သင်ႇၶမိတ်ႉတ

**ထၢတ်ႈတမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼ သင်ႇၶမိတ်တ**ၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီးၼိုင်ႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈၸေႈ ဝဵင်းၵျပ်ႉၽၼႃႇ၊ ပဵၼ်တီႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ် ၵူၼ်းမႃးဝႆႈသႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ ပဵၼ်တီးၵိူဝ်းယမ်ၼမ်ထိုင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ ဢၼ်ယူႇႁိမ်းႁွမ်းၼႆႉတႄႉꧦ။ ဢွင်ႈတီႈၼႆႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဢၼ်ရႁၢၼ်းယိင်းသင်ႇၶမိတ်ႉတႃႇ ပၢင်းဢဝ်ၵိင်ႇမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိ  လုၵ်ႉမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးမႃးသေ ၶိုၼ်ႈၽၢင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇတီႈၼႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိ ႁွတ်ႈထိုင်မႃးတီႈၼႆႈယဝ်ႉၼႆ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တေဝႃၼမ်ပိယတိသ်သ ဢၼ်မႃးပႂ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈမီးၸႂ်လီသတ်ႉထႃႇ ယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ တၢမ်တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ လူင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်လၢႆႇ ၼမ်ႉပေႃးပဵင်းၶေႃးမၼ်းၸဝ်ႈသေ ပၢင်းဢဝ်တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိ တၢင်ႇၼိူဝ်ႁူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇၼမ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဢဝ်မႃးၵိုတ်း ယင်ႉဝႆႉတီႈႁေႃသုမ်ႉဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇသိုပ်ႇပၢင်းမိူဝ်း တီးဝဵင်းလူင် ဢၼုရႃႇထပူႇရ ၼႆ လႆႈႁၼ်ၶဝ်တႅမ်ႈတၢင်ႇၼႄပိုၼ်း ပဵၼ်တီးမၢႆတွင်းဝႆႉယဝ်ႉ။  
ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးႁဝ်းမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ပိုၼ်းတူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိၵေႃႈလီ၊ ထၢတ်ႈၵွင်းမူးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈလီ ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼႆႉၼႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ထၢတ်ႈၵူႈသူႇꧦ ၼႂ်းမိူင်းၶဝ်ၼႆႉ တိုၼ်းႁၼ်ဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်တင်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ႁဝ်းၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။
ၸိူင်ႉၼင်ႇထၢတ်ႈမႁိယင်ႇၵၼ ဝဵင်းမႁိယင်ၵၼၼၼ်ႉ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယုၵ်ႉတူဝ်ယေႃးၶိင်းမႃး ၽူတ်ႇဢဝ်ၸိူဝ်းၶဝ်ယၵ်ႉၶ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁၢင်ႈသိုၵ်းသိူဝ် တေၶႃႈၽၼ်ႁႅမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ၊ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈမႃးႁေႃးတြႃးပၼ်ၶဝ် တေႃႇၶဝ်ပေႃးလႆႈႁုႁၼ်တြႃးၵႂႃႇ၊ ၵမ်းၼၼ်ႉ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယိပ်းဢဝ်သဵၼ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်ၸဝ်ႈ ယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈမႅင်ႇပၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် တီႈပူႇၸေႃႇဝႆႈသႃယဝ်ႉ။  လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ထၢတ်ႈထူႇပႃႇရႃႇမ ဝဵင်းဢၼုရႃႇထပူႇရ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတ ၶဝ်ႈမႃး ပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇၼႂ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈထၢတ်ႈၼႆႉဝႆႉသေ လႆႈၽိတ်ႈပၢင်းဢဝ် လုပ်ႇၶၢင်ႈၶေႃးၽၢႆႇၶႂႃပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈပူႇၸေႃႇလူႇတၢၼ်းဝႆႉ ၼႂ်းမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။  ၵွပ်ႈၼႆ ထၢတ်ႈတမ်ႇပၵူဝ်လ ပတူၼ သင်ႇၶမိတ်တႃႇ ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ တင်ႈႁေႃသုမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

