open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဢၺ်ꧡိၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၼမ်ႉထူဝ်ႇသွၵ်း တီႈၽြႃး

## 5. ဢၺ်ꧡိၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၼမ်ႉထူဝ်ႇသွၵ်း တီႈၽြႃး
* 719။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းလႅင်းပိူင်း ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼင်ႇၼၼ် ငဝ်းတူဝ်မႂ်း ၼၢင်း ဢၼ်လီႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းလႅင်းၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈတၢင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
* 720။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 722။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 723။ တီႈဝဵင်းဢၼ်ထၵဝိၼ်ႇထၼၼ်ႉ ၶႃႈၼၢင်း လႆႈဢဝ် ၼမ်ႉထူဝ်ႇသွၵ်း ဢွင်ႇၼမ်ႉမၢၵ်ႇၶေႃ ဢၼ် ဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်းႁွမ်သႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လူႇတၢၼ်းပၼ် တမ်ႈတီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ဢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီ ၸဝ်ႈၶုၼ်လႅတ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 724။ မီးၼမ်ႉၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် လႆႈဢဝ်ၼမ်ႉထူဝ်ႇသွၵ်း ဢၼ်လေႃးၽိတ်ႉၶျၢင်း၊ ၽၵ်းမီႇလႄႈ (ပၢၼ်းယိၼ်း)ၼၼ်ႉ လူႇတၢၼ်းၽၢၵ်ႇပၼ် တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇသေ ႁႂ်ႈၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းပၼ် တမ်ႈတီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ဢၼ်မီးလွင်ႈၸိုဝ်ႈလွင်ႈသိုဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 725။ ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် ႁၢင်ႈလီတဵမ်ထူၼ်ႈ ၵေႃႉၽူဝ်ယၵ်ႉယဵမ်ႈဢမ်ႇဢိမ်ႇသေ လႆႈပဵၼ် မေးၼၢင်းၶုၼ်ၸၵျဝတေးၼၼ်ႉ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်း ၽွၼ်းလီ ဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်း ၼမ်ႉထူဝ်ႇသွၵ်းၼိုင်ႈ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ၵႃႈၶၼ်မၼ်း သိပ်းႁူၵ်းပုၼ်ႈ ၼိုင်ႈပုၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။
* 726။ ၶမ်းမဝ်ႈၼိုင်ႈသႅၼ်၊ မႃႉၼိုင်ႈသႅၼ်၊ မႃႉလေႃႉ ဢၼ်ဢဝ်မႃႉဢတ်ႉသထူဝ်ႇၼိုင်ႈသႅၼ်လၢၵ်ႈ၊ ၼၢင်း ယိင်းသၢဝ်သႅၼ်ၵေႃႉ ဢၼ်တိုဝ်းဝႆႉပီႇႁူသႅင်ပတ်ႉတမျႃး (ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းသဵင်ႈ) ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်း ၽွၼ်းလီ ဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်း ၼမ်ႉထူဝ်ႇသွၵ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ၵႃႈၶၼ်မၼ်း သိပ်းႁူၵ်းပုၼ်ႈ ၼိုင်ႈပုၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။
* 727။ ၸၢင်ႉပၢႆးမႃႇတင်ႇၵ ပၢၵ်ႇတူဝ် ဢၼ်ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ လွႆႁိမဝၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်တေႃႉတႄႉမီး ငႃးမွင်ႉ တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ဢၼ်မေႃၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်း ဢၼ်ဢဝ်ၸိူၵ်ႈၶမ်း ဢၼ်ဢဝ်ၶိူင်ႈၶမ်း ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်း ၽွၼ်းလီ ဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်း ၼမ်ႉထူဝ်ႇသွၵ်းၼိုင်ႈ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ၵႃႈၶၼ်မၼ်း သိပ်းႁူၵ်းပုၼ်ႈ ၼိုင်ႈပုၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။
* 728။ တီႈၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉ သေၵေႃႉၵေႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၵွၼ်းၸိုင်ႈ သီႇၵုၼ်မိူင်းယူႇ။ ၸီးၸိမ်ႇ ၶုၼ်ၸၵျဝတေးၼၼ်ႉ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်း ၽွၼ်းလီ ဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်း ၼမ်ႉထူဝ်ႇသွၵ်းၼိုင်ႈ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ၵႃႈၶၼ်မၼ်း သိပ်းႁူၵ်းပုၼ်ႈ ၼိုင်ႈပုၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး (ၼႆ တွပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
ၵၺ်ꧡိၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁႃႈ သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး

**ဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 296 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵုၺ်၊ ငႃး၊ ထူဝ်ႇ၊ ထူဝ်ႇလိူင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ လွႆၵိူဝ်(သႃးတွင်ႇ) တီႈၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီးၼၼ်ႉသေ ၶုတ်းဢဝ်လႆႈၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼမ် ဝဵင်းၼိုင်ႈ ၵႃႈတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်ႈတႂ်ႈၼၼ်ႉသေ မီးတၢင်းရူတ်ႉၵႃး ၵၢႆၸူးဝႆႉတင်း ဝဵင်းမျႅင်ႇ လႄႈ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈ ဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီးၼႆႉ မီး 5553 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ
ၸတုရိတ်ထိ ဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီသီႇၼၢင်း ဢၼ်လႆးလူႇမွၵ်ႇ

## 7 - ၸတုရိတ်ထိ ဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီသီႇၼၢင်း ဢၼ်လႆးလူႇမွၵ်ႇ
	တမ်ႈတီႈ တိူင်းဢေႇသိၵ ဢွင်ႈတီႈၵုင်းသုင် ဝဵင်းပၼ်ႇၼၵၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် မတ်ႉမွၵ်ႇမႆႉလူမ်းလိူင် လူႇတၢၼ်း ပၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်မႃးတုင်းသွမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဢၼ်လႆႈဢဝ် မတ်ႉမွၵ်ႇမူဝ်ၵမ်ႇ လူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဢၼ်လႆႈဢဝ် မတ်ႉမွၵ်ႇမူဝ်ပတုမ်ႇမႃႇ လူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်  ဢၼ်ဢူငဝ်းႁၢင်ႈၽၢင် ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉတဵမ်ထူၼ်ႈ လႆႈမူၼ်ႈသိူဝ်း ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇသီႇၼၢင်း
* 755။ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းလႅင်းပိူင်း ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼင်ႇၼၼ် ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်း ဢၼ်လီ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းလႅင်းၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈတၢင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
* 758။ ၼၢင်းၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ။ ပ ။ ၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ် လွင်ႈတၢင်း ၵၢမ်ႇပျသၼႃႇ ဢၼ် ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယူႇ။
* 759။ တမ်ႈတီႈ တိူင်းဢေႇသိၵ တီႈၵုင်းလွႆသုင် ဝဵင်းပၼ်ႇၼၵတ ဢၼ်လီမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ လႆႈဢဝ် မတ်ႉမွၵ်ႇမႆႉလူမ်းလိူင် လူႇတၢၼ်းပၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်မႃးတုင်းသွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 760။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။
* 762။ မီးတင်းငဝ်းတူဝ် ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် ထုၵ်ႇၸႂ်သေ ။ ပ ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးဢၼ်လႂ်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈၸွတ်ႇၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 765။ ၼၢင်းၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ။ ပ ။ ၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ် လွင်ႈတၢင်း ၵၢမ်ႇပျသၼႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယူႇ။
* 766။ တမ်ႈတီႈ တိူင်းဢေႇသိၵ တီႈၵုင်းလွႆသုင် ဝဵင်းပၼ်ႇၼၵတ ဢၼ်လီမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ လႆႈဢဝ် မတ်ႉမွၵ်ႇမူဝ်ၵမ်ႇ လူႇတၢၼ်းပၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်မႃးတုင်းသွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 767။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။
* 769။ မီးတင်းငဝ်းတူဝ် ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် ထုၵ်ႇၸႂ်သေ ။ ပ ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးဢၼ်လႂ်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈၸွတ်ႇၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 772။ ၼၢင်းၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ။ ပ ။ ၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ် လွင်ႈတၢင်း ၵၢမ်ႇပျသၼႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယူႇ။
* 773။ တမ်ႈတီႈ တိူင်းဢေႇသိၵ တီႈၵုင်းလွႆသုင် ဝဵင်းပၼ်ႇၼၵတ ဢၼ်လီမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ လႆႈဢဝ် မတ်ႉမွၵ်ႇမူဝ်ၶၢဝ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉ ဢၼ်မႂ်မၼ်းၶဵဝ်ၼၼ်ႉ လူႇတၢၼ်းပၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်မႃး တုင်းသွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 774။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။
* 776။ မီးတင်းငဝ်းတူဝ် ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် ထုၵ်ႇၸႂ်သေ ။ ပ ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးဢၼ်လႂ်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈၸွတ်ႇၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 779။ ၼၢင်းၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ။ ပ ။ ၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ် လွင်ႈတၢင်း ၵၢမ်ႇပျသၼႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယူႇ။
* 780။ တမ်ႈတီႈ တိူင်းဢေႇသိၵ တီႈၵုင်းလွႆသုင် ဝဵင်းပၼ်ႇၼၵတ ဢၼ်လီမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ၶႃႈၼၢင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သုမၼႃႇၼႆႉ မီးၸႂ်လီၸႂ်ဝၢၼ် လႆႈဢဝ် မတ်ႉမွၵ်ႇပၢၼ်းသေး ဢၼ်မီးသီငႃးၸၢင်ႉၼၼ်ႉ လူႇတၢၼ်းပၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်မႃး တုင်းသွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 781။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၸတုရိတ်ထိဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ၸဵတ်း သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဢမ်ပဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇမၢၵ်ႇမူင်ႈ

