open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပုပ်ၽုတ်တမၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (1)၊ ၼၢင်းၽီလူႇမွၵ်ႇ

## 2-ပုပ်ၽုတ်တမၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (1)၊ ၼၢင်းၽီလူႇမွၵ်ႇ
* 337။  ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းလႅင်းပိူင်း ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼင်ႇၼၼ် ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်း ဢၼ်လီႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းလႅင်းၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈတၢင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
* 330။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်လႄႈ တမ်ႈတီႈၼႆႈ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈၽွၼ်းလီ တဵမ်ထူၼ်ႈၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 331။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇ သင်မႃးၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႃးလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းလႅင်း ၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 332။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 333။ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉဢၼ် မေႃလူႇတၢၼ်းပၼ် မွၵ်ႇၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵူၼ်းၸၢႆး လႄႈသင် ၼႂ်းၵူၼ်းယိင်းလႄႈသင် မျၢတ်ႈတွၼ်းတႄႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉဢၼ်မေႃလူႇတၢၼ်းပၼ် ၶူဝ်းလူႇ ဢၼ်လီႁၵ်ႉပႅင်းၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ လႆႈႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းၽီသေ လႆႈမီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ယဝ်ႉ။
* 334။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ် ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ လႆႈ(သိူဝ်းသႃႇ)တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇလႆႈပူၺ်ႈလီ(ၸီးၸိမ်ႇ)  တင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ပဵင်းဢူၵ်းပဵင်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 336။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၶႃႈၼၢင်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈၼၢင်းလႆႈလူႇတၢၼ်း မွၵ်ႇတီႈၶႃႈဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေလႆႈမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ... (လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ

**ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ ဢၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း လိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ် ဝဵင်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လတ်းၵႂႃႇ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸွမ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 102 လၵ်းသေ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းၵႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် 103 လၵ်းယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇတႄႉ ပေႃးဢဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း ၵႆယၢၼ် 34 လၵ်းသေ ပေႃးဢဝ် တၢင်းၵႃးတႄႉ ၵႆယၢၼ် 35 လၵ်းယဝ်ႉ။

တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆ့ မီး 1395 ဢေႇၵသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းဢဝ် မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉသေ လင်ႁိူၼ်းမီး 1400 လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 7,414 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီးၼိူဝ်ဝဵင်းတႄႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမိူင်းၼွၵ်ႇ ၼင်ႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢိၼ်းတီးယႃးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။

မီးဝႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းၽူႈၼၢမ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ လုမ်းၽူႈၼၢမ်း ၵၢၼ်ၶွၼ်ႇၼႂ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်ႈ၊ ဢွင်ႈတပ်ႉၸုမ်းပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဝဵင်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးသေ မိူဝ်ႈပီ 1955 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇတင်ႈ ၶွင်ႇၸီႇဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼိူဝ်ဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇတႄႉ ၵွင်းမူး လေႃးၵမႃႇရၸိင်ႇ (ၵျွင်းသၢမ်ထၢပ်ႈ)၊ ၽြႃးၸုၵ်း လႄႈ ၽြႃးဢတုမသျိသူးတွင်းပျေႉ (ၵျွင်းလႄႇပျိၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ထိုင်ပီ 1877 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ လႆႈပိုတ်ႇ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်ဝဵင်းၼိုင်ႈလႄႈ သၢႆငၢႆဝဵင်းလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပိုတ်ႇတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸွမ်းဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် တူင်းသႄႇ၊ မိၼ်းလႃႉ လႄႈ ၸီးၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၽွင်းပဵၼ်တႂ်ႈမိုဝ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆ့ သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းပွတ်းတူၵ်းမိၼ်းလႃႉသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် ပၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃး သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ် ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1949-50 တဵ႞်ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉတၢင်ႇပဵၼ် ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းသေ လႆႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။

တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆႉ မီး 128371 ဢေႇၵသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1973 ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 90978 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းတီႈ ၼႃႈလိၼ်တႅမ် ဢၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်လီ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈလဵၵ်ႉယႂ်ႇ မီးဝႆႉ 13 ဢၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ၸၢၵ်ႈမႆႉမီးဝႆႉ 3 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႄႈ တႃႇၵႂႃႇမႃးတင်းၼွၵ်ႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း လႄႈ တၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵုၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ မႆႉၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼႆႉ ဢဝ်တၢင်ႇတင်း ရူတ်ႉရဵၼ်း တင်းၵႃးသေၵေႃႈ သူင်ႇၸူးထိုင် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ဢ

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇသေ ၽူႈလိုဝ်းလင် လႆႈမီးမႃး သၢမ်ၵေႃႉသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပၢႆးမိူင်း ၵလူင်ႇဢူးၸေႃး၊ ၽူႈတႅမ်လိၵ်ႈ ၵျႃႇၼႄႇၵျေႃႇဢူးၶျိတ်ႉမွင်ႇ၊ လႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းၽဵင်း ၸွင်းဢူးပတၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းၵၺုတ်ႉၵႂိၼ်း

**ဝဵင်းၵၺုတ်ႉၵႂိၼ်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽျူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးႁိမ်းႁွမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း တေႃးၵျွႆးဢိၼ်း လႄႈ ဝဵင်းၽျူး ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးတၢင်းၵႃးသိူဝ်ႇယၢင် လႄႈ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်လႄႈ တႃႇၵႂႃႇမႃးၸူးတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇဝဵင်း ပဵၼ်ဢၼ်ငၢႆႈၸႂ်သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝဵင်းၵၺုတ်ႉၵႂိၼ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႆ့ ပဵၼ် တၶိၼ်ႇတၢၼ်းထုၼ်း၊ သူႇရသူၺ်ႇမၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႃႈ၊ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်ႉ တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈလတ်း ဝဵင်းၵၺုတ်ႉၵႂိၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းဝႃႈ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တေႃႇ ၵၺုတ်ႉၵႂိၼ်းၼႆ ၵႆယၢၼ် 123 လၵ်းျဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းပႃႇၵႆႇ ယၢၼ် 80 လၵ်းယဝ်ႉ။

ဝဵင်ႈၵၺုတ်ႉၵႂိၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ႁူဝ်တီးၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ႁဵတ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇယဝ်ႉ ၵိုၼ်းမႃးလွႆးလွႆးသေ ပေႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းၵႃးၼႆ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ မီးဝႆႉတီႈ သဝ်လၵ်း 130 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ရသုတ်တမၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (4)၊ ၼၢင်းၽီလူႇတၢၼ်း ဢရသႃႇလီ