## ပိုၼ်းထၢတ်ႈ တမ်ႇပၵူဝ်ႇလ ပတူၼ သင်ႇၶမိတ်တႃႇ
ပိုၼ်းလွင်ႈပဵၼ်မႃး**ထၢတ်ႈတမ်ပၵူဝ်ႇလ ပတူၼ သင်ႇၶမိတ်တ**ၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ လမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ငဝ်းမၼ်းတႄႉ တမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼ ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈတႃႈႁိူဝ်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းႁေႃႈႁိူဝ်းမႃးၵိုတ်းလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်မီးပွတ်းႁွင်ႇ ၸမ်ၵၼ်တင်းဝဵင်းၵျပ်ႉၾၼႃႇ၊ ပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းထမိူဝ်ႇၶဝ်ယူႇသဝ်းၵမ်ႈၼမ်၊ ထမိူဝ်ႇ ၶဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ထိၼ်ႇၼႃးတူး ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈမႃႈယူႇသဝ်းဝႆႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တင်းၵူၼ်းၶိူဝ်းသိၼ်ႇႁလ ပေႃးဢမ်ႇတူၺ်းလီꧦၼႆ ထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်မူတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ႁဵတ်းႁိုဝ်သေလႆႈႁုဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသိၼ်ႇႁလ ၼႆၸိုင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသိၼ်ႇႁလ ၶဝ်ၼႆႉ ၼိူဝ်ႉၼင်ၶဝ်တေမၢင်ꧦ ၼႃႈတႃယုမ်ႉဝၢၼ်ဝၢၼ်တႃႇသေႇသေ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်း ထမိူဝ်ႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထမိူဝ်ႇၶဝ်ၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼိူဝ်ႉၼႃ ၼိူဝ်ႉၼင်ၶဝ်ၼႆႉ လမ်ႁႅင်းဝႆႉ ၼႃႈတႃၶဝ်ဢမ်ႇပေႃးယုမ်ႉ ၼႃႈတႃၼိမ်ꧦဝႆႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇပွတ်းဝဵင်းၵျပ်ႉၾၼႃႇ လႄႈ ဝဵင်းႁိမ်းႁွမ်းၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ထမိူဝ်ႇၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းထမိူဝ်ႇၶဝ် ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် သႃႇသၼႃႇႁိၼ်ႇတူႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၼပ်ႉယမ် သႃႇသၼႃႇ ၶရဵတ်ႉသျၢၼ်ႇၵေႃ မီးယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ဢွၼ်တၢင်းမိူဝ်ႈ သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ ပႆႇၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်း သီႇရိလင်းၵႃ ၶဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေၼပ်ႉယမ်ၽီဝႆႉယူႇ ၵွပ်ႈဝႃႈ လႆႈႁၼ်ၸွမ်း ၼႂ်းဝတ်ႉၼႂ်းၵျွင်း မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၶဝ် မီးဝႆႉၶဵင်ႇၽီၵူႈမဵဝ်းꧦ ၸွမ်းတီႈၶဝ် ၵႆႉၵႂႃႇဝႆႈၵႂႃႇသႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၼပ်ႉယမ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈယူႇသေတ လွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၽီၵူႈမဵဝ်းꧦၵေႃႈ တိုၼ်းမီးဝႆႉယူႇ ၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။
	
ၵွပ်ႈၼၼ် ၽွင်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ လႆႈၽႄႈၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ မိူဝ်ႈပီသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ မွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇ (250 B.C) ၼၼ်ႉ၊ ၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတ ႁူမ်ႈတင်းလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈၼမ်းဢဝ်သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈမႃးပိုၼ်ၽႄႈဝႆႉလီငၢမ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၼၢင်းၸုမ်ႈမိူင်း တူၼ်မၢႆသွင် ၼၢင်းဢလုရၼၼ်ႉ မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈၶဝ်ႈထၢမ်း ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ လႄႈ ၸင်ႇယွၼ်းၶႂၢင်ႉ တီႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တေဝႃၼမ်ပိယတိသ်သ ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ် ႁႂ်ႈဝၢင်းၶႂၢင်ႉပၼ်ၼႆ၊ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၼၢင်းၸုမ်းမိူင်း ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ပွႆႇဝၢင်းပၼ်ယဝ်ႉ။ တႃႇတေၶၢမ်ႇပဵၼ် ရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးရႁၢၼ်းယိင်း