open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
047 ၸၢတ်ႈဝႃႇရုၼိၻူႇသၵ

## 47- ꩡၢတ်ႈဝႃရုၼိၻူသၵ
(ဝႃရုၼိၻူသၵ = ၵေႃႉဢၼ်ယႃႉလူႉလဝ်ႈ)
ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်

## ဝတ်ႉထုပၸ်ႉၸုပၼ်ႇ
ၽွင်းမိူဝ်ႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်း ဢၼ်ယႃႉလူႉ လဝ်ႈၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေႁေႃးၼႄ လွင်ႈၸၢတ်ႈ တီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
တႆးၵေႃႉသထေးလူင် ဢၼႃႇထပိၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ၿၼေ် ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆလဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉလူင် ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၶပ်းၶိုင်ႁဵတ်းလဝ်ႈ ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉၶိုၼ်ႇၶိုၼ်ႇသေ ႁႂ်ႈတပႄးမၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇၶၢႆ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တပႄးၵေႃႉၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၵႂႃႇၶၢႆလဝ်ႈယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉလႆႈႁၼ်ၵူၼ်းၵိၼ်လဝ်ႈ မႃးဢဝ်ၵိၼ်ၵိူဝ် ၼႂ်းသႅင်ႇၶဝ်ယူႇ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ လဝ်ႈၼႆႉ ပႆႇပႃးၵိူဝ် ဝႃႈၼႆသေ ၸင်ႇတေဢဝ်ၵိူဝ် သႂ်ႇ ၼႂ်းဢုမ်လဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဵမ်းၵိူဝ်လႄႈ ၵူၼ်းၵိၼ်လဝ်ႈၶဝ် ထူမ်ႇပႅတ်ႈလဝ်ႈ တီႈၼႂ်းသူပ်းၶဝ်သေ တၢင်ႇ တၢင်းၽိတ်းဝႃႈ မႂ်းဢဝ်ၵိူဝ်သႂ်ႇ ၼႂ်းလဝ်ႈသေ ယႃႉလူႉလဝ်ႈဢိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႆသေ ပၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃႈလဵင်ႉ ၵႃႉလဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ပိူၼ်ႈမႃးၵိၼ်လဝ်ႈလႄႈ ၸင်ႇထၢမ်တူၺ်း လႆႈႁူႉထိုင ်လွင်ႈတၢင်းၵူႈလွင်ႈသေ ၸင်ႇတေပွင်ႉ တပႄးမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ပေႃႈလဵင်ႉၵႃႉလဝ်ႈသေ သထေးလူင် ဢၼႃႇထပိၼ်ႇ လႆႈႁူႉၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇၵႂႃႇမိူဝ်း လဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးယဝ်ႉ။ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၸင်ႇဝႃႈ “သထေးလူင်... ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ မၼ်းယၢမ်ႈယႃႉလူႉလဝ်ႈမႃး ၸၢတ်ႈၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇၵေႃႈ ယၢမ်ႈယႃႉလူႉမႃးယူႇယဝ်ႉ” ၼႆသေ ၸင်ႇတေႁေႃးၼႄ ၸၢတ်ႈတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

## ဝတ်ႉထုဢတိတ်ႈ
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တီႈမိူင်းၿႃႇရၼသီႇ ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၿြႁမၻတ်ႈၼၼ်ႉ ၼေႃႇပုတ်ႉထ သမ်ႉပဵၼ် သထေး တီႈမိူင်းၿႃႇရၼသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉလဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢိင်ပိုင်ႈ သထေးၼၼ်ႉသေ ႁႃလဵင်ႉ သၢႆၸႂ်မၼ်းယူႇ။ ၵူၼ်းၵႃႉၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းလဝ်ႈႁူဝ်ဢွင်း ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉသေ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈတပႄးမၼ်း ၶၢႆယူႇ။ မၼ်းသမ်ႉ ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉယူႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈသြႃႇမၼ်း ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၻပႄးမၼ်း ၸင်ႇဢဝ်ၵိူဝ်သႂ်ႇ ၼႂ်းလဝ်ႈသေ ယႃႉလူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ လဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉလဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ မႃးလၢတ်ႈၼႄ ၼေႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႄႈ ၼေႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၸင်ႇလွတ်ႈႁေႃး ၵႃႇထႃႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။-

### ပႃႇꩮိ
* **47**

ၼ ဝေ ဢၼတ်ထၵုသလေၼ ၊ ဢတ်ထၸရိယႃ သုၶႃဝႁႃ။ 

ႁႃပေတိ ဢတ်ထံ ၻုမ်မေꩪေႃ ၊ ၵွၼ်ꩦၺ်ၺေႃ ဝႃရုၼိံ ယထႃ။


### ပိၼ်ႇတႆး
ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇလူင်ႉဢမ်ႇလႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီၼႆသေတႃႉ တိုၼ်း ဢမ်ႇပဵၼ် လွင်ႈသိူဝ်းသႃႇလႆႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵွၼ်းတႆႇၺယႃႉလူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ လဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီး တၢင်းမေႃၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၽွၼ်းလီ ယုတ်ႈယွမ်းယဝ်ႉ။

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႃႇတၵ
မၢၼ်းဝိၼ်းၶႅင်ႇတၢၼ်း

**မၢၼ်းဝိၼ်းၶႅင်ႇတၢၼ်း** (ၵိူတ်ႇ 1952 ဢေႇပရႄႇ 23) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း၊ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လႄႈ ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2015 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၈ တီႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းသေ လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လၢၼ် ၵူၼ်းႁၢတ်းငၢၼ် ႁူဝ်ၼႃႈလူင် ၽွင်းလူင် မၢၼ်းပၶႅင်ႇ ယဝ်ႉ။

လႆႈသွၼ်ဢဝ် ပႆႇၺႃႇမႃးတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝၢၼ်ႈယူင်ႇတလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ လႄႈ တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵၵ်ႉၸႃႇလႄႈ တဵၵ်ႉပၢၼ်ႇတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1977 မႃး လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 1990 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ် တီႈ ပႃႇတီႇငဝ်ႈငုၼ်းယၢင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UKL) လႄႈသင်၊ ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ် တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇ ပိုင်ႈႁႅင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တီႈ ဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၼၼ်ႇတၵျေႃႇၸႂႃႇ

**ဢူးၼၼ်ႇတၵျေႃႇၸႂႃႇ** (ၵိူတ်ႇ 1950 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 2) ၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းမႃး တႄႇဢဝ် ပီ 2011 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 31 တေႃႇ ပီ 2016 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 29 ဝၼ်းယဝ်ႉ။ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၽူႈၼၢမ်း တီႈ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမႃးယဝ်ႉ။ ပေႃႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် (လိုဝ်ႈ) ၸီႇတူႇတိၼ်ႇၽေႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ထုၼ်းထုၼ်းႁဵင်ႇ