## 8. ဢမ်ပဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇမၢၵ်ႇမူင်ႈ
             ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ဝတ်ႉၵျွင်း ဢၼ်မီးတူၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ လူတၢၼ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၶဝ်သေ မိူဝ်ႈပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉၵျွင်းၸမ်ႉ တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉဢဝ် သိူဝ်ႈၶူဝ်းႁွႆႈႁဵတ်းပဵၼ် တူၼ်ႈပတေႇသႃႇသေ တႆႈၽႆးသေ လူႇတၢၼ်းသၢင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်လႄႈ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၽီၼႆႉ လႆႈမႃး မီးႁၢင်ႈႁေႃဝိမၢၼ်ႇၶိုၵ်ႉလူင် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် သူၼ်မၢၵ်ႇမူင်ႈလူင်သေ သဵင်တူႇရိယႃႇဝၢၼ်ႁူဢွၼ်ႇ လင်မေႃး၊ ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ တင်းၼမ် ဢဝ်တၢင်းၵႃႈသေ မူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ပၼ်ယူႇလႄႈ

* 783။ သူၼ်မၢၵ်ႇမူင်ႈၽီမႂ်းၼႆႉ လီမူၼ်ႈသိူဝ်းတႄႉယဝ်ႉ။ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၶိုၵ်ႉယႂ်ႇ မႂ်းၼၢင်း ဢၼ်မီး ၼႂ်းသူၼ်မၢၵ်ႇမူင်ႈလူင်ၼႆႉ သဵင်တူႇရိယႃႇလင်မေႃးသမ်ႉပေႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇ ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇၶဝ် ၵႃႈမူၼ်ႈသိူဝ်းပၼ် ပေႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇ ဝႆႉယဝ်ႉ။

* 784။ ႁေႃပြသၢတ်ႈၼႆႉၵေႃႈ သီၽႆးၶမ်း ႁိူဝ်ႈလႅင်းဝႆႉယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈပတေႇသႃႇ ဢၼ်မီး သိူဝ်ႈၶူဝ်းၽီ ၸိူင်ႉၼၢင်ႇမၢၵ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ဢုမ်ႇလွမ်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

* 785။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။

* 787။ ၼၢင်းၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ။ ပ ။ ၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ် လွင်ႈတၢင်း ၵၢမ်ႇၽၢၼ်ႇ ဢၼ် ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယူႇ။

* 788။ မိူဝ်ႈၽဝႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်ၼႆ ၶႃႈၼၢင်းလႆႈၸႂ်ႉႁႂ်ႈႁဵတ်းလူႇ ၵျွင်းဢၼ်မီး သူၼ်မၢၵ်ႇမူင်ႈ ဢုမ်ႇလွမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

* 789-790။ ပေႃးဝႃႈ ႁဵတ်းၵျွင်းယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉၼႆ မိူဝ်ႈၽွင်းပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉၵျွင်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇႁဵတ်း ပူၵ်ႉႁဵတ်းၸွၵ်း ႁဵတ်းပဵၼ်မၢၵ်ႇမူင်ႈ ႁွႆႈသႂ်ႇတီႈတူၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈသေ တႆးၽႆးလႅင်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈ လႆႈလူႇၶဝ်ႈသွမ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် ဢၼ်မျၢတ်ႈတွၼ်းလိူဝ် ၽီၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉသေ ဝႆႉၸႂ်ၽိူၵ်ႇၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၸိုၼ်ႈ ဢဝ်ၵျွင်းၼၼ်ႉ လူႇတၢၼ်းထိုင် ၼႂ်းမိုဝ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈယဝ်ႉ။
* 791။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ သူၼ်မၢၵ်ႇမူင်ႈၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ လီသိူဝ်းၸႂ်တႄႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ႁေႃပြ သၢတ်ႈယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလူင် ဢၼ်မီးၼႂ်းသူၼ်မၢၵ်ႇမူင်ႈၼႆႉၵေႃႈ သဵင်တူႇရိယႃႇ လင်မေႃးထုၵ်ႇႁူသေ သဵင်ၵႂၢမ်းဝၢၼ် ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇၶဝ် ဢူၼ်ၼၼ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

* 792။ တမ်ႈတီႈ ႁေႃပြသၢတ်ႈၼႆႉ ၽႆးသီၶမ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈလႅင်းယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈမႆႉဢၼ်မီး သိူဝ်ႈၶူဝ်းၽီ ၸိူင်ႉၼင်ႇမၢၵ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢုမ်ႇလွမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။

* 793။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ် ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ (တွပ်ႇၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။

ဢမ်ၿဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ပႅတ်ႇသုတ်းယဝ်ႉ။


## ၽိုၼ်ဢိင်
ပီတဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ဢၢၼ်းလူႇမွၵ်ႇမၢၵ်ႇမူပ်ႇသီႇလူင်ႇ

## 9. ပီတဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ဢၢၼ်းလူႇမွၵ်ႇမၢၵ်ႇမူပ်ႇသီႇလူင်ႇ
             ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ မိူဝ်ႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းတေဢဝ် မွၵ်ႇမၢၵ်ႇမူပ်ႇသီႇလူင်ႇ ဢၢၼ်းတေၵႂႃႇလူႇတၢၼ်း တမ်ႈတီႈ ထၢတ်ႈ(သရီႇရထၢတ်ႈ)သေ ၽွင်းတိုၵ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ သမ်ႉၵႂႃႇတၢႆၸွမ်းတၢင်း သမ်ႉလႆႈမႃးၸၢမ်ႇပူၺ်ႈႁေႃပြသၢတ်ႈ ၶမ်းလူင်

* 795-6။ ၼၢင်းၽီ ဢၼ်ၼုင်ႈၶူဝ်းလိူင်မိူၼ်ၶမ်း ဢၼ်မီးတမ်းၶွၼ်ႇလိူင်ၶမ်း ဢၼ်မီးၽႃႈယၢၵ်ႈတၼ်းသႃႇ မိူၼ်ၶမ်း ဢၼ်တူဝ်တႃးၸၼ်းၵူးၶမ်း ဢၼ်ပၵ်းမွၵ်ႇမူဝ်ၶမ်း ဢၼ်မီးႁေႃပြသၢတ်ႈၶမ်း ဢၼ်မီးၽႃႈသိူဝ်ႇၼွၼ်းၶမ်း ဢၼ်မီးတီႈယူႇၶမ်း ဢၼ်မီးၵွပ်းၶမ်း ဢၼ်ၵင်ႈၸွင်ႈၶမ်း ဢၼ်မီးရထႃးၶမ်း ဢၼ်မီးမႃႉၶမ်း ဢၼ်မီးဝီးၶူၼ်ႁၢင်ၶမ်း
* 797။ မႂ်းၼၢင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈယူႇမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇသင်မႃးၼေႃး။ ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ ၽွၼ်းလီဢၼ် ၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်လႂ်ၼႆ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ တွပ်ႇမႃးပၼ်ၵဝ်လႄႈ (ၼႆ ၶုၼ်ဢိၼ်းထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)
* 798-9။ ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်း ၶိူဝ်းမၢၵ်ႇမူပ်ႇၶူမ် ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ မီးဢေႃႈ။ ၶႃႈၼၢင်း မီးၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ယိူင်းၸူးဝႃႈ တေလူႇတၢၼ်းပၼ် တမ်ႈတီႈ ထၢတ်ႈသရီရၸဝ်ႈၼႆသေ လႆႈၵႂႃႇပိတ်းဢဝ်မႃး မွၵ်ႇ ၶိူဝ်းမၢၵ်ႇမူပ်ႇၶူမ် သီႇလူင်ႇဢေႃႈ။ ၸွမ်းတၢင်း ၶႃႈၼၢင်း ဢမ်ႇဝႆႉသတိ ၽုင်ဝူဝ်းမႄႈ ဢၼ်တေမႃးပဵၼ်(ၶဵၼ်) တမ်ႈတီႈ ၶႃႈၼၢင်းၼၼ်ႉၶႃႈ။
* 800။ ၼႂ်းၽုင်ဝူဝ်းၼၼ်ႉ ဝူဝ်းမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတူဝ်ၼိုင်ႈ ၸင်ႇမႃးတေႃးသႂ်ႇ ၶႃႈၼၢင်းတၢႆပႅတ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပႆႇတၼ်းထိုင် တမ်ႈတီႈထၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၶႃႈၼၢင်းလႆႈၵႂႃႇလူႇတၢၼ်း တၢင်းလူႇၶႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မီးသေ လႆႈၵႂႃႇလူႇတၢၼ်း တမ်ႈတီႈ ထၢတ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ၽွၼ်းလီမၼ်း တေယႂ်ႇၼမ်တွၼ်း လိူဝ်ၼႆႉၵွၼ်ႇဢေႃႈ။
* 801။ ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်း ဢၼ်ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မႃႇၶ ဢၼ်မျၢတ်ႈထွတ်ႈလိူဝ် ၽီတင်းလၢႆတီႈၶႃႈ... ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽွၼ်းလီ (ၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်ၶႂ်ႈၵႂႃႇလူႇတၢၼ်း မွၵ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း) ၶႃႈၼၢင်း လႆႈဝၢင်းၸုၼ်ႉပႅတ်ႈ ၶၼ်ႇထႃႇၵူၼ်းသေ လႆႈမႃး ၶဝ်ႈပဵၼ် မူႇၸုမ်းၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်းႁဝ်းၶဝ် တီႈၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ (တွပ်ႇၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
* 802။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်း ဢၼ်မျၢတ်ႈလွၼ်ႇတွၼ်းလိူဝ်ၽီတင်းၸိူဝ်း ဢၼ်ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်မႃႇၶ ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽီတႃႇဝတိမ်ႇသႃႇၶဝ် ၼပ်ႉယမ်ၵုၼ်းမုၼ် ရတၼႃႇသၢမ်ပိူင်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၶုၼ်ၽီမႃႇတလိမႃးသေ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
* 803။ ၶုၼ်ၽီမႃႇတလိ... ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး လီဢၢမ်းၼင်ႇၼႆၼႆႉ ႁႃတူၺ်းလူး။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ၶူဝ်းလူႇဢွၼ်ႇ မီးဢိတ်းၼိုင်ႈၵူၺ်းသေတ တၢင်းလီဢၼ်ႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၽွၼ်းလီမၼ်း ယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်တႄႉယဝ်ႉ။ 
* 804။ တမ်ႈတီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃႈ ဢၼ်မႃးၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်း ၽြႃးၸိူဝ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ လုၵ်ႈႁၵ်ႉတပႄးၽြႃး ဢၼ်ပဵၼ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် မီးၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ သင်လႆႈဢဝ် တႃႇၼ လူႇတၢၼ်းၼႆၸိုင် ဢၼ်ဢေႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး။
* 805။ ၶုၼ်ၽီ မႃႇတလိ မႃးလႄႈ။ ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇဝႆႈသႃ ပူႇၸေႃႇ တွၼ်းလိူဝ် တမ်ႈတီႈ ထၢတ်ႈၵႅဝ်ႈမုၼ်ၶမ်းၽြႃးၼၼ်ႉတႃႉ။ ႁဵတ်းတၢင်းလီၼႆႉ လႆႈသိူဝ်းသႃႇယဝ်ႉ။
* 806။ တမ်ႈတီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ဢၼ်တိုၵ်ႉမီးသၢႆၸႂ်ယူႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တမ်ႈတီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ဢၼ်ၶဝ်ႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင် သင်မီး ၼမ်ႉၸႂ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၸိုင် ၽွၼ်းလီမၼ်း တၵ်းပၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ သတ်ႉတဝႃႇၶဝ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဝႆႉၸႂ်လီလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇႁွတ်ႈတီႈလီ သုၵတိယဝ်ႉ။
* 807။ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၶဝ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽြႃးမႃး ပုၼ်ႈတႃႇ ၽွၼ်းလီ ပိူၼ်ႈတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တၵႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ လႆႈပူႇၸေႃႇသၵ်ႉၵႃႇရ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၸိုင် လႆႈႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းၽီယဝ်ႉ။ (ၼႆ ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်းလၢတ်ႈၵွႃႇယဝ်ႉ)။