ဢၼ်ၶၢမ်ႇမႃးယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈၶၢမ်ႇလႆႈ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတ ၸင်ႇႁႂ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တေဝႃၼမ်ပိယတိသ်သ တႅမ်ႈလိၵ်ႈသူင်ႇထိုင် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢသေႃးၵ ႁႂ်ႈသူင်ႇမႃးရႁၢၼ်းယိင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းၸဝ်ႈ သမ်ႉပဵၼ်ၼွင်ႉယိင်းၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သင်ႇၶမိတ်တႃၼၼ်ႉ၊ ၼင်ႇၼၼ် မိူဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်း သင်ၶမိတ်တႃ ၶဝ်ႈမႃးပိုၼ်ၽႄႈ သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႄႈ ပႃးတူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိၶဝ်ႈမႃး မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈမႃးတၢင်းတႃႈႁိူဝ်းတမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼၼႆႉယဝ်။

ၸွမ်းၼင်ႇ လၵ်းထၢၼ်ပိုၼ်းမီးဝႆႉ တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိ ဢၼ်ရႁၢၼ်းယိင်းသင်ၶမိတ်တႃ လႆႈပၢင်းဢဝ်မႃးတီႈ တူၼ်ႈမႆႈၺွင်ႇပေႃးထိ တူၼ်ႈဢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၽြႃးတႂ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ၸႅင်ႈလႅင်းလီၼႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ပပ်ႉမႁႃႇဝမ်ႇသၼႄဝႆႉဝႃႈ ႁိူဝ်းဢၼ်တၢင်ႇတူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃႈထိလႄႈ ရႁၢၼ်းယိင်းသင်ႇၶမိတ်တႃမႃးၼၼ်ႉ မႃးသိူၵ်ႈ တီႈတႃႈႁိူဝ်း တမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တေဝႃၼမ်ပိယတိသ်သ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်း သီႇရိလင်းၵႃၵေႃႈ ႁွတ်ႈထိုင်ပႂ်ႉဝႆႉ တီႈတႃႈႁိူဝ်းတမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼ သေ လႆႈပၢင်းဢဝ်တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိ မိူဝ်းဝႆႉ တီႈႁေႃသုမ်ႉ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သမ်မုတ်တပၼ်ၼသႃလႃၼႆသေ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ပဵၼ်ၽူႈပႂ်ႉလုမ်းလႃး တူၺ်းထိုင်ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။  ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈပၢင်ၵႂႃႇ တီႈဝဵင်းလူင် ဢၼုရႃထပူရ တီးသူၼ်သိူဝ်းသူင်မႁႃႇ မေၶဝၼ်ၼၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ရႁၢၼ်းယိင်းသင်ၶမိတ်တႃလႄႈ တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇထိုင်မႃးတီႈတႃႈႁိူဝ်း တမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼ ၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈထၢတ်ႈၵျွင်းဝႆႉတီႈၼႆႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵျွင်း ဢမ်ႇၼၼ် ထၢတ်ႈတမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼ သင်ႇၶမိတ်တႃ ၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈၵေႃႇသၢင်ႈလူႇတၢၼ်းမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တေဝႃၼမ်ပိယတိသ်သ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇ (250-210 B.C) ၼႆယဝ်ႉ။  ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းပဝႃရၼႃႇဢွၵ်ႇဝႃႇၼႆ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇ လူႇတၢၼ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉသွမ်းပဵၼ်း တီႈသင်ႇၶႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၸွမ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇလႅၼ်လိၼ် တမ်ပၵူဝ်လ ဝိႁႃရ ဢၼ်ၸမ် ၼႃႇၵတီႇပ၊ တိသ်သမႁႃဝိႁႃရ လႄႈ ပၼ်ၸိၼရႃမ၊ ထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူႇတၢၼ်းၸႅၵ်ႇပၼ် ၶဝ်ႈၼမ်ႉတင်းၵိၼ် ၵူႈပီꧦၼႆယဝ်ႉ။  ဝၢႆးသေ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းမၼ်းၸဝ်ႈ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပပ်ႉပိုၼ်းၵဝ်ႇ မႁႃႇဝမ်ႇသလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းယူဝ်းၼၵ မႃးဝႆႈမႃးသႃထိုင် တီႈထၢတ်ႈၵျွင်းတမ်ပၵူဝ်လ ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၸူလဝမ်သ သပ်းလႅင်းၼႄဝႆႉဝႃႈ ထိုင်းမႃးပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဝိၸယပႃႁု တူၼ်ထိၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈၶိုၼ်ႈၼင်ႈႁေႃယဝ်ႉၼႆ မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းမေးၵုမ်းလုမ်းလႃး ဢၼ်ပဵၼ်ဝတ်ႉ၊ ၵျွင်း၊ ထၢတ်ႈ၊ ၵွင်းမူးၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈသင်ႇ ႁႂ်ႈၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိ ထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ (1059 – 1114)  ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးၶိုၼ်းတီႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵျွင်း၊ ထၢတ်ႈ လႄႈ ႁွႆးတိၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ထႅင်ႈတင်းၼမ်၊ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇႁိုင်လႆႈ ၵွပ်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်တီႈယူႇ သိုၵ်းသိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။

## ၽွင်းပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ် ၊ ဝၢႆးသိုၵ်း လႄႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်
ၵျွင်းဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁိမ်းႁွမ်းၵျွင်းလႄႈ ထၢတ်ႈတမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼ သင်ႇၶမိတ်တႃၼႆႉ လႆႈႁၢမ်းသေ ပဵၼ်ယုမ်းပဵၼ်ၶိူဝ်းတဵမ်ၵႂႃႇဝႆႉတႄႉꧦဝႃႈꧦယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ သၢႆငၢႆသိုၵ်းသိူဝ်သေ ထၢတ်ႈ လႄႈ ၵျွင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဝႆႈၽြႃးၶဝ် ဢမ်ႇႁတ်းမႃးဝႆႈမႃးသႃ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းလုမ်းလႃးလႄႈ လႆႈႁၢမ်းၵႂႃႇႁိုင်တႄႉꧦဝႃႈꧦယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ယဝ်ႉၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ (2009) ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်သိုၵ်းသိၼ်ႁလ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၶဝ် ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇသၢင်ႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸုမ်းဝႆႈၽြႃးလႄႈ ၵူၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၶႂ်ႈၵႂႃႇဝႆႈၵႂႃႇသႃ ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ လႆႈယူႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၵူၼ်းလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်တႄႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် ပဵၼ်သိုၵ်းသိၼ်ႇႁလ ၶဝ် လုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ယူႇ၊ ဢၼ်လႆႈႁၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိၼႆႉ ဢဝ်မႃးတီးတူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိ ၼႂ်းဝဵင်းဢၼုရႃထပူရ၊ ထၢတ်ႈ လႄႈ ၵျွင်းၵမ်ႈၼမ်တႄႉ လႆႈဝႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈမႂ်ႇꧦၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။ 

	ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢမ်ႇႁၢႆႉၼႃႇ ဢၼ်လႆႈႁၼ်ယူႇ ၽွင်းယၢမ်းတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇမွၼ် ဢၼ်ၼႄလၵ်းထၢၼ်သင်လႆႈ၊ ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ႁၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ် ၵျွင်း၊ ထၢတ်ႈ၊ ၵွင်းမူး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်း သိၼ်ႇႁလၶဝ်၊ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းတၢင်း (65)ဝၼ်းသေ ႁဵတ်းယဝ်ႉၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ် လႆႈၶိုၼ်းမႃးၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶိုၼ်း မိူဝ်ႈပီ (1998) ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ 