**ဢူးထုၼ်းထုၼ်းႁဵင်ႇ** (ဢူးထုၼ်းဢွင်ႇ) ၼႆႉ ပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၶႃႈဢေႃႈ။ ပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ဝၢႆးသေ ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ ၵႅၼ်ၽူႈၼၢမ်း ဢူးတီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈ ပဵၼ်မႃး ၽူႈၼၢမ်းသေ ဢူးထုၼ်းထုၼ်းႁဵင်ႇ ၵေႃႈ ပဵၼ်မႃး ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ
ထုၼ်းထုၼ်းဢူး (ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်)

**ဢူးထုၼ်းထုၼ်းဢူး** ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇ တီႈ လုမ်းၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၶႃႈဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ၵႅမ်ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၽူႈၸဝ်ႈ ၵဵဝ်ႇၽၢႆႇသိုၵ်း မျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု
ထုၼ်းထုၼ်းဢူး (ၸွမ်တတ်းသိၼ်)

**ဢူးထုၼ်းထုၼ်းဢူး** ၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸွမ်တတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၽူႈၸဝ်ႈ ၵဵဝ်ႇၽၢႆႇသိုၵ်း မျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု
လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်

**လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်** ၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ လုမ်းတတ်းသိၼ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ် လုမ်းတတ်းသိၼ် ဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်သုတ်းယဝ်ႉ။ လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)သေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢိၵ်ႇပႃး ၸွမ်တတ်းသိၼ် တီႈဢေႇသုတ်း ၶဝ်ႈပႃးၽူႈတတ်းသိၼ် ၇ ၵေႃႇ တေႃႇ တီႈၼမ်သုတ်း ၁၁ သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ (ယၢမ်းလဵဝ် မီးဝႆႉ ၽူႈတတ်းသိၼ် ၇ ၵေႃႉၵူၺ်း။) ၽူႈတတ်းသိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ လဝ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်သေ ဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈၾိင်ႈမိူင်းၶူဝ်းၸၢမ်ႇ () သေ မၼ်းမီးသုၼ်ႇ ၸၢမ်ႇပဵင်းၵၼ်တင်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈတတ်းသိၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ လႆႈၸၢမ်ႇသုၼ်ႇ ပဵင်းၵၼ်တင်း ၵႅမ်ၽွင်းလူင်ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ် ၸုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတႃႇၸေႃႇမျိၼ်ႉမွင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယဝ်ႉ။ လုမ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်း ၆၄ လႄႈ ၂၄ တီႈ ပွၵ်ႉၸေႇယႃႇပူင်ႇ၊ ၼၢၼ်းတေႃႇသျေႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2010–2016)

ၽွင်းလူင် တီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢူးၽူင်းၸေႃႇႁၢၼ်ႇၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃး တႄႇ ပီ 2010 တေႃႇ 2012 ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ

**ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇ တီႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမျူဝ်းဢွင်ႇ ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ လႆႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## သုၼ်ႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈ

## လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈတိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၼႂ်းဝၢၼ်း လုမ်းတတ်းသိၼ်ၸႄႈတိူင်း မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝၢင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ တီႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ၆၄ လႄႈ ၆၅၊ ၼႂ်းၵႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ၂၃ လႄႈ ၂၄ သေ တီႈၼႂ်းဝၢင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လုမ်းၶုၼ်ၵွၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸႄႈတိူင်း၊ ႁိူၼ်းၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈမၢႆၸွမ်ၽွင်းလူင်  (2011–တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်)

## တႃႇသိုပ်ႇလူထႅင်ႈ
* ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ
* လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ
* ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ

**ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်း** လႄႈ **ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်း** ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸၼ်ႉသုင်သုတ်း တီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈတိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉယဝ်ႉ။  ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ  ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်းၼႆႉ ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလူင်ပွၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်းသေ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ ၾိင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း မၵ်းမၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၼမ်ႉၵတ်ႉ
တွၼ်ႈတႃႇ တႃႈၶုၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်းၼႆႉ တေလႆႈမီး ဢႃႇယု ၃၅ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်သေ တေလႆႈမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉ တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈၶုၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။

## လုမ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸႄႈမိူင်း / ၸႄႈတိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် လုမ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း / ၸႄႈတိူင်းယဝ်ႉ။

## ၸွမ်ၽွင်းလူင် ယၢမ်းလဵဝ်

## သဵၼ်ႈမၢႆၸွမ်ၽွင်းလူင်
### ၸႄႈမိူင်းၶၢင်

## ၽိုၼ်ဢိင်
ပၢင်းတၢင်ႇ၊ ဢိူင်ႇ

**ဢိူင်ႇပၢင်းတၢင်ႇ** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပၢင်းတၢင်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
ဝၢၼ်ႈၽႃၸၢၼ်းႁူဝ်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ

**ဝၢၼ်ႈၽႃၸၢၼ်းႁူဝ်**  (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပၢင်းတၢင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မွၵ်ႇမႆႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ၵႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ

**ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၵႆး**  (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပၢင်းတၢင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မွၵ်ႇမႆႇ
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းတႆး

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းတႆး** ၼႆႉ ပဵၼ် ၸုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင် တွၵ်ႇတႃႇလိၼ်းထုတ်ႉ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၶႅပ်းႁၢင်ႈ

File:Shan State Government Office 1.jpg | လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မိူင်းတႆး
File:Shan State Government Office 2.jpg | လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မိူင်းတႆး


## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
လိၼ်းထုတ်ႉ

**ဢူးလိၼ်းထုတ်ႉ** ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် မေႃယႃၶဵဝ်ႈသေ ပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ယမၢ်းလဵဝ်တႄႉ တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ဝႆႉ ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် တီႈ မိူင်းတႆးယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ

ဢူးလိၼ်းထုတ်ႉၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈပီ 1960 ၵႃႈတီႈ ၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈႁဵၼ်းဢဝ် ပၢႆးတူဝ်ၸႂ် လႄႈ ပႆႇၺႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵႃႈတီႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉပိုၼ်ႉတီႈပတဵင်ႇသေ ထိုင် ပီ 1980 မႃး လႆႈတႄႇႁဵၼ်းဢဝ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇၽၢႆႇၶဵဝ်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1988 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပဵၼ် မေႃယႃၶဵဝ်ႈ တီႈ ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ တီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉသေ ထိုင် ပီ 1994 လႆႈၶၢႆႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸူးတီႈ ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း လႃႈသဵဝ်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 2006 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းထဵင်ၶိုၼ်း တႃႇ ၶၢႆႉၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉတႃႈၶုၼ်လႄႈ လႆႈထုၵ်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈ မႂ်ၶႂၢင်းယူတ်းယႃမၼ်းယဝ်ႉ။

## ၵမ်ႉထႅမ်မႃး NLD
တႄႇဢဝ် မၼ်းလႆႈႁၼ် ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈ ပျီႇတုယိၼ်ႇပျိၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1988 သေၵေႃႈ မၼ်းလႆႈ ၵမ်ႉထႅမ် ဢမျူဝ်းတႃး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ ပီ 2015 မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း ဢမျူဝ်းတႃး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ မႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၶႅတ်ႉဢွင်ႇ