ပီတ ဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ၵဝ်ႈ သုတ်းယဝ်ႉ။


## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝၼ်ၻၼဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လႆႈဝႆႈၸဝ်ႈရႁၢၼ်း

## 11 - ဝၼ်ၻၼဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လႆႈဝႆႈၸဝ်ႈရႁၢၼ်း
             ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ... မိူဝ်ႈၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇ လႆႈမီးၸႂ်ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်မီးသိၼ်သႂ်လႄႈ လႆႈမႃးၸၢမ်ႇပူၺ်ႈလူၺ်ႈ ဢူငဝ်းႁၢင်ႈလီႁၢင်ႈလဝ်းၼင်ႇၼႆ

* 819။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းလႅင်းပိူင်း ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼင်ႇၼၼ် ငဝ်းတူဝ်မႂ်း ၼၢင်း ဢၼ်လီႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းလႅင်းၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈတၢင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

* 820။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်း ၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။ 

* 822။ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ။ပ။ ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလွင်ႈတၢင်းၵၢမ်ႇ မၼ်း ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။

* 823။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်မီးသိၼ်သီႇလ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် လႄႈ မီးၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ႁၢၼ်ႉၸႂ်ႁၢၼ်ႉၶေႃး ၶုပ်ႉဝႆႉ တမ်ႈတီႈ တိၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်သေ ယၢမ်ႈလႆႈႁွမ်းမိုဝ်း ဝႆႈမႃးၶႃႈဢေႃႈ။

* 824။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်း ၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။

ဝၼ်ၻၼဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သိပ်းဢဵတ်းသုတ်းယဝ်ႉ။


## ၽိုၼ်ဢိင်
မၼ်ꩦူၵၻေဝပုတ်တဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီၶဵတ်ႇ

## 2- ပုရိသဝိမႃၼ

## 5 - မႁႃရထဝၷ်

## 1 - မၼ်ꩦူၵၻေဝပုတ်တဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီၶဵတ်ႇ
             ၶုၼ်ၽီ တမ်ႈတီႈ ႁိမ်းၼွင်ႇၼမ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်းလႆႈပဵၼ်ၶဵတ်ႇ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၽွင်းတိုၵ်ႉထွမ်ႇတြႃး ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ယူႇၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆယွၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵင်ႉဝူဝ်းသေ မိူဝ်းၽႅဝ်မိူင်းၽီ လႆႈမိူဝ်းပဵၼ် ၶုၼ်ၽီ ၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇ ၸိုဝ်ႈ သဵင်လိုဝ်းလင် ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်း တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ

* 857။ ဢဝ်ၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းလႄႈသင်၊ ဢဝ်လွင်ႈဢလုမ်းဢလၢင်းၼမ်လႄႈသင် ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် လီႁၢၼ်ႉၸႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇ ႁိူဝ်ႈလႅင်းသေ မႃးၵူမ်ႈၵွမ်းၼွမ်းဝႆႈ တမ်ႈတီႈ ႁိမ်းတိၼ်ၵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႂ်ၼေႃး (ၼႆ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။

* 858။ ၶႃႈတပႄးႁဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇ လႆႈပဵၼ်ၶဵတ်ႇ ယူႇၵႂ်ႈၵိၼ်ၸမ် တီႈႁိမ်းၼွင်ဢေႃႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉထွမ်ႇတြႃး ၸဝ်ႈႁဝ်းယူႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵင်ႉဝူဝ်း မႃးဢဝ်တၢႆ ၶႃႈတပႄးဢေႃႈ။

* 859။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ယုမ်ႇယမ်ဢွၼ်ႇ ၼိုင်ႈၵႅပ်ႉၼၼ်ႉသေ တူၺ်းၶႃႈလူး တမ်ႈတီႈ ၶႃႈတပႄးၼၼ်ႉ  လွင်ႈတဵမ် ထူၼ်ႈလႄႈသင်၊ လွင်ႈဢလုမ်းဢလၢင်းၼမ်လႄႈသင် လႆႈပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ တူၺ်းဢူၽုင်းဢႃႇၼုၽေႃႇ ၶႃႈ တပႄးၶႃႈလႄႈ။ ငဝ်းတူဝ်ၶိင်းၶႃႈႁဝ်းလႄႈသင်၊ လွင်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် ၶႃႈႁဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် တူၺ်းႁၼ်ၶႃႈလႄႈ။ 

* 860။ သတ်ႉတဝႃႇ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈထွမ်ႇငိၼ်း လိၼ်းထမ်း တြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵေႃးတမၼၼ်ႉ တႄႉ တၵ်းတေလႆႈႁွတ်ႈထိုင် တီႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶီၼႅင်၊ တီႈ(ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ)ၼိမ်မၼ်ႈ ဢမ်ႇၵၢတ်ႈယဝ်ႉ (ၼႆ လၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)

             မၼ်ꩦူၵဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈပိူၼ်ႈ သုတ်းယဝ်ႉ။


## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး

**ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး

**ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵၵ်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈရူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၵႅင်း-ၸႄႈၼႃး ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ယၢၼ် 14 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်ႈၼိူဝ်ယဝ်ႉ မိူဝ်ႈႁိမ်းႁွမ်း ပီ 1891 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ဝၢၼ်ႈၶျွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၸိၼ်ႇ ၼႃႈလိၼ်သၢမ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်ႈၶျွၵ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼႆယဝ်ႉ။

ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼႆႉ တင်း ဝဵင်းယေႇဢူး ဢၼ်မီးတီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼမ်ႉမူးၼၼ်ႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 12 လၵ်းသေ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းယၢင်ရူတ်ႉၵႃး ႁွတ်ႈထိုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးတေၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆၵေႃႈ တႆၼိူဝ် ပႅၵ်ႈတၢင်းႁွင်ႈမူးၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ဢဝ်တင်းရူတ်ႉၵႃးသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မွၵ်ႈ 25 လၵ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝၢၼ်ႈၵပႂႅတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်း၊ ႁွင်ႈပလိၵ်ႈ၊ သၢႆလူမ်း လႄႈ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ၊ ၵၢတ်ႇ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီးယူႇ မွၵ်ႈ 500 ပၢႆယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်လႄႈ တီးၼိူဝ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။

ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ငၶျိတ်ႉၺူဝ်ႇၵိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၶၢမ်ႇသႅတ်ႉၸႃႇ တီႈဢလွင်းၽယႃးသေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေတႃႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈၼႆ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ ဢမ်ႇပေႃးၵိုၼ်းၵႃႈႁိုဝ်။

မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၢၼ်ႈဢိၼ်ႇၵျိၼ်း မွၵ်ႈသွင်လၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝေႇပူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼႆႉ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈဢၼ်ယႂ်ႇလူင် မီးဝႆႉမွၵ်ႈ (7) လုၵ်ႈၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈ (ငႃးပူင်ႇၸႅတ်ႉ - ငါးပုံစက်) ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉတႄႉ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
*"Kin-u Map — Satellite Images of Kin-u" Maplandia