ပိုၼ်းထၢတ်ႈၵွင်းမူးတမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼ သင်ၶမိတ်တႃၼႆႉ ၊ ပဵၼ်ထၢတ်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်း လွင်ႈဢၼ်သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈမႃးပိုၼ်ၽႄႈ ၼႂ်းမိူင်းသီရိလင်းၵႃၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈရႁၢၼ်းယိင်းသင်ႇၶမိတ်တႃ ပၢင်းဢဝ်တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇပေႃးထိမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈမႃးၶိုၼ်ႈတီႈတႃႈႁိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈႁဵတ်း တီႈမၢႆတွင်းဝႃႈ ၵျွင်း ဢမ်ႇၼၼ် ထၢတ်ႈတမ်ပၵူဝ်လ ပတူၼ သင်ႇၶမိတ်တႃၼႆယဝ်ႉ။ 
	ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းပေႃးတေပဵၼ် တီႈမၢႆတွင်းၵိုၵ်းပိုၼ်းဝႆႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁေႃသုမ်ႉ ဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇပၢင်းဢဝ်တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇ မႃးယင်ႉလိုဝ်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၼၼ်ႉ၊ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်ထၢတ်ႈဝႆႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵူႈတူၼ် လႆႈဢွၼ်ၵၼ်မႃး လုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ယူႇတႃႇသေႇ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဝိၸယပႃႁု တူၼ်ထိၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႈမႃးၵုမ်းလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ 
	ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၵၼ်တႃႇသေႇလႄႈ ၵျွင်းထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၢမ်းၵူၼ်းလုမ်းလႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁိုဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးဝၢႆးသိုၵ်းသိူဝ်ယဝ်ႉၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ (2009) ၼၼ်ႉ၊ သိုၵ်းသိၼ်ႇႁလ ၶဝ် ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇသၢင်ႈမႂ်ႇꧦ ႁဵတ်းဝႆႉပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ၵိုၵ်းပိုၼ်းသႃႇသၼႃႇ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၽွင်းဢႃႇသေႃးၵ တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇထၢမ်းတႃၶုၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းဢဝၼ်ႇတိ တီႈဝဵင်းဢုတ်ႉၸေႇၼီႇၼၼ်ႉ မေးၼၢင်းဝေႇတိတ်ႉသတေႇဝီႇ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈလုၵ်ႈၸၢႆးလူင် မႁိၼ်ႇတယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သွင်ပီၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ လုၵ်ႈယိင်း သင်ႇၶမိတ်ႉတ ယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် ပိၼ်ႇထုသႃႇရ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈပေႃႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းလူင် ပႃႇတလိပုတ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယူႇလီလႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈ ဢႃႇသေႃးၵၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇတီႈမိူင်းလူင် ပႃႇတလိပုတ်ႉယဝ်ႉ။ ၸူဝ်ႈပႆႇၽႅဝ် ပႃႇတလိပုတ်ႉၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် ပိၼ်ႇထုသႃႇရ ၼွၼ်းၽႄးယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈဝဵင်းလူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်ႁိမ်ဢႃႇၼႃႇသေ ႁၢင်ႈႁေႃယုင်ႈယၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁေႃယုင်ႈယၢင်ႈၼၼ်ႉ ဢႃႇသေႃးၵ လႆႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆပီႈၼွင်ႉၶႅၼ်ႈတွင်ႉၸိူဝ်းႁူမ်ႈဢူႈဢမ်ႇႁူမ်ႈမႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶႆႇသႅင်ၾၼ်းၶမ်း 99 ၵေႃႉသေ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆၼၼ်ႉ ဢႃႇသေႃးၵ လူတ်းပွႆႇပၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးဢွၵ်ႇဢွၵ်ႇမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢႆးတိသ်သ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝေႇတိတ်ႉသတေႇဝီႇ ဢၼ်ၵိုၵ်းယူႇဢုတ်ႇၸေႇၼီႇၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉယႂ်ႇမူႈမႃးၸွမ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ်ႁႅမ်တၢႆၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၸွမ်း။