**ဢူးၶႅတ်ႉဢွင်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်ႁၢပ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၵႃႈတီး ၸႄႈမိူင်းၶၢင်ယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶၢင် ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ မိူဝ်ႈမၼ်းပႆႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်မႃး မေႃယႃၽၢႆႇၶဵဝ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸေႊၼႃးသေ ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇလႄႈ လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးယဝ်ႉ။

## တင်းပီႈဢၢႆႈသေ လႆႈပဵၼ်ၽူႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်မႃး
ဢူးၶႅတ်ႉထဵင်ႇၼၢၼ်း ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ပီႈဢၢႆႈ ဢူးၶႅတ်ႉဢွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း ၶၢင်ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်းၵဝ်ႇ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼိူဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢူးၶႅတ်ႉဢွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဢမျူဝ်းတႃး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉသေ ယွၼ်ႉလႆႈဢွင်ႇပႄႉတီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃးယဝ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ် ပီႈဢၢႆႈၸမ်ႉ ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇ ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ လႄႈ မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ လႆႈသုမ်းမႃးယဝ်ႉ။

## ၸၢၼ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း
ဢူးၶႅတ်ႉဢွင်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈမႆႇထိုင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူဝ်ႈၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 2015 ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇလႂ်မႃး။ ထိုင် ပီ 2015 လႆႈပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇ ဢမျူဝ်းတႃး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ဢူးၶႅတ်ႉဢွင်ႇၼႆႉ မီး လုၵ်ႈၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ လႄႈ လုၵ်ႈယိင်းသွင်ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်** ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငမ်း ႁင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇယဝ်ႉ။ လုမ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၼ်ႇတရဝတီႇ၊ တီႈပွၵ်ႉၼွင်ယႃး(ၶ)၊ ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ၊ ဝဵင်းလွႆၶေႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
ဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇ

**ဢူးဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇ** ၼႆႉ ၽူႈတိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင် တီႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ယဝ်ႉ။ ဢူးဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇၼႆႉ ၵိူတ်ႇတီႈ လေႃးပိတဝၢၼ်ႈတႆးသေ ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵယၢၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵႃႈတီႈ  ၸၼ်ႉၸွမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၵႅမ်ၶုၼ်ၵွၼ်းၵၢၼ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ မႃးယဝ်ႉ။ တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ တီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ ၂ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉသေၵေႃႈ လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း** ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငၢမ်း ႁင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမျိၼ်ႉ ၵေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းယၢင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်** ၼႆႉ ပဵၼ် ၸုမ်းၽၢႆႇၽွင်းငမ်း တီႈၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင် တွၵ်ႇတႃႇၶႅတ်ႉဢွင်ႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

### လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
မိူဝ်ႈ ပီ 2019 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 18 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင် လႆႈႁွင်ႉ ၽွင်းလူင် 3 ၵေႃႉ ႁူပ်းထူပ်းသေၵေႃႈ ဝႃႈ ပဵၼ် ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆသေ ႁႂ်ႈၶဝ်ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇသေယဝ်ႉ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶႂၢင်းပၼ် ႁႂ်ႈ ဢူးမျႃႉတဵင်း တင်း တွၵ်ႇတႃႇတိၼ်းလႂိၼ် ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈၶုၼ်သေ ဢူး H လႃႉဢွင်ႇ တႄႉ လႆႈထုၵ်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႆ လုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈသေၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 2019 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီ 29 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈလုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸႄႈမိူင်းၶၢင် လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ၽိသဵတ်ႇသေ ၸဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ သူင်ႇလိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇမႃး တႃႇႁႂ်ႈဢဝ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ၊ ၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉ လႄႈ ၵၢၼ်ႁူင်းငၢၼ်း ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸႅၵ်ႇႁဵတ်း ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သွင်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ လႄႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်းၾႆးၾႃႉ လႄႈ ၵၢၼ်ႁူင်းငၢၼ်း ၼႆသေတႃႉ ၶေႃႈလဝ်ႈတၢင်ႇၼႆႉ လႆႈသုမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ၵူၼ်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ထိုင် လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 30 ဝၼ်းမႃး လႆႈဢဝ် ၵူၼ်းသၢမ်ၵေႃႉ ၵႃႈတီႈၼႂ်း တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ၽွင်းလူင်မႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမူၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ

**ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမူၼ်ႇ**  (, , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမျိၼ်ႉ

**တေႃႇၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမျိၼ်ႉ** (ၵိူတ်ႇ 1954 မေႇ 10) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸိူဝ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈ ၸႄႈမိူင်း ၸႄႈတိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၼႂ်း ၼၢင်းယိင်းသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပႃးမၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ
တေႃႇၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမျိၼ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵဝ်ႇ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် တွၵ်ႇတႃႇၸေႃးလႃႉထုၼ်း လႄႈ တေႃႇဢမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး ပႃႇရၵူႇၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယဝ်ႉ။

## ပၢႆးမိူင်း
ယွၼ်ႉမၼ်းလႆႈၶဝ်ႈပႃးတီႈ ပၢင်ပွႆးၼႄၵၢင်ၸႂ် လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ လႄႈ တေႃႇၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမျိၼ်ႉၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မျၢၼ်ႉမႃႇသျူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉလၢၼ်းၸိၼ်ႇပႃႇတီႇ ၶဝ်ႈ တိၺွပ်းသႂ်ႇၶွၵ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1975 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း တိုၵ်ႉပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းပီသွင်သေ တိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1978 လႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

ပီ 1988 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 190 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းမႃး တွၼ်ႈတႃႇ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၅၁ ပီ ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း လႆႈထုၵ်ႇၺွပ်းၶင်ဝႆႉတီႈ ႁူင်းပလိၵ်ႈ ဝဵင်းတထူင်ႇသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇၸွပ်ႇ တပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ်ပၵ်းယူႇတီႈ ဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈတိၺွပ်းမၼ်းၼၢင်းမႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇၸွပ်ႇၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၸွမ်းငွႆးလင်မၼ်းၼၢင်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ မၼ်းၼၢင်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းမႃးၼၼ်ႉသေ တေႃႇပေႃးထိုင် တီႈ ႁူင်းပလိၵ်ႈတထူင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈသွၵ်ႈႁႃထူင်မၼ်းၼၢင်းသေ ႁူမ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းပၼ်သေတႃႉ ၶူဝ်းၶွင်ၵမ်ၽွင်ႈၼႆႉ လႆႈႈႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လႆႈမီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်ၶိုၼ်းတင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသေ ယွၼ်ႉၸီးၸွႆးဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၵၢၼ်ဝတ်ႉတြႃးၼႆသေ ထိုင်ပေႃးလႆႈတဵၵ်းလူမ်ႉၼိူဝ်လိၼ်သေ တိၺွပ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး လုၵ်ႉတီႈ လုမ်းတတ်းသိၼ်တူင်ႇသေ ဢဝ်တင်း တွၼ်ႈယႃႇၸတၢတ်ႉ ၃၅၃ သေၵေႃႈ ပၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ ၂ ပီယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇလႆႈပၼ်ၶႂၢင်ႈ ႁႂ်ႈမၼ်းၶၢတ်ႇ ၽူႈတၢင်ၼႃႈသေဢမ်ႇၵႃး တွၼ်ႈတႃႇလၢတ်ႈဢွၵ်ႇ သၢၵ်ႈသေႇၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁွင်ႉၽႂ်မႃး။

တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈၶႄႉတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ ၃ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇ မႃးသေ လႆႈသဵင် ၁၈,၄၂၃ (၇၄%) သေ ဢွင်ႇပႄႉမႃးသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း တႅၼ်းၽွင်းသၽႃး မႃး။ ဝၢႆးသေ လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ 8888ယဝ်ႉ မၼ်းၸူးဢွၵ်ႇၵၢၼ်တီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶွၼ်ႇၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လွင်ႈလၢတ်ႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉဝႃႈ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ထုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅဝ်ႉတိၺွပ်ႉၼႆသေ ယွၼ်ႉလႆႈထဵင်လႆႈမေႃးၵၼ်တင်း ၸွမ်ႁၢၼ်မွင်ႇၵျီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇၸွပ်ႇၼၼ်ႉ ဝႃးၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1992 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ တီႈ ပၢင်ၵုမ်လူင် ဢၼ် ၼႅင်ႇငၢၼ်ႇတေႃႇ ငဵင်ႇဝတ်ႉပိပျႃးမူႉ တီႇသွၵ်ႉယေးဢၽွႆႉ () ၸတ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉ မၼ်း တၢင်တူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉသေ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

တေႃႇၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမျိၼ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ 2012 ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢွင်ႇပႄႉမႃးသေ ထိုင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015 မႃးၵေႃႈ မၼ်းဢွင်ႇပႄႉမႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ မၼ်းတၢင်တူဝ် ၸႄႈဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇသေ လႆႈဢွင်ႇပႄႉပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းသေ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငၢမ်း ႁင်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။ ၸွမ်ၽွင်းလူင် သလၢႆးလႅင်လွႆ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
သလၢႆးလႅင်လွႆ

**သလၢႆးလႅင်လွႆ**  () ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်ပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅင်ႇၾိင်ႈမိူင်းသေ ပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းသေ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင် တီႈၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးၾိင်ႈမိူင်း ၵႃႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ မႃးယဝ်ႉ။

မၼ်းၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼင်ႇၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်ၾိင်ႈမိူင်း တီႈလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃး တီႈၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇၾိင်ႈမိူင်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ႁဵတ်းၵၢၼ် ပၢႆးမိူင်း
မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ ၂ ၸႄႈဝဵင်းၽလၢၼ်း သေ လႆႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း မႃးသေ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၼင်ႇ ၽူႈၶဝ်ႈမႂ်ႇ တီႈပႃႇတီႇ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉသေ လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးယဝ်ႉ။

## ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်
သလၢႆးလႅင်လွႆၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု
ဢေးၸၢၼ်ႇ

**တွၵ်ႇတႃႇဢေးၸၢၼ်ႇ** (ၵိူတ်ႇ 1954 ဢေႇပရႄႇ 4) ၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် တီႈ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း တႄႇဢဝ် ပီ 2017 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 1 ဝၼ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
တွၵ်ႇတႃႇဢေးၸၢၼ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ပေႃႈ ဢူးၵျေႃႇၸၢၼ်ႇ လႄႈ မႄႈ တေႃႇယိၼ်ႇမျႃႉသေ လႆႈၵိူတ်ႇမႃးတီႈ ဝဵင်းမူႉတူင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်ပၢႆးပႆၺႃႇမႃး ၵႃႈတီႈ မူႉတူင်ႇ၊ ဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမေႃယႃ M.B.,B.S wD; ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (၂) တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။

## လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပၢႆးမိူင်း
တွၵ်ႇတႃႇဢေးၸၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း ပႃႇတီႇဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉထူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လႆႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1988 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၵႃႈတီႈၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉထူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တွၵ်ႇတႃႇဢေးၸၢၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 1990ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဢၼ်ဢွင်ႇပႄႉမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ထိုင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015မႃးၵေႃႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ ၂ တီႈၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉထူဝ်ႇသေ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ ပဵၼ်မႃး တႅၼ်းၽွင်းတီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

### ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ဢူးမိၼ်းမိၼ်းဢူး လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတႃႈၶုၼ် ယွၼ်ႉၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေလႄႈ ဢွင်ႈတီႈၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢၼ်လွတ်ႈပဝ်ႇဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်သေ ပီ 2017 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 1 ဝၼ်း တီႈ ပၢင်ၵုမ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငမ်း ႁင်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢူးၺီႇပူႉ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

ပီ 2018 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီ 18 လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႃႈၵၢၼ် ဢူးမိၼ်းဢွင်ႇ ၽွင်းလူင်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
ၺီႇပူႉ (ၸွမ်ၽွင်းလူင်)

**ဢူးၺီႇပူႉ** ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ႈ တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ၽွင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၵေႃႉထူၼ်ႈသၢမ် ႁင်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ လႆႈလုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉသေ ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇလႄႈ လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးသေ လိူၼ်မၢတ်ႉ 30 ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်မႃးယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း
ဢူးၺီႇပူႉၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ တီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ ပီ 1983 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈသေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး ပၢႆးပႆႇၺႃႇသိုင်ႇၾိင်ႈသေ တေႃႇထိုင် ပီ 1988 ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၽူႈမၢႆ ၵႃႈတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇသၢႆလိၼ်သေ ထိုင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 1990 မႃး လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇသေ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃးသေတႄႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇႁဵတ်းပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်းမႃး။ တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႇသေ ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇသေ လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း** ၼႆႉ ပဵၼ် ၸုမ်းၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁင်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတႃႇမျိၼ်ႉၼႅင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
ဢွင်ႇမူဝ်းၺူဝ်ႇ

**တွၵ်ႇတႃႇ ဢွင်ႇမူဝ်းၺူဝ်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ၊ ပဵၼ်ၽူႈဢၼ်တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင် တီႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၶႃႈဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ သေ ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 2016 ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်မႃးယူႇယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
တွၵ်ႇတႃႇဢွင်ႇမူဝ်းၺူဝ်ႇလႆႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ် ၸုမ်ႈၶူးမေႃယႃမႃးတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ တႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1982 ၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1984 ၼၼ်ႉ တႄႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇႁွင်ႈယႃသုၼ်ႇတူဝ်မႃးယဝ်ႉ။

