ၵွင်းမူး မႁိယင်ႇၵၼ

**မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵုၼ် ဢၼ်သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်မႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၶူဝ်းၵဝ်ႇၶူဝ်းမွၼ် မိူၼ်ၼင်ႇတီႈႁၢင်ႈႁေႃၵဝ်ႇ၊ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇၵဝ်ႇ လႄႈ ထၢတ်ႈၸႅတ်ႈၵွင်းမူးၵဝ်ႇ ဢၼ်မီးဢႃႇယုႁိုင်ယၢဝ်းၼၼ်ႉ ၼမ်တႄႉꧦ မိူင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈ ထၢတ်ႈၸႅတ်ႈၵွင်းမူးၵဝ်ႇမွၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၼႃႈသိူဝ်ႈပပ်ႉ ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇမၢႆသိပ်း ပီၼႆႉ ပဵၼ်ႁၢင်ႈ ၵွင်းမူးမႁိယင်ႇၵၼယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းဝဵင်းမႁိယင်ႇၵၼ ဢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း ဝဵင်းၶႅၼ်ႇတီႇ မွၵ်ႈသီႇသိပ်းႁႃႈၶီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးဢၼ်မီးၶူၼ်ႁူဝ်လႄႈ လုပ်ႇၶေႃးပုတ်ႉထၸဝ်ႈထႃႇပၼႃႇဝႆႉၼႂ်းမၼ်းသေ ၵေႃႇသၢင်ႈမီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈယေႃးၶိင်း ၽႅဝ်ထိုင်တီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

## ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယေႃးၶိင်းထိုင်သီႇႁူဝ်ႇသၢမ်ပွၵ်ႈ
တီႈၼႂ်းပပ်ႉပိုၼ်းမႁႃဝမ်သ တွၼ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယၢမ်ႈယေႃးၶိင်းၽႅဝ်ထိုင် တီႈၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇသၢမ်ပွၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇပႆႇလၢတ်ႈ လွင်ႈပိုၼ်းၵွင်းမူးမႁိယင်ႇၵၼၼႆႉ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွင်ႈဝႃႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယေႃးၶိင်း ထိုင်မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇမိူဝ်ႈလႂ် လႄႈ တီႈလႂ်လၢႆလၢႆၼႆၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ။ 
	ဝၢႆးသေၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၽြႃးယဝ်ႉ ထူၼ်ႈထိုင်ၵဝ်ႈလိူၼ်၊ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵမ်မူၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမုင်ႈႁၼ်ဝႃႈ မိူဝ်းၼႃႈ ပေႃးဝၢႆးသေၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇဢဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇၼႆႉ တေပဵၼ်တီႈဢၼ် သႃႇသၼႃႇၸဝ်ႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇလုၵ်ႉဢဝ် တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇဢုရုဝေလ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးသေ ယေႃးၶိင်းထိုင်တီႈၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇ၊ တီႈဢၼ်ၵွင်းမူးႁိယင်ႇၵၼမီးဝႆႉယူႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပွၵ်ႈဢၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ယေႃးၶိင်းထိုင်မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇ တေၵႂႃႇသင်ႇသွၼ်ဢဝ် ၽီလူးၽီၽၢႆးၶဝ် ဢၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇ တီႈၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

