ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်း ၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇမၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်းတလေး၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမႁႃႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းမၼ်းမီး မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလီပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢတ်ႇၸေးၶျူဝ်ႇ လႄႈ ႁူင်းသဝ်း ႁူဝ်ႇတႄႇၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
ပီ 1965 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်း လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေႃႇလၢၼ်ႇယေးသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇမႃးဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၼႆႉသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်ႈမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼႅင်ႇငၢၼ်ႇတေႃႇ ၺဵင်ႇဝတ်ႉပိပျႃးမူႉတီႇသွၵ်ႉယေးဢၽွႆႉ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10.12.1992 ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ႁႃႈၸႄႈဝဵင်းသေ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းတင်း ပွၵ်ႉ 20 ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။

## သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ
မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 20.057 တီႇၵရီႇ 56 မိတ်ႉၼိတ်ႉ ႄလႈ 21 တီႇၵရီႇ 59 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96.03 တီႇၵရီႇ 3 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 96.08 တီႇၵရီႇ 3 မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ တေႃႇ ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း တၢင်းယၢဝ်း မီး 5.85 လၵ်း၊ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ မီး 0.92 လၵ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 5.04 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ 

### လႅၼ်လိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမႁႃႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၶႅၼ်ႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်သေ မီး ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

### ၼႃႈလိၼ်
လုၵ်ႉတီႈၼႃႈပၢင်ႇလၢႆသေ တီႈဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း မီး 250 ထတ်းလႄႈ တီႈဢၼ်သုင်သုတ်းမီး 256 ထတ်းယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇႁွင်ႇသေ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ၾ

## ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း
တီႈၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ယူႇသဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း တႆး၊ ၶၢင်၊ ၶျၢင်း၊ ယၢင်း၊ ရၶႅင်ႇ၊ မွၼ်း၊ ယၢင်းလႅင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉယူႇၼမ် ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်ႉၸႅၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လွင်ႈသႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်ဝႃႈ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထ ၼမ်သေပိူၼ်ႈေသ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ၊ ႁိၼ်ႇတူႇ၊ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ လႄႈ ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ မီးၼမ် ၸွမ်းၼင်ႇၶႅၼ်ႇၸႅၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ပဵၼ် 6.96% ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၸၢပ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ပဵၼ် ၶႄႇ၊ ဢိၼ်းတီးယႃး၊ ပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တူၵ်းၵၢင်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးၵၢတ်ႇ ၸေးၶျူဝ်ႇတေႃႇ ဢၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၼႂ်းမိူင်း ၸႅၵ်ႇၽႄၶၢႆၼၼ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢတ်ႇလူင်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်တူၵ်းၵႅၼ်ႈၵၢင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈမႄးႁူဝ်ရူတ်ႉလဵၼ်း၊ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈမႄးႁိူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် ၽၢႆႇၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇသၢႆတၢင်းၼမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈသွႆး၊ ၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်၊ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်း၊ ၸၢၵ်ႈမႆႉ၊ ၸဝ်ႈၶဝ်ႈၵျုင်ႇ၊ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉၶႅင်း မီးဝႆႉ 80 ပၢႆသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၼႂ်းႁိူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇ 80 ပၢႆယဝ်ႉ။

### ၵၢတ်ႇ
* ၵၢတ်ႇၸေးၶျူဝ်ႇတေႃႇ

* မၢၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇပလႃႇၸႃႇ
* ၵၢတ်ႇယတၼႃႇပူင်ႇ
* ၵၢတ်ႇပျီႇၵျေႃႇ
* ၵၢတ်ႇထီးတႅင်ႇ
* ၵၢတ်ႇၵႅင်းတၢၼ်း
* ယူင်ႉသၢင်ႈဢုတ်ႇလူင်ႁွင်ႇၸၢၼ်း
* ပလႃႇၸႃႇယူဝ်းယူဝ်း + ၸၼ်ႉသုင်
* သူၺ်ႇၵမ်ႉၵေႃႇ
* ႁွင်ႈလၢၼ်ႉ 86၊ ၼႂ်းၵႄႈ 27×31
* ၵၢတ်ႇဢွၼ်ႇဢၼ်ၸေးၶျူဝ်ႇပိူင်ႇ

## ၵၢၼ်တေႃႇသူင်ႇတိတ်ႉတေႃႇ
လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ တႃႈၼမ်ႉမယၢၼ်းၶျၢၼ်ႇ လႄႈ တႃႇၵႂႃႇ မိၼ်းၵုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်းၵုၼ်း ၼႆ မီးတႃႈႁိူဝ်း 2 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်တူၵ်းၵႅၼ်ၵၢင်တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ် တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း တၢင်းႁွင်ႇတၢင်းၸၢၼ်း 0.92 လၵ်းသေ တႄႇဢဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း 26 တေႃႇ သဵၼ်ႈတၢင်း 35 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆရူတ်ႉၵႃးဢွၼ်ႇ ဢၼ်လဵၼ်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ-ၵျွၵ်ႉသႄႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

## ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
### ပၢႆးပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်
* ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ

* ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇ

### ပၢႆးပႆႇၺႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ်
#### ဢထၵ
ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီးဝႆႉ 10 ႁူင်းယဝ်ႉ။
*ဢထၵ ၂
*ဢထၵ ၅
*ဢထၵ ၆
*ဢထၵ ၁၂
*ဢထၵ ၁၄
*ဢထၵ ၁၅
*ဢထၵ ၁၆

*ဢထၵ ၁၉
*ဢထၵ ၂၂
*ဢထၵ ၂၃
#### ဢထၵ(ၽႄ)/ဢလၵ
*ဢလၵ (ထ(ၽႄ)) ၂၇
*ဢလၵ ၁
*ဢလၵ ၇
*ဢလၵ ၉
*ဢလၵ ၁၀
*ဢလၵ ၁၆
#### ဢမၵ
ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပူၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီးဝႆႉယူႇ 33 ႁူင်းယဝ်ႉ။

## ပၢႆးယူႇလီ
### ႁူင်းယႃ
* ႁူင်းယႃလူင် ယူတ်းယႃၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
* ႁူင်းယႃလူင် ၼၢင်းယိင်း
* ႁူင်းယႃလူင် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
* ႁူင်းယႃလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
* ႁူင်းယႃလူင်တၢင်းပဵၼ်မေႃၸပ်း

### ႁွင်ႈပၼ်ယႃႈယႃ
*RHC
*RHS
*လွင်ႈတိုၵ်းပႅတ်ႈ တၢင်းပဵၼ်တုတ်ႈ
*လွင်ႈတိုၵ်ႈပႅတ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉ
*လွင်ႈတိုၵ်းပႅတ်ႈ တၢင်းပဵၼ်တီႇပီႇ

## တီႈၸိူဝ်းလီမၢႆတွင်း

* ပၢင်လဵၼ်ႈပထူး ()
* ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈထီးလိၼ်း
* တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ ()
* သူၼ်မွၵ်ႇဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ()
* ႁူင်းႁဵၼ်းပလိၵ်ႈ ()
* ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) ()
* ၵၢတ်ႇယတၼႃႇပူင် ()
* ၵၢတ်ႇၸေးၶျူဝ်ႇ ()

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