## ပၢင်လိူၵ်တင်ႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း
မၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ လႆႈႁူဝ်ၼပ်ႉသဵင် ၇၄% သေၵေႃႈ လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင် ပီ 1998 ၼႂ်းၵႃႈ တႅၼ်းၽွင်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇထိင်းၶမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးမၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 2001 ၶိုၼ်းလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးသေ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2012 ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် တူဝ်တႅၼ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။

## ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015
မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင် 2015 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇသေ ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ပီ 2016 ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽွင်းလူင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁင်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ တွၵ်ႇတႃႇဢွင်ႇမူဝ်းၺူဝ်ႇ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (၂၀၁၆-ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
ၸေႃႇမျိၼ်ႉမွင်ႇ

**ဢူးၸေႃႇမျိၼ်ႉမွင်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း လႄႈ ၽူႈၶမ်ၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵဝ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် လုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း တႃႇ ၸႄႈဝဵင်ႈဢမရပူႇရ ၵႃႈတီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ဝၢႆးမႃး ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ လႆႈသဵင် တင်းၼမ် ၂၁,၁၁၉ (၆၆%) သေၵေႃႈ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း တႃႇ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ

ပီ 1979 ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမေႃယႃ မႃး ၵႃႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ ဝဵင်းလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးတီႈ ႁူင်းယႃယႂႃႇတိတ်ႉၵျီး ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၼၼ်ႉသေ တႄႇဢဝ် ပီ 1983 တေႃႇ 1988 လႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ၶူးလၢႆးၽၢႆႇထၢတ်ႈ တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ မႃးယဝ်ႉ။

## ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း

မိူဝ်ႈ ပီ 1990 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 22 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၾိတ်းၾိင်ႈ တွၼ်ႈ ၁၂၂ သေ ထုၵ်ႇတိၺွပ်း ၺႃးတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ ၂၅ ပီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဵတ်းပပ်ႉမႅၵ်ႉၵၸိၼ်း ပီၵွၼ်းသႅင် ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ ၇၅ ပီတဵမ်ၼႆလႄႈ 1996 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းဢယေးပေႃႇဢႅၵ်ႉ 1950 သေၵေႃႈ ၶိုၼ်းထုၵ်ႇပၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႇထႅင်ႈ တႃႇ ၇ ပီယဝ်ႉ။ လႆႈထူၵ်းၶွၵ်ႈ တီႈ ၶွၵ်ႈ ၸေႊၼႃး ႁိုင် ၁၉ ပီသေၵေႃႈ ထိုင် ပီ 2009 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 21 ဝၼ်းမႃး လႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်** ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁင်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢူးဝိၼ်းတဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
ဝိၼ်းတဵင်း

**ဢူးဝိၼ်းတဵင်း** ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃၵေႃႇသၢင်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၸႄႇႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 2016 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
ဢူးဝိၼ်းတဵင်းၼႆႉ လႆႈတီႇပလူဝ်ႇမႃႇ AGTI လႄႈ တင်းၸုမ်ႈၶူးဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်း ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းမေႃမိုဝ်းသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉမႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု
မျိၼ်ႉၼႅင်ႇ

**ဢူးမျိၼ်ႉၼႅင်ႇ**  ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵဝ်ႇယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် တူဝ်တႅၼ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၃ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ လႆႈႁူဝ်ၼပ်ႉသဵင်  ၃၀,၆၂၈ (၇၆%) သေ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် တူဝ်တႅၼ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။

ဢူးမျိၼ်ႉၼႅင်ႇၼႆႉ လႆႈၸုမ်ႈၶူးမေႃယႃမႃး တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃႇဝဵင်းလိူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1981 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

1990 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းသေ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ တွၼ်ႈ ၁၂၂ လႄႈ ထုၵ်ႇၺႃးတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ ၂၅ ပီယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ** ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ႁင်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ဢူးၽျူဝ်းမိၼ်းတဵင်း ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
လႃႉမူဝ်းဢွင်ႇ

**ဢူးလႃႉမူဝ်းဢွင်ႇ** (ၵိူတ်ႇ 1965 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 22) ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၸေ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်း မၢၼ်းၵျေႃႇၼီႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ပီ 2018 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 18 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် မႃးယဝ်ႉ။ ဢူးလႃႉမူဝ်းဢွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမျၢၼ်ႇဢွင်ႇယဝ်ႉ။

## ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉလႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
ဢူးလႃႉမူဝ်းဢွင်ႇ ၼႆႉ ဢူးၵျီႇဝိၼ်း၊ တေႃႇထူၺ်းယီႇၶဝ်ႈ ၵိူတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1965 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 22 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1983 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ယေႇသိၼ်းသေ ပီ 1991 ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ (B.Ag) မႃးယဝ်ႉ။

## ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း
မိူဝ်ႈ ပၢင်တူင်ႉၼိုင် 1988 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၼၢင်း ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ထုင်ႉတပျေႇၵူင်းသေ လႆႈၶဝ်ႈၸူး ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ 2012 ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း တွၼ်ႈတႃႇ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ တေဢွင်ႇပႄႉ တီႈ ထုင်ႉတပျေႇၵူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ ၁ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျၢၼ်ႇဢွင်ႇသေ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ ပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇမႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ

**ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်း ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁင်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ ဢူးလႃႉမူဝ်းဢွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။

## ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (2016 - ယၢမ်းလဵဝ်)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
Miss Grand Myanmar

## Titleholders
### Winner

### Runner-up

## International pageants

;Color key

### Miss Grand International

## See also
* Miss Universe Myanmar
* Miss World Myanmar
* Miss International Myanmar
* Miss Golden Land Myanmar
* Miss Earth Myanmar
## References

## External links
ဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ

**ဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ** (), () ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈႁင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီပူၼ်ႉမႃး (၁၀၀၀) ပၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မွၵ်ႇ (၂၀၀) ဢၼ်မီးယူႇတီႇ ၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၶူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇၼႆႉ လွႆဢၼ်လိုဝ်းလင်ၼႆႉ ပဵၼ် လွႆၸွႆးၵပိၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်လွႆၼၼ်ႉ တႄႇဝႆႉ ၵွင်းမူးၸွႆးၵပိၼ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇသျိၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇသေ တီႈၽၢႆႇၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း ယၢၼ်မွၵ်ႈပႅတ်ႇလၵ်း တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇလွႆၵေႃႉၵုၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ထမ်ၵေႃႉၵုၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆတူၵ်း ၽႃဢၢင်ႇ ယၢၼ် (၁၂) လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ထမ်ႈပယိၼ်ႇၵျီႇ (ထမ်ႈပယိၼ်ႉၺီႇ)ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈထမ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းဝႆႉ ၼွင်ၼမ်ႉဢုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵႄး ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၼမ်ႉၵတ်းၼႆႉ ၶၢင်းၵၼ်သေ လႆလူင်းဝႆႉသေတႃႉ လႆႈႁၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉဢုၼ်ႇၼမ်ႉၵတ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလေႃးၵၼ်ဝႆႉ။

## သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ

*တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၽႃဢၢင်ႇ
*လူတ်ႉလႅၼ်ႈတီႈၵႆ
*သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ

## လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်
ၽႃႇလႃႇၵိူဝ်းယမ်ပိူင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇသေ ဢၼ်ပဵၼ်ထီႉသွင်တႄႉ ပဵၼ် ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။

## ၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း
ပၢင်ႇလဵၼ်ႈႁႅင်း ၽႃဢၢင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတႃႇ လွင်ႈၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်းၵူႈလွင်ႈသေ မီးဝႆႉတီႈဝဵင်း ၽႃဢၢင်ႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင် ၸွႆးၵပိၼ်ႇယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းပိုၼ်ႉဝဵင်း တီႈ ဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
*ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (ၽႃဢၢင်ႇ)
*ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇၽႃဢၢင်ႇ
*ၸၼ်ႉၸွမ်ၽႃဢၢင်ႇ
*ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ (ၽႃဢၢင်ႇ)
*ႁူင်းႁဵၼ်းၽိုၵ်း မေႃလုမ်းလႃး ၽႃဢၢင်ႇ

## ၾိင်ႈၾႃႉ

## ႁွင်ႈၼႄ

File:Tay Hta Man Aung Pagoda.jpg|ၽြႃးၵၢင်ဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ
File:Kan Thar Yar Bridge.jpg
File:Shwe Yin Myaw.jpg
File:Zwe Ga Bin Mountain.jpg
File:Kan Thar Yar Hpa-An.jpg
File:Kyauk Ka Lat Pagoda and Lake.jpg
File:Zwe Ga Bin BawDi 1000.jpg
File:Kawgun Cave Signboard.jpg


## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽႃဢၢင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19

thumb|240px|မိူဝ်ႈ 1810 ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းၵုၼ်ယွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ၼပူဝ်ႇလီႇယႅၼ်ႇ ၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈသပဵင်ႇမႃး
**ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19** (1801 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 - 1900 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 31) ၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်း ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇသပဵင်ႇ၊ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ၊ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူဝ်ႇမႅၼ်ႇ လႄႈ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇမႅၵ်ႇႁႄႇ ၶဝ်ၵူၼ်ႇလႅဝ်ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇဢင်းၵိတ်ႉ၊ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရသျႃး၊ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇၵျႃႇမၢၼ်ႇ၊ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် တိူဝ်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇၾရၢင်ႇသဵတ်ႈတူၵ်းသုမ်းယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ရသျႃး လႄႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆ့ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇမီးဢေႃးၸႃႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈ ၸိၵ်းၸွမ်ႈ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ။ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရသျႃးၼႆႉ ၵႂၢင်ႈထိုင်မႃး ပွတ်းၵၢင်လႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢေးသျႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ႈၵေႃႈ တိူဝ်းၶႂၢၵ်ႈၸူးထိုင် ၶၼေႇတႃႇ၊ ဢေႃးသတြေးလျႃႉ၊ ဢႃႇၽရီၵၸၢၼ်း လႄႈ ဢိၼ်းတီးယႃးၸိူဝ်း ၼႆႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇသုတ်းမႃး ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ  ၼႂ်းၵႃႈ ၵွင်းလိၼ်ၵမ်ႇၽႃႇ ႁႃႈပုၼ်ႈ ၼႆႉ ၶဝ်ႈၵုမ်းၵမ်လႆႈ တႃႇပုၼ်ႈၼိုင်ႈသေ ၼႂ်းၵႃႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႇၽႃႇ သီႇပုၼ်ႈၼႆ့ ၶဝ်ၵုမ်းၵမ်မႃးလႆႈ တႃႇ ပုၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ဢီႇလႅတ်ႇထရေႃးၼိတ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇပေႃႇမႃး ၼႂ်း ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႄႇလီႇၵရၢပ်ႉ၊ မေႃႉၸ်ၶူတ်ႉ လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈတိတ်းတေႃႇ တႄႇလီႇၾူင်း ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1876 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ထိုင် 1878 ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး ဢွမ်ၾႆးဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵူတ်ႇၶူၼ်ႉႁႃ ပၢႆးသၢႆႊ လႄႈ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ၊ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ ပၢႆးႁၢင်ႈတူဝ်၊ ပၢႆးထၢတ်ႈ လႄႈ ပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ် ၼႆႉ ၼႂ်း ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19ၼႆႉ တိူဝ်းတွၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မႃးၽႂ်းၽႂ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၶေႃႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးမေႃ 20 ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပၢႆးၸၢၵ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးတီႈ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉသေ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၸူးထိုင် ၵုၼ်ရူးရူပ်ႉ၊ ဢမေႇရိၵႁွင်ႇ လႄႈ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်း ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈ ရူးရူပ်ႉ ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် 200 လၢၼ်ႉ ၵျွၵ်းၽႅဝ်ထိုင် 400 လၢၼ်ႉပၢႆယဝ်ႉ။ 
ယွၼ်ႉတႄႇသိုပ်ႇမိုတ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းသေ လွၵ်းလၢႆးၵႂႃႇမႃး လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆးမႃး ပဵၼ်မဵဝ်းပဵၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ပိူင်ႇယူႇသဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးသေ တီႈဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 1 လၢၼ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် 6.7 လၢၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ပီႁူဝ်ႁဵင်

**ပီႁူဝ်ႁဵင်** ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း *mille* ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ လူင်းပဵၼ်မႃးသေ မိူၼ်ၵၼ်တင်ႈ ပီ 1000 ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ပီႁူဝ်ႁဵင်ၼႆႉ ဢဝ်တီႈတႄႇမၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေ ၵႆႉၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ 1050 ယဝ်ႉ။ တီႈ *ပိူင်ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၼၢၵ်ႈၶၢတ်ႈ* ၼၼ်ႉ ဢဝ် တူဝ်ၼပ်ႉ တႄႇတီႈ *0*ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပီႁူဝ်ႁဵင်ၼႆႉ တႄႇတီႈ x000 သေ တေသုတ်းတီႈ x999 ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ထိုင် ပီ 2000 ၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပီႁူဝ်ႁဵင် ဢၼ်မႂ်ႇသေ လႆႈမီးၶေႃႈထဵင်ၵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1801

## (1) ဝၼ်း
::*
::*

## (2) ဝၼ်း
::*
::*

## (3) ဝၼ်း
::*
::*

## (4) ဝၼ်း
::*
::*

## (5) ဝၼ်း
::*
::*

## (6) ဝၼ်း
::*
::*

## (7) ဝၼ်း
::*
::*

## (8) ဝၼ်း
::*
::*

## (9) ဝၼ်း
::*
::*

## (10) ဝၼ်း
::*
::*

## (11) ဝၼ်း
::*
::*

## (12) ဝၼ်း
::*
::*

## (13) ဝၼ်း
::*
::*

## (14) ဝၼ်း
::*
::*

## (15) ဝၼ်း
::*
::*

## (16) ဝၼ်း
::*
::*

## (17) ဝၼ်း
::*
::*

## (18) ဝၼ်း
::*
::*

## (19) ဝၼ်း
::*
::*

## (20) ဝၼ်း
::*
::*

## (21) ဝၼ်း
::*
::*

## (22) ဝၼ်း
::*
::*

## (23) ဝၼ်း
::*
::*

## (24) ဝၼ်း
::*
::*

## (25) ဝၼ်း
::*
::*

## (26) ဝၼ်း
::*
::*

## (27) ဝၼ်း
::*
::*

## (28) ဝၼ်း
::*
::*

## ၽိုၼ်ဢိင်
1801

**1801** 
## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1801
### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::*