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ
ဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်း

**ဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်း** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
မီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ မွၵ်ႈလၢႆၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်တီႈ ဢၼ်ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မႁႃႇပၼ်ႇထုလ ဢိၵ်ႇပႃး ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၼွင်ႇတေႃႇမိၼ်းၵျီးၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1760 မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် ၶုၼ်ႈသိုပ်ႇ သၢႆၸိူဝ်ႉႁိူၼ်းၵုင်းပွင်ႇ ထူၼ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢႆး ဢၼ်လႆႈၽွင်းငမ်း တီႇပႄးယိၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ႈ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း သတူဝ်းမိၼ်းၸေႃး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းတေႃႇ မိူင်းရၶႅင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1784 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ တီႈပႄးယိၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1808 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢႆးၸႄႈၵႅင်း (ဝၢႆးမႃး ပဵၼ် [ၶုၼ်ၸႄႈၵႅင်း) ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး သတူဝ်းမိၼ်းၸႃးၼၼ်ႉ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈၶူး ၸဝ်ႈၸၢႆးတီႇပႄးယိၼ်းယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 2003 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇတူင်ႇဝူင်းပၢႆးမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၶၢဝ်းတၢင်း [ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ တီႇပႄးယိၼ်း မႃး မိူဝ်ႈပီ 2003 လိူၼ်မေႇ 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
ဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်းၼႆႉ မီးတၢင်းရူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵၢႆႇသိုပ်ႇဝႆႉတင်း ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊ ဝဵင်းပုတလိၼ်ႇ ဝဵင်းယေႇဢူး လႄႈ ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
*ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်း *Maplandia*

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ
ၵၵ်ၵꩦၵရသၻႃယၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လႆႈလူႇၽၵ်းသွမ်းပူႇ

## 4. ၵၵ်ၵꩦၵရသၻႃယၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လႆႈလူႇၽၵ်းသွမ်းပူႇ
	ၶုၼ်ၽီ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်း လႆႈဢဝ် ၽၵ်းသွမ်းပူလူႇတၢၼ်းလႄႈ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၽီၼၼ်ႉ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇမၼ်း လႆႈမိူဝ်းမီး ၽၵ်းတူၵႅဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈပူၶမ်းသေ လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ တၢင်းၵႃႈတၢင်းဝႅၼ် ပရိသတ်ႈတင်းၼမ်။
* 910။ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်သဝ်သႅင်လႅင်ၼႆႉ သုင်တႄႉယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်မၼ်း မီးသိပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇယဝ်ႉ။ ႁေႃပြသၢတ်ႈပၢႆလႅမ် ၵႂၢင်ႈၵူင်လူင် ၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင် ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် ႁဵတ်းပဵၼ်သဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉသိူဝ်ႇမၼ်း ဢဝ်ၶႅပ်းၶမ်း သိူဝ်ႇဝႆႉလႄႈ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉတႄႉတႄႉ။
* 911။ (မႂ်းၶုၼ်ၽီၸမ်ႉ) ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ သူတ်ႉၵေႃႈ သူတ်ႉ ၵိၼ်ၵေႃႈ ၵိၼ်ယဝ်ႉ။ သဵင်တိင်ႇၽီၶဝ်ၵေႃႈ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လီထွမ်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼႆႉ ၵႃႇမၵုင်ႇႁႃႈပိူင် ၸီးၸိမ်ႇၽီ မီးဝႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ် တၼ်းသႃႇၶမ်း ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈမူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
* 912။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်သေ လႆႈမီးဢူငဝ်းႁၢင်ႈၽၢင် ၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၵ်ႇလၢႆး ဢၼ်လႂ်သေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ (လွင်ႈၽွၼ်းလီသိူဝ်းသႃႇ) မႃးလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈယူႇၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး လွင်ႈသိူဝ်းၸႂ် ၸီးၸိမ်ႇတင်းသဵင်ႈ တဵမ်ထူၼ်ႈၼေႃး။
* 913။ ၶုၼ်ၽီဢၼ်ဢႃႇၼုၽေႃႇ ၽုင်းယႂ်ႇ။ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇ လၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်ၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ မႂ်းမႃးလႆႈမီး ၽူင်းတၼ်းၶူဝ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းမႂ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 914။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 915။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်း ၽၵ်းပူၼၼ်ႉလႄႈ ၶႃႈၸင်ႇမႃးလႆႈ ၸီးၸိမ်ႇၽီ  ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ် တီႈၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၵုသူဝ်ႇတၢင်းလီၼၼ်ႉ တီႈၽၵ်းတူ ၸင်ႇမႃးမီးဝႆႉ ႁၢင်ႈပူၶမ်း ဢၼ်မီးတိၼ်သိပ်းၶွၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 916။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်း ၽၵ်းပူၼၼ်ႉလႄႈ ၶႃႈၸင်ႇမႃးလႆႈ ၸီးၸိမ်ႇၽီ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၵဝ်ၶႃႈ မႃးလႆႈ(ၽွၼ်းလီ)တဵမ်ထူၼ်ႈ တီႈမိူင်းၽီၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶႃႈႁဝ်း လႆႈမီးလွင်ႈသိူဝ်းၸႂ် ၸီးၸိမ်ႇတင်းသဵင်ႈ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။
* 917။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ၊ တွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄပၼ် ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈတပႄး လႆႈႁဵတ်း ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆလႄႈ ၶႃႈလႆႈမီး ၽုင်းတၼ်းၶူဝ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆလႄႈ ငဝ်းတူဝ်ၶႃႈတပႄးႁဝ်း ႁိူဝ်ႈလႅင်းၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉ။
ၵၵ်ၵꩦၵ ရသ ၻႃယၵဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သီႇ သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၻွႃရပႃလၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်ဢဝ်သူပ်းလၢတ်ႈ ပၼ်တီႈယူႇရႁၢၼ်း

## 5 - ၻွႃရပႃလၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်ဢဝ်သူပ်းလၢတ်ႈ ပၼ်တီႈယူႇရႁၢၼ်း
	ၶုၼ်ၽီ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ လဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ယူႇသဝ်းတီႈၼႆႈၶႃႈလႄႈ”  ၼႆလႄႈ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၽီၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇမီးႁၢင်ႈႁေႃဝိမၢၼ်ႇ ဢၼ်သဝ်မၼ်း ပဵၼ်သႅင်လႅင်၊ ႁေႃပြသၢတ်ႈ ဢၼ်သဝ်မၼ်းပဵၼ် ပတ်းလမ်
* 918။ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်သဝ်သႅင်လႅင်ၼႆႉ သုင်တႄႉယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်မၼ်း မီးသီပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇယဝ်ႉ။ ႁေႃပြသၢတ်ႈပၢႆလႅမ် ၵႂၢင်ႈၵူင်လူင် ၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင် ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် ႁဵတ်းပဵၼ်သဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉသိူဝ်ႇမၼ်း ဢဝ်ၶႅပ်းၶမ်း သိူဝ်ႇဝႆႉလႄႈ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉတႄႉတႄႉ။
* 919။ (မႂ်းၶုၼ်ၽီၸမ်ႉ) ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ သူတ်ႉၵေႃႈသူတ်ႉ ၵိၼ်ၵေႃႈ ၵိၼ်ယဝ်ႉ။ သဵင်တိင်ႇၽီၶဝ်ၵေႃႈ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လီထွမ်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼႆႉ ၵႃႇမၵုင်ႇႁႃႈပိူင် ၸီးၸိမ်ႇၽီ မီးဝႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ် တၼ်းသႃႇၶမ်း ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈမူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
* 920-1။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ လႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ ။ ဢူငဝ်းမႂ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။ (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 922။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 923။ ဢႃႇယုၽီၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁဵင်ပီယဝ်ႉ။ ၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶႃႈယၢမ်ႈဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း သေ လၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းဝႃႈ “ၼင်ႈတီႈၼႆႈၶႃႈလႄႈ”ၼႆယဝ်ႉ။ (ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ႁၵ်ႉသႃ သိၼ်သီႇလယဝ်ႉ။ ထႅမ်သၢင်ႈ ၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇယဝ်ႉ) ၼႆသေ ဢဝ်ၸႂ် ၼပ်ႉယမ် ၸဝ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွမ်ႉၵူၺ်း (ဢဝ်သူပ်းဢွၼ်ႇဝႃႈ ၸႂ်ဢွၼ်ႇ ၼပ်ႉယမ်)ၼင်ႇၼႆၵူၺ်း ၵေႃႉဢၼ်မီးၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈၵႂႃႇႁွတ်ႈမိူင်းၽီ လႆႈမီးၸီးၸိမ်ႇၽီ တဵမ်ထူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ 
* 924-5။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶႃႈလႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွၵ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။

ၻွႃရပႃႇၵဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁႃႈ သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ပꩪမၵရၼီယဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လႆႈဢဝ်ၸႂ် ၼပ်ႉယမ်ၽြႃး

## 6 - ပꩪမၵရၼီယဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လႆႈဢဝ်ၸႂ် ၼပ်ႉယမ်ၽြႃး

	ၶုၼ်ၽီ မီးၸႂ်ယုမ်ႇယမ်ၽြႃးသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈႁဵတ်းတႃႇၼၵုသူဝ်ႇလႄႈ လႆႈမႃးၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ ႁေႃပြသၢတ်ႈ ၸဵတ်းပၢၵ်ႇ ဢၼ်သုင်သိပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇ ဢၼ်သဝ်မၼ်းပဵၼ် ပတ်းလမ်ၼၼ်ႉလႄႈ
* 926။ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်သဝ်သႅင်လႅင်ၼႆႉ သုင်တႄႉယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်မၼ်း မီးသီပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇ ယဝ်ႉ။ ႁေႃပြသၢတ်ႈပၢႆလႅမ် ၵႂၢင်ႈၵူင်လူင် ၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင် ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် ႁဵတ်းပဵၼ်သဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉသိူဝ်ႇမၼ်း ဢဝ်ၶႅပ်းၶမ်း သိူဝ်ႇဝႆႉလႄႈ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉတႄႉတႄႉ။
* 927။ (မႂ်းၶုၼ်ၽီၸမ်ႉ) ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ သူတ်ႉၵေႃႈသူတ်ႉ ၵိၼ်ၵေႃႈ ၵိၼ်ယဝ်ႉ။ သဵင်တိင်ႇၽီၶဝ်ၵေႃႈ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လီထွမ်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼႆႉ ၵႃႇမၵုင်ႇႁႃႈပိူင် ၸီးၸိမ်ႇၽီ မီးဝႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ် တၼ်းသႃႇၶမ်း ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈမူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
* 928-9။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ လႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ ။ ဢူငဝ်းမႂ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။ (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 930။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 931။ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်မေႃႁူႉဝႃႈ ပုၼ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးၽွၼ်းလီ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီႁဵတ်း (ၸိူဝ်းတႃႇၼ)ၵုသူဝ်ႇတၢင်းလီပၼ် တမ်ႈတီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ဢၼ်မီးတၢင်းတိုဝ်းၵမ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းလူႇ ဢၼ်လူႇထိုင်တီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၼၼ်ႉ ၽွၼ်းလီမၼ်း ယႂ်ႇမျၢတ်ႈတႄႉယဝ်ႉ။
* 932။ ပုၼ်ႈတႃႇ ၽွၼ်းပၢင်ႈ ၶႃႈတပႄးသေ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵျွင်းၸေႇတၼဝၼ်ႇသေ ႁွတ်ႈမႃး ထိုင် မိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိယဝ်ႉ။ ၶႃႈတပႄးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ၼပ်ႉယမ်မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၼၼ်ႉသေ လႆႈၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းၽီ ယူႇယဝ်ႉ။
* 933-4။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶႃႈလႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွၵ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ပꩪမၵရၼီယဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁူၵ်း သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၻုတိယၵရၼီယဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်ၼပ်ႉယမ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း

## 7 - ၻုတိယၵရၼီယဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်ၼပ်ႉယမ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း
	လွင်ႈၶုၼ်ၽီပႃးၼိုင်ႈ မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇ ၼပ်ႉယမ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းပႃးၼိုင်ႈ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၼလႄႈ လႆႈၵႂႃႇ ၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ ႁေႃပြသၢတ်ႈ ၸဵတ်းပၢၵ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶုၼ်ၽီပႃႈၼႃႈၼၼ်ႉ-
* 935။  ႁေႃဝိမၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်သဝ်သႅင်လႅင်ၼႆႉ သုင်တႄႉယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်မၼ်း မီးသီပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇယဝ်ႉ။ ႁေႃပြသၢတ်ႈပၢႆလႅမ် ၵႂၢင်ႈၵူင်လူင် ၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင် ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် ႁဵတ်းပဵၼ်သဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉသိူဝ်ႇမၼ်း ဢဝ်ၶႅပ်းၶမ်း သိူဝ်ႇဝႆႉလႄႈ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉတႄႉတႄႉ။
* 936။ (မႂ်းၶုၼ်ၽီၸမ်ႉ) ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ သူတ်ႉၵေႃႈ သူတ်ႉ ၵိၼ်ၵေႃႈ ၵိၼ်ယဝ်ႉ။ သဵင်တိင်ႇၽီၶဝ်ၵေႃႈ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လီထွမ်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼႆႉ ၵႃႇမၵုင်ႇႁႃႈပိူင် ၸီးၸိမ်ႇၽီ မီးဝႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ် တၼ်းသႃႇၶမ်း ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈမူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
* 937-8။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ လႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ ။ ဢူငဝ်းမႂ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။ (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 939။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 940။ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်မေႃႁူႉဝႃႈ ပုၼ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးၽွၼ်းလီ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီႁဵတ်း (ၸိူဝ်းတႃႇၼ)ၵုသူဝ်ႇတၢင်းလီပၼ် တမ်ႈတီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ဢၼ်မီးတၢင်းတိုဝ်းၵမ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းလူႇ ဢၼ်လူႇ ထိုင်တီႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၼၼ်ႉ ၽွၼ်းလီမၼ်း ယႂ်ႇမျၢတ်ႈတႄႉယဝ်ႉ။
* 941။ ပုၼ်ႈတႃႇ ၽွၼ်းပၢင်ႈ ၶႃႈတပႄးသေ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵျွင်းၸေႇတၼဝၼ်ႇသေ ႁွတ်ႈမႃး ထိုင် မိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိယဝ်ႉ။ ၶႃႈတပႄးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ၼပ်ႉယမ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းၽီ ယူႇယဝ်ႉ။
* 942-3။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶႃႈလႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွၵ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။

ၻုတိယၵရၼီယဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ၸဵတ်း သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ပꩪမသူၸိဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၶဵမ်

## 8 - ပꩪမသူၸိဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၶဵမ်
	ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶူဝ်းလူႇလဵၵ်ႉၼွႆႉသေတႃႉ ၽွၼ်းလီမၼ်း ၸၢင်ႈယႂ်ႇယူႇၼႆလႄႈ ဢဝ်ၶဵမ်လူႇတၢၼ်းသေ လႆႈမိူဝ်းၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ ႁေႃၿြသၢတ်ႈ ၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင် ဢၼ်သဝ်မၼ်း ပဵၼ်သႅင်လႅင်၊ 
* 944။ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်သဝ်သႅင်လႅင်ၼႆႉ သုင်တႄႉယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်မၼ်း မီးသိပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇယဝ်ႉ။ ႁေႃပြသၢတ်ႈပၢႆလႅမ် ၵႂၢင်ႈၵူင်လူင် ၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင် ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် ႁဵတ်းပဵၼ်သဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉသိူဝ်ႇမၼ်း ဢဝ်ၶႅပ်းၶမ်း သိူဝ်ႇဝႆႉလႄႈ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉတႄႉတႄႉ။
* 945။ (မႂ်းၶုၼ်ၽီၸမ်ႉ) ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ သူတ်ႉၵေႃႈ သူတ်ႉ ၵိၼ်ၵေႃႈ ၵိၼ်ယဝ်ႉ။ သဵင်တိင်ႇၽီၶဝ်ၵေႃႈ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လီထွမ်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼႆႉ ၵႃႇမၵုင်ႇႁႃႈပိူင် ၸီးၸိမ်ႇၽီ မီးဝႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ် တၼ်းသႃႇၶမ်း ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈမူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
* 946-7။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ လႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ ။ ဢူငဝ်းမႂ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။ (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 948။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 949။ လႆႈလူႇတၢၼ်း ၶူဝ်းလူႇ ဢၼ်မီးသၽေႃးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းလူႇ ဢၼ်မီးသၽေႃးၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ ၽွၼ်းလီမၼ်း မီးသၽေႃး ၼင်ႇၼၼ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ထုၵ်ႇလီလူႇတၢၼ်း ၶူဝ်းလူႇ (ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသၽေႃးတၢင်း ၽိတ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းလူႇ (ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသၽေႃးတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ) ၽွၼ်းလီမၼ်း ယႂ်ႇမျၢတ်ႈတႄႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈ တၢင်းမၼ်းတႄႉ ၵဝ်လႆႈလူႇၶဵမ်မႃးလႄႈ တၢင်းလူႇ(ၶဵမ်)ၵဝ်ၼၼ်ႉ မျၢတ်ႈတွၼ်းတႄႉယဝ်ႉ။
* 950-1။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶႃႈလႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွပ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ပꩪမသူၸိဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ပႅတ်ႇ သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၻုတိယသူၸိဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၶဵမ်

## 9 - ၻုတိယသူၸိဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၶဵမ်
	ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶူဝ်းလူႇလဵၵ်ႉၼွႆႉသေတႃႉ ၽွၼ်းလီမၼ်း ၸၢင်ႈယႂ်ႇယူႇၼႆလႄႈ ဢဝ်ၶဵမ်လူႇတၢၼ်းသေ လႆႈမိူဝ်းၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ ႁေႃၿြသၢတ်ႈ ၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင် ဢၼ်သဝ်မၼ်းပဵၼ်သႅင်လႅင်ပတ်ႉတမျႃး၊
* 952။ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်သဝ်သႅင်လႅင်ၼႆႉ သုင်တႄႉယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်မၼ်း မီးသီပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇ ယဝ်ႉ။ ႁေႃပြသၢတ်ႈပၢႆလႅမ် ၵႂၢင်ႈၵူင်လူင် ၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင် ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် ႁဵတ်းပဵၼ်သဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉသိူဝ်ႇ မၼ်း ဢဝ်ၶႅပ်းၶမ်း သိူဝ်ႇဝႆႉလႄႈ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉတႄႉတႄႉ။
* 953။ မႂ်းၸမ်ႉ ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ သူတ်ႉၵေႃႈ သူတ်ႉ ၵိၼ်ၵေႃႈ ၵိၼ်ယဝ်ႉ။ သဵင်တိင်ႇ ၽီၶဝ်ၵေႃႈ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လီထွမ်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၼႆႉ ၵႃႇမၵုင်ႇႁႃႈပိူင် ၸီးၸိမ်ႇၽီ မီးဝႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ် တၼ်းသႃႇၶမ်း ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈမူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
* 954-5။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ လႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ ။ ဢူငဝ်းမႂ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။ (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 956။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 957။ မိူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်း ပဵၼ်ၽဝၵူၼ်းၼၼ်ႉ-
* 958။ ၶႃႈတပႄးလႆႈဝႆႈသႃ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ ဢၼ်မုၼ်ႈၶႆးၵိလေႇသႃႇဢမ်ႇမီး၊ ဢၼ်မီးၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ် ဢမ်ႇ ၶုၼ်ႇဢမ်ႇသဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈတပႄး မီးၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ တၢမ်တူဝ် လႆႈဢဝ် ၶဵမ် လူႇတၢၼ်းပၼ် တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇယဝ်ႉ။
* 959-960။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶႃႈလႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်း ၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွပ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ၻုတိယသူၸိဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ၵဝ်ႈ သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ပꩪမၼႃၷဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇမွၵ်ႇပႅတ်ႇလူင်

## 10 - ပꩪမၼႃၷဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇမွၵ်ႇပႅတ်ႇလူင်
	ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်လႆႈဢဝ် မွၵ်ႇပႅတ်ႇလူင်ႇ တၢမ်တူဝ် လူႇတၢၼ်း တမ်ႈတီႈ ထၢတ်ႈၵွင်းမူးၽြႃးမႁႃႇၵတ်ႉသပလႄႈ လႆႈၶီႇၸၢင်ႉႁႅင်းလူင် ၽႂ်းၽၢႆသေ ၸၢမ်ႇပူၺ်ႈသိူဝ်းလူၺ်ႈၸွမ်း ၼွင်မူဝ်၊ သဵင်တူႇရိယႃႇၵူႈပိူင်ပိူင်-
* 961။ ၶီႇၼိူဝ်ၸၢင်ႉ ဢၼ်တူဝ်ၶၢဝ်ပွတ်ႇ ဢၼ်ငႃးမၼ်း ဢမ်ႇမီးႁွႆးတႅၵ်ႇ ဢၼ်လုၼ်ႈယႂ်ႇ မီးႁႅင်းယႂ်ႇသေ ၵႂႃႇလႆႈၽႂ်းၽၢႆ ဢၼ်ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီငၢမ်း မိၼ်မႃးၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်သေ ၽႅဝ်မႃးတီႈၼႆႈယဝ်ႉ။
* 962။ ငႃးၸၢင်ႉသွင်လူၼ်ႈၼၼ်ႉ မေႃၽၢၼ်ႇပဵၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ၼွင်ၼမ်ႉၸိုၼ်ႈသႂ် ဢၼ်မီးမွၵ်ႇမူဝ်ပတုမ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မွၵ်ႇမူဝ်ပတုမ်ႇမႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သဵင်တူႇရိယႃႇ မေႃးလင်ၵူႈပိူင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇ ဢၼ်မေႃ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်မူၼ်ႈသိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၽဵင်ႈၵႂၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။
* 963။ မႂ်းၼႆႉ မီးဢႃႇၼုၽေႃႇယႂ်ႇသေ ၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းၽီ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်မႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးဢၼ်လႂ်သေ လႆႈမီးဢႃႇၼုၽေႃႇ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးဢၼ်လႂ်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းၸွတ်ႇၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 964 ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 965။ လႆႈမီးၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ၵဵပ်းဢဝ် မွၵ်ႇႁူင်ႈ ပႅတ်ႇလူင်သေ တၢမ်တူဝ်လႆႈၵႂႃႇလူႇတၢၼ်း တမ်ႈတီႈ ထၢတ်ႈၵွင်းမူး ၽြႃးမႁႃၵတ်ႉသပယဝ်ႉ။
* 966-7။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶႃႈလႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်း ၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွပ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ပꩪမသူၸိဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သိပ်း သုတ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၻုတိယၼႃၷဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီသိၼ်မၼ်ႈ လူႇၶဝ်ႈသွမ်း ၼမ်ႉဝၢၼ်

## 11 - ၻုတိယၼႃၷဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီသိၼ်မၼ်ႈ လူႇၶဝ်ႈသွမ်း ၼမ်ႉဝၢၼ်
	ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်ဢမ်ႇဢဝ်တၢႆသၢႆၸႂ်ပိူၼ်ႈ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇလၵ်ႉ ၶူဝ်းပိူၼ်ႈ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇၵိၼ်လဝ်ႈ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈ ပႅတ်ႉလႅၼ်၊ ဢၼ်ငိူင်ႉဝႄႈ ၵႃႇမေႇသုသေ မီးၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် လႆႈလူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းလႄႈ ၼမ်ႉဝၢၼ်မႃး သေ လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈလူၺ်ႈ ၶီႇၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ-
* 968။ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ႁိူဝ်ႈလႅင်း ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼၼ်ႉ မႂ်းၶိုၼ်ႈၶီႇၼိူဝ်ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ ဢၼ်မီးၼၢင်းၽီတင်းၼမ် ဢုမ်ႇလွမ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇ ႁိူဝ်ႈလႅင်း ဢႅဝ်ႇလႄႇ ထိူၼ်ႇၼိုင်ႈယဝ်ႉထိူၼ်ႇၼိုင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။
* 969-70။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ လႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ ။ ဢူငဝ်းမႂ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။ (ၼႆ ၸဝ်ႈဝင်ႇၵီႇသ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 971။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈဝင်ႇၵီႇသၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 972။ မိူဝ်ႈၶႃႈတပႄး ပဵၼ်ၵူၼ်းတီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢုပႃႇသၵႃႇ တပႄးမုၼ်ၶမ်းၽြႃး ဢၼ်မီး ဢၼ်မီး ၸၵ်ႉၶုႁႃႈပိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈဢဝ်တၢႆပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈလၵ်ႉဢဝ် ၶူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇပၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 973။ လဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိၼ်မႃး။ ၵႂၢမ်းဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈ။ ၵူၺ်းႁၢၼ်ႉၸႂ်လူၺ်ႈၸွမ်း မေး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း။ မီးၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ ၶဝ်ႈသွမ်းလႄႈသင် ၼမ်ႉၸဵမ်းၼမ်ႉဝၢၼ်လႄႈသင်  တၢင်းလူႇတၢင်ႇ ပိူင်လႄႈသင် လူႇတၢၼ်းၵႂႃႇ ၼပ်ႉၼပ်ႉယမ်ယမ်တီႈၶႃႈယဝ်ႉ။
* 974-5။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶႃႈလႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်း ၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွပ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ၻုတိယၼႃၷဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သိပ်းဢဵတ်း သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၸႄႈဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ

**ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉယဝ်ႉ။

ဝဵင်းၵဝ်ႇႁၢၼ်ႇလိၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းပျူႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ဢေႇတီႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 1 ၼၼ်ႉသေ လႆႈပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ လႄႈ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈၼႂ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 8 လႄႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 8 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2014 လိူၼ်ၵျုၼ် ၼၼ်ႉ ဝဵင်းၵဝ်ႇႁၢၼ်ႇလိၼ်း ၼႆႉ ဢိၵ်ႇတင်း ဝဵင်းၵဝ်ႇဝိသၼူဝ်း လႄႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇသရေႇၶိတ်ႉတရႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၶူဝ်းပူၺ်ႈလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ၸႄႈဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း

**ၸႄႈဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ

**ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဝႅတ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈသေ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ မီးမွၵ်ႈ ႁႃႈသႅၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉၼႆႉ ဢဝ်တင်း ဝၢၼ်ႈ 70 ပၢႆသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉသေ မီးဝႆႉ တီႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉမူး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃးသေ ဝၢၼ်ႈလႃႉတေႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၸွမ်း လွင်ႈလၢတ်ႈတၢင်းၸႃ ပေႃးၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵႂၢမ်းၵူၼ်းလႃႉတေႃးၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်တၢင်း ရူတ်ႉၵႃး တႃႈလိူဝ်ႇ-ၸႄႈတၼႃး ဢၼ်မီးယၢၼ်ၵႆ 8 လၵ်းတင်း ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ယၢၼ် 17 လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်တၢင်း ရူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် တႄႇသိမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉ ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉလႅတ်ႉဢွၼ်ႇၵူၺ်းသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသျဵင်းမၵႃးယဝ်ႉ။ မွၵ်ႈမိူဝ်ႈပီ 1898-99 ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းယဝ်ႉ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၵႅင်း-ၸႄႈၼႃးသေ ၵူၼ်းတီႈ သျဵင်းမၵႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉမႃးၸူး ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းၽင်ႇတၢင်း ရူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈလုၵ်ႉဢဝ် သျဵင်းမၵႃးသေ ၶၢႆႉမႃးၸူး ဝႅတ်ႉလႅတ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1906 မႃး ၽိူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း ႁွင်ႈၶုတ်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇယဝ်ႉၼႆ ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉၼႆႉ တိူဝ်းၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။

တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ တင်းဢၼ်ၼႆႉ မီး 512 လွၵ်းလၵ်းသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈ မွၵ်ႈ 90 ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းလီႁွင်ႈၶုတ်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တိူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈလႆႈ တင်းၼမ်လႄႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်သေပိူၼ်ႈ ယဝ်ႉ။ ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၵုၺ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉၼႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵေႃႈႁဵတ်းဝႆႉလႄႈ ဝၢၼ်ႈႁၢၼ်ႇလိၼ်းၵျီးၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၸွမ်းၵၢၼ်ၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် သွင်ဢၼ်သေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ႁၢၼ်ႇလိၼ်း လႄႈ ၼွင်လူင်ၵတူး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
* ၸဝ်ႈသြႃႇမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရူင်ႇ ဢသျိၼ်ႇၸၼၵႃႇၽိဝမ်ႇသ (ဝၢၼ်ႈသရၢႆႇ)
* ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ သပျေႇၺူဝ်ႇမွင်ႇဢူး (ယိၼ်းတေႃး)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ
ဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း

**ဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း၊ ၼႃႈလိၼ် ၼႃႈၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇသုတ်း တီႈၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1946 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ဢူးသုမ်ပေႃး ပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉပႃႇထိူၼ်ႇ တီႈၼၢၼ်းယုၼ်းယဝ်ႉ။ ၽိူဝ် ဢူးသုမ်ႇပေႃး လႆႈသဵင်ႈၵႂႃႇ တီႈႁူးၵွင်း မိူဝ်ႈ 1954 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 13 ၼၼ်ႉၼႆ လႆႈဢဝ် ၼၢၼ်းယုၼ်းၼႆႉ ဝႆႉတႂ်ႈမိုဝ်း ၵႃႇမၢႆးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းသေတႃႉ ၶဝ်ႈပႃးၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းယဝ်ႉ။

ၼၢၼ်းယုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႃႇၵၶဝ် ယူႇသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2010 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 14-16 ၼၼ်ႉ တီႈ ဝဵၼ်းၼၢၼ်းယုၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၶမ်းတီႈ ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ပွႆးပီမႂ်ႇၼႃႇၵ ပဵၼ်ပွၵ်ႉၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
ဝဵင်းလႄႇသျီး

**ဝဵင်းလႄႇသျီး** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ၸႄႈဝဵင်းလႄႇသျီး၊ ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းၸမ် လႅၼ်လိၼ် မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီး ဝၢၼ်ႈထမၢၼ်ႇသီႇ သေ မီးတၢင်းၵႃး ၵၢႆႇသိုပ်ႇၸူး ဝဵင်းႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်းယဝ်ႉ။

လႄႇသျီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီး ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၵတႄး လၢႆႇသျီးၼႆသေ မၼ်းတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၼ် ၽုၼ်ႇလိၼ်မၼ်းလိၼ်ႁႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေ မိူင်းမၢၼ်ႈတင်းမိူင်း တူၵ်းတႂ်းမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1917 ၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးတီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်လႄႇသျီးသေ ဢဝ်တပ်ႉ တမ်းတီႈ ထဵင်ႇၵူတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလႄႇသျီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1923 လႆႈလုၵ်ႉဢဝ် ထဵင်ႇၵူတ်ႉ ၶၢႆႉၸူး လႄႇသျီးသေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်း 2008 သေ မိူဝ်ႈ 2008 လိူၼ်မေႇ 29 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၸႄႈဝဵင်း လႄႇသျီး၊ လႁႄႇ လႄႈ ၼၢၼ်းယုၼ်း 3 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ

**ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ** ( ;  ; ) ၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ပဵၼ်တီႈဢၼ် တႄႇ ၸိူဝ်ႉႁိူၼ်းၶုၼ်ၵုင်းပွင်ႇ ၊ ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႃးလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၵႆယၢၼ် 79 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တင်းရူတ်ႉၵႃးသေၵႂႃႇၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇမွၵ်ႈ 4 ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃး ၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမျွင်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 17 လၵ်းသေ ဢဝ်တၢင်းသိူဝ်ႇႁိၼ် လႄႈသင်၊ တင်းဝဵင်းယေႇဢူး ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၼမ်ႉမူး ဢၼ်ၵႆယၢၼ် 24 လၵ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းသိူဝ်ႇႁိၼ်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တႃႇၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ တီးၼိူဝ်ၽင်ႇ ႁွင်ႈၶုတ်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သူၺ်ႇပူဝ်ႇမျွၵ်ႉလႅတ်ႉ (မိုဝ်းႁွင်ႇ)၊ သူၺ်ႇပူဝ်ႇတွင်ႇလႅတ်ႉ (မိုဝ်းၸၢၼ်း)ၼႆယဝ်ႉ။ သူၺ်ႇပူဝ်ႇမျွၵ်ႉလႅတ်ႉ ၼႆႉ ၽႅဝ်ထိုင် ၽၢႆၵႃႇပူဝ်းသေ သူၺ်ႇပူဝ်ႇတွင်ႇလႅတ်ႉၼႆႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉယဝ်ႉ။

## ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်

ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်လႄႈ မီးဝႆႉၵွင်းမူးတင်းၼမ် ဢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်တႄႇမႃးၼၼ်ႉသေ မီးပႃးယူင်ႉသၢင်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွင်းမူးၶမ်း ႁွင်ႉ ၵွင်းမူးၸဵင်ႇဝဵင်း ဢၼ် ဢလွင်းမိၼ်းတယႃးတႄႇမႃး၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၶျႅတ်ႉတူဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ လႄႈ ၶုမ်ႇလုပ်ႇဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ၸၸိူဝ်းၼႆႉ လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼွင်မႁႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ႁဵတ်းၽၢႆႁႄႉမႃးၼၼ်ႉ လီမူၼ်ႈၸႂ်သေ တီႈပၼ်ႇႁွပ်ႇၼွင်ၼၼ်ႉ မီးပႃႇတူၼ်ႈထၢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၼၼ်ႉ မွၵ်ႈလၵ်းပၢႆၶိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ *တတ်ႉၵူင်း* ဢၼ်သိုၵ်းၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼင်ႇဝဵင်းတူဝ်ႇယၢင်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈသေ မီးဝႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီ၊ ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ တႅဝ်းသိုၵ်း လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် တီႈတတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးမေႃႇၽၢႆႇတႅၵ်ႈလိၵ်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇတင်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇတင်း တတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မီးဝႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ မီးဝႆႉ ႁိူၼ်းတီႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ *ပူဝ်ႇၵူင်း* ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပူဝ်ႇၵူင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လုမ်းႁွင်ႈၶုတ်း လႄႈ လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ လႄႈ မီးပူဝ်ႇတႄးၸႅတ်ႉသျိၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
* ႁၢင်ႈႁေႃ သူၺ်ႇပူင်ႇရတၼႃႇမင်ႇၵလႃႇ
* လိၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်
* ၼွင်မႁႃႇၼၼ်ႇတႃႇ
* ၽၢႆၵႃႇပူဝ်း
* ၽၢႆတၽၢၼ်းသဵၵ်ႉ

### ၽြႃးလႄႈၵွင်းမူး

* ၵွင်းမူးၸဵင်ႇဝဵင်း (ၵွင်းမူးမေႃႇတေႃးမျိၼ်ႇတႃႇ)
* ၵွင်းမူးၶျၢၼ်းတႃႇယ ၶျၢၼ်းတႃႇၵျီး (ၵူၼ်းဝဵင်းၶဝ် ႁွင်ႈဝႃႈ ၽြႃး ၼႆၵူၺ်း)
* ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ
* ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတူဝ်ႇၶျႅတ်ႉ
* ၵွင်းမူးၼိပ်ႉပၢၼ်ႇသဵၵ်ႉဢူး
* ၽြႃးသူၺ်ႇတဵင်ႇတေႃႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) ၽြႃးလိၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်သၢင်ႇၶ

## ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတူင်ႈၼႃးလူင်သေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃး ၽုၼ်ႇလိၼ် ဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉထၢၼ်ႇ ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉတီႈ ၽၢႆ၊ ႁွင်ႈၶုတ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈလႄႈ မၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉဢွၵ်ႇလီယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမျွင်း

**ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမျွင်း** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီး ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ
ဝဵင်းသွမ်ႇမရႃႇ

**ဝဵင်းသွမ်ႇမရႃႇ** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မၼ်းၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလႄႇသျီး၊ ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
ဝဵင်းပၢင်သေႃး

**ဝဵင်းပၢင်သေႃး** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း၊ ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2004 ၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း 

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
ဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း

**ဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း
ဝဵင်းၶမ်းပတ်း

**ဝဵင်းၶမ်းပတ်း** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း
မျူဝ်ႉတိတ်ႉ (သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ)

ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶႂ်ႈပွင်ႇဝႃႈ

* မျူဝ်ႉတိတ်ႉ၊ ဝဵင်း
* မျူဝ်ႉတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
* မျူဝ်ႉတိတ်ႉ၊ ဝဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း
တတိယၼႃၷဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၵျွင်းမုင်းမႂ်ဢွႆႈ