## 5- ရသုတ်တမၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (4)၊ ၼၢင်းၽီလူႇတၢၼ်း ဢရသႃႇလီ
* 361။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းလႅင်းပိူင်း ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼင်ႇၼၼ် ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်း ဢၼ်လီႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းလႅင်းၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈတၢင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
* 362။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 363။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်း တူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 364။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 365။ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉဢၼ် မေႃလူႇတၢၼ်းပၼ် ဢရသႃႇလီၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵူၼ်းၸၢႆး လႄႈသင် ၼႂ်းၵူၼ်းယိင်းလႄႈသင် မျၢတ်ႈတွၼ်းတႄႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉဢၼ်မေႃလူႇတၢၼ်းပၼ် ၶူဝ်းလူႇ ဢၼ်လီႁၵ်ႉပႅင်းၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ လႆႈႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းၽီသေ လႆႈမီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ယဝ်ႉ။
* 366။ တူၺ်းႁၢင်ႈႁေႃဝိမၢၼ်ႇၵဝ်ၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် တဵမ်တၼ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ်သေ ၼၢင်းၽီဢလုမ်းဢလၢင်း ႁဵင်းၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၺ်းႁၼ်ထိုင် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇတႃႉ။
* 367-368။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၷၼ်ꩪပၺ်ၸင်ၷုလိၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၼၢမ်ႇသႃႇ

## 6- ၷၼ်ꩪပၺ်ၸင်ၷုလိၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၼၢမ်ႇသႃႇ
* 369။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းလႅင်းပိူင်း ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼင်ႇၼၼ် ငဝ်းတူဝ်မႂ်း ၼၢင်း ဢၼ်လီႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းလႅင်းၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈတၢင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
* 370-1။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်း တူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 372။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 373။ တမ်ႈတီႈ ထၢတ်ႈၵွင်းမူး ၽြႃးၵတ်ႉသပၼၼ်ႉ ၶႃႈၼၢင်း လႆႈဢဝ်ၼၢမ်ႇသႃႇ တႃးၽႃႇမိုဝ်းသေ တဵၵ်းလူႇပၼ်မႃးတီႈၶႃႈဢေႃႈ။ ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉဢၼ်မေႃလူႇတၢၼ်းပၼ် ၶူဝ်းလူႇ ဢၼ်လီ ႁၵ်ႉပႅင်းၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ လႆႈႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းၽီသေ လႆႈမီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ယဝ်ႉ။
* 374။ တူၺ်းႁၢင်ႈႁေႃဝိမၢၼ်ႇၵဝ်ၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် တဵမ်တၼ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ်သေ ၼၢင်းၽီဢလုမ်းဢလၢင်း ႁဵင်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ တူၺ်းႁၼ်ထိုင် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇတႃႉ။
* 375။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။
(ၸိူဝ်းၸတုရဝိမႃၼဝတ်ႉထုသီႇႁူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၼႄတီႈၵႂၢင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၷၼ်ꩪပၺ်ၸင်ၷုလိၵဝတ်ႉထုၼၼ်ႉယဝ်ႉ)
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဢေၵူပေႃသထဝိမႃၼဝတ်ထု (1)၊ ၼၢင်းၽီ ႁပ်ႉသိၼ်ဝၼ်းၼိုင်ႈ

## 7- ဢေၵူပေႃသထဝိမႃၼဝတ်ထု (1)၊ ၼၢင်းၽီ ႁပ်ႉသိၼ်ဝၼ်းၼိုင်ႈ
* 337။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 380။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 381။ ၶႃႈၼၢင်းလႆႈ ႁူပ်ႉႁၼ်ဝႆႈသႃ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၵူၼ်းၸၢႆး ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ် ၸိူဝ်း ၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ ၶႃႈၼၢင်း လႆႈထွမ်ႇငိၼ်းတြႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ႁေႃးလၢတ်ႈၼၼ်ႉသေ လႆႈႁပ်ႉသိၼ်ဝၼ်းၼိုင်ႈဢေႃႈ။
* 382။ တူၺ်းႁၢင်ႈႁေႃဝိမၢၼ်ႇၵဝ်ၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် တဵမ်တၼ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ်သေ ၼၢင်းၽီဢလုမ်းဢလၢင်း ႁဵင်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ တူၺ်းႁၼ်ထိုင် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇတႃႉ။
* 383။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဢုပꩨ်ꩩႃၼဝိမႃၼဝတ်ထု (3)၊ ၼၢင်းၽီ လုမ်းလႃးၶိင်းပူႇၼၢႆး

## 9- ဢုပꩨ်ꩩႃၼဝိမႃၼဝတ်ထု (3)၊ ၼၢင်းၽီ လုမ်းလႃးၶိင်းပူႇၼၢႆး
* 393။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 386။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 397။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၸႂ်သူၺ်ႈၼိင်ႈသင်သေ လႆႈလူႁၼ်လုမ်းလႃး ၶိင်းပူႇၼၢႆး ဢၼ်ၸႂ် ႁၢဝ်ႈ ဢၼ်တေႃးသယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိၼ်သီႇလ ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ် လူင်လိုမ်းမႃးၶႃႈ။
* 398။ တူၺ်းႁၢင်ႈႁေႃဝိမၢၼ်ႇၵဝ်ၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် တဵမ်တၼ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ်သေ ၼၢင်းၽီဢလုမ်းဢလၢင်း ႁဵင်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ တူၺ်းႁၼ်ထိုင် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇတႃႉ။
* 399။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဢပရၵမ်မၵႃရိၼီဝိမႃၼဝတ်ထု (4)၊ ၼၢင်းၽီ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ပိူၼ်ႈ

## 10- ဢပရၵမ်မၵႃရိၼီဝိမႃၼဝတ်ထု (4)၊ ၼၢင်းၽီ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ပိူၼ်ႈ
* 401။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 404။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 405။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၶႃႈၸႂ်ႉပိူၼ်ႈသေ ႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်လူင်ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇၶၢၼ်ႉ ဢမ်ႇဢိူၼ်ယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇတေႃးသႃႉ။ မၢၼ်ႇမႃႇၼယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇမီး။ ၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်လႆႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႆႉမေႃၸႅၵ်ႇၽႄပၼ် (ၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ)ယဝ်ႉ။
* 406။ တူၺ်းႁၢင်ႈႁေႃဝိမၢၼ်ႇၵဝ်ၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် တဵမ်တၼ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ်သေ ၼၢင်းၽီဢလုမ်းဢလၢင်း ႁဵင်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ တူၺ်းႁၼ်ထိုင် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇတႃႉ။
* 407။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၶီရေႃၻၼၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၶဝ်ႈႁုင်ၼမ်ႉၼူမ်း

## 11- ၶီရေႃၻၼၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၶဝ်ႈႁုင်ၼမ်ႉၼူမ်း
* 409။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 410။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်း တူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 412။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 413။ ၶႃႈၼၢင်းယၢမ်ႈလႆႈလူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈႁုင်ၼမ်ႉၼူမ်း တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ဢၼ်မႃး တုင်းသွမ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၵၢမ်ႇ ဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈႁုင်ၼမ်ႉၼူမ်းၼႆႉလႄႈ လႆႈမႃးႁွတ်ႈ ထိုင် သုၵတိမိူင်းၽီသေ လႆႈၸူမ်းသိူဝ်းယဝ်ႉ။
* 414။ တူၺ်းႁၢင်ႈႁေႃဝိမၢၼ်ႇၵဝ်ၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် တဵမ်တၼ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ်သေ ၼၢင်းၽီဢလုမ်းဢလၢင်း ႁဵင်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ တူၺ်းႁၼ်ထိုင် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇတႃႉ။
* 415။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။
(ၸိူဝ်းဝိမႃၼဝတ်ႉထု သၢဝ်းႁႃႈႁူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၼႄတီႈၵႂၢင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶီရေႃၻၼၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ႉထုၼၼ်ႉယဝ်ႉ)
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဝဵင်းသႂႃႇ

**ဝဵင်းသႂႃႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းၸေႇယဝတီႇ

**ဝဵင်းၸေႇယဝတီႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽျူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။

## ပိုၼ်း
ၸေႇယဝတီႇၼႆႉ ၶုၼ်တွင်ႇငူႇ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၵေႃႉတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈဝဵင်းၵႅမ်တွင်ႇငူႇ 52 ဝဵင်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ဝဵင်းၵႅမ်ၽၢႆႇၸၢၼ်း 9 ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵဝ်ႇ ၸေႇယဝတီႇၼႆႉ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ တႃႈရူတ်ႉရဵꧣ်းၸေႇယဝတီႇသေၼႆ ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ 4 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းၸေႇယဝတီႇၼႆႉ ပၼ်တႃႈၶုၼ်ပူႇၵႄႇဝဵင်းသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇယဝ်ႉ။

ဝၢႆးပၢၼ်ဢႃႇဝ ထိုင်ပၢၼ် မႁႃႇထမ်ႇမရႃႇၸႃႇတိပတိ ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း ၼၼ်ႇတသူႇရ ၵေႃႉ ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ တီႈ ၸေႇယဝတီႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼွင်ႉမၼ်း တိင်ႇၵဢွင်ႇ၊ ၼွင်ႉၸၢႆး ယႄးလႃႉၵျေႃႇၶွင်ႇတိၼ်ႇၶဝ် သိုပ်ႇပုတ်ႈယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး ပီ 1784 လိူၼ်မေႇ 23 ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း ယႄးလႃႉၵျေႃႇၶွင်ႇ တၢင်ႇသၢၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ဝဵင်းၸေႇယဝတီႇယဝ်ႉ။

## ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ
တီႈၸေႇယဝတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ႈၸေႇယဝတီႇ (ၸေႇယဝတီႇ) လႄႈ ႁူင်းၷၢၼ်ၸၢၵ်ႈႁုင်လဝ်ႈ ယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းၵေႇတုမတီႇ

**ဝဵင်းၵေႇတုမတီႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းပဵင်းၸလူၵ်ႉ

**ဝဵင်းပဵင်းၸလူၵ်ႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီႈဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၸွမ်းသၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းပဵင်းၸလူၵ်ႉၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ 101 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ ယၢၼ် 9 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁွင်ႈၵၢၼ်ရူတ်ႉရဵၼ်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈရူတ်ႉရဵၼ်းတေႃႇ ရူတ်ႉရဵၼ်းၽႃႇၺႃးၵၼ် ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၼႂ်းၵႄႈ ပဵင်းၸလူၵ်ႉ လႄႈ တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းတေႃႇဝိၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းၽတူဝ်ႇ

**ဝဵင်းၽတူဝ်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ပိုၼ်း
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ၽတူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယၢင်းဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၵိူင်းသႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၽူဝ်းပႅၵ်ႉသၢၼ်ႇၽႅဝ်မႃးသေ ၵေႃႇတင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းဝႃႈ ၽတူဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ဝၢၼ်ႈလူင် ၼႆသေ ဝၢၼ်ႈၽတူဝ်ႇၼႆ့ လုၵ်ႉတီႈ ၽူးသၢၼ်ႇယေႇ ႁွင်ႉ ၽူဝ်းပႅၵ်ႉသၢၼ်ႇ သေ လႆႈႁွင်ႉမၵ်းမၼ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလူင်ၶဝ် ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်လွတ်ႈၽေးၶဵၼ် ဢၼ်မီးၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ သေၵေႃႈ ၸူးၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 2015၊ လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၸၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈသေ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်ဝဵင်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ

**ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ဢၼ်မီး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈသေ ထိုင်ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 24 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း မၢႆလိၵ်ႈ 961/2016 သေ  ဢဝ် ဢိူင်ႇမျူဝ်ႉလႃႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝၢၼ်ႈ 11 ဝၢၼ်ႈ လႄႈ ဢဝ် ဢိူင်ႇငူၺ်ႇတွင်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ဝၢၼ်ႈ 6 ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ပွၵ်ႉ 5 ပွၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ

ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ **ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ** ၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ သွင်ဝဵင်းဢေႃႈ။
* ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် (ၸႄႈမိူင်းၶၢင်)
* ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ (ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်)
ဝဵင်းယေႇၼီႇ

**ဝဵင်းယေႇၼီႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ ဢၼ်မီးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈသေ ထိုင်ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 24 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း မၢႆလိၵ်ႈ 961/2016 သေ ဢဝ်ဢိူင်ႇယေႇၼီႇၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၼီႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ပွၵ်ႉ 4 ပွၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလ

**ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵဝ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ပထဝီႇ
မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 55 မိတ်ႉၼိတ်ႉ 84 ၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 94 တီႇၵရီႇ 35 မိတ်ႉၼိတ်ႉ 32 ၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈယၢဝ်း တၢင်းဢွၵ်ႇတၢင်းတူၵ်း မီး (1.5) လၵ်း သေ ၼႃႈယၢဝ်း ႁွင်ႇတေႃႇၸၢၼ်း မီး (1) လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢေႇရိယႃႇတၢင်းၵႂၢင်း မီး 6.72 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလ ၼႆ့ မီးဝႆႉတီႈသုင် ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ (13.38)ထတ်းယဝ်ႉ။

### လႅၼ်လိၼ်
ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလၼႆႉ မီးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈၵတိတ်ႉပိၼ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈတၵေႃးၵၼူၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ဝၢၼ်ႈမႅၵ်ႉၵပိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းသမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းဝႆႉတင်း ဝၢၼ်ႈၶမုၼ်ႇၵၢၼ်ႇၵျီႈ သေ ၽၢႆႇႁွင်ႉသမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ဝၢၼ်ႈမုတု ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

### ၼႃႈလိၼ်
ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလၼႆ့ မီးဝႆႉ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်း လႄႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉမႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

### ၼမ်ႉ
ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵဝ ၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း ၼမ်ႉၸဵမ်း ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈၵၢမ်ႇဢွင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈတၢၼ်ႇတိၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉၵူင်းသေ လႆႈၶဝ်ႈတီႈ ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလယဝ်ႉ လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈသႄႇမယဝ်ႉ ၶိုၼ်းလႆၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် လႄႈသင်၊ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလယဝ်ႉ လႆႈၸူး ဝဵင်းၶယၢၼ်း ယၢၼ် (30) လၵ်းသေ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းႁွင်ႈၸဵင်းလၢၼ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈ၊ မႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်းလႆႈၼမ်ႉ တႄႇဢဝ်ၶၢဝ်းၽူၼ် တေႃႇ ႁူဝ်လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇၵူၺ်းသေ ပေႃးဝႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းႁႅင်ႈမႃး ၼမ်ႉႁႅင်ႈသေ ဢဝ်ၸႂ်ႉႁဵတ်းပဵၼ်တၢင်းၵႃးျဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး လႆႈၼမ်ႉဝၢၼ်သေ ပေႃးၶၢဝ်ႈမႆႈမႃးတႄႉ လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၸဵင်းလၢၼ်း (30)လၵ်းၼၼ်ႉသေ မီးသၢႆငၢႆ ၸၢင်ႈလႆႈၼမ်ႉဝၢၼ်ယဝ်ႉ။

### ၾိင်ႈၾႃႉ
ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉမႆႈႁွၼ်ႉမိုၵ်းယမ်းသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး (40 C) သေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး (14 C)ယဝ်ႉ။

### တူၼ်ႈမႆႉ ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇသၽႃႇဝ
တီႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလၼႆႉ မီးဝႆႉ တူၼ်ႈမႆႉၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇသၽႃႇဝမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မႆႉၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇ၊ တူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇ၊ တူၼ်ႈသပေႇ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇဢုၼ်၊ တူၼ်ႈထၢၼ်၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈ၊ တူၼ်ႈၸဵင်ႇပၢၼ်း၊ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၸလီ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
* မျိၼ်ႇဢွင်ႇ(ၸၢႆးငဝ်း)
* မူဝ်ႉမူဝ်ႉမျိၼ်ႇဢွင်ႇ (ၼၢင်းငဝ်း)
* ၼေႇမိၼ်း (ၸၢႆးငဝ်း)

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းဢိၼ်းတၵေႃႇ

**ဝဵင်းဢိၼ်းတၵေႃႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

**ဢိၼ်းတၵေႃႇ** ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈမွၼ်း ဢိၼ်ႇတၵွင်ႇ (သဵင်ဢွၵ်ႇ ဢၢၼ်းတၵေႃး) သေ လူင်းပဵၼ်မႃးသေ ဢၢၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် တၵေႃးၼႆႉ ပဵၼ် ၵႄးၼမ်ႉၼႆႉသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၼွင်ၵႄးၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဢိၼ်းတၵေႃႇ ၸူး ဝဵင်းၵဝ ၼႆႉ ဢဝ်တၢင်းၵႃးသေ သိုပ်ႇၵၢႆႇဝႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းဢိၼ်းမ

**ဝဵင်းဢိၼ်းမ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႄးၵူင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းမပွတ်းဢွၵ်ႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႄးၵူင်းသေ ထိုင် ပီ 2016 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇယုၵ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဝဵင်းဢုသျိတ်ႉပိၼ်ႇ

**ဝဵင်းဢုသျိတ်ႉပိၼ်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
ဢုၻၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (2)၊ ၼၢင်းၽီ လႆႈလူႇၼမ်ႉ

## 8 ဢုၻၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (2)၊ ၼၢင်းၽီ လႆႈလူႇၼမ်ႉ
* 385။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 388။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 389။ မိူဝ်ႈၶႃႈၼၢင်း တိုၵ်ႉမီးဝႆႉတီႈ တႃႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈမီးၸႂ်သထႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ လႆႈဢဝ်ၼမ်ႉ တႃႇၵိၼ် တႃႇသုၵ်ႈ လူႇတၢၼ်းပၼ် တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းဢေႃႈ။ ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉဢၼ်မေႃလူႇတၢၼ်းပၼ် ၶူဝ်းလူႇ ဢၼ်လီ ႁၵ်ႉပႅင်းၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ လႆႈႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းၽီသေ လႆႈမီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ယဝ်ႉ။
* 390။ တူၺ်းႁၢင်ႈႁေႃဝိမၢၼ်ႇၵဝ်ၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် တဵမ်တၼ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ်သေ ၼၢင်းၽီဢလုမ်းဢလၢင်း ႁဵင်းၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၺ်းႁၼ်ထိုင် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇတႃႉ။
* 391။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ

**ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းထဝႄႇ လႄႈ ဝဵင်းမႅတ်ႉတႃႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းထဝႄႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ဝဵင်းလွင်းလူင်း

