တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈၵေႃလိယႃꧤိပႃလ

## ၸႃႇတိပီၵိူတ်ႇ လႄႈ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ
ၸဝ်ႈသြႃႇၵေႃးလိယ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ပူႇလွႆသၢင်ႇမူး + ပႃႈလွႆမၼ်ႈ ဝၢၼ်ႈပူၵ်ႇလဝ်း၊ ၸေႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ ပီၵေႃးၸႃႇ 1329-ၼီႈ၊ လိူၼ်(11)မႂ်ႇ(13)ၶမ်ႈ ဝၼ်းၸၼ်၊ (16.10.1967)မီးပီႈ ၼွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ် (5)ၵေႃႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးရတၼႃႇမၢႆ(1)ၼႆယဝ်ႉ။

## ပီၶၢမ်ႇပဵၼ်သၢင်ႇ လႄႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း (ၽဝရႁၢၼ်းမႅတ်ႈ)
ၸဝ်ႈသြႃႇၵေႃးလိယႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉလႆႈ (11) ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ႁပ်ႉဢဝ်ပတ်ႉၸယႃႇၼုၵ်ႉၵႁ(သီႇ)ပိူင် တီႈပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ တမ်ႈတီႈဢုပၸ်ႉၸၢႆး သြႃႇၸဝ်ႈၽတ်ႉ တၼ်ႇတဢေႃးဝႃႇတ ၵျွင်းၼႃးလွၼ်း ၸေႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ပီ1341-ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇလွင်ႈ(15) ၶမ်ႈ ၼၼ်ႉလီငၢမ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1350-ၼီႈ၊ လိူၼ်(5)ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်း ႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ႉၸယႃႇၼုၵ်ႉၵႁ(သီႇ)ပိူင် တီႈတၵႃႇၸၢင်းမႂ်ႇ လုင်းပူဝ်ႇၵေႇ+ပႃႈၵျူဝ်းၸဵင်ႇ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵျူႇၶျွင်း၊ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း (ၽဝရႁၢၼ်းမႅတ်ႈ) တမ်ႈတီႈဢုပၸ်ႉၸၢႆး သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၽတ်ႉတၼ်ႇတၼိပုၼ (ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ) ၵျွင်းလူင်တေႃးယ၊ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် ၼၼ်ႉလီငၢမ်းယဝ်ႉ။

## ၸဝ်ႈတႃႇၼ ဢၼ်လႆႈထၢပ်ႈၵၢမ်ႇယေႃးမုၼ်
#ပီ 1359-ၼီႈ၊ လိူၼ် (1ၼ0) မႂ်ႇ (8) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသုၵ်းၼၼ်ႉ တၵႃႇလူင်လုင်းဝႃႇၽူး+ပႃႈၶိၼ်ႇမေႇ ၶဝ်ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁူ ိၼ်း ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်။
#ပီ 1359-ၼီႈ၊ လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ (2)ၶမ်ႈ ၼၼ်ႉ တၵႃႇလူင် လုင်းသူၺ်ႇ တိၼ်ႇ+ပႃႈထုၼ်းယဵၼ်ႇ ၶဝ်ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်။
#ပီ1362-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မူၼ်းၼၼ်ႉ တၵႃႇလူင် လုင်းဢွင်ႇမွင်း+ပႃႈတွင်းၵျီႇ ၶဝ်ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်။
#ပီ1367-ၼီႈ၊ လိူၼ်ႁႃႈမူၼ်းၼၼ်ႉ တၵႃႇသတ်ႉထႃးလူင် ပႃႈလွႆၶမ်းလႅင်ထူၺ်း (ၼွင်ၽႃ) မႄႈလုၵ်ႈၼၢႆးလၢၼ်တင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉ(2)၊ ပႃႈလွႆမိင်ႈ မႄႈလုၵ်ႈၼၢႆးလၢၼ်တင်းႁိူၼ်းပွၵ်ႉ(4)၊မေႃယႃ ၼၢင်းၶမ်းမၢႆ ပီႈၼွင်ႉတင်းသဵင်ႈ ပွၵ်ႉ(4)၊ ပႃႈၼၢင်းသႅင်သႂ် (သႅင်ႇၶမ်းယဵၼ်ႇ) မႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉ(4)၊ ဝဵင်ႉတၢင်းယၢၼ်း သီႇၼႃႈႁိူၼ်း ႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်ထၢပ်ႈၵၢမ်ႇယေႃးမုၼ် ၵမ်းပွၵ်ႈ(4)
#ပီ1374-ၼီႈ၊ လွႆၵျွင်းႁိူင်းလူႇလ+ဢွၵ်ႇလွႆၵျွင်းႁိူင်းၼုမ်ႇ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျွင်း၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။
#ပီ1375-ၼီႈ၊ လွႆၵျွင်းႁိူင်းမွင်ႇထူၺ်း+ဢွၵ်ႇလွႆၵျွင်းႁိူင်းလႃႉယဵၼ်ႇ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၵဵင်၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။

## တီႈၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ၺႃတင်းမေႃ
#တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတ၊ ၵျွင်းၼႃးလွၼ် ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း (3)ပီ၊
#တီႈ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼိပုၼ (ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ)၊ သြႃႇၸဝ်ႈထမ်ႇမိၵ(ထမ်ႇမႃၸရိယ၊ ဝိၼယပႃႇလိပႃႇရၵူႇ)၊ သြႃႇၸဝ်ႈပၺႃႇဝမ်ႇသ၊ သြႃႇၸဝ်ႈၸၼ်ႇတႃႇဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ)၊ သြႃႇၸဝ်ႈဝိလႃႇသ(ထမ်ႇမႃၸရိယ) ၸဝ်ႈၶူးသွၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းလူင်တေႃးယ၊ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် (18) ပီ၊
#တီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် သမ်ႇဝရႃႇၽိဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ)၊ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဢိၼ်ႇတၵႃႇၽိဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ မျႃႉၸၵျႃႇ၊ ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊
#တီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် သေႃꧤၼ (ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ၊ ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု)၊ သြႃႇၸဝ်ႈပဝရႃႇၽိဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇၺွင်ႇတူင်း၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
#တီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် သုၸိတ်ႉတႃႇၽိဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈဢလူဝ်ႇတေႃႇပျေႉ၊ ဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၵၢၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းဢွင်ႇပူၼ်ႉမႃး
#ပီ 1362-ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉၶူးသွၼ် (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ 3 ၵျၢမ်း)ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး ပရိယတ်ႉတိသႃႇသၼပႃႇလထမ်ႇမႃႇၸရိယ “ၼႂ်းပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသႃႇသၼပႃႇလ” တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပႃႇလိတၵ်ႉၵ သူဝ်ႇၺွင်ႇတူင်း၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း။
#ပီ 1362-ၼီႈ၊ ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး “သႃႇသၼထၸထမ်ႇမႃႇၸရိယ”ၼႂ်းပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈ ထမ်ႇမႃႇၸရိယ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉၼၼ်ႉယူႇ၊
#ပီ 1364-ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉၶူးသွၼ် (ထမ်ႇမႃၸရိယ 3 ၵျၢမ်း)သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး “ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ထမ်ႇမႃႇၸရိယ” ၼႂ်းပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉလီငၢမ်းယူႇ။

## ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး လႄႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈယၢမ်းလဵဝ်
#ပီ 1355 ၼီႈ တေႃႇထိုင် 1362-ၼီႈ၊ ၶၢဝ်းတၢင်း (8) ပီ ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶူးသွၼ် ၼႂ်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းလူင်တေႃးယ၊ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊
#1364-ၼီႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လႄႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈပၢင်းသြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်းယူႇသဝ်းတမ်ႈတီႈၵျွင်းတေႃႇၽြႃးလူင်၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ ဢွၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ သိမ်ႇ၊ ၵျွင်း၊ ၵွင်းမူး၊ ၸလွပ်ႈ သႃလႃးတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
#ပီ 2004-တေႃႇ2007- လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း (ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း သင်ႇၶၼႃႇယၵတူင်ႇဝဵင်း) ၼႃႈၵၢၼ် သင်ႇၶတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ ။
#ပီ 2007-တေႃႇ 2010- လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႅမ်ၽူႈမၢႆ သင်ႇၶၼႃႇယၵတူင်ႇဝဵင်း၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။
#ပီ 2010- တေႃႇ 2013 လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈမၢႆလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵတူင်ႇဝဵင်း၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။
#ပီ 2013- တေႃႇ 2018 လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ သင်ႇၶၼႃႇယၵတူင်ႇဝဵင်း သွင်သိုပ်ႇ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
#ထိုင်မႃး ပီ 2018 ၼီႈ ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁၼ်ထိုင်လီၸွမ်း ၵုင်ႇမုၼ်သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၵၼၸရိယၵုၼ၊ ၵၼ်ႇထထူႇရ ဝႁၵုၼ၊ လၸ်ႉၸီႇပေႇသလၵုၼသိၵ်ႉၶႃႇ ၵုင်ႇမုၼ်လီၸိူဝ်းၼႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆသေလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၼွပ်ႈဢၢပ်ႈလူႇတၢၼ်း ၸုမ်ႈၵုၼ်းပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ “သၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ” ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်