သူႇရိယ၊ တူၼ်ၶူးၸဝ်ႈသြႃႇ

### ၽွႆႉတေႃႇၸဝ်ႈ

* **တူၼ်ၶူးၸဝ်ႈသူႇရိယ** (ဢႅၵ်ႉၵမႁႃႇၵမ်ႇမထႃႇၼႃႇၸရိယ)

* **ၸဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊမျႅၼ်ႇမႃႇ**


### ၸဝ်ႈလူင်ၵႂၢၼ်းၵျွင်း

* **[[ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် မႁႃႇၸီႇၵမ်ႇမထၢၼ်း]]၊ [[ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း]]**

***[[တိူၵ်ႈသွၼ်ထမ်း သႃႇသၼႃႇ ဝိပုလ ပရိယတ်ႉတိ]]၊ [[ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း]]**



### ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈ
ပီၵေႃးၸႃႇ - ၁၃၁၅ၶု၊ တုတိယလိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ(၁၃)ဝၼ်း

ပီတႆး -  2047 ၼီႈ

ပီသႃႇသၼႃႇ - 2497 ဝႃႇ

ပီၶရိတ်ႉ - 1953၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 24၊ ဝၼ်းသုၵ်း

### ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ
ပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ တမ်ႈတီႈဢုပိတ်ႉၸေႇ **ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇ ဝိသုၵ်ႉထႃႇၸႃႇရ** ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ **သူႇရိယ** တီႈ**[[ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ်ၵျွင်းတေႃး]]** မိူဝ်ႈ**ပီၵေႃးၸႃႇ ၁၃၃၄ၶု** လိူၼ်ႁႃႈမူၼ်း။



### ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း
ပေႃႈမႄႈသွင်ၼေႃႇ ဢိၵ်ႇပေႃႈမႄႈတၵႃႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၶၢမ်ႇငဝ်ႈတၵႃႇသေ တမ်ႈတီႈ ဢုပိၵ်ႉၸေႇ ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇ သုမၼ တီႈ**ဝတ်ႉသိမ်ႇၶၼ်ႇထ ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ်ၵျွင်းတေႃး** မိူဝ်ႈ **ပီၵေႃးၸႃႇ 1335 ၶု လိူၼ်(11)လွင်ႈ၊ (5) ၶမ်ႈ** ၊ **ပီၶရိတ်ႉ 1973 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 16 ၊ ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း ၵၢင်ၼႂ် (8)မူင်း** ယုၵ်ႉယွင်ႈပဵၼ်ရႁၢၼ်း မုၼ်ၸၢင်းၸဝ်ႈယဝ်ႉႁေႃး။



### ၽၢႆႇပတိပတ်ႉတိ

* ၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၶႅပ်းၶူး (ၵမ်ႇမထႃႇၼႃႇၸရိယ) တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇမႁႃႇၸီႇ ငဝ်ႈငုၼ်းႁူမ်ႈယဵၼ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ

#### လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယိုၼ်ႈမွပ်ႈလႆႈထုၵ်ႇသၢၵ်ႈၵၢပ်ႈ

# ၸုမ်ႈ ၵမ်ႇမထႃႇၼႃႇၸရိယ
# ၸုမ်ႈ မႁႃႇၵမ်ႇမ ထႃႇၼႃႇၸရိယ
# ၸုမ်ႈ ဢႅၵ်ႉၵ မႁႃႇၵမ်ႇမ ထႃႇၼႃႇၸရိယ

တႄႇမိူဝ်ႈ ပီၵေႃးၸႃႇ ၁၃၄၂ၶု လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၵမ်ႇမထၢၼ်းသြႃႇ၊ ႁေႃးတြႃးၼႄတြႃး ပၼ်ယေႃးၵီႇ 27069 ဢူး

လႆႈၵျၢင်ႉၵမ် ဝိပတ်ႉသၼႃႇၵမ်ႇမထၢၼ်းတြႃးမႃး။ လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်ၵႂၢၼ်းၵျွင်း ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ်သႃႇသၼႃႇ မႁႃႇၸီႇၵမ်ႇမထၢၼ်း ၵျွင်းတေႃး တူင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း။



