢမ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ဢမ်ႇႁူႉလႆႈလွင်ႈၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်ၸႃႇရိတ်ႉတမၼ်းလႆႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 90၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
သုၶီႇတထႃႇၵတ

ပဵၼ်တီႈထိၼ်ႇသိင်ႇသပ၊ ထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးႁွႆးတိၼ်ဝူဝ်းၵႂႃႇမႃး။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းၵတ်း၊ ၶိုၼ်းလိုၵ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ ႁူဝ်မိူင်းသႂ်မႃး။ ပဵၼ်ၵႄႈၶၢဝ်းလိူၼ်သၢမ်လိူၼ်သီႇ၊ ၵတ်းၼႃႇမူၺ်ၵေႃႈတူၵ်း၊ လူမ်းၵတ်းလူင်ထူဝ်းပဝ်ႇမႃးသီႇၼႃႈမိူင်းလႄႈ မႂ်မႆႉၶဝ် ႁူင်ႈတူၵ်းသႂ်ႇၼိူဝ်လိၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ႁွႆးတိၼ်ဝူဝ်းလုၵ်းလုၵ်းလၢၵ်းလၢၵ်း။ မႂ်မႆႉတႃႇတေႁႄႉၵင်ႈလူမ်းၵတ်းၼၼ်ႉ တီႈၼိူဝ်တူၼ်ႈမၼ်း ပေႃးဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ မႂ်မႆႉႁႅင်ႈၸိူဝ်းႁူင်ႈတူၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လူမ်းပဝၵ်ႇလႄႈ ၵုမ်ႇလႆႈၶၢႆႉၼီယူႇၵွႆး။ မႂ်မႆႉဢွၼ်ႇဢိတ်းဢွတ်းၵွႆး ယင်းၵိုတ်းယူႇၼိူဝ်လိၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၽဵင်ႇဢမ်ႇပဵင်းၼၼ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ တင်းသၢင်ႇၵၢၼ်းၼႃၽိုၼ်ၼိုင်ႈသေ ၼင်ႈယူႇၼိူဝ်မႂ်မႆႉႁႅင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ဢႃႇလႃဝၵရႃႇၸပုတ်ႉတၼႆႉ ပႆတၢင်းဢွၵ်ႇမႃးသေ မႃးမုင်ႈႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼင်ႈယူႇၼိူဝ်မႂ်မႆႉႁႅင်ႈဢွၼ်ႇဢိတ်းဢွတ်းၵွႆးလႄႈ ၸင်ႇဢၢမ်းၵႂႃႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇၵႂႃႇၼင်ႈပႃႈၼႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ လဝ်ႈလၢတ်ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

"ၾြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈ- ၶမ်ႈဝႃးၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈၼွၼ်းလပ်းလီယူႇၶႃႈႁႃႉ။"
"ဢိူဝ်ႈ..ၵုမႃႇရ(ဢႃႇလႃႇဝၵရႃႇၸပုတ်ႉတ) ၵဝ်ၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈၼွၼ်းလပ်းလီလီယူႇဢိူဝ်ႈ၊ ၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်လႆႈၼွၼ်းလပ်းလီလီငၢမ်းငၢမ်းၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ"
"ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ယင်းဢမ်ႇမီးဢၼ်သိူဝ်ႇ၊ ဢၼ်ႁူမ်ႇ၊ တေႃႉတႄႉမီးသၢင်ႇၵၢၼ်းဢွၼ်ႇၽိုၼ်ၼိုင်ႈၵွႆး၊ လူမ်းၵတ်းၵေႃႈပဝ်ႇထွင်းမႃးသီႇၼႃႈမိူင်း၊ ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈ လႆႈၼွၼ်းလပ်းလီၶႃႈလႃႇ"။

"ၵဝ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးဢၼ်လႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တိုၼ်းၼွၼ်းလပ်းလီလပ်းငၢမ်းဢိူဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယူႇၼႂ်းၶွင်ႉၼွၼ်း ဢၼ်ဢိုတ်းႁပ်းဝႆႉလီငၢမ်း၊ ၽႃႈၵွပ်းသိူဝ်ႇၼွၼ်းၵေႃႈၼႃ၊ ၽႃႈႁူမ်ႇၼႃလူင် ဢၼ်ဢဝ်ၶူၼ်သူဝ်းသေႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူမ်ႇလူမ်ႈတိၼ်တေႃႇႁူဝ်၊ မီးၵေႃႉလုမ်းလႃးပၼ်လီငၢမ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမႂ်းထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉၼွၼ်းလပ်းလႆႈလီႁိုဝ်"။
"မႅၼ်ႈတီႈၶႃႈဢေႃႈ... မၼ်းတေၼွၼ်းလပ်းလႆႈလီငၢမ်းယူႇၶႃႈ"
"ၵုမႃႇရ... ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၼႂ်းၸႂ်မၼ်း ပဵꧣ်ၵႃႇမၵုင်ႇတင်းၵေႃႉမၼ်းသူင်ႁၵ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၵႃႇမၵုင်ႇသေ ၼႂ်းတူဝ်မၼ်းလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်မၼ်း မႆႈႁွၼ်ႉယူႇပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၵူၼ်းတုၵ်ႉၶိတႁိုဝ်"
"မႅၼ်ႈၶႃႈဢေႃႈ... ပဵꧣ်တုၵ်ႉၶိတဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ"
"မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵဵဝ်ႇတင်း တၢင်ႇၵေႃႉၵေႃႉသေ မၼ်းဢွၵ်ႇတေႃးသယဝ်ႉ ၾႆးတေႃးသမႆႈႁုမ်းယူႇပေႃးၼႆၸိုင် ဢမ်ႇပဵၼ်တုၵ်ႉၶိတႁိုဝ်"
"မႅၼ်ႈတီႈၶႃႈဢေႃႈ... ပဵၼ်တုၵ်ႉၶိတဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ"
"ၵုမႃႇရ... တထႃႇၵတ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တိုတ်းၵႆယၢၼ်တင်းရႃႇၵ၊ တေႃးသလႄႈ မေႃးႁဢိူဝ်ႈ။ သမ်ႉထႅင်ႈ ႁၢၵ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ပုတ်းၶၢတ်ႇမူတ်းယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလႆႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵဝ်ၸဝ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းၼွၼ်းလပ်းလႆႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ"။

**သၿ်ၿႃႇ ဢႃသတ်တိယေႃ သေတွႃ၊ ဝိၼေယျ ႁၻယေ ၻရံ**
**ဢုပသၼ်တေႃ သုၶံ သေတိ၊ သၼ်တိၼ် ပပ်ပုယျ ၸေတသေႃ။**
**(ဢင်ၷုတ်တရၼိၵႃယ 1၊ 3၊ 35 ႁတ်တၵသုတ်တံ)**

ရႁၢၼ်းတႃႇ ၽူႈၵေႃႉဢၼ်မွတ်ႇမူၺ်ႉပႅတ်ႈတၼ်ႇႁႃႇသဵင်ႈမူတ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈမႆႈႁွၼ်ႉတူဝ်ၸႂ် မွတ်ႇႁၢႆယဝ်ႉ ငမ်းယဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸႂ်ၵေႃႈပွႆႇၸူးၼိပ်ႉပၢၼ်ႇဝႆႉယူႇလႄႈ ၸင်ႇၼွၼ်းလပ်းလႆႈလီငၢမ်းဢိူဝ်ႈ - ပူင်ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 70၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
သုၽတ်ႉတ ႁဵတ်းရႁၢၼ်း

ၼႂ်းမိူင်းၵုသိၼႃႇရုင်ႇၼၼ်ႉ မီးသုꧤတ်ႉတပရိပိူၵ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ ယၢမ်းလိုၼ်းသုတ်း တႃႇၶမ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတေဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

မၼ်းၸင်ႇမႃးတီႈသူၼ်ပဝ်း ၶုၼ်မၼ်ႇလ ၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၽႅဝ်မႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇဝႃႈတီႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ "ဢေႃး ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ၊ ၶႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈဝႆႈသႃ သႃႇမၼ ၵေႃးတမဢိူဝ်ႈ"၊ ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇၸင်ႇဝႃႈ "ဢေႃး သုꧤတ်ႉတ ယႃႇပၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတထႃႇၵတ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႃႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ႁိူဝ်ႉမွႆႈၼႃႇယဝ်ႉယဝ်ႈ" ဝႃႈၼႆ။ သုꧤတ်ႉတၵေႃႈ သွင်ပွၵ်ႈသၢမ်ၽဝ်ႇ "ယွၼ်းႁႂ်းလႆႈဝႆႈသႃ ၸူဝ်ႈၸဝ်ႈပႆႇဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ" ၼႆယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႆႈငိၼ်းသဵင်ၶႃလႄႈ "ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ၊ ယႃႇပေႁၢမ်ႈသီးသုꧤတ်ႉထလႃႈ၊ ပၼ်မၼ်းမႃးဝႆႈလႄႈ၊ မၼ်းတေထၢမ်ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်မၼ်းဢိူဝ်ႈ၊ ဢၼ်းဢမ်ႇဢွၵ်ႇၸႂ်ၶႂ်ႈပၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵဝ်ၽြႃးသႄႈ၊ မၼ်းယင်းတေပွင်ႇၸႂ်ၵႂႃႇၼိူဝ်တြႃးတေႇသၼႃႇ ဢၼ်ၵဝ်ၽြႃးတေႁႃးပၼ်မၼ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ"။

ပေႃးဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇၸင်ႇၶႂၢင်ႉပၼ်မၼ်းသေ ၸင်ႇမႃးၽႅဝ်သႂ်ႇတီႈၽၢႆႇၼႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼွၼ်းဝႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝႆႈသႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ "ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ၊ သမၼ၊ ပရမ်ႇမၼ၊ ၵွၼ်းပၢႆး၊ ဢႃႇၸရိယၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းမျၢတ်ႈယႂ်ႇၼႆ ၸွင်ႇၸႂ်ႈၶႃႈႁႃႉ"။

"သုꧤတ်ႉတ၊ ၸွင်ႇၶဝ်သမ်ႉႁူႉ ဢမ်ႇႁူႉတြႃးထမ်ႇမတင်းမူတ်းၼႆဝႆႉသေၵွၼ်ႇ၊ တေႃႈလဵဝ် တေႁေႃးၼႄထမ်ႇမတေႇသၼႃႇ တႃႇမႂ်းသမ်ႉပေႃးလႆႈၽႅဝ် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ - ထွမ်တွင်းဢဝ်လႄႈ"

"ဢေႃး တီႈၶႃႈၸဝ်ႈႁဝ်း" ဝႃႈၼႆသေ ထွမ်ႇငိၼ်းဢဝ်ထမ်ႇမတေႇသၼႃႇၸဝ်ႈလီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးသုတ်းယဝ်ႉ "ၽၼ်းတေ... လီဢၢမ်းတႄႉၶႃႈဢေႃႈ၊ ၶႃႈႁဝ်းၵိူဝ်းလီၼပ်ႉယမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈဢေႃႈ၊ ၵိူဝ်းလီၼပ်ႉယမ်ထမ်ႇမတြႃးၸဝ်ႈလႄႈ ၵိူဝ်းလီၼပ်ႉယမ်ၽိၵ်ႉၶုသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈတီႈၶႃႈဢေႃႈ၊ တေႃႈလဵဝ် ၶႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈယွၼ်းႁဵတ်းရႁၢၼ်းတီႈၶႃႈဢေႃႈ"။

"ဢေႃး သုꧤတ်ႉတ၊ သူင်မႅၼ်ႈတြႃးဢၼ်ၼႆႉသေ ပေႃးၶႂ်ႈႁဵတ်းရႁၢၼ်းၼႆႉ တေႃႇတေၸႅတ်ႈၵူတ်ႇတူၺ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈယူႇသဝ်းတီႈလဵဝ် ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇလိူၼ်ဢိူဝ်။ ဝၢႆးသီႇလိူၼ်ယဝ်ႉၸင်ႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉၽႂ်မၼ်းသေ ၸင်ႇၶႂၢင်ႉပၼ်ႁႂ်ႈလႆႈ ႁဵတ်းရႁၢၼ်းဢိူဝ်ႈ"

"ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ၊ တႃႇပိူၼ်ႈတႄႉ သူင်မႅၼ်ႈတေႇသၼႃႇၸဝ်ႈဢၼ်ၼႆႉသေ ၶႂ်ႈႁဵတ်းရႁၢၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈပႂ်ႉတူၺ်းသီႇလိူၼ်ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ တႃႇၶႃႈႁဝ်းတႄႉ တေပႂ်ႉပၼ်သီႇပီၵွၼ်ႇၶႃႈဢေႃႇ၊ ဝၢႆးသီႇပီယဝ်ႉ ပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်ယူႇၼႆ ၸင်ႇၶႂၢင်ႉပၼ်ၶႃႈႁဝ်းႁဵတ်းရႁၢၼ်းၶႃႈလႃႈ" လဝ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ လႆႈႁူႉႁၼ်သတ်ႉထႃႇမၼ်း မၼ်ႈၵိုမ်းၼႅၼ်ႈၼႃလီဝႆႉလႄႈ "ၼႄႈ - ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ၊ ႁႂ်ႈသုꧤတ်ႉတႁဵတ်းရႁၢၼ်း ယၢမ်းလေဝ်ၼႆႉလႄႈ" ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်သုꧤတ်ႉတႁဵတ်းပဵၼ်ရႁၢၼ်းပႃႈၼႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ "ဢေႃႈ - သုꧤတ်ႉတ၊ သူၼႆႉလႆႈၽွၼ်းလီမၼ်းယဝ်ႉယဝ်ႈ"။

ရႁၢၼ်းသုꧤတ်ႉတၼႆႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင်၊ ၶတ်းၸႂ်ၵျၢင်ႉၵမ်ၽႄႈတိူၼ်းတြႃးၸဝ်ႈ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉသႃႇဝၵၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်းၸူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပႆႇဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 106၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ

**ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ** (), (), () ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႉဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ ယဝ်ႉ။

တႄႇဢဝ်ပီ (၁၉၈၆) ၼၼ်ႉဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈၶွင် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမီး လွင်ႈႁူၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသင်သေ ယူင်ႉသၢင်ႉပိုၼ်ႉငဝ်ႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉယူပ်ႈယွမ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ ၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (15) ပွၵ်ႉလႄႈ ဢိူင်ႇ (5) ဢိူင်ႇသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (43) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢင် (3) ႁူင်း လႄႈ ၸၼ်ႉသုင် (4) ႁူင်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ

**ၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ**
သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် လွင်ႈပၵ်းၸႂ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼိူဝ် လွင်ႈတူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး ၵႅတ်ႇၶႄပၼ် ၵေႃႉဢၼ်ဢႃႇယုတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ် ပၢႆးတူဝ်ၸႂ်ဝႃႈ ဢၼ်လႆႈမီးသုၼ်ႇ ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် ၸၢပ်ႈၼိူဝ်ႉၸၢပ်ႈလိူတ်ႈၼင်ႇ ပေႃႉတင်းမႄႈ၊ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတင်း လိူင်ႈၵူၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈလူဝ်ႇပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼင်ႇ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်း ဢၼ်တင်းၵမ်ႇၽႃႉတိုဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈတူၺ်းထိုင် ပၢႆးယူႇလီ၊ သႅၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်၊ လွင်ႈတူဝ်ၶိင်းယႂ်ႇသုင် လႄႈ ၶဝ်ႈပႃးၸိူဝ်းပဵၼ် ၾိင်ႈမိူင်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢင်ႈၽိတ်းၾိင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်


## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* Save Child Rights and Stop Child Labour 
* 2 year old sentenced to 3 years imprisonment
သုၼ်ႇၸူး

## သုၼ်ႇၸူး
သုၼ်ႇၸူး Sun Tzu ၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ သုၼ်ႇၸိုဝ်ႇ Sun Zi 孫子 ၼႆသေ မၼ်းပဵၼ် ႁူဝ်သိုၵ်းၶႄႇ၊ ၸွမ်သိုၵ်း၊ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၽူႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈသေ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸၢဝ်ႇ မိူင်းပွတ်းဢွၵ်ႇ (Eastern Zhou Period)။ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် မၵ်းမၢႆဝႃႈ သုၼ်ႇၸူးၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ၽိုၼ်လိၵ်ႈပၢႆးမွၼ်းသိုၵ်း (The Art of War) သေ ၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႇလူမ်ႈပူၼ်ႉလိူဝ် ပၢႆးဝူၼ်ႉ မိူင်းပွတ်းတူၵ်း လႄႈ မိူင်းပွတ်းဢွၵ်ႇလူးၵွၼ်ႇ။ ၸိုဝ်ႈမၼ်း မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “သုၼ်ႇဝူႇ” (Sun Wu) ၼႆသေ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းႁိူၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ “ၶျၢၼ်းၵဝိၼ်း” Changqing ။ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်တႄႉ ႁူႉၸိုဝ်ႈမၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ သုၼ်ႇၸူးၼႆၼၼ်ႉသေ “ၸူး” ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၼႆလႄႈ သုၼ်ႇၸူး ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ “ၶူးသွၼ်လူင်သုၼ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းသုၼ်ႇၸူးၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉလႆႈ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ တေလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵိုၵ်းပိုၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉ ပိုၼ်းၶဝ်ၼႆယူႇ။ 
ၽူႈတႅမ်ႈပိုၼ်း ပၢၼ်ႁၢၼ်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သီမႃႉၵဝိၼ်း Sima Qing လႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၶႄႇၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ မၵ်းမၢႆဝႃႈ သုၼ်ႇၸူးပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်းမိူင်း ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ႁေႇလူႇ King Helu ပၢၼ်ဝူႇ Wu ၼၼ်ႉသေ ပၢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မၵ်းမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ၿီႇၸီႇ 544 – 496 ၼႆယဝ်ႉ။
သူၺ်ႇၺွင်ႇ၊ ဝဵင်း

**ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ** (), (), (), () ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး, ၸႄႈမိူင်းတႆး, မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၼႆ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈ 12 လၵ်း ေသ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 7 လၵ်းယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း

## ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်

## လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း

## ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ

## ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ

## ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း

## ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း

## ပွၵ်ႉၼႂ်းဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈသူၼ်တေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

**ဝၢၼ်ႈသူၼ်တေႃႇ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁေႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလ

**သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလ** ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉလိုဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇမၼ်း မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်း သူၼ်မွၵ်ႇမႁႃႇပၼ်ႇတုလ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး သဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးသူးလေႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းမီး သဵၼ်ႈတၢင်းၵူင်ႇတႄႇ လႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇ မီး သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိမ်းႁွမ်းသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီး ၽြႃးသူးလေႇ၊ ႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈၵဝ်ႇ လုမ်းထတ်းသိၼ်ထႅၼ်ႈ၊ ၵျွင်းၽြႃး ဢေးဝုၼ်ႇၵေလိ လႄႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်ၵဝ်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈၵဝ်ႇ ငဝ်ႈငုၼ်းယႄးငိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။သဝ်ႁိၼ် ဢၼ်ပဵၼ် တီႈမၢႆတွင်း လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ တီႈ ပရိတ်ႉတိတ်ႉ မိူဝ်ႈပီ ၁၉၄၈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း သူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် မႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၵေႃႉဢၼ်ၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈသေ ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ (၁၈၂၄-၁၈၂၆) ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
သေႃးပႃႇၵ

သေႃးပႃႇၵၼႆႉ ၵိူတ်ႇမႃးတီႈၶိူဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇ ဢၼ်ယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းရႃႇၸၵျူဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈသီႇလိူၼ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇလႄႈ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၽၢၼ်ပေႃႈ၊ ဢၢဝ်ၶဝ်ၸင်ႇၵဵပ်းလဵင်ႉဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၢဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၽၢၼ်ၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ တႃႇတေၵဵပ်းလဵင်ႉသေႃးပႃႇၵၼၼ်ႉ ၼၵ်းၼႃပႃးပၢၼ်ႈတႄႉတႄႉ။ သေႃးပႃႇၵၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းဢၢဝ်ၶဝ်ပႄႉၵိၼ်သေ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈၸဵတ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၽိတ်းၵၼ်တင်းၼွင်ႉၸၢႆးၶႅၼ်ႈတွင်ႉ (လုၵ်ႈၸၢႆးဢၢဝ်ႇမၼ်း)။ ၵေႃႉပဵၼ်ဢၢဝ်ၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇဢူတ်းယိူၼ်ႉလႆႈတေႃးသသေ ဢဝ်ၸိူဝ်ႈမတ်ႉသႃးပႃႇၵယဝ်ႉ တိုတ်ႉလၢၵ်ႈၵႂႃႇတီႈပႃႈႁဵတ်ႈ၊ ၽွင်းၵူၼ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ၵႂႃႇမတ်ႉၵိုၵ်းလေႃးၵူၼ်းတၢႆ၊ ဢၼ်တေသၢင်းၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ပႅတ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းလိုၵ်း၊ မႃးၸိူဝ်းၵိၼ်ၼိူဝ်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇမႃးႁႃၵိၼ်ၼိူဝ်ႉၵူၼ်းတၢႆ၊ သေႃးပႃႇၵၼႆႉ ၵဝ်ႁေသၼ်ႇသၢႆသေ ႁႆႈႁွင်ႉပၢဝ်ႇႁႃတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈမႃးၼႂ်းၺၢၼ်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ။ ပဵၼ်မႁႃႇၵရုၼႃႇသေ ႁွင်ႉဢဝ် ရႁၢၼ်းတူၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၵႂႃႇဢဝ်မႃးသေႃးပႃႇၵထိုင်တီႈၵျွင်းၼႆ။ ပေႃးၽႅဝ်တီႈၵျွင်းၵေႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁႂ်ႈႁဵတ်းသႃႇမၼေႇသေ သွၼ်ပၼ်ၵၢၼ်တြႃးဝိပသ်သၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ မႃးသွၵ်ႈႁႃလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းသေ ၽႅဝ်မႃးတီႈၵျွင်း ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမႅၼ်ႈၽွင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁေႃးထမ်ႇမတြႃးတေႇသၼႃႇၼႄၵူၼ်းတင်းလၢႆယူႇ။ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ သေႃးပႃႇၵၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈထွမ်ႇငိၼ်းထမ်ႇမတေႇသၼႃႇသေ ပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၵႂႃႇ။ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းလႆႈပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇယဝ်ႉၼႆလႄႈ ယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းႁၢၼ်ႉၸႂ်လူင်လၢင်။ မိူဝ်ႈၽွင်းတေဢၢင်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸင်ႇႁေႃးတြႃးပၼ်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။



