open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈ

**မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈ** ၼႆႉ ပဵၼ် ထုင်ႉပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ထုင်ႉသူပ်းၼမ်ႉ ဢေႇယႃႇဝတီႇ လႄႈ ၸႄႈမိူင်းထုင်ႉသၢပ်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်းၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပေႃးၶဝ်ႁွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ()ၼႆသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉၸမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ () ၼႆယဝ်ႉ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၸႄႇႁွင်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆး သိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1852 ၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် သိမ်းဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်တႄႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၽွင်းငမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ပိုၼ်းဝႃႈ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ် မၢၼ်ႈသေ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် တီႈဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၵႂၢမ်းမွၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ထုင်ႉသၼ်လွႆသေ ဝႆႉပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ တႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

## တီႈၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး
* ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
* ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ
* ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
* ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
* ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
* ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
* ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ

## ၸိူဝ်းတႃႇသိုပ်ႇလူတူၺ်း
*မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်
*ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းထွၵ်ႉၵျၢၼ်ႉ

**ဝဵင်းထွၵ်ႉၵျၢၼ်ႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
မွင်ႇမွင်ႇၸူဝ်း

**ဢူးမွင်ႇမွင်ႇၸူဝ်း** ၼႆ့ ပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပုၼ်ၽွင်း ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းလူင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ် ပီ 2016 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ် တႃႈၶုၼ် ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း လႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶူးမေႃလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်လိုဝ်ႈၵၢၼ်မႃးတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။   

ဢူးမွင်ႇမွင်ႇၸူဝ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1951 လိူၼ်မေႇ 15 ဝၼ်းသေ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးပၢႆးမၢၵ်ႈမီး (Bachelor of Economics) ၵႃႈတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1973 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၶူးမေႃလူင် ၸၼ်ႉၸွမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ
ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ

**ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ** ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်လႆႈ ၽွင်းငမ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းၼႆႉ တင်း တႃႈၶုၼ် ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း သေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပႃး ၽူႈၼၢမ်း ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။

## ပိုၼ်း
ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၼႆႉ လႆႈတႄႇပၼ်ၵၢၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1874 ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ တွၼ်ႈ 7၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၾိင်ႈမိူင်းဢႅၵ်ႉ 1874 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈၶေႃႈပူင် ၵေႃႇမတီႇဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1900 ၼၼ်ႉ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယွၼ်ႉၾိင်းမိူင်းဢႅၵ်ႉမၢၼ်ႈသေ ထိုင် ပီ 1922 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉမႃး ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈသေ လႆႈယုၵ်ႉတၢင်ႇၸၼ်ႉမၼ်းမႃးယဝ်ႉ။

## ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
မိူင်းၶႅၼ်ႇၺႃႇ

**ၶႅၼ်ႇၺႃႇ**၊ ဢၼ်ႁွင်ႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် **မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ**  () ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ  ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၼႃႈလိၼ်ဝႃႈ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ်ယႂ်ႇထိသုတ်း ထူၼ်ႈ 48 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈ ပီ 2019 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 47.6 လၢၼ်ႉလိူဝ် ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼမ်ႉသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈ 29 တီႈၼႂ်း လူၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ လႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူင်ႈ ၶွင် ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼၢႆႇရူဝ်းပီႇသေ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ႁိုင်သေပိူၼ်ႈ၊ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း ထူၼ်ႈသွင်သေ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ထူၼ်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမွမ်ႇပႃသႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၶိသ်သုမူ ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယႂ်ႇသုတ်း ထူၼ်ႈသၢမ် သေ မၼ်းပဵၼ်ပႃး တႃႈၼမ်ႉ တွၼ်ႈၽၢႆႇၼႂ်း တီႈ ၼွင်ဝိၵ်ႇထူဝ်းရီးယႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ၶဝ်ႈပႃး ၼုၶုလု လႄႈ ဢႄႇလ်တူဝ်းရႅတ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2020 ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼႆႉ လိူဝ်သေ ၼၢႆႇၵျီးရီးယႃး လႄႈ ဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း ယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈသၢမ် တီႈၼႂ်း သႃႇႁႃႇရၽႄ ဢႃႇၾရိၵ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼႆႉ တီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း သူႇတၼ်ႇၸၢၼ်း၊ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး၊ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး Somalia၊ တီႈၽၢႆႇတူၵ်း မီး ယူႇၵၼ်ႇတႃႇ၊ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ထၼ်ႇၸၼ်းၼီးယႃး လႄႈ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး သမုၵ်ႉတရႃႇဢိၼ်းတီးယႃး ယဝ်ႉ။ လႅင်လိၼ်လႄႈ၊ ၾိင်ႈၾႃႉ လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႃႇ၊ တႄႇတီႈၼိူဝ် ၸိၵ်းလွႆ ဢၼ်မီးမူၺ်ႁူမ်ႇဝႆႉ (ပထိယႅၼ်း၊ ၼႄးလီယႅၼ်ႇ၊ ဢွင်ႈ လႄႇၼႃၼႃ တီႈ လွႆၶႅၼ်ႇၺႃႇ ဢၼ်မီးပႃႇထိူၼ်ႇလွမ်ႉႁွမ်ႈဝႆႉ၊ တူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇ လႄႈ ၼႃႈလိၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်ၽုၼ်ႇမၼ်းလိၼ်လီ တေႃႇထိုင် ထုင်ႉလိၼ်ၶူင်ႈ ဢၼ်မီးပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၾိင်ႈၾႃႉၽဵင်ႇ သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၾိင်ႈၾႃႉ ႁႅင်ႈႁွင် ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ႁၢတ်ႇသၢႆး (ႁၢတ်ႇသၢႆး ၶျႃႇပီႇ လႄႈ ႁၢတ်ႇသၢႆး ၺီႇရီႇ)။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းဢၽျွၵ်ႉ

**ဝဵင်းဢၽျွၵ်ႉ** (), (), () ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၶူဝ်မႁႃႇပၼ်ႇတုလ

**ၶူဝ်မႁႃႇပၼ်ႇတုလ** ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်သိူင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်လမ်ႇလွင်ႈ တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉသေ လႆႈတႄႇႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2001 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢဝ်ၵုင်မုၼ် ႁူဝ်သိုၵ်းလူင်မႁႃႇပၼ်ႇတုလသေ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်မႃးယဝ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇသေ ၵၢႆႇၸပ်းပၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပိူင်လူင် ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလယဝ်ႉ။

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ

**ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ** (တီႈႁူဝ်မႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁူႉဝႃႈ ပဵၼ် **ႁွင်ႈငမူဝ်းယဵၵ်ႉ**) ၼႆႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၸူးတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တႄႇဝႆႉတီႈ ၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း တင်း ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ႁူပ်ႉၺႃးၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  တီႈဢေႇရိယႃႇႁိမ်းႁွမ်း ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢိၼ်းတီးယႃး ၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ႁိင်ႇလူင်ထမ်ႇမၸေႇတီႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ႁိင်ႇယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႂ်းလူၵ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1608 ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇ ငၸိၼ်ႇၵႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပူတ်းဢဝ်တီႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇသေ ဢၢၼ်းတေႃႉဢဝ်ၵႂႃႇလႄႈ ဢၼ်ၸူမ်းတူၵ်းၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
1059

**1059**
## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1059
### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::* 
### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
::*

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1059
ၼမ်ႉလႅင်ႇ

**ၼမ်ႉလႅင်ႇ** (ႁွင်ႉ) ၼမ်ႉမျိတ်ႉမၶ ၼႆႉ တႃႇတီႈၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃ **ၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ** ၼႆသေ တႃႇတီႈၼိုင်ႈၸမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉလႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ တႄႇဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉ ၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမျိတ်ႉမၶၼႆႉ တႄႇငဝ်ႈမႃးတီႈ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးၵႆတင်း ၼွင်ဢိၼ်းမ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယၢၼ် 150 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ လႆလတ်းလူင်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ သႃႇယႃႇဝတီႇ၊ လႆလူင်းတီႈပွတ်းၵၢၼ် တီႈၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈဢိၼ်းၸိင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶႅၼ်ႈပၼ်ဝႆႉ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇ လႄႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉဢၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးတီႈ ပွတ်းႁွင်ႇ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမျိတ်ႉမၶ ၼႆယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမျိတ်ႉမၶ လႄႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ဢဝ်တင်း သၼ်ၵွင်းလိၼ်ယေႇဝေႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမျိတ်ႉမၶၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တီး ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၸိူဝ်းမႃးတီႈ သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ် ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆၶဝ်တီႈၼႂ်း ၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၼၼ်ႉသေ ဢဝ်မႆႉလွင်ႈၸွမ်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၸၢၼ်ႇယူၺ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်တီႈၼၼ်ႈသေ ပေႃးပဵၼ်ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉလႅင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးဢွၼ်ႇ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ တီႈၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ ၼမ်ႉလႅင်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႈဢွၼ်ႇတင်းၼမ် မႃးၵၢႆႇၸူးပၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လိုၼ်းသုတ်းမႃး ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉပၢၼ်းလႅင်ႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ လႆၶဝ်ႈၸူးတီႈၼႂ်း မႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၼမ်ႉလႆၶဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တီႈတေႃႇၼႃႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝဵင်းတလ ဢၼ်မီး လုၵ်းသၢင်းၽေႃးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃႇၼမ်ႉ  တီႈႁိမ်းပၢၵ်ႇ ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းတင်း ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈသေ တေႃႉတႄႉၵိူင်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းလႆၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် [ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ လႄႈ ၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် ၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈၸူး တီႈႁိမ်းၽၢႆႇတႂ်ႈ ႁေႉၸတိၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ သၢင်းၽေႃးပၢင်ႇလၢႆႇၶဝ် တမ်းၶေႃး ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လႆၵႂႃႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလတ်းပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈသေ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸူးထိုင်လႆႈတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵူၺ်းလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၶၢဝ်းတၢင်း လၵ်းၼမ်ႉ မွၵ်ႈ 21 လၵ်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ သၢင်းၽေႃး ပေႃးတေၵႂႃႇမႃးလွတ်ႈၽေးလီၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး ၽူႈၼႄသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၵူပ်းၵိၼ်လိူၼ်

လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပၼ်ႇလူၵ်ႈတႃဝၼ်းဝႆႉယူႇ။ လူၵ်ႈလိူၼ်သမ်ႉၶိုၼ်း ပၼ်ႇလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉယူႇ။ လူၵ်ႈလိူၼ်ၼႆႉ တၢင်းယႂ်ႇမၼ်းမီးယူႇ ၼႂ်းၵႃႊ 400 ပုၼ်ႈလူၵ်ႈတႃဝၼ်းၼၼ်ႉ 1 ပုၼ်ႈၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ လူၵ်ႈတႃဝၼ်းၼႆႉ ယူႇၵႆၵၼ်တင်း လုမ်ႈၾႃႉ လိူဝ်သေ လူၵ်ႈလိူၼ်ၵႆၵၼ်တင်း လုမ်ႈၾႃႉဝႆႉယူႇ 400 ပုၼ်ႈလႄႈ

သင်ဝႃႈ ယူႇတီႈလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေ တူၺ်းၼႆ မိူၼ်ႁၢင်ႊ တႃဝၼ်းလႄႈ လူၵ်ႈလိူၼ် ယႂ်ႇပဵင်းၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ လူၵ်ႈလိူၼ်လႄႈ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ် သၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်း ဢမ်ႇပွင်ႇလႆႈ တင်းသွင်လူၵ်ႈယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ သင်ဝႃႈယူႇၵႆလႅတ်ႈၼႆ တေမီးငဝ်းလပ်းသိုင်ႇမၼ်းဝႆႉယူႇ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈ ငဝ်းလပ်းဢၼ်ၼၼ်ႉသေၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃး တႃဝၼ်းမွတ်ႇ ၵူပ်းၵိၼ်ဝၼ်း လႄႈ လူၵ်ႈလိူၼ်မွတ်ႇ ၵူပ်းၵိၼ်လိူၼ် ၽွင်း လူၵ်ႈ သၢမ်လူၵ်ႈၼႆႉ တူၵ်းမႅၼ်ႈ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လူၵ်ႈလိူၼ်တူၵ်းႁွတ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ တႃဝၼ်းလႄႈ လုမ်ႈၾႃႉ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၼၼ်ႉ လူၵ်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ႁႄႈပႅတ်ႈ တႃဝၼ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ 

ၵမ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်းလပ်းသိုင်ႇ လိူၼ်ၼၼ်ႉ တူၵ်းႁွတ်ႈတီႈလုမ်ႈၾႃႉလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ် တႃဝၼ်းမွတ်ႇ ၵူပ်းၵိၼ်ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၶႃႈ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉတူၵ်းႁွတ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ တႃဝၼ်းလႄႈ လူၵ်ႈလိူၼ် သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်းလပ်းသိုင်ႇ လုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တူၵ်းႁွတ်ႈတီႈလူၵ်ႈလိူၼ်လႄႈ ၸင်ႇပဵၼ် လူၵ်ႈလိူၼ်မွတ်ႇ ၵူပ်းၵိၼ်လိူၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵူပ်းၵိၼ်ဝၼ်း ပဵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 26.12.2019 ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း 8 မူင်း 59 မိၼိတ်ႉ ၵၢင်ၼႂ် တေႃႇထိုင် 11 မူင်း 47 ၵၢင်ၼႂ် (ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ) ၼၼ်ႉၶႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
84

**ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -**
* ၸိူဝ်းပဵၼ် ပီ ဢေႇတီႇ 84၊ 1984၊ 2084
82

**ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -**

* တူဝ်ၼပ်ႉ 82
* ၸိူဝ်းပဵၼ် ပီ ဢေႇတီႇ 82, 1982, 2082
81

**ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ**
* ၸိူဝ်းပဵၼ်ပီ ဢေႇတီႇ 81, 1981, 2081
83

**ၶႂ်မၢႆထိုင်ဝႃႈ -**
* ၸိူဝ်းပဵၼ် ပီ ဢေႇတီႇ 83, 1983, 2083
78

**ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ**

* တူဝ်ၼပ်ႉ 78
* ၸိူဝ်းပဵၼ်ပီ ဢေႇတီႇ 78, 1978, 2078
သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ

သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ , **Hso Khan Hpa**; , **Tho Chi Bwa**; ) ပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢဝ်း Kingdom of Mong Mao တႄႇပီၶရိတ်ႉ 1340 ထိုင် 1371။ မၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်းပႄႉႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈတီႈၸၵၢႆး (ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း) လႄႈ ပၢင်ႈယႃႈ Sagaing and Pinya ၼႂ်းပီ 1364။

## ၸူဝ်ႈပၢၼ်
ၸွမ်းၼင်ႇ ပပ်ႉမၢႆတွင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းပဵၼ် Tho Chi Bwa၊ ပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးဢွၼ်ႇၶွင် Tho Han Bwa၊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်း (Mong Mao) လႄႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး Tho Khin Bwa၊ ၸဝ်ႈၶွင်မိူင်းမၢဝ်း။ [မၢႆတွင်း 1]လွင်ႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇတႆး ၼႂ်းၽႃႇသႃႇ Tai ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ပႃး Sa Khaan Pha, Soe Khan Fa, Chau-ki-pha, Tai-Pong, လႄႈ HsoKip-Hpa.

ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈၶဝ်ႈတိုၵ်းၵၼ်တင်း ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းႁိမ်းႁွမ်းလႄႈ မိူဝ်ႈ 1348-49 ၼၼ်ႉ လုမ်းတြႃး Yuan လႆႈသူင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ၵုမ်းၵမ် Marshall Dashibadu သေ ၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈၼႆႉ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းလႆႈသေ ဢဝ်မၼ်းသေ ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸၢႆး မၢၼ်ႇသၢၼ်း ၵႂႃႇၸူးတီႈ လုမ်းတြႃး ၵျူဝ်ႇယၼ်ႇသေ ပၼ်တၢင်းယုမ်ႇယမ်။ မၢၼ်ႇသၢၼ်း "ႁပ်ႉႁွင်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ လုမ်းတြႃးသေ ပၼ်သူး၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ၊ ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ပိူင်မၼ်းတႄႉ မိူၼ်တင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း" မွင်ႇမႃႇဢူဝ်ႇလႄႈ မွင်ႇသၢၼ်းဝီႇ သၢႆမၢႆဝႆႉ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်မၼ်းလႆႈၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ တေႃႇထိုင်လႅၼ်လိၼ် မိူင်း Dali တီႈႁွင်ႇ၊ Xishuangbanna တီႈၸၢၼ်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း လႄႈ Yongchang တီႈတူၵ်း.

ၼႂ်းပပ်ႉပိုၼ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇမၢႆတွင်းဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢဝ်း ဢၼ်လႆႈႁိမ်ဢဝ် မိူင်း Sagaing လႄႈ Pinya မိူဝ်ႈပီ 1364 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းဢဝ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း Narathu ၶွင် Pinya လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၶွင်ၶဝ် ၶိုၼ်းမႃးတီႈ မိူင်းမၢဝ်း။ ဝၢႆးသေ လွင်ႈတိုၵ်းယိုဝ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း Sagaing ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ Thado Minbya လႆႈၵေႃႇတင်ႈ မိူင်း Ava မိူဝ်ႈပီ 1365 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  

ၸဝ်ႈႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းသုၼ်ႇပဵၼ် ၼႂ်းပိုၼ်း Mong Mao ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ "ပၢၼ်မိူဝ်ႈ Tai [Tai] ယူႇၼႂ်းမိူင်းဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢၼ်ၽွင်းငမ်းလူၺ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၶဝ်လႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းပဵၼ်တီႈလႄႇတွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈပိုၼ်းၶဝ် ဝၢႆးလင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ထူၼ်ႈ 15" 

## ၽိုၼ်ဢိင်

* Daniels, Christian (2006) "လွင်ႈမၢႆတွင်းပိုၼ်းၶွင် ၽူႈၶတ်းၸႂ်လွင်ႈၸူမ်းသိူဝ်းၶႄႇ ၼႂ်းလွင်ႈပိုၼ်း Tay; လွင်ႈဢဝ်ႁေႃၶမ်းမိူင်း Tay တီႈ Yunnan, 1573-1584" *International Journal of Asian Studies*, 3, 1 (2006), pp. 21-48.&nbsp;
* Elias, N. (1876) Sketch Introductive of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan. လွင်ႈပိုၼ်း Shans တီႈမိူင်း Burma လႄႈ မိူင်း Yunnan ပွတ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်လွင်ႈပိုၼ်း Shan ၶဝ်မႃးၼႄဝႆႉ။ Calcutta: ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း  (ၽႅၵ်ႉသီႇမီႇဢၼ်တႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈဝႃးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ဢဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိုၼ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် Chiang Mai) 
*  
* 
* 
* လူး၊ ၽုၼ်ႇမိၼ်း။  (1996) "ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉတီႈ လူးၶျူဝ်ႇၼိၼ်း-ပဵင်းမိၼ်း (1436-1449): ၼႂ်းလွင်ႈပိုၼ်းၶႄႇဢၼ်မီးသုၼ်ႇလႆႈ" Oriens Extremus 39/2, ၼႃႈလိၵ်ႈ 162-203&nbsp;
* 
* Wade, Geoff (1996) "The Bai Yi Zhuan: A Chinese Account of Tai Society in the 14th Century", ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်း 14 ၶွင် International Association of Historians of Asia (IAHA) ၊ Chulalongkorn University, Bangkok, Thailand [ပႃးဝႆႉ လွင်ႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇလႄႈ လွင်ႈပိုတ်ႇၼႃႈလိၵ်ႈတၢင်းၵၢၼ် Ming "Bai-yi Zhuan", ၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်လႆႈႁၼ်တီႈ Thailand Information Center တီႈ Chulalong Korn Central Library]
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:Articles containing Chinese-language text
လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ (မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ)

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႉ 2019 သေ  မိူဝ်ႈ ပီ 2020 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 23 ၵၢင်ၶမ်ႈ 11:45 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈတႄႇႁၼ် ၵူၼ်းပဵၼ် 2 ၵေႃႉ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ပီ 2020 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 19 ၵၢင်ၼႂ် (7:00) ၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် မီးဝႆႉ 107 ၵေႃႉ၊ တၢႆ 5 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်ႁၢႆလီၶိုၼ်း မီးယူႇ 5 ၵေႃႉယဝ်ႉ။  တီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းဝႆႉၼႆႉ မီးယူႇထိုင် 49 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ လိူၼ်မၢတ့်ၶျ် 31 ဝၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 7:25 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းပဵၼ်တိတ်းၸပ်း C5 ဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႇသႃႇၶူႈလင်ၼၼ်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၵေႃႉဢၼ်လႆႈတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။

## ၶေႃႈမုၼ်း သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ

## ၵူၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႄႉၼွၼ်း တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်
300px|right|thumb|တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၵင်ႈ ၶူဝ်ႇဝိတ်ႉ-19ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢင်ႈဝႆႉဢၢင်ႇသုၵ်ႈမိုဝ်း တီႈတႃႈလူတ်ႉယင်ႉ
လုၵ်ႉတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးလဵၼ်ႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2020 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 23 ဝၼ်း ၽွင်းယၢမ်းၶမ်ႈ 11:45 ဝႃႈ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈတႄႇထူပ်းႁၼ် မူင်ႈမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

 ႁၢႆလီၶိုၼ်း
 တၢႆ

## ၵူၼ်းၸိူဝ်းလီၶိုၼ်းမႃး

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး

**ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး** (; **ၵမ်ႇပူးၶျႃး** ၼႆၵေႃႈဝႃႈ ; , UNGEGN:  )၊ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝႃႈ **မိူင်းႁေႃၶမ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး** ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ တွၼ်ႈ ပွတ်းၸၢၼ်း ႁင်း ၵူၼ်ယွၼ်ႇ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶႄႇ တီႈ ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်း မီး ၊ လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတႄႉ တီႈၽၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မီး မိူင်းထႆး၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး မိူင်းလၢဝ်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး မိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း လႄႈ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇထႆးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ လႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ၽၼူမ်းပဵၼ် ယဝ်ႉ။

## ဢၢင်ႈဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းၶဝ်ႈၸုမ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ
မိူင်းၶႅမ်းမႃးရုၼ်း

**မိူင်းၶႅမ်းမႃးရုၼ်း** (; ), ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁွင်ႉဝႃး **မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း** (), ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉၼႆႉ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း လႄႈ တၢင်းႁွင်ႇ မီးဝႆႉ ၼၢႆႇၵျီးရီးယႃး၊ ၽၢႆႇတၢင်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ ၶျၢတ်ႈ၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈပွင်လူၺ်ႈၵူၼ်းလၢႆ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်သေ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ မိူင်းဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး၊ မိူင်းၵႄးပုၼ်ႇ လႄႈ တင်း မိူင်းႁူမ်ႈပွင်လူၺ်ႈၵူၼ်းလၢႆ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ Bight of Biafra ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈၶင်ႈ ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၵီးၼီး လႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢတ်ႉလၼ်းတိတ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႉ ဢွင်ႈတီႈလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ တၢင်းၽႄ ၼႂ်းၵႄႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းတူၵ်း လႄႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင် ၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇၸႅၵ်ႇထၢၼ်ႈဝႆႉ တီႈ တၢင်းသွင်ၽၢႆႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈၼၼ်ႈ မီးၸမ်မွၵ်ႈ 27 လၢၼ်ႉ သေ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမႂ်းလၢတ်ႈ မီးယူႇ 250 ၼႆႉယဝ်ႉ။  

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ

**ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢမႄႇရိၵႁွင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမၼ်း မီးဝႆႉ သိပ်းၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်း သၢမ်တီႈ ဢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈမႃးတီႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢတ်ႉလၼ်းတိတ်ႉ တေႃႇ ပၢင်ႇလၢႆ ပၸိၽိၵ်ႉ လႄႈ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ တေႃႇထိုင် ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢႃႇတိၵ်ႉ၊ ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ  ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်းပဵၼ် မိူင်းဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း-ထူၼ်ႈသွင် ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၼႃႈလိၼ်ႁူမ်ႈသဵင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းမၼ်း မီးဝႆႉ လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၶၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း  ၼၼ်ႉ ပဵၼ် လႅၼ်လိၼ်ၼိူဝ်ၵွင်းလိၼ် ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈထိသုတ်း တီႈၼႂ်း လူၵ်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ဢွၵ်ႉတဝႃႇသေ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းလူင် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ သၢမ်တီႈၼၼ်ႉ  ပဵၼ် တူဝ်ႇရွၼ်ႇတူဝ်ႇ၊ မွၼ်ႇထရီႇယႄႇလ် လႄႈ ဝႅၼ်ၶူးဝႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ

**ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ** ဢမ်ႇၼၼ် **မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ** ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်း တီႈဢမ်ႇမီးတၢင်းဢွၵ်ႇၸူး ပၢင်ႇလၢႆႇ တီႈ ဢေးသျႃး ပွတ်းၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇၼႆႉ ၶႅၼ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၵၼ်တင်း  တီး ပွတ်းႁွင်ႇ မီး မိူင်းၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ၊ တီး ပွတ်းတူၵ်း မီး ဢူႇၸပႄႉၵိတ်ႇသတၼ်ႇ၊ တီႈ ပွတ်းၸၢၼ်း မီး မိူင်းတႃႇၵျီႇၵီႇသတၼ်ႇ လႄႈ  တီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ မီး မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလူင် မၼ်း လႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်း ၼႆႉ ပဵၼ် ပိသ်ျၶႅတ်ႉ ယဝ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ဢၢင်ႈဢိင်
မိူင်းၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ

**ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ**, ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ **မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ**, ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းတီႈဢမ်ႇမီး တၢင်းဢွၵ်ႇၸူး ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဢေးသျႃး ပွတ်းၵၢင် လႄႈ မၢင်ပွတ်းမၢင်တွၼ်ႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈ ယူးရူပ်ႉ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတႄႉ တီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း မီးဝႆႉ ရတ်ႈသျႃး၊ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ မိူင်းၶႄႇ၊ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ မိူင်းၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ၊ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ဢူႇၸပႄႉၵိတ်ႇသတၼ်ႇ၊ လႄႈ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီးဝႆႉ မိူင်းတၢၵ်ႈမႅၼ်ႇၼီႇသတၼ်ႇ၊ မီးဝႆႉၸွမ်း ၽင်ႇ ပၢင်ႇလၢႆႇ ၶႅတ်ႉသ်ပီႇယႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ် ဢသတႃႇၼႃႇ၊ ဢၼ်ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ် ၼူရ်သေႃလ်တၼ်ႇ ၼႂ်း ပီ 2019 တေႃႇ 2022 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢႄႇလ်မႃတီႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းယႂ်ႇတီႈသုတ်း ၶွင် ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇသေ တေႃႇထိုင် ပီ 1997 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွင် ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ဢေႇရိယႃႇ ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းယႂ်ႇထူၼ်ႈၵဝ်ႈ ၶွင်လူၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ လႄႈ ပဵၼ်မိူင်းတီႈဢမ်ႇမီး တၢင်းဢွၵ်ႇၸူး ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်း ၶွင် လူၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမၼ်း မီးဝႆႉ 19 လၼ်ႉ သေ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးပဵၼ်ဝႆႉ မိူင်းဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းႁၢင်သေပိူၼ်ႈ မိူင်းၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်း လူၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇပၼ်မူၼ်းၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢေႇလိူဝ် 6 ၵေႃႉ (ၼိုင်ႈလၵ်း ၵူၼ်း 15 ၵေႃႉ)ယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵႃႇၸၢၵ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇၼမ်သေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းရတ်ႈသျၢၼ်း ၶဝ်တႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဢေႇယဝ်ႉ။ ၵႃႇၸၢၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းမူႇသလိမ်ႇသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းရတ်ႈသျၢၼ်း တီႈၼႂ်းမိူင်း ၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

## မၢႆတွင်း

## ဢၢင်ႈဢိင်
မိူင်းၶႃႇတႃႇ

**ၶႃႇတႃႇ** (;   , local vernacular pronunciation: ), ၸိုဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် **ၸိုင်ႈမိူင်းၶႃႇတႃႇ**,ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃး ပွတ်းတူၵ်း ၼၼ်ႉယ ဝ်ႉ။ မၼ်းမီးဝႆႉတီႈ ၵုၼ်ပႅၼ် ၶႃႇတႃႇ တီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶွင် ၵုၼ်ပႅၼ်ဢႃႇရပ်ႉ တီႈၼႂ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇ တွၼ်ႈၵၢင်သေ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၵၼ်တင်း မိူင်းသေႃႇတီႇဢႃႇရေးပီးယႃးသေ ၸိူဝ်းၵိုတ်းၼႃႈလိၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၢဝ်ႇပႃႇသီးယႅၼ်း လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ဢၢဝ်ႇပႃႇရဵၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ႁူးၶဝ်ႈ ဢၢဝ်ႇပႃႇသီးယႅၼ်း ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ၶႃႇတႃႇ တီႈႁိမ်း ပႃႇရဵၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလူင်တႄႉ ပဵၼ် တူဝ်ႇႁႃႇသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 80 ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ယူႇသဝ်းတီႈၼၼ်ႈသေ၊
ၼႃႈလိၼ်တႄႉ ပဵၼ်တီႈပၢင်ႇပဵင်းၵမ်ႉၼမ်သေ ပဵၼ်ႁၢတ်ႇသႃး ပွတ်းတႅမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ

**ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ** (,   ) ဢမ်ႇၼၼ် **ၶႃပူဝ်ဝႄႇတီႇ** (,  ; )၊ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ **မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ၶႃပူဝ်ဝႄႇတီႇ** ၼႆႉ မူႇၵုၼ် လႄႈ မိူင်းၵုၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း တွၼ်ႈၵၢၼ် ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢတ်ႉလၼ်းတိၵ်ႉ၊ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၵုၼ်လွႆၽႆး သိပ်းဢၼ် သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႃႈလိၼ် မီးမွၵ်ႈ  ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မူႇၵုၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ  ၽၢႆႇတူၵ်း ၶႅပ်ႉဝႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်း ၶွင် လိုမ်ဢႃႇၾရိၵ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မူႇၵုၼ်ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈၶွင် ဢီႇၶူဝ်ႇရီႇၵျိၼ်ႇ မႅၵ်ႇၵရူဝ်ႇၼီးသျႃး ဢိၵ်ႇၸွမ်းၵၼ်တင်း Azores၊ Canary Islands၊ Madeira လႄႈ Savage Isles ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းၵရိတ်ႈ

**ၵရိတ်ႈ** ၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် **မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႄႇလႅၼ်ႇၼိၵ်ႉ** ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ယူးရူပ်ႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းမီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်း ပေႃးၵၼ်ႇသ် သေ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်းၽႄ ယူးရူပ်ႉ၊ ဢေးသျႃး လႄႈ ဢႃႇၾရိၵ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵရိတ်ႈၼႆႉ တီႈၽၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မီးလႅၼ်လိၼ်ဢၼ်ဢိူမ်ႈၶၢင်းၵၼ်တင်း ဢႃႇပႃးၼီးယႃး၊ တီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး မႄႇၶေႇတူဝ်းၼီးယႃးႁွင်ႇ လႄႈ ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ၊ တီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ သမ်ႉ မီးလႅၼ်လိၼ် ၶၼ်ႈၵၼ်တင်း တိူဝ်ႇၵီႇယဝ်ႉ။ ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၵျီးယႅၼ်ႉ ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မိူင်းလူင်သေ တီႈၽၢႆႇတူၵ်းမီးဝႆႉ ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၢႆႇဢူဝ်းၼီးယႅၼ်း လႄႈ တီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ပၢင်ႇလၢႆႇ ၶရိတ်ႉ လႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ မႅတ်ႇတီႇထရေးၼီးယႅၼ်း ယဝ်ႉ။ ၵရိတ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇယၢဝ်းလူင် တီႈ လုမ်ႈၼမ်ႉ မႅတ်ႇတီႇထရေးၼီးယႅၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉ မူႇၵုၼ် ႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ပႅတ်ႇ တူင်ႇလိၼ် လႅင်လိၼ် ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈထုင်း သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မၼ်း မီးမွၵ်ႈ 10.4 လၢၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ဢႅတ်ႉတၼ်ႇသ် ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းသေ ဝဵင်းလူင် ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ] ၼၼ်ႉတႄႉ တသလူဝ်ႇၼီႇၵီႇ လႄႈ ပတ်ႉထရတ်ႉသ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းလင်မၼ်းယဝ်ႉ။ 

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၵျႃႇပၢၼ်ႇ

ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း: 

* ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၵုၼ်ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢေးသျႃးပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်းမိူင်းၵျႃႇပၼ်ႇ
* ၽႃႇသႃႇၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ဢၼ်လၢတ်ႈဝႆႉ ပိူင်လူင် ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ
* ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ် ၼႄမွၵ်ႇထိုင် လွင်ႈပဵၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၽၢၼ်ႇတၢင်း ၶိူဝ်းၵူၼ်း ႁိုဝ် ၾိင်ႈထုင်း  
** ၵူၼ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇယၢၼ်မိူင်း၊ ၵူၼ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇဢၼ်ၶၢႆႉယူႇတၢင်ႇမိူင်းလႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၶွင်ၶဝ်တင်းလုမ်ႈၾႃႉ
* ၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၶွင်မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ    
** ၵူၼ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇဢၼ်ၵိူတ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ
* ပိူင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ဢၼ်ပႃးဝႆႉ kanji လႄႈ kana
* တၢင်းၵိၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ တၢင်းၵိၼ်လႄႈ ၾိင်ႈထုင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ မိူင်းၵျႃႇပိၼ်ႇ
မိူင်းသီးရီးယႃး

မိူင်းသီးရီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇရၢပ်ႉ သီးရီးယႃး ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ပၢင်ႇလၢႆႇ မေႇတီႇထရီႇယႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလူင် တမ်ႇမတ်ႉသၵတ်ႉ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမၼ်း မီးလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတူႇရၵီႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်း မီးမိူင်းဢီႇရၢၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်း မီးမိူင်းၵျေႃႇတၢၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းမၼ်း မီးမိူင်းလႅပ်ႉပၢၼ်ႇ၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးမွၵ်ႈ 185 ႁဵင်လွၵ်းလၵ်း၊

ပိုၼ်းမိူင်းသီးရီးယႃးၼႆႉ မီးမႃး ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ပီႊယဝ်ႉ။ တီႈလိၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် တူင်ႇဝူင်းၶိူဝ်းၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမႃး ဢိၵ်ႇပႃး တူင်ႇဝူင်းၶိူဝ်းၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၶွင် Mesopotamia လႄႈ မိူင်းဢီႇၵျိပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၽိၼ်ႇၼိတ်ႉ၊ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ 7 ၼၼ်ႉ မိူင်းသီးရီးယႃး လႆႈထုၵ်ႇ ဢႃႇရၢပ်ႉ မူႇသလိမ်ႇၶဝ် သိမ်းဢဝ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၸၢဝ်းဢိတ်ႉသလမ်းမႃး။

မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ႒႐ ၼၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ် သီးရီးယႃး ပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ လႆႈယူႇတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ။ ထိုင်မႃးပီ 1946 ပဵၼ်မႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁင်းၶေႃ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼႂ်းသိပ်းပီႊၼၼ်ႉ မိူင်းသီးရီးယႃး လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ မိူဝ်ႈပီႊ 2011 ၼၼ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း တႄႇပဵၼ်မႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းလႆႈလူႉသုမ်းၼမ် လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႇသၢင်ႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။

ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းသီးရီးယႃးၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ တႃႇဢႃႇၼႃႇ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ တၢမ်တူဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသီးရီးယႃးၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇသေတႃႉ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ ၽေးသိုၵ်း တင်းၼမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်း လႆႈႁႃတီႈယူႇ ႁႃတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တင်းၼမ်။

မိူင်းသီးရီးယႃးၼႆႉ မီးပိုၼ်း ၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁၢင်ႈလီ တင်းၼမ်သေတႃႉ ၼႂ်းပီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇ ၽေးၶဵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လီၼႅင်ၸႂ် တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸိူဝ်းမုင်ႈမွင်း တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ လူၺ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ ႁႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်းၵတ်းယဵၼ် ၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းတုၵ်ႉၶၼႆႉ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းၼေႃႇဝူၺ်း

**ၼေႃႇဝူၺ်း**, ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ **မိူင်းႁေႃၶမ်းၼေႃႇဝူၺ်း**, ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းၼေႃးတိၵ်ႉ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၵုၼ်ယွၼ်ႇ သၵႅၼ်ႇတီႇၼီႇဝီႇယႅၼ်ႇ ၼႂ်း ယူးရူပ်ႉပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ

Mexico City-Blick vom Torre Latinamericano-04-1980-gje.jpg|Mexico City
Teotihuacan-02-Blick von Mondpyramide auf Totenweg-1980-gje.jpg|Teotihuacan
Nevado de Toluca-06-Krater-1980-gje.jpg|Nevado de Toluca
Mitla-18-Ruinen-Saeulenpalast-Wand mit Mosaik-1980-gje.jpg|Mitla
Palenque-02-Palastgruppe-1980-gje.jpg|Palenque
Uxmal-08-Wahrsagerpyramide-1980-gje.jpg|Uxmal
Chichen-Itza-08-Tempel der Krieger-Skulptur-1980-gje.jpg|Chichen-Itza
Isla Mujeres-06-Strand-1980-gje.jpg|Isla Mujeres


## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းၽူႇတၢၼ်ႇ

Bhutan-Paro-Reis-10-2015-gje.jpg|Paro
Bhutan-Paro-130-Taktshang-Tigernest-gje.jpg|Paro Taktshang
Thimphu-18-Dzong-2015-gje.jpg|Thimphu
Dochu La-View-12-2015-gje.jpg|Dochu La
Punakha-Dzong-06-2015-gje.jpg|Punakha
Wangdue Phodrang-26-Landschaft-2015-gje.jpg|Wangdue Phodrang
Trongsa-Dzong-126-2015-gje.jpg|Trongsa Dzong
Bumthang-Tamshing Lhakhang-02-2015-gje.jpg|Bumthang


## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းပူႇရုၼ်းတီႇ

**ပူႇရုၼ်းတီႇ**, ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝႃႈ  **မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပူႇရုၼ်းတီႇ**, ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းဢမ်ႇမီးတၢင်းဢွၵ်ႇၸူးပၢင်ႇလၢႆႇ တီႈ ဢႃႇၾရိ ပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ

"**မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ**"ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၵၢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊဢၼ်ၼိူင်ႈသေ တင်ႈမီးဝႆႉယူႇ တီႈၾၢင်ႇပႃႈႁွင်ႇလိုမ်ယူးရူပ်ႉ။ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵုၼ်ၼမ်ႉသေယဝ်ႉ ႁူမ်ႇႁူမ်ႈပႃး ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉထိၼ်ႇ၊ မူႇၵုၼ် ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း။ ဢၢႆးယႃႇလႅၼ်းႁွင်ႇ ၵွၺ်းပဵၼ်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတင်း လိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း ဢၼ်တင်ႈသဝ်း ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁၢင်းၶေႃ။ ၼွၵ်ႈသေၶွပ်ႇလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ(ဢမ်ႇၼၼ်) ယူႊၶေႊ ၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ ဢႅတ်ႉတလႅၼ်းတိၵ်ႉ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇပွတ်းႁွင်ႇ၊ ႁွင်ႊၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇဢၢႆးရိသျ်ႉၶဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

မိူင်းဢင်းၵတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တိုဝ်းပၵ်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း(ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ)သေ မီးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၵၢင်ႊၵႂၢၼ်းပွင်ႊဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းယူႊၶေႊၼၼ်ႉ တေမီးဢိင်းၵလႅၼ်း၊ ဢၢႆးယႂ်းလႅၼ်းႁွင်ႇ၊ သၵွတ်ႉတလႅၼ်းလႄႈ မိူင်းဝေးလ်ၼႆသေ မီး 4 မိူင်း။ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလူၺ်ႈ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇသေ ၸေႊဢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈပၵ်းမီးဝႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဝဵင်းလၼ်ႊတၼ်ႊ။ မိူင်းယူႊၶေႊၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းယဝ်ႉသေ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းထီႈႁူၵ်းဢၼ်မီးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ယူႊၶေႊၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တႄႇလုၵ်ႈၽိုၼ်ႉၾၢႆႇၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈသေ၊ မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၸူဝ်ႊပီ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁုပ်ႈ 19 လႄႈ 20 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉသေတႃႉၵေႃႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈလႄႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သေ လႅၼ်ႊလိၼ်ၸိုင်ႈတုမ်ႊၵႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႊၶေႊလႆႈပူတ်းပွၺ်ႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းလူင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇၵေႃႈ ယူႊၶေႊတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းဝေးလ်သ်

**ဝေးလ်သ်** ( ) ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈ ၶွင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းမၼ်း မီး ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၢႆးရိသျ်၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်း မီး ဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်း မီး သၢႆၼမ်ႉ Bristol လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းမၼ်း မီး ပၢင်ႇလၢႆႇ Celtic ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 3.2 လၢၼ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ဢၢင်ႈဢိင်
မိူင်းလီႉတူႇဝေးၼီးယႃး

ၸိုဝ်ႈ  မိူင်းလီႉတူႇဝေးၼီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ  မိူင်းလီႉတူႇဝေးၼီးယႃး ၼႆသေ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ယူးရူပ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈမိူင်း ပေႃးလတိတ်ႉ 3 မိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶွင် ပၢင်ႇလၢႆႇပေႃးလတိတ်ႉသေ ပေႃးလတ်းၶၢမ်ႈ ပၢင်ႇလၢႆႇပေႃးလတိတ်ႉယဝ်ႉၼႆ တီႈၽၢႆႇတူၵ်း မီး မိူင်းသုၺ်ႇတိၼ်ႇ၊ မိူင်းၼေႃႇဝူၺ်း လႄႈ မိူင်းတႅၼ်းမၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီး မိူင်းလၢတ်ႈဝီႇယႃႇ၊ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီး မိူင်းပႄႇလႃႇရုတ်ႈ လႄႈ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ မိူင်းပူဝ်ႇလႅၼ်ႇယဝ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး
မိူင်းဢႃႇပႃးၼီးယႃး

**ဢႃႇပႃးၼီးယႃး** ( ;  or ), ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် **မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇပႃးၼီးယႃး**  (), ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ယူးရူပ်ႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၶေႃႈမၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
မိူင်းၶဝ်ႈၸုမ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ

## မိူင်းၶဝ်ႈၸုမ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ
ထၢႆႇဝၢၼ်း

**ထၢႆႇဝၢၼ်း**, ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်တႄႉ **မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇ**(Republic of China - **ROC**)  ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ  မီးလႅၼ်ၼမ်ႉ ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းၶႄႇ (People's Republic of China - **PRC**)၊ တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ လႄႈ တီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး မိူင်းၾီလိပ်ႈပိင်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵုၼ်ပိူင်လူင် ၶွင် ထၢႆႇဝၢၼ်းၼႆႉ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ  ၼႂ်းၵႃႈ သၢမ်ပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွႆသေ ထႅင်ႈပုၼ်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇပဵင်း၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း သတ်ႉတဵမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ထၢႆႇပေႈ ဢၼ်မီးၸွမ်းၵၼ်တင်း ထၢႆႇပေႈမႂ်ႇ လႄႈ ၶီးလုင် ဢၼ်ႁဵတ်းပဵၼ်ဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းယႂ်ႇသုတ်း ၶွင် ထၢႆႇဝၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတႄႉ ပဵၼ် ၶၢဝ်သီဢုင်ႇ၊ ထၢႆႇၶျွင်ႇ၊ ထၢႆႇၼၼ် လႄႈ ထၢဝ်းယွၼ်။ ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီးယူႇ 23.45&nbsp;လၢၼ်ႉလႄႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ထၢႆႇဝၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်းသတ်ႉတဵမ် သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
ၼီးဝႄႇ

**Niue** (, ; ) ၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင် ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၶွင် ၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇ ပၸိၽိၵ်ႉ ပွတ်းၸၢၼ်း၊  ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၶွင် ၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ

**ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ** () ၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇ (subregion) ဢမ်ႇၼၼ် လိုမ်လိၼ်ဢွၼ်ႇ ဢေးသျႃး ၼႆသေ မီးလၢႆမိူင်းဢၼ်မီးၾၢႆႇႁွင်ႇ တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းၶႄႇ၊ ၾၢႆႇဝၼ်းတူၵ်း တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ ၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းပႃးပႂႃႇၼိဝ်းၵီးၼီး ဢိၵ်ႇတင်းၾၢႆႇၸၢၼ်း တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆယဝ်ႉ။ ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇလဵဝ်ၼႂ်းဢေးသျႃး ဢၼ်မီးၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႂ်းၼိုင်ႈၽၢၵ်ႇလူၵ်ႈပွတ်းၸၢၼ်း (Southern Hemisphere) လႄႈ ၸႅၵ်ႇၽႄပဵၼ်သွင်ပွတ်းတွၼ်ႈသေ ၸင်ႇမီး:
# **[[ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶႄႇ|ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇလူင်]]** ဢမ်ႇၼၼ် **ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶႄႇ** ဢၼ်မီး မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ လၢဝ်း၊ မၢၼ်ႈ၊ ထႆး၊ ဝႅတ်ႉၼမ်း လႄႈမလေးသျႃးပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း။
# **[[ၸုမ်းၵုၼ်မလေး|ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇ]]**တႄႉၵေႃႈ မီးမိူင်းပရူႇၼၢႆး မလေးသျႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ ၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း၊ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ၊ ၵုၼ်ၶရိတ်ႉသမတ်ႉၸ်လႄႈၸုမ်းၵုၼ်ၶူဝ်ႇၶူဝ်ႇၸ် (ၶီႇလိင်ႇ) ၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ယိူင်းမၢႆ

**ယိူင်းမၢႆ** () ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းသုင် ဢၼ်ယိူင်းဝႆႉ၊ ပဵၼ်သၢႆငၢႆဢၼ်ၵူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် မူႇၸုမ်း မုင်ႈမွင်းၶႂ်ႈၵႂႃႇႁႂ်ႈႁွတ်ႈထိုင် ၼႂ်းမၢင်သၢႆငၢႆဢၼ်ထုၵ်ႇၸႂ်သုတ်း။ ၵူၼ်းတိုၼ်းပူၵ်းဝၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်းသေ ၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇထိုင်ယိူင်းမၢႆ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်မၵ်းၶၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ 

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ

**ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ** ၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉဝႆႉ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ သေ ပဵၼ် ပပ်ႉသပ်းလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈ မႄးထတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* သဵၼ်ႈမၢႆဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ
* [//www.wiktionary.org/ ၼႃႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ]
** [//shn.wiktionary.org/wiki/ၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ ၽႃႇသႃႇတႆး]
** [//my.wiktionary.org/wiki/ဗဟိုစာမျက်နှာ ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈ]
* [//en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Multilingual_statistics သဵၼ်ႈမၢႆၶေႃႈမုၼ်း ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ ၽႃႇသႃႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း]
* 
* .
* Meta:Main Page&nbsp;– OmegaWiki
ပပ်ႉသပ်း

**ပပ်ႉသပ်း** ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်ဢဝ် ဝေႃးႁၢၼ်ၽႃႇသႃႇသေဢၼ် ၶပ်ႉၸႅၼ်ႇဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇတူဝ်မႄႈလၢႆးလေႃးလိၵ်ႈသေ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈသင် တႅမ်ႈၼႄ သပ်းလႅင်းၼႄ ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇမၼ်းၼႄၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉသပ်းၼႆႉ မီႈဝႆႉ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။
ပပ်ႉသပ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵျၢမ်း ဢၼ်ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း၊ ဢိၵ်ႇပႃး တီႈပွင်ႇ၊ ဢိင်ဢၢင်ႈ၊ ၽိုၼ်ဢိင်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၼ်းၶပ်ႉၸႅၼ်ႇဝႆႉၼင်ႇတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ လၢႆးလေႃးလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉသပ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၶူင်သၢင်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမႂ်ႇသေပွၵ်ႈ။ တီႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပပ်ႉသပ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းသေဢၼ်ဢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ပႃးဝႆႉၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၸႂ်ႉပပ်ႉသပ်းယဝ်ႉ။
# ၶႂ်ႈႁူႉ လၢႆးလေႃးတူဝ်လိၵ်ႈ။
# ၶႂ်းႁူႉ သဵင်ဢွၵ်ႇ။
# ၶႂ်ႈႁူႉ တီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း။
# ၶႂ်ႈႁူႉ ပိုၼ်ႉငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတူဝ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တေလႆႈႁူႉဝႆဝႃႈ ပပ်ႉသပ်းၵူႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈပႃးလႆႈ လွင်ႈတၢင်းၼင်ႇပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵူႈဢၼ်ဢၼ်။ ဢၼ်ၼင်ႇပပ်ႉသပ်းဢွၵ်ႇသ်ၾူတ်ႉ လိုဝ်းလင်ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဢင်ႇၵႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၶဝ်ၼႄပႃးဝႆႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၼ်တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉသေၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပပ်ႉသပ်း
လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)

thumb|right|ၼႃႈသိူဝ်ႈ လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)
thumb|right|ၼႃႈသိူဝ်ႈၽၢႆႇၼႂ်း လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)
thumb|right|လမ်းၼႂ်း လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)
တွၼ်ႈတႃႇၸၼ်လၵ်းမိူင်းဢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပီ 1993 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇႁွင်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူတၢင်တူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶေရႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျုၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈဢွင်ႇပႄႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈတီႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1995 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႆသေတႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ် ၸၼ်ဝႆႉၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်သေ ၸိူဝ်းဢၼ် ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင် တွၼ်ႈတႃႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းဢႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတူၺ်းႁၼ်ၸွမ်း။ ဝၢႆးေသၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႄႇဢဝ် ၽွင်းတႄႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ႁိုင် 14 ပီ ထိုင်မႃး ပီ 2008 ၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင် လႆႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ တႄႇၸၼ် လၵ်းမိူင်း ပိူင်လိူင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ပီ 2008၊ လိူၼ်မေႇ (10) တေႃႇ (24) ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူၼ်းပတ်ႉပိုၼ်ႉသေ ဢဝ်တင်း ၽွၼ်းလႆႈ (93.82%) သေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈလီလႆႈထဵင်မေႃးၵၼ်သေ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ယုမ်ႇယမ်မႃး။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်း ပွႆးႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ လႆႈထွင်းပဝ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူဝ်သႅၼ်မၼ်း လႆႈလူႉတၢႆသေ ပဵၼ်လွင်ႈလူႉလႅဝ်မႃးယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တဵၵ်းၵၼ်ႁႂ်ႈႁဵတ်း ပွႆးပၼ်သဵင်မႃးယဝ်ႉ။ ပွႆးႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈၶိတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းပၼ်သဵင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၸိုဝ်ႈသဵင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉသေပိူၼ်ႈတႄႉ တီႈၶိတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပၼ်သဵင်ႈၼႆႉ မီး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 100 ပၢႆၼႆ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသေ ၽိူဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ထတ်းသၢင် ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးသင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶိုၼ်းယဝ်ႉ။

လၵ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2010၊ (?) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီးလၵ်းမိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တွၼ်ႈ (15) တွၼ်ႈ၊ ဢဝ်တင်း ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈသေတႅမ်ႈဝႆႉ မီးၼႃႈလိၵ်ႈ (194) ၼႃႈယဝ်ႉ။

## တွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး
တွၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈ လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ၼႆႉ မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

* သိုပ်ႇမိုတ်ႈ
*တွၼ်ႈ (၁)  ပိူင်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း
*တွၼ်ႈ (၂)  ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸိုင်ႈမိူင်း
*တွၼ်ႈ (၃)  ၽူႈယႂ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း
*တွၼ်ႈ (၄)  လွင်ႈသၢင်ႈပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈမိူင်း
*တွၼ်ႈ (၅)  လွင်ႈၽွင်းငမ်း
*တွၼ်ႈ (၆)  လွင်ႈတတ်းသိၼ်
*တွၼ်ႈ (၇)  တပ်ႉမတေႃႇ
*တွၼ်ႈ (၈)  ၵူၼ်းမိူင်း၊ ပုၼ်ၽွၼ်းလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈငဝ်ႈငႃႇၵူၼ်းမိူင်း
*တွၼ်ႈ (၉)  လွင်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ
*တွၼ်ႈ (၁၀)  ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း
*တွၼ်ႈ (၁၁)  လွၵ်းမၵ်းမၢႆ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၽွင်းၶၵ်းၶၢၵ်း
*တွၼ်ႈ (၁၂)  လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးလၵ်းမိူင်း
*တွၼ်ႈ (၁၃)  ၸွမ်ပိဝ်၊ မိၵ်ႈမၢႆမၢႆတွင်း၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း လႄႈ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ
*တွၼ်ႈ (၁၄)  လွၵ်ႈမၵ်းမၢႆၽွင်းၶၢဝ်းၶၢႆႉလၢႆႈ
*တွၼ်ႈ (၁၅)  လွင်ႈမၵ်းမၢႆၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ


## ၽိုၼ်ဢိင်
ၽေးသၽႃႇဝ

**ၽေးသၽႃႇဝ** ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈၵူၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈသေပဵၼ်မႃး၊ မၼ်းပဵၼ် ၽေး ဢၼ်ပဵၼ်ယွၼ်ႉ သၽႃႇဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း - လူမ်းလႅင်ႉထူဝ်းပဝ်ႇ၊ ဢိင်ႇသၼ်ႇ၊ သူႇၼႃႇမီႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၽေးသၽႃႇဝၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်လူၺ်ႈ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်လႆႈထူပ်းၺႃးၽေး၊ သၢႆငၢႆလွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈလႆႈလွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈလီ၊ ဢိင်ၼိူဝ် လူၺ်ႈႁႅင်းၽေးသၽႃႇဝ သေလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢွင်ႈတီႈ ဢမ်ႇၼၼ် မိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇၺႃးၽေးသၽႃႇဝ၊ ဢသၢၵ်ႈသၢႆၸႂ်ၶူဝ်းၶွင် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ် ၸၢင်ႈမီးၽွၼ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

ၽေးသၽႃႇဝ
ဢင်ႇၵႃႇၸႅၼ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်

**ဢင်ႇၵႃႇၸႅၼ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်** ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ တီႈပၢင်ၵႅဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈသင်၊ တီႈပၢင်ၵုမ် ဢၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈဢၼ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼင်ႇၵၼ် ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်လႄႈသင် ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁႂ်ႈမၼ်းတူၵ်းပိူင်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈလီ လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈၽႂ်းၽႂ်းၼၼ်ႉသေၼႆ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။

## ဢင်ႇၵႃႇၸႅၼ်ႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ
ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ

**ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇ ႁင်း တပ်ႉမတေႃႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ **သေႇၼႃႇပတိသိုၵ်း** ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉယဝ်ႉ။

## ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်
လူဝ်ႇၵူဝ်ႇ

**လူဝ်ႇၵူဝ်ႇ** () ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်မိၵ်ႈမၢႆ ဢၼ်ၸၼ်ႁၢင်ႈတသၢႆးဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတွင်း မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ

* Northern Army Preservation Society : A gallery of noted Canadian corporate logos.

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:လူဝ်ႇၵူဝ်ႇ
လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်း

**လုမ်းတတ်းသိၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်း** () ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2011၊ မၢတ်ႉၶျ် 31 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ဢိၵ်ႇပႃးၽူႈၼၢမ်းတင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (9) ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သၢမ်ၵေႃႉ၊ ၽူႈၼၢမ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်းၸမ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသၢမ်ၵေႃႉ၊ ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸမ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသၢမ်ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆ ၶဝ် (9) ၵေႃႉၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼႂ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၵေႃႉဢၼ်တေလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈၼၢမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် လႆႈတၢင်ႇလဝ်ႈတီႈ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ လႆႈဢဝ်ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ်ယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုလုမ်းတတ်းသိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ႁႃႈပီယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်ႈမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်း တီႈၵႂၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉတီႈ လၵ်းမိူၼ်း တွၼ်ႈ 322 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

## ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း

ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (8) ၵေႃႉ ဢၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2016၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉ

#ဢူးမျူဝ်းၺုၼ်ႉ (ၽူႈၼၢမ်း)
#ဢူးတိၼ်ႇမွင်ႇမျိၼ်ႉ (ဝၢႆးသေ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဢူးၺီႇၺီႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၶိုၼ်းပၼ်ပုၼ်ၽွင်း ဢူးတိၼ်မွင်ႇမျိၼ်ႉယဝ်ႉ။)
#ဢူးမျိၼ်ႉဝိၼ်း
#ဢူးမျူဝ်းမျိၼ်ႉ
#ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇၶျူဝ်ႇ
#တေႃႇၶိၼ်ႇထေးၵျွႆႇ
#ဢူးတႂႃႇၵျိၼ်ႇပွင်ႇ
#တေႃႇလႃႉမျူဝ်းၼွႆႇ
#ဢူးၵျေႃႇသၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
လၵ်းမိူင်း

**လၵ်းမိူင်း** ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇပိူင်သၽေႃး လွင်ႈၽွင်းငမ်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းသေဢၼ်ဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈၽိင်ႈထုင်း သႃႇတၵၸိူဝ်းမီးမႃးဝႆႉၼၼ်ႉ ၸုတုမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်မၢႆမီးတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်သေ ၸိူဝ်းလႂ်မီးဝႆႉၼင်ႇတႃႁၼ် ၼႆ လႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်သၽေႃးတြႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တႅမ်ႈသႂ်ႇၼိူဝ်ၸေႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ၸေႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဢဝ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဢဝ်လၢတ်ႈၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်/ၾိင်ႈမိူင်းလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

လၵ်းမိူင်းၼႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၸၼ်ႉၸုမ်းၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇ တေႃႇထိုင် ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢမ်ႇၼၼ် မူႇၸုမ်း တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈႁူမ်ႈမၢႆ လွင်ႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ် လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၸုမ်းဢၼ်လႂ် တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၶဝ်ႈပႃးၽွတ်ႈႁႅၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈငဝ်ႈငုၼ်းၼၼ်ႉ ၽႂ်ၽွင်းငမ်းၵေႃႈလီ ၾိင်ႈထုင်းသၽေႃးတြႃး ဢၼ်ဢဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ၊ ၾိင်ႈမိူင်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ် ႁဵတ်းဝႆႉ လႄႈ ၾိင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၽႂ်ၵေႃႉႁဵတ်းဝႆႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တီႈ လၵ်းမိူင်း ယဝ်ႉ။ လၵ်ႈမိူင်းမၢင်ၸိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် လၵ်းမိူင်း လႆႈတႅမ်ႈသေ လဝ်ႈတၢင်ႇၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် သုၼ်ႇပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ် ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈမၵ်းၶၢၼ်း ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။

လၵ်းမိူင်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼႆႉ ပဵၼ်လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ မိူင်းဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ တူဝ်လိၵ်ႈ မီး 117,369 တူဝ်သေ တွၼ်ႈၽႄတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 444 ဢၼ်သေ ၸၼ်ႉၵၢၼ် 12 ဢၼ်လႄႈ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးထႅမ်သႂ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 94 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ တႄႉ ပဵၼ်လၵ်းမိူင်း ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ ပွတ်းသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ပိုၼ်းဝေႃးႁၢၼ်
## လွင်ႈၶဝ်ႈပႃး ၵမ်ႉၼမ်
## သၢႆပိုၼ်း လႄႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ
### လၵ်းမိူင်း ႁူဝ်တီး
### လၵ်းမိူင်း ဝၢႆးလင်
#### ဢေႇတိၼ်ႇ
#### ရေႃးမ
#### ဢိၼ်းတီးယႃး
#### မီႇတီႇၼႃႇ
#### ဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ
#### မိူင်းၶႄႇ
### လၵ်းမိူင်း ပၢၼ်ၼႆႉ
## လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ပိုတ်ႇပွင်ႇၸႅင်ႈလႅင်းမႃး
## လၵ်းမိူင်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၽွင်းငမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
## ၽၢင်ႁၢင်ႈပိူင်လူင်
### ၶပ်ႉၸႅၼ်ႇႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်ဝႆႉ ၸွမ်းပိူင်
### လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ၸုႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၸွမ်းပိူင်
### လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸုႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၸွမ်းပိူင်
### ၸုႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၸွမ်းပိူင်
### လွင်ႈယၼ်ႇႁၢၵ်ႈ ၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈလီ

## ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇမူၼ်ႉမႄး
## လွင်ႈၽႄ ဢႃႇၼႃႇ
### လွင်ႈၽႄ ဢႃႇၼႃႇ
### ပိူင်ၽၢင်ႁၢင်ႈ လွင်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း

## သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၢၵ်ႉ
## လုမ်းတတ်းသိၼ် ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်း

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးမိူင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:လွင်ႈၽွင်းငမ်း
ပၢႆးမိူင်း

**ပၢႆးမိူင်း** ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် သၢႆတၢင်း ဢၼ်ဢဝ်တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းသေ တႅပ်းတတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝေႃးႁၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ၵမ်ႉၼမ် ၶႂ်ႈမၢႆထိုင် ၵၢၼ်ငၢၼ်းလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်းတေၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း ၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်၊ လွင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်၊ လွင်ႈသွၼ်ပႆႇၺႃႇ၊ လွင်ႈတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပုၼ်ႈပၢင်ႈမၢၵ်ႈမီး ၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈမိူင်း လႄႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် ပၢႆးမိူင်းယဝ်ႉ။ တီႈပၢႆးမိူင်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး ၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းယဝ်ႉ။ လူဝ်ႇလႆႈၵၢင်းယၢၼ် လွင်ႈႁၵ်ႉလွင်ႈၸင်း၊ လွင်ႈၸပ်းပႃႉပႃႇတီႇ၊ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ပုၼ်ႈပၢင်ႈၽွၼ်းလီ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်းယဝ်ႉ။

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးမိူင်း
မျူဝ်းၺုၼ်ႉ

thumb|ဢူးမျူဝ်းၺုၼ်ႉ မိူဝ်ႈ 2017
**ဢူးမျူဝ်းၺုၼ်ႉ** ၼႆႉ  ပဵၼ်ၽူႈတိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတတ်းသိၼ်ႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်း ၵေႃႉထူၼ်ႈသၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈတႄႇႁၢပ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2016၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉသႄ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃးယဝ်ႉ။

ဢူးမျူဝ်းၺုၼ်ႉၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း မိူဝ်ႈပီ 1944 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈၸုမ်ႈၶူး B.A (Bachelor of Art), R.L (Registered Lawyer) and D.B.L (Diploma of Business Law)  ၵႃႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ႇဝဵင်းလိူဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဢူးမျူဝ်းၺုၼ်ႉၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈတတ်းသိၼ်ၸႄႈဝဵင်း၊ ၽူႈထတ်းသိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈတွၼ်ႈ လႄႈ ၽူႈတတ်းသိၼ် ၸႄႈတိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပႃးမႃး ၼင်ႇ ၽူႈတတ်းသိၼ်လုမ်းတတ်းသိၼ် ဢယူႇၶၢမ်ႇၽၢႆႇသိုၵ်း လႄႈ လႆႈပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇၸီႇ ၽူႈတၢင်ႇလၢတ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ မႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽူႈတတ်းသိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽူႈတၢင်ႇလၢတ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ
သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း တီႈ ဢႃႇၾရိၵ

ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် **သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ [[ဢႃႇၾရိၵ]]။**

## မိူင်း

*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႄးၵျီးရီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ပႄႇၼိၼ်း
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ပူႇရုၼ်းတီႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆ မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈပွင်လူၺ်ႈၵူၼ်းလၢႆ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မိူင်းၶျၢတ်ႈ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵျီႇပူးတီႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢီးၵျိပ်ႈ

*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႄႇရီႇထရီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သႂႃႇၸီႇလႅၼ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵႄးပုၼ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵမ်ႇပီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵႃႇၼႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵီးၼီး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ

*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ လႄႇသူဝ်းတူဝ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ လၢႆႇပေးရီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ လိပ်ႉပျႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မၢတ်ႈတႃႇၵၢတ်ႈသၵႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မႃႇလႃႇဝီႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မႃႇလီႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မေႃႇရီႇတေးၼီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဢွင်ႈတီႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ မေႃးရီႇသႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မေႃႇရူဝ်ႇၵူဝ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မူဝ်ႇၸမ်းပိၵ်ႈ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၼႃႇမီးပီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၼၢႆးၵျႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၢႆႇၵျီးရီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ရဝၢၼ်းတႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူၼ်ႇတူဝ်ႇမေး လႄႈ ပရိၼ်ႇသီႇပေႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သီႇၼီႇၵႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သေးသျႄႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သီႇဢႄႇရႃႇလီႇယူၼ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူဝ်ႇမႃးလီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူဝ်ႇမႃးလီးလႅၼ်း
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း

*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူႇတၼ်ႇၸၢၼ်း
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူႇတၼ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ထၼ်ႇၸၼ်းၼီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ထူဝ်းၵူဝ်ႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ တူႇၼီးသျႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးတီႈ ယူႇၵၼ်ႇတႃႇ
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သႃႇႁႃႇရႃႇ ပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸမ်းပီးယႃး
*သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸိမ်ႇပႃႇပူၺ်ႇ
ယၢင်း

တီႈပွင်ႈ **ယၢင်း** ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ -

* ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း
* ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ
* ၽႃႇသႃႇယၢင်း
* ယၢင်းၸၵေႃး
* ယၢင်းပူဝ်း
* ၵေႃၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း
မွၼ်း

ၶႂ်ႈမၢႆထိုင် **မွၼ်း** -

* ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
* ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း
* ၽႃႇသႃႇမွၼ်း
* မုင်ႉၽႃႇသႃႇမွၼ်းၶမႃႇ
ၽႃႇသႃႇမွၼ်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ
Brackets

Brackets ၼႆႉ open-source editor ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်းတွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈဝႅပ်ႉသေ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူင်သၢင်ႈ တႅမ်ႈလႆႈ HTML, CSS လႄႈ JavaScript ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ Adobe Systems သေ ၶူင်သၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။။ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ မႂ်ၶႂၢင်း တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ မႂ်ၶႂၢင်း MIT ယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လုၵ်ႉတီႈ GitHub သေ လႆႈမႄးၵုမ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းတေၸၢင်ႈ ဢဝ်လႆႈတွၼ်ႈတႃႇ Mac, Windows, Linux ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

Brackets 1.0 ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 2014၊ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ဢင်ႇၵႃႇၽၢင်ႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ဝႆႉ
ဢင်ႇၵႃႇၽၢင်ႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ဝႆႉ တီႈ Brackets ၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။။ 
* Quick Edit
* Quick Docs
* Live Preview
* JSLint
* LESS support
* Theseus integration
* Open source
* Extensibility

## လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးလႆႈ ၽႂ်းၽႂ်း
လႆႈႁဵတ်းဝႆႉပၼ် တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၶူင်သၢင်ႈၶဝ် တေၸၢင်ႈၶဝ်မႄးလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မၵ်းမၼ်ႈ သီ တီႈ CSS လႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ တႅမ်ႈ JavaScript elements လႆႈၽႂ်းၽႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ဝႆႉပၼ် ၸဵမ်ပိုင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ elements ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆးမႃးၸိူဝ်းၼၼ်လႄႈ ၾၢႆႇၸိူဝ်းဢၼ်ယုၵ်ႉၸၼ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။

## ၼႄပၼ်လႆႈၵမ်းလဵဝ်

ၽွင်းတိုၵ်ႉမူၼ်ႉမႄး HTML လႄႈ CSS elements များ၊ properties ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၾွၼ်းလႆႈမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတေၼႄပၼ်တီႈ ပရၢဝ်ႇသႃႇၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။

## ပိုၼ်း

Adobe ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ Edge Code ဢၼ်ပဵၼ် သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် text editor တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈ ဝႅပ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင် ပီ 2014၊ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇမႃး ဢမ်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ်ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် Adobe Brackets မႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်း ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ Brackets 1.0 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် open-source ဢၼ်တွၼ်ႈတႃႇၶူင်သၢင်ႈ ဝႅပ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ Brackets ဢွၵ်ႇဝႃးသျိၼ်းဢၼ်လႂ်မႃးၵေႃႈ ၵူၼ်းလူတ်ႇလူင်းဢဝ် မီးသႅၼ်ပၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2015၊ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 16 ဝၼ်းမႃး ၼႂ်းၵႃႈ ပရေႃးၵျႅၵ်ႉ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၵႃႈတီႈ Github ၼၼ်ႉ မၼ်းၽႅဝ်ထိုင်မႃး ထူၼ်ႈ 16 ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် မဵဝ်းၾၢႆႇတင်းၼမ်
Brackets  ၼႆႉ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ဝႆႉပၼ် မဵဝ်းၾၢႆႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း C++, C, VBScript, JavaScript, HTML,  Python, Perl လႄႈ Ruby ၸၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆမဵဝ်းၾၢႆႇဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ဝႆႉပၼ် 38 မဵဝ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ်
မူၵ်ႉတမ၊ ဝဵင်း

**မူၵ်ႉတမ** ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၶႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ လႄႈ ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ၊ မီးတီႈၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉၼမ်ႉၶူင်း ယၢၼ်မွၵ်ႈ သွင်လၵ်းသေ ဝဵင်းမူၵ်ႉတမၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၵ်းႁေႃၶမ်း မွၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈၼမ်ႉမူၵ်ႉတမၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉ တီးဢၼ် ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလတ်းပၢင်ႇလၢႆႇၶဝ် မႃးသိူၵ်ႈလႄႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် မႃးသိုဝ်ႉမႃးၶၢႆယဝ်ႉ။ ဢုမ်လူင်မူၵ်ႉတမႃႉၼႆႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် မိူင်းထႆး၊ မိူင်းၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း၊ ၵုၼ်ၵျႃႇဝႃး လႄႈ ၵုၼ်သူႇမတ်ႉတြႂႃး တီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ဢုမ်မူၵ်ႉတမ ၼႆႉ ၼႄဝႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
မၢတ်ႉၶျ် 2

လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (2) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (61) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (62))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (304) ဝၼ်းယူႇ။

## လွင်ႈပႅၼ်
* 1962 တပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၼေႇဝိၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၽွၼ်ႈႁႅၼ်း တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ သေ လႆႈသိမ်းဢဝ် ဢႃႇၼႃႇ တီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽသပလ ဢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢူးၼု ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ
*
*
*

## ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ
*
*
*

## ဝၼ်းပွႆး
*ဝၼ်းၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး - ဝၼ်းၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ႁင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
*
*

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
မၢတ်ႉၶျ် 3

လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (3) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (62) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (63))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (303) ဝၼ်းယူႇ။

## လွင်ႈပႅၼ်
*
## ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ
*
*
*

## ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ
*
*
*

## ဝၼ်းပွႆး
*
*
*

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 2

လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ (2) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (2) တွၼ်ႈတႃႇ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (363) ဝၼ်းယူႇ။ ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ၵိုတ်းယူႇ (364)ဝၼ်းယဝ်ႉ။

## လွင်ႈပႅၼ်

## ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ
*
*
*

## ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ
*
*
*

## ဝၼ်းပွႆး
* 
*
*

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