open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ၼႃႇရႃႇၵီႇရိ

တေႇဝတၢတ်ႈ (တေဝဝတ်ႉတ)ၼႆႉ ၽႄႈတိူၼ်းလွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ်သမထ (တြႃးၸၢၼ်ႇ)ၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈတၼ်းၶူဝ်းဢၼ်လီဢၢမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မႃႇၼမၼ်းၵေႃႈ ယိုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင်မႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ မီးၵၢင်ၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်းၼႃႈမူႇၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႉႁႅင်းၼႃႇ။ ပေႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မၼ်းၼႆ မၼ်းၸင်ႇတႅပ်းတတ်းၸတ်းၵၢၼ်တႃႇၶႃႈႁႅမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸတ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းတေႃႇသွင်ပွၵ်ႈသွင်ၵမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ဢၼ်ထိုင်တီႈလႄႈ ၸင်ႇၸတ်းၵၢၼ်ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉ မီးၸၢင်ႉႁႅင်းလူင် ၼႃႇရႃႇၵီႇရိ ဢၼ်မူင်တူၵ်းဢွၵ်ႇသေ ၸႂ်ႁၢႆႉလိူင်းယူႇၼၼ်ႉတူဝ်ၼိုင်ႈ။ မီးၽေးတႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈမတ်ႉမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တေႇဝတၢတ်ႈၼႆႉ လွမ်လွမ်ၵႂႃႇႁူၺ်းၵူၼ်းထိင်းၸၢင်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ၼိူဝ်သၢႆတၢင်း ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတေမႃးတုင်းသွမ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈၸၢင်ႉၼၼ်ႉယဵပ်ႇသႂ်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းထိင်းၸၢင်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ တေႇဝတၢတ်ႈၸီႉသင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇပွႆႇၸၢင်ႉလူင်ၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်း ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတေမႃးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႃႇရႃႇၵီႇရိၵေႃႈ လေႃႈပုင်ႈလူင်မႃးၸူးၽၢႆႇၼႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ရႁၢၼ်းၶဝ်လဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈငိူင်ႉဝႄႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉ သိုပ်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇႁဵတ်းၼၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

ၸၢင်ႉလူင်ၵေႃႈ ပူၵ်းငူင်းမၼ်း၊ ဢဝ်ဝႂ်ႁူမၼ်း ၽတ်ႉၽၢပ်ႈၽၢပ်ႈသေ ႁွင်ႉသႅၼ်ႇသဵင်လင်ယဝ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးၸူးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႉၼၼ်ႉ ၸႂ်လမ်ဝႆႉလႄႈ ၸႂ်တူင်ႉတဵၼ်ႈတွတ်ႇဝႅၼ်သေ ပဵၼ်တုၵ်ႉၶယူႇႁင်းမၼ်း။ ၵရုၼႃႇမႅတ်ႉတႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇသူင်ႇၼၢႆပိုၼ်ႈၽႄႈၸူးၸၢင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝႃႈႁွၼ်ၼမ်ႉမႅၼတ်ႉတႃႇၽၢင်ႇၽၢပ်ႈထိုင်ၸၢင်ႉၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႉလူင်ၸင်ႇဢဝ်တေႃးသမၼ်းယေႃႈယွမ်းလူင်းသေ တဵတ်ႇယဵၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

မႃးမူးၸႃးၸမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ဢဝ်ငူင်းမၼ်းဝၢင်းသိူဝ်ႇယဝ်ႉ ၶုပ်ႉၶဝ်ႇၸူးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇႁဵတ်းၼၼ်။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်ၽႃႇမိုဝ်းလုပ်ႈပၼ်ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်း၊ ၸၢင်ႉလူင်ၵေႃႈ ဢဝ်ငူင်းမၼ်းတၢဝ်းဢဝ် လိၼ်ႁိမ်းတိၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸုၵ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၽူႇပိုၼ်သႂ်ႇၼိူဝ်ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်းမၼ်းၶိုၼ်း။ ယၵ်ႉလူတူၺ်းၼႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ သုတ်ႉထွႆလင်ၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးဢမ်ႇမုင်ႈႁၼ်ၼႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၼမ်ႉၵတ်ႉမႅတ်ႉတႃႇသေ ဢွင်ႇပႄႉတေႃးသၼႆႉ ၸင်ႇၸႅတ်ႈၸၢင်ႇပဵၼ်ဢၼ်လီထီႉသုတ်းယဝ်ႉ။

**"မိတ်တမ်ၿုသေၵ ဝꩡိၼႃ ꩡိတွႃ မုၼိတ်ၻေႃ" (ꩡယ မင်ၵလ ဢꩦ်ꩧၷႃထႃ)**

ဢဝ်ၵရုၼႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင်တႅၵ်ႈလႆႈၼၼ်ႉသေ ဢွင်ႇပႄႉၸၢင်ႉလူင်ၼႃႇရႃႇၵီရိယဝ်ႉ။

**"သၿ်ၿေၻသၿလူပေတႃ ဝေသႃရꩡ်ၸေႁု ပႃၷတေႃ"**
**(ꩪမ်မဝၼ်ၻႃၼႃ ဢႃတႃၼႃတိယသုတ်တ)**

ၵရုၼႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင်တႅၵ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽူၼ်မႅတ်ႉတႃႇတူၵ်းႁူတ်းပၼ်ၼိူဝ်ၸၢင်ႉလူင်ၼႃႇရႃႇၵီႇရိယူယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 97၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

ဢိင်ၼိူဝ် (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အရ ပုဒ်မ ၅၆။(ခ)) သေလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ် ဢၼ်ပႃးယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း

# 
# 

တီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇ သွင်ၸႄႈဝဵင်းသေ၊ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ႁိူၼ်းမီးၵႂႃႇ ၁၈,၃၄၈ လင်သေ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်း မီးယူႇ ၈၂,၅၃၂ ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်း ပၢင်းတရႃႉၸမ်ႉ ႁူဝ်ႁိူၼ်း မီးၵႂႃႇ ၁၇,၅၄၄ လင်လႄႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း မီးယူႇ ၇၉,၃၀၃ ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။  ပေႃးမႃးတူၺ်း ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇလႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်းတလႃႉၼႆႉၼႆ တေလႆႈႁၼ် တီႈ ၸႄႈဝဵင်ႈယႂႃႇငၢၼ်ႇ လင်ႁိူၼ်း ၼမ်လိူဝ် ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉ 1465 လင်လႄႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း 2650 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

**ၼႃးလိၼ်ပလွင်ႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ** (), ()ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း 2008 သေ ဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတႆးသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ 

ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်း လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ (ပီ 2008) ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈ ၅၆(ဃ)ၼၼ်ႉ ဢၼ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၼႃးလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း

#
#

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

ဢိင်ၼိူဝ် (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အရ ပုဒ်မ ၅၆။(ဂ)) သေလႄႈ ဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းသၢမ်ဢၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႆယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း


# 
# 
# 

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၼ် ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

**ၼႃးလိၼ်ၵူဝ်းၵၢင်ႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ** (, )ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း 2008 သေ ဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတႆးသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ 

ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်း လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျႅၼ်ႇမႃႇ (ပီ 2008) ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈ 56 (င)ၼၼ်ႉ ဢၼ် ၸႄႈဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၼႃးလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း

# 
# 

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

**ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ** (), () ၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (ပီ ၂၀၀၈) တွၼ်ႈ ၅၆ (ခ)သေ ပဵၼ်  ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းဢၼ်ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းလႁႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလႄႇသျီး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး

#
#
#

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ

**ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ** (, )ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ပၵ်းသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၸႄႈတွၼ်ႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း
ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ (၂) ၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ။
#ၸႄႈတွၼ်ႈတႅၵ်ႉၶိၼ
#ၸႄႈတွၼ်ႈဢုၵ်ႉတရ

ၸႄႈဝဵင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ (၈) ၸႄႈဝဵင်းသေ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ တႅၵ်ႉၶိၼ ၼၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ

** ၸႄႈဝဵင်းၸမ်ႇပူႇသီႇရိ
** ၸႄႈဝဵင်းတၵ်ႉၶိၼႃႇသီႇရိ
** ၸႄႈဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ(ပျိၼ်းမၼႃး)
** ၸႄႈဝဵင်းလႄႇဝေး

တီႈၸႄႈတွၼ်ႈဢုၵ်ႉတရ ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ

** ၸႄႈဝဵင်းၸေႇယႃႇသီႇရိ
** ၸႄႈဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း
** ၸႄႈဝဵင်းဢုတ်ႉတရသီႇရိ
** ၸႄႈဝဵင်းပုပ်ႉပသီႇရိ

လႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်း (၈) ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ (၅၇) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ (၁၈၇) ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ (၇၉၅) ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။

## လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ

ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ မီးတႂ်ႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်းႁႅၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႉၼိူင်ႈ၊ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵေႃႉၼိူင်ႈလႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇၸီႇ ၵဝ်ႈၵေႃႉ ၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၼ်လႄႈ တိူင်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႂ်းမိူင်းတႆး

## ၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

# ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
# ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
# ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
# ၼႃႈလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

## တိူင်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

* တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
ၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ

**[[ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး]] ႁပ်ႉတွၼ်ႈယူႇဢေႃႈ။**
ၼႆႉပဵၼ် ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈ၊ တႅမ်ႈလႆႈ၊ ထတ်းလႆႈ။
ယၢမ်းၼႆႉ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ၽႃႇသႃႇတႆး မီးၵႂႃႇ **** ႁူဝ်ယဝ်ႉ။












လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း




ၶၢဝ်ႇ






ၶႅပ်းႁၢင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉ



လွင်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး
**[[ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး|ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး]]** ၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ် တႅမ်ႈထတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝီႇၶီႇ ၼၼ်ႉသေ သၢင်ႈႁႂ်ႈ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ် တႅမ်ႈထတ်းလႆႈၼၼ်ႉ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် တႅမ်ႈထတ်းမူၼ်ႉမႄးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး တိူဝ်းလီသေဢွၼ် တွၼ်းလိူဝ်သေၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ တီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆးၼႆႉ တေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾွၼ်ႉၸိူဝ်းဢၼ် သၢင်ႈၸွမ်း လၵ်းၸဵင်ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ 5.2 သေ တႅမ်ႈလႆႈ ထတ်းလႆႈယူႇဢေႃႈ။

တၢင်းၸွႆႈထႅမ်




တၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး

ၶူင်းၵၢၼ်ပီႈၼွင်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး

ၽႃႇသႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး

__NOTOC____NOEDITSECTION__
ၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ/sandbox

ပွႆးလိူၼ်သီႇမိူင်းၵိုင်
   ပွႆးလိူၼ်သီႇမိူင်းၵိုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽိင်ႈထုင်း ဢၼ်ၵိုၵ်းၵပ်းမိူင်းၵိုင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ် ပီႈၼွင်ႉၼႂ်းဝဵင်းၼွၵ်ႈဝဵင်း ဢွၼ်ၵၼ် မႃးတၢင်ႇသွမ်းၽြႃး တီႈမူၺ်ႇတေႃႇလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ် မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၽ၊ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ် ပဵၼ် မၢႆတွင်း ဝၼ်းမူၺ်ႇတေႃႇ လႄႈ ၽြႃးၶိုၼ်းသိုဝ်ႈလႄႈ ၸင်ႇမီးမႃး ထိုင်ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

**ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ** ဢမ်ႇၼၼ် **တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ** ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ႁွင်ႉၵိုၵ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ *ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ* မီးဝႆႉ ႁႃႈဢၼ် ႄလႈ *တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ* မီးဝႆႉ ဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းၵွၼ်းၵၢၼ် ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
ပဵၼ်ၸုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၽၢႆႇမၵ်းမၼ်ႈပၵ်းပိူင် ယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸုမ်းၵွၼ်းၵၢၼ် ႁဵတ်းပဵၼ်ငဝ်ႈသေ လႆႈၽွတ်းႁႅၼ်းဝႆႉ  ၵေႃႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ။

## ၸိူဝ်းလီတူၺ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်
လႅၼ်လိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၼႃႈႁိူၼ်း (႔) မဵဝ်း

ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ တႅၵ်ႈၼိူင်းဝႆႉ ၽူဝ်လႄႈ​မေး မီး (4) ပိူင်ယဝ်ႉ။ 