**ဝဵင်းလွင်းလူင်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းလွင်းလူင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၵုၼ်ပႅၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ ပၢၵ်ႇၵႂၢင်ႈမႄႈၼမ်ႉထဝႄႇ လႄႈ ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး၊ ပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလွင်းလူင်းၼႆ့ မီးဝႆႉတီႈ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈၵၢင်ၵုၼ်ပႅၼ် တႄႇဢဝ် တီႈပၢႆႇပၢၵ်ႈၵႂၢင်ႈမႄႈၼမ်ႉ ယၢၼ် 20 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ပွတ်းၵုၼ်လႄႈ ၵွင်းလွႆဢမ်ႇပေႃးၼမ်။ ၵၢၼ်ပိူင်လူင် ၸိူဝ်းၵူၼ်းယူႇသဝ်းၶဝ် ႁဵတ်းတႄႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း လႅမ်ႈၾႆး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ လႅမ်ႈၵၺိၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ် မၼ်းၵၺိၼ်ႇသေ ႁဵတ်းၼၼ်ႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ သၢတ်ႇၵျၢမ်းၵေႃး ၽွတ်ႈယဝ်ႈ။ တီႈဝၢၼ်ႈၸိတ်ႉပျႄး ၸႄႈဝဵင်းလွင်းလူင်းၼၼ်ႉ ႁုင်ၵိူဝ်ယဝ်ႈ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်တမ်ႇငႃႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ  ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၸိူဝ်းယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်း ၼႆႉ မီးယူႇ 5,334 ၵေႃႉယဝ်ႉ။  လွင်းလူင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပီ 1901 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီး 1461 ၵေႃႉၵူၺ်း။ တင်းပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉထဝႄႇသေ ယၢၼ်ၵၼ် 20 လၵ်းၼႆႉၵူၺ်း။ 

## ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
ၸႃႇတိလွင်းလူင်း
# ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ပထူး (ဝၢၼ်ႈလေးသုၼ်းၶၢၼ်ႇ)
# မေႃမိုဝ်း ဢူးႁၢၼ်ႇတိၼ်ႇ (ဝၢၼ်ႈၺိၼ်းမေႃႇ)
# မွင်ႇမုၼ်ႇၼွႆႇ (သူၺ်ႇဝႄႇ)

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉၶျွင်း

**ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉၶျွင်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတယႅတ်ႉၶျွင်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* "Thayetchaung Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ဢုၸ်ꧡုၶၼ်ꩦိၵၻႃယိၵႃဝတ်ထု (2)၊ ၼၢင်းၽီလူႇလႅမ်ႈဢွႆႈ

## 13-ဢုၸ်ꧡုၶၼ်ꩦိၵၻႃယိၵႃဝတ်ထု (2)၊ ၼၢင်းၽီလူႇလႅမ်ႈဢွႆႈ
* 426။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 427။  ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်း တူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 428 ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 429။ ၶႃႈၼၢင်းယၢမ်ႈလႆႈလူႇတၢၼ်း လႅမ်ႈဢွႆႈ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ဢၼ်မႃး တုင်းသွမ်း ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ပ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
တိမ်ၿရုသၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (3)၊ ၼၢင်းၽီ လူႇတၢၼ်း မၢၵ်ႇတတ်းတဝ်ႇ

## 14- တိမ်ၿရုသၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု  (2)၊ ၼၢင်းၽီလူႇလႅမ်ႈဢွႆႈ
* 434။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 435။  ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်း တူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 436 ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 437။ ၶႃႈၼၢင်းယၢမ်ႈလႆႈလူႇတၢၼ်း မၢၵ်ႇတတ်းတဝ်ႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ဢၼ်မႃး တုင်းသွမ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ပ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၵၵ်ၵႃရိၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (4)၊ ၼၢင်းၽီ လူႇတၢၼ်း တႅင်ၸိင်

## 15- ၵၵ်ၵႃရိၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (4)၊ ၼၢင်းၽီ လူႇတၢၼ်း တႅင်ၸိင်
* 442။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 443။  ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်း တူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 444 ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 445။ ၶႃႈၼၢင်းယၢမ်ႈလႆႈလူႇတၢၼ်း တႅင်ၸိင်(တၶႂႃးငသိတ်ႉ) တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ဢၼ်မႃးတုင်းသွမ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ပ။
## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဢေꩮႃၵုၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (5)၊ ၼၢင်းၽီလူႇ တႅင်သင်ႉ

## 16- ဢေꩮႃၵုၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (5)၊ ၼၢင်းၽီလူႇ တႅင်သင်ႉ
* 450။ င်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 451။ ပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်း တူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 452။ ပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 453။ ၶႃႈၼၢင်းယၢမ်ႈလႆႈလူႇတၢၼ်း တႅင်သင်ႉ(တၶႂႃးငၵျွင်ႇ) တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ဢၼ်မႃး တုင်းသွမ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ပ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၸႄႈဝဵင်းလွင်းလူင်း

**ၸႄႈဝဵင်းလွင်းလူင်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလွင်းလူင်းယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းလွင်းလူင်းၼႆႉ တင်း ဝဵင်းထဝႄႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 18 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ

**ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ** (၊ ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၽျူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ဝဵင်းယေႇၽျူႇ

**ဝဵင်းယေႇၽျူႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းထဝႄႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 10 လၵ်းၼၼ်ႉသေ မီးတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၼမ်ႉထဝႄႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇသုတ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 1582 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ မီးၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇ 35 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ယေႇၽျူႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1901 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင် ဢၼ်မီးၵူၼ်း 269 ၵေႃႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 4,744 ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၼပူးလႄႇ ဢၼ်မီးႁိမ်း ဝဵင်းယေႇၽျူႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၸၢၵ်ႈတေႃႇပုတ်ႉထ သူႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉ ဢၼ်ၵမ်ႉလင်တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းထဝႄႇ ထုင်ႉၼိုင်ႈသေ ဢွၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်၊ မႆႉသၵ်း လႄႈ ၶူဝ်းႁေႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈထုင်ႉၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်သွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈထၢင်ၶုတ်းၶူဝ်းႁေႈ တီႈထုင်ႉယေႇၽျူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၶူဝ်းႁေႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းၵျုၼ်းၸု

**ဝဵင်းၵျုၼ်းၸု** ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်းမေႃႇ ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈ မျဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸု ပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ၵၢၼ်းမေႃႇ၊ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမျဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။         