## 12 - တတိယၼႃၷဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၵျွင်းမုင်းမႂ်ဢွႆႈ
	ၶုၼ်ၽီ ပဵၼ်လႆႈတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းလူႇ ၵျွင်းမုင်းမႂ်ဢွႆႈ၊ ၵျွင်းမုင်းၶႃး၊ ၵျွင်းမုင်းၽႅၼ်ႇလႄႈ ၽွၼ်းလီမၼ်း တမ်ႈတီႈ မိူင်းၽီတႃႇဝတိမ်ႇသႃႇၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇပဵၼ် ၸၢဝ်းၽီသုထမ်ႇမႃႇ လႆႈၶီႇၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇၵႂႃႇၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်သေ ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇလွင်ႈဢဝ် တူႇရိယႃႇၵူႈပိူင်ပိူင် ပူႇၸေႃႇၼၼ်ႉ
* 976။ ဢၼ်လႆႈၶီႇၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇၽီသေ ၵႂႃႇၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ် ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇ လွင်ႈဢဝ်တူႇရိယႃႇ ပူႇၸေႃႇႁူၼ်ႈမေႃး ယူႇၼႆႉ မႂ်းပဵၼ်ၽႂ်ၼေႃး။
* 977။ မႂ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၽီ ၸတုမႁႃႇရၢတ်ႉႁိုဝ်ႉ၊ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၽီ ၵၼ်ႇထပ်ႉပႁိုဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၶုၼ် ဢိၼ်း ဢၼ်ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇ ယၢမ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တၢင်းလူႇမႃးၼၼ်ႉႁိုဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁူႉလႄႈ ၸင်ႇထၢမ်မႂ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းႁဝ်း တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ႁူႉမႂ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼေႃး (ၼႆ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 978။ ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ၽီၸတုမႁႃႇရၢတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၸၢဝ်းၽီၵၼ်ႇထပ်ႉပၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်း ဢၼ်ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းလူႇမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽီ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သုထမ်ႇမႃႇ တီႈမိူင်းၽီ တႃႇဝတိမ်ႇသႃႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
* 979။ ႁႂ်ႈလႆႈယွၼ်းထၢမ် မႂ်းဢၼ်ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽီသုထမ်ႇမႃႇ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁွမ်းမိုဝ်းဝႆႈမႂ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢမ်ႇဢီႈသင်မႃးသေ လႆႈမႃးပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽီ သုထမ်ႇမႃႇၼႆႉၼေႃး (ၼႆ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 980။ ၵျွင်းဢၼ်မုင်းမႂ်ဢွႆႈလႄႈသင်၊ ၵျွင်းဢၼ်မုင်းၶႃးလႄႈသင်၊ ၵျွင်းဢၼ်မုင်းၽႅၼ်ႇလႄႈသင် ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီလူႇတၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵျွင်းသၢမ်မဵဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈ ၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈလူႇတၢၼ်း သေမဵဝ်းမဵဝ်းၸိုင်  ၸၢင်ႈလႆႈပဵၼ် ၸၢဝ်းၽီသုထမ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ (ၼႆ တွပ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ)။

တတိယၼႃၷဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သိပ်းသွင် သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ပꩪမဢၷႃရိယဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လႆႈလူႇၶဝ်ႈသွမ်း ၼမ်ႉဝၢၼ် သၢင်ႇၵၢၼ်း

## 6 - ပႃယႃသိဝၷ်
## 1 - ပꩪမဢၷႃရိယဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လႆႈလူႇၶဝ်ႈသွမ်း ၼမ်ႉဝၢၼ် သၢင်ႇၵၢၼ်း
	ၶုၼ်ၽီ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ တင်းၽူဝ်တင်းမေး မိူၼ်ၼင်ႇ ၼွင်ၼမ်ႉၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်သေ လႆႈလူႇတၢၼ်း သွမ်း၊ ၼမ်ႉဝၢၼ်၊ သၢင်ႇၵၢၼ်းမႃးလႄႈ လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ မိူင်းၽီတႃႇဝတိမ်ႇသႃႇ 
* 1048။ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇမႂ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်သေ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းလႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇ သူၼ်သိူဝ်းၸိတ်ႉတလတႃႇ တီႈမိူင်းၽီ တႃႇဝတိမ်ႇသႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 1049။ ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်မီးၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇ တဵမ်ထူၼ်ႈ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူသူဝ်ႇလၢၵ်ႇ လၢႆးမႃးၼင်ႇႁိုဝ်ၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ လႆႈမႃးမီး ဢူၽုင်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းလႅင်းၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၼေႃး (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 1050။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈ ထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 1051။ ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ မိူဝ်ႈတီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ တူဝ်ၶႃႈတပႄးလႄႈသင်၊ မေးၶႃႈတပႄးလႄႈသင် ႁိူၼ်းႁႃးသွင်ၵေႃႉၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉမေႃ တႃႇ(ရႁၢၼ်းၵူၼ်းၸၢႆး ရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ်) ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ မီးၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ ၶဝ်ႈသွမ်းလႄႈသင်၊ ၼမ်ႉဝၢၼ်လႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် လူႇတၢၼ်း ၵႂႃႇ ၼပ်ႉၼပ်ႉယမ်ယမ်ယဝ်ႉ။
* 1052။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶႃႈလႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်း ၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွၵ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ပꩪမဢၷႃရိယဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ပိုင်ႈ သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ပꩪမဢုပသ်သယၻႃယၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၵျွင်း

## 4 - ပꩪမဢုပသ်သယၻႃယၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၵျွင်း
	ၶုၼ်ၽီ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းပႃးၼိုင်ႈ လႆႈႁဵတ်းၵျွင်းလူႇလႄႈသင်၊ လႆႈလူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်း၊ ၼမ်ႉဝၢၼ်၊ သၢင်ႇၵၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ် လႆႈမႃးမီးႁေႃဝိမၢၼ်ႇ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် မိူၼ်ၼင်ႇၶုၼ်လိူၼ်သေ လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈယူႇ
* 1069။ ၶုၼ်ၽီ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၶုၼ်လိူၼ်ၼၼ်ႉ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၸိုၼ်ႈသႂ် ဢမ်ႇမီးမွၵ်ႇၵုမ်ႈ သုမ်ႇငိုပ်းတၼ်သင်သေ ႁွၼ်ႈယူႇ ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်ၼင်ႇၼၼ် ႁေႃဝိမၢၼ်ႇမႂ်းၵေႃႈ မီးၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်သေ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
* 1070။ မႂ်းၶုၼ်ၽီ ဢၼ်ဢႃႇၼုၽေႃႇ ၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇဢိူၺ်း မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ၵုသူဝ်ႇ လၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်ၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးဢၼ်လႂ်သေ လႆႈမႃးမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် ၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေလႄႈ ဢူငဝ်းမႂ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၸွတ်ႇၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။ (ၼႆ ၸဝ်ႈ မွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 1071။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 1072။ ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ တမ်ႈတီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈတပႄးလႄႈသင် မေးၶႃႈတပႄးလႄႈသင် လႆႈလူႇ တၢၼ်းပၼ် ၵျွင်းဢွၼ်ႇလင်ၼိုင်ႈ တႃႇၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈၵိုင်ႇႁပ်ႉတၢင်းပူႇၸေႃႇမူးၸႃးၼၼ်ႉ ၶႃႈဢေႃႈ။ မီးၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ ၶဝ်ႈသွမ်းလႄႈသင်၊ ၼမ်ႉဝၢၼ်လႄႈသင်၊ သၢင်ႇၵၢၼ်းတင်းၼမ်လႄႈသင် လႆႈလူႇမႃး ၼပ်ႉၼပ်ႉယမ်ယမ်ယဝ်ႉ။
* 1073။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼၼ်လႄႈ ၶႃႈၸင်ႇမႃးလႆႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွပ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ပꩪမဢုပသ်သယၻႃယၵဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သီႇ သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ꧤိၵ်ၶႃၻႃယၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၶဝ်ႈသွမ်းတႃႇၼိုင်ႈ

## 6 - ꧤိၵ်ၶႃၻႃယၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လူႇၶဝ်ႈသွမ်းတႃႇၼိုင်ႈ
	ၶုၼ်ၽီ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်တွင်ႉမႆႈၶဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလူႇတၢၼ်းပၼ် ၶဝ်ႈ သွမ်း တႃႇၼိုင်ႈလႄႈ လႆႈမႃးၸၢမ်ႇပူၺ်ႇ ႁေႃဝိမၢၼ်ႇပြသၢတ်ႈၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင်  ဢၼ်ပဵၼ်သဝ်သႅင်ၼၼ်ႉ
* 1081။ (ၶုၼ်ၽီ) ႁေႃဝိမၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်သဝ်သႅင်လႅင်ၼႆႉ သုင်တႄႉယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်မၼ်း မီးသိပ်းသွင်ယူႇၸၼႃႇယဝ်ႉ။ ႁေႃပြသၢတ်ႈပၢႆလႅမ် ၵႂၢင်ႈၵူင်လူင် ၸဵတ်းပၢၵ်ႇလင် ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် ႁဵတ်းပဵၼ်သဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉသိူဝ်ႇမၼ်း ဢဝ်ၶႅပ်းၶမ်း သိူဝ်ႇဝႆႉလႄႈ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉတႄႉတႄႉ။
* 1082။ ၶုၼ်ၽီဢၼ်ဢႃႇၼုၽေႃႇ ၽုင်းယႂ်ႇ။ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်ၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ မႂ်းမႃးလႆႈမီး ၽူင်းတၼ်းၶူဝ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်သေ ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းမႂ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး (ၼႆ ၸဝ်ႈမွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ ထၢမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ)။
* 1083။ ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းဢဝ်လွင်ႈ ဢဝ်တၢင်းမၼ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈ ထၢမ် ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
* 1084။ မိူဝ်ႈၽဝၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈတပႄး လႆႈႁၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈ တွင်ႉမႆႈၶဝ်ႈသွမ်းၼႃႇၼၼ်ႉ ၶႃႈတပႄး လႆႈလူႇၶဝ်ႈသွမ်းတႃႇၼိုင်ႈဢေႃႈ။ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈၽၵ်းသွမ်း တဵမ်ထူၼ်ႈမႃး ၶႃႈဢေႃႈ။
* 1085။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼၼ်လႄႈ ၶႃႈၸင်ႇမႃးလႆႈ ၵုသူဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵႃႈၼႃႈၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉဢေႃႈ။ (ၼႆ တွၵ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ꧤိၵ်ၶႃၻႃယၵဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁူၵ်း သုတ်းယဝ်ႉ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု