ၸၼ်ႉၸွမ် ပေႇရတေႇၼိယ

ၸၼ်ႉၸွမ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁု၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းမေႃၵၼ်၊ ၼႄပၼ်တၢင်းႁုဢၼ်မႂ်ႇ၊ မီးၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ ပဵၼ်တီႈႁပ်ႉဢဝ် ၸုမ်ႈၶူး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။  သမ်ႉထႅင်ႈ ပဵၼ်တီႈၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ (Scholar) ၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၸုတုမ်ၵၼ် ၼႆၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ် ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ ၼႆႉ တင်းမူတ်းမီးဝႆႉယူႇ 15 လင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်း (15) လင်ၼၼ်ႉ 
**ၸၼ်ႉၸွမ်ပေႇရတေႇၼိယ** ( , ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇ၊ တႄႇတင်ႈမႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ သမ်ႉၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလိုဝ်းလင် လႄႈ မၼ်းယူႇဝႆႉၸိၵ်းၸွမ်မၢႆၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသဵင်ႈယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ လိုဝ်းလင်ပႃးထႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးယူႇတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ မုင်ႈယဵမ်ႈလူင်းၵႂႃႇၼႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ်သၼ်လွႆယၢဝ်းလူင် (Hantana) ၶဵဝ်ၸိုမ်းဝႆႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈသေ တၢင်းႁွင်ႇမၼ်းသမ်ႉ မီးဝႆႉၵျွင်းႁိၼ်ႇတူႇၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လင်ၼႆႉ မီးဝႆႉၸိုဝ်ႈသဵင်လီ ၵိုၵ်းပိုၼ်းလႄႈ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်ႁူဝ်ၼႆႉ တေတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄ ပိုၼ်း လွင်ႈဝႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပေႇရတေၼိယ ၼႆႉ တင်ႈမႃးယူႇ တီႈႁဵင်းလႂ်၊ တႄႇတင်ႈမႃးတီႈလႂ်၊ မိူဝ်ႈလႂ်၊ ပီလႂ်၊ ပဵၼ်ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၵေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်တႄႇတင်ႈ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ မီးဝႆႉသင်လၢႆလၢႆ၊ မီးၵိင်ႇၶႃလူင် လႄႈ ၵိင်ႇၽႄဢွၼ်ႇလၢႆဢၼ်၊ ၸဝ်ႈတႆးႁဝ်းသမ်ႉ ႁဵၼ်းယူႇတီႈၵိင်ႇၶႃဢၼ်လႂ်လၢႆလၢႆ။ လိုၼ်းသုတ်းမၼ်း တေလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ဢၼ်ၼႆႉ လဵင်ႉဢွၵ်ႇၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၼႂ်းၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽႂ်လၢႆလၢႆ ၸွင်ႇပႃး ၸဝ်ႈတႆး ႁဝ်းႁိုဝ် ၼႆၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလူႇၵႂႃႇတႃႉ။

## ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ တင်ႈယူႇတီးဢွင်ႈႁဵင်းလႂ်
ၸၼ်ႉၸွမ်လင်ၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇတီးၸဵင်းၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းပေႇရတေႇၼိယၼၼ်ႉယ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇမႃး ဝဵင်းၵၼ်ႇတီႇ Kandy  လႄႈ ဝဵင်းလူင်ၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ (Colombo)  ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း ဝဵင်းၵၼ်ႇတီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းဢၼ်မီးဝႆႉၶဵဝ်ႈငႃးပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼၼ်ႉ မွၵ်ႉ 8 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ သမ်ႉယၢၼ်ၵႆၵၼ် တင်းဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ မွၵ်ႈ 110 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၼႃႈၶဝ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈလုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇမႃးၸိုင် တေလႆႈႁၼ် ၶူဝ်သုင်သုင်လူင် ဢၼ်ၵၢႆႇၶၢမ်ႈ ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉလူင် မႁႃႇဝေႇလိ (Mahaweli River)  ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ မီးယူႇႁိမ်းၸမ် သူၼ်မွၵ်ႇလူင် (Royal Botanical Gardens)  ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သူၼ်မွၵ်ႇဢၼ်ၼႆႉ မီးၸဵမ်တူၼ်ႈမႆႉယႂ်ႇတူၼ်ႈမႆႉလူင်၊ မွၵ်ႇမၢၵ်ႇၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်သေ ပဵၼ်ဢၼ်ၸၼ်ၸႂ် ၽူႈမႃးလႄႇလၢဝ်း ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၼႃႈလိၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်
ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းမီး 700 ႁႅၵ်ႈ (hectares)  သေ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ဢဝ်ႁဵတ်းႁူင်းသဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ ႁူင်းၵိၼ်ယဵမ်ႉ၊ ႁူင်းသွၼ်ႁဵၼ်း၊ ႁူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ႁူင်းလုမ်းလူင် လႄႈ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃးဝၢင်းလဵၼ်ႈႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉမီးမွၵ်ႈ 150 ႁႅၵ်ႈ (hectares) ယူႇယဝ်ႉ။  လိၼ်ပဝ်ႇဢၼ် ၵိုတ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝႆႉ ပႃႇတူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈတွၵ်ႇ တူၼ်ႈမွၵ်ႇတူၼ်ႈမၢၵ်ႇယူႇ။ 

## သၽႃႇဝၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ
ပေႃးတေမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း သၽႃႇဝၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃၸိုင် တီႈႁိမ်းႁွမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃၵေႃႈ ဢမ်ႇမႆႈဢမ်ႇႁွၼ်ႉ ၵတ်းယဵၼ်လီ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇလီဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်လိူၼ်ၸဵင် လႄႈ လိူၼ်ၵမ်မႃးတႄႉ ၵၢင်ၶိုၼ်းသမ်ႉ ၵတ်းၸိုတ်ႇၸိုတ်ႇ၊ ၵၢင်ၼႂ်သမ်ႉ မွၵ်ႇမုမ်ႈသုမ်ႇလူင်းသေ မူၺ်ၵေႃႈတူၵ်းပၼ်လႄႈ ၶႂ်ႈငၢႆးၵၼ်တင်းမိူင်းတႆးႁဝ်းဝႆႉယူႇ။

## ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃးတီႈလႂ် ပီလႂ်
ပေႃးႁဝ်းမေႃးၽိုၼ်ႉတူၺ်းၶိုၼ်း ဢၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပိုၼ်းၶဝ် ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းလီဝႆႉဝႃႈ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ၼႆႉ တႄႇမႃးတီႈ “ၵေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးယႃႈယႃ” (Ceylon Medical College) မိူဝ်ႈပီ 1870 ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ Sir Ponnamabalam Arunachalam ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်သေ တႄႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈ “ၸၼ်ႉၸွမ်ၵေႃးလဵၵ်ႉ”  (Ceylon University College) တီႈဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1921 ၼၼ်ႉသေ မီးမႃးၵေႃးလဵၵ်ႉသွင်လင်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝႆႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၵေႃးလဵၵ်ႉ ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ထိုင်မႃး ပီ 1942 ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈသၢႆငၢႆဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတိူဝ်းတွၼ်းမႃးလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်ၵေႃးလဵၵ်ႉ သွင်လင်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ ယုၵ်ႉတင်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်မႃးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸၼ်ႉၸွမ်သီလွၼ်း (University of Ceylon) ၼႆယဝ်ႉ။  ဝၢႆးသေတႄႇတင်ႈ တီႈဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇႁိုင်လႆႈ 10 ပီတဵမ်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတီႈယူႇႁဵင်းသဝ်း၊ တီးႁဵၼ်းဢမ်ႇပႆႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈလီၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈတိူၵ်ႈႁႃ တီႈဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီလိူဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ထိုင်မႃးပီ 1952 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉဢဝ်တီႈ ၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇသေ မႃးတႄႇတင်ႈ တီႈပေႇရတေၼိယ၊ ဝဵင်းၵၼ်ႇတီႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၶၢႆႉမႃးတီႈမႂ်ႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1954 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢႆးၽိလိပ်ႉ (Prince Philip, Duke of Edinburgh) (ၸဝ်ႈၽူဝ်ၼၢင်းႁေႃၶမ်း) တၢင်တူဝ် ၼၢင်းႁေႃၶမ်း (Queen Elizabeth II)  မိူင်းဢိၼ်းၵလဵတ်ႈသေ မႃးပိုတ်ႇပၢင်ပၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။

**ၸိုဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လင်ၼႆႉၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉပၼ်မႃးလၢႆလၢႆၵမ်း၊ လၢႆလၢႆၸိုဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇလႆႈႁၼ်ဝႆႉ တၢင်းတႂ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။**
*ပီ 1942 – 1952၊ ႁွင်ႉ **“ၸၼ်ႉၸွမ်သီလွၼ်း”** University of Ceylon)
*ပီ 1952 – 1972 ၊ ႁွင်ႉ **“ၸၼ်ႉၸွမ်သီလွၼ်း ပေႇရတေၼိယ”** (University of Ceylon, Peradeniya)
*ပီ 1972 – 1978 ႁွင်ႉ **“ၸၼ်ႉၸွမ်ပေရတေၼိယ ၶဵမ်းပၢသ်ႉ”**   (University of Peradeniya, Campus) လႄႈ
*တႄႇဢဝ်ပီ 1978 ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇဝႃႈ **“ ၸၼ်ႉၸွမ်ပေႇရတေႇၼိယ”** (University of Peradeniya) ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

## ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႄႇတင်ႈ ပဵၼ်ၽႂ်
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပိုၼ်းၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ တႅမ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၸၼ်ႉၸွမ်လင်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတၢင်းၶတ်းၸႂ် လႄႈ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းယႂ်ႇလူင် Sir William Ivor Jennings  ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ပဵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တႃႇတေပဵၼ်မႃးၸၼ်ႉၸွမ်လူင် ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶၢႆးၸိူင်ႉၼႆၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ် Sir Patrick Abercrombie  ၵေႃႉၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပဵၼ်မႃးၸၼ်ႉၸွမ်လူင်ယဝ်ႉ Sir Jennings ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈသေ ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ႁိုင်လႆႈ 13 ပီတဵမ်ꧦ၊ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸင်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်းမၼ်း မိူင်းဢင်းၵိတ်းၼႆယဝ်ႉ။ 

## ၵိင်ႇၶႃ 8 ဢၼ် (Faculty)
ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ယႂ်ႇတိူဝ်းပိူၼ်ႈဝႆႉတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈဝႃႈၼၼ်ၼႆ ပေႃးႁဝ်းမႃးတႅၵ်ႈၼိူင်း (ပဵတ်ႉထဵပ်ႉ) ၵၼ်တင်း ၸၼ်ႉၸွမ်တၢင်ႇဢၼ်ၼႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းလီယူႇ။ ၸၼ်ႉၸွမ်မၢင်လင်ၼႆႉ တေႃႉတႄႉ မီးၵိင်ႇၶႃလူင် သွင်ထိုင်သၢမ်ဢၼ်ၵူၺ်းသေ တႄႇတင်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၵႂႃႇ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ မီးယူႇ သီႇႁႃႈၵိင်ႇၶႃလူင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မီးဝႆႉၵိင်ႇၶႃလူင်ပႅတ်ႇဢၼ်သေ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈတိူဝ်းတွၼ်းပိူၼ်ႈဝႆႉတႄႉꧦ။ ပေႃးဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆ ပီ ပီ 2010 ဝႃႈၸိုင် ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ၼႂ်းၼိုင်ႈပီ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႃးၶိုၼ်ႈ  11,065 ၵေႃႉသေ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၶူး (BA) 9,605 ၵေႃႉ။ ၸၼ်ႉၶူးလူင် (MA, MPhil) လႄႈ ၸၼ်ႉၶူးမေႃလူင် (PhD) သမ်ႉမီးယူႇ 1440 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ၵိင်ႇၶႃ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် ပႅတ်ႇထႃႇၼ/ပႅတ်ႇတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇလႆႈႁၼ် ဢၼ်ၼႄဝႆႉ တၢင်းတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
#Faculty of Arts 
# Faculty of Agriculture
# Faculty of Dental Sciences
# Faculty of Engineering
# Faculty of Medicine
# Faculty of Science
# Faculty of Veterinary Science
# Faculty of Allied Health Science  ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵိင်ႇၶႃလူင် 8 ဢၼ်ၼႆႉ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇသေ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတႃႇၵၢၼ် ႁဵၼ်းၸဝ်ႈတႆးႁဝ်းတႄႉ ပဵၼ် Faculty of Arts ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵိင်ႇၶႃလူင်ၼႆႉသမ်ႉ သိုပ်ႇၽႄဢွၵ်ႇထႅင်ႈ 17 ထႃႇၼ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႄဝႆႉတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