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ

**ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျဵၵ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု

**ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု** ( ; ) (ဢမ်ႇၼၼ် ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်းမေႃႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျုၼ်းၸုယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းမီး ၽၢႆႇတူၵ်း၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမျဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈၵမ်ႉၼမ် တီႈ မျဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸု ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆ့ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸုယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵျုၼ်းၸုၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ၵၢၼ်းမေႃႇ၊ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမျဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸုၼႆႉ ၵုၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉသႅၼ်းၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေ ၵုၼ်တင်းသဵင်ႈ မီးမွၵ်ႈ 800 ၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း Geography of South Tenasserim and Mergui archipelago by Mr. H.L Chhibber ၼၼ်ႉဝႃႈဝႆႉတႄႉ ၵုၼ်တင်းသဵင်ႈ မီး 900 ပၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ၵတၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၵုၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈ မျဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸုၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 170 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉသေ မီးဝႆ့ ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းမျဵၵ်ႉ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 10 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵုၼ်ၵႅတ်ႉတရိၼ်းသေ ပႃႇထိူၼ်ႇႁူမ်ႇဝႆႉသေ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးပႃႇလမုယဝ်ႉ။ ၵုၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လိုဝ်းလင်တႄႉ -
# ၵုၼ်လၢၼ်ႇပိ
# ၵုၼ်လႅတ်ႉၸုတ်ႉဢေႃႇ
# ၵုၼ်ပျိၼ်ႇၸၵု
# ၵုၼ်တယေႃးတႁၢၼ်ႇ
# ၵုၼ်ၵုၼ်းတီး

## သၢႆပိုၼ်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸုၼႆႉ လႆႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1990 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
*Map of Kyunsu Township 

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း

**ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်းၼႆႉ မီး 221,277ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်းၼႆႉ မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
* ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်း
* ၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်း

**ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်း** ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၵေႃႉတွင်း လႄႈ ဝဵင်းၶမွၵ်ႉၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵေႃႉတွင်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ဝဵင်းပလေႃး

**ဝဵင်းပလေႃး** ( ; ) ၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းတူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇသုတ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇသေ လႅၼ်လိၼ် ဢိူပ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃးၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဢိူင်ႇဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၵူၺ်းသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶူဝ်းႁေႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးသေ ပဵၼ်မႃး ၸႄႈဝဵင်းယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းပလေႃးၼႆႉ မီး 1151 လွၵ်းလၵ်းသေ ပဵၼ်ဝဵင်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼမ်ႉပလေႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇၼႃ လႄႈ ဢၼ်ၵွင်းလွႆၼမ်လိူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ႁူဝ်တီးၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ မိူဝ်ႈမွၵ်ႈ ပီ 1840 ၼၼ်ႉ တီႈဝၢၼ်ႈပလေႃးၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း မွၵ်ႇ 2000 ၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1865 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်း  ဢၼ်လုၵ်ႉ မေႃႇလမႅင်ႇသေ သွင်ဝူင်ႈၸင်ႇမႃးၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ မႃးသိူၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးမွၵ်ႈ (30)ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 18,936 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

ပလေႃး (ပုလေႃး) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ပသျူး (မလေး)သေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းပသျူးၶဝ် ယူႇသဝ်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵုၼ်ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပုလေႃးၵျၢၼ်ႇၵိတ်ႉ၊ ပုလေႃးတုၼ်ႇတုၼ်ႇ (ပလူင်းတူင်းတူင်း)၊ ပုလေႃးယေႇမီးယ၊ ပုလေႃးပႃႇလီ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈဢပုမ်ႇဝႃး ၽီလူးၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီး ၵုၼ်ၽီလူးၼၼ်ႉ ဝၢႆးမႃး ၶၢႆႉမႃးတီႈ ပလေႃးသေ မႃးပၵ်းႁၢင်ႈႁေႃ တီႈဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းတွင်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးပၢၼ်ပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ထႆး ဢၼ်တႄႇဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈတင်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ သႂ်ႇပႃး ဝဵင်းၵႅမ်သေယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းထႆၶဝ် ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ်တွင်ႇငူႇ လႄႈ ပၢၼ်ၵူင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ႈ ပိူင်ႇသေတႃႉ ၵူၺ်းပဵၼ်ဝဵင်း လတ်းၵႂႃႇလတ်းမႃး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ဝဵင်းပလေႃး ၼႆႉ မီးဝႆႉၼိူဝ် တၢင်းၵႃး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းထဝႄႇ ၵႂႃႇ ဝဵင်းမျဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းထဝႄႇ ၵႆယၢၼ် 92 လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမျဵၵ်ႉၼႆ ၵႆယၢၼ် 56 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပလေႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ တင်း ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ၊ ဝဵင်းမျဵၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ် ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးသေ ၵႂႃႇမႃးလႄႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇသၢႆလူမ်းၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇတင်ႈမိူဝ်ႈပီ 1898 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ တီႈၶူဝ်းႁေႈဢွၵ်ႇလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶူဝ်းႁေႈ လႄႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸမ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း လွင်ႈႁုင်ၵိူဝ်၊ လွင်ႈၺွပ်းပႃ သေဢမ်ႇၵႃး ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပႃၼဝ်ႈ၊ ပႃႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးၸၢၵ်ႈတေႃႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈလွႆၸၢၵ်ႈတေႃႇၵပႃႇလႃႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းပလေႃး ယၢၼ် 12 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
သႃၵမုꩨ်ꩩိၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (9)၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၽၵ်းၼိုင်ႈၵမ်

## 20- သႃၵမုꩨ်ꩩိၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (9)၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၽၵ်းၼိုင်ႈၵမ်
* 482။ ၼၢင်းၽီ မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်မႃမွင်း ပ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်း မႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
* 483။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ပ။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်း တူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
* 484။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း  ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
* 485။ ၶႃႈၼၢင်းယၢမ်ႈလႆႈလူႇတၢၼ်း ၽၵ်းမွၵ်ႈၵမ်ၼိုင်ႈ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ဢၼ်မႃး တုင်းသွမ်း ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ပ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း

**ၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း၊ ဝဵင်းပျီႇၵျီးမၢၼ်ႇတႅင်ႇ လႄႈ ဝဵင်းၵရသူႇရိ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း

**ဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 2371 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။

တီႈၸႄႈဝဵင်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ ထိူၼ်ႇလွႆၼမ်လိူင်ႇသေ တီႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ မီးထိူၼ်ႇလမုဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼႆ့ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ၵုၼ်တိုၼ်ႈလႄႈ ႁိူင်းသၢင်းၽေႃးလူင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸူးလႆႈ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း ၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸူးလႆႈ ဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼမ်ႉသႂ် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၵႄႈၵုၼ် ဢၼ်ပႃႇမႆႉၼႃ ဢၼ်မီးယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း မွၵ်ႈ 40 လၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ လမ်ႁႃပလႄးယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸမ်ဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်းၼၼ်ႉ မီးမေႃႇႁဵၵ်ႇသေ မီးတၢင်းလိၼ် ထိုင်တီႈထုင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ငၢႆႈငႅမ်ႈလႄႈ သၢႆတၢင်းလိၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၸႂ်ႉမႅၼ်ႈ။ တီႈၸွမ်းသၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ မလေး (ပသျူး) ၶဝ်ယူႇသဝ်းသေ ၸွမ်းသၢပ်ႇမႄႈၼမ်ပ ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇၼႂ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းထႆးၶဝ်ယူႇသဝ်းသေ တီႈၼိူဝ်လွႆၼႆႉ ယၢင်းၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈထႆးၶဝ် ပိူင်ႇထုင်ႉမျဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ꧤူၵ်ႉပျိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထိုင်တီႈမႃးသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇပေႃးၵိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈၼိူဝ် ဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်းၼႆႉ မီး 5,384 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

ꧤူၵ်ႉပျိၼ်းၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လိုဝ်းလင်မႃး မိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 16 ၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉ ဝၢၼ်ႈလူင် ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢွၵ်ႇၶူဝ်းႁေႈႁဵၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတၢင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ် ၶုတ်းထၢင်ႈႁဵၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1912 ၼၼ်ႉ တီႈ ꧤူၵ်ႉပျိၼ်းၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 800 ၵေႃႉၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းၵရသူႇရိ

**ဝဵင်းၵရသူႇရိ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႄဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းၵလဵင်ႇဢွင်ႇ

**ဝဵင်းၵလဵင်ႇဢွင်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵလဵင်ႇဢွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ႁိမ်းၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ႁင်း ၼမ်ႉထဝႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းၸမ်ၵလဵင်ႇဢွင်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဝဵင်းၵဝ်ႇဢွင်ႇသႃႇဝတီႇ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ၵွင်းလွႆလꧦင် ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၽြႃးႁႃႈသူႇယဝ်ႉ။ တီႈၵလဵင်ႇဢွင်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶုတ်းလႆႈ ၶႅပ်းႁိၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ပႃးဝႆႉၶႂၢင်ႇၼၢတ်ႈၶၢတ်ႈ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၵဝ်ႇၵႄႇၶဝ်တႄႉ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီ တွၼ်ႈတႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းၶမွၵ်ႉၵျီး

**ဝဵင်းၶမွၵ်ႉၵျီး** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းပလ

**ဝဵင်းပလ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပလေႃးသေ ထိုင် ပီ 2016 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉပဵၼ် ၸၼ်ႉ ဝဵင်း မႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းပလွၵ်ႉ

**ဝဵင်းပလွၵ်ႉ** ( ; )  ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႄပလွၵ်ႉ ၼႆႉ မီး 36,554 ၵေႃႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းပလွၵ်ႉၼႆႉ မီး 6,176 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်း
* "Palauk Map — Satellite Images of Lanywa" Maplandia World Gazetteer

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉ

**ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇယၢၼ်ႇ

**ဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇယၢၼ်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၶျွင်းတႃႇသေ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈ ပႅတ်ႈလၵ်းၼၼ်ႉသေ တီႈမၼ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇငူၺ်ႇသွင်ႇ

**ငူၺ်ႇသွင်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်မီးဝႆႉၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းပတဵင်ႇ ၵႆယၢၼ် 48 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ တီႈ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၸွမ်းၶၢဝ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆ ႁိုင် 5 ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်းငူၺ်ႇသွင်ႇၼႆႉ ပိုတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 2000 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၸႃႇဢဝ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၶျွင်းတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉမႂ်ႇသႂ်လီယူႇ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉ

**ဝဵင်းၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းတႃႇပွင်း

**ၸႄႈဝဵင်းတႃႇပွင်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်ႈပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႇပွင်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ

**ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပတဵင်ႇယဝ်ႉ။

## လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ ဝၢၼ်ႈ မီး 236 ဝၢၼ်ႈသေ ဢိူင်ႇ ၶဝ်ႈပႃး 60 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

## ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
* "Pathein TYownship Profile" March 2009, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Pathein Township &ndash; Ayeyarwady Division" map, 27 February 2009, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Bassein West Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ဝဵင်းငပုတေႃး

**ဝဵင်းငပုတေႃး** ( ; ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းပတဵင်ႇ ယၢၼ် 16 လၵ်း၊ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 1439 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ပွတ်းတူၵ်း လႄႈ ပွတ်းၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထယဝ်ႉ။

ထိုင်ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ပႃႇၵိူဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၽွငင်းၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းတႃႇ ဢိၵ်ႇပႃး ၵျဵင်ႇတလီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႆႈယႃႉပႅတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ် ထုင်ႉငၢၼ်ႇၶျွင်း လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈငယူၵ်ႉၵွင်း သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈသႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းငပုတေႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႆႈၵမ်းၵမ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ လႅၼ်လိၼ် ၸႄႈဝဵင်းငပုတေႃးမႃးယဝ်ႉ။

## ပထဝီႇလွင်ႈၵူၼ်း
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းငပုတေႃးၼႆႉ မီးၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶဝ်ႈ၊ ၵိူဝ်၊ မႆႉ လႄႈ ပႃၼဝ်ႈပႃႁႅင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵဵပ်းမွၵ်ႇႁိၼ်ၼမ်ႉ လႄႈ မီးပႃး ၵၢၼ်ငၢၼ်းတိၺွပ်းပႃသၢၼ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပႃၼဝ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈဝၢၼ်ႈ ပျိၼ်ႇၶယႅင်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ တီႈၵုၼ်မဵင်းမလႃႉ ၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆးတဝ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၶႆႇတဝ်ႇတင်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼင်ႇၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈတၢင်ႇၶၢႆႇၸူး ပတဵင်ႇလႄႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။

ၵွင်ႈမူးသူၺ်ႇမျိၼ်ႇတိၼ်ႇ လႄႈ သိမ်ႇရႁၢၼ်းတႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ ဢၼ်လိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်းငပုတေႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၵုၼ်ႁၢႆးၵျီး ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ဢင်းၵိတ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈတႄႇတင်ႈၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၶဝ် ထုၵ်ႇ မၢၼ်ႈၶဝ်ဢဝ်တၢႆႇတင်းၼမ် မိူဝ်ႈပၢၼ် ဢူးဢွင်ႇၸေႇယၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်တၢင်း လုၵ်ႉငပုတေႃး ၵႂႃႇ ၽြႃးမေႃႇတိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးမေႃႇတိၼ်ႇ ဢၼ်ဢလွင်းၸီႇတူႇ တႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူး ဢၼ်လိုဝ်းလင် တီႈ ငပုတေႃးယဝ်ႉ။ ၽြႃးမေႃႇတိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈႁိမ်း ၵုၼ်ပႅၼ်မေႃႇတိၼ်ႇၸုၼ်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆ 40 လၵ်းတင်း ဝဵင်းငပုတေႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၼႆႉ ၸတ်းႁဵၼ်းၼႂ်း လိူၼ်သီႇ ၵူႈပီၵူႈပီယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလုၵ်ႉတီး ၸႄႈဝဵင်းငပုတေႃး၊ ပတဵင်ႇ၊ မျွင်းမျႃႉ၊ ၵႂႃႉ ၸၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃး ပွႆးၽြႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝဵင်းငယူၵ်ႉၵွင်း

**ဝဵင်းငယူၵ်ႉၵွင်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငပုတေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျီႇ

**ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျီႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၵျီႇယဝ်ႉ။

## ၶႅပ်းႁၢင်ႈ

File:De Pa Yone Entrance.jpg
File:Railway in Yekyi.jpg
File:De Pa Yone Pagoda.jpg
File:De Pa Yone.jpg


## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း

**ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းၽႄဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ တီႈၵႆယၢၼ်တင်း ဝဵင်းပတဵင်ႇ 48 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 345 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။

ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 89,030 ၵေႃႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 18,743 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပွတ်းလိၼ်တႅမ်ႇသေ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ၼမ်ႉတေဢမ်ႇထူမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းတေးဢၼ်သုင်သေ ႁႄႉဝႆႉယဝ်ႉ။ တေးမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးလတ်းၵႂႃႇတီႈၼႂ်းဝဵင်းလႄႈ ပေႃးမီးပွၵ်ႉဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ တႃႇတၢၼ်းၵျီး (တႅဝ်းတေးလူင်) ၼႆယဝ်ႉ။ တႅဝ်းတေးၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်ၽင်ႇၼမ်ႉငဝုၼ်ႇသေ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝဵင်းလႄႈ ယၢဝ်းတေႃႇပေႃးထိုင် ႁိၼ်းတတႃႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1923 ၼၼ်ႉ တေးဢၼ်မီး ၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း ယၢၼ်သၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈၵူၼ်ႇသေ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း လႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉမႃးယဝ်ႉ။

ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼႆႉ တင်း ဝဵင်းယေႇၵျီႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉရဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ - ပတဵင်ႇၼၼ်ႉသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်  6 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇ၊ ဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း၊ ဝဵင်းထၼုၽျူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးသၢႆတၢင်းၼမ်ႉၸူႈထိုင် တင်း ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ၊ ဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ၊ ဝဵင်းတႃႇပွင်း၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ တီးၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉသေ တီႈၼိူဝ်ႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၽႄဢွၵ်ႇၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၶျွင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ပေႃးလတ်းၶၢမ်ႈသၼ်လွႆၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၵႂႃႉ ဢၼ်မီးတီႈ သၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ မႆယႃႈလူင်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၼိူဝ်ႉႁႅင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်းႁႅင်ႈၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၸွမ်းတၢင်းလိၼ်သေၵေႃႈ တၢင်ႇၶၢႆႇၸူးထိုင် ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၽင်ႇဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းသေ မုင်ႈတူၺ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ ဢၼ်ငိုမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီႈ 1923 မွၵ်ႈၼၼ်ႈၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉဢဝ် လုမ်းတတ်းသိၼ်ႇ တီႈ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းယေႇၵျီႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလုမ်းတတ်းသိၼ်ႇသေတႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ လုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးလူင် လေႃးၵမႃႇရၸဵင်ႇသေ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၵွင်းမူးၼၼ်ႉ မီး ၵျွင်းမၢၼ်ႇၵဵဝ်ႈ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇယေးသွင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ် ယူင်ႉႁၢင်ႈၽၢင်ငဝ်း ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပွႆးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွႆးၽြႃးသီႇတႃႆ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈလူင်ၵူင်းပျိၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸူးဢိင်လူၺ်ႈ ၽြႃးသီႇတႃႇ၊ ၵွင်းမူးပၵ်းလိၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 50 ထတ်း လႄႈ ၶဵင်ႇၽီႇ သီႇတႃႇ သွင်ပီၼွင်ႉၼၼ်ႉသေ ၵူႈပီၵူႈပီ တႄႇ မွၵ်ႈလိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈသေ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးတႃႇ သၢမ်ဝၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းတီး ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းႁိမ်းႁွမ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ် ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇသေ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း

**ၸႄႈဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျွင်းၵူင်းယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ

**ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ 6 ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ် ထုင်ႉၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉ ဢေႇယႃႇဝတီႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 1,136,653 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
*ၸႄႈဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ
**ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ
*ၸႄႈဝဵင်းၸလုၼ်ႇ
**ဝဵင်းၸလုၼ်ႇ
*ၸႄႈဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ
**ဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ
*ၸႄႈဝဵင်းမျၢၼ်ႇဢွင်ႇ
**ဝဵင်းမျၢၼ်ႇဢွင်ႇ
**ဝဵင်းၵၼွင်ႇ
*ၸႄႈဝဵင်းၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း
**ဝဵင်းၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း
*ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇ
**ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇ

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ

**ၸႄႈဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ

**ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ** ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ 6 ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ လႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇ ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼႆႉ မီး 4208.42 လွၵ်းလၵ်း (10,900 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) သေ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 1,627,586 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

## ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼၼ်ႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
*ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ
**ဝဵင်းပတဵင်ႇ
**ဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇယၢၼ်ႇ
**ဝဵင်းငူၺ်ႇသွင်ႇ
*ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉ
**ဝဵင်းၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉ
*ၸႄႈဝဵင်းတႃႇပွင်း
**ဝဵင်းတႃႇပွင်း
*ၸႄႈဝဵင်းငပုတေႃး
**ဝဵင်းငပုတေႃး
**ဝဵင်းငယူၵ်ႉၵွင်း
**ဝဵင်းႁၢႆးၵျီးၵျုၼ်း
*ၸႄႈဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇ
**ဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇ
*ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျီႇ
**ဝဵင်းယေႇၵျီႇ
**ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း
*ၸႄႈဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း
**ဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