ၼိုင်ႈ - ၽူဝ်မိူၼ်ၵူၼ်းတၢႆလႄႈ ယူႇၸွမ်းမေး ၵေႃႉမိူၼ်ၵူၼ်းတၢႆ။
သွင် - ၽူဝ်မိူၼ်ၵူၼ်းတၢႆလႄႈ ယူႇၸွမ်း​မေး ၵေႃႉမိူၼ်ၼၢင်းၽီ၊
သၢမ် - ၽူဝ်မိူၼ်ၶုၼ်ၽီလႄႈ ယူႇၸွမ်းမေး ၵေႃႉမိူၼ်ၵူၼ်းတၢႆ၊
သီႇ - ၽူဝ်လႄႈတင်း​မေး မိူၼ်ၶုၼ်ၽီ ၼၢင်းၽီ ယူႇၸွမ်းၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၽူဝ်လႄႈမေးၼၼ်ႉ တင်းသွင်ပူႇဢွၵ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢဝ်တူဝ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈတၢႆ၊ လၵ်ႉၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ၊ ႁူမ်ႈၵႃႇမၽိတ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်၊ ပႅတ်ႉလႅၼ်ပိူၼ်ႈ၊ သူႇယႃႈ တေႃႇလွင်း ၵိၼ်လဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ၸႂ်ၵူတ်ႉ၊ ၶႃႈၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ၊ ထီႇၼဵဝ်၊ ဢမ်ႇမေႃၼပ်ႉယမ် ၽူႈမီးၵုင်ႇမုၼ် ၼင်ႇၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ပုၼ်ႇၼႃးၶဝ်လႄႈ မေႃႁဵတ်း ၵၢၼ်ဢမ်ႇလီတၢင်းလူင်ၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်ၵူၼ်းတၢႆယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၽူဝ်လႄႈမေးတင်းသွင်ၼႆႉ မေႃပွင်ၵၢၼ်လီႁူမ်ႈၵၼ်၊ မီးၼမ်ႉၸႂ်လီမိူၼ်ၵၼ် ​မီးၶေႃႈယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ၵၼ် ၵၢၼ်ၼႂ်းလေႃးၵၵေႃႈ မေႃသၢင်ႈလီ ၵၢၼ်ၼႂ်းထမ်ႇမၷေႃႈ မေႃႁဵတ်းမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၽူဝ်မေးသွင်ၵေႃႉၼႆႉ မိူၼ်ၶုၼ်ၽီလႄႈ ၼၢင်းၽီယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ၼႃႈလိၵ်ႈ 44၊ ပပ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တႃႇတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ထမ်းပုတ်ႉထ၊ ၸဝ်ႈၶူးပၼ်ႇတိတ ၼမ်ႉၶမ်း
ၽိင်ႈထုင်းတႆး ႑႒ လိူၼ်

## လိူၼ်ၸဵင်
* ပီမႂ်ႇတႆး၊ လၵ်းၼီႈပီတႆး၊ လူႇၶဝ်ႈမႂ်ႇ၊ ၶဝ်ႈလၢမ်ထုပ်ႉ၊ ၶဝ်ႈလၢမ်မုၼ်း၊ ႁွင်ႉၽၼ်ၶဝ်ႈ၊ သွင်ႈပူႇၸႃႇၶၢႆႇၼၢႆးၸႃႇၶၢႆႇ

## လိူၼ်ၵမ်
* ပွႆးပွင်လွင်ႈဝၢတ်ႈ၊ ႁဵတ်းၶဝ်ႈပုၵ်း (ၶဝ်ႈတမ်ငၢႆး)၊ ၵမ်ဢဝ်ၽူဝ်ဢဝ်မႄး

## လိူၼ်သၢမ်
* လူႇၵွင်လူဝ်၊ ႁဵတ်းၶဝ်ႈယႃႇၵူႉ

## လိူၼ်သီႇ
* ပွႆးၽြႃးလိူၼ်သီႇၽီပၢင်း၊ ပွႆးၶိုၼ်ႈထၢတ်ႈ

## လိူၼ်ႁႃႈ
* သၢင်းၵျၢၼ်ႇတူၵ်း၊ ၵုင်းသွၼ်း၊ သွၼ်းၼမ်ႉၽြႃး၊ သွၼ်းတိၼ်သွၼ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ်၊ ၵၼ်ႇတေႃး ၵူၼ်းထဝ်ႈၸဝ်ႈၸွမ်၊ ႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်းႁေႃႇ (ၸွၵ်း-ဢႅပ်း) တူၵ်းသူး၊ ၸႃႇတီႇၵွင်သၢႆး၊ မူၵ်ႇၼမ်ႉမူၵ်ႇသၢႆး၊ မႆႉၵမ်ႉ၊ ပွႆးႁၢင်ၼမ်ႉ (လၢင်ႉၵျွင်း)၊ ပွႆးၼူၽႆး၊ လူႇၸႂ်ဝၢၼ်ႈ

## လိူၼ်ႁူၵ်း
* သွၼ်းၼမ်ႉၽြႃး ၺွင်ႇၽေႃးထိ၊ လူႇတၢၼ်းသွမ်းဢလွင်းပႃၸွၼ်ႈ၊ လူႇၶဝ်ႈတူမ်ႈလႅမ်၊ သုတ်ႇထမ်းမႁႃသမယ၊ လူႇသလၢၵ်ႇ (ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း)

## လိူၼ်ၸဵတ်း
* မႄးဝၢၼ်ႈမႄႈမိူင်း၊ ၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း

## လိူၼ်ပႅတ်ႇ
* လူႇမွၵ်ႇၶဝ်ႈဝႃႇ၊ ႁႅတ်းႁူဝ်သိၼ်၊ လူႇသၢင်ႇၵၢၼ်းၶၢမ်ႇၽူၼ်၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမူၼ်း (ဢဝ်ဢေးလႅင်ၶဝ်ႈၵူၺ်)

## လိူၼ်ၵဝ်ႈ
* လူႇႁေႃၽိူၵ်ႇႁေႃၶၢဝ်
* တဵတ်ႈထမ်းၸဝ်ႈဝူၺ်ႇသၼ်ႇတရႃႇ (ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း)
* တၢင်ႇသွမ်းတေႃႇလၢဝ်ဝီးတဵင်ႈ

## လိူၼ်သိပ်း
*လူႇမႁႃႇတူၵ်ႈ (ၸူၵ်းၵဵပ်း)
* မႄႈပီတၢႆလိူၼ်သိပ်း၊ ႁဵတ်းတၢင်ႈႁႅၵ်ႈ၊ တႆႈတဵၼ်းပၼ်ႁႆႈၼႃး၊
* တႆႈတဵၼ်းပႅၵ်ႇၽုင်၊ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉမႄႈပီ၊ ႁႅၼ်းသွမ်းတၢင်တူဝ်၊
* သႂ်ႇၶဝ်ႈယၢတ်ႇၼမ်ႉ၊ သႂ်ႇၶဝ်ႈမူႈၸႃး (ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း)

## လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်း
* ပွႆးဢွၵ်ႇဝႃႇ၊ ၶဵင်ႇတၢင်ႇပုတ်ႈ၊ ပွႆးၽြႃးလူင်းမိူင်း၊ တႆႈတဵၼ်းမွၵ်ႇမူဝ်၊ ၵႃႈၼူၵ်ႉၵႃႈတူဝ်း၊ လူႇတုင်းတမ်းၶွၼ်ႇ၊ ၵၼ်တေႃးၵူၼ်းထဝ်ႈ

## လိူၼ်သိပ်းသွင်
* လူႇတၢၼ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းၵထိၼ်ႇ၊ လူႇတဵၼ်းႁဵင်၊ ပွႆးႁူင်းၽႆးမိၼ်၊ တၢင်ႇသွမ်းၸဝ်ႈဢုပၶုတ်ႉ၊ ပွႆးဝူင်းၵူတ်း (ဝၢင်ႇၵပႃႇ)၊ ပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈၶူးမေႃတႆး

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ (20)၊ ပပ်ႉႁိူၼ်း၊ ၸၢႆးၶိူဝ်းလိူၼ် (ၵဵင်းတုင်)
ၽိင်ႈၵေႃႇၸဵင်

## ပီမႂ်ႇတႆး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ
## ပီမႂ်ႇတႆး ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃး
## ပီတႆးမႂ်ႇ လိူၼ်ၸဵင်
## ပီမႂ်ႇတႆး တေမႂ်ႇဝၼ်းလႂ်
## ပီမႂ်ႇတႆး လႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်း
## လၵ်းၼီႈ ပီမႂ်ႇတႆးပဵၼ်သင်ဝႆႉ
## လၵ်းၼီႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း မၢႆၼႂ်းပိုၼ်း
## လီႁူႉလွင်ႈ ပီမႂ်ႇတႆး ပဵၼ်ၽိင်ႈငဝ်ႈႁိူၼ်း
ၽိၵ်ႉၶု မႁိၼ်ႇတ

ဝၢႆးသေ ဝိတတူႇပလႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းမၼ်း လႆႈတၢႆယွၼ်ႉတၢမ်ႇၽေးသၽႃႇဝတိုၼ်းလၢႆႈယဝ်ႉ မႁႃႇၼၢမ်ႇၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ဢၼ်ပႅပ်ႉမႅပ်းယူႇၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ဢဝ်ပီႈၼွင်ႉတိုၼ်းၶိူၼ်းမၼ်း ၵႂႃႇယူႇတီႈ ဝီႇတိတ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထၶဝ်ယူႇထင်ယူႇယဝ်ႉ။

ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇသေႃးၵလႄႈ ဝေႇတိတ်ႉသတေႇဝီႇ ၶဝ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈပေႃႈပၼ်ၶႂၢင်ႉလႄႈ ၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်းၵၼ်၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ပိၼ်ႇထုသႃႇရ ၸင်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈဢႃႇသေႃးၵ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢဝၼ်ႇတိယူႇယဝ်ႉ။ ၵိူတ်ႇလဵင်ႉႁၼ်ၼႃႈ လုၵ်ႈၸၢႆး မႁိၼ်ႇတလႄႈ လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈ သင်ႇၶမိတ်ႉတ တီႈဝဵင်းဢုတ်ႉၸၼီႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ယၢမ်းၼၼ် တႃႇတေသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈမႁႃႇမွၵ်ႉၵလိပုတ်ႉတတိသ်သၼၼ်ႉ ၸင်ႇပွႆႇလုၵ်ႈၸၢႆးမႁိၼ်ႇတလႄႈ လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်သင်ႇၶမိတ်ႉတ ၵႂႃႇမိူင်းလူင်ပႃႇတလိပုတ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈၸၢႆးဢိၵ်ႇလုၵ်ႈယိင်းတင်းသွင်ၼေႃႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလႅၼ်ႇမေႃပၺ်ႇၺႃႇတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။

ၶုၼ်လူင်ဢႃႇသေႃးၵ ၸင်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈထၢမ်ထိုင် တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈမႁႃႇမွၵ်ႉၵလိပုတ်ႉတတိသ်သဝႃႈ "ပုၼ်ႈတႃႇသႃႇသၼႃႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူႇတၢၼ်းတႃႇၼမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉလႄႈ ၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ ၸွင်ႇပႃႈပဵၼ်ၽူႈသိုပ်ႇၶူဝ်းၵိုတ်းၶွင်ပူၺ်ႈသႃႇသၼ ပဵၼ်မႁႃႇဢုပႃႇသိၵႃႇၶႃႈႁႃႉ" ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈမႁႃမွၵ်ႉၵလိပုတ်ႉတတိသ်သ ၸင်ႇတွပ်ႇဝႃႈ "ပႆႇပဵၼ်၊ ၽူႈသိုပ်ႇၶူဝ်းၵိုတ်းၶွင်ပူၺ်ႈသႃႇသၼဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆး (ဢမ်ႇၼၼ်) လုၵ်ႈယိင်းၶဝ်ႈၼႂ်းသႃႇသၼႃႇ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မႁႃႇဢုပႃႇသိၵႃႇဢိူဝ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ် ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလႄႈ လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈတင်းသွင် ပေႃးတူဝ်ႈတၼ်းတႃႇၶဝ်ႈၼႂ်းသႃႇသၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ၵေႃႉပꧣႂ်လုၵ်ႈၸၢႆးမႁိၼ်ႇတၼႆႉ ဝၢႆးႁဵတ်းရႁၢၼ်းယဝ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးပၢႆးဢၼ် ၸဝ်ႈမႁႃႇမၵ်ႉၵလိပုတ်ႉတတိသ်သ သင်ႇသွၼ်ႇပၼ်ဝိပသ်သၼႃႇတြႃးၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းလႄႈ လႆႈပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇ။

ၶုၼ်လူင်ဢႃႇသေႃးၵၼႆႉ ဢဝ်ဢေႃးဝႃႇတ ၸဝ်ႈမႁႃႇမွၵ်ႉၵလိပုတ်ႉတတိသ်သသေ ၼင်ႇႁိုဝ်သႃႇသၼႃႇ တေႁိူဝ်ႈႁိူင်း ၽႄႈလၢမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပွႆႇထမ်ႇမတူႇတ ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇၶဝ် ပိုၼ်ၽႄႈၼႂ်းမိူင်း ၽႃႇရတၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတၵေႃႈ ၸွမ်းလင်ရႁၢၼ်းႁႃႈပၢၵ်ႇသေ တႃႇပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇၼႆလႄႈ ၽႅဝ်မႃးမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃယူႇယဝ်ႉ၊ ယူႇသဝ်းတႂ်ႈႁူမ်ႈမႄႈလိူၼ်ပၢႆသေ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃယူႇယဝ်ႉ။

ယၢမ်းၼၼ်ႉၶုၼ်လူင်ပီႇယတတ်ႉသီႇတိတ်သ ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼႆႉ ပဵၼ်ဢူၺ်းလီတင်းၶုၼ်လူင်ဢႃႇသေႃးၵယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈႁပ်ႉႁွင်းၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတ ဢိၵ်ႇသင်ႇၶႃႇၶဝ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ။

ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပီႇယတတ်ႉသီႇတိသ်သၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇရႁၢၼ်းၶဝ် ပေႃးတေလႆႈယူႇသဝ်းၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ထိူၼ်ႇလူင်မၼ်းၸဝ်ႈ မေႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉ လူႇတၢၼ်းပၼ်တီႈၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတ။ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ တိသ်သရႃႇမ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸွမ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတသေ ၶုၼ်လူင်ဢႃႇသေႃးၵ ၸင်ႇဢဝ်ထၢတ်ႈသရီႇရၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈထႃႇပၼႃႇသေ တႄႇတင်ႈၵေႃႇၵွင်းမူး ထႃႇတု ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ ၽွင်းၼႂ်းဝႃႇဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပီႇယတတ်ႉသီႇတိသ်သသေ ၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတ ၸင်ႇၼုင်ႈပၼ်ရႁၢၼ်းၶိူဝ်းၶတ်ႉတိယ 62 တူၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သွၼ်ပၼ်တြႃးဝိပသ်သၼႃႇလႄႈ လႆႈပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇၵူႈၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၵၢၼ်ထမ်ႇမတူႇတၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼၼ်ႉ လႅင်းထမ်ႇမထွင်ႇပိူင်းပၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆ တေႃႇထိုင်ပီသွင်ႁဵင်သီႇပၢၵ်ႇၽၢႆႇၼႆႉ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇၼွပ်ႇယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၶူး တီႇပၸေႃးတိၽူႇတ ပၼ်ၸဝ်ႈထမ်ႇမတူႇတမႁိၼ်ႇတယူႇယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၼပ်ႉမ်ၵိူဝ်းလီတင်းၸိုဝ်ႈသဵင်ၸုမ်ႈၶူးမၼ်းၸဝ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 111၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၽီလူးဢႃႇလႃႇဝၵ

ၽီလူးလူင်ဢႃႇလႃႇဝၵၼႆႉ တၼ်းၶူဝ်းတေႇဝဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈမၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ။ ယွၼ်ႉတၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈမၼ်းသေ မၢၼ်ႇမႃႇၼမၼ်းၵေႃႈ ၽႅၼ်သုင်ၼႃႇ။

မီးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယေႃးၶိင်းၵႂႃႈ မိူင်းဢႃႇလႃႇဝီႇသေ ၵႂႃႇယူႇသဝ်းၼႂ်းသိုင်ႇႁေႃဢႃႇလႃႇဝၵၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ဢႃႇလႃႇဝၵၼႆႉ ၽိူဝ်ႇမၼ်းၽႅဝ်မႃးသိုင်ႇႁေႃမၼ်း၊ မၼ်းလႆႈႁၼ်ၶႅၵ်ႇၼႃႈမႂ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼင်ႈဝႆႉယူႇ ၼႂ်းသိုင်ႇႁေႃမၼ်းလႄႈ ယိၼ်းပဵၼ်ၸႂ်လမ်တေႃးသတႄႉတႄႉ။ ဢွၵ်ႇတေႃးသၼႃႇသေ ၸင်ႇဝႃႈႁင်းတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ "ႁိူၺ်း ရႁၢၼ်း- ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈသိုင်ႇၵဝ်ၼႆႉၵမ်းလဵဝ်လူး" ႁိုတ်းႁၢတ်ႇၸၢတ်ႇသဵင်သႂ်ႇၼင်ႇၼႆ။

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈဝႃႈ "လီယဝ်ႉတၵ်ႉၵႃႇ" ဝႃႈၼႆသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼႂ်းသိုင်ႇႁေႃၽီလူး။

ယူႇၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၼိုင်ႈ ၽီလူးဢႃႇလႃႇဝၵသမ်ႉဝႃႈထႅင်ႈ "ႁိူၺ်ႉ ရႁၢၼ်းလူင်ၵေႃးတမ ၶိုၼ်းၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းသိုင်ႇႁေႃၼႆႉလူး" ဝႃႈၼႆလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈဝႃႈ လီယဝ်ႉတၵ်ႉၵႃႇ ဝႃႈၼႆသေ ၶိုၼ်းၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းသိုင်ႇႁေႃ။

ၽီလူးဢႃႇလႃႇဝၵၼႆႉ ၸႂ်ႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇသွင်သၢမ်ၵမ်း။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ဢဝ်ၸႂ်မႁႃႇၵရုၼႃႇၼၢမ်းၼႃႈသေ ဢဝ်ၸႂ်ဢူၼ်ႈၸႂ်ဢွၼ်ႇ ၸွမ်းပၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၽီလူးယဝ်ႉ ၶဝ်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဢွၵ်ႇယူႇႁဵတ်းၼၼ်။

ၽီလူးဢႃႇလႃႇဝၵၼႆႉ မိူဝ်ႈၵမ်းထီႉသီႇၼၼ်ႉ "ႁိူၺ်း ရႁၢၼ်းဢိူၺ်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼႂ်းသိုင်ႇႁေႃၼႆႉလႃႈ" ၸင်ႇႁိုတ်းႁၢတ်ႇၸၢတ်ႇသဵင်သႂ်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ "တၵ်ႉၵႃႇၽီလူးဢႃႇလႃႇဝၵဢိူၺ်း ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ၵဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉ၊ မႂ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၸိုင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းလႃႈ" ၸင်ႇၼိမ်သဵင်သေ ပူင်လၢတ်ႈပုတ်းၶၢတ်ႇတေႃႇၼင်ႇၼၼ်။

ၽီလူးဢႃႇလႃႇဝၵၼႆႉ ပေႃးလႆႈႁၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼိမ်ႈမၼ်ႈပုတ်းၶၢတ်ႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ တူၵ်းၸႂ်လႆတိုၼ်ၵႂႃႇ။ တေပဵၼ်ၽူႈဢၼ်မီးၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇသုင်ထွတ်ႈမျၢတ်ႈသေ တေမီးပၺ်ႇၺႃႇၺၢၼ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉၵႂႃႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈၼင်ႇၼႆယူႇ။

ၶႂ်းၸၢမ်းတူၺ်း ၸွင်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၽူႈမီးၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇသုင်ထွတ်ႈမျၢတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႄႈ ၽီလူးၸင်ႇဝႃႈ "ၵဝ်တေထၢမ်ၸဝ်ႈ ၶေႃႈထၢမ်ပၼ်ႁႃ၊ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇတွပ်ႈလႆႈၼႆၸိုင် ၵဝ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်ၸဝ်ႈ လႆႈယွင်ႇမႃႈ၊ ၵဝ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵႅၵ်ႇလႅဝ်၊ ၵဝ်တေၵမ်တိၼ်ၸဝ်ႈ ဝိုတ်ႉထိုမ်ႈၵႂႃႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၽင်ႇၼမ်ႉၵင်းၵႃ" ၸင်ႇလွၵ်ႇငိူတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ "တႄႇမိူင်းသၢင်၊ မိူင်းၽီ ၼႂ်းၶူင်းလေႃးၵလူင်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၽူႈလႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်ၵဝ်ႇယွင်ႇမႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၽူႈလႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵဝ်တႅၵ်ႇလႅဝ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၽူႈလႂ် ၸၼ်တိၼ်ၵဝ်ဝိုတ်ႉထိုမ်ႈၵႂႃႇၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼမ်ႉၵင်းၵႃလႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်မႂ်းၶႂ်ႈထၢမ်ပၼ်ႁႃၼၼ်ႉ တွင်ႈထၢမ်မႃးလႄႈ" ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၽီလူးလူင်ဢႃႇလႃႇဝၵၵေႃႈ ၸင်ႇတွပ်ႇထၢမ် ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ထမ်ႇမတြႃးၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇတွပ်ႇၵႄႈပၼ်ၶေႃႈထၢမ်ဢႃႇလႃႇဝၵ ႁႂ်ႈပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးလႆႈငိၼ်းၶေႃႈတွပ်ႈၵႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ဢႃႇလႃႇဝၵၼႆႉ ၸင်ႇပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၽြႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽူႈလၢႆထမ်ႇမတႃႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇလႃႇဝၵၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ လႆႈထွမ်ႇငိၼ်းဢဝ် ထမ်ႇမတြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးလုၵ်ႈၼွင်ႉသႃႇဝၵၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼႄပၼ်သဵၼ်တၢင်းတႃႇတေလွတ်ႈဢွၵ်ႇသမ်ႇသရႃႇၼၼ်ႉ သုတ်းယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ဢႃႇလႃႇဝၵၼႆႉ ၸင်ႇလွတ်ႈယၢၼ်မၢၼ်ႇမႃႇၼမၼ်းလုမ်းလုမ်းယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇထိင်းၵမ်လႆႈတူဝ်ႁူဝ်ၸႂ်မၼ်းသေ လႆႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ  55၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၽူႈသိၼ်ႁိူင်း ၵႃႇလတေႇဝလ (ဢသိတၻေဝလ)

မီးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈရသေးသိၼ်ႁိူင်းၵႃႇလတေႇဝလၼႆႉ ပဵၼ်ရႃႇၸပုႁေႃးႁိတ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းသၵျလႄႈ ၵေႃးလိယ။ တင်းသွင်မိူင်းဢွၼ်ၵၼ်ၼပ်ႉယမ်မူးၸႃးမၼ်းတႄႉတႄႉ။

မၼ်းၼႆႉပဵၼ်မရမ်ႇမၼ (Brahmana) သေတႃႉၵေႃႈ ၾိင်ႈသႃႇမၼႁူမ်ႇငမ်းမၼ်းဝႆႉ။ သွၼ်ႁဵၼ်ဢဝ် လၢႆးၸၢၼ်ႇပႅတ်ႇၸၼ်ႉ သုတ်းသဵင်ႈလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ယွၼ်ႉဢူႁိၵ်ႈတၼ်းၶူဝ်းမၼ်းတႄႉတႄႉ။

တီႈႁေႃၶမ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းသၵျ ဢၼ်ပဵၼ်သုတ်ႉထေႃးတၼ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း မီးမႃးၸဝ်ႈၸၢႆးသိတ်ႉထတ်ႉထၼႆလႄႈ ဢဝ်ဢူႁိၵ်ႈတၼ်းၶူဝ်းမၼ်းသေ တူၺ်းၵႂႃႇ လႆႈႁၼ်ၽီတေႇဝႃႇၶဝ် မူၼ်ႈသိူဝ်းယူႇဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇမႃးထူပ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ ၶႂ်ႈထူပ်းႁၼ်ပႃး ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁၼ်ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇမႁႃႇပူႇရိသ တီႈတူဝ်ႈၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉၼႆႉ တၵ်းတေပဵၼ်ၽြႃးဢမ်ႇႁၢင်ႉ - ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ၶူဝ်ႇယူႇ၊ ပေႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽြႃးပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ တေမီးပုၼ်ႈပၢင်ႈၽွၼ်းလီယႂ်ႇၼမ်သေ တေလွတ်ႈဢွၵ်ႇသမ်ႇသရႃႇယဝ်ႉ။ - ဝႃႈၼႆသေ တင်းၶီတင်းႁႆႈယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈႁႆႈၼၼ်ႉတႄႉ ၽွင်းယၢမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽြႃး သမ်ႇမႃႇသမ်ႇပုတ်ႉထၼၼ်ႉ တူဝ်မၼ်းတေဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉမၼ်းဢမ်ႇတၼ်းၶိုတ်းလႆႈလွၵ်းလၢႆးဢၼ်တေဢွၵ်ႇသမ်ႇသရႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈလၢၼ်မၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႇလၵပုၼ်ႇၼႃးၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇၵႂႃႇၸူးၼႃႇလၵပုၼ်ႇၼႃးသေ ပႂ်ႉတေႃႇၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ ပေႃးပဵၼ် ၽြႃးမႃးႁိုင် 935) ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၵီႈလွၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ လႆႈထွမ်ႇတွင်းတိုဝ်းၵမ်တြႃးဝိပသ်သၼႃႇၸဝ်ႈလႄႈ လႆႈပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇယဝ်ႉ ၸင်ႇလွၼ်ႇၵႂႃႇ။

ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတီႈၼႂ်း ၽၵဝတ်ၵီႇတႃႇ (10၊ 13) ၼၼ်ႉၼႄဝႆႉဝႃႈ ရသေးၵႃႇလတေႇဝလၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉထုၵ်ႇလီၵိူဝ်းယမ် ပဵင်းၼင်ႇရသေး ၼႃႇရတလႄႈ ရသေးပျႃႇသၶဝ် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၽွင်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ပရမ်ႇမၼ ၸိူဝ်းမီးဝႃႇတႁၢႆႉလိူင်း၊ ၸိူဝ်းမီးၵၢင်ၸႂ်တိုၼ်ႈတႅမ်ႇၶဝ် မီးတင်းၼမ်ဝႆႉယူႇ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထၢင်ႇဝႃႈ ၾိင်ႈထုင်းသႃႇမၼၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်တႅမ်ႇယေႃႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ လႆႈႁၼ်ပႃးပရမ်ႇမၼ ၸိူဝ်းမီးၵၢင်ၸႂ်ၵႂၢင်ႈ ၵၢင်ၸႂ်လီတင်းၼမ်ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶဝ်ယင်းပၢႆယွင်ႈဢၢမ်းၾိင်ႈသႃႇမၼၵွၼ်ႇ။ ၶဝ်ယင်းဢွၼ်ၵၼ်ၵိူဝ်းယမ် ၼပ်ႉသၢင်ႈၸဝ်ႈပုတ်ႉထယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 11၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၽူႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈ-တေႇဝတၢတ်ႈ