### ၽၢႆႇပရိယတ်ႉတိ

* တူၼ်ၶူၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈဢွင်ႉပူၼ်ႉမႃး ၸၼ်ႉဢွၼ်၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉလူင်၊ ၸၼ်ႉၶူး၊ ထမ်ႇမႃႇၸရိယလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးႁေႃး။

* လႆႈႁပ်ႉၶႅပ်းၶူး ဝိသုၵ်ႉထိမၢၵ်ႉလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈဢၽိထမ်ႇမႃႇ


### ၸဝ်ႈပူၵ်းပွင် လုၵ်ႈၼွင်ႈတပေး ၸဝ်ႈသၢင်ႇၸဝ်ႈၸၢင်း
တူၼ်ၶူးၸဝ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ႁူမ်ႈပႃးတၵႃႇ တင်းသိုင်ႇတင်းမိူင်းသေ ၵေႃႇသၢင်ႈပူၵ်းတင်ႈ **တိူၵ်ႈသွၼ်ထမ်းသႃႇသၼႃႇ ဝိပုလ ပရိယတ်ႉတိ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း** မႃးမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1992

တူၼ်ၶူးၸဝ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၶူးၵႂၢၼ်း တိူၵ်ႈသွၼ်ထမ်း ႁူမ်ႈပႃးမုၼ်ၸၢင်း ၸဝ်ႈၶူးသွၼ်ထမ်း လုၵ်ႈၼွင်ႈတပႄး 1476 ပႃး ႁွတ်ႈမႃးသွၼ်ႈႁူမ်ႈ ပိုင်ႈၽူၺ်း ၶႃးၸႃးသွၼ်ဢၢၼ်ႇ လဵၼ်းထမ်း တြႃးတေႃႇၸဝ်ႈဢၼ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈပဵၼ်လၢႆလၢႆၸဝ်ႈ။



### ပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈတႅမ်ႈပၢႆး

# ပပ်ႉလိၵ်ႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ (ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ)
# ၽိင်ႈငႄႈ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ဢၽိထမ်ႇမႃႇသၢင်းၵျူဝ်ႇ (ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ)
# ငဝ်းလႅင်းသႃႇသၼႃႇ ထုင်ႉမၢဝ်း သွႆႉပပ်ႉ (23) ပပ်ႉ



### ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈလႆႈႁၢပ်ႇႁၢမ်

* ႁူဝ်ပဝ်ႈမုၵ်ႈၸုမ်းၵုမ်းထိင်း ပႂ်ႉပႃးသႃႇသၼႃႇ တူင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း
* ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ ပႃႇလိ ပထမပျၢၼ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
* ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလပတ်းပိုၼ်ႉ
* ၸဝ်ႈၼႃႇယၵႃႉ ပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း တင်းလူင်ငဝ်ႈငုၼ်းမႁႃႇၸီႇ
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼႃႇယၵ မုၵ်ႈၸုမ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် သင်ႇၶ ၼႃႇယၵႃႉ တူင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် သင်ႇၶ ၼႃႇယၵ မိူင်းတႆး
* ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ဝိၼိတ်ႉသယ သင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း (4) ပွၵ်ႈ
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶ ၸိုင်ႈမိူင်း



### ပျူႉပွင် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း

* သိုဝ်ႇၶျွၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူဝ်ႈပီ 1989
*ပုတ်ႉထၵႃႇယႃႇ ဢိၼ်ႇတိယ၊ ၼီႇပေႃး၊ မိူဝ်ႈပီ 1998
* မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ မိူဝ်ႈပီ 2010
* မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ၊ မိူဝ်ႈပီ 2013
* ပိူၺ်ၸိၼ်း မိူင်းၶႄႇ၊ မိူဝ်ႈပီ 2015