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1801
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1800 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1810 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၼႃး

**ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၼႃး** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၸႄႈၼႃး လႄႈ ဝဵင်းသိၼ်ႇပူဝ်ႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸႄႈၼႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸႄႈတွၼ်ႈၽႃဢၢင်ႇ

**ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇ** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးမႃး ၇၈၃,၁၀၁ ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇၼႆႉ မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

*ၸႄႈဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇ
**ဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇ
*ၸႄႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ
**ဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ
**ဝဵင်းပၢႆႇၵျူင်ႇ
**ဝဵင်းသျၢၼ်းယႂႃႇတိတ်ႉ
*ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး
**ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး
**ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇ
**ဝဵင်းလဵၵ်ႉတူဝ်ႇ
**ဝဵင်းပေႃးၵလိ
ၸႄႈဝဵင်းၽႃပုၼ် မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ၽဢၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ် ပီ 2011 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇသေ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၽႃပုၼ် ဢၼ်မႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းယၢင်း
ၸႄႈဝဵင်းႁႃးၶႃး

**ၸႄႈဝဵင်းႁႃးၶႃး** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းႁႃးၶႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလမႅင်ႇ

**ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလမႅင်ႇ** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလမႅင်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးမႃး ၁,၂၂၉,၉၆၆ ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း

ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလမႅင်ႇ ၼႆႉ မီးၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
*ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ
*ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃး
*ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းသူင်ႇ
*ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ
*ၸႄႈဝဵင်းမုတူင်ႇ
*ၸႄႈဝဵင်းယေး

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလမႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ၼၼ်ႉၶႃႈ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃး

**ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃး** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်ၵုမ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2012 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈတႅပ်းတတ်း ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းႁႃးၶႃး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽလၢၼ်း ၼၼ်ႉ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈမႂ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃးမႃးယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃး ဢိင်လူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ မီးမႃး  ၉၈,၆၂၉ ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃးၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
* ၸႄႈဝဵင်းႁႃးၶႃး
** ဝဵင်းႁႃးၶႃး
* ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ်
** ဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ်

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
ၸႄႈဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇယဝ်ႉ။

## ပထဝီႇလွင်ႈၵူၼ်း
### ပွၵ်ႉၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇ

### ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ** (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇ သေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ

**ဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်သေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉမေႇၶ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ၈၈ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၶႄႇ-မၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ယၢၼ်ၵႆ ၄၀ လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ လေႃးၶွင်၊ ထေႃႇၵေႃႉ၊ ဝဵင်းလေႃႉသေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢဝ်တင်းရူတ်ႉၵႃးသေ ၵွင်ႉသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။

ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းရူတ်ႉၵႃးသေ သိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉတင်း ဝဵင်းၸႄႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ ၆ လၵ်းၼ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းဢူးၼၼ်ႉ မီးႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ (ႁႅင်းၸၢၵ်ႈ - ၉၉ မႅၵ်ႇၵႃႇဝတ်ႉ) ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၶႄႇၸီႇၽီဢၢႆႇ ပိူင်ႇသေ တီးၼိူဝ် မႄႈၼမ်ႉမေႇၶ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ၶျီႇၽုၺ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ (၃၄၀၀ မႅၵ်ႇၵႃႇဝတ်ႉ) ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ၸႄႈဝဵင်းသေႃႉလေႃႇ

**ၸႄႈဝဵင်းသေႃႉလေႃႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသေႃႉလေႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းသေႃႉလေႃႇ

**ဝဵင်းသေႃႉလေႃႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသေႃႉလေႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းသေႃႉလေႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ၽြႃးၵူႉတူဝ်ႇတေႃႇ (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ)

**ၽြႃႈၵူႉတူဝ်ႇတေႃႇ** ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လွႆမၢၼ်းတလေးသေ ပဵၼ်ၼႃးမုၼ် ၶုၼ်မင်းတုင်းယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈပီမိူင်းမၢၼ်ႈ ၁၂၂၄ လိူၼ်ပႅတ်ႇၼၼ်ႉ ၶုၼ်မင်းတုင်း လႆႈတႄႇၽြႃးၼႆႉမႃးသေ ၵိူဝ်းယမ်မႃး ၸိုဝ်ႉမၼ်းဝႃႈ ***မႁႃႇလေႃးၵမႃႇရၸဵင်ႇ*** ၼႆယဝ်ႉ။ မီးႁူဝ်ႉ သၢမ်ၸၼ်ႉသေ တီႈသိူဝ်ႇၽႃႇတိၼ် မီး ၆၅ သွၵ်ႇသေ၊ တၢင်းသုင် မီး ၅၀ သွၵ်ႇ ၁ ၶိုပ်ႈ ၄ ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။

## ဢွင်ႈတီႈ
ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ႁဵတ်းမႆႉ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး တေးမုင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တိၼ်လွႆမၢၼ်းတလေး၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး လိၼ်တပ်ႉ ပူင်းတေႃႇတူဝ်းယႅတ်ႉ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးတေႃးၼပႂႃးယႅတ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီမိူင်းမၢၼ်ႈ ၁၂၃၀ လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ ၁ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၶႅပ်း -
* ၶႅပ်းႁိၼ် ဝိၼႄး ၅ ၵျၢမ်း၊ တႃႇ (၁၁၁) ၶႅပ်း၊
* ၶႅပ်းႁိၼ် ဢၽိထမ်ႇမႃႇ ၇ ၵျၢမ်း၊ တႃႇ (၂၀၈) ၶႅပ်း၊
* ၶႅပ်းႁိၼ် သုၵ်ႇတၢၼ်ႇပႃႇလိၸဝ်ႈ၊ တႃႇ (၄၀၁) ၶႅပ်း တင်းမူၼ်း လႆႈၵေႃႇႁဵတ်း ၵွင်းမူးထမ်ႇမ မႃး (၇၂၉) သူႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၽြႃးဢၼ် ၶႅပ်းႁိၼ်ၼမ်သေ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် **ပပ်ႉဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ** ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ ၶႃႈဢေႃႈ။

## ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
* ၽၢႆႇတူၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသုမ်ႇပရႃႇပုမ်ႇ၊
* ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသေႃႉလေႃႇ၊
* ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ၊
* ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ၊
* ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၼႃး

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
*"Njangyang Google Satellite Map" Maplandia

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ

**ဝဵင်းဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ** (, ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။