	မိူဝ်ႈဝႃႇၸဝ်ႈ လႆႈႁႃႈဝႃႇ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ တိုၵ်ႉယူႇသဝ်းယူႇ တီႈၼႂ်းၵျွင်းၸေတဝၼ၊ မိူင်းသႃႇဝတ်ထိၼၼ်ႉ လႆႈႁုဝႃႈ ၶုၼ်ၼၵႃး မႁေႃတရ လႄႈ ၸူလေႃတရ သွင်ၵေႃႉ လုင်းလႄႈလၢၼ် မိူင်းၼႃႇၵတီႇပ တိုၵ်းသိုၵ်း ႁိမ်ပလၢင်ႇသႅင်ၵၼ်ၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းလိူၼ်ႁႃႈလပ်း ပွတ်းၼႂ်ၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈႁႂ်ႈၽီတူၼ်ႈမႆႉသမိတ်ထိသုမၼ ဢဝ်တူၼ်ႈမႆႉလၢင်းလွၼ်း ဢၼ်မီးတီႈတၢင်းၶဝ်ႈၵျွင်းၸေတဝၼၼၼ်ႉ ၵင်ႈပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈသ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈယေႃးၶိင်းထိုင် တီႈဝဵင်းၼႃၵတီပ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆယဝ်ႉ။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ႁေႃးတြႃးသင်ႇသွၼ်ပၼ် ၶုၼ်ၼၵႃး သွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉလႄႈ ၶႃၸင်ႇပွင်ႇၸႂ်၊ ၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ်ၵႂႃႇသေ ဢဝ်ပလၢင်ႇသႅင်ၼၼ်ႉ လူႇထိုင်တမ်ႈတီႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၸင်ႇဢဝ်တူၼ်ႈမႆႉလၢင်းလွၼ်း လႄႈ တင်းပလၢင်ႇသႅင်ၼၼ်ႉ ဢၢပ်ႈပၼ် တီႈၶုၼ်ၼၵႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶိုၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃၵႂႃႇၼႆယူႇ။ ၼၵႃးၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်တူၼ်ႈမႆႉလၢင်းလွၼ်းၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသေယဝ်ႉ ဢဝ်ပလၢင်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႇႁဵတ်းပဵၼ်ၵွင်းမူး တီႈႁိမ်းတူၼ်ႈမႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ တူၼ်ႈမႆႉလၢင်းလွၼ်းၼၼ်ႉ လႄႈ ပလၢင်ႇသႅင်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶူဝ်း ဢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇလႄႈ ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈပဵၼ် ပရိၽေႃးၵၸေႇတီႇယူႇ။ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၵွင်းမူး **ရႃၸႃယတၼ** ၼႆသေ မီးဝႆႉ တီႈဝဵင်းၵျၾၼႃႇ (Jaffna)၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ ပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယေႃးၶိင်းထိုင် တီႈဝဵင်းၼႃၵတီပၼၼ်ႉ ၼၵႃးၶဝ်တင်းၼမ် လႆႈႁပ်ႉဢဝ်သရၼၵုၼ်ႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ 

	ဝၢႆးသေၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ဢဝ်ဝႃႇၸဝ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်ႈၸဵတ်း တီႈမိူင်းၽီ တႃႇဝတိမ်သႃႇယဝ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝႃႇၸဝ်ႈထူၼ်ႈထိုင် ပႅတ်ႇဝႃႇ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶုၼ်ၼၵႃး **မၼိဢၵ်ၶိၵ** ဝဵင်းၵလျႃႇၼီ ၽိတ်ႈပၢင်းလႄႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ်ရႁၢၼ်းၶဝ်ႁႃႈပၢၵ်ႇ ၸွမ်းလင်ၸဝ်ႈသေ ယေႃးၶိင်းၵႂႃႇ တီႈဝဵင်းၵလျႃႇၼီႇ၊ တီႈၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်၊ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်ႈလိုၼ်းသုတ်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၽႅဝ်ထိုင် တီႈဝဵင်းၵလျႃႇၼီႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈမႃး ၼင်ႈၼိူဝ်ပလၢင်ႇ ၼႂ်းသုမ်ႉဢၼ်ၶုၼ်ၼၵႃးၶဝ် ႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ သုင်းသွမ်းတီႈၼၼ်ႈယူႇ။ ဝၢႆးသေ သုင်းသွမ်းယဝ်ႉ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ၼႂ်းၼမ်ႉၵေး ၵလျႃႇၼီယၼၼ်ႉယူႇ။ ဝၢႆးသေဢၢပ်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈယေႃးၶိင်းၵႂႃႇ တီႈလွႆသီရိပႃလသေ တမ်ႉႁွႆးတိၼ်ၸဝ်ႈ တီႈၼိူဝ်လွႆၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ်ပလၢင်ႇသႅင် ဢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၼၵႃးၶဝ် ဢဝ်တႄႇႁဵတ်းၵွင်းမူးဝႆႉ လႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵွင်ႈမူး ၵလျႃႇၼီယ၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇယဝ်ႉ။ 

	ၸိူင်ႉၼင်ႇဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈမႃး ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယၢမ်ႈယေႃးၶိင်းၽႅဝ်ထိုင် တီးမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇသၢမ်ပွၵ်ႈ၊ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ- မၼ်းၸဝ်ႈယေႃးၶိင်းထိုင် ဝဵင်းမႁိယင်ၵၼ ဝၢႆးသေပဵၼ်ၽြႃးယဝ်ႉ လႆႈၵဝ်ႈလိူၼ်၊ ပွၵ်ႈသွင်- တီႈဝဵင်းၼႃၵတီပ မိူဝ်ႈဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈႁႃႈဝႃႇ၊ ပွၵ်ႈသၢမ်- တီႈဝဵင်းၵလျႃႇၼီယ မိူဝ်ႈဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈပႅတ်ႇဝႃႇ။

## ၵွင်းမူး မႁိယင်ႇၵၼ
	မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးသွင်ႁဵင်ႁႃႈပၢၵ်ႇပီပၢႆ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈဢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယေႃးၶိင်းၽႅဝ်ထိုင်တီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ တီႈဢၼ်ပဵၼ်ၵွင်းမူး မႁိယင်ၵၼ မီးယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၼႆႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်ႈလိူင်းၶဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵတ်ႉတ (Veddha) ၼႆၼၼ်ႉ ယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝဵတ်တ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၵ်ႉၶ လႄႈ ၼႃၵၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၽီၽၢႆး လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ဢၼ်မီးၼႂ်းဢႃႈပုမ်ႇ ရႃမလၵ်ၼ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ၸုမ်းယၵ်ႉၶ (ၽီလူး) လႄႈ ၸုမ်းၼႃႇၵ (ၼၵႃး) ၶဝ်သွင်ၸုမ်းၼႆႉ ၵႆႉပဵၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်သေ ႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ်ယူႇသေႇၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းယၵ်ႉၶၶဝ် ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်မီးမႃႇၼယႂ်ႇ၊ ႁၢႆႉလိူင်းမိူၵ်ႈမႂ်ႇသေ ယူႇသဝ်းဝႆႉၼႂ်းတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇသေယဝ်ႉ ၸုမ်းၼႃႇၵၶဝ်ၸမ်ႉ ယူႇသဝ်းဝႆႉ ၸွမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

	တီႈယူႇယၵ်ၶၶဝ် မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၼၼ်ႈ ပဵၼ်ၼႂ်းသူၼ်လူင် မႁႃၼႃၵ ဢၼ်ၵႆၵၼ် တင်းမႄႈၼမ်ႉ မႁဝေလီ မွၵ်ႈႁႃႈသိပ်းလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈယၵ်ႉၶၶဝ် တိုၵ်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်သေ ၸုၵုမ်ၵၼ်ယူႇ ၼႂ်းသူၼ်မႁႃၼႃၵၼၼ်ႉ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၸင်ႇၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၵႄႈၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၶဝ်လႆႈႁၼ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ဢၼ်ၼုင်ႈတင်းၽႃႈသၢင်ႇၵၢၼ်းလိူင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ယၵ်ၶၶဝ်ၸင်ႇတူၵ်းၸႂ် လႄႈ ၸႂ်လမ်သေ တွင်ႈတၢမ်မၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၽႂ်၊ လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး၊ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ မႃးယႃႉၵဝ်းႁဝ်ႈၼႆယူႇ။