ၸဝ်ႈၸၢႆးတေႇဝတၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သုပ်ႉပပုတ်ႉထ မိူင်းၵေႃးလိယယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆး ၸၢဝ်းၼၢင်းယသေႃႇတရႃႇယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ယႂ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃးတင်းၸဝ်ႈၸၢႆးသိတ်ႉထတ်ႉထၵေႃႈ ၼမ်ႉၸႂ်ၶႃသွင်ၵေႃႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ သၢၼ်ၶတ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ သိတ်ႉထတ်ႉထၼႆႉ မီးၼမ်ႉၸႂ်သုင်ၸႂ်မျၢတ်ႈသေတႃႉၵေႃႈ တေႇဝတၢၼ်ႈသမ်ႉ မီးၼမ်ႉၸႂ်တႅမ်ႇယေႃႈ။ သိတ်ႉထတ်ထၼႆ့ မီးၸႂ်ဢီးလူႁၵ်ႉပႅင်းသေ သိုဝ်ႈသႂ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တေႇဝတၢတ်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ဢီးလူႁၵ်ႉပႅင်းသေ ၵွႆးမီးၸႂ်မိူၵ်ႈမႂ်ႈ။

ၸဝ်ႈၸၢႆးသိတ်ႉထတ်ႉထ ဢၼ်မေႃဢီးလူၼႆႉ ႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃပိုၼ်ၵၢင်ႇသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉသၢႆၸႂ်ပိူၼ်ႈသင်သေ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇမေႃလႅၼ်ႇမႃး။ တေႇဝတၢတ်ႈတႄႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်ၼူၵ်ႉ ဢၼ်မိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၽိုၵ်းမႃးတၢင်းမေႃပိုၼ်ၵၢင်ႇယူႇယဝ်ႉ။

မီးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ တေႇဝတၢတ်ႈၼႆႉ ဢဝ်ၵၢင်ႇမၼ်း ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇ ႁၢၼ်ႇတူဝ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉမိၼ်ယူႇ၊ ႁၢၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ ၸပ်းတိူဝ်ႉၺႃးပိုၼ်ၵၢင်ႇသေ သဵၼ်တူၵ်းမႃးတီႈ တိတ်ၸဝ်ႈၸၢႆးသိတ်ႉထတ်ႉထယူႇယဝ်ႉ။ ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ သိတ်ႉထတ်ႉထလႆႈႁၼ်ႁၢၼ်ႇ ဢၼ်မၢတ်ႇၸဵပ်းဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇယိၼ်းဢီးလူၼႃႇသေ ၸၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၵၢင်ႇပၼ်လွႆးလွႆးယဝ်ႉ၊ မႄးသုၵ်ႈသီပၼ်ႁွႆးမၢတ်ႇၸဵပ်းမၼ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇယူတ်းယႃပၼ် ႁႂ်ႈႁၢၼ်ႇပေႃးလႆႈပဵၼ်တူဝ်ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းလီမႃးၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

ဢၼ်ၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ႉထ လုမ်းလႃးၶႄပၼ်ႁၢၼ်ႇယူႇ ႁဵတ်းၼၼ်ၼ်ႉ တႄႇဝတၢတ်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေဢိတ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တေႇဝတၢတ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇၵႂႃႇၸူးတီႈၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ထသေ တင်းၸႂ်လမ် တင်းယွၼ်းၶိုၼ်းႁၢၼ်ႇဢၼ်မၼ်း ယိုဝ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ႉထ ဢမ်ႇၸွမ်းပၼ်လႆႈ လွင်ႈယိုၼ်ႈယွၼ်းတေႇဝတၢတ်ႈလႄႈ လိူင်ႈၼႆႉ လႆႈၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် တႃႇတႅပ်းတတ်းပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၽူႈၵဵဝ်ႇၶႄသၢႆၸႂ်ၼႆႉ မျၢတ်ႈတွၼ်းလိူဝ် ၽူႈၶႃႈႁႅမ်သၢႆၸႂ်ၼႆသေ ႁၢၼ်ႇမၢတ်ႇၸဵပ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ပၼ်ၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ႉထယူႇယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉတႅပ်းတတ်းၼင်ႇၼၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတေႇဝတၢတ်ႈ ၸႂ်လမ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်လႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တေႇဝတၢတ်ႈၼႆႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ႉထပဵၼ်ၽြႃးမႃးၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉဝႆႉၸႂ်တေႃႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 14၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇ ယသ

"ဢေႃး-တုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်လူင်ဢိူၺ်း"

သဵင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ဢၼ်လႆႈငိၼ်း ၽၢႆႇတၢင်းၼွၵ်ႈထိူၼ်ႇမိၵတႃႇဝုၼ်ႇ ဢၼ်တိုင်ၶဝ်မူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈဢိသိပတၼၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းႁူဝ်ၼႂ်ၼႃႈမိူင်းသႂ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၽၢႆႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸင်ႇဢဝ်ၺၢၼ်ႇသေ ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်သဵင်ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇယသ ဢိူဝ်ႈ-ၼႆ။ "ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇယသၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးသုၸႃႇတႃႇ ဢၼ်လူႇတၢၼ်းၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၶၼႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉၼူမ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵဝ်ၽြႃး ဢမ်ႇၵိၼ်သင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးယူႇလႆႈၸဵတ်းဝၼ်း ၸဵတ်းတီႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ်မၼ်းၼႆႉ လႆႈထူပ်းတၢင်းတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်ယူႇ"။

ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ ၵိုတ်းလွင်ႈၽၢႆႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇယဝ်ႉ ၼင်ႈယူႇတီႈၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ "ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇသယ၊ မႃးတီႈၼႆႈလႄႈ၊ တီႈၼႆႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတၢင်းတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်သင်" ပူင်ၼင်ႇၼႆ၊ ယသၼႆႉ  မွင်းလႆႈငိၼ်းသဵင်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းသေ မႃးၸမ်တမ်ႈတီႈၽြႃးပဵꧣ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇမႃးၶုပ်ႉဝႆႈ။ ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇသယၼႆႉ ပႃႇရမီႇ ဢၼ်ထႅမ်မႃးလၢႆလၢႆၽဝၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႄႇထူၼ်ႈလီယဝ်ႉသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇႁူႉႁၼ်ဝႃႈ တေႃႈလဵဝ် ထုၵ်ႇပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇယဝ်ႉသေ ၽြႃးပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇယဝ်ႉ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇသၢင်းလၢင်းႁေႃးၼႄ သဵၼ်ႈတၢင်းမၢၵ်ႈၵၢင်ႇပႅတ်ႇပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈၶုၺ်ႉႁၼ်ႁူႉထိုင်သၽေႃးဢၼိတ်ႉၸလီငၢမ်းသေ (**ဢုပၻႃဝယ ꩪမ်မိၼေႃ**) လွင်ႈပဵၼ်လူႉမွတ်ႇႁၢႆၵေႃႈ လႆႈၶုၺ်ႉႁၼ်ႁူႉထိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ (**ဢုပ်ပꩡ်ꩡိတွႃ ၼိရုတ်ꩡၼ်တိ**) မၼ်းၼႆႉ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇႁူဝ်တီးမၼ်းသေ ပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ယၢမ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးႁႃလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၼၼၼ်ႉ ၸင်ႇၽႅဝ်မႃးသူၼ်လူင်တိုင်။ ပုတ်ႉထႁေႃးၼႄပၼ်တြႃးပေႃႈယသၶဝ်ထႅင်ႈ။ ပေႃႈယသၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈၶုၺ်ႉႁၼ်ႁူႉထိုင်လွင်ႈပဵၼ်လူႉသေ ၸင်ႇပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ။ ယသၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးၼႄ တြႃးပေႃႈမၼ်းယူႇၼၼ်ႉ သိုပ်ႇတူၺ်းတွင်းၵျၢင်ႉၵမ်ဝိပသ်သၼႃႇလႄႈ လႆႈပဵꧣ်ရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇ။ ပေႃႈၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉလွင်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းလူင်လၢင်သေ ၸင်ႇၽိတ်ႈပၢင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တႃႇမႃးဢဝ်သွမ်းတမ်ႈတီႈႁိူၼ်းမၼ်းသေ ၶဝ်တၢင်းႁေႃတင်းႁိူၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇႁပ်ႉပဵၼ်သႃႇဝၵပုတ်ႉထၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။

ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ ယေႃးၶိင်းၽႅဝ်ႁိူၼ်းပေႃႈယသၶဝ်ယဝ်ႉ ႁေႃးပၼ်တြႃးမႄႈမၼ်းလႄႈ မေးမၼ်းသေ ၶႃသွင်ၵေႃႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၵႂႃႇ။ တႃႇၼၶဝ်ႈသွမ်းၼမ်ႉၼူမ်း ဢၼ်သုၸႃႇတႃႇလူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးၽွၼ်းလီယႂ်ႇၼမ်တႄႉတႄႉ။

ဝၢႆးသေၽြႃးၿဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ပၼ်ႇၸဝၵ်ႉၵီႇႁႃႈၸဝ်ႈယဝ်ႉ ယသၼႆႉ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ထီႉၸဵတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃႈမႄႈလႄႈ မေးမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်းပဵၼ်ဢူၺ်းလီသယသီႇသိပ်းႁႃႈၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၵူၼ်းၵႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉငိၼ်းလွၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယႂ်ႇလူင် ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၽဝယသသေ ၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႃးတမ်ႈတီႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈယဝ်ႉ မႃးဝွၼ်ႈႁူမ်ႈတရၼႃႇၵႅဝ်ႈမျၢတ်ႈ သၢမ်ပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ၶဝ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉပႃႇရမီႇၶဝ်ဝၼ်းလင် တိုၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉလႄႈ ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉမူၼ်ႉလွတ်ႈတုၵ်ႉၶ၊ တၢင်းၶၢၼ်ၸႂ်တင်းလူင်သေ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇ။ ပၼ်ႇၸဝၵ်ႉၵီႇႁႃႈၸဝ်ႈလႄႈ ယသပႃးတင်းၵူၼ်းၵႃႉႁႃႈသိပ်းၵေႃႉ ႁူမ်ႈတၢင်းသဵင်ႈ မီးရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇႁူၵ်းသိပ်းတူၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇႁူႉသင်သေ မၢပ်ႇမႂ်ဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢၼ်ယိပ်းၵမ်ဝႃႇတဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉၼႆၼၼ်ႉ သင်ၶဝ်လႆႈႁူႉလွင်ႈတြႃးမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၸိုင် ယင်းတေဢမ်ႇမၢပ်ႇမႂ်သင်ယဝ်ႉ။ သင်ၶဝ်လႆႈႁူႉႁၼ်ယဝ်ႉတႄႉၸိုင် ၶဝ်တလႆႈၼႅင်ၸႂ်ၶိုၼ်းယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 33၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ

**ၽူႈၼၢမ်း သၽႃး ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ** (), () ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း သၽႃး ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈမၢႆၽူႈၼၢမ်း

## ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း

**ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း** () ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈၼၢမ်း
 

### ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၽူၼ်

## ၽူၼ်

ၼမ်ႉၽူၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် မဵတ်ႉၼမ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် ၵၢင်ႁၢဝ်သေ တူၵ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းလဵၵ်ႉတၢင်းယႂ်ႇမၼ်းတႄႉ တေမီးမွၵ်ႈ 0.5 မီႇလီႇမီႇတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မီး 0.2 မီႇလီႇမီႇတႃႇ တေႃႇ 0.45 မီႇလီႇမီႇတႃႇၼႆ မၼ်းတေလႆႈဝႃႈ ၽူၼ်ယွႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၽူၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ သမ်ႇသရႃႇၼမ်ႉ မႃးယဝ်ႉ။ ၽူၼ်လူင် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် သၢႆငၢႆ ဢၼ်ၽူၼ်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉမႃးႁႅင်းႁႅင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ႈၼႂ်းၶူင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼမ်ႉၸၢင်ႈတဵမ်ၵႂႃႇ၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႈယႂ်ႇမႃး။ ပေႃးဝႃႈၽူၼ်မႃးႁႅင်းႁႅင်းၼႆ ၼမ်ႉၸၢင်ႈယႂ်ႇသေ ႁိူၼ်းယေးဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈလူႉလႅဝ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်း ပဵၼ်သတ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈလူႉႁၢႆတၢႆၸွမ်းယွၼ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။

## ၼႃႈလိၵ်ႈၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
အက်စစ်မိုး

## ၽိုၼ်ဢိင်
en.wikipedia.org
ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်းၵူၺ်းႁင်းၶေႃ

ၼႂ်းမူႇၸုမ်းၽိၵ်ႉၶုၵေႃးသမ်ႇပီႇ ယွၼ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းဢွၼ်ႇၶေႃႈၼိုင်ႈၵွႆးသေ ၶဝ်တႅၵ်ႇၵၼ်ဝႆႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉယႂ်ႇမႃးသေ ထိုင်တီႈလႆႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇၵၼ် ပေႃးတႅၵ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇပဵၼ်သွင်ၸုမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၸီႉၼႄလွင်ႈတၢင်းၽိတ်းၽႂ်မၼ်းလႄႈ လွင်ႈတႅၵ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ေၽးတႃႇသႃႇသၼႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁိူဝ်ႈႁိူင်းယူႇၼၼ်ႉတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။

ပေႃးဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႆႈႁူႉထိုင်လွင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇၵေႃးသမ်ႇပီႇသေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်တင်းသွင်ၸုမ်း။ တူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢဝ်မႅတ်ႉတႃႇ၊ ၵရုၼႃႇသေ သင်ႇသွၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထွမ်ႇတုင်းဢဝ်သေၸုမ်း။ ယွၼ်ႉမၢၼ်ႇမႃႇၼႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉလႄႈ တၢင်းႁူႉၶဝ် ၸင်ႇဝဝ်းမွင်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ ႁႂ်ႈမိူၼ်ၼမ်ႉၼူမ်းလႄႈ ၼမ်ႉလေႃးၵၼ်၊ ႁႂ်းၶဝ်ႈၵၼ်မိူၼ်ၼၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ တေလႆႈပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းလွတ်ႈပၼ်ၵၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢၼ်ႇမႃႇၼၶဝ် သုမ်ႇငမ်းဝႆႉလႄႈ လွင်ႈႁၵ်ႉသႃၶဝ်ၵေႃႈ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇသေ ၾႆးတေႃးသၵွႆး လုပ်ႉႁုပ်ႇမႆႈႁုမ်းဝႆႉ။

ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ယူႇသဝ်းၵွႆးႁင်းၶေႃ တီႈႁူမ်ႈမႆႉပဝ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းၵျွင်းသၢင်ႇၶၢမ်း ၼႂ်းထိူၼ်ရၵ်ႉၶိတ ဢၼ်ၸမ်ဝႃႈပႃႇလိလေႇယၵ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႉပၢႆးလူင် ၵွၼ်းၽုင်တူဝ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇၽႅဝ်မႃးၼႂ်းထိူၼ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။

ႁိမ်းႁွမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈဢၼၼ်ႇတမႅတ်ႉတႃႇႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇၵတ်းယဵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႉပၢႆးလူင်တူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉသူင်ႁိမ်းႁွမ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဢဝ်ငူင်းမၼ်းသေ တၵ်းၼမ်ႉလႄႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ် မႃးၼွပ်ႇယိုၼ်ႈၵူႈဝၼ်းၵူႈဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းယေႃးၶိင်းမႃးတီႈၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇ မိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇပူႇၸေႃႇဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ။

ဢုပႃႇသၵႃႇ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းၵေႃးသမ်ႇပီႇၶဝ် ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉငိၼ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ လႆႈယူႇသဝ်းၵွႆးႁင်းၶေႃယဝ်ႉ ယေႃးၶိင်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇၶိုၼ်းၼႆၵေႃႈ ယိၼ်းပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီလူင်လၢင်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸင်ႇၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈလူႇတၢၼ်းၶဝ်ႈသွမ်းတီႈၽိၵ်ႉၶုသွင်ၸုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိၵ်ႉၶုၶဝ်သွင်ၸုမ်းၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႃးၸူးတီႈၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးၼႄတေႇသၼႃႇလွင်ႈဝႃႈ ပေႃးတႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ၼႆ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇတမ်းဝၢင်းပၵ်းပိူင်မၼ်း။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၽိၵ်ႉၶုၶဝ်ၸင်ႇလႆႈႁူႉႁၼ် ဢၼိတ်ႉၸလူၺ်ႈတင်းၺၢၼ်ႇပၺ်ႇၺႃႇဝိပသ်သၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။ တင်းသွင်ၽၢႆႇသွင်ၸုမ်းၵေႃႈ လႆႈလွတ်ႈၵၢင်းတေႃးသသေ ၽႄႈတိူၼ်းမႅတ်ႉတႃႇတေႃႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ လႆႈလွတ်ႈၵၢင်းယၢၼ်တင်းလွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇမေႃးမႄးၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 95၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၽြႃးသၢဝ်းပႅတ်ႇ

ၽြႃးသၢဝ်းပႅတ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၼမ်ၽြႃး ဢၼ်တႄႇဢဝ် ၽြႃးၻီပင်ႇၵရႃႇ တေႃႇပေႃး ႁွတ်ႈထိုင် ၽြႃးၵေႃးတမ ဢၼ်မီးၵႂႃႇ 28 ဢူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

## ၽြႃး ဢၼ်ပဵၼ်ပူၼ်ႉၵႂႃႇ
ပေႃးဢဝ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇဝႃႈၸိုင် ၽြႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသူႇလဵဝ် ဢူင်းလဵဝ်ၵူၺ်း၊ ၸဝ်ႈၽူႈမီး ပႃႇရမီႇသိပ်းပိူင်တဵမ်ထူၼ်ႈသေ ပဵၼ်ၽြႃးၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၼမ်လိူဝ်သေ ၽွင်ႁိၼ်ၽွင်သၢႆး မဵတ်ႉႁိၼ်မဵတ်ႉသၢႆး ၼမ်ႉၵင်းၵႃႇယဝ်ႉ။
## ပိုၼ်း ၽြႃးၵူႈဢူင်းဢူင်း
# ပေႃးလုၵ်ႉၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉသေ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇၵႂႃႇ ဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ၽြႃးတၼ်ႁင်ၵရႃႇ၊ ၽြႃးမေꩪင်ၵရႃႇ၊ ၽြႃးသရၼင်ၵရႃႇ၊ ၽြႃးၻီႇပင်ႇၵရႃႇ ၶဝ်ၸဝ်ႈသီႇဢူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽြႃးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ သႃႇရမၼ်တၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# ဝၢႆးလင် ၽြႃးတီႇပင်ႇၵရႃႇယဝ်ႉသေ တီႈသႃႇရၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉ ၽြႃးၵေၢၼ်တၺ်ၺ ဢူင်းလဵဝ် ပဵၼ်ၽြႃးၵႂႃႇသေ ၽူတ်ႇဢဝ် ဝေႇၼေႇယ သတ်ႉတဝႃႇ ၶဝ်ႈႁွတ်ႈထိုင် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ။

၃။ ထိုဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားနှင့် ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရားတို့၏ အကြား၌ ကမ္ဘာတို့ကို ဂဏန်း (သင်္ချာ)အားဖြင့် မရေတွက်နိုင်ကုန်။

၄။ ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ မင်္ဂလမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားတို့၏ အကြား၌လည်း ကမ္ဘာတို့ကို ဂဏန်း (သင်္ချာ) အားဖြင့် မရေတွက်နိုင်ကုန်။

၅။ မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ သုမနမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ရေဝတမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ သောဘိတမြတ်စွာ ဘုရားသည် လည်းကောင်း စက္ခု (ငါးမျိုး) ရှိတော်မူကုန်သော အလင်းရောင်ကို ပြုတော်မူတတ်ကုန်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားတို့သည်လည်း တစ်ခုသော သာရမဏ္ဍကမ္ဘာ၌ ပွင့်တော်မူကြကုန်၏။

၆။ သောဘိတမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ များသော အခြံအရံရှိသော အနောမဒဿီ မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားတို့၏ အကြား၌လည်း ကမ္ဘာတို့ကို ဂဏန်း (သင်္ချာ) အားဖြင့် မရေတွက်နိုင်ကုန်။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၽွၼ်းလီၼမ်ႉသိပ်းပိူင်

## ၽွၼ်းလီ လႆႈလူႇၼမ်ႉ သိပ်းပိူင်

* လႅတ်းၽၢႆ။
* ၶၢဝ်ႇလိုဝ်းလင်။
* မူတ်းသႂ်။
* လွတ်ႈၽေးလွင်ႈဢိုပ်းယၢၵ်ႈ။
* ၵူၼ်းလွမ်ႉႁွပ်ႈၼမ်။
* ဢသၢၵ်ႈယၢဝ်း။
* ႁၢင်ႈၽၢင်လဝ်း။
* ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ။
* ပႆႇၺႃႇလႅတ်းၽၢႆ။
* မၢၵ်ႇမီးလီပဵၼ်။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၽၢၵ်ႈၼွင်၊ ၸဝ်ႈ

## ၸဝ်ႈၽၢၵ်ႈၼွင်
ၸဝ်ႈၽၵ်ႈၼွင်ၼႆႉ ၵူၼ်းသူင်လိၵ်ႈ လင်ႇၵႃႇလူင်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် “ၸဝ်ႈၶူးမေႃ” တူၼ်ၼိုင်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ ‘’’ ၸဝ်ႈၽၢၵ်ႈၼွင်‘’’ ၼႆၼၼ်ႉ ၸပ်းလူၺ်ႈ ၸိုဝ်ႈတီႈယူႇ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်ႈၵၢမ်ႉၼမ်သေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈယဝ်ႉ။ “လႅၼ်ၼွင်” ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ “ၽၢၵ်ႇပုၼ်ႉၼွင်” ပွင်ႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈယူႇမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ မီးႁိမ်း ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်သေ ပေႃးလုၵ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းၵႂႃႇၸူးၼႆ ယွၼ်ႉပူၼ်ႉၼွင်ယဝ်ႉ ၸင်ႇထိုင်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ “ၽၢၵ်ႇပုၼ်ႉၼွင်” ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၸိုဝ်ႈမိူဝ်းလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိုဝ်ႈၵျွင်းမၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ “ဢရိယ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ မၢင်ၽိုၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ဢရိယသုၶမိင်ႇ မွင်ႇၸိင်ႇၵျွင်းယွတ်ႈ” ၼႆလူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ လႅပ်ႈတေပဵၼ် “မွင်ႇၸိင်ႇ” ယူႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1224 ၼီႈ ၼၼ်ႉသေ သဵင်ႈၵႂၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1275 ၼီႈ ၼႂ်းလိူၼ် 12 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ် ၵူၼ်းတၢင်း ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ၵေးသီး ၼႆသေတ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢၼ်ႈၸႃႇတိမၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႉလႂ်၊ ဝၢၼ်ႈလႂ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉထိုင်၊ လွင်ႈဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်း ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ၵေးသီးၼၼ်ႉတႄႉ ၼႂ်းလိၵ်ႈ ရႃႇၸႃႇၼုသႃႇသၼ ဢၼ်ၸဝ်ႈၽမိူင်းၵိုင် တုၵ်းယွၼ်းလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈ တႅမ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉ ပႅၵ်ႈၼိုင်ႈပႃးဝႃႈ “သႃႇသၼႃႇတေႃႇၽြႃး ၼင်ႇႁိုဝ်တၵ်းႁိူင်းတၵ်းထုၼ်း ၸင်ႇတၵ်းတႅၵ်ႈတုၼ်းတွင်းပၢၼ်ႇ မီးၵႃႈဢမိင်ႉတေႃႇလူင် ပူင်မႃးတီႈၶႃႈ ပႆႇၺႃႇသျိ ၵဝိတၶုၼ်ႇ ၶျိတ်ႉၵျုၼ်ႇၸူမ်းႁိုင် မိုင်းၵုင်ၵူၼ်းသေး ၸရေးလႅၼ်ၼွင် လိူင်တွင်ဝႂ်သၢင်း ၶိူဝ်းယၢင်းၸၢမ်ၽိူဝ် ဝဵင်းၼိူဝ်ၵေးသီး မႃးမီးႁိမ်းတိၼ် မႃးၵိၼ်မုၼ်သူး” ၼႆလူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉ ဢၼ်လႆႈႁၼ် မီး 13 ၽိုၼ် ၼင်ႇၼႄဝႆႉ တီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
# ရႃႇၸႃႇၼုသႃႇသၼ၊ ၸဝ်ႈၽလူင်မိူင်းၵိုင် တုၵ်းယွၼ်း။
# မၢၼ်ႇၼၢၼ်းရႃႇၸဝၢင်ႇ၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1244 ႁဵင်လူင်လွႆႁိူင်း မိူင်းလၢဝ်း ဝႆႈလဝ်ႈ။
# ၵမ်ႇၽီႇရတ်ႉထတေသၼႃႇ ပထမတွႆး၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1277 ၼီႈ၊ ၽြႃးတၵႃႇ ယွတ်ႈသႅင်၊ ၸဝ်ႈပီႈၼၢင်းလိူၼ် မိူင်းၵိုင် ဝႆႈလဝ်ႈ။
# ၵလျႃႇၼၵျၢင်ႉၸႅၼ်ႇ၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1264 ၼီႈ၊ ၽြႃးတၵႃႇၸေႇယ ၼၢင်းၶမ်းသႂ် မိူင်းၵိုင် ဝႆႈလဝ်ႈ။
# ထမ်ႇမပတ၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1274၊ ၸဝ်ႈပေႃႈလၢမ်ႈလူင် ရႃႇၸဝၢတ်ႈဢုၵ်ႉ၊ မိူင်းၵိုင် ဝႆႈလဝ်ႈ။
# ထမ်ႇမသႃႇရၼယ တီႇပၼီႇ၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1264 ၼီႈ၊ လုင်းၵျွင်းၸိင်ႇတႃႇ မိူင်းၵိုင် ဝႆႈလဝ်ႈ။
# ၼိပ်ႉပႃႇၼမၵ်ႉၵၵထႃႇ ပထမတွႆး၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1272 ၼီႈ၊ ၵျွင်းတၵႃႇၶမ်းၼေႃႇ ၼၢင်းၸိင်ႇ တူင်ႇလၢဝ်း ဝႆႈလဝ်ႈ။
# ၸိတ်ႉတသမ်ႇၽူႇတၸၢတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1274 ၼီႈ၊ ၵျွင်းတၵႃႇၸိတ်ႉတ၊ တၢႆႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဝႆႈလဝ်ႈ။
# ယသေႃႇထရႃႇ ၵတေႃႉၶၢၼ်း၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1271 ၼီႈ၊ ၼၢင်းမျၸိင်ႇ လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၼေႃႇၶမ်း ဝႆႈလဝ်ႈ။
# သုၵ်ႈသီႇလၶၢၼ်း တွႆးငဝ်ႈ၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1275 ၼီႈ၊ မႄႈသၢင်ႇၼၢင်းၶျိင်ႇသူၺ် ဝႆႈလဝ်ႈ။
# သမ်ႇသႃႇရမွၵ်ႉၶၼိပ်ႉပိၼ်ႇတသျုၽွႆႇ၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1272 ၼီႈ၊ ၶိင်းၵျွင်းတၵႃႇ ၶမ်းဢူ၊ လၢႆးၶႃႈ ဝႆႈလဝ်ႈ။
# မလယထေႇ၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႆ 1272 ၼီႈ၊ လုင်းလွႆၸႃႇတီႇ ၵျွင်းၶမ်း၊ လွႆလႅင် မိူင်းၵိုင် ဝႆႈလဝ်ႈ။
# သုထမ်ႇမလင်ႇၵႃႇရ၊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1272 ၼီႈ၊ သၢင်ႇမူး ၼၢင်းႁိူၼ်း မိူင်းၵိုင် ဝႆႈလဝ်ႈ။