**ႁွင်ႈထႃႇၼ 17 ဢၼ် (Department)**
# Department of Pali & Buddhist Studies,
#Arabic & Islamic Culture
#Archaeology
#Classical Languages
#Economics and Statistics
#Education
#English: English Language Teaching Unit (ELTU)
#Fine Arts
#Geography
#History
#Law
#Management Studies
#Philosophy and Psychology
#Political Science
#Sinhalese
#Sociology
#Tamil and Hindu Civilization ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းႁွင်ႈထႃႇၼဢွၼ်ႇ 17 ဢၼ်ၼႆႉ ၵဵသ်ႇလူၺ်ႈၽႃႇသႃႇ၊ လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ၽိင်ႈထုင်းၽႂ်မၼ်းသေ ၵမ်ႈၼမ်ဢၼ်ၸဝ်ႈတႆးႁဝ်း သူင်ၶဝ်ႈႁဵၼ်းၵၼ်ယူႇတႄႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈထႃႇၼပႃႇလိ လႄႈ ၽိင်ႈထုင်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

## ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ
လိူဝ်သေၵိင်ႇၶႃလူင်လႄႈ ႁွင်ႈထႃႇၼၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယင်းမီးထႅင်ႈႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈလင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇသေ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼႆယဝ်ႉ။ တူၵ်ႈလူင်မၼ်း မီးႁူင်းၸၼ်ႉသေ မီးပပ်ႉလိၵ်ႈ ၵူႈၸိူဝ်းမွၵ်ႈ 800,000 ပပ်ႉလိူဝ်လိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပိုၼ်းသီႇရိလင်းၵႃ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈလင်ၼႆႉ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉမၼ်းတႄႉ တႄႇတင်ႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1921 တီႈဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉၵေႃးလဵၵ်ႉၵူၺ်း ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး။ ထိုင်မႃးပီ 1942 ၸင်ႇယုၵ်ႉဢဝ် ၵေႃးလဵၵ်ႉသွင်ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃးၸၼ်ႉၸွမ်လူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ 10 ပီ၊ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ 1952 ၼၼ်ႉ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈလင်ၼႆႉ လႆႈယုၵ်ႉယၢႆႉၶၢႆႉဢဝ် တီႈၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇသေ မႃးတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပေႇရတေၼိယ ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈလင်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ဢႃႇယုမၼ်း ႁိုင်ၼၢၼ်းလိူဝ်သေၸၼ်ႉၸွမ် ဢၼ်မီးယူႇ ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉမႃး လၢႆၽဝ်ႇလၢႆၵမ်း မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းတႂ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

*ပီ1921 - 1942 ႁွင်ႉ “ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ် သီလွၼ်းၵေႃႉလဵၵ်ႉ” (Library Ceylon University College)
*ပီ 1942 – 1952 ႁွင်ႉ “ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်သီလွၼ်း” (Library University of Ceylon)
*ပီ 1952 – 1972 ႁွင်ႉ “ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်သီလွၼ်း ပေႇရတေႇၼိယ” (Library University of Ceylon Peradeniya)
*ပီ 1972 – 1978 ႁွင်ႉ “ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပေႇရတေႇၼိယ ၶဵမ်းပၢသ်ႉ” (Library Peradeniya Campus, University of Sri Lanka) လႄႈ 
*တႄႇဢဝ်ပီ 1979 ၼၼ်ႉမႃး ႁွင်ႉ “ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈလူင် ၸၼ်ႉၸွမ် ပေႇရတေၼိယ” Library University of Peradeniya) ဝႃႈၼႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။

## ၸၼ်ႉၸွမ်လင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၵျႃႉၶႅၼ်ႇ လိၵ်ႈလၢႆးၽၢႆႇၸၢဝ်းပုတ်ႉ
### ၶူးၼႂ်းမိူင်း
ၸၼ်ႉၸွမ်လင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၵျႃႉၶႅၼ်ႇ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၶဝ်တင်းၼမ်။ ယွၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ တီႈၼႆႈ တေလၢတ်ႈၼႄ ပိုၼ်းၵႅပ်ႈၶူးၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇၸၢဝ်းပုတ်ႉ ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပႃးၸဵမ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ - 

**(1) Prof. G.P. Malalasekera** ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႄႇတင်ႈ၊ တႅမ်ႈ၊ ၵုမ်းထတ်း Encyclopaedia of Buddhism သေ ဢမ်ႇၵႃး ပပ်ႉၸိုဝ်ႈသဵင်ႈယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ Dictionary of Pali Proper Names ဢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း လႄႈ ၶူးသွၼ်ၵေႃႉလႂ် ဢမ်ႇလွတ်ႈဢဝ်ႁဵတ်းပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်းၵေႃႉတႅမ်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ “ၶူးမေႃလူင်”  တီႈၸၼ်ႉၸွမ် “လၼ်ႇတၼ်ႇ” မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉသေ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပႃႇလိ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် “ၶူးမေႃလူင်လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပႃႇလိ” (Professor of Pali) တီႈၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပပ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉၼမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပပ်ႉ Pali Literature of Ceylon လႄႈ ပပ်ႉ Extended Mahavamsa တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

**(2) Ven. Prof. Walpola Rahula** ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ “ၶူးမေႃလူင်” တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉသေ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း။ ယၢမ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် သီရိၸယဝတၼပူရ သေ လူင်ႉလႅၼ်ႇပႃးၽႃႇသႃႇၽရင်ႇသဵတ်ႇ (French) ၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ သၢၼ်းသၶရဵတ်ႉ၊ ပႃႇလိ လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈပိၼ်ႇလိၵ်ႈ၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈတင်းၼမ်။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် “ၶူးမေႃလူင် လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပိုၼ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈလၢႆးထမ်းပုတ်ႉ” (Professor of History & Literature of Religions) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် (Northwestern University) မိူင်းဢမေႇရိၵယဝ်ႉ၊ ပပ်ႉၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မၼ်းၸဝ်ႈ ၼႂ်းဢင်းၵိတ်ႉၸမ်ႉ ပဵၼ် What the Buddha Taught ၼႆႉယဝ်ႉ။

**(3) Ven. Prof. Dhammavihari (Jotiya Dhirasekera)**  ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ “ၶူးမေႃလူင်”  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ၊ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵုမ်းထတ်း Encyclopedia of Buddhism ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၸတ်းၵၢၼ် Director ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် PGIPBS, Kelaniya 3 ပီ၊ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်းၼႃႈ Director လႄႈ ၽူႈတႄႇတင်ႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လိၵ်ႈလၢႆးထမ်ႇမ ၵူႈမိူင်းမိူင်း လႄႈ ၶၢဝ်ႇသၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ  မၼ်းၸဝ်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ၊ သၢၼ်းသၶရဵတ်ႉ လႄႈ ပႃႇလိ၊ ပဵၼ်ၽူႈပိၼ်ႇလိၵ်ႈ၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈထႅင်ႈတင်းၼမ်၊ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် “ၶူးမေႃလူင် လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇထမ်းပုတ်ႉ” Professor of Buddhist Studies) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် တူဝ်ႇရၼ်ႇတူဝ်ႇ မိူင်းၶၼေႇတိူဝ်ႇ (Toronto, Canada) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ပပ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႂ်းဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် Buddhist Monastic Discipline ၼႆယဝ်ႉ။

**(4) Prof. K. N. Jayatilleke** ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉသေ သိုပ်ႇလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၶူးမေႃလူင်  တီႈၸၼ်ႉၸွမ် လၼ်ႇတၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ။ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၼႂ်းမိူင်ႈလႄႈၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႃႈ (Head of Buddhist Dept) ၼႂ်းႁွင်ႈထႃႇၼ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ 7 ပီ။  ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းထတ်း (Editor, University of Ceylon Review)8 ပီ။  ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ လူင်ႉလႅၼ်ႇပႃး ၽႃႇသႃႇ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပႃႇလိ လႄႈ သၢၼ်းသၶရဵတ်ႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၶူးမေႃလူင် လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ (Professor of Philosophy) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပပ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၸမ်ႉ ပဵၼ် Early Buddhist Theory of Knowledge ၼႆယဝ်ႉ။

**(5) Prof. Lily def Silva** ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၸုမ်ႈ ၶူးမေႃလူင်  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႃႈ (Head of Buddhist Dept.) ၼႂ်းႁွင်ႈထႃႇၼ ပႃႇလိ လႄႈ ပုတ်ႉထ 9 ပီ၊  ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းသေ လူင်ႉလႅၼ်ႇၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း။ ပႃႇလိ လႄႈ သၢၼ်းသၶရဵတ်ႉ၊ ပဵၼ်ၽူႈပိၼ်ႇလိၵ်ႈ၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ၶိုၼ်ႈပၢင်လူလိၵ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း (Conference) ထႅင်ႈတင်းၼမ်။ မၼ်းၼၢင်း လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၶူးမေႃလူင် လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပႃႇလိ လႄႈ ထမ်းပုတ်ႉ (Professor of Buddhist Studies)  တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မိူဝ်ႈပီ 1980 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

**(6) Prof. David J Kalupahana** ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၶူး  တီးၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉသေ သိုပ်ႇလႆႈၸုမ်ႈ ၶူးမေႃလူင်  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်လၼ်ႇတၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႃႈ ၼႂ်းႁွင်ႈထႃႇၼ (Head of Buddhist Dept.) ၽၢႆႇပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ႁႃဝၢႆး (Hawaii) 6 ပီ၊  ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပႃႇလိၼိၵႃႇယ လႄႈ ဢႃႇၵမ (မႁႃႇယႃႇၼ) လႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် မၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ယူႇတီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ လႄႈ မိူင်းဢမေႇရိၵ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၶူးမေႃလူင် လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ (Professor of Philosophy) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ႁႃဝၢႆး မိူင်းဢမေႇရိၵသေ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉၵေႃႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈၼွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈ ၶူးမေႃလူင် လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆး (Doctor of Letter) မိူဝ်ႈပီ 2000 ၼၼ်ႉထႅငယူႇယဝ်ႉ။ ပပ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉၸၵ်းၼမ် ၼႂ်းဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် Causality: The Central Philosophy of Buddhism လႄႈ The Principles of Buddhist Psychology တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

**(7) Prof. Y. Karunadasa** ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၶူး  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉသေ သမ်ႉလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၶူးမေႃလူင်  တီႈၸၼ်ႉၸွမ် လၼ်ႇတၼ်ႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ။ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၼႂ်းမိူင်းလႄႈၼွၵ်ႈမိူင်း။ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းႁူဝ် (Dean) ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် Kelaniya 5 ပီ၊  ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၸတ်းၵၢၼ် Director ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် PGIPBS, Kelaniya 9 ပီ၊  မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လူင်ႉလႅၼ်ႇ ဢၽိထမ်ႇမႃ လႄႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၶူး သွၼ်လူင်သေ ယူႇတီႈမိူင်းႁွင်ႇၵွင်ႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၶူးမေႃလူင် လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပႃႇလိ (Professor of Pali) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵေႇလၼီယ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈသုတ်းမၼ်းၸဝ်ႈၸမ်ႉ ပဵၼ်ပပ်ႉ Theravada Abhidhamma ယဝ်ႉ။

**(8) Prof. P. D. Premasiri** ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၶူး  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉသေ သိုပ်ႇလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၶူးမေႃလူင်  တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ႁႃဝၢႆး Hawaii မိူင်ႈဢမေႇရိၵထႅင်ႈ၊ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း။ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႃႈ (Head of Buddhist Dept.) ၼႂ်းႁွင်ႈထႃႇၼပႃႇလိ လႄႈ ပုတ်ႉထ 9 ပီ၊  ပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ႁူမ်ႈႁဵၼ်းထၢမ်းပုတ်ႉ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ။ ပဵၼ်ၽူႈတႄႇတင်ႈမူႇၸုမ်း ဢူးတႃႇၼ ၸွႆႈထႅမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းထူပ်းၽေး သူႇၼႃႇမိ၊ ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ၊ ပၢႆးၸႂ်၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း လႄႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပႃႇလိ၊ သၢၼ်းသၶရဵတ်ႉ၊ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၶူးမေႃလူင် လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇပႃႇလိ လႄႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉ  (Professor of Pali & Buddhist Studies) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပပ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပပ်ႉသုတ်ႉထၼိပႃႇတ ဢၼ်ပိၼ်ႇပေႇဢဝ်ၼႂ်းပႃႇလိမႃး ၽႅဝ်ၼႂ်းလိၵ်ႈ သီႇႁူဝ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉဢင်းၵိတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈဢၼ် ပိူၼ်ႈႁူႉၼမ်ၸမ်ႉ ပဵၼ်ပပ်ႉ Collected Papers: Studies in Buddhist Philosophy and Religion ၼႆယဝ်ႉ။
(9) Prof. Asanga Tilakaratane ၼႆႉ ႁပ်ႉလႆႈၸူႈၶူး  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉသေ သိုပ်ႇလႆႈၸုမ်ႈ ၶူးမေႃလူင် တီႈၸၼ်ၸွမ် ႁႃႇဝၢႆး မိူင်းဢမေႇရိၵထႅင်ႈယူႇ။ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၼႂ်းမိူင်းလႄႈၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် (Director) ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် (PGIPBS, Kelaniya) 3 ပီ။  ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽႃႇသႃႇပႃႇလိ၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၸၢဝ်းပုတ်ႉ၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း၊ ပဵၼ်ၽူႈပိၼ်ႇလိၵ်ႈ၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ၶိုၼ်ႈပၢင်လူလိၵ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း (Conference) ထႅင်ႈတင်းၼမ်။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၶူးမေႃလူင် လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပႃႇလိ လႄႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉ (Professor of Pali & Buddhist Studies) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် Nirvana and Ineffabilty: A Study of the Buddhist Theory of Reality and Language ၼႆယဝ်ႉ။

### ၶူးၼွၵ်ႈမိူင်း
**(1)	Prof. Ven. Analayo** ၼႆႉ (ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵျႃႇမၢၼ်ႇ) လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမေႃလူင်  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉသေ သိုပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူးမေႃလူင် ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆး တီႈၸၼ်ႉၸွမ် Marburg မိူင်းၵျႃႇမၢၼ်ႇထႅင်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၶူးသွၼ် တီႈၸၼ်ႉၸွမ်သီႇပ SIBA  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တီႈၶေႃးလဵၵ်ႉၸၢဝ်းပုတ်ႉ မိူင်းထႆႇဝၢၼ်ႇ။ လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽႃႇသႃႇ သၢၼ်းသၶရဵတ်ႉ၊ ၶႄႇ၊ တိပႅတ်ႉ လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈပိၼ်ႇလိၵ်ႈ၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ၶိုၼ်ႈပၢင်လူလိၵ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း Conference ထႅင်ႈတၢင်းၼမ်၊ ပပ်ႉလိၵ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပပ်ႉ Satipatthana: The Direct Path to Realization ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

**(2)ၸဝ်ႈၶူးမေႃလူင် သႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ (လၢႆးၶႃႈ)** ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၶူးမေႃလူင်  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉသေ မိူဝ်ႈလဵဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၶူးသွၼ် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် Mahachulalongkornrajavidyalaya ဝဵင်းၵွၵ်ႇ၊ မိူင်းထႆး၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽႃႇသႃႇပႃႇလိ၊ ပိုၼ်း၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈႁွမ်တွမ် လႄႈ ၶိုၼ်ႈပၢင်လူလိၵ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း Conference တင်းၼမ်တင်းလၢႆယူႇယဝ်ႉ။

**(3)ၸဝ်ႈၶူးမေႃလူင် ၼေႃႇၶမ်းလ ꩪမ်မသႃမိ (မိူင်းပဵင်း)** ၼႆႉ ႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၶူးမေႃလူင်  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉသေ မိူဝ်ႈလဵဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၶူးသွၼ် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် Mahachulalongkornrajavidyalaya ဝဵင်းၵွၵ်ႇ၊ မိူင်းထႆး၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ လႄႈ ပၢႆးၸႂ်၊ တႅမ်ႈပပ်ႉလိၵ်ႈ၊ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်၊ ၶိုၼ်ႈပၢင်လူလိၵ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း Conference  ထႅင်ႈတၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆ။ ပပ်ႉလိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉၸၵ်းၼမ် ၼႂ်းဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပပ်ႉ Buddhist Psychology and Another Way of Looking at things (A Comparative Study of Schopenhauer and Buddha Perspectives on Human Liberation ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၸၼ်ႉၸွမ် ပေႇရတေၼိယဢၼ်ၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃး ႁိုင်ၼၢၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈလႂ်ၽႂ်လႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်မူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်တႄႉꧦယူႇယဝ်ႉ။ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉမၼ်းတႄႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ၼႆႉ တႄႇတင်ႈမေႃးမိူဝ်ႈဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇသေ ယုၵ်ႉယၢႆႉၶၢႆႉမႃး တီႈပေႇရတေၼိယ ၼႆႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းယဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသဵင်ႈမၼ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉၸွမ်းလၢႆလၢႆၵမ်း မိူၼ်ၼင်ႇလၢတ်ႈၼႄမႃး တၢင်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်ဢၼ်ၼႆႉ ႁၢင်ႈလီၸွမ်းသၽႃႇဝ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ၊ ဢမ်ႇႁွၼ်ႉဢမ်ႇမႆႈ၊ ၵတ်းလီယဵၼ်လီ၊ ႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉဝတ်ႉၸၢဝ်းပုတ်ႉထ၊ သမ်ႉထႅင်ႈ မီးဢိူမ်ႈၸမ်သူၼ်မွၵ်ႇလူင် လႄႈ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ၵၼ်ႇတီႇ တင်း ၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸၼ်ၸွမ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈသေ မီးဝႆႉၵိင်ႇၶႃလူင် 8 ဢၼ်လႄႈ ႁွင်ႈထႃႇၼဢွၼ်ႇ 17 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼႆၵေႃႈ ၼိုင်ႈပီလႂ် ဢမ်ႇယွမ်း 10,000 ၵေႃႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ၼႆႉ လဵင်ႉဢွၵ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ပႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၼႂ်းၸိုဝ်ႈၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉယူႇ။ ၸၼ်ႉၸွမ်လင်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းလဵင်ႉဢွၵ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇဝႆႉ တင်းၼမ်လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီဢဝ်ၵုင်ႇၵုၼ်းမုၼ်ၸွမ်းတႄႉꧦယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႂ်း သီႇရိလင်းၵႃ