**ꩡိတိယႃ သတ်ဝဝသ်သႃႁံ လၻ်ꩪႃၼ ၵဢသမ်ပတံ**
ႁဝ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ရႁၢၼ်း ဢၼ်ဢႃႇယုတိုၵ်ႉလႆႈၸဵတ်းၶူပ်ႇၵွႆးဢိူဝ်ႈ။



**ၻႃရေမိ ဢၼ်တိမံ ၻေႁံ**
ပတိသၼ်ႇထေႇၼႆႉ ပဵꧣ်ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၸဝ်ႈလႆႈယွင်ႈႁၢမ်ဝႆႉ တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ သေႃးပႃႇၵၼႆႉ ၸင်ႇမီးၸႂ်လူၺ်ႈတၢင်းသိူဝ်းသႃႇသေ ပၢဝ်ႇၶၢၼ်ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။



**"ဢႁေႃ ꩪမ်မသုꩪမ်မသႃ" ထမ်ႇမၼႆႉ ၵတ်းယဵၼ်တႄႉ။ ငမ်းယဵၼ်တႄႉ။<br>
**(ထေရၷႃထႃ 486၊ သေႃပႃၵ ထေရၷထႃ)**
</div><br>

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ႁူႉႁၼ်ထိုင်လွင်ႈသေႃးပႃႇၵ ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈသမ်ႇသရႃႇဝူတ်ႈတုၵ်ႉၶသေ ၸင်ႇႁေႃးတေႇသၼႃႇၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။<br>
<div class="center" style="width: auto; margin-left: auto; margin-right: auto;">
**လႃꧤႃ ဢင်ၷႃၼံ မၷၻႃၼံ၊ ယေသႃယံ ပရိၽုၼ်ꩡတိ၊**<br>
**ၸိဝရံ ပိꧣ်တပႃတၼ်ၸ၊ ပၸ်ၸယံ သယၼႃသၼံ**<br>
**ပၸ်ၸုၻႃၼၼ်ၸ သႃမိၸိင်၊ တေလံ လႃꧤႃတိ ၸႃၿြဝိ**<br>
**(ထေရၷႃထႃ 484၊ သေႃပႃၵ ထေရၵႃထႃ)'''

ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းတိူင်း ဢင်ႇၵမႃႇၵထၼႆႉ ပေႃးဝႃႈလူႇတၢၼ်းလၢပ်ႈလႃႇၽ၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈ၊ ဢွင်ႈတီႈ၊ ၵျွင်း၊ သွမ်း၊ ယႃႈယႃလႄႈ ဢႃႇႁႃႇရၽေႃးၸၼ်ႇတီႈသေႃးပႃႇၵပေႃးၼႆၸိုင် တေလႆႈၽွၼ်းလီယႂ်ႇလူင်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 67၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ** (), (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉဢေႃႈ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီးၶၼွင်ႇတူဝ်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီးၶၼွင်ႇတူဝ်ႇ** (), (), () ၼႆႉ မီးဝႆ့တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီးၶၼွင်ႇတူဝ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး၊ ၽၢႆႇတူၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး ယဝ်ႉ။

ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီးၶၼွင်ႇတူဝ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ပွၵ်ႉ (9) ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ မီးၽၢႆႇပုၼ်ႉၽင်ႇၼမ်ႉ ၵၢင်ဝဵင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေတႃႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး ၶူဝ်ဢၼ်ၵၢႆႇၸူးလႄႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ တိုၵ်ႉဢေႇဝႆႉယူႇ။

တီႈၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီးၶၼွင်ႇတူဝ်ႇ ၼၼ်ႉ မီး ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (16) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (1) ႁူင်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
သဵၼ်ႈတၢင်းပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း

**သဵၼ်ႈတၢင်းပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း** () ၼႆႉ မီးဝႆႉပွတ်းၸၢၼ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းပိူင်လူင်သဵၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵၢႆႇလတ်း လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း ၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၵၢႆႇၶၢင်းၵၼ်ဝႆႉတင်း သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်တၢင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မၢႆ (1)  (လတႃႇ) (ဢွၼ်တၢင်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းသႅၼ်ႇထရႄႇ)၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မၢႆ (2) (လတႃႇ) (ဢွၼ်တၢင်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်း ၸဵင်ႉၵျုၼ်းၶွၼ်ႇပႅၼ်ႉ) လႄႈ ႁူင်းယႃလူင်ၵူၼ်းမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်း

**ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်း** (), (), () ၼႆႉ မီးပွတ်းတူၵ်း ဝဵင်းတႃးၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ပွၵ်ႉ 3 ပွၵ်ႉ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (1) ႁူင်းၼိူင်ႈ၊ ႁူင်းယႃ (1) ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* Yangon City Website
သဵၼ်ႈတၢင်းၵူင်ႇတႄႇ

**သဵၼ်ႈတၢင်းၵူင်ႇတႄႇ** (ၵူင်ႇတႄႇလၢၼ်း) () ၼႆႉ ၵၢႆလတ်းတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇ တၢင်းတူၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၵၢင်ဝဵင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵူင်ႇတႄႇၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇၽၢႆႇၸၢၼ်း သူၼ်မွၵ်ႇမႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတၢင်းသူၼ်မွၵ်ႇမႁႃႇပၼ်ႇတုလ

**သဵၼ်ႈတၢင်း သူၼ်မွၵ်ႇမႁႃႇပၼ်ႇတုလ** (မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ **သဵၼ်ႈတၢင်းပႃး** ()) ၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ သဵၼ်ႈၼိုင်ႈသေ လတ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သူၼ်မွၵ်ႇမႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈမၢႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ

ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ တႄႇဢဝ် ပီ 1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တွၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈမၢႆၽူႈၼၢမ်း မျၢၼ်ႇမႃႉသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ လၢၼ်းၸိၼ်ႇပႃႇတီႇ ပီ 1962-88၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉမတေႃႇ လႆႈသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

## ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၄၈-တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်)
(Dates in italics indicate *de facto* continuation of office)

### မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၄၈-၁၉၇၄)

### မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၇၄-၁၉၈၈)
;Status

### မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၈၈-၂၀၁၁)

### မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (၂၀၁၁-ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽူႈၼၢမ်း မျၢၼ်ႇမႃႉသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ လၢၼ်းၸိၼ်ႇပႃႇတီႇ (၁၉၆၂-၁၉၈၈)

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
*World Statesmen - Myanmar (Burma)
* Myanmar (Burmese) New Government Cabinet
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး

**ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး** (), (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသျႃးတေႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
ၼႃႈလိၼ်သျႃးတေႃးၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်း ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇ ၽွင်းၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းၸူး ဢယုတ်ႉထယ သေ ပဵၼ်တီႈလိုဝ်ႈသဝ်းၼိုင်ႈၵႅပ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပီ 1980 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးယူႇမွၵ်ႈ သွင်ႁဵင်ၼႆႉသေ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1972 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 22 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 2010 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ 4 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ 4 ဢိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈ 20 ဝၢၼ်ႈသေၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

## ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ
### ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်သေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 19 တီႇၵရီႇ 10 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 19 တီႇၵရီႇ 27 မိတ်ႉၼိတ်ႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 97 တီႇၵရီႇ 27 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 97 တီႇၵရီႇ 51 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တႄႉ  ယဝ်ႉ။ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇ တၢင်းတူၵ်း ယၢဝ်း 35 လၵ်းသေ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇ တၢင်းႁွင်ႇ ယၢဝ်း 50 လၵ်းယဝ်ႉ။

### ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်
ၽၢႆႇႁွင်ႇၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ (ၸႄႈမိူင်းတႆး)၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး မိူင်းထႆး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

### ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၼင်ႇမေႃႈၶၢင် ဢၼ်လွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႃႈလိၼ်တႅမ်ယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ၼိူင်ႈလႄႈဢၼ်ၼိူင်ႈ ၵၢႆႇတၢမ်းၵၼ်ဝႆႉသေ တၢင်းသုင်မီႈဝႆႉၽၢႆႇၼိူဝ် ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 985 ထတ်းယဝ်ႉ။ ပွတ်းဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၶူင်း လႆႈလူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်း ႁႃႈပုၼ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉပွတ်းဢွၵ်ၶူင်းသေ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီး မႄႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉၼမ်လိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ်ပဵၼ် လွႆလၢၼ်း ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 7212 ထတ်းယဝ်ႉ။

### သၢႆၵေးၼမ်ႉ
တီႈၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၽႄးပုလႃလႄး လႄႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉမႃ ဢၼ်လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလႆးၸူးတၢင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈဢဝ်ၸႂ်ႉၼမ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ တီႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈယႃႇသီႇၾိင်ႈၾႃႉသေ ၸၢင်ႈဢဝ်ႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

### ၾိင်ႈၾႃႉ
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ မႆႈလိူတ်ႇႁႅင်ႈႁႂ်ႇသေ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 38 တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉသေ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 7 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် ၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီႈ 32.79 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။

## ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း
တီႈၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး တေႃႇထိုင် ပီ 2017 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇသဵင်ႈၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးဝႆႉ 7,076 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင် ယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိူဝ်းယမ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လႄႈ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။

## ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉၵေႃႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈထိူင်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ် ငႃးယဝ်ႉ။

## ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
တီႈၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ ဢမ်ႇမီးႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ်တႄႉ ၸၼ်ႉသုင်မီႈ 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉသုင်မီး 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄ ၸၼ်ႉၵၢင် 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 14 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉငဝ်ႈ 3 ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ပၢႆးယူႇလီ
တီႈၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ မီးႁူင်းယႃၸႄႈဝဵင်း 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇတႅၵ်ႇၼႄႇ 1 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 4 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃၽႄပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 4 ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၢၼ်ႈသွင်ၵႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း

**ဝၢၼ်ႈသွင်ၵႄး** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
သၢင်ႇသီႈ

သၢင်ႇသီႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႅဝ်း ဢၼ်တူဝ်ယႂ်ႇ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ ၶဝ်တေယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃး ဝႃႈၼႆသေတ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သိူဝ်ၼႂ်းဢေးသျႃး ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၽႄႈၼမ်လႄႈ ၸိူဝ်းၶဝ် ၸင်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇ တမ်ႈတီႈ ဢႃႇၾရိၵၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းတီႈလဵဝ် ၵူၺ်းလႆႈႁၼ် မီးဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ဢႃႇၾရိၵၵူၺ်း။ သၢင်ႇသီႈၼႆႉ တူဝ်လဵၵ်ႉသေ သိူဝ်။ သၢင်ႇသီႈတူဝ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေႃႉတႄႉတၢၼ်ႇ သိူဝ်ႁၢတ်ႈ။ သၢင်ႇသီႈဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉတူဝ်လဵၵ်ႉသေ သိူဝ်ယူႇ။ သၢင်ႇသီႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ၶုၼ်တူဝ်ထိူၼ်ႇၼႆသေ ဢိၼ်ႇတရေႇယႂ်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ သၽႃႇဝသၢင်ႇသီႈၼႆႉ ၽၢၼ်ႇပၼ်မႃး တႃႇတေယူႇသဝ်း ၸွမ်းၵၢင်ပၢင်ႇ၊ သၽႃႇဝသိူဝ်သမ်ႉ ၽၢၼ်ႇပဵၼ်မႃး တႃႇတေယူႇ ၸွမ်းထိူၼ်ႇၸွမ်းၶိူဝ်း။ သိူဝ်လႄႈ သၢင်ႇသီႈၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶိူဝ်းမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ဢဝ်ၸၢပ်ႈၵၼ် လႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ သိူဝ်ပဵၼ်ပေႃႈ သၢင်ႇသီႈသမ်ႉပဵၼ် မႄႈၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ **သိူဝ်သီႈ**။ သင်ဝႃႈ သၢင်ႇသီႈပဵၼ်ပေႃႈ သိူဝ်သမ်ႉပဵၼ်မႄႈၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ **သီႈသိူဝ်**ၼႆယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၼႂ်းမိူင်းတႆး

## သၢႆတၢင်းလူတ်ႉ

သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ/ၵႃး။ ပွတ်းႁွင်ႇ - လုၵ်ႉဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) ၽႅဝ်ၼမ်ႉၶမ်း မူႇၸႄႊ၊ လုၵ်ႉသႅၼ်ဝီ ထိုင် ၵုၼ်လူင် -ႁူဝ်ပၢင်ႇ။ ပွတ်းၸၢၼ်း - လုၵ်ႉတႃႇၸီႇ ၽႅဝ် ၵဵင်းတုင် တႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ပွတ်းၵၢင် - လုၵ်ႉသီႇပေႃႉ ထိုင် လွႆလႅမ်။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ/ၵႃး မီး 3 သဵၼ်ႈသေ မီးတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် ၵႂႃႇလႆႈထိုင်ၵူႈဝဵင်း။ 

## သၢႆတၢင်း ဝဵင်းတေႃႇဝဵင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
သၢႆတၢင်းလူတ်ႉၾႆး ၼႂ်းမိူင်းတႆး

## သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၾႆး

သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၾႆး။ တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ - လုၵ်ႉဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) ၽႅဝ်လွွႆယဵဝ်ႈ။ တၢင်းပွတ်းၸၢၼ်း လုၵ်ႉတႃႇၸီႇ ၵႂႃႇ ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ မီး 2 သဵၼ်ႈ။ [ယၢမ်းလဵဝ် လုၵ်ႉသူၺ်ႇၺွင်ႇ ထိုင် တူၼ်ႈတီး၊ လုၵ်ႉၼမ်ႉၸၢင် -မိူင်းၼၢႆး၊ လုၵ်ႉဢွင်ႇပၢၼ်း - ပၢင်လွင်း -လွႆၵေႃႇ။ 

## သၢႆတၢင်းဝဵင်းတေႃႇဝဵင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
သၢႆၼႅင်ႈ၊ ပပ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇ

## ပိုၼ်း

## ယိူင်းဢၢၼ်း

## လွင်ႈတၢင်းပႃးၼႂ်း

## ပပ်ႉၸိူဝ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ
036 ၸၢတ်ႈသၵုၼ

## 36 - ꩡၢတ်ႈသၵုၼ
(သၵုၼ = ၼူၵ်ႉ)
ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇယူႇသဝ်း ၊ တီႈတူၵ်းထုၵ်ႇပုၼ်ႈႁဝ်း

## ဝတ်ႉထုပၸ်ႉၸုပၼ်ႇ
ၽွင်းမိူဝ်ႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး တိုၵ်ႉယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝတ်ႉꩡေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်ၽႆးမႆႈဝတ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေႁေႃးၼႄ ꩡၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၸင်ႇမီး ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ယွၼ်းဢဝ်ၵမ်ႇမထၢၼ်း တမ်ႈတီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးသေ ၵႂႃႇယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝတ်ႉႁိမ်းဝၢၼ်ႈထိူၼ်ႇဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၸင်ႇႁႃ ၵႂႃႇယူႇၼၼ်ႉ ဝတ်ႉမၼ်းလႆႈၶၢမ်ႇတၢင်း ၽႆးမႆႈပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈတႃႇ တေႁဵတ်းဝတ်ႉမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၵႂႃႇလၢတ်ႈ တၵႃႇၶဝ်သေတႃႉ တၵႃႇၶဝ်သမ်ႉဢဝ် လွင်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၼမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶိူင်းၶၢႆႉဝၼ်းမၼ်းလႄႈ တေႃႇထိုင် ပေႃးဢွၵ်ႇဝႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်ႁဵတ်းဝတ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ် ၼႂ်းဝႃႇတင်းဝႃႇ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈယူႇ တီႈၵၢင်ပၢင်ႇသေ လႆႈယူႇသဝ်းတုၵ်ႉ ယၢၵ်ႈလႄႈ တြႃးထူးသင်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။ ပေႃးဝႃႈ ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃယဝ်ႉ ႁဵတ်းပဝရၼႃႇယဝ်ႉသေ ၸင်ႇတေပွၵ်ႈမႃး တမ်ႈတီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ၸင်ႇမႃးလဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၸင်ႇဝႃႈ “လုၵ်ႈႁၵ်ႉ... မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တေႃႈၵႃႈ တူဝ်သတ်းၶဝ်ၼႆႉ ယင်းမေႃႁူႉႁၼ် တီႈယူႇ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင် မႂ်းၸဝ်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇမေႃႁူႉ”ၼႆသေ ၸင်ႇတေ ႁေႃးလၢတ်ႈၼႄ ꩡၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင် ၼင်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ-

## ဝတ်ႉထုဢတိတ်ႉ
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တီႈမိူင်းၿႃႇရႃႇၼသီႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶုၼ်ၿြႁ်မၻတ်ႈ ႁဵတ်းၶုၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၼေႃႇၶမ်းၽြႃး ပဵၼ်ၶိူဝ်းၼူၵ်ႉသေ ယူႇသဝ်းမူၼ်ႈလူၺ်ႈ ၼူၵ်ႉတင်းၼမ် တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈမႆႉလူင် တူၼ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၵိင်ႇမႆႉၼင်ႇၵၼ် ပွတ်ႈၶိုဝ်းၵၼ် ႁူင်ႈတူၵ်းပဵၼ်ၽွင်သေ ဢွၵ်ႇၵွၼ်းၽႆးမႃးယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၼေႃႇၶမ်းၼူၵ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၽႆးတေမႆႈယဝ်ႉၼႆသေ  ၸင်ႇဝူၼ်ႉပွင်ႇဝႃႈ “ထုၵ်ႇလီၶၢႆႉၼီ ၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈယူႇ”ၼႆသေ ၸင်ႇဢဝ်ၷႃႇထႃႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ ၸီႉသင်ႇ ၼူၵ်ႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ-

### ပႃႇꩮိ
		36 -	ယံ ၼိသ်သိတႃ ꩡၷတိရုႁံ ဝိႁင်ၷမႃ၊ သွႃယံ ဢၷ်ၷိံ ပမုၺ်ၸတိ။
			ၻိသႃ ꧤꩡထ ဝၵ်ၵင်ၷႃ၊ ꩡႃတံ သရၼတေႃ ꧤယံ။

### ပိၼ်ႇတႆး
ၼူၵ်ႉတင်းလၢႆၶဝ်... တူၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၼူၵ်ႉတင်းၼမ် ဢိင်ပိုင်ႈယူႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၵွၼ်းၽႆးမႃး ယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈမႆႉလူင် ဢၼ်(ႁဝ်းႁႃး)ၵိူဝ်းလီ ပိုင်ႈဢိင်ယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ေꧤးမႃးယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇ သီႇၽၢႆႇသီႇၼႃႈတႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၼူၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼူၵ်ႉဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ် ထွမ်ႇဢဝ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၼေႃႇၶမ်းၼူၵ်ႉသေ ၸွမ်းၼေႃႇၶမ်းၼူၵ်ႉ မိၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇ တၢင်ႇတီႈယဝ်ႉ။ ၼူၵ်ႉၸိူဝ်းဢၼ်မီး တၢင်းႁူႉဢေႇၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်သႄႉၼႄး ၵိူမ်ႈလိူမ်ႈဝႃႈ “ၼူၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ လႆႈႁၼ်ငိူၵ်ႈလူင် မီးၼႂ်းၼမ်ႉၼိုင်ႈမဵတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ”ၼႆသေ သိုပ်ႇယူႇသဝ်းၵႂႃႇ ၼင်ႇၼၼ်ယူႇ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ပဵၼ်မႃး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼေႃႇၶမ်းၼူၵ်ႉ လၢတ်ႈၼၼ်ႉသေ ၽႆးမႆႈတူၼ်ႈမႆႉလူင်ၼၼ်ႉလႄႈ ၼူၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆ ပႅတ်ႈသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။

* ႁူမ်ႈꩡၢတ်ႈ	။	။ ၼူၵ်ႉဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉ မႃးပဵၼ် ၽြႃး။
		  ၼူၵ်ႉၸိူဝ်းဢၼ်ထွမ်ႇၵႂၢမ်း ၼူၵ်ႉဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ပရိသတ်ႈၽြႃး။

* ၵၼ်သွၼ်	။	။ (1) တီႈဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇႁဝ်း၊ လိူၵ်ႈယူႇသဝ်းၵႂႃႇတႃႉ၊
		  (2) ၵႂၢမ်းၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ၊ ယႃႇပေၵႂႃႇသၢၼ်ၶတ်း။

* ပႃႇရမီႇ	။	။ ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇ၊ မဵတ်ႉတႃႇပႃႇရမီႇ။

* မင်ႇၷလႃႇ 	။ 	။ ၼူၵ်ႉၸိူဝ်းဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် “ပတိရူပၻေသဝႃသ မင်ၷလႃ၊ သေႃဝၸသ်သတႃ မင်ၷလႃ၊ ပၼ်ꩦိတႃၼၺ်ၸ မင်ၷလႃ”သေ  ၼူၵ်ႉၸိူဝ်း ဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ “ပတိရူပၻေသဝႃသ မင်ၷလႃ၊ သေႃဝသ်သတႃ မင်ၷလႃ”လူႉလႅဝ်ယဝ်ႉ။
သၵၢႆးၼႅတ်ႉ

ႁၢင်ႈသဵင် Sky Net ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢၵ်ႈဢတ်းႁၢင်ႈေသ ဢဝ် (Sky Net set-top box) ၺွပ်းတူၺ်းလႆႈ၊ ပဵၼ်ႁၢင်ႈသဵင် ဢၼ်ပွႆႇ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ၊ ၶွမ်ႇပၼီႇ သူၺ်ႉတၢၼ်ႇလုၼ်ႇမီႇတီႇယႃႇၶဝ် တႄႇတင်ႈ မ​ိူဝ်ႈ ပီ 2010 ၼၼ်ႉ။
တႄႇပွႆႇၼႄၵႂႃႇ  မ​ႄူဝ်ႈ ပီ 2010 လိုၼ်ၼူဝ်ႇဝိၼ်ႇပႃႇ 26 ဝၼ်းသေ ထိုင်မႃး ပီ 201 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼိဝ်းဝရီႇ 1 ဝၼ်း ၸင်ႇမီးၶပ်ႉမၢႆ ပွႆပၼ်ၵႂႃႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵိုၵ်းပႃး ႁၢင်ႈသဵင် ၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ပွႆႇပၼ် 48 ၶွင်ႉ၊ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးမႃး100 ၶွင်ႉလိူဝ်လိူဝ်။ လုၵ်ႉတီႈ လၢဝ်ထိူမ်း AP star လၢဝ်ထိမ်း (7)  သေ ပွႆပၼ် ႁၢင်ႈ SD 109 ၶွင်ႉ ၊ HD 10 ၶွင်ႉယဝ်ႉ။

## ႁၢင်ႈသဵင် ဢၼ်တူၺ်းလႆႈ

## ၽိုၼ်ဢိင်
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

**သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ** ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈၵဝ်ႈ တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။

## ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ
### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 5 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းၵၢၼ်လူႇတၢၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ - International Day of Charity

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 8 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းၵၢၼ်မေႃလိၵ်ႈလၢႆးလုမ်ႈၾႃႉ - International Literacy Day

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 10 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁၢမ်ႈႁေႉ ၵၢၼ်ၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇတၢႆၶိုၼ်း - World Suicide Prevention Day
* ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ တႃႇလွတ်ႈၵၢင်း တၢင်းပဵၼ်တုတ်ႈ

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 15 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလုမ်ႈၾႃႉ - International Day of Democracy

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 16 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ တႃႇႁၵ်ႉသႃ ထၢၼ်ႈဢူဝ်ႇၸူၼ်း - International Day for the Preservation of the Ozone Layer

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 18 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းလူလွမ်ပႂ်ႉတူၺ်းၼမ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ - World Water Monitoring Day

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 21 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းငမ်းယဵၼ်လုမ်ႈၾႃႉ - International Day of Peace

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 26 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႉသူင်ႇၽၢႆႇၼမ်ႉ

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 27 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းၵၢၼ်ထွင်ႈတဵဝ်းလုမ်ႈၾႃႉ - World Tourism Day 

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 28 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းတၢင်းပဵၼ်မႃမႃႈလုမ်ႈၾႃႉ - World Rabies Day
* ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ တႃႇသုၼ်ႇႁူႉႁၼ် - International Right to Know Day
* ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ တႃႇၵၢၼ်ယႃႉလုၵ်ႈ ဢၼ်လွတ်ႈၽေး - International Safe Abortion Day

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 29 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်လုမ်ႈၾႃႉ - World Heart Day
* ဝၼ်းၵေႃႇၾီႇလုမ်ႈၾႃႉ - International Coffee Day

### [[သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 30 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းၵၢၼ်ပိၼ်ႇၽၢႆႇလုမ်ႈၾႃႉ - International Translation Day

## ပၢင်ပွႆး ဢၼ်ႁဵတ်းၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

* လိူၼ်မူၼ်း/ဝၼ်းပွႆးၵၢင် ႁူဝ်ၶၢဝ်းၵတ်း (မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃး၊ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ၊ မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူႇ၊ မိူင်းဝိတ်ႉၼမ်း)

## မွၵ်ႇဢၼ်ၵီႈၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

## ၽူႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၵိူတ်ႇၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

## ငဝ်ႈ
* လိူၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ
← ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်ဢေႃးၵၢသ်ႉ 
→ ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
သၼ်လွႆမိူင်းတႆး

**သၼ်လွႆမိူင်းတႆး**ၼႆႉ ပဵၼ်တူၼ်းလွႆ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈယၢဝ်းထိုင် မိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ တေႃႇထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢႆတူၼ်းလွႆယၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႈတီႈၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းသေ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် မီးပိုၼ်ႉတီႈလႅၼ်ႊလိၼ်ၵွင်းလွႆတႆးယဝ်ႉ။ လႅၼ်ႊတီႈ လွႆႊမိူင်းတႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵႄးၼမ်ႉလႄႈ ထုင်ႉဝူဝ်ႇတင်းၼမ်လၢႆ။ သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼႆႉ မီးၸွမ်း တွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၼိူင်ႈသၢႆၼိူင်ႈတူၼ်းၼႆႉ တၢင်းသုင်မၼ်းမီးတေႃႇ 2,500 မီးတိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆ ဢၼ်သုင်သုတ်းတီႈမိူင်းထႆး ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 2,565 မီးတိူဝ်ႇ(8,415 ထတ်း)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႊသၼ်လွႆ ဢၼ်ၶၼ်ႈပၼ် ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းထႆးလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၼ်လွႆၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်လွႆလႃၼႆယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆမိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁိၼ်ထုၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈတွၼ်ႊလိၼ်သုင်ၶွင် သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ယင်းမီးပႃး ၼွင်တင်းၼမ်လၢႆ ၼင်ႇၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်မီးႁိမ်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်လႅၼ်ႊတီႈၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ၵွပ်ႈႁူဝ်ဢႃႇလူးတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ

**ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ** (); (), (), () ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ

**ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ** (); (), (), () ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်လူင်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈဝဵင်းတႄႉ  ၶႃႈဢေႃႈ။ ၼႂ်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွၵ်ႉ 4 ပွၵ်ႉ သေ ဢိူင်ႇ မီး 32 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
သႅၼ်ဝီပဵၼ်မိူင်းၵဝ်ႇၵႄႇမိူင်းၼိုင်ႈသေ ပိုၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီမိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်းပိုၼ်းမိူင်းမၢဝ်းဝႆႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ၸဝ်ႉသုတ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈၶုၼ်ဢူတိင်ႇ ပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၸွမ်းသၢပ်ႇထုင်ႉမၢဝ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်။ တေလႆႈဝႃႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီမိူဝ်ႈၸဝ်ႉပႆႇမီးၶိူဝ်းၶုၼ်ႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ ယူႇတႂ်ႈဢၼႃႇၸၵ်ႈမိူင်းမၢဝ်းၼႆယူႇ။ 

## ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း သႅၼ်ဝီ

# ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဢင်ႇၵုလိမႃႇလ

ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃးသလၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ်ႁႄ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၵေႃႉဢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ပိူၼ်တၢႆသေ တႅပ်းဢဝ်ၼိဝ်ႉၸီႉၶဝ် သွႆႉႁွႆႈၶေႃးၼင်ႇတူင်ႇမွၵ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ငိူင်ႈဝႄႈ တီႈမၼ်းယၢမ်ႈၵႂႃႇယၢမ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃးသလပသေႇၼတီႇ ပႆႇၺွပ်းတီႉလႆႈမၼ်းလႄႈ တူဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢွၼ်ဝဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁႃလမ်းတီႉၺွပ်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

ၽူႈမီးၵရုၼႃႇလူင် ဢၼ်ပဵၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈၵဵဝ်ႇၶႄၵူၼ်းတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ မီးၸႂ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူၵ်ႈလူင် ဢင်ႇၵုလိမႃႇလလွတ်ႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်တၢင်းၽိတ်းဢၵုသူဝ်ႇမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၸင်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇတီႈ ဢၼ်ဢင်ႇၵုလိမႃႇလ မီးယူႇထင်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ ယိပ်းၵမ်ဢဝ်မၢၵ်ႈလႅဝ်းမၼ်း လိုပ်ႈလမ်း တႃႇတေတႅင်းတႅပ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁေတ်းၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း ၼႃႈတီႈမၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ လိုပ်ႈလမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ယၢင်ႈၵႂႃႇလွႆးလွႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်းလႆႈသေ ၸင်ႇႁိုတ်းသႂ်ႇဝႃႈ "သမၼ၊ ၵိုတ်းလူး" ၼႆ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇသဵင်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေ "ဢေႃႈ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလ၊ ၵဝ်ၸဝ်ႈတႄႉ ၵိုတ်းဝႆႉယူႇလူး၊ မႂ်းၵွႆးဢိူဝ်ႈ ၵုမ်ႇဢဝ်ၵူၼ်းတၢႆသေ လႅၼ်ႈယူႇဢမ်ႇလိုဝ်ႈဢမ်ႇသဝ်း ၼႂ်းသမ်ႇသရႃႇလူင်ၼႆႉ" ပူင်လၢတ်ႈပၼ်ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႇ။

ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ လႆႈငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းထမ်ႇမဢၼ်ၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵꧣ်ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းလႄႈ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ ယိၼ်းပဵꧣ်ဢၼ်တူၵ်းၸႂ်လႆတိုၼ်ႁၢဝ်ႉႁႅင်းသေ တေႃးသမၼ်း၊ မၢၼ်ႇမႃႇၼမၼ်းၵေႃႈ ၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉႁူႉတူဝ်ၶိုၼ်းသေ ဢဝ်လႅဝ်းမၼ်းတမ်းဝၢင်းလူင်ၼိူဝ်လိၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇႁပ်ႉပဵꧣ်လုၵ်ႈၼွင်ႉ တပႄးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸွမ်းမိူဝ်းတီႈၵျွင်းဝေႇလုဝၼ်ႇဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

**ဢိၻ်ꩪိ ꧤိသင်ခတမၼေႃ ꩡိတွႃ မုၼိၼ်တေႃ "ပုတ်ႉထၼႆႉ ဢဝ်ၽုၼ်းတၼ်းၶူဝ်းမၼ်းပႄႉပုၼ်ႈဢင်ႇၵုလိမႃႇလယူႇယဝ်ႉ" (ꩡယမင်ၵလ၊ ဢꩪၵႃထႃ)**
မီဝၼ်းၼိုင်ႈ ၶၢဝ်းဝၢႆးဝၼ်း၊ ၶုၼ်လူင်ပသေႇၼတီႇၼႆႉ လႆႈမုင်ႁၼ်ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼင်ႇယူႇႁိမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ပဵꧣ်ဢၼ်တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄၵႂႃႇ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇပၼ်ႁႅင်းဝႃႈ "ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢိူၺ်း၊ တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇၵူဝ်ဢင်ႇၵုလိမႃႇလယဝ်ႉ၊ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ ပဵꧣ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇယဝ်ႉ" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉႁၢမ်ႉၶႂ်ႈႁိုင်ႁိုင်၊ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ တိုၵ်ႉၵႂႃႇႁႃတုင်းသွမ်းသေ ၵႂႃႇႁၼ်မႅၼ်ႈၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလႆႈလႄႈ လႆႈပဵၼ်ဝေႇတၼႃႇၶၢၼ်ၸႂ်လူင်ဝႆႉ။ ၶိုၼ်းမိူဝ်းတီႈၵျွင်းၵမ်းလဵဝ်သေ လဝ်ႈလၢတ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵဵဝ်ႇၶႄပၼ်ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလႆႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇၸီႉသင်ႇဝႃႈ "ၸဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉၵမ်းလေဝ်သေ ၵႂႃႇတိူင်ႇၵၢဝ်ႇသတ်ႉၸႃႇဝႃႈ - ၵဝ်ၼႆႉတႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၵိူတ်ႇလႅင်မႃး ဢမ်ႇယၢမ်ႈဢဝ်သၢႆၸႂ်ၽႂ်ၶၢတ်ႇၼႆလႄႈ၊ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈသိူဝ်းသႃႇယူႇယဝ်ႉ" ၼႆ။ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၶၢႈႁႅမ်ပိူၼ်ႈတၢႆၼႆႉ ဢၢမ်းလူင်ဢၢမ်းလၢင်၊ တူၵ်းၸႂ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ၸင်ႇလဝ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ "ၶႃႈတပႄးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႃႈပိူၼ်ႈတၢႆတင်းၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ" လဝ်ႈၼင်ႇၼႆလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ "ၸဝ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပဵၼ်မႃးသေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၽဝဢၼ်မႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ၊ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး ၸဝ်ႈဢမ်ႇၶႃႈႁႅမ်ၽႂ်တၢႆယဝ်ႉလူး" သင်ႇသွၼ်ပၼ်ၼင်ႇၼႆ။ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ တိူင်ႇၵၢဝ်ႇသတ်ႉၸႃႇၼင်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသင်ႇသွၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇဝေႇတၼႃႇလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈသိူဝ်းသႃႇၵႂႃႇ။ သၸ်ႉၸႃႇဢင်ႇၵုလိမႃႇလတိူင်ႇၵၢဝ်ႇၼၼ်ႉလီၵိူဝ်းယမ်တႄႉတႄႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 57၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)