ပုတ်ႉထၸဝ်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းလူဝ်ႇလႆႈ သင်ႇသွၼ်ယၵ်ႉၶ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉၼႆသေ ၸင်ႇၼင်ႈၶၢႆႇၵုတ်ႇ၊ သၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်သေယဝ်ႉ ၽၢၼ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူၼ်လူင်၊ လူမ်းလူင် လႄႈ ၾႃႉၽႅတ်ႇၾႃႉလင် ပဵၼ်မႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈယၵ်ႉၶဝ် တူၵ်းၸႂ် လႆႈယွၼ်းၼွမ်းတေႃႇ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈလွတ်ႈပၼ် ဢသၢၵ်ႈသၢႆၸႂ်ၶဝ်ယူႇ။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၸင်ႇလၢတ်ႈ တီႈယၵ်ႉၶၶဝ်ဝႃႈ ပေႃးသူၶႂ်ႈ လွတ်ႈၽေးၸိုင် ႁႂ်ႈၶႂၢင်းပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈၼင်ႈသေတီႈတီႈၼႆလႄႈ ယၵ်ႉၶၶဝ် ၸင်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈ တီႈမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ဢၢပ်ႈပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ တၢင်းၵုၼ်ယဝ်ႉၼႆယူႇ။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၸင်ႇႁုပ်ႈဢဝ်ၶိုၼ်း ၽူၼ်လူမ်း လႄႈ ၾႃႉၽႅတ်ႇၾႃႉလင်ၼၼ်ႉသေ ယေႃးၶိင်းလူင်းမႃး ၼင်ႈတီႈဢၼ် ၵွင်းမူး မႁိယင်ၵၼ မီးဝႆႉမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၼၼ်ႉယူႇ။ ဝၢႆးသေ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼင်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸင်ႇႁႂ်ႈယၵ်ႉၶၶဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၵၸၢၵ်ႇၵၸၢႆယူႇၸွမ်း ၽင်ႇၼမ်ႉမႁႃဝေႇလီၼၼ်ႉ မႃးတွမ်ၵၼ်ယူႇ။ ဝၢႆးသေယၵ်ႉၶၶဝ် ၸုတုမ်ဢဝ် တီႈယူႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽီ ၶုၼ်သၢင်ၶဝ်ၵေႃႈ ၽႅဝ်မႃးသေ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးတြႃးပၼ်ၶဝ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၢင်တြႃးယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ သတ်တဝႃႇတင်းၼမ် လႆႈႁပ်ႉဢဝ်သရၼၵုၼ်ႇ လႄႈ တိုဝ်းၵမ်ဢဝ်သိၼ်သီႇလၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

	ၼႂ်းၵႃႈၶုၼ်ၽီ ၸိူဝ်းဢၼ်မႃးထွမ်ႇတြႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈတင်းၶုၼ် ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈၼိူဝ်လွႆ **သုမၼၵူတ** (မိူဝ်ႈလဵဝ်ပဵၼ်လွႆ သီရိပႃတ) ၼၼ်ႉပႃးၼိုင်ႈ။ ၸိုဝ်ႈမၼ်းႁွင်ႈဝႃႈ **မႁႃႇသုမၼ** ၼႆ။ ၶုၼ်ၽီၵေႃႉၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈတုင်းထွမ်ႇတြႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇ ၵႂႃႇ။ မၼ်းၸင်ႇ လဝ်လၢတ်ႈတီႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈပၼ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈဝႆႉသေဢၼ်ဢၼ် ပုၼ်ႈတႃႇပဵၼ်တီႈဝႆႈသႃၼႆယူႇ။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ် မိုဝ်းလုပ်ႈဢဝ် ၶူၼ်ႁူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈမႃးယွပ်းၼိုင်ႈသေ ဢဝ်တွၼ်ႈပၼ်ၶုၼ်ၽီၼၼ်ႉၵႂႃႇယူႇ။ ၶုၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်ၵွၵ်းၶမ်းသေ ႁပ်ႉတုင်းဢဝ် ၶူၼ်ႁူဝ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၸင်ႇလဵပ်ႈၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇ သၢမ်ႁွပ်ႈသေယဝ်ႉ ယေႃးၶိင်းမိူဝ်းၶိုၼ်းတီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇ ဢုရုဝေလ ယူႇယဝ်ႉ။

	ဝၢႆးသေပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယေႃးၶိင်းမိူဝ်းၵႂႃႇၶိုၼ်း တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇ **ဢုရုဝေလ** ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽီမႁႃႇသုမၼ ၸင်ႇဢဝ်ၶူၼ်ႁူဝ်ဢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ပၼ်ဝႆႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ထႃႇပၼႃႇသႂ်ႇၼႂ်း ၵွင်ၵႅဝ်ႈသႅင်ရတႃႇ ဝႆႉတီႈဢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ ၵေႃႇတင်ႈၵွင်းမူးဝႆႉၼိူဝ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ တၢင်းသုင်မၼ်း မီးသိပ်းထတ်း၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်း မီးသၢဝ်းသီႇထတ်းၼႆယဝ်ႉ။
	ဝၢႆးသေပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ဢဝ်မႁႃႇပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵႂႃႇ ၼႂ်းမိူင်းၵုသိၼႃရႃႇ မိူဝ်ႈ 543 BC ၼၼ်ႉ **ၸဝ်ႈဢရႁၼ်တသရၽူႇ** ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈသိသ်ႇ **ၸဝ်ႈသႃရိပုတ်တ** သွၵ်ႈႁၼ်လႆႈလုပ်ႇၶေႃးပုတ်ထၸဝ်ႈ ၽၢႆႇသၢႆႉ တီႈၼႂ်းၵွင်ၾႆးꧢႃပၼ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼၼ်ႉသေ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇပၢင်းဢဝ် ထၢတ်ႈၸႅတ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်းတီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇသေယဝ်ႉ ဢဝ်ထႃႇပၼႃႇသႂ်ႇ တီႈၵွင်းမူးၵဝ်ႇ ဢၼ်ၶုၼ်ၽီမႁႃသုမၼ ဢဝ်ၶူၼ်ႁူဝ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ထႃႇပၼႃႇဝႆႉၼၼ်ႉထႅင်ႈယူႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈမေးၵေႃႇၵုမ်း ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းထႅင်ႈ ႁႂ်ႈသုင်ပဵၼ်မႃး သိပ်းပႅတ်ႇထတ်း ၼႆယဝ်ႉ။

	တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ မႁႃဝမ်ႇသ ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၶုၼ်ၸၢႆးဢုတ်ထၸူလႃၽယ ၵေႃႉပဵၼ်လၢၼ်ၸၢႆး ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တေဝႃၼမ်ပိယတိသ်သ Devanampiyatissa (307 – 267 BC) လႆႈၵႂႃႇႁၼ်ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်မီးတၢင်းၼပ်ႉယမ်ယႂ်ႇၼမ် တီႈၼိူဝ်ၵွင်းမူးၼၼ်ႉၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇမႄးၵုမ်းၵေႃႇ ၵွင်းမူးၼႆႉထႅင်ႈ ႁႂ်ႈသုင်ပဵၼ်မႃး 45 ထတ်း ၼႆယဝ်ႉ။ **ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တုတ်ထၵႃမၼိ** - ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၼ်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်တိုၵ်းဢဝ် ဝဵင်းဢၼုရထပူႇရ ၶိုၼ်းၵႃႈတီႈ ၶုၼ် ထမဵလ် ၶဝ်ၼၼ်ႉ လတ်းထိူၼ်ႇလတ်းၶိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉ လႆႈမႃးႁၼ်ၵွင်းမူးမႁိယင်ႇၵၼ ဢၼ်ၶုၼ် ထမဵလ်ၶဝ် ယႃႉၵဝ်းလႄႈ လုလႅဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေ မၼ်းၸဝ်ႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇမေးၵုမ်း လုမ်းလႃးၶိုၼ်းၵွင်းမူးၼႆယူႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈမေးၵုမ်းၵေႃႇထႅင်ႈလႄႈ ၵွင်းမူးၼႆႉ သုင်ၶိုၼ်ႈပဵၼ်မႃး 125 ထတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵွင်းမူးမႁိယင်ၵၼ ၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၵွင်းမူးဢၼ်ဢဝ်ၶူၼ်ႁူဝ်လႄႈ လုပ်ၶေႃးပုတ်ထၸဝ်ႈ ၽၢႆႇသၢႆႉသေ ထႃႇပၼႃႇဝႆႉလႄႈ ပဵၼ် **ထႃႇတုၸေတီႇ** သေ ပဵၼ်ၵွင်းမူးဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမီးမႃး ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၵွင်းမူးထွတ်ႈမႅတ်ႈ သူႇၼိုင်ႈလႄႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၼၵႃးၶဝ် ဢိၵ်ႇတင် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇၶဝ်လၢႆလၢႆၸဝ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇဝႆႈသႃလႄႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးလၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း **ဝေႃးႁႃရၵတိသ်သ** (Voharaka Tissa 204 – 236) ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႃးလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးသူႇၼႆယူႇ။

	မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ဢၼ်ႁၵ်ႉသႃႇသၼႃႇသေ ၶဝ်ႈၸႂ်ပၼ်ႁႅင်း တႃႇမႄးၵုမ်းလႃးဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇၵဝ်ႇ လႄႈ ၵွင်းမူး ၵဝ်ႇသူႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးၼႆႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်ပႃး ဢၼ်မုင်ႈမၼ်းထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ **ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သင်ၶၽေႃတိ** (Sanghabhodhi 246-248) ၵေႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ပေႃးဢၼ် တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး ၵွင်းမူးမႁိယင်ၵၼၼႆတေႉꧦဝႃႈꧦ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၶုၼ်ပႃးၼႆႉ ပေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈ **ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သေၽယ** (Selbhaya) ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဝဵင်းမႁိယင်ၵၼ ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်ႉလႆႈ ၵဝ်ႈၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဢဝ်လူႇဢၢပ်ႈပၼ် ၼႂ်းမိုဝ်းၸဝ်ႈသြႃႇ ၼင်ႈၵျွင်းမႁိယင်ၵၼ ၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်တ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈၶၢမ်ႇဢဝ်လူႇဢၢပ်ႈထိုင် တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇ တီႈတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉပေႃးထိလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ **သင်ႇၶပေႃးထိ** ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သင်ႇၶပေႃးထိၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈၼင်ႈႁေႃယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵွင်းမူး မႁိယင်ႇၵၼ သမ်ႉပေႃးတေဢမ်ႇလုလႅဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်လီလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ပၼ် ၵွင်းမူးၼႉတႄႉꧦဝႃႈꧦၼႆယဝ်ႉ။
	ဝၢႆးသေၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသင်ၶပေႃႈထိယဝ်ႉတေႉ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈႁၼ်ပိုၼ်းသင် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၵွင်းမူးမႁိယင်ၵၼ တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေၼ ထိသွင် (Sena II 850 – 885)။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သေၼ - သွင်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸွႆႈထႅမ်တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး ၵွင်းမူးမႁိယင်ၵၼၼႆႉလၢႆလၢႆၵူၺ်း မၼ်းၸဝ်ႈယင်းပၢႆၶႂၢၵ်ႈဢဝ်ၼႃႈလိၼ်သေ လူႇပၼ်တႃႇၵွင်းမူးလူးၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢဝ်ၼင်လိၼ်သေ လူႇတၢၼ်းထိုင်ၵွင်းမူးမႁိယင်ႇၵၼ ၼႆႉ ဢမ်ႇၵႃးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေၼ ထိသွင်ၼႆႉၵူၺ်း၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵသ်သပ ထိသီႇ (Kassapa IV 896 – 913) ၵေႃႈ ယၢမ်ႈဢဝ်ၼင်လိၼ်တႃႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ လုမ်းလုမ်းသေ လူႇတၢၼ်းထိုင်ၵွင်းမူးၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။

	**ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဝိၸယပႃႁု** ထိၼိုင်ႈ (Vijayabahu I 1058 – 1114) ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢေႃႉဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁေႃၶမ်းလူင် **ပေႃးလုၼ်းၼရုဝ** (Polonnaruwa Kingdom) ၵေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ႁူၵ်ႉႁၢမ်းဝႆႉလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်မိူဝ်းၼႃႈမႃး မၼ်းသမ်ႉပေႃးတေဢမ်ႇလုလႅဝ် ယူပ်ႈယွမ်းထႅင်ႈၼႆသေ မေးလုမ်းလႃးပၼ် ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉထႅင်ႈယူႇ။ 
	ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဝိရပရၵ်ရႃမ ၼရဵၼ်တရသိၼ်ႁႃ (Viraparakrama Narendrasinha 1706 – 1739) ၵေႃႈ ယၢမ်ႈႁဵတ်းပွႆးလၢမ်းယႂ်ႇလူင်သေ မႃးဝႆႈသႃၵွင်းမူးသူႇၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်ႈလုၵ်ႉဢဝ်တီးႁေႃၶမ်းမၼ်းၸဝ်ႈ ဝဵင်းၵၼ်ႇတီႇသေၵႂႃႇဝႆႈသႃ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ သၢမ်ပွၵ်ႈ - ပွၵ်ႈၼိုင်ႈၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်း၊ တႃႇသွင်ပွၵ်ႈတေႉ ႁွင်ႉဢဝ်တင်းၶုၼ်သိုၵ်းမၼ်းသေ ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၵိတ်တိသရိရႃၸသိၼ်ႁႃ (Kirti Sri Rajasinha 1747 – 1780) ၵေႃႈ ယၢမ်ႈလႆႈမႄးလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင် ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းတႃႇ ၸဝ်ႈသင်ႇၶၶဝ် ပေႃးတေလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽႃဝၼႃၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။