ၼႂ်းၵႄႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်းႁၢင်ႈႁေႃ ပႃႇတလိပုတ်ႉ ယုင်ႈယၢင်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်း ၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ ပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇလီၶႂ်ႈငိၼ်းၸွမ်းသင်ယဝ်ႉ။ မူႇရႃႇ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၶျၼ်ႇတရႃႇၵုပတႃႇမေႃးရိယ ၵေႃႉပဵၼ်ၶိင်းဢႃႇသေႃးၵၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၶႃႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႇတ ၼႆလႄႈ ၶိင်းဢႃႇသေႃးၵၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇ၊ ဝေႇတိတ်ႉသတေႇဝီႇ ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၢင်း ၶၢင်းႁူဝ်ဢႃႇသေႃးၵၵူၺ်း ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵႃႉ ၸၢတ်ႈသုင်၊ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈပၢင်ပွႆးၽိသိၵ်ႈၶိုၼ်ႈႁၢင်ႈႁေႃဢႃႇသေႃးၵၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၸဝ်ႈၼၢင်းဝေႇတိတ်ႉသတေႇဝီႇ ပဵၼ်ၼၢင်းၸုမ်ႈမိူင်း ၼႆၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၵၢင်လၢႆဢွၵ်ႇမႃးတီႈႁၢင်ႈႁေႃ ပႃႇတလိပုတ်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၶျၼ်ႇတရႃႇၵုပတႃႇမေႃးရိယၼႆႉ တီႈတႄႉမၼ်း ၸဵမ်ပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇ ပဵၼ်ၶိူဝ်းမေႃးရိယၶတ်ႉတိယလႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇ ၼင်ႇၶၢဝ်ႇၵၢင်လၢႆဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ။

ၵၢၼ်သိူဝ်း ၶိူဝ်းၶုၼ်ၶဝ်ၼႆႉ လီၸႂ်ယုင်ႈယၢင်ႈသေ ဢၼ်ဢမ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်းမီးၼမ်ၼႃႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ဝေႇတိတ်ႉသတေႇဝီႇ ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၢင်းဢႃႇသေႃးၵၼႆႉ ဢမ်ႇၸွမ်းၵႂႃႇပႃႇတလိပုတ်ႉသေ ယူႇၸွမ်းၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈတီႈ ဢုတ်ႉၸၼီႇယဝ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽႄႈတိူၼ်းတြႃးၸဝ်ႈ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ႁိုင်မႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ မၼ်းၼၢင်းၸင်ႇလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ် ၶုၼ်လူင်ဢႃႇသေႃးၵၼႆႉ တိုၵ်ႉယုမ်ႇယမ်ႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၼွမ်းႁဵတ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉ ၸဝ်ႈမႁႃႇမွၵ်ႉၵလိပုတ်ႉတတိသ်သ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင် ၽၢႆႇတြႃးၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇပွႆႇလုၵ်ႈၸၢႆးလႄႈ လုၵ်ႈယိင်း ဢၼ်ပဵၼ်မႁိၼ်ႇတလႄႈ သင်ႇၶမိတ်ႉတၵႂႃႇၸူးၸဝ်ႈပေႃႈ မိူင်းလူင်ပႃႇတလိပုတ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၶုၼ်လူင်ဢႃႇသေႃးၵ ဢၼ်ၸၢမ်ႇႁၢင်ႈႁေႃတင်းလုၵ်ႈၸၢႆးလုၵ်ႈယိင်းသေ ယူႇတီႈပႃႇတလိပုတ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈလုၵ်ႈယိင်းသင်ႇၶမိတ်ႉတ ပဵၼ်သႅၼ်းပၢၼ်သၢဝ်မႃးၵေႃႈႇ ၸင်ႇဢဝ်သွၼ်ႉမိင်ႈပၼ်ဢၵ်ႉၵိပျမ်ႇမႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႂ်းၶိူဝ်းၶုၼ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၵိူတ်ႇလဵင်ႉႁၼ်ၼႃႈလုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သုမၼၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးတိသ်သ ဢၼ်ပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးဢွၵ်ႇဢွၵ်ႇၶုၼ်လူင် ဢႃႇသေႃးၵၼၼ်ႉ ႁဵတ်းရႁၢၼ်းၼႆၵေႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်လၢၼ်ဢွၵ်ႇ ဢၵ်ႉၵိမျမ်ႇမႃႇၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈလွင်ႈမျၢတ်ႈတွၼ်းၽဝရႁၢၼ်းသေလႄႈ ၸင်ႇၸွမ်းၼုင်ႈသၢင်ႇၵၢၼ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ သင်ႇၶမိတ်ႉတၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁၼ်ပိူၼ်ႈပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၼႆ ဢွၵ်ႇၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းၽိၵ်ႉၶုၼီႇတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးယင်းတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉလႅင်သေ တေလႆႈလုမ်းလႃးၵွၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇပဵၼ်ႁဵတ်းၽိၵ်ႉၶုၼီႇယဝ်ႉ။

ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် ဢႃႇသေႃးၵၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ဢဝ်လုၵ်ႈႁၵ်ႉမွၼ်းၸႂ် ၶဝ်ႈထၢမ်းၼႂ်းသႃႇသၼႃႇသေ ၶႂ်ႈပဵၼ်သႃႇသၼႃႇတႃႇယၵႃႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈၸၢႆးတင်းလုၵ်ႈယိင်းၵေႃႈ ၸွမ်းဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈပေႃႈသေ ၸင်ႇၶဝ်ႈထၢမ်းၼႂ်းသႃႇသၼႃႇငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်ယူႇယဝ်ႉ။ မႁိၼ်ႇတၼႆႉ ဢႃႇယုမီးသၢဝ်းၶူပ်ႇသေ ပေႃးဝႃႈၼုင်ႈသၢင်ႇၵၢၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းဢဝ်ပရိယတ်ႉတိတြႃးၸဝ်ႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ သင်ႇၶမိတ်ႉတၼႆႉ သမ်ႉမီးဢႃႇယု သိပ်းပႅတ်ႇၶူပ်ႇသေ ပေႃးဝႃႈလႆႈပဵၼ်ၽိၵ်ႉၶုၼီႇၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ဢဝ်သုမၼ ဢႃႇယုၸဵတ်းၶူပ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼုင်ႈသၢင်ႇၵၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈႁိုင်မႃးထႅင်ႈသိပ်းသၢမ်ပီၵေႃႈ ဝၢႆးသေတၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇယဝ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇသေႃးၵ ၸင်ႇပွႆႇ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတယေႃးၶိင်းၵႂႃႇၸွမ်းသင်ႇၶႃႇႁႃႈပၢၵ်ႇ ၵႂႃႇမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသုမၼၵေႃႈ ၸွမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သင်ႇၶမိတ်ႉတတႄႉတႄႉ ယူႇဝႆႉတီႈ ပႃႇတလိပုတ်ႉသေ လႆႈပဵၼ်ၽိၵ်ႉၶုၼီႇၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်တြႃးၵႄႇထူၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတ ဢၼ်ၵႂႃႇပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၵေႃႈ ၵၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈထိုင်တီႈတႄႉတႄႉ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်တြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆၵေႃႈ ၶဝ်ႈထၢမ်းသႃႇသၼႃႇသေ ႁဵတ်းရႁၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမႁိၼ်ႇတလႄႈ ၶုၼ်တေႇဝႃႇၼၼ်ႇတိယတိသ်သၶဝ် ပေႃႈဝႃႈလႆႈႁူႉၸဝ်ႈၼၢင်းဢၼုလႃႇတေႇဝီႇလႄႈ ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း 500 မီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈၼုင်ႈႁဵတ်းၽိၵ်ႉၶုၼီႇၼႆၵေႃႈ ၸင်ႇပၼ်ၶၢဝ်ယိုၼ်ႈယွၼ်းတီႈၶုၼ်လူင်ဢႃႇသေႃးၵ ႁႂ်ႈပၼ်မႃးတူၼ်ႈၵႃႈ ပေႃးထိတူၼ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ႁႂ်းပွႆႇမႃးၽိၵ်ႉၶုၼီႇ သင်ႇၶမိတ်ႉတ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်လူင်ဢႃႇသေႃးၵၵေႃႈ ယိၼ်းၸူမ်းသိူဝ်းႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ၸင်ႇပွႆႇလုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈလႄႈ တူၼ်ႈပေႃးထိ သူင်ႇၵႂႃႇမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵိင်ႇပေႃးထိ ဢၼ်သင်ႇၶမိတ်ႉတဢဝ်မႃးၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇဝႆႉတီႈ ဢၼုရႃႇထပူႇရၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် မိူင်ႈၼၼ်ႉမႃးႁိုင် (2400) ပီပၢႆယဝ်ႉၵေႃႈ တူၼ်ႈပေႃးထိၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်တူၼ်ႈမီးယူႇ။ သင်ႇၶမိတ်ႉတ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် ဢႃႇသေႃးၵၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼၢင်းယိင်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၶဝ် လၢႆလၢႆႁဵင် ယုမ်ႇယမ်ၵိူဝ်းလီတြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်းတင်းၼမ် ၶဝ်ႈႁဵတ်းၽိၵ်ႉၶုၼီႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ဝေႇတိသ်သတေႇဝီႇၼႆႉ ၵိူတ်ႇလဵင်ႉပၼ်လုၵ်ႈလီလၢင်းမျၢတ်ႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵႅဝ်ႈသႅင်ရတၼႃႇၼၼ်ႉ မီးမင်ႇၵလႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈၸုမ်ႇၵူႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်