### ၸွႆႈထႅမ်ပူၵ်းပွင် ပုၼ်ႈပၢင်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၽႃးၵႃႇ
ၸဝ်ႈသြႃႇ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ႁူမ်ႈပႃးတၵႃႇပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းသေ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈပွင်ပဵၼ် ၾႆးၾႃႉ (26) ၵီႇလူဝ်ႇဝတ်ႉ တီႈဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ်ၵျွင်းတေႃးလႄႈ

ၾႆးၾႃႉ (250) ၵီႇလူဝ်ႇ တီႈၵႄးၼမ်ႉမႃႉ တႃႇၵူၼ်းၵျွင်း ဢိၵ်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသၢႆလႅင်းၾႆးၾႃႉ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸဝ်ႈ လႆႈပႆလတ်းတတ်းၽႃႇၶတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇမႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈဢွင်ႇလိၵ်ႈ၊ ၶၢဝ်ဢွင်ႇလိၵ်ႈ၊ ၸဝ်ႈႁပ်ႉၶႅပ်းၶူ း(ၼႂ်းမိူင်း၊ၼွၵ်ႈမိူင်း)ၸဝ်ႈၸၢင်း၊ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ဢွင်ႇလိၵ်ႈၵေႃႈၼမ်လၢႆတိူဝ်းတွၼ်းမႃး တေႃႇႁွတ်ႈပေႃးၽႄႈတိူၼ်း ၼင်ႈၵျွင်းၼႂ်းမိူင်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ပျူႉပွင်သႃႇသၼႃႇ မီးမႃးၼမ်လၢႆတေႉꧦ။



### သြႃႇသမႃးတေႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈလႆႈႁဵၼ်းမႃး

#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇဝိသုၵ်ႉထႃႇၸႃႇရ** (ဢႅၵ်ႉၵမႁႃႇၵမ်ႇမထႃႇၼႃႇၸရိယ) ၵျွင်းတေႃး၊ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇသုမၼ** ၵျွင်းမၢၼ်ႈၼႃး၊ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇပၺ်ႇၺႃႇၸေႃးတ** (ဢႅၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတ)
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇသမ်ႇဝရ** (ဢႅၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတ) ပႃႇလိပႃႇရၵူႇ သႃႇသၼႃႇမၢၼ်ႇတႅင်ႇ၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇလူင်ပၺ်ႇၺႃႇသီႇရိၽိဝမ်ႇသ** (ဢႅၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတ၊ ဢႅၵ်ႉၵမႁႃႇၵၼ်ႇထဝႃႇၸၵ) ပႃႇလိပႃႇရၵူႇ မႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရူင်ႇ၊ ဝဵင်းမၢၼ်းတလေး
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇထမ်ႇမပီယ**၊ **ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇ ဝိၼယႃႇၸႃႇရၽိဝမ်ႇသ** ၵျွင်းသီႇႁူဝ်ႇ၊ ပၢၼ်းတၼေႃႇ
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇၺႃႇၼိၵ** ပၸုၼ်ႇတွင်ႇ၊ တိူင်းယၼ်ႇၵုင်ႇ
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇမႁႃႇၸီႇသေႃးၽၼ** (ဢႅၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတ) ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယၸိုင်ႈမိူင်း (သထသိင်ႇၵီႇတိပုၵ်ႉသၵ)
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇပၺ်ႇၺႃႇသႃႇမိ** သူၺ်ႇယေးသွင်ႇ
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇသမ်ႇဝရႃႉ** (ဢႅၵ်ႉၵမႁႃႇ ၵမ်ႇမထႃႇၼႃႇၸရိယ)
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇသုၸႃႇတ** (ၸဝ်ႈဢေႃးဝႃႇတၸရိယ) ငဝ်ႈငုၼ်းမႁႃႇၸီႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇပၼ်ႇတိတႃႇၽိဝမ်ႇသ** (ဢႅၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတ) သူၺ်ႇတွင်ႇၵုင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
#**ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇ ပၼ်ႇတဝမ်ႇသ** (ၸဝ်ႈဢုၵ်ႉၵထ) ၵျွင်းဢုယဵၼ်ႇ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း


### ၽိုၼ်ဢိင်