	မိူဝ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ၽွင်းငမ်းမိူင်းလင်းၵႃၼၼ်ႉ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ လႆႈလုလႅဝ်ႁူၵ်ႉႁၢမ်းၵႂႃႇတေႉꧦဝႃႈꧦ။ မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 1851 လႄႈ ပီ 1871 ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးၶိုၼ်းသေတႃႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 1873 ၼၼ်ႉ ၶေႃးၵွင်းမူးပုတ်းၵႂႃႇလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1980 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇ လႄႈ သင်ႇၶၶဝ်ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ် သႂ်ႇႁႅင်းသေ မေးတၢင်ႇၸွမ်မၼ်းၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်ႈထိ 18, June, 1942 ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇမွၵ်ႇဢဝ်ၽွင်းမိူင်းလူင် Rt. Hon. D. S. Senanayake ၽွင်းမိူင်းလူင်ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၼႃႈလိၼ်မႃးသေယဝ်ႉ ဢွၼ်ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တႃႇတေမေးၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးမႁိယင်ၵၼၼႆႉယူႇ။ တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမူႇၸုမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ  Mahiyangana Vihara Vardhana Samitiya ၼႆၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈ September, 24, 1953 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ပိုတ်ႇပၢင်တမ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇ တႃႇမေးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉယူႇ။ ႁၢင်ႈၽၢင်ၵွင်းမူး ဢၼ်လႆႈႁၼ်ယူႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉတေႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈမႄး လုမ်းလႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းသေ ႁဵတ်းပွႆးပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်ႈ September, 21, 1961 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

	လွင်ႈသႃႇသၼႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်း၊ တူၵ်းတႅမ်ႈမွတ်ႇႁၢႆ၊ လွင်ႈၸေႇတီႇယဢႃယုယၢဝ်းယိုၼ်း၊ ႁူၵ်ႉႁၢမ်းၵဝ်ႇသဝ်ႈဝဝ်းမွင်ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶုၼ်မိူင်း တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး လႄႈ ဢမ်ႇတူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၺႃးမႅၼ်ႈၵၢပ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ၊ ၶုၼ်မိူင်းဢမ်ႇတူၺ်းထိုင်ၵေႃႈ တေႃႈလႆႈမီးၼႂ်းတီႈသၢႆငၢႆႁူၵ်ႉႁၢမ်းသေ ပေႃးၺႃးမိူဝ်ႈၵၢပ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းလီသေ ၶုၼ်ၶဝ်တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃးၵေႃႈ တေလႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူး မႁိယင်ႇၵၼ ၼႆႉၵေႃႈ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းသေ လႆႈလုလႅဝ်၊ လႆႈၶၢမ်ႇမေးၵုမ်းလုမ်းလႃးမႃးလၢႆꧦပွၵ်ႈလၢႆꧦပၢၼ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉၶုၼ်ၶဝ် လၢႆꧦပၢၼ်တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃးမႃးလႄႈ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵေႃႇတင်ႈမီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼၼ်ႉသေတႃႉ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ၸင်ႇၸုၵ်းႁိုင်ယိုၼ်းယၢဝ်း မႃးတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉတၢင်းၼွၵ်ႈ
* lankalibrary]

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ႁူင်းႁေႃသႃႇသၼႃႇ