လိၵ်ႈ 13 ၽိုၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈႁိူၼ်း လုင်းၸၢင်းပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းၵိုင်ယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉၼႆႉ မီး 13 ၽိုၼ် ဝႃႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢၼ်ပႆႇႁၼ် ထၢင်ႇတေမီးထႅင်ႈယူႇ တင်းၼမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ လိၵ်ႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇ မိူင်းၵိုင်ၵေႃႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉ ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ (8) ၊ ၶူးမေႃလိၵ်ႈလူင် ၸဝ်ႈၽၢၵ်ႈၼွင်၊ လုင်းသၢင်ႇသႃႇ မိူင်းၵိုင်၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 155,156၊ ပီ 2000။
ဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ

**ဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ** (; ) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇၶုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇၶုၼ်ႇဢေႃႈ။

## သၢႆပိုၼ်း
ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ ၽၢႆၶုၼ်ႇ ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း "ၽၢႆၶုၼ်" သေပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ 
ဝၢၼ်ႈမႆႉလိူဝ်ႇ ဢၼ်ယၢင်းလႅင်ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၵူးမေႃႇလႄးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉႁွင်ႈၽီလူးသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယၢင်းလႅင်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၾၶုၼ်ယူင်ႇ ႁွတ်ႈထိုင်မႃး တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈမႆႉလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ တူၺ်းႁၼ်ၵႂႃႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈႁၼ်ဝႃႈ တေၸၢင်ႈမႄႇႁဵတ်းပဵၼ် ၼႃးတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇမီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈမႄႇၶႂၢၵ်ႈၼႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၼႂ်းမိူင်းမၼ်းၸဝ်ႈ လိူင်ႇမၢၵ်ႈယူႇ။
မၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း တႃႇတေလႆႈၼမ်ႉ လဵင်ႉၼႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇတဵင်ၽၢႆ ၼမ်ႉၽီလူး ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း လွႆပၢၼ်းၸုင်ႇသေ ႁဵတ်းႁွင်ႈမိူင် ႁႂ်ႈလႆႈၼမ်ႉၼႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးမႃးၼႃးၼမ်လႄႈ ၶဝ်ႈၵေႃႈ လိူင်ႇမၢၵ်ႈမႃးတႄႉတႄႉယူႇ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ်ႁၵ်ႉႁွမ်မၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶုၼ်ယူင်ႇၵေႃႈ ၵႆႉၵႆႉမႃးလိုဝ်ႈသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈမႆႉလိူဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းဝႆႉ ႁေႃၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်လွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈၾၸဝ်ႈၶုၼ် မႃးႁဵတ်းၽၢႆပၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈၽၢႆၶုၼ်" ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ "ၽၢႆၶုၼ်ႇ"ယဝ်ႉ။ 

## ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်

## လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇၼႆႉ မီးၼႂ်း ၵႄႈၵၢင် လွင်းတီႇၵျုတ်ႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇ 96 လႄႈ 97 တီႇၵရီႇ၊ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် လတ်ႉတီႇၵျုတ်ႉႁွင်ႇ 3 လႄႈ 20 တီႇၵရီႇသေ မီးၼႂ်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၸႄႈဝဵင်း မီးၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း (လွႆလူင်)လႄႈ ယွင်ႁူၺ်ႈ (ၼွင်ႁူၺ်ႈ)၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇသမ်ႉမီး ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ (သထုင်ႇဢွၼ်ႇ)၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သမ်ႉမီး ၸႄႈဝဵင်ႈလွႆၵေႃႇ (လွႆၶေႃ) ၼႂ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် (ၵယႃး)သေ ၽၢႆႇႁွင်ႇ သမ်ႉမီး ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ (ႁွင်ႉ) တီႇမေႃးသူဝ်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းသမ်ႉမီး ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ (ၵယိၼ်ႇ)လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျိၼ်းမၼႃး (ပဵင်းမၢၵ်ႇၼႃႉ)ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ မီးယူႇ 815 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ** (), (), (), () ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းၽၢႆႇၶုၼ်ႇယဝ်ႉ။။

## ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ၽၢႆၶုၼ်ႇ

# ဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၽၵ်းတမ်

## ၽၵ်းတမ်

* မၢၵ်ႇၶိူဝ်တမ်
* မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈတမ်
* မၢၵ်ႇႁႅင်ႈတမ်
* မၢၵ်ႇတႅင်တွမ်ႇတမ်
ၽၵ်းသူမ်ႈၶႅပ်း

ဢေႃႈၶႃႈ ႁဝ်းၶႃႈမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၽၵ်းႁူဝ်ၽိူၼ် ဢၼ်ၵိုၵ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈႁဵတ်းမႃး ဢၼ်ၵိုၵ်းယူႇ ၼႂ်းမူႇၽိူၼ်ၶဝ်ႈ မီးတၢင်းၼမ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ၽၵ်းသူမ်ႈၶႅမ်းတႆးၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း မူႇၶဝ်ႈ ပဵၼ်ၽၵ်းဝၢၼ် တၢင်းၵိၼ်တႆးႁဝ်းဝႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၽၵ်းသႃႈ

## ၽၵ်းသႃႈ

# ၵျႃႇသၢၼ်ႇသႃႈ
# ၶမ်ႉသႃႈ
# ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈသႃႈ
# ၶူမ်သၢမ်လွႆသႃႈ
# ၶႆႇၵႆႇသႃႈ
# ၶႆႇမႅင်းမၼ်းသႃႈ
# သႃႈၶူမ်
# သႃႈတပ်းလူႈ
# တႅင်သႃႈ
# ထူဝ်ႇၼဝ်ႈသႃႈ
# ထူဝ်ႇပူင်သႃႈ
# ထူဝ်ႇၽူးၽိူၵ်ႇသႃႈ
# ထူဝ်ႇၽူးသႃႈ
# ထူဝ်ႇယၢဝ်းသႃႈ
# ၼိူဝ်ႉၵႆႇသႃႈ
# ၼိူဝ်ႉမူသႃႈ
# ပႃသူမ်ႈသႃႈ
# ပီၵူၺ်ႈသႃႈ
# ၽၵ်းၵုမ်ႇသႃႈ
# ၽၵ်းၶၢမ်းသႃႈ
# ၽၵ်းၼွၵ်ႇသႃႈ
# ၽၵ်းၼွႆးသႃႈ
# ၽၵ်းလႅင်သႃႈ
# မူသူၼ်းသႃႈ
# မူႇလႃႇသႃႈ
# မုၵ်းၶႅပ်းသႃႈ
# မၢၵ်ႇၶိူဝ်သႃႈ
# မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈသႃႈ
# မၢၵ်ႇၽၢင်သႃႈ
# မၢၵ်ႇမူင်ႈသႃႈ
# မၢၵ်ႇလိူင်ႇၵႃသႃႈ
# မၢၵ်ႇသၢင်းၽေႃးသႃႈ
# ႁဵပ်းႁိၼ်သႃႈ
# ဢီႇမဵတ်ႈသႃႈ
ၽၵ်းဢွင်ႇ

## ၽၵ်းဢွင်ႇ

# သူမ်ႈၵႅင်းဢွင်ႇ
# သူမ်ႈၶွၼ်ဢွင်ႇ
# ၼိူဝ်ႉသူမ်ႈဢွင်ႇ
# ၽၵ်းသူမ်ႈပူဢွင်ႇ
# မၢၵ်ႇၵႅင်းဢွင်ႇ
# မၢၵ်ႇလွတ်ႇဢွင်ႇ
# ယႃႈၶူမ်ဢွင်ႇ
ၽၵ်းၵူဝ်ႈ

## ၽၵ်းၵူဝ်ႈ

# ၶိင်ၵူဝ်ႈ
# ထူဝ်ႇယၢဝ်းၵူဝ်ႈ
# ၼေႃႇၵူဝ်ႈ
# ၼဵင်ႈၵူဝ်ႈ
# ၽၵ်းၵိူဝ်ၵူဝ်ႈ
# ၽၵ်းၵၢတ်ႇၵူဝ်ႈ
# ၽၵ်းၸႅၼ်ႇၵူဝ်ႈ
# ၽၵ်းၼၢမ်ၵူဝ်ႈ
# ၽၵ်းႁႃႈၵူဝ်ႈ
# ၽၵ်းႁိၵူဝ်ႈ
# ၽွင်ၼင်ၵူဝ်ႈ
# ၽိူဝ်မူင်ႈၵူဝ်ႈ
# မွၵ်ႇၸလီႇၵူဝ်ႈ
# မွၵ်ႇထူဝ်ႇသူမ်ႈၵူဝ်ႈ
# မုၵ်းၽွင်ၵူဝ်ႈ
# မၢၵ်ႇလၢင်းၵူဝ်ႈ
# မၢၵ်ႇသၢင်းၽေႃးၵူဝ်ႈ
# ႁဵဝ်းၵူဝ်ႈ
ၽၵ်းၵၢတ်ႇ

## ၽၵ်းၵၢတ်ႇမီးလၢႆမဵဝ်း

## ၽၵ်းၵၢတ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈ

## ၽၵ်းၸိူဝ်းဢဝ်ၽၵ်းၵၢတ်ႇႁဵတ်း

*ၽၵ်းၵၢတ်ႇသူမ်ႈ
*ၽၵ်းၵၢတ်ႇၸေႃး
*ၽၵ်းၵၢတ်ႇၵႅင်
*ၽၵ်းၵၢတ်ႇၵူဝ်ႈ
*ဢီႈမဵတ်ႈ - ဢီႇၸေႃႉ
*ၽၵ်းၵပ်း
*ၽၵ်းၵၢတ်ႇ လႃႈလေး (ၶူင်ႉၶၢင်ႉ)
*သူမ်ႈထၢင်ႈ
ၽၵ်းၵၢတ်ႇၸေႃး

ၽၵ်းၵၢတ်ႇၸေႃးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၽၵ်းတႆး။ ၽၵ်းဢၼ်ႁဝ်းတေၵႆႉၵႆႉလႆႈႁၼ်၊ လႆႈငိၼ်း၊ လႆႈၸိမ်း လႆႈၵိၼ်။ ပဵၼ်ၽၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးယၢၼ်ႁူ ယၢၼ်သူပ်း ၵူၼ်းပႃႈၼမ်။

## ၽၵ်းၵၢတ်ႇၸေႃး မီးလၢႆမဵဝ်း

# ၽၵ်းၵၢတ်ႇၸေႃးသူမ်ႈ
# ၽၵ်းၵၢတ်ႇၸေႃးဝၢၼ်
# ၽၵ်းၵၢတ်ႇၸေႃးၸၢႆ(ၸေး)
# ၽၵ်းၵၢတ်ႇၸေႃးမိူတ်ႇၼိူဝ်ႉ(ဢီး)

## မီႇၵီး ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး

## လၢႆးႁူင်တူမ်ႈ

## ၵပ်းၵိုၵ်း

* ထူဝ်လိၼ်ၶူဝ်ႈ
* ၼမ်ႉၽိတ်ႉၽၵ်းၵီး
ၽၵ်းၸေႃး

ၽၵ်းၸေႃး ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽၵ်းဢၼ်လႆႈသႂ်ႇသူမ်ႈၶႅၼ်ႇၶႅၼ်ႇသေ တင်ႈႁိုင်ႁိုင် ႁႂ်ႈၼမ်ႉမၼ်းပေႃးႁႅင်ႈသွင်ၼမ်ႉ သၢမ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၸေႃးမီးသွင်ပိူင် - ၸေႃးသူမ်ႈ လႄႈ ၸေႃးဝၢၼ်။ ပေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉဢွႆႈၼမ်ႉထၢၼ် ဢၼ်ဝၢၼ်သေပိူင်ပိူင်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၸေႃးဝၢၼ်" ။ ပေႃးလႆႈသႂ်ႇသူမ်ႈ သႂ်ႇၵိူဝ် သႂ်ႇၼမ်ႉသေ ၸေႃးလၢႆလၢႆၼၼ်ႉၸိုင် လႆႈဝႃႈ ၸေႃးသူမ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽၵ်းၸေႃးၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇထူဝ်ႇၼဝ်ႈ။ 

## ၽၵ်းၸေႃး

# ထူဝ်ႇယၢဝ်းၸေႃး
# ၼိူဝ်ႉမူၸေႃး
# ၼေႃႇၸေႃး
# ပႃၸေႃး
# ၽၵ်းၵမ်ႇၸွၼ်းၸေႃး
# ၽၵ်းၵုတ်ႇၸေႃး
# ၽၵ်းၼွႆးၸေႃး
# ၽၵ်းၼၢမ်ၸေႃး
# ၽၵ်းပၵ်ႉၸေႃး
# ၽၵ်းလႅင်ၸေႃး
# ၽၵ်းသဵဝ်ႈၸေႃး
# ၽၵ်းႁိၸေႃး
# မူသူၼ်းၸေႃး
# မူႇလႃႇၸေႃး
# ယွတ်ႈမၢၵ်ႇမူပ်ႇၸေႃး

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၽႅၼ်ႇတီႈ ၵူးၵႄႇ

**Google Maps** ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ Web mapping ၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇ Google ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ၽႅၼ်ႇတီႈလၢဝ်ထိမ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တၢင်း တွၼ်ႈတႃႇၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ လူတ်ႉၵႃး၊ လူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ ပႆႇတိၼ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ Google Maps ၼႆႉ တႄႇပိုတ်ႇတၢင်ႇမႃး မိူဝ်ႈ လိူၼ်ၾႅပ်ႉဝႃႇရီႇ ပီ 2005 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ Google Maps ၼႆႉ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် API လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆထူၼ်ႈသၢမ် third-part ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်း embedded သေၵေႃႈ ၸႂ်ႉလႆႈမႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈတႂ်ႉတိုဝ်းတင်းလူမ်ႈၾႃႉ ပေႃးတေၶဝ်ႈႁူမ်ႈမႃးလႆႈၼႆ ဢဝ် Google Map Maker သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ Google Map ၼႆႉ ပဵၼ်ၽၢင်ယႅမ်ႈဢၼ်လႆႈ ၵူမ်ႈတူၺ်းတၢင်းတႂ်ႈ (လၢႆးၼူၵ်ႉႁၼ်) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၽၢင်ယႅမ်ႈတီႈဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင်ၼႆ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ထိမ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၵၢင်ႁၢဝ်သေထႆႇဝႆႉတီႈ တၢင်းသုင် လုၵ်ႉဢဝ် 800 ထတ်း တေႃႇ 1500 ထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ထိမ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ တႃႇတေယုၵ်ႉသုင်ၶိုတ်းဝၼ်းမၼ်းၼႆႉ ၵႆႉႁိုင်မွၵ်ႈ သၢမ်ပီၼႆႉယဝ်ႉ။ Google Maps ၼႆႉ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉဝႆႉ Mecrator projection လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းမီးတီႈၸဵင်ႇၵၢၼ်းလူၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼႄပၼ်လႆႈ တႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃး။ Google Maps ဢၼ်တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈတီႈ ၶွမ်းတၢင်ႇၽိူၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈမူၼ်ႉမႄးႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈပီ 2013 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၾူင်းမိုဝ်းထိုဝ်တႄႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးပၼ် မိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 2013 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် Google Maps ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ app ဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းလူၵ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈပီ 2012 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ႁူင်းၵၢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ Google လႆႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ထႆႇပၼ်ႁၢင်ႈ Google Maps ၼႆႉ မီး 7,100 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူးၵႄႇ
ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၵူႇၵိူဝ်ႇ

**Google Maps** ၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ web mapping ၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇ Googleၼၼ်ႉသ​ေ ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈလၢဝ်ထိမ်း ၵဵဝ်လူၺ်ႈတၢင်းဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၵႂႃႇမႃး၊ တႃႇလူတ်ႉၵႃး၊ တႃႇလူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ တႃႇသဵၼ်ႈတၢင်းပႆတိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ Google Maps ၼႆႉ တႄႇပိုတ်ႇတၢင်ႇၶိုၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2015 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။။ Google Maps ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် API လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆတီႈသၢမ် third-party ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ်ၽင်သႂ်ႇ ႁဵတ်း embedded လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ Google Map Maker သေၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ပတ်ႉပိုၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈသေ ၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈပေႃးတဵမ်ထူၼ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ Google Maps ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးတူၺ်းၼူၵ်ႉ ဢၼ်ၵူမ်ႈတူၺ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝဵင်ဢၼ်မုင်ႈယဵမ်ႈ ဝဵင်းလူင်ၼႆ ၸႂ်ႉဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ထိမ်း ဢၼ်ထႆႇဝႆႉ လုၵ်ႉတီႈသုင် ယၢၼ် 900 ထတ်း တေႃႇ 1500 ထတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဂြိုဟ်တုပုံရိပ် အတော်များများသည် ၃ နှစ် ကြာမြင့်နေပြီး ပုံမှန် အဆင့်မြင့်တင်ပေးသည်။ Google Maps ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၸႂ်ႉဝႆႉ Mercator projection လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်မီးတီႈၽင်ႇၵၢၼ်းၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈ ဢွၵ်ႇၼႄပၼ်လႆႈလီလီ။ ဢၼ်ပဵၼ်မၢႆဢွၵ်ႇ Google Maps ဢၼ်ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈတီႈၼႂ်း ၶွမ်းတၢင်ႇၽိူၼ် Desktop ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇမႃးပၼ်မိူဝ်ႈ ပီ 2013 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၾူင်းမူဝ်ႇပၢႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးပၼ် မိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 2013 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် App Google Map ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆဢႅပ်ႉ ဢၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈပီ 2012 ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ Google ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇတေပေႃႉထႆႇဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႃႇ Google Maps ၼႆႉ မီးဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် 7100 ၵေႃႉ ၼႆ လႆႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၾူင်း

တႃႇတေလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ် ႁဵတ်းလဵၼ်ႈ တၢင်းၵျေႃႇမူၼ်ႈၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်း ဢဝ်မူၵ်ႇမႆႉဢွၼ်ႇသွင်ပွတ်း သႂ်ႇဢၼ်ဢိုတ်းမၼ်း ၽၢႆႇၼိုင်ႈ။ သမ်ႉဢဝ်သၢႆယၢဝ်းယၢဝ်း သိုပ်ႇသေ လၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ **မူၵ်ႇသွပ်ႉသႅပ်ႉ**သေ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇၾူင်း ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾူင်း (ဢမ်ႇၼၼ်) ထႄႇလီႇၾူင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၸႂ်ႉသၢႆၾႆးၾႃႉ ထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉသေ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈလႆႈ လၢတ်ႈတေႃႇၵၼ် တီႈၸမ်တီႈၵႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထႄႇလီႇၾူင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ 1876 ၼီႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢလႅၵ်ႉၸၼ်းတႃး ၵရေႇႁမ်ႇပႄးလ် (Alexander Graham Bell) ၵေႃႉၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1875 ၼႂ်းၵၢင်လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢဝ် သၢႆဝႃႇယႃႇသဵၼ်ႈလဵဝ်သေ သူင်ႇၶၢဝ်ႇၸွမ်းသၢႆ (ထႄႇလီႇၵရၢပ်ႉ)ယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ၸင်ႇၸၢမ်းတူၺ်း တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းပေႃႉၸတွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸင်ႇဢဝ် ၸပရိင်ႇသွင်သဵၼ်ႈ ၶဵၼ်း လဵၵ်းလွၼ်ႉသေ ႁဵတ်းတူၺ်း။

မၼ်းယူႇဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းလုၵ်းဢၼ်မီးဝႆႉ ၸၢၵ်ႈဢတ်းသဵင်သေႁဵတ်း။ ၽူႈၵႅမ်မၼ်း သေႃးမၢတ်ႉသဝပ်ႉသိၼ်ႇသမ်ႉ ယူႇၼႂ်းလုၵ်း ဢၼ်မီးဝႆႉ ၸၢၵ်ႈသူင်ႇသဵင်သေႁဵတ်း။ ၶႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈသဵင်သၼ်ႇဝႆႉယူႇၼိူဝ်မေႈလဵၵ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ လတ်းမႃးၼိူဝ်သၢႆဝႃႇယႃႇ တမ်ႈတီႈလႅမ်ႈလဵၵ်းလွၼ်ႉၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၶူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ်မႃးလႆႈ ထႄႇလီႇၾူင်း။
* ၵေႃႉၶူင်သၢင်ႈ ... ... ဢလႅၵ်ႉၸၼ်းတႃး ၵရေႇႁမ်ႇပႄးလ်။
* ၶိူဝ်းၵူၼ်း ... ... ၶၼေႇတႃႇ။
* ပီၶူင်သၢင်ႈ ... ... 1860။
* ယိူင်းဢၢၼ်း ... ... တႃႇတေဢဝ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸူးၵၼ်တီႈၵႆ။
* ၽွၼ်းလီ ... ... လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်၊ ၾူင်းၵူႈပိူင် ပႃးၸဵမ်ၽူင်းမူဝ်ႇပၢႆး တေႃႇထိုင် ၾူင်းတိလၢႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် ငၢႆႈငႅမ်ႈ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇ

ၾွၼ်းတေးသျိၼ်း ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်း ဢဝ်ငိုၼ်းၸဝ်ႈ (500) သႅၼ် ၽုၵ်ႇၽင်ဝႆႉ ၼႂ်းယေးငိုၼ်း ၵမ်ႇပေႃးၸသေ တႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႇၸိူဝ်ႉၽၼ်း မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထီႉ (01.02.2012) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး (29.05.2012) ၸင်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်း တမ်ႈတီႈ လွႆတိုင်ၶမ်း ဝဵင်းမူႇၸေႈသေ ဝႆႉပဵၼ် ငဝ်ႈၸိုင်ႈၸုမ်းၵႂႃႇယူႇ။ ၸုမ်းၽႄ ၸႄႈဝဵင်းလႂ် ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေသိုပ်ႇၽွတ်ႈၵႂႃႇသေ တေလႆႈ ၸွႆႈႁႃပၼ် ႁႂ်ႈၸဝ်ႈတႃႇၼၶဝ် ပေႃးလႆႈပဵၼ် ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇ ၵႂႃႇၼၼ်ႉယူႇ။

## ယိူင်းဢၢၼ်း
#ၸွႆႈထႅမ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း ၸိူဝ်းပူၼ်ႉ ၸၼ်ႉသိပ်းသေ ထူပ်းၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈငိုၼ်းတွင်း တႃႇတေသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ႁႂ်ႈပေႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈ။
#ၸွႆႈထႅမ် ႁူင်းႁဵၼ်းပၺ်ႇၺႃႇမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢပ်ႇ။
#ၸွႆႈထႅမ် ပၢင်သွၼ်ၽိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈ လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်းမႆႈ။

## ၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁပ်ႉငိုၼ်းလူႇ
တႃတေလႆႈငိုၼ်း တၢင်းလူႇ/ငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၼၼ်ႉ တေႁပ်ႉဢဝ် တမ်ႈတီႈၸုမ်းလႄႈ ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၸိူဝ်းတီႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။
#ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သေၸုမ်းၸုမ်း လူႇတၢၼ်းမႃး။
#ၸုမ်း NGO ဢႅၼ်ႇၵျီႇဢူဝ်ႇ လူႇတၢၼ်းမႃး။
#ၸုမ်း UN သေၸုမ်းၸုမ်း လူႇတၢၼ်းမႃး။
#ၸဝ်ႈတႃႇၼ ပုၵ်ႉၵလိၵ လူႇတၢၼ်းမႃး။
#ႁဵတ်းပပ်ႉႁွမ်ငိုၼ်းသေ ၵဵပ်းငိုၼ်းလူႇ ၵူႈလိူၼ်။
#မွၵ်ႇမၢၵ်ႇငိုၼ်း ၼႂ်းယေးငိုၼ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး။

## ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸႂ်ႉငိုၼ်းလူႇ
ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ-
#တေဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းယေးငိုၼ်း တေဢမ်ႇတိူဝ်ႉ ၼိူဝ်ႉငိုၼ်းသေ တေဢဝ် မွၵ်ႇမၢၵ်ႇမၼ်း လူႇၵႂႃႇ ပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ။
#တႃႇတေ ၸွႆႈထႅမ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ မုၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈပႃႇၸႃးလိူၵ်ႈဢဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ထူပ်း တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ငိုၼ်းတွင်း လိူဝ်ပိူၼ်ၼၼ်ႉသေ ၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇ ႁႂ်ႈမီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ။
#တႃႇတေၸွႆႈထႅမ်ၼၼ်ႉ မူႇၸုမ်း တေလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် လႆႈၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ႁႂ်ႈမီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ။
#လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတေလႆႈ ၸွပ်ႇႁႃသေ ၵဵပ်းႁွမ်သဵၼ်ႈမၢႆ တၢင်ႇထိုင်ၸုမ်း
#တူဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈမီးၵၢင်ၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ၶႂ်ႈလႆႈတၢင်းၸွႆႈထႅမ်သေ တုၵ်းယွၼ်း တၢင်ႇထိုင်မႃး။
#ၵၢင်ၸႂ် မူႇၸုမ်း ၸဝ်ႈတႃႇၼ/ ၵၢင်ၸႂ် ပုၵ်ႉၵလိၵၶဝ် ယိူင်းဢၢငၼ်း ၶႂ်ႈလူႇၸိူင်ႉၼင်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ တေၸွႆႈထႅမ် ႁဵတ်းပၼ်ၵႂႃႇ။

## မၢႆမီႈၸုမ်း
#ဢႃႇယု ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵေႃႇမတီႇ ဝႆႉပၼ် (4) ပီ။
#ၼိုင်ႈလိူၼ် ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈသေ တမ်းၶေႃႈမၵ်းမၢႆ။
#ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်း ၼႅၼ်ႈၼႃသင်သေ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း တေဢမ်ႇလႆႈလုတ်ႈႁၢမ်း ပၢင်ၵုမ်။
#ၽူႈၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ် ပေႃးမီးၶိုင်ႈလိူဝ်ၸိုင် ပၢင်ၵုမ်ဢွင်ႇယဝ်ႉ။
#ငိုၼ်းလူႇမႂ်ႇၸိူၼ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းလိူၼ်မႂ်ႇ 5 ဝၼ်း တေလႆႈသႂ်ႇ ယေးငိုၼ်းၵမ်ႇပေႃးၸႃႉ မူႇၸေႈ မၢႆ 009122003793။
#ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းတင်းသဵင်ႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ တေလႆႈ ပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃး ႁဵတ်းၵႂႃႇ။
#သဵၼ်ႈမၢႆ ငိုၼ်းၶဝ်ႈ/ဢွၵ်ႇ၊ ငိုၼ်းၼႂ်းယေးငိုၼ်း ဢိၵ်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်ၼၼ်ႉ တေလႆႈတႅမ်ႈမၢႆဝႆႉလီလီ။
#သဵၼ်ႈမၢႆ သပ်းလႅင်းငိုၼ်း တေလႆႈတၢင်ႇၼႄ တမ်ႈတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၵူႈလိူၼ်သေ ဢဝ်ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႈ။
#မိူၵ်ႈလိူၵ်ႈ ၽူႈတေႁပ်ႉငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ် ထမ်ႇမတဵၵ်ႉထၢၼ်ႇၼႆ တၵ်းတေလႆႈဢဝ် ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ၽူႈၶဝ်​ႈၵေႃ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းၸွမ်း မၢႆမီႈၶေႃၶေႃ ၵႂႃႇ။
ဝၢၼ်ႈၽႃလဵပ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး

**ဝၢၼ်ႈၽႃလဵပ်ႈ** (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်


ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ၾၢႆႇပိုၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ်

**ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်**

ၸိုဝ်ႈ - ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်( မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ သႃႇဢွင်ႇ/မွင်ႇငႄႇ)
ပီၵိူတ်ႇ - ပသ 2398 ၼီႈ၊ လိူၼ်သိပ်းသွင်ႇမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသုၵ်း။
ပီၶွႆႈ - ပသ 2449 ၼီႈ၊ လိူၼ်သိပ်းလႆႈ(18) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသဝ်။
တီႈၵိူတ်ႇ - ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၸူင်ယၢဝ်း၊ ဢိူင်မိူင်းၼွင်။
ၵၢၼ် - တႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ လူလိၵ်ႈလင်ၵႃႇတႆး။
ပေႃႈမႄႈ -ၽြႃးတၵ်ႉၵႃႇ လုင်းမၢၼ်ႇၸီႇ၊ ပႃႈမၢၼ်ႇၸီႇ။

တႄႇယူႇဝတ်ႉ မိူဝ်ႈၸဵတ်းၶူပ်ႇ၊ ပဵၼ်သၢင်ႇမိူဝ်ႈပႅတ်ႇၶူပ်ႇ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇ သေႃးပိၼ်ႇၼႃႉ၊ တီႈဝတ်ႉသူၺ်ႇပုတ်ႈထေႃး ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်။ ၶိုၼ်းၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇတီႈဝတ်ႉၵျွင်းၶူဝ်ဢုင်၊ ဢိူင်ႇႁႃႈဝၢၼ်ႈ၊ ၸေႊဝဵင်းၵေးသီး ဝၢၼ်ႈၸၢမ် မိူဝ်ႈသိပ်းဢဵတ်းၶူပ်ႇ။ ယူႇတီႈၼၼ်ႉၶူပ်ႇၼိူင်ႈသေ ၶၢႆႉယူႇဝတ်ႉမိူင်းၼိမ်ထႅင်ႈ လႆႈႁူၵ်းပီ ၸင်ႇထၢၵ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်း မိူဝ်ႈသိပ်းပႅတ်ႇၶူပ်ႇ။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼွင်ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်း ႁွင်ႉမိူဝ်းယူႇဝၢၼ်ႈပၢင်ႇသႃႇ၊ ဝဵင်းမိူင်းၼွင် မိူဝ်ႈလႆႈသိပ်းၵဝ်ႈၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်လႄႈ ဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇမိူင်းမႃးတၢင်းလၢႆးၶႃႈ၊ မၢၼ်ႈပႂ်ႉသတႃး၊ ဝေႃးရၶႄႉသေ တႅမ်ႇဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းသၢႆတၢင်း။ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းထႅင်ႈၼႂ်းမိူင်းယူၼ်း၊ မိူင်းထႆး၊ ဢွၵ်ႇမၢင်းတၢင်းၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းလိူၼ်း။ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမႃးၼႂ်းပီ 2431 ယဝ်ႉ။ ပီ 2444 ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းၵိုင် ၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ ပၼ်ထႃႇၼၼ်ႇတရႃႉၼႃႈၵၢၼ် “ပၼ်တီႉတႃႉ မႁႃႇသူႉၶမိၼ်ႇ မင်ႇၵလႃႇ ဢမၢတ်ႈၵျီး” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2448 လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ (8) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၽတ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းမႃးပၢင်းလႄႈ ၸွမ်းၶိုၼ်ႈမိူဝ်းယူႇ မိူင်းသႅၼ်ဝီလူင်ယူႇယဝ်ႉ။ ပီ 2449 လိူၼ်ၸဵင်လႆႈ (23)ၶမ်ႈ၊ မၼ်းၸဝ်ႈမိူဝ်းသိုဝ်ႉ ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇလိၵ်ႈ တီႈဝဵင်းတႃႇလိူဝ်ႇ ဢဝ်မႃးတင်ႈတီႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။

လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈဢမ်ႇပေႃးမိူၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်လႄႈ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းၵိုင် ၼႂ်းပီ 2449 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ ႁႃၶၢႆလိၵ်ႈတၢင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ထိုင်မႃးလိူၼ်သိပ်း လႆႈ (18) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသဝ် ၵၢင်ၼႂ် (9:00) မူင်း၊ ၸူဝ်ႊၶူပ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ ႁႃႈသိပ်းဢဵတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇ ၵႃႊတီႈဝၢၼ်ႈၵွင်းမူးပုတ်း၊ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉ မီးၽိုၼ်မၼ်း သွင်ပၢၵ်ႇလိူဝ်လိူဝ်။
မူႇတြႃးၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်တႅမ်ႈဝႆႉ(ၵမ်ႈၽွင်ႈ)

#မႁႃႇသတီႉပထၢၼ်ႇ 
#မႁေႃႇသထႃႇ တွႆး(1-2-3-4) 
#ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇသတ်ႉတၢၼ်ႇမင်း 
#ထႃႇတူႉဝီႉၽႃႇၵ တီႇပၼီႇ 
#ဢၼႃႇၵသိၼ်ႇ မီႉလိၼ်ႇတႃႉၵျၢမ်း 
#ႁီႉရီႉဢွတ်ႉတပ်ႉပႃႉ သင်ဝူၺ်ႇၵၶၢၼ်း 
7.ဢွင်ႇပႅတ်ႇပိူင် 
8.ၼရသႃႇသၼႃႇၵျၢမ်း 
9.ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇဢေႃးၸႃႇ 
10.သတ်ႉတူႉပႃႇလ 
11.ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇသူၺ်ႇလၢၼ်း သီႇလၶၢၼ်း 
12.ၶၼ်ႇထႃႉ တီႇပၼီႇၵျၢမ်း 
13.ရႃႇၸႃႇႁီႉတ တီႇပၼီႇ
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

**ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ** ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈသွင် တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။

## ဝၼ်းပွႆး
### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းလိၼ်ၶၢႆးလုမ်ႈၾႃႉ - World Wetlands Day

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ရေႃးၵႃႇမၢၵ်ႇႁႅင်း - World Cancer Day (UN, WHO)

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်း]]
*ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇ ၵၢၼ်ပၢတ်ႇ ၶိူင်ႈသိုပ်ႇၾၼ်း ၶွင်ၼၢင်းယိင်း - International Day of Zero Tolerance to Female Genital Mutilation (WHO)

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ)

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်း]]
*ဝၼ်းၵူၼ်းၸဵပ်းပူၺ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ - World Day of the Sick (Instituted by Pope John Paul II)

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12ဝၼ်း]]
* ဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ)

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 13 ဝၼ်း]]
*ဝၼ်းဢွမ်လူမ်းလုမ်ႈၾႃႉ - World Radio Day (UN, UNESCO)
*ဝၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 14 ဝၼ်း]]
*ဝၼ်းဝႄႇလႅၼ်ႇတၢႆး - World Valentine Day

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 15 ဝၼ်း]]
*ဝၼ်းၵႅၼ်ႇသႃႇတေႃႈၼမ်ႉလီလုမ်ႈၾႃႉ - World Cholangiocarcinoma Day

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 20 ဝၼ်း]]
*ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၽဵင်ႇပဵင်းၸွမ်းထမ်း ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း - World Day of Social Justice (UN)

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 21 ဝၼ်း]]
*ဝၼ်းၽႃႇသႃႇမႄႈလုမ်ႈၾႃႉ - International Mother Language Day (UN, UNESCO)

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 22 ဝၼ်း]]
*ဝၼ်းဢမ်ႇမီးၶၢဝ်ႇငၢဝ်း - A Day Without News

### [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 27 ဝၼ်း]]
*ဝၼ်းၸုမ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ - World NGO Day


* ဝၼ်းၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း (မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ) - ဝၼ်းၸၼ် ဝူင်ႈထီႉသၢမ်
* လိူၼ်ပိုၼ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း မိူင်းဢၽရိၵ (မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ)

## ငဝ်ႈ

* လိူၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ
← ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 
→ ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
ၿျသၼတြႃးႁႃႈပိူင်

**ၿျသၼတြႃးႁႃႈပိူင်** = လွင်ႈလုသုမ်းလုလႅဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၿျသၼယဝ်ႉ။

#ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းၶိူဝ်းလုလႅဝ် (ဉာတိဗျသန)
#ၶူဝ်းၶွင်ဢုၸ်ႉၸႃႇလုလႅဝ် (ဘောဂဗျသန)
#ပဵၼ်ရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်သေ လုလႅဝ် (ရောဂဗျသန)
#ဢဝ်ဝႃႇၻၽိတ်းသေ ဝႃႇၻဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလုလႅဝ် (ဒိဋ္ဌိဗျသန)
#သိၼ်သီႇလလုလႅဝ် (သီလဗျသန)

## ဢူမ်သူပ်း
ပီႈၼွင်ႉဢုၸ်ႉၸႃႇ၊ ရေႃးၵႃႇဝႃႇၻ၊ သိၼ်သီႇလ၊ ၿျသၼႁႃႈယိူင်ႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ၼႃးလိၵ်ႈ (117) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ
ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ပီ 1999
ၿြမၸူဝ်ႇတြႃး သီႇပိူင်

#မဵတ်ႉတႃႇ = လွင်ႈမီးၸႂ်ႁၵ်ႉႁွမ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသတ်ႉတဝႃႇတင်းသဵင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ။
#ၵရုၼႃႇ = လွင်ႈမီးၸႂ်ဢီးလူ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသတ်ႉတဝႃႇဢၼ်တုၵ်ႉယၢၵ်ႈတင်းသဵင်ႈ ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈတၢင်းယၢၵ်ႈၶၢၼ်ၸႂ်။
#မုၻိတႃႇ = လွင်ႈမီးၸႂ်ၸူမ်းသိူဝ်း တီႈၼိူဝ်သတ်ႉတဝႃႇၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ။
#ဢုပဵၵ်ႉၶႃႇ = တီးၼိူဝ်သတ်ႉတဝႃႇ ၶဝ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈဢမ်ႇမီးၸႂ်ႉႁၵ်ႉၸႂ်ၸင်းသေ ဝႆႉၽဵင်ႇၵၼ်။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ၼႃးလိၵ်ႈ (157) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၊ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ ထၢၼ်ၵူမ်းသႃႇသၼႃႇ၊ ပီ 1999