## တႄႇပဵၼ်မႃး
ဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ဢိၼ်ႇၸၢင်း = ဢိၼ်ႇၸၢင်းတူးဝႃး၊ ယၢင်ႇ=ထုင်ႉပဵင်း ၼႆသေ တေလႆႈဝႃႈ *ထုင်ႉပဵၼ် ဢၼ်ဢိၼ်ႇၸၢင်းတူႇဝႃးၶဝ်တႄႇမႃး* ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်တူးဝႃးၶဝ် ၸႅၵ်ႇၼႃႈလိၼ်သေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် 1920 တဵမ် ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် လႆႈၶဝ်ႈမႃး ၼႃႈလိၼ်လွႆသၢမ်ၸဵင်ႇ (ပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ႁွင်ႉ မလိဢိုၼ်မၢႆဝလွင်ႇ၊ ယၢမ်းလဵဝ် ဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ) သေ ဢဝ် ၽူႈၵွၼ်းလွႆ ဢိၼ်ႇရေႃႇၵွင်ႇ လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းလွႆ ဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ ဝႆႉတႂ်ႈမီး ၽူႈၵွၼ်းသၼ်လွႆ သုမ်ႇပရၢႇပုမ်ႇသွင်ႇ သေၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ မီးမႃး (၃၉၄) ဝၢၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ မီးမႃး (၁၀၀) ဢိူင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ပၢၼ်လၢၵ်ႈထၢၵ်ႈတေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီ ပီ 1965၊ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (၁) ၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ လုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပၵ်းဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ တီႈၽူႈၵွၼ်းလွႆ ပၵ်းမႃးၼၼ်ႉသေ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းႁွင်ႉပဵၼ် ဝဵင်းဢိၼ်ႇၸၢင်းယၢင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

## ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်

### လွႆငေႃႉပုမ်ႇ
မီးဝႆႉတီႈၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းသေ ပဵၼ်လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ် တၢင်းသုင်မီး (၄၅၀၀) ထတ်းယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမိူၼ်တင်းလွႆတၢင်ႇၸိူဝ်းသေ ပဵၼ်လွႆသွင်လုၵ်ႈၶၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။

### လွႆပုမ်ႇပႃပုမ်ႇ
မီးဝႆႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းသေ တၢင်းသုင် မီး (၂၈၉၆) ထတ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိုင်ႈၼႆႉ ၸၼ်းပေႃးၼင်ႇသၢမ်ၸဵင်ႇတင်ႈသေတႃႉ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈတႄႉ လုၵ်ႉဢဝ်တိၼ်လွႆတေႃႇၸိၵ်းလွႆ ၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈလႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။

### လွႆပုမ်ႇလမ်ႇပုမ်ႇ
တၢင်းသုင်မီး (၅၄၀၅) ထတ်းသေ သၢင်ႇထုၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်း ဢွင်ႈတီႈၼိူဝ်လွႆယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တိၼ်လွႆတေႃႇ ၸိၵ်းလွႆ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေ တူၼ်ႈပႅၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇဝႆယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်း ၼင်ႇ ၵႂၢင်၊ တိုင်၊ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆၼွၵ်ႈ
*Satellite map at Maplandia.com

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၼၢႆး

**ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၼၢႆး** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၼၢႆးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းတႃႈၼႃး လႄႈ ဝဵင်းသျိၼ်ႇပူၺ်ႇယၢင်ႇ သေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈၼၢႆးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းတႃႈၼၢႆး

**ဝဵင်းတႃႈၼၢႆး** (, ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်ႈတႃႈၼၢႆးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆၼွၵ်ႈ
*ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ၵၢင်ႁၢဝ် တီႈ Maplandia.com 

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ဝဵင်းသျိၼ်ႇပူၺ်ႇယၢင်ႇ

**ဝဵင်းသျိၼ်ႇပူၺ်ႇယၢင်ႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမႂ်ႇ (ဝႅင်းမေႃႇ)ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းမႂ်ႇ

**ဝဵင်းမႂ်ႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ယၢၼ် ၆ လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ယူႇပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။

## သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝဵင်းမႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵွင်း လႄႈ ပဵၼ် တႃႈၼမ်ႉၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇတင်း မိူင်းၶႄႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1810 ၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း ဝဵင်းမႂ်ႇ လႄႈ တႆးၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ၶုၼ်ၵွၼ်းမၢၼ်ႈမေႃႇ လႆႈဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းလႄႈ ဝဵင်းမႂ်ႇ လႆႈလူႉမႃးယဝ်ႉ။

## သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ
သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ၸႄႈၼႃး-ထဵင်ႇၶျူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းပႆသီႇသဵၼ်ႈၼႆႉ လႆႈလတ်း ဝဵင်းမႂ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ၸႄႈၼႃး ပေႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈၵႂႃႇ သတူင်း၊ ၶျီႇၽုၺ်ႇ၊ လေႃးၶွင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် လႆႈလတ်း ဝဵင်းမႂ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ ၸႄႈၼႃး - လၢႆႇၸႃႇ - မၢၼ်ႈမေႃႇ - ၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ လႆႈလတ်း ဝဵင်းမႂ်ႇ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ဝဵင်းသၢင်ႇၽူဝ်ႇ

**ဝဵင်းသၢင်ႇၽူဝ်ႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ မီးဝႆႉတီႈ ယၢၼ်ၵႆ ၁၄ လၵ်း တင်း မႄႈၼမ်ႉၵႅပ်ႈမၢႆၼိုင်ႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2002 မႃး ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။

## သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ
ဢဝ်ၸွမ်သၢႆတၢင်းၼမ်ႉသေ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ၸႄႈၼႃးသေ၊ ဢဝ်တင်းႁိူဝ်းဢွၼ်ႇ၊ ၶိူင်ႈရူတ်ႉလႅၼ်ႈၼိူဝ်ၼမ်ႉသေၵေႃႈ ၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ လႆႈယူႇ။ ယမၢ်းလဵဝ်တႄႉ တႃႇၵႂႃႇၸူး ႁူဝ်ပၢင်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉၵႃး၊ ရူတ်ႉရဵၼ်း မၢၼ်းတလေး-ၸႄႈၼႃးၼၼ်ႉလႄႈသင် တႃႇၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းလၢႆႇၸႃႇ ၼၼ်ႉၼႆ လႆႈႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉၵႃးဝႆႉယဝ်ႉ။

## ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လႄႈၵူၼ်းၶိူဝ်း
ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ယူႇပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ဝဵင်းသတူင်း

**ဝဵင်းသတူင်း** ဢမ်ႇၼၼ် **ဝဵင်းသတွင်ႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႄဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၼ်လွႆ ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် ၄၀၀၀ ထတ်းပၢႆ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၸႄႈၼႃး ယၢၼ်ၵႆ မွၵ်ႈ ၄၀ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၾိင်ႈၶၢဝ်းၽဵင်ႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉ ၸႄႈၼႃးၵႂႃႇ ၸိၵ်းလွႆၵမ်ႇပၢႆႇတီႇ တီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ပွင်သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ သၼ်လွႆၶၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ဝဵင်းၵမ်ႇပၢႆႇတီႇ

**ဝဵင်းၵမ်ႇပၢႆႇတီႇ** (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